Վիքիպեդիա hywiki https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Վիքիպեդիա Վիքիպեդիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Կատեգորիա Կատեգորիայի քննարկում Պորտալ Պորտալի քննարկում Վիքինախագիծ Վիքինախագծի քննարկում Սևագիր Սևագրի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 8792 10715782 10713588 2026-03-27T12:25:34Z Նաթելլա Գրիգորյան 133157 10715782 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Արքայատոհմ |անուն = Արշակունիներ |բնօրինակ = |զինանշան = |դրոշ = |երկիր = {{դրոշավորում|Մեծ Հայք}} |տիրույթ = Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգ |ծագում = [[Պարթև Արշակունիներ]] |տիտղոսներ = ''Մեծ Հայքի Արքա'' |վերջին ներկայացուցիչ =[[Արտաշես Գ]] |հիմնում = [[52]] |հիմնադիր = [[Տրդատ Ա]] |ավարտ = [[428]] | |մեծագույն = [[Խոսրով Բ]], [[Տրդատ Գ Մեծ]], [[Արշակ Բ]], [[Պապ Արշակունի|Պապ]], [[Վռամշապուհ]] |ազգ = [[Հայ]] |կրոն = [[Հեթանոսություն]], [[Քրիստոնեություն]] |պատկեր =Standard of the Arshakuni Arsacid dynasty.svg}} '''Արշակունիներ''', Մեծ Հայքի թագավորական արքայատոհմը<ref name="Britannica2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty Encyclopedia Britannica. Arsacid dynasty.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty|date=20130601074241}}: {{oq|en|Arsacid dynasty — also called Arshakuni (247 bc-ad 224), ancient Iranian dynasty that founded and ruled the Parthian empire.}}</ref><ref name="Britannica-2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia Encyclopedia Britannica. Armenia. The Arsacids.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia|date=20090401081831}}: {{oq|en|The Arsacids Both Rome and Parthia strove to stablish their own candidates on the Armenian throne until a lasting measure of equilibrium was secured by the treaty of Rhandeia, concluded in ad 63 between the Roman general Gnaeus Domitius Corbulo and Tiridates (Trdat), brother of the Parthian king Vologeses I. Under this treaty a son of the Parthian Arsacid dynasty, the first being Tiridates, would occupy the throne of Armenia but as a Roman vassal.}}</ref><ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=ROBERT W.THOMSON |заглавие=Rewriting Caucasian History |год=1996 |язык=en |издательство=Oxford University Press Inc. |pages=20}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |ref=Encyclopedia Iranica. Armenian and Iran II |автор=Encyclopedia Iranica |заглавие=Armenian and Iran II. The pre-Islamic period |издание=Encyclopedia Iranica |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123093544/https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |archivedate=2022-01-23}}</ref>, որը հանդիսանում է [[Պարթև Արշակունիներ|պարթևական Արշակունիներ]] դինաստիայի մի ճյուղը։ Արքայատոհմը Մեծ Հայքում իշխել է 12-428 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում (որոշակի ընդհատումներով){{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Հանդիսանալով [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթևստանի Արշակունյաց]] տոհմի ճյուղ՝ այն Հայաստանում իշխանության է եկել Արտաշեսյանների անկմանը հաջորդած խառնակ ժամանակաշրջանում։ Իրավիճակը կայունացել է 66 թվականին, երբ Վաղարշ Ա Պարթև արքայի եղբայրը՝ Տրդատ Ա-ն, ճանաչվելով Հռոմեական կայսրության դաշնակից թագավոր, վերջնականապես ամրապնդել է Արշակունիների դիրքերը Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, Տրդատ Ա-ին չի հաջողվել Հայաստանում հիմնել գահի ժառանգականության անընդմեջ տոհմային գիծ. մինչև 2-րդ դարի վերջը երկիրը կառավարել են տարբեր Արշակունի իշխաններ։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արշակունյաց հարստության հայկական ճյուղի հիմնադիրը Հայաստանում հանդիսացել է [[Վաղարշ Բ]]-ն{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ [[Վրաց Արշակունիներ|Վրաց Արշակունիների]] իշխանությունը տևել է մեկ դար՝ 189-284 թվականներին: Աղվանքում [[Մազքթաց Արշակունիներ|մազքթաց Արշակունիները]] իշխել են 1-ին դարից մինչև 510 թվականը։ Հայ Արշակունիների տիրապետության ժամանակ Մեծ Հայքի թագավորությունը կրել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային փոփոխություններ։ Դրանց մեջ առանձնանում է [[Ավատատիրական կարգերի հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական կարգերի հաստատումը]] (3-5-րդ դարեր), [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեության ընդունումը]] (301) և [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց այբուբենի ստեղծումը]] (405)։ [[387]] թվականին [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանը առաջին անգամ]] բաժանվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] միջև{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Արևմտյան հատվածում նոր թագավորներ չեն կարգվել, իսկ արևելյան հատվածում հայ Արշակունիներն իշխել են մինչև 428 թվականը։ == Վաղ Արշակունիներ == [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|«Մեծ Հայքը Արշակունիների հարստության օրոք (մոտ 150 թվական)»|230px|right]] Արշակունի արքայատոհմի առաջին ներկայացուցիչը հայոց գահին բազմել է 12 թվականին, երբ պարթև արքա [[Վոնոն|Վոնոնը]] վտարվել է [[Պարթևստան|Պարթևստանից]] իր հռոմեամետ քաղաքականության և արևմտյան կենցաղավարության պատճառով<ref>Josephus, ''Jewish Antiquities'', 18.42–47</ref>: Վոնոնը կարճ ժամանակով ստանձնել է հայկական գահը Հռոմի համաձայնությամբ, սակայն [[Արտավան Բ Պարթև|Արտավան Բ]]-ն (որը հին պատմագիտության մեջ սխալմամբ հայտնի է որպես Արտավան Գ) պահանջել է վերջինիս գահազրկումը: Քանի որ Տիբերոս կայսրը չէր ցանկանում պատերազմ սկսել պարթևների դեմ, նա գահընկեց է արել Վոնոնին և ուղարկել նրան Ասորիք: Վոնոնի գահազրկումից անմիջապես հետո Արտավան Բ-ն հայկական գահին է բարձրացրել իր որդուն՝ [[Որոդես Պարթև|Որոդեսին]]: [[Տիբերիոս|Տիբերիոս կայսրը]] մտադիր չի եղել հրաժարվել արևելյան սահմանի հպատակ պետություններից և Արևելք է ուղարկել իր եղբորորդուն ու ժառանգորդին՝ [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսին]]: Վերջինս պայմանագիր է կնքել Արտավան Բ-ի հետ, որով նա ճանաչվել է որպես հռոմեացիների դաշնակից: 18 թվականին հայկական գահը տրվել է Պոլեմոն Պոնտացու որդուն՝ [[Զենոն-Արտաշես|Զենոնին]]{{sfn|Olbrycht|2016|p=605}}, որն ընդունել է իրանական Արտաշես անունը (հայտնի է նաև որպես Զենոն-Արտաշես){{sfn|Garsoïan|1985|p=181}}։ Պարթևները՝ Արտավան Բ-ի գլխավորությամբ, չափազանց զբաղված են եղել ներքին երկպառակություններով և չեն հարկադրվել Հռոմի կողմից նշանակված արքային։ Զենոնի գահակալությունը հայոց պատմության մեջ աչքի է ընկել խաղաղությամբ։ 34 թվականին՝ Զենոնի մահից հետո, Արտավան Բ-ն որոշել է հայկական գահին վերահաստատել Արշակունի ներկայացուցչի և որպես հարմար թեկնածու է ընտրել իր ավագ որդուն՝ [[Արշակ Ա|Արշակ Ա-ին]]։ Սակայն նրա գահակալությունը վիճարկվել է կրտսեր եղբոր՝ Որոդեսի կողմից, որին ժամանակին գահընկեց էր արել Զենոնը։ Տիբերիոս կայսրն անմիջապես մեծաքանակ ուժեր է կենտրոնացրել հռոմեական սահմանին և տասնամյա խաղաղությունից հետո Հայաստանը հաջորդ 25 տարիների ընթացքում դաժան պատերազմների թատերաբեմ է դարձել հայտնի աշխարհի երկու մեծագույն տերությունների միջև։ Տիբերիոս կայսրը Հայաստան է ուղարկում [[Միհրդատ Իբերացի|Միհրդատ Իբերացուն]]։ Միհրդատին հաջողվում է Հայաստանը հպատակեցնել հռոմեական գերիշխանությանը և գահընկեց անել Արշակին, ինչի արդյունքում երկրին զգալի ավերածություններ են պատճառվում։ Անսպասելիորեն Միհրդատը հետ է կանչվում Հռոմ, որտեղ պահվում է որպես բանտարկյալ, իսկ Հայաստանը վերադարձվում է Արտավան Բ-ին, ով գահը հանձնում է իր կրտսեր որդուն՝ Օրոդեսին։ Արտավան Բ-ի մահից հետո Պարթևստանում նոր քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվում։ Այդ ընթացքում Միհրդատը, իր եղբոր՝ Փարսման Ա-ի և հռոմեական զորքերի աջակցությամբ, վերահաստատվում է հայոց գահին։ Պարթևստանում ներքին պատերազմները շարունակվում են ևս մի քանի տարի, մինչև որ 45 թվականին գահին է բազմում Գոդերձը։ 51 թվականին Միհրդատի եղբորորդին՝ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդը]], ներխուժում է Հայաստան և սպանում իր հորեղբորը։ Հռադամիզդը Միհրդատին և նր ա կնոջը խեղդել է տալիս ծանր գորգեր տակ, որովհետև խոստացել էր նրանց չսպանել ո՛չ սրով և ո՛չ էլ թույնով։ Ապա սպանել է տալիս նաև Միհրդատի որդիներին<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հ․ Գ․ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջ |publisher=Երևանի համալսարանի հրատ․ |year=Երևան, 1975}}</ref> ։ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կառավարիչ Հուլիոս Պալինուսը այդ ընթացքում փորձում է նվաճել Հայաստանը, սակայն հետ է կանգնում այդ մտքից, ինչի համար էլ Հռադամիզը առատորեն վարձատրում է նրան։ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա Պարթևը]], տեսնելով ընձեռված հնարավորությունը, ներխուժում է Հայաստան և հաջողությամբ ստիպում իբերացիներին նահանջել երկրից։ Սակայն հաջորդած ձմեռը անհաղթահարելի է դառնում պարթևական զորքերի համար, որոնք նույնպես լքում են տարածքը՝ ճանապարհ հարթելով Հռադամիզդի վերադարձի համար։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]] վկայության՝ իշխանությունը վերականգնելուց հետո իբերացի գահակալն այնպիսի դաժանություն է դրսևորում, որ հայերն ապստամբում են, գրոհում պալատը և Հռադամիզդին վտարում երկրից։ Սա հնարավորություն է տալիս Վաղարշ Ա Պարթևին հայկական գահին բազմեցնել իր եղբորը՝ [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]], որը դառնում է Հայաստանի Արշակունյաց արքայատոհմի հիմնադիրը։ Տրդատը, որը նախկինում եղել է մոգերի առաջնորդը, հավանաբար զգալի դերակատարում է ունեցել [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|Հայաստանում զրադաշտականության]] տարածման գործում<ref>{{Cite book |last=Hacikyan |first=A. J. (Agop Jack) |url=http://archive.org/details/heritageofarmeni00ajha |title=The heritage of Armenian literature |last2=Basmajian |first2=Gabriel |last3=Franchuk |first3=Edward S. |last4=Ouzounian |first4=Nourhan |date=2000 |publisher=Detroit : Wayne State University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8143-2815-6}}</ref>։ {{Արշակունիներ}} == Հռոմի և Պարթևստանի միջև == Դժգոհ լինելով իր սահմանների մոտ պարթևական ազդեցության աճից՝ Հռոմի կայսր [[Ներոն|Ներոնը]] զորավար [[Կորբուլոն|Գնեոս Դոմիտիոս Կորբուլոնին]] մեծաքանակ բանակով ուղարկում է Արևելք՝ հռոմեական դրածո արքաներին գահին բազմեցնելու նպատակով: 58-ի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>: 61 թվականին վերջինս ներխուժում է Ադիաբենեի թագավորություն, որը հանդիսանում էր Պարթևստանի վասալական պետություններից մեկը: Վաղարշ Ա-ն սա դիտարկել է որպես Հռոմի կողմից իրականացված ագրեսիայի ակտ և վերսկսել ռազմարշավը՝ Տրդատ Ա-ին հայկական գահին վերականգնելու նպատակով։ 61 թվականին Վաղարշ Ա-ն Գերագույն ժողովում Տրդատին թագավոր է պսակում և պարթևական ուժերը կենտրոնացնում Հռոմի և նրա դրածո Տիգրան Զ-ի դեմ։ Պարթևական զորքերի մի մասը Տրդատի առաջնորդությամբ մտնում է Մեծ Հայք։ Նույն 61-ի ամռանը հռոմեական մի մեծ զորաբանակ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կուսակալ Կեսենիոս Պետոսի հրամանատարությամբ շարժվում է Մեծ Հայքի դեմ՝ այն նվաճելու մտադրությամբ։ Կապադովիկիայում ձմեռելուց հետո, 62-ի գարնանը հռոմեական բանակը ներխուժում է Մեծ Հայք և ճամբարում [[Արածանի|Արածանու]] ափին, [[Ծոփք|Ծոփաց նահանգի]] Հռանդեա (հայ. Եռանդ) կոչվող ամրացված վայրում։ Հայ-պարթևական միացյալ ուժերը խորտակում են [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] լեռնանցքները պաշտպանող հռոմեական պահակակետերը և արագ ռազմերթով պաշարում Պետոսի բանակի ճամբարը՝ հարկադրելով վերջինիս հանձնվել։ Կարճատև բանակցություններից հետո, որը վարում էր հայ-պարթևական միացյալ ուժերի սպարապետ Վասակը, Պետոսը հաշտություն է խնդրում, զինաթափվում և, հանձնելով գերիներին ու կողոպտված ռազմավարը, հապճեպորեն նահանջում։ Ըստ [[Հռանդեայի պայմանագիր|պայմանագրի]]՝ Տրդատը ճանաչվում է Հայաստանի թագավոր, սակայն մի պայմանով, որ նա պետք է դառնա Հռոմի վասալ արքա և պետք է մեկնի Հռոմ՝ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվելու համար։ Տրդատը կառավարել է Հայաստանը մինչև իր մահը կամ գահընկեցությունը (մոտ 110 թվական)։ Հենց այդ ժամանակ էլ պարթևաց արքա Խոսրով Ա-ն ներխուժում է Հայաստան և գահը հանձնում իր եղբորորդուն՝ [[Աշխադար|Աշխադարին]] (նախկին պարթև արքա [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ-ի]] որդուն)։ [[File:RomanArmenia.png|left|thumb|Մեծ Հայքը որպես [[Հռոմ|Հռոմի կայսրության]] մաս (կարմիր գույնով) և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը]] (կապույտ գույնով), 117 թվական։]] [[File:Arshakunyats Dambaran and Chapel, Aghdzk, Armenia.jpg|left|thumb|[[Արշակունիների դամբարան]] (4-րդ դար)]] Հռոմեական կայսրության ավանդական ազդեցության ոլորտների նկատմամբ ոտնձգությունները նոր պատերազմի սկիզբ են դառնում Պարթևստանի և Հռոմի միջև՝ վերջ դնելով Ներոնի ժամանակներից ի վեր տիրող շուրջ կեսդարյա խաղաղությանը<ref>Statius Silvae 5.1; Dio Cassius 68.17.1.; Arrian ''Parthica'' frs 37/40</ref>։ 113 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կայսր Տրայանոսը արշավեց դեպի Հայաստան՝ նպատակ ունենալով վերականգնել հռոմեական դրածո արքայի իշխանությունը։ Խոսրով Ա-ի դեսպանները գնում են [[Աթենք]]՝ Տրայանոսի մոտ և տեղեկացնում նրան, որ Աշխադարը գահընկեց է արվել, և խնդրում են գահը շնորհել նրա ավագ եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Տրայանոսը մերժել է առաջարկը և 114 թվականի օգոստոսին գրավել [[Արշամշատ|Արշամաշատը]], որտեղ Պարթամասիրը գնում է Տրայանոսի ճամբար և գահը դնում նրա ոտքերի մոտ՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է նրան ճանաչել որպես արքա և բռնակցում է նրա թագավորությունը՝ ճանաչելով այն որպես Հռոմեական կայսրության նոր պրովինցիա<ref>Dio Cassius 68.17.2–3</ref>։ Պարթամասիրը ստիպված լքում է ճամբարը և շուտով սպանվում խորհրդավոր հանգամանքներում։ Որպես հռոմեական նահանգ՝ Հայաստանը Կապադովկիայի հետ միասին կառավարել է Լուցիոս Կատիլիոս Սևերոսը։ [[Սենատ|Սենատն]] այս առիթով դրամներ է հատել, որոնց վրա եղել են հետևյալ մակագրությունը. ''«ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTÆ»'' («Հայաստանը և Միջագետքը վերադարձվել են Հռոմի ժողովրդի իշխանությանը»): Պարթևական գահի հավակնորդ Սանատրուկ Բ Պարթևի (Միհրդատ Ե-ի որդին) գլխավորած ապստամբության ճնշումից հետո դիմադրությունը շարունակվել է հատվածական բնույթով։ Տրայանոսը մահացել է 117 թվականի օգոստոսին և պարթևաց արքա [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]]-ին հաջողվում է իր վերահսկողության տակ առնել Հայաստանի զգալի մասը։ Սակայն հաջորդ կայսրը՝ [[Հադրիանոս|Հադրիանոսը]], 118 թվականին հրաժարվում է Տրայանոսի նվաճած տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանից։ Նա Պարթամասպատին նշանակում է Հայաստանի և [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] արքա, թեև երկրի մեծ մասն այդ ժամանակ դեռևս գտնվել է Վաղարշի ձեռքում։ Ի վերջո, պարթևների հետ համաձայնության գալով՝ Վաղարշը ճանաչվում է Հայաստանի կառավարիչ։ Նա արքունիքը հաստատել է նորաշեն Վաղարշապատ քաղաքում, կառուցել է նաև [[Վաղարշավան]] ([[Բասեն]] գավառում) և [[Ալաշկերտ|Վաղարշակերտ]] (հետագայի [[Ալաշկերտ]]՝ [[Բագրևանդ]] գավառում) քաղաքները, կատարել է պետական բարենորոգումներ։ [[Անտոնինոս Պիոս]] կայսրը, խախտելով Հռանդեայի պայմանագիրը, 140-144-ի միջև գահազրկել է Վաղարշ Ա-ին և Մեծ Հայքի գահին կարգել [[Էմեսա|Էմեսայի]] իշխանատոհմի ներկայացուցիչ [[Սոհեմոս|Սոհեմոսին]]։ 161-163 թվականներին Սոհեմոսի գահակալությունը ընդհատվել է։ 161 թվականին Պարթևաց օրինական արքա Միհրդատ Ե-ի որդին՝ [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]]-ն, զորքեր է ուղարկել Հայաստանը գրավելու համար և ոչնչացրել այնտեղ տեղակայված հռոմեական լեգեոնները, որոնք գտնվում էին լեգատ Գայոս Սևերիանոսի հրամանատարության ներքո: Ոգևորված այս հաջողությամբ՝ պարթևական զորքերը շարժվել են դեպի արևմուտք՝ ներխուժելով հռոմեական Սիրիայի նահանգ<ref>Sellwood Coinage of Parthia 257–260, 268–277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1.</ref>։ [[Մարկոս Ավրելիոս|Մարկոս Ավրելիոսը]] [[Լուցիոս Վերոս|Լուցիոս Վերոսին]] ուղարկել է արևելյան ճակատ: 163 թվականին Վերոսը սիրիական Անտիոքից Հայաստան է գործուղել զորավար Ստատիոս Պրիսկոսին: Վաղարշ Դ-ի հրամանատարության տակ գտնվող Արտաշատի բանակը դիրքերը զիջել է Պրիսկուսին: Վերջինս հայկական գահին կրկին անգամ բազմեցրել է հռոմեական դրածո Սոհեմոսին՝ գահընկեց անելով ոմն Բակուրի, որին նախկինում նշանակել էր Վաղարշ Գ-ն<ref>HA Marcus Antoninus 9.1, Verus 7.1; Dio Cass. 71.3.</ref>: [[File:Denarius-Lucius Verus-Arenia-s1537.jpg|thumb|230px|left|Հուշադրամ՝ թողարկված հռոմեացի զորավար [[Լուցիոս Վերոս|Լուկիոս Վերոսի]] պատվին, որը Հայաստանի համար մղված պատերազմում հաղթել է [[Վաղարշ Դ Պարթև]] արքային։]] Հռոմեական զորքերի շրջանում բռնկված համաճարակի հետևանքով պարթևները 166 թվականին հետ են գրավել կորցրած տարածքների մեծ մասը՝ ստիպելով Սոհեմոսին փախչել Սիրիա<ref>HA Verus 8.1–4; Dio Cass. 71.2.</ref>։ Մի քանի հաջորդափոխ հռոմեացի և պարթև կառավարիչներից հետո, 186 թվականին հայկական գահը զբաղեցրել է Վաղարշ Դ Պարթևը (որպես Մեծ Հայքի թագավոր հայտնի է Վաղարշ Բ անունով)։ 198 թվականին Վաղարշ Բ-ն բազմել է պարթևական գահին (որպես Վաղարշ Ե), իսկ հայկական գահը հանձնել է իր որդուն՝ [[Խոսրով Ա]]-ին։ Հետագայում հռոմեացիները գերի են վերցրել Խոսրով Ա-ին և Հայաստանում որպես կառավարիչ նշանակել իրենց վստահված անձին։ Սակայն հայերն ապստամբել են հռոմեական գերիշխանության դեմ և հռոմեա-պարթևական նոր համաձայնության արդյունքում Խոսրով Ա-ի որդին՝ [[Տրդատ Բ]]-ն (217–252) հռչակվել է որպես Հայաստանի թագավոր։ == Սասանյանները և Հայաստանը == 224 թվականին [[Արտաշիր Պապական|Արտաշիր]] [[Արտաշիր Պապական|Ա-ն]] տապալել է Պարթևստանի Արշակունի արքա [[Արտավան Ե Պարթև|Արտավան]] [[Արտավան Ե Պարթև|Ե Պարթևին]]՝ Իրանում հիմնադրելով Սասանյանների արքայատոհմը։ Հայ Արշակունիները թշնամաբար են ընդունել նոր դինաստիայի հաստատումը՝ իրենց պարտքը համարելով վրեժխրնդիր լինել իրենց պարթև արյունակիցների համար։ Դա սկիզբ է դրել Հայաստանի և Սասանյան Իրանի միջև տևական թշնամության, ինչն էլ հանգեցրել է հայ-հռոմեական հարաբերությունների մերձեցմանը։ Հռոմեա-սասանյան առաջին պատերազմների ընթացքում Հայաստանը հանդես է եկել որպես Հռոմի դաշնակից։ Սակայն հռոմեացիների նկատմամբ [[Շապուհ I]]-ի հաղթանակները հանգեցրել են երկրում սասանյան գերիշխանության հաստատմանը։ Տրդատ Բ-ն , հավանաբար, մահացել է 252 թվականի Բարբալիսոսի ճակատամարտից հետո, որից հետո Շապուհը, ասպատակելով երկիրը, հայկական գահին է բազմեցրել իր որդուն՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիրին]]։ Տրդատի ժառանգորդն այդ ընթացքում գտնվել է աքսորի մեջ։ 272 թվականին Սասանյանների գահին Շապուհին հաջորդել է Որմիզդը, իսկ Հայաստանի կառավարիչ է դարձել նրա եղբայրը՝ [[Ներսեհ|Ներսեհը]]{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ 270-280-ական թվականներին Հռոմեական կայսրության հզորացումը և Սասանյան Իրանում բռնկված ներքին երկպառակությունները հնարավորություն են ստեղծել Հայաստանում Արշակունյաց միապետությունը վերականգնելու համար։ 297 թվականին հայ-հռոմեական զորքերը, [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր զորավար ''Գալերիոս Մաքսիմիանոսի'' և [[Խոսրով Բ]]-ի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ Գ Մեծի]] առաջնորդությամբ [[Բասեն]] գավառի ''Ոսխա'' գյուղի մոտ ճակատամարտում հաղթել են Պարսից արքայից արքա Ներսեհի բանակին և վերականգնել Արշակունիների գահակալությունը Մեծ Հայքում։ 298 թվականին Մծբին քաղաքում կնքված 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով Սասանյան Իրանը ճանաչել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] Արշակունիների թագավորությունը և նրանց նկատմամբ Հռոմի հովանավորությունը։ [[Տրդատ Գ]]-ի օրոք երկիրը վայելել է [[խաղաղություն]] և բարգավաճել։ Ըստ Կիրիլ Թումանովի ժամանակագրության՝ Պրոբոս կայսեր և Սասանյանների միջև վարված բանակցությունների արդյունքում Տրդատ Բ-ի որդի [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] [[Խոսրով Բ|Բ]]-ն 278/279 թվականներին նշանակվել է Մեծ Հայքի արևմտյան՝ հռոմեական մասի կառավարիչ։ Խոսրով Բ-ի սպանությունից հետո նրան հաջորդել է եղբայրը՝ Տրդատը, իսկ Խոսրովի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ]] [[Տրդատ Գ|Գ]]-ն (հայտնի որպես Տրդատ Մեծ, ըստ Թումանովի՝ Տրդատ Դ) 298/299 թվականների [[Մծբինի պայմանագիր (298)|Մծբինի խաղաղության պայմանագրի]] արդյունքում վերահաստատվել է որպես Հայաստանի օրինական կառավարիչ։ Այլ պատմաբաններ, սակայն, հակված են այն տեսակետին, որ Տրդատ Մեծը վերականգնվել է հոր գահին դեռևս 287 թվականին։ Մծբինի պայմանագրով Հայաստանի հարավային նահանգներն ու գավառները ([[Ծոփք]], [[Անգեղտուն]], [[Աղձնիք]], [[Կորդուք]] և [[Ծավդեք]]) նույնպես հայտնվել են հռոմի ազդեցության տակ, սակայն այս անգամ որպես առանձին իշխանություններ և ունեցել են ինքնավար դաշնակիցների կարգավիճակ (''civitates foederatae liberae et immunes''){{Sfn|Garsoïan|2004|pp=74–75}}։ Տրդատ Գ-ի որդին և հաջորդը՝ [[Խոսրով Գ|Խոսրով Գ Կոտակը]], վարելով պետության կենտրոնացման քաղաքականություն, հսկել է հզոր նախարարների գործունեությունը՝ նրանց մշտապես բնակեցնելով արքունիքում, բնաջնջել է պառակտիչ տոհմերին՝ բռնագրավելով նրանց կալվածքները։ Խոսրով Գ-ն շինարարություն է ծավալել. հիմնել է [[Դվին]] քաղաքը, շրջակայքում տնկել անտառ՝ ''«Տաճար Մայրի»'' և ''«Խոսրովակերտ»'' արգելանող-որսարաններով։ 338 թվականին վերջինս հաղթել և դուրս է վռնդել երկրի ներխուժած պարսկական զորքերին։ Խոսրովի մահից հետո, 338 թվականի աշնանը պարսկական բանակը գրավել է Մեծ Հայքը։ Գահաժառանգ [[Տիրան Բ|Տիրանը]] թագավորել է Հռոմի օգնությամբ։ Նա վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքական գիծ։ Նրա օրոք, սակայն, շարունակվել են նախարարությունների և եկեղեցու, մասնավորաբար հայրապետական գահի ժառանգական տերերի՝ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] տոհմի կենտրոնախույս ձգտումները։ Նրա օրոք կաթողիկոս է եղել [[Հուսիկ|Հուսիկը]], որին Տիրանը քարկոծելով սպանել է, քանի որ Հուսիկը նրան թույլ չի տվել մտնել եկեղեցի։ Պարսիկները որոշ ժամանակ անց դավադրաբար գերևարել և կուրացրել են արքային։ Ավատատիրական ներքին հակամարտությունները առավել սրվել են Տիրանի հաջորդի և որդու՝ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ։ Արշակ Բ-ի մեղմ և զիջողական քաղաքականությունն ավատատիրական խոշոր իշխանությունների նկատմամբ անցել է ապարդյուն։ Ի վերջո նա վարել է կենտրոնախույս ուժերին բռնությամբ սանձելու քաղաքականություն։ Տիրանի և Արշակի օրոք թագավորական իշխանության համար պայքարում աչքի է ընկել հայ արքունիքի խոշոր գործիչ Հայր Մարդպետը։ Երկրի ներքին և արտաքին դրությունը ծանրացել է Հռոմի և Պարսկակստանի միջև կնքված հակահայկական համաձայնագրի ստորագրումից հետո («[[Ամոթալի դաշնագիր]]» 363), որի ժամանակ Արշակ Բ-ն պայքարել է ոչ միայն պարսից բանակի, այլև Շապուհ II-ի խրախուսմամբ աշխուժացած կենտրոնախույս ուժերի դեմ։ 364-368 թվականներին Արշակ Բ-ն հերոսական ջանքերով պահպանել է թագավորությունը։ Արշակի ձերբակալությունից հետո երկրի պաշտպանությունը ղեկավարել են [[Փառանձեմ]] թագուհին ու թագաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապը]]։ 371 թվականի գարնանը [[Ալաշկերտի դաշտ|Ձիրավի]] դաշտում ([[Նպատ]] լեռան մոտ) տեղի ունեցած ճակատամարտում հայ-հռոմեական զորքերը հաղթել են պարսից բանակին և ազատագրել Մեծ Հայքը։ Պապը մեծացրել է արքունի բանակը, ճնշել նախարարների և եկեղեցու անհնազանդությունները, կատարել երկրի կենտրոնացումն ու հզորացումն ապահովող բարեփոխումներ։ Հռոմեական իշխանությունը, վախենալով Հայոց երիտասարդ թագավորի ձեռներեցությունից, 374 թվականի աշնանը դավադրությամբ սպանել է նրան և Մեծ Հայքի գահին դրել [[Վարազդատ|Վարազդատին]]։ Սասանյան Իրանը Հայոց սպարապետ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] և պարսկասեր նախարարների միջոցով Վարազդատին տապալելուց հետո, 387 թվականին Հռոմի հետ համաձայնության է եկել և [[Հայաստանի առաջին բաժանում|բաժանել Մեծ Հայքը]]։ Մեծ Հայքի ծայրագավառներն անդամատվել են, մնացած գավառների մոտ 4/5-ը ճանաչվել է պարսկական ազդեցության շրջան, 1/5-ը՝ հռոմեական։ Նրանցում առժամանակ ձևականորեն պահպանվել են Արշակունի գահակալները։ Պապի որդի [[Արշակ Գ]]-ի մահով (389) հռոմեական մասը վեր է ածվել պրովինցիայի։ Պարսկական մասում մինչև 428 թվականը հաջորդաբար թագավորել են [[Խոսրով Դ]], [[Վռամշապուհ]] և Արդաշիր Արշակունի արքաները։ Վերջինիս գահազրկումից (428) հետո Մեծ Հայքի պարսկական հատվածը վեր է ածվել մարզպանության։ Մեծ Հայքի [[Արցախ]] և [[Ուտիք]] նահանգները [[Արշակունիներ (մազքթաց)|Մազքթաց Արշակունիների]] պետության տարածքի հետ միասին կազմել են Աղվանից մարզպանությունը։ Հայոց պետականության և հայ Արշակունիների թագավորության վերացումը եղել է ներքին ավատատիրական հարաբերությունների զարգացման և արտաքին տերությունների՝ Հռոմի և Սասանյան Իրանի ռազմական միջամտությունների հետևանք։ == Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում == [[File:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|thumb|[[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] կողմից [[Տրդատ Գ]] թագավորի մկրտության ժամանակավրեպ պատկերումը]]{{Main article|Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում}} Քրիստոնեությունից առաջ հայերը հիմնականում դավանել են [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|զրադաշտականության սինկրետիկ ձևը]] (հավանաբար ընդունվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյանների]] ժամանակաշրջանում), որն իր մեջ ներառել է զգալի տեղական հայկական և այլ կրոնական տարրեր{{Sfn|Russell|1987|loc="The Armenians preserved strong regional traditions which appear to have been incorporated into Zoroastrianism, a religion adopted by them probably in the Achaemenid period"}}{{sfn|Boyce|2001|p=84}}։ 4-րդ դարի սկզբին [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորիչը]] դավանափոխ է արել մոլի զրադաշտական Տրդատ Գ արքային և արքունիքի անդամներին{{sfn|Stoyanov|2000|p=99}}։ Դրա արդյունքում Հայաստանը դարձել է առաջին պետությունը, որը քրիստոնեությունն ընդունել է որպես պաշտոնական կրոն<ref>Academic American Encyclopedia – Page 172 by Grolier Incorporated</ref><ref>Estimated dates vary from 284 to 314. The latter is the date favored by mainstream scholarship, see Garsoïan (''op.cit.'' p.82), following the research of Ananian, and Seibt (2002)</ref>։ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծել է Հայոց այբուբենը՝ Աստվածաշնչի թարգմանության և քրիստոնեական քարոզչության նպատակով, ինչը միաժամանակ նշանավորել է նաև հայ գրականության սկզբնավորումը։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] աշխատության՝ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևը]] 411 թվականին ասորերեն բնագրից ամբողջությամբ թարգմանել է Ավետարանը։ Այդ աշխատանքը, սակայն, համարվել է թերի, քանի որ կարճ ժամանակ անց Մաշտոցի աշակերտներից երկուսը՝ [[Հովհան Եկեղեցացի|Հովհան Եկեղեցացին]] և [[Հովսեփ Պաղնացի|Հովսեփ Պաղնացին]], ողևորվել են դեպի [[Եդեսիա]]՝ Աստվածաշնչյան գրքերը թարգմանելու նպատակով։ Նրանք հասել են մինչև [[Կոստանդնուպոլիս]] և իրենց հետ բերել հունարեն բնագրի հավաստի օրինակները։ [[Ալեքսանդրիա|Ալեքսանդրիայից]] բերված այլ ձեռագրերի օգնությամբ Աստվածաշունչը կրկին թարգմանվել է հունարենից՝ ըստ [[Յոթանասնից թարգմանություն|Յոթանասնից թարգմանության]] և [[Որոգինես|Որոգինեսի]] Վեցասյունյա բնագրի։ Այս տարբերակն ավարտին է հասցվել մոտ 434 թվականին և մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու կողմից։ == Սոցիալական կառուցվածք == Նախարարական համակարգը, որը դարեր շարունակ բնութագրել է հայ հասարակությունը և ներքին քաղաքականությունը, ձևավորվել է մեր թվարկության սկզբում կամ դրանից առաջ։ Այն գոյություն է ունեցել Հայաստանի Արշակունյաց թագավորության ողջ ժամանակաշրջանում և պահպանվել դրա անկումից հետո ևս մի քանի դար{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանը կիսել է այս սոցիալական համակարգը Պարթևստանի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Թեև նախկինում գիտնականներն այն հաճախ համեմատել են միջնադարյան եվրոպական ֆեոդալիզմի հետ, առավել շատ զուգահեռներ կարելի է գտնել իրանական աշխարհի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ինչպես և Իրանում, հայ հասարակությունը նախարարական համակարգի պայմաններում բաժանված է եղել երեք հիմնական դասերի. նախարարներ (խոշոր ավատատերեր, որոնք համապատասխանում էին իրանական վուզուրգանին), ազատներ (ստորին ազնվականություն, որոնք կրում էին նույն անվանումը, ինչ պարթևական ազատը) և անազատներ կամ ոչ ազնվականներ, որոնք բաղկացած էին ռամիկներից («հասարակ ժողովուրդ»՝ առևտրականներ և արհեստավորներ) ու շինականներից (գյուղացիություն, որը կազմում էր բնակչության ճնշող մեծամասնությունը)։ Վերջիններս համապատասխանում էին իրանական վաստրոսանին, որոնք ազատ էին, թեև գյուղացիները կարող էին կցված լինել հողին{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Համակարգի հիմքը խոշոր ազնվականական տոհմերն են եղել{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Այս տոհմերի առաջնորդները՝ նախարարները կամ տանուտերերը, դասակարգվել են ըստ առաջնահերթության՝ համաձայն արքունի կայացվող խնջույքների ժամանակ թագավորական սեղանի շուրջ իրենց զբաղեցրած տեղի (բարձի){{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Նախարարները սովորաբար բնակվել են իրենց հեռավոր ամրոցներում և «սեփական տիրույթների սահմաններում օժտված են եղել ինքնիշխան վարչական ու դատական իշխանությամբ»։ Պատերազմի ժամանակ նրանք ղեկավարել են իրենց տոհմի զինվորական ուժերը։ Խոշոր տոհմերի տիրույթներն անօտարելի և անբաժանելի են եղել, իսկ տոհմի առաջնորդը կառավարել է այդ տիրույթները տոհմի մյուս արու անդամների օգնությամբ, որոնք կոչվել են սեպուհներ։ Պետական կարևորագույն պաշտոնները զբաղեցրել բացառապես որոշակի տոհմերի ներկայացուցիչները. օրինակ՝ [[Սպարապետ|սպարապետի]] (գլխավոր հրամանատարի) պաշտոնը [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տոհմի արտոնությունն է եղել։ Թեև Արշակունի թագավորները փորձել են սահմանափակել մեծատոհմիկների իշխանությունը, նրանք երբեք չեն կարողացել հասնել կենտրոնացվածության այն մակարդակին, որն առկա է եղել Սասանյան կայսրությունում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Թագավորը դիտարկվել է լոկ որպես «առաջինը հավասարների մեջ» խոշոր տոհմերի առաջնորդների միջև{{Sfn|Garsoïan|2005}} և ըստ սովորույթի՝ պարտավոր է եղել խորհրդակցել նրանց հետ կարևորագույն հարցերի շուրջ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=78}}։ Թագավորի և ազնվականության միջև հակամարտությունը թուլացրել է Արշակունյաց գահը, սակայն «տոհմի (տան) ուժն ու հարատևությունը կերտել են մի սոցիալական կառուցվածք, որն ընդունակ է եղել գոյատևել նույնիսկ քաղաքական անկման պահերին, իսկ հասարակության ապակենտրոնացված բնույթը նվազեցրել է դրա լիակատար բռնակցման հնարավորությունները»{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Արշակունյաց Հայաստանի ստորին դասերի վերաբերյալ շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Գյուղերն ու ավանները շատ ավելի տարածված են եղել, քան քաղաքները։ Ռամիկները (հասարակ ժողովուրդը) օժտված են եղել որոշակի իրավունքներով և երբեմն ազնվականության հետ միասին մասնակցել են ժողովներին։ Գյուղացիները պարտավոր են եղել իրենց տիրոջը վճարել հարկեր, կատարել աշխատանքային պարտավորություններ (նման արևմտաեվրոպական բարշինային) և զինվորական ծառայություն մատուցել որպես օժանդակ հետևակ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=79}}։ Ստրուկները հիմնականում ռազմագերիներն են եղել, որոնք առավելապես կապված են եղել տաճարական տիրույթների հետ և, ըստ ամենայնի, ավելի քիչ են տարածված եղել այլ վայրերում{{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Տաճարական տիրույթները կառավարվել են քրմերի ժառանգական դասի կողմից, որոնք ունեցել են իրենց սեփական զինվորական ստորաբաժանումները{{Sfn|Garsoïan|2004|p=80}}։ == Մշակույթ == Հայաստանում իրանական ազդեցության երեք փուլերից ([[Աքեմենյաններ|Աքեմենյան]], [[Պարթև Արշակունիներ|Արշակունյաց]], [[Սասանյաններ|Սասանյան]]) Արշակունյաց շրջանն ամենազորեղն ու հարատևն է եղել։ Այս փուլն սկսվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում պարթևների վերելքով և իր գագաթնակետին հասել մ.թ. 1-ին դարի կեսերին՝ հայկական գահին Արշակունյաց տոհմի ճյուղի հաստատմամբ։ Հայաստանի Արշակունի թագավորները ձգտել են իրենց արքունիքը կազմակերպել [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] օրինակով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Պարթևական բազմաթիվ տարրեր անմիջականորեն ներմուծվել են հայկական քաղաքակրթության մեջ, օրինակ՝ [[Գուսան|գուսանները]], որոնք նման են եղել երգիչ-երաժիշտների կամ մինստրելների{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Արշակունյաց Հայաստանում լայնորեն տարածված է եղել ազնվական զավակներին դայակների կամ դաստիարակների մոտ մեծացնելու սովորույթը (դայակություն), ինչը նաև լայն տարածում է ունեցել իրանական ողջ համակարգում{{sfn|Rapp|2014|p=89}}։ Արշակունի թագավորները ճանաչել են Պարթևստանը և այն համարել իրենց հայրենի երկիրը{{sfn|Russell|2004|p=41}}։ Հայտնի է, որ Տրդատ Գ-ն (գահակալել է 298–330) իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասել է հետևյալը{{sfn|Russell|2004|pp=41–42}}. {{Քաղվածք|զի քաջատեղեակ եմ Յունաց և Հոռոմայեցւոց աշխարհին, և Պարթևաց մերոց կողմանցս, զի և տուն իսկ է մեր, նոյնպէս և Ասորեստանեայց և Արարացւոց և Ատրպատականի}} Արշակունիների օրոք հայերը ծանոթացել են որոշ պատմությունների, որոնք հետագայում ներառվել են պարսկական «[[Շահնամե]]» էպոսի մեջ։ Դրանք ներառում են այնպիսի կերպարների մասին պատմություններ, ինչպիսիք են Հրասյակը (Աֆրասիաբ), Շավարշը (Սիավաշ) և Սպանդարատը (Էսֆանդիար){{sfn|Russell|2004|p=1066}}։ Հայերը Հայաստանի և Պարթևստանի արքայական տոհմերի միջև առկա կապը դիտարկել են որպես անխզելի{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Հայկական աղբյուրներում «թագավոր» և «Արշակունի» եզրույթները գործածվել են որպես հոմանիշներ{{sfn|Russell|1987|p=163}}{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Արշակունի արքան ընկալվում էր որպես «բնակ տերն աշխարհիս» (այս երկրի բնիկ տերը){{sfn|Russell|1987|p=163}}։ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] «Պատմություն հայոցը», որը 5-րդ դարի հայ պատմագրական երկ է՝ հիմնված է բանավոր էպիկական աղբյուրների վրա և պարունակում է պնդումներ, որոնք հերքում են, թե Արշակունի թագավորների մեղքերը կարող են նրանց անարժան դարձնել գահակալության համար{{Sfn|Garsoïan|2004|p=76}}։ === Կայսերական գաղափարախոսություն և կրոնական սովորույթներ === Արշակունիները իրանական օրենսդրության կողմնակիցներն են եղել և այդպիսին են մնացել նույնիսկ Պարթևական տերության անկումից հետո{{sfn|Lang|1983|p=518}}{{sfn|Pourshariati|2008|p=44}}։ Նրանք պնդել են, որ կրում են '''''Խվառնահ''''' («փառք»){{sfn|Rapp|2014|p=246}}, որն այն աստվածային փառքն է եղել, որով օժտված են եղել իրանական և իրանալեզու օրինական թագավորները{{sfn|Rapp|2014|p=112}}։ [[Անի|Անին]] (Դարանաղյաց գավառում) ծառայել է որպես [[Արամազդ|Արամազդի]] ([[Ահուրա Մազդա|Ահուրա Մազդայի]] հայկական համարժեքը) պաշտամունքի կենտրոն, ինչպես նաև Արշակունիների տոհմական դամբարանավայր։ [[Աքեմենյան տերություն|Աքեմենյան տերության]] (մ.թ.ա. 550–330) օրինակով Հայաստանի և Իրանի Արշակունիները կիրառել են դամբարանային հուղարկավորությունն ու թաղումը՝ հավանաբար մեծ զգուշությամբ խուսափելով [[Զրադաշտականություն|զրադաշտական]] ''[[Յազատաներ|յազատա]]'' (հրեշտակային աստվածություն) [[Սպանդարամետ|Սպանդարամետի]] սուրբ հողն աղտոտելուց{{sfn|Russell|1987|p=159}}։ Նրանք հավատացել են, որ թաղված Արշակունի թագավորների ոսկորները կրում են նրանց խվանահը (փառքը), ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ Սասանյան շահնշահ Շապուհ Բ-ն իր արշավանքի ժամանակ հանել է նրանց ոսկորները դամբարաններից և դուրս բերել Հայաստանից։ Դամբարանները, ըստ ամենայնի, լավ ամրացված են եղել, քանի որ Շապուհ Բ-ն այդպես էլ չի կարողացել բացել [[Սանատրուկ|Սանատրուկի]] գերեզմանը{{sfn|Russell|1987|p=451}}{{sfn|Canepa|2018|p=230}}։ [[Բագավան|Բագավանի]] հնագույն սրբավայրը մեծ նշանակություն է ունեցել Արշակունիների համար, որոնք այնտեղ նշել են իրանական Ամանորի տոնը ([[Նավասարդ]]/[[Նովրուզ]]){{sfn|Canepa|2018|p=115}}։ Վարազը, որը ''յազատա'' Վերեթրագնայի (հայերենում՝ [[Վահագն]]) սիրելի տոտեմն է եղել, հանդիսացել է Արշակունիների խորհրդանիշը{{sfn|Russell|2004|p=170}}։ === Լեզվական և անվանաբանական ավանդույթներ === [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների]] օրոք Հայաստանի մշակույթում գերիշխել է [[Հելլենիզմ|հելլենիզմը]], սակայն Արշակունիների գահակալությունը նշանավորվել է երկրում իրանականության գերակայությամբ, որի ժամանակ էլ հենց պարթևերենը փոխարինել է [[Հունարեն|հունարենին]]՝ որպես կրթված խավի լեզու: Այնուամենայնիվ, հայկական հելլենիզմը չի վերացել, քանի որ Պարթև Արշակունիները հպարտ հելլենասերներ (ֆիլհելլեններ) են եղել{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}: Հայերենը սոսկ զանգվածային տարածում ունեցող լեզու է եղել, իսկ վերնախավի և արքունիքի շրջանում գերիշխել է [[Պարթևերեն|պարթևերենը]]: Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ դասական հայերենը ([[Գրաբար|գրաբարը]]) ներառել է իր իրանական փոխառությունների մեծ մասը{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}: Ժամանակակից պատմաբաններ Ռ. Շմիթը և Հ. Վ. Բեյլին հայերենի վրա պարթևերենի ազդեցությունը համեմատում են 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո անգլերենի վրա ֆրանսերենի ունեցած ազդեցության հետ{{sfn|Schmidt|Bailey|1986|pp=445–465}}: Քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո Արշակունիները շարունակել են պահպանել իրենց իրանական անվանաբանական ավանդույթները, ինչի վկայությունն են արական Տրդատ, Խոսրով, Տիրան, Արշակ, Պապ, Վարազդատ և Վռամշապուհ անունները, ինչպես նաև իգական Աշխեն, Զարմանդուխտ, Խոսրովիդուխտ, Որմիզդուխտ, Վարդանդուխտ անունները։ Հատկանշական է, որ [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա]]-ի մոր անունը՝ Բամբիշը, պարսկերեն նշանակում է «թագուհի»{{sfn|Garsoïan|1985|p=201}}։ Ընդհանուր առմամբ, քրիստոնյա Արշակունիները հավատարիմ են մնացել իրենց արշակունյաց-իրանական ավանդույթներին{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Հայոց այբուբենի ստեղծման ժամանակ (5-րդ դարի սկիզբ՝ Արշակունյաց թագավորության վերջին տասնամյակներին) միջին պարսկերենը հանդիսացել է արքունի և վարչական լեզու։ Գրավոր հայերենի ընդունումը զգալիորեն նվազեցրել է միջին պարսկերենի նշանակությունը, թեև վերջինս շարունակել է որոշակի դեր խաղալ Հայաստանի սասանյան տիրապետության տակ գտնվող հատվածում։ Հունարենն ու ասորերենը գործածվել են եկեղեցում, մինչև որ փոխարինվել են գրավոր հայերենով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ == Արշակունյաց ժամանակաշրջանի արքաներ == Սա Հայաստանի արքաների ցանկն է շուրջ 12–428 թվականների միջջակայքում, որոնց մեծ մասը հանդիսացել են Արշակունյաց հարստության ներկայացուցիչներ։ Ցանկում ներառված են նաև ոչ դինաստիական կառավարիչներն ու միջթագավորության շրջանները (որոշ թվականներ մոտավոր են){{Sfn|Garsoïan|2004|p=94}}։ === [[Վոնոն]] === [[Պատկեր:Vonones I the Arsacid.jpg|մինի|Վոնոնի պատկերով մետաղադրամ]] Հայոց թագավոր մոտ [[12]]-[[16]] թվականներին։ Պարթևաց [[Հրահատ Դ]] Արշակունու ավագ որդին։ Պատանի հասակում պատանդ է եղել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությունում]], դաստիարակվել և կրթվել այնտեղ՝ դառնալով Հռոմի կամակատար։ [[Որոդես Գ]] արքայի մահից հետո, 7 թվականին կամ 8-ին բազմել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] գահին։ Սակայն գահակալական կռիվներում պարտվել է [[Արտավան Գ]]-ին և ապաստանել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]], ինչից հետո Հռոմի միջամտությամբ բազմել է Հայոց թափուր գահին։ Հայ ժողովուրդը դժգոհ է եղել Վոնոնից։ Հայ-պարթևական ուժերի դեմ պատերազմելու վտանգից խուսափելու համար, [[Տիբերիոս]] կայսրը գահընկեց է արել Վոնոնին։ Ըստ [[Հովսեպոս Փլավիոս|Հովսեպոս Փլավիոսի]], հայերը ձերբակալել են Վոնոնին ու հանձնել [[Ասորիք|Ասորիքի]] հռոմեական կուսակալ [[Կրետիկոս Սուլանոս|Կրետիկոս Սուլանոսին]]։ [[Տակիտոս|Տակիտոսը]] վկայում է, որ Վոնոնը սպանվել է հռոմեացի զինվորի ձեռքով՝ կանալքից փախչելու փորձի ժամանակ։ === [[Արտաշես Գ]] (Զենոն-Արտաշես, ոչ Արշակունի) === [[Պատկեր:Æ 8 Chalkoi of Artaxias III.jpg|մինի|Զենոն-Արտաշեսի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին, [[Պոնտոս|Պոնտոսի]] և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքի]] թագավոր Պոլեմոնի որդին է։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]]՝ Զենոն-Արտաշեսը մեծացել է հայկական միջավայրում և հարմարվել հայերի կենցաղին ու բարքերին։ Հնարավոր է, որ Զենոնը մեծացել է Փոքր Հայքում, որը նրա հոր տիրակալության մաս է կազմել մ․թ․ա․ 35 թվականից։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] գահը ստացել է Հռոմի [[Տիբերիոս]] կայսեր և նրա զորավար [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսի]] օժանդակությամբ և հայ նախարարների համաձայնությամբ։ Զենոնի գահակալական իրավունքը ճանաչել է նաև Պարթևաց [[Արտավան Գ]] թագավորը։ Զենոնն ընդունել է հայերին հարազատ Արտաշես անունը։ Մեկ պատմաբանի կարծիքով՝ սրանով նա հղում էր անում հռոմեացիների կողմից սպանված [[Արտաշես Բ]] արքային։ Զենոնը վարել է խաղաղ և, համեմատաբար, ինքնուրույն քաղաքականություն։ [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան]] արքայատան անկումից հետո Զենոնը միակ [[Դրածո թագավորներ|դրածո թագավորն]] է եղել, որին հայերը հանդուրժել են Հայոց գահին։ Ի դեմս Զենոնի, հայ ավագանին փորձել է վերականգնել Հռոմի ռազմական միջամտությամբ կործանված հայկական թագավորությունը։ Նրա մահից հետո Արտաշատում գահակալել են Պարթևստանի և Հռոմի դրածո թագավորները։ [[Պատկեր:King Arshak I.jpg|մինի|288x288փքս|Արշակ Ա]] === [[Արշակ Ա]] === 34 թվականին դարձել է հայոց թագավոր։ Պարթևաց թագավոր [[Արտավան Գ]]–ի որդին է։ Հաջորդել է [[Զենոն-Արտաշես|Զենոն-Արտաշեսին]]՝ հայկական ավագանու համաձայնությամբ։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] [[Հռոմ|Հռոմի]] հեղինակությունը պահպանելու և պարթևական վտանգը կանխելու համար [[Տիբերիոս]] կայսրը [[35]] թվականին մեծաթիվ ուժեր է ուղարկել Արևելք և միաժամանակ իբերական, աղվանական և սարմատական ցեղերին հրահրել [[Հայաստան|Հայաստանի]] ու [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] դեմ։ [[Իբերիա|Իբերիայի]] թագավոր Փարսմանի եղբայր Միհրդատը, Հռոմի դրդմամբ, դավով սպանել է Արշակին և նստել Հայոց գահին։ === [[Որոդես Պարթև]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] չճանաչված արքա, որը գահակալել է 35 թվականին, հաջորդել է Պարսից նախկին արքա [[Վոնոն|Վոնոնին]], որը [[Պարթևստան|Պարթևստանում]] գահազրկվելուց հետո հաստատվել է Մեծ Հայքում։ Պարթևաց [[Արտավան Գ]] արքայի երկրորդ որդին, Մեծ Հայքի [[Արշակ Ա]] թագավորի կրտսեր եղբայրը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] կրտսեր ճյուղից։ === [[Միհրդատ Իբերացի]] (Փառնավազյան դինաստիա) === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, [[Իբերիա|Իբերիայի]] Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ [[Տակիտոս]] պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել ր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդի]] ձեռքով։ [[Պատկեր:Rhadamistus, by Francesco Alberi.jpg|մինի|215x215փքս|Հռադամիզդ]] === [[Հռադամիզդ]] (Փառնավազյան դինաստիա) === Դրածո թագավոր [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] [[51]]-[[53]] թվականներին։ [[Վիրք|Վիրքի]] [[Փարսման I]] թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ Հռադամիզդի իշխանությունը Հայաստանում ուղեկցվել է հայերի բացահայտ ատելությամբ ու դիմադրությամբ։ Թեև նա մայրական կողմից Արտաշեսյան է եղել, սակայն հայ ավագանին նրան համարել է դաժան բռնապետ, ով սպանել էր իր սեփական հորեղբորը։ [[52]] թվականին չի կարողացել դիմադրել Հայոց թագավոր [[Տրդատ Ա]]-ին և փախել է [[Վիրք]]։ 53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա-ն գտնվել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանում]], Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով [[Հայեր|հայերից]], դարձյալ փախել է Վիրք։ Փախուստի ճանապարհին փորձել է եղել սպանել հղի կնոջը և գցել [[Երասխ գետ|Երասխի]] ջրերը։ Սակայն [[Զենոբիա Իբերիացի|Զենոբիան]] փրկվել է և տեղի հովիվները նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]]։ Հռադամիզդը սպանվել է իր հոր՝ Փարսման Ա֊ի կողմից։ Հայրը դա արել է, որպեսզի կարողանա պահպանել Հռոմում իր հեղինակությունը։ === [[Տրդատ Ա]] === [[Պատկեր:Tiridates.jpg|մինի|287x287փքս|Տրդատ Ա]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[52]] թվականից։ Նա հայ Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրն է, ինչպես նաև Պարթևաց Արշակունի արքա [[Վոնոն Բ Պարթև|Վոնոն Բ–ի]] որդին, [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] թագավոր [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա]]–ի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հայկական ավագանու աջակցությամբ։ Նրա գահակալության սկզբնական շրջանը նշանավորվել է երկու ընդհատումով՝ կարճատև դադար 54 թվականի վերջին և ավելի երկարատև ընդհատում 58-63 թվականներին։ 52 թվականին պարթևաց արքա Վաղարշը և նրա եղբայր Տրդատը մտել են Հայաստան և հայերի օգնությամբ վտարել հռոմեական դրածո թագավորին։ Սա հանգեցրել է Հռոմի հետ 10-ամյա պատերազմի։ Պատերազմի ընթացքում հռոմեացիները գրավել են ու ավարել Արտաշատը, սակայն հայ-պարթևական ուժերըհակահարված են հասցրել։ 62 թվականին տեղի ունեցած [[Հռանդեայի ճակատամարտ|Հռանդեայի ճակատամարտում]] հայերն ու պարթևները շրջափակել են հռոմեական զորքին և ջախջախիչ հաղթանակ տարել նրանց նկատմամբ։ Որպես նվաստացում՝ հռոմեացի զինվորներին ստիպել են անցնել նիզակներից պատրաստված «լծի» տակով (որը հայտնի է նաև որպես «լծի արարողակարգ»)։ Պատերազմն ավարտվել է հաշտությամբ. Տրդատը ճանաչվել է Հայաստանի թագավոր, բայց թագը պետք է ստանար [[Ներոն|Ներոն կայսրից]]։ 66 թվականին Տրդատը մեծ շքախմբով մեկնել է Հռոմ, թագադրվել և վերադարձել Հայաստան՝ իր հետ բերելով նաև արհեստավորներ՝ ավերված քաղաքները վերականգնելու համար։ Տրդատ Ա-ն վերադառնալով Հայաստան՝ զբաղվել է երկրի տնտեսության վերականգնմամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Վերականգնել է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը և վերջինիս հաղորդում իր նախկին շուքը։ Հռոմեացի պատմիչների վկայությամբ՝ այն կոչվում է ''«Ներոնեա»:'' Մայրաքաղաքից ոչ հեռու՝ [[Ազատ գետ|Ազատ գետի]] հոսանքով դեպի վեր՝ [[Գառնի (գյուղ)|Գառնիում]], կառուցվում է հզոր [[Գառնու բերդ|բերդ]], ինչպես նաև արքայական բաղնիք և այլ կառույցներ։ [[Գառնու հեթանոսական տաճար|Գառնու հեթանոսական տաճարը]] կառուցվել էր [[77]] թվականին՝ [[Հռոմ|Հռոմի]] [[Կոլիզեում|Կոլիզեումից]] 3 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված [[Հելիոս]]-[[Միհր|Միհրին]]։ Տրդատի մահվան մասին տվյլաները հայտնի չեն։ === [[Տիգրան Զ]] (Հերովդեսյան դինաստիա) === [[Պատկեր:Tigranes VI king of Armenia.jpg|մինի|Տիգրան Զ-ի մետաղադրամները]] Հայոց թագավոր 60-61 թվականներին։ Նախապես եղել է Քաղկիդիկեի թագավոր։ Հայոց թագավոր [[Տիգրան Ե]]–ի եղբոր՝ Ալեքսանդրի որդին։ Երկար տարիներ ապրել է Հռոմում, եղել [[Ներոն]] կայսեր մտերիմներից։ 58 թվականի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>։ Գահընկեց է արվել 61 թվականին և դրանից հետո հայոց գահին նրան վերստին փոխարինել է Տրդատ Ա-ն։ Հայտնի է որ մահացել է 68 թվականից հետո։ === [[Սանատրուկ]] === [[Պատկեր:Sanatruk and Avde after three days in snow storm.jpg|մինի|Սանատրուկը և Ավդեն]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմի]] թագավոր 88-110 թվականներին, հաջորդել է [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]] (66-88), համարվում է նաև Միջագետքի [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] ([[Եդեսիա]]) թագավոր (91-109)։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա մեղադրվել է Հայաստանում [[Բարդուղիմեոս առաքյալ|Սուրբ Բարդուղիմեոս]] և [[Թադեոս առաքյալ|Սուրբ Թադեոս]] առաքյալների նահատակության համար, քրիստոնյաների հալածանքների, ինչպես նաև իր սեփական դստեր՝ [[Սանդուխտ|Սանդուխտի]] նահատակության համար։ Մահացել է 110 թվականին։ === [[Աշխադար]] === Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդել է [[Սանատրուկ|Սանատրուկին]], եղել է Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի որդին։ Գահ է բարձրացել Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը Բակուր II-ի մահից հետո Աշխադարի հետ համաձայնության չգալով 113 թվականին Աշխադարին գահընկեց է արել և փոխարենը գահին է բազմեցրել նրա եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Աշխադարի գահազրկումը դարձել է հռոմեա-պարթևական նոր պատերազմի պատճառ։ Այս փոփոխությունը դիտելով [[Հռանդեայի պայմանագիր|Հռանդեայի դաշնագրի]] խախտում՝ [[Տրայանոս]] կայսրը Աշխադարի հետ միասին 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։ [[Պատկեր:Parthamasiris, King of Armenia, Son of Pacorus, Humbles Himself before Trajan.jpg|մինի|298x298փքս|Պարթամասիր]] === [[Պարթամասիր]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (113-114), [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ Պարթևի]] կրտսեր որդին<ref>Mommsen, ''The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian'', էջ. 66</ref>։ Պարթամասիրը եղել է [[Բակուր Բ Պարթև]] թագավորի երեք որդիներից<ref>Potts, ''Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology'', էջ. 151</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>, որի մոր անունն անհայտ է։ Նա Պարթևաց դինաստիայի անդամ է եղել, հետևաբար հանդիսացել է [[Արշակունիներ|Հայաստանի Արշակունիների տոհմի]] ազգականը<ref>Farrokh, ''Shadows in the Desert: Ancient Persia at War'', էջեր. 159-8</ref>։ Աշխադարին գահընկեց անելուց հետո Տրայանոսն արշավել է Հայաստան։ 114 թվականին հռոմեական բանակը Սատաղից ներխուժել է [[Մեծ Հայք]] և շարժվել է դեպի [[Արտաշատ]]։ Չկարողանալով դիմադրություն կազմակերպել՝ Պարթամասիրը ներկայացել է Տրայանոսին։ Պարթամասիրը գլխից հանել է թագը և դրել կայսեր ոտքերի մոտ<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1/LfbhNVJ1dyAC?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA254&printsec=frontcover |title=Քննական պատմութիւն հայոց: Արշակունիքի ի ժամանակի հեթանոսութեան. Պատմական ժամանակ. Բ |date=1895 |language=hy}}</ref>՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով<ref>{{Cite book |last=Mesrop |first=Gēorg |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6/ZMZKAAAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA302&printsec=frontcover |title=Հայոց պատմութիւն: քննական |date=1915 |publisher=Փարոս հրատարակչական ընկերութիւն |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Մերժելով Պարթամասիրի խնդրանքը՝ Տրայանոսը բռնակցել է Հայաստանը և այն վերածել հռոմեական նահանգի<ref>{{Cite book |last=Gatʻěrchean |first=Hovsēpʻ |url=https://www.google.am/books/edition/Tiezerakan_patmut%CA%BBiwn_i_skzban%C4%93_ashkha/hp8pAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA173&printsec=frontcover |title=Tiezerakan patmutʻiwn i skzbanē ashkharhi minchʻew tsʻmer zhamanaks: Mijin patmutʻiwn |date=1852 |publisher=I vans Pashtpan S. Astuatsatsni |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313" /><ref name="Касий">Դիոն Կասիոս, [http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt Livre LXVIII, chapitres 17, 19 et 20] {{Wayback|url=http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt|date=20110824023311}}</ref>։ Տրայանոսը Պարթամասիրին Հայաստանից հետ է ուղարկել Պարթևստան և շարունակել իր պարթևական ռազմարշավը<ref name="Bunson-3132">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Պարթամասիրն ազատ է արձակվել այն պայմանով, որ պետք է լքի Հայաստանը, սակայն իրեն ուղեկցող հռոմեացիներից փախուստի դիմելու փորձի ժամանակ նրան ձերբակալ են և մահապատժի ենթարկել Տրայանոսի հրամանով<ref name=":02">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>։ === [[Վաղարշ Ա]] === [[Մեծ Հայք|Հայոց]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[117]]-[[140]] (կամ 116-144) թվականներին<ref>«Վաղարշ Ա» ՀՍՀ, հատոր=11, էջ=251</ref>։ [[Սանատրուկ|Սանատրուկ թագավորի]] որդին։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի կայսեր]] համաձայնությամբ Հայաստանի գահին է հաստատվում Սանատրուկի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն: Վաղարշը Հռոմի համար ընդունելի անձնավորություն է եղել, քանի որ նա ոչ թե բուն պարթևական [[Արշակունիներ|Արշակունիներից]] էր, այլ այս դինաստիայի հայկական նոր ձևավորվող ճյուղից: Այս ճյուղը, վաղ թե ուշ ձգտելով ինքնուրույնության, հակադրվելու էր պարթևներին: Վաղարշ Ա-ի թագավորության տարիներին հիմնադրվել է [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որի մասին տեղեկություններ է պահպանել [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]]։ Ըստ նրա տեղեկությունների՝ [[Շրեշ բլուր|Շրեշ բլուրի]] մոտակայքում է գտնվել դեռևս [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] ժամանակներից հայտնի [[Վարդգեսավան]] քաղաքը։ Վաղարշ Ա-ն դրանից հարավ՝ այժմյան [[Էջմիածին|Էջմիածնի վանքի]] և նրա շրջակայքի տարածքում հիմնադրել է նոր քաղաք, որն իր անունով կոչել է Վաղարշապատ։ === [[Սոհեմոս]] === [[Պատկեր:Antoninus Pius Æ Sestertius 84001035.jpg|մինի|Սոհեմոսի մետաղադրամներից]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[144]][[161|-161]], [[164|164-]][[186]])<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 64:</ref><ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1, Երևան 1971, էջ 781-781։</ref>։ Սոհեմոսը հայոց պատմության ամենահռոմեամետ արքաներից է եղել։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձել է Հռոմի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը դուր չի եկել պարթևներին։ 161 թվականին պարթևական զորքը ներխուժել է Հայաստան, գահընկեց արել Սոհեմոսին և գահին բազմեցրել Բակուր Արշակունուն։ Սակայն մի քանի տարի անց հռոմեացիները մեծ զորքով վերադարձել են, գրավել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատն]] ու [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և Սոհեմոսին կրկին բազմեցրել գահին։ Քանի որ հին մայրաքաղաք Արտաշատը հիմնովին ավերվել էր պատերազմի ժամանակ, Սոհեմոսը Վաղարշապատը հռչակեց երկրի նոր մայրաքաղաք։ Նա նաև հելլենիստական մշակույթի մեծ սիրահար է եղել և իր արքունիքում ընդունել է հայտնի գիտնականների ու գրողների։ === [[Բակուր]] === Ծննդյան և մահվան տարեթվերը՝ անհայտ են։ 161-163 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր։ Գահ է բարձրացել Պարթևաց [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]] թագավորի աջակցությամբ, հռոմեական դրածո [[Սոհեմոս]] թագավորի տապալումից հետո։ Բակուրը եղել է նաև պարթև իշխան<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.70</ref>։ Նա [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]] [[Վաղարշ Դ Պարթև|Պարթևի]] (147-191) որդին է եղել{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը որոշ ժամանակ ապրել է Հռոմում՝ իր ընտանիքի անդամների հետ{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը միակ հայոց թագավորն է եղել, որը գահին է բարձրացվել [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] իշխող արքայի կողմից, սակայն հետագայում պաշտոնանկ էր արվել հռոմեական իշխանությունների կողմից<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի գահընկեցությունից հետո Սոհեմոսը կարճ ժամանակով վերականգնվել է իր իշխանությունը Հայաստանում<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի հետագա ճակատագիրը հստակ հայտնի չէ։ [[Պատկեր:Coin of Vologases V, Ecbatana mint.jpg|մինի|171x171փքս|Վաղարշ Բ-ի պատկերով մետաղադրամ]] === [[Վաղարշ Բ]] (Վաղարշ Դ պարթև) === [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] [[արքայից արքա]] (191-208 թվականներ)<ref name="ՀԺՊ">[http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․]</ref>, [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ-ի]] որդին և հաջորդը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] արքայական տոհմից, 180-191 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր։ Վաղարշը վաղ կյանքի ընթացքում դարձել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] կառավարիչ՝ հաջորդելով Սոհեմոսին։ 1-ին և 2-րդ դարերի ընթացքում հայկական գահը սովորաբար զբաղեցրել է Պարթևաց [[Արքայից արքա|արքայից արքայի]] մերձավոր ազգականը, որը կրել է «Հայոց մեծ արքա» տիտղոսը։ Ի տարբերություն Մեծ Հայքում իշխած նախորդ ութ Արշակունի իշխանների՝ Վաղարշին հաջողվել է ապահովել իր սերունդների ժառանգական իշխանությունը հայկական գահի վրա։ Նրա հետնորդները կառավարել են երկիրը մինչև 428 թվականը, երբ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյանները]] վերջնականապես վերացրին հայկական թագավորությունը։ Վաղարշը մահացել է 208 թվականին։ === [[Խոսրով Ա]] === [[Պատկեր:Coin of Tiridates II of Armenia.jpg|մինի|Խոսրով Ա-ի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ|արքա]] (206-253)<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 65, 74</ref>։ Խոսրով Ա-ն հայ Արշակունի թագավոր Վաղարշ Բ-ի որդին է եղել։ Երբ նրա հայրը 191 թվականին բազմել է Պարթևստանի գահին, Հայաստանի իշխանությունը հանձնել է որդուն։ Ըստ պատմիչ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]]՝ հայոց արքան այդ ժամանակ պարթևական աշխարհում իր կշռով երկրորդն է եղել՝ զիջելով միայն «արքայից արքային»։ Խոսրովը վարել է շատ խոհեմ և չեզոք քաղաքականություն. երբ հռոմեական կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս|Սեպտիմիոս Սևերոսը]] արշավել է պարթևների դեմ և նույնիսկ գրավել նրանց մայրաքաղաքը, Խոսրովը նվերներ ու պատանդներ է ուղարկել կայսրին՝ փոխարենը ստանալով Հռոմի պաշտպանությունն ու խաղաղություն։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է հաջորդ կայսրի՝ [[Կարակալլա|Կարակալլայի]] օրոք, որը 214-216 թվականներին խաբեությամբ ձերբակալել է Խոսրովին ու նրա ընտանիքին։ Այս դավաճանությունը Հայաստանում հզոր ապստամբություն է առաջացրել Հռոմի դեմ, և կայսրը ստիպված է եղել զորք ուղարկել այն ճնշելու համար։ Խոսրով Ա-ն մահացել է 217 թվականին՝ կալանքի տակ, իսկ նույն տարում Կարակալլայի սպանությունից հետո հայոց գահը ժառանգել է Խոսրովի որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ === [[Տրդատ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմից]] արքա (217-252 թվականներին)։ Տրդատ Բ-ը եղել է Հայստանի թագավոր [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով I]]-ի (198-215) որդին և ժառանգորդը{{sfn|Adalian|2010|p=xxxii}}։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 214-216 թվականներին նա և իր ընտանիքի անդամները պահվել են հռոմեացիների վերահսկողության տակ, ինչը Հայաստանում Հռոմի դեմ մեծ ապստամբություն էր առաջացրել{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Տրդատը հռչակվում է Հայաստանի թագավոր՝ Մակրինոսի (217-218) աջակցությամբ<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.71</ref>։ Տրդատ Բ-ը կառավարել է որպես Հայստանի թագավոր 217 թվականից մինչև իր մահը՝ 252 թվականին{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Ըստ [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանի]]՝ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսը]], [[Սեբեոս|Սեբեոսը]] և [[Մովսես Խորենացի|Խորենացին]] 3-րդ դարում հիշատակում են միայն երկու հայ թագավոր՝ [[Խոսրով Մեծ]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծ]], մինչդեռ այդ դարում Հայաստանում իշխել են, իրապես հինգ թագավոր հետևյալ հաջորդականությամբ՝ [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով Ա]], [[Տրդատ Բ]], [[Արտավազդ]], [[Խոսրով Բ]] և [[Տրդատ Գ]]։ Հունա-հռոմեական աղբյուրների օգնությամբ պարզված է, որ Ագաթանգեղոսի պատմության մեջ, Տրդատ Գ-ի հոր, Խոսրովին են վերագրված այն բոլոր դեպքերը, որոնք իրապես տեղի են ունեցել Տրդատ Բ-ի ժամանակ, որը Հայաստանում թագավորել է 217-252 թվականներին<ref>{{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության |publisher=ՀայՊետ |year=1957 |pages=76 |language=հայերեն |archive-url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Manandyan,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/4/mode/2up}}</ref>։ [[Պատկեր:Khosrov_II_of_Armenia_killed_by_Anak.jpg|մինի|278x278փքս|Անակի կողմից սպանված Խոսրով Բ-ն]] === [[Խոսրով Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[252]]-[[287]]), գահակալել է հոր՝ [[Տրդատ Բ]]-ից հետո։ Խոսրով Բ-ն, հաճախ դաշնակցելով հարևան [[Վիրք|վրացիների]] ու [[Աղվանք|աղվանների]], իսկ երբեմն էլ հռոմեացիների հետ, պայքար է մղում Սասանյան Պարսկաստանի դեմ։ Սակայն այդ պայքարը անարդյունք է մնում։ Խոսրով Բ-ի հակասասանյան քաղաքականությունը, բնականաբար, չէր կարող առաջ չբերել նրա դեմ պարսից իշխող վերնախավի թշնամությունն ու վրեժխնդրությունը։ Պատմիչ Ագաթանգեղոսը հաղորդում է հայոց թագավորի Սասանյան Պարսկաստանի դեմ արշավանքների մասին։ Գահակալել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արևմտյան՝ հռոմեական մասում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ Ունեցել է 2 զավակ․ դուստր՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]]<ref>[http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php Biography] of Saint Gregory_the_Illuminator. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015071207/http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php|date=2020-10-15}}</ref> և որդի՝ [[Տրդատ Գ|Տրդատ]]<ref>Hovannisian, ''The Armenian People'', p. 218.</ref>։ Որդուն հետագայում տանում են Հռոմ, մեծանում է հռոմեական միջավայրում, իսկ դստերը՝ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] [[Կեսարիա]]<ref>Eghiayean, ''Heroes of Hayastan: a dramatic novel history of Armenia'', p. 191.</ref>։Ըստ ավանդական պատմության՝ Խոսրովը սպանվում է [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատում]], պարսից թագավորի կողմից ուղարկված վարձկան [[Անակ Պարթև|Անակ Պարթևի]] ձեռքով ([[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] հայրը)<ref>{{Cite web |title=ХОСРОВ II ВЕЛИКИЙ - Древо |url=http://drevo-info.ru/articles/13671545.html |access-date=2026-02-28 |website=drevo-info.ru |language=ru}}</ref>, հավանաբար 287 թվականին։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Անակը ազգակից էր Արշակունիներին<ref>{{Cite journal |last=Franken |first=S. |date=1963-10-01 |title=Vahan M. Kurkjian, A History of Armenia. With maps and illustrations. New York, Armenian General Benevolent Union of America, 1959. 24 x 16, 526 p. $ 6,—. |url=https://doi.org/10.1163/29497671-01604010 |journal=Het Christelijk Oosten en Hereniging |volume=16 |issue=4 |pages=307 |doi=10.1163/29497671-01604010 |issn=2949-7671}}</ref>։ Խոսրովի մահից հետո Հայաստանը կրկին նվաճվում է պարսիկների կողմից, իսկ թագաժառանգ պատանի Տրդատը ապաստան է գտնում Հռոմում<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=ԵՊՀ |year=1975 |pages=200 |language=հայերեն |archive-url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/Jamkochyan.pdf}}</ref>։ === [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիր]] === [[Պատկեր:HormizdICoinHistoryofIran.jpg|մինի|140x140փքս|Որմիզդի պատկերով մետաղադրամը]] Առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ '''Որմիզդ I Սասանյան''' ([[Պարսկերեն|պարս.]]՝ هرمز یکم), [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ [[270 թվական|270 թվականի]] [[Մայիս|մայիսից]] մինչև մյուս տարվա հունիսը։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|Մեծ Հայքի թագավորության արքա]]։ Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դեպ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի արքա]]՝ կառավարելով [[251]]-[[270|270 թվականներին]]։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես [[Խոսրով Բ Փարվեզ]] արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է [[Սողդիանա]], որի տարածքը շուտով միացրել է [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսկական տիրակալությանը]]։ Դեպի [[Կենտրոնական Ասիա|Միջին Ասիա]] տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է [[Էսթախր]], որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։ [[Պատկեր:Narseh relief.jpg|մինի|179x179փքս|Ներսեհի փորագիր պատկերը]] === [[Ներսեհ]] === Սասանյան յոթերորդ թագավորը (293-303 թվականներին)։ Ժամանակավորապես եղել է նաև Մեծ Հայքի թագավոր։ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին (240–270 թվականներ), Ներսեհը հոր օրոք եղել է Սակաստանի, Հինդի և Թուրանի կառավարիչ։ Շապուհ I-ին ի վերջո հաջորդել է նրա որդին՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Ոորմիզդ I-ը]] (270–271 թվականներ), որը մահացել է մեկ տարվա թագավորությունից հետո։ Շապուհ I-ի ավագ որդին՝ [[Վահրամ I|Վահրամ I-ը]], որին հայրը երբեք չէր համարում գահի իրավահաջորդության թեկնածու, գահ է բարձրացել զրադաշտական հզոր քահանա Քարթիրի օգնությամբ։ Այնուհետև պայմանավորվել է Ներսեհի հետ՝ հրաժարվելու գահի իրավունքից՝ [[Հայկական մարզպանություն|Հայաստանի]] կարևոր սահմանամերձ գավառի կուսակալության դիմաց, որը շարունակաբար պատերազմի պատճառ էր Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև։ Ներսեհը կրել է ''Վազուրգ Շահ Արմինան'' («Հայոց մեծ թագավոր») տիտղոսը, որն օգտագործել է գահաժառանգ եղած ժամանակներում։ Երբ Նարսեհը գահ է բարձրացել, Միջագետքի արևելյան հատվածը (244 թվականից) և ամբողջ Հայաստանը (252 թվականից) գտնվել են Իրանի տիրապետության տակ։ Ավանդական պատկերացումն այն մասին, որ Հայաստանի արևմտյան հատվածը պատկանել է Արշակունիների Տրդատ իշխանին, կասկածի տակ է դրվել։ Ըստ պատմաբան Ուրսուլա Վեբերի՝ «միանգամայն վստահ է», որ ամբողջ Հայաստանը 3-րդ դարում շարունակել է մնալ Սասանյան կայսրության մաս, մինչև որ այն հետագայում հանձնվել է հռոմեացիներին 298/9 թվականին՝ Նիսիբիսի խաղաղությունից հետո։ Հռոմեական տեսակետից Իրանի հետ փոխադարձ հարաբերությունները խիստ սրվել էին Արդաշիր I-ի և Շապուր I-ի ագրեսիվ և ընդլայնողական մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, հռոմեական հարձակման վերջնական պատճառները, հավանաբար, պայմանավորված էին նրանց տարածքային կորուստներով և 240-250-ական թվականներին միջագետքահայ հողերում իշխանության ու ազդեցության ոլորտում անբարենպաստ փոփոխությամբ։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === [[Պատկեր:Տրդատ Գ Մեծ Արշակունի.jpg|մինի|Տրդատ Գ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (287-330)։ Կրթվել ու դաստիարակվել է Հռոմի կայսրի պալատներում։ Ըստ պատմիչներ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] ու [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], նա տիրապետելով արտակարգ ուժի, աչքի է ընկել կրկեսամարտերում ու Հռոմեական կայսրության մղած պատերազմներում։ Հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ [[287]] թվականին Տրդատը գալիս է Մեծ Հայք՝ գահը վերադարձնելու։ Նրան է միանում նաև Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ Նա [[Կեսարիա|Կեսարիայում]] [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] կրթություն էր ստացել։ Պարսկաստանի դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատի]] զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ [[Տրդատ Մեծ|Տրդատ Մեծը]] հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Ավանդության համաձայն, մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ։ Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 [[Հռիփսիմյանց կույսեր|Հռիփսիմյանց կույսերի]] սպանությունն է եղել։ Նրանցից [[Հռիփսիմե|Հռիփսիմեն]] քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտը]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, ում Վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Նա հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա [[Առաջավորաց պահք|5-օրյա պահք է սահմանում]] և աղոթքով բուժում արքային։ Գրիգորը Տրդատի հետ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Տրդատ Մեծը ավագանու որոշմամբ Գրիգոր Լուսավորչին ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301]] թվականին Տրդատը քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն և այդպիսով Հայաստանը դառնում է քրիստոնեությունն առաջին անգամ ընդունած երկիրը։ Տրդատ Գ-ն [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] Հայաստանի պետական և քաղաքական խոշոր գործիչներից է։ Նրան հաջողվել է վերականգնել Մեծ Հայքի թագավորության տարածքային ամբողջությունը, քաղաքական ամուր դաշինք կնքել Հռոմեական կայսրության հետ, ճնշել նախարարների անջատական ձգտումները և ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ պետություն։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] Արշակունի թագավոր մոտ [[330]]–ից։ «Խոսրով Մեծի թոռը, քաջ և հզոր Տրդատ թագավորի որդին» (Բյուզանդ, Գ, գ)։ «Կոտակ» պահլավերեն բառ է, նշանակում է «մանուկ, երեխա, փոքր»։ Խոսրովի ամենակարևոր ձեռնարկումներից մեկը նոր մայրաքաղաք [[Դվին|Դվինի]] հիմնադրումն է եղել։ Արաքս գետի հունի փոփոխության պատճառով Մայրաքաղաք Արտաշատի կլիման դարձել է վատառողջ, ուստի արքան արքունիքը տեղափոխել է Դվին բլրի վրա։ Նա նաև հիմնել է «Տաճար մայրի» և «Խոսրովակերտ» արհեստական անտառները, որոնք ծառայել են որպես որսատեղի և ռազմական պաշտպանական գոտի։ Այսօրվա «Խոսրովի անտառ» արգելոցը հենց այդ անտառների ժառանգությունն է։ Մահացել է 338 թվականին։ === [[Տիրան Բ|Տիրան]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (338-350 թվականներ)։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակի]] որդին, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]], [[Արշակ Բ]]-ի և [[Տրդատ Արշակունի (4-րդ դար)|Տրդատի]] հայրը։ Հաջորդել է հորը՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակին]] (330-338 թվականներ)։ Նրա գահակալությունը, կարծես, նշանավորել է Արշակունի թագավորների և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև թշնամանքի սկիզբը, հնարավոր է՝ Արշակունի թագավորների կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] տարածման պատճառով՝ հետևելով ժամանակակից հռոմեական քաղաքականությանը: Տիրանը հրամայել է սպանել Հայ եկեղեցու առաջնորդ [[Հուսիկ Ա|Հուսիկ]] կաթողիկոսին: Նաև հակամարտության մեջ է մտել ազնվականության հետ՝ իշխանությունը կենտրոնացնելու իր փորձերի պատճառով: [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-]] ի՝ Հռոմեական կայսրության դեմ 340-ական թվականներին արշավանքների ընթացքում, ըստ լուրերի, Տիրանին դավաճանել է իր վասալներից մեկը և Տիրանը գերի է ընկել: Նրան կուրացրել են և բանտ նետել։ Ավելի ուշ նրան թույլատրվել է վերադառնալ Հայաստան և հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իր որդու՝ [[Արշակ Բ|Արշակ Բ-ի]]: Հայ պատմաբան [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] վկայությամբ՝ 358 թվականին Տիրանը հետագայում խեղդամահ է արվել Արշակի հրամանով։ [[Պատկեր:Arshak II of Armenia.jpg|մինի|Արշակ Բ]] === [[Արշակ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (350-368), [[Տիրան Բ]]-ի որդին<ref name="Փարպեցի">«Հայոց պատմություն. Թուղթ Վահան Մամիկոնյանին», Ղազար Փարպեցի, աշխ. թարգմ.՝ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Երևան, 1982, էջ 6-7.</ref>, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատի]] եղբայրը, [[Անոբ|Անոբի]] և [[Պապ Արշակունի|Պապի]]<ref name="Փարպեցի" /> հայրը, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] արքայական հարստությունից։ Հաջորդել է հորը՝ [[Տիրան Բ]]-ին (339-350), ամուսնացել [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ Սյունու]] հետ։ Թեև Արշակ Բ-ի գահակալությունը սկզբում սկսվեց խաղաղության և կայունության ժամանակաշրջանով, այն շուտով բարդացավ հայկական եկեղեցու և ազնվականների հետ ունեցած հակամարտություններով, ինչպես նաև [[Հռոմի կայսրերի ցանկ|Հռոմի]] և [[Նադիր շահ|Պարսկաստանի]] միջև պատերազմներով, որոնց ընթացքում հայկական թագավորը հաճախ հայտնվում էր այդ երկու ուժերի միջև{{Sfn|Garsoïan|1997|pp=88-90}}։ Արշակը մասնակցել է Հռոմեական կայսր [[Հուլիանոս Ուրացող|Հուլիանոսի]] Պարսկաստանի դեմ անհաջող ռազմական արշավին։ Դրա հետևանքով կնքված 363 թվականի պարսկա-հռոմեական պայմանագրից հետո Հայաստանը ստիպված էր միայնակ դիմակայել պարսից թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-ի]] նոր հարձակմանը{{Sfn|Garsoïan|1997|p=90}}։ Նրա ժամանակ է հրավիրվել [[Աշտիշատի եկեղեցական ժողով (356)|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովը]]։ Հիմնել է [[Արշակավան]] քաղաքը։ Արշակը հրամայել է սպանել նաև իր զարմիկներին՝ [[Գնել Արշակունի|Գնել Արշակունուն]] և [[Տիրիթ|Տիրիթին]]։ Շապուհ II-ը Արշակին հրավիրել է Տիզբոն՝ խաղաղություն կնքելու համար, սակայն գերի է վերցրել նրան և նետել Անհուշ բերդը։ Մահացել է 368 թվականին։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|մինի|268x268փքս|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]] [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի|Պապ Արշակունին]] (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[Այրուձի|այրուձին]]. [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] մանրանկար:]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (370-374 թվականներ)։ Պապը [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] որպես արքա հաստատվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ|Ներսես Մեծի]] միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա|Կեսարիայում]], այլ հենց [[Հայաստան|Հայաստանում]]։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է 374 թվականին։ === [[Վարազդատ]] === [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|արքա]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների հարստությունից]], որը կառավարել է [[374]]-[[378|378 թվականներին]]։ Նշանավոր է նաև որպես [[Բռնցքամարտ|բռնցքամարտիկ]], [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձիգ]], [[Ըմբշամարտ|ըմբշամարտիկ]] և [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] տեղի ունեցած 393-րդ [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական խաղերի]] [[չեմպիոն]]։ Վարազդատը [[Արշակունիների թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության գահին]] բազմել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հովանավորչությամբ՝ հաջորդելով իր [[Պապ թագավոր|հորեղբայր Պապ Արշակունուն]], որը սպանվել էր [[Վաղես|Վաղես կայսեր]] պատվերով։ Նախքան հայոց թագը կրելը՝ Վարազդատն իր կյանքի զգալի մասն անց էր կացրել [[Հռոմ|Հռոմում]] և ստացել [[Հելլենիստական մշակույթը Հայաստանում|հունահռոմեական կրթություն]]։ Լինելով տակավին երիտասարդ՝ Վարազդատը արքունական գործերը տնօրինել է իր ուսուցչի՝ [[Բատ Սահառունի|Բատ Սահառունու]] հետ մեկտեղ, որը ժամանակի ընթացքում մեծ ազդեցություն է ձեռք բերել ողջ երկրում։ Նրա մահվան հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։ === [[Արշակ Գ]] (378–387) և [[Վաղարշ Գ]] (378–386) === 378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանուել Մամիկոնյանն]] է<ref name="Adalian, p.177">Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.177</ref> զբաղեցրել ''սպարապետի'' պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից<ref name="Adalian, p.177" />, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.92</ref>։ Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ [[Վարդանդուխտ Մամիկոնյան|Վարդանդուխտի]] հետ<ref>Faustus_of_Byzantium, ''History of the Armenians'', Book V, Chapter 44</ref>, իսկ Վաղարշին՝ [[Բագրատունիներ|Բագրատունյաց տոհմից]] Սահակ իշխանի դստեր հետ<ref>Kurkjian, ''A History of Armenia'', p.107</ref>։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն<ref name="Topchyan, p.42">Topchyan, ''The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i’s History of Armenia'', p.42</ref>։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին<ref name="Topchyan, p.42" />, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է<ref>Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.xxxiii</ref> այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները<ref name="Topchyan, p.42" />։ Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և [[Արիոսականություն|արիոսականության]] դեմ<ref>Terian, ''Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory'', p.18</ref>։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն է եղել, երկրում դեռևս պահպանվել են [[Զրադաշտականություն|զրադաշտականության]], արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր<ref name="Hovannisian, p.80">Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.80</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=http://archive.org/details/armenianpeoplefr00rich_0 |title=The Armenian people from ancient to modern times |date=1997 |publisher=New York : St. Martin's Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-312-10169-5}}</ref>։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ 386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։ Արշակ Գ-ն մահացել է 387 թվականին։ === [[Խոսրով Դ]] === Արշակունիների արքայական տոհմից ազնվական, որը [[Սամանիների պետություն|Սասանյանների]] ենթակայության տակ իշխել է Հայաստանում՝ 384/385-ից մինչև 389 թվականները և կրկին՝ գահ բարձրացել 414-415 կամ 417-ից մինչև 418 թվականները։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[387]]-[[392]] թվականներին։ [[Արշակ Գ]] թագավորի խնամակալ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] մահից հետո, հայ նախարարների պահանջով, Պարսից [[Շապուհ III]] արքան Հայոց գահին է դրել պատանի Խոսրովին՝ նրան կնության տալով իր քույր [[Զրվանդուխտին]] և խնամակալ կարգելով պարսիկ իշխանին Զիկ տոհմից: Մահացել է 415 թվականին։ === [[Վռամշապուհ]] === [[Պատկեր:Vramshapuh crop.png|մինի|Վռամշապուհը]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[արքա]] (393-414), Մեծ Հայքի արքաներ՝ [[Վարազդատ|Վարազդատի]] (374-378) որդին, [[Խոսրով Դ]]-ի (387-393) եղբայրը<ref name="Ազգապատում">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref> և [[Արտաշես Դ]]-ի (422-428) հայրը։ Վռամշապուհ արքայի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է [[Վարազդատ]] արքայի ընտանիքում։ Նրա իսկական անունը Վաղարշ է<ref name="Աճառյան">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref><ref name="Ազգապատում2">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref>։ 388 թվականին [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] արքա [[Վռամ Դ]]-ն Վաղարշի ավագ եղբորը՝ [[Խոսրով Դ]]-ին զրկում է թագավորական գահից և բանտարկում [[Անհուշ]] բերդում<ref name="Ազգապատում2" />։ Ապա թագավորական կարգը չցանկանալով խախտել, [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա է կարգում Վաղարշին, և նրա պահլավական անունը փոխելով, իր և իր հոր անուններով Վռամշապուհ կոչում<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Նաև հիշվում է՝ Ստահրաշապուհ անունով<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Վռամշապուհ արքայի օրոք են ստեղծվել հայոց գրերը։ Վերջինս բավականին մեծ օգնություն է ցուցաբերել [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցին]] և [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևին]] գրերի գյուտի համար։ Այբուբենի ստեղծումը դարձել է հայ ինքնության պահպանման հզոր գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տվել եկեղեցական ծիսակատարություններն ու Աստվածաշունչը հասանելի դարձնել ժողովրդին մայրենի լեզվով՝ նախկինում կիրառվող հունարենի և ասորերենի փոխարեն։ Վրամշապուհի կառավարումն աչքի է ընկել բացառիկ խոհեմությամբ և դիվանագիտական հաջողություններով. նրան հաջողվել է խաղաղ հարաբերություններ պահպանել Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։ Այս կայունությունը նպաստել է երկրի ներքին զարգացմանը և քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Արքան վայելել է ինչպես պարսից շահի, այնպես էլ հայ հոռոմամետ շրջանակների վստահությունը։ Վռամշապուհը մահացել է 417 թվականին։ Քանի որ նրա որդի Արտաշես Դ-ն դեռ անչափահաս է եղել, նրանից հետո կարճ ժամանակով գահին է վերադարձել բանտից ազատված Խոսրով Դ-ն։ Վրամշապուհի թողած ժառանգությունը հիմք է հանդիսացել հայ գրականության «Ոսկեդարի» համար, որը միավորել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև բաժանված հայությանը մշակութային մեկ ընդհանուր տանիքի տակ<ref name="Աճառյան2">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref>։ === [[Շապուհ Պարսիկ]] === [[Պատկեր:Smbat bagratunin tagadrum e artashesin.png|մինի|200x200փքս|Սմբատ Բագրատունին թագադրում է Արտաշեսին]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պարսկական հատվածի դրածո արքա [[Սասանյաններ|Սասանյան]] արքայատոհմից (416-420)։ [[Պարսիկներ|Պարսից]] Սասանյան արքա [[Հազկերտ I]]-ը [[416]] թվականին հայոց [[Խոսրով Գ]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է [[Հայեր|Հայոց]] արքա։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]]` [[Հայեր|հայ]] նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ [[419]] թվականին [[Իրան|Իրանում]] սկսվում են ներքին պառակտումներ և Շապուհը մեկնում է [[Իրան]] հորն օգնելու համար, որտեղ էլ հոր հետ սպանվում է։ === [[Արտաշես Դ]] === Հայոց թագավոր [[422]]-[[428]] թվականներին։ Հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի]] հարստության վերջին ներկայացուցիչը։ [[Վռամշապուհ]] թագավորի որդին։ [[Սասանյան]] թագավոր [[Վռամ Ե]], երկյուղելով հայ նախարարներից, վարել է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականություն և նախարարների խնդրանքով պարսկական գերիշխանության ներքո գտնվող [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] թագավոր նշանակել Արտաշես Դ-ին։ Սակայն [[Վռամ Ե]] կամեցել է վերացնել [[Հայոց]] թագավորությունը, Մեծ Հայքը կցել [[Պարսկաստան|Պարսկաստանին]] և ամրապնդել տերության սահմանները։ Ըստ հայ մատենագիրների, Արտաշես Դ լինելով «անփորձ ու զեխ կյանքի հակված պատանի», հարուցել է նախարարների դժգոհությունը։ Նրանք Վռամից պահանջել են գահազրկել Արտաշեսին։ Վռամը [[Տիզբոն|Տիզբոնում]] դատական ատյանի է կանչել [[Հայոց]] թագավորին և կաթողիկոսին։ Արտաշեսը թեև հերքել է իր դեմ հարուցած ամբաստանությունները, բայց գահազրկվել է։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] վերացել է [[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորությունը]]։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|2}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=2001 |isbn=978-0415239035}} * {{Cite book |last=Canepa |first=Matthew |title=The Iranian Expanse: Transforming Royal Identity Through Architecture, Landscape, and the Built Environment, 550 BCE–642 CE |publisher=University of California Press |year=2018 |isbn=9780520379206 |location=Oakland}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period | last = Chaumont | first = M. L. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii | pages = 418–438 }} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856 |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last1=Garsoïan |first1=Nina |title=Armenia between Byzantium and the Sasanians |date=1985 |publisher=Variorum Reprints |isbn=978-0860781660}} * {{Encyclopædia Iranica Online|title=Naxarar|year=2005|first=N.|last=Garsoïan|url=https://iranicaonline.org/articles/naxarar}} * {{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina |title=The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |isbn=1-4039-6421-1 |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |chapter=The Aršakuni Dynasty |orig-date=First published 1997}} * {{Cite book |title=The Heritage of Armenian Literature: From the oral tradition to the Golden Age |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |editor-last1=Hacikyan |editor-first1=Agop Jack |volume=I |editor-last2=Basmajian |editor-first2=Gabriel |editor-last3=Franchuk |editor-first3=Edward S. |editor-last4=Ouzounian |editor-first4=Nourhan}} * {{Cite book |last=Pourshariati |first=Parvaneh |url=https://books.google.com/books?id=3DEBAwAAQBAJ |title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran |publisher=I.B. Tauris |year=2008 |isbn=978-1-84511-645-3 |location=London and New York}} * {{Cite journal |last=Olbrycht |first=Marek Jan |year=2016 |title=Germanicus, Artabanos II of Parthia, and Zeno Artaxias in Armenia |url=https://www.academia.edu/30180967 |journal=Klio |volume=98 |issue=2 |pages=605–633 |doi=10.1515/klio-2016-0044 |s2cid=193648886}} * {{Cite book |last1=Rapp |first1=Stephen H. |url=https://books.google.com/books?id=T8VIBQAAQBAJ |title=The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature |publisher=Ashgate Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4724-2552-2 |location=Farnham}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509}} * {{Cite book |last=Russell |first=James R. |title=Armenian and Iranian studies |publisher=Harvard University Press |year=2004 |isbn=978-0935411195 |series=Harvard Armenian Texts and Studies |volume=9}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran iv. Iranian influences in Armenian Language | last = Schmitt | first = R. | last2= Bailey |first2= H. W. | url = https://iranicaonline.org/articles/armenia-iv | pages = 445–465 }} * {{Cite book |last=Stoyanov |first=Yuri |title=The Other God: Dualist Religions from Antiquity to the Cathar Heresy |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=9780300082531 |quote="Early in the fourth century the Arsacid king of Armenia, Tiridates IV, who began his reign as a zealous Zoroastrian, was converted to Christianity by St Gregory the Illuminator...}} * {{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arsacids-vii |last=Toumanoff |first=C. |pages=543–546}} == Առընթեր գրականություն == *{{Cite book |last=Adontz |first=Nicholas |title=Armenia in the Period of Justinian: The Political Conditions Based on the ''Naxarar'' System |publisher=Calouste Gulbenkian Foundation |others=Translated with partial revisions, a bibliographical note, and appendices by Nina G. Garsoïan |year=1970 |location=Lisbon |oclc=780057}} *{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, MA}} * {{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden}} *{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |oclc=505712128}} *{{Cite journal |last1=Vacca |first1=Alison |date=2021 |title=Bahl Šahastan in the land of the K'ušans: Medieval Armenian memories of Balkh as an Arsacid capital |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=84 |pages=19–45 |doi=10.1017/S0041977X21000033 |s2cid=233342114}} {{Հայոց արքաներ|nocat=1}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=107}} [[Կատեգորիա:Արշակունիներ]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Իրանական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր]] [[Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ]] [[Կատեգորիա:Հայ արքաներ]] [[Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելքի հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Հայկական թագավորություններ]] hc19k0jfitwomp4qmmd9itlwnvqnxbu 10715787 10715782 2026-03-27T12:45:34Z 23artashes 2675 10715787 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Արքայատոհմ |անուն = Արշակունիներ |բնօրինակ = |զինանշան = |դրոշ = |երկիր = {{դրոշավորում|Մեծ Հայք}} |տիրույթ = Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգ |ծագում = [[Պարթև Արշակունիներ]] |տիտղոսներ = ''Մեծ Հայքի Արքա'' |վերջին ներկայացուցիչ =[[Արտաշես Գ]] |հիմնում = [[52]] |հիմնադիր = [[Տրդատ Ա]] |ավարտ = [[428]] | |մեծագույն = [[Խոսրով Բ]], [[Տրդատ Գ Մեծ]], [[Արշակ Բ]], [[Պապ Արշակունի|Պապ]], [[Վռամշապուհ]] |ազգ = [[Հայ]] |կրոն = [[Հեթանոսություն]], [[Քրիստոնեություն]] |պատկեր =Standard of the Arshakuni Arsacid dynasty.svg}} '''Արշակունիներ''', Մեծ Հայքի թագավորական արքայատոհմ<ref name="Britannica2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty Encyclopedia Britannica. Arsacid dynasty.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty|date=20130601074241}}: {{oq|en|Arsacid dynasty — also called Arshakuni (247 bc-ad 224), ancient Iranian dynasty that founded and ruled the Parthian empire.}}</ref><ref name="Britannica-2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia Encyclopedia Britannica. Armenia. The Arsacids.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia|date=20090401081831}}: {{oq|en|The Arsacids Both Rome and Parthia strove to stablish their own candidates on the Armenian throne until a lasting measure of equilibrium was secured by the treaty of Rhandeia, concluded in ad 63 between the Roman general Gnaeus Domitius Corbulo and Tiridates (Trdat), brother of the Parthian king Vologeses I. Under this treaty a son of the Parthian Arsacid dynasty, the first being Tiridates, would occupy the throne of Armenia but as a Roman vassal.}}</ref><ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=ROBERT W.THOMSON |заглавие=Rewriting Caucasian History |год=1996 |язык=en |издательство=Oxford University Press Inc. |pages=20}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |ref=Encyclopedia Iranica. Armenian and Iran II |автор=Encyclopedia Iranica |заглавие=Armenian and Iran II. The pre-Islamic period |издание=Encyclopedia Iranica |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123093544/https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |archivedate=2022-01-23}}</ref>, որը հանդիսանում է [[Պարթև Արշակունիներ|պարթևական Արշակունիներ]] դինաստիայի մի ճյուղը։ Արքայատոհմը Մեծ Հայքում իշխել է 12-428 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում (որոշակի ընդհատումներով){{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Հանդիսանալով [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթևստանի Արշակունյաց]] տոհմի ճյուղ՝ այն Հայաստանում իշխանության է եկել Արտաշեսյանների անկմանը հաջորդած խառնակ ժամանակաշրջանում։ Իրավիճակը կայունացել է 66 թվականին, երբ Վաղարշ Ա Պարթև արքայի եղբայրը՝ Տրդատ Ա-ն, ճանաչվելով Հռոմեական կայսրության դաշնակից թագավոր, վերջնականապես ամրապնդել է Արշակունիների դիրքերը Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, Տրդատ Ա-ին չի հաջողվել Հայաստանում հիմնել գահի ժառանգականության անընդմեջ տոհմային գիծ. մինչև 2-րդ դարի վերջը երկիրը կառավարել են տարբեր Արշակունի իշխաններ։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արշակունյաց հարստության հայկական ճյուղի հիմնադիրը Հայաստանում հանդիսացել է [[Վաղարշ Բ]]-ն{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ [[Վրաց Արշակունիներ|Վրաց Արշակունիների]] իշխանությունը տևել է մեկ դար՝ 189-284 թվականներին: Աղվանքում [[Մազքթաց Արշակունիներ|մազքթաց Արշակունիները]] իշխել են 1-ին դարից մինչև 510 թվականը։ Հայ Արշակունիների տիրապետության ժամանակ Մեծ Հայքի թագավորությունը կրել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային փոփոխություններ։ Դրանց մեջ առանձնանում է [[Ավատատիրական կարգերի հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական կարգերի հաստատումը]] (3-5-րդ դարեր), [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեության ընդունումը]] (301) և [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց այբուբենի ստեղծումը]] (405)։ [[387]] թվականին [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանը առաջին անգամ]] բաժանվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] միջև{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Արևմտյան հատվածում նոր թագավորներ չեն կարգվել, իսկ արևելյան հատվածում հայ Արշակունիներն իշխել են մինչև 428 թվականը։ == Վաղ Արշակունիներ == [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|«Մեծ Հայքը Արշակունիների հարստության օրոք (մոտ 150 թվական)»|230px|right]] Արշակունի արքայատոհմի առաջին ներկայացուցիչը հայոց գահին բազմել է 12 թվականին, երբ պարթև արքա [[Վոնոն|Վոնոնը]] վտարվել է [[Պարթևստան|Պարթևստանից]] իր հռոմեամետ քաղաքականության և արևմտյան կենցաղավարության պատճառով<ref>Josephus, ''Jewish Antiquities'', 18.42–47</ref>: Վոնոնը կարճ ժամանակով ստանձնել է հայկական գահը Հռոմի համաձայնությամբ, սակայն [[Արտավան Բ Պարթև|Արտավան Բ]]-ն (որը հին պատմագիտության մեջ սխալմամբ հայտնի է որպես Արտավան Գ) պահանջել է վերջինիս գահազրկումը: Քանի որ Տիբերոս կայսրը չէր ցանկանում պատերազմ սկսել պարթևների դեմ, նա գահընկեց է արել Վոնոնին և ուղարկել նրան Ասորիք: Վոնոնի գահազրկումից անմիջապես հետո Արտավան Բ-ն հայկական գահին է բարձրացրել իր որդուն՝ [[Որոդես Պարթև|Որոդեսին]]: [[Տիբերիոս|Տիբերիոս կայսրը]] մտադիր չի եղել հրաժարվել արևելյան սահմանի հպատակ պետություններից և Արևելք է ուղարկել իր եղբորորդուն ու ժառանգորդին՝ [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսին]]: Վերջինս պայմանագիր է կնքել Արտավան Բ-ի հետ, որով նա ճանաչվել է որպես հռոմեացիների դաշնակից: 18 թվականին հայկական գահը տրվել է Պոլեմոն Պոնտացու որդուն՝ [[Զենոն-Արտաշես|Զենոնին]]{{sfn|Olbrycht|2016|p=605}}, որն ընդունել է իրանական Արտաշես անունը (հայտնի է նաև որպես Զենոն-Արտաշես){{sfn|Garsoïan|1985|p=181}}։ Պարթևները՝ Արտավան Բ-ի գլխավորությամբ, չափազանց զբաղված են եղել ներքին երկպառակություններով և չեն հարկադրվել Հռոմի կողմից նշանակված արքային։ Զենոնի գահակալությունը հայոց պատմության մեջ աչքի է ընկել խաղաղությամբ։ 34 թվականին՝ Զենոնի մահից հետո, Արտավան Բ-ն որոշել է հայկական գահին վերահաստատել Արշակունի ներկայացուցչի և որպես հարմար թեկնածու է ընտրել իր ավագ որդուն՝ [[Արշակ Ա|Արշակ Ա-ին]]։ Սակայն նրա գահակալությունը վիճարկվել է կրտսեր եղբոր՝ Որոդեսի կողմից, որին ժամանակին գահընկեց էր արել Զենոնը։ Տիբերիոս կայսրն անմիջապես մեծաքանակ ուժեր է կենտրոնացրել հռոմեական սահմանին և տասնամյա խաղաղությունից հետո Հայաստանը հաջորդ 25 տարիների ընթացքում դաժան պատերազմների թատերաբեմ է դարձել հայտնի աշխարհի երկու մեծագույն տերությունների միջև։ Տիբերիոս կայսրը Հայաստան է ուղարկում [[Միհրդատ Իբերացի|Միհրդատ Իբերացուն]]։ Միհրդատին հաջողվում է Հայաստանը հպատակեցնել հռոմեական գերիշխանությանը և գահընկեց անել Արշակին, ինչի արդյունքում երկրին զգալի ավերածություններ են պատճառվում։ Անսպասելիորեն Միհրդատը հետ է կանչվում Հռոմ, որտեղ պահվում է որպես բանտարկյալ, իսկ Հայաստանը վերադարձվում է Արտավան Բ-ին, ով գահը հանձնում է իր կրտսեր որդուն՝ Օրոդեսին։ Արտավան Բ-ի մահից հետո Պարթևստանում նոր քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվում։ Այդ ընթացքում Միհրդատը, իր եղբոր՝ Փարսման Ա-ի և հռոմեական զորքերի աջակցությամբ, վերահաստատվում է հայոց գահին։ Պարթևստանում ներքին պատերազմները շարունակվում են ևս մի քանի տարի, մինչև որ 45 թվականին գահին է բազմում Գոդերձը։ 51 թվականին Միհրդատի եղբորորդին՝ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդը]], ներխուժում է Հայաստան և սպանում իր հորեղբորը։ Հռադամիզդը Միհրդատին և նր ա կնոջը խեղդել է տալիս ծանր գորգեր տակ, որովհետև խոստացել էր նրանց չսպանել ո՛չ սրով և ո՛չ էլ թույնով։ Ապա սպանել է տալիս նաև Միհրդատի որդիներին<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հ․ Գ․ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջ |publisher=Երևանի համալսարանի հրատ․ |year=Երևան, 1975}}</ref> ։ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կառավարիչ Հուլիոս Պալինուսը այդ ընթացքում փորձում է նվաճել Հայաստանը, սակայն հետ է կանգնում այդ մտքից, ինչի համար էլ Հռադամիզը առատորեն վարձատրում է նրան։ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա Պարթևը]], տեսնելով ընձեռված հնարավորությունը, ներխուժում է Հայաստան և հաջողությամբ ստիպում իբերացիներին նահանջել երկրից։ Սակայն հաջորդած ձմեռը անհաղթահարելի է դառնում պարթևական զորքերի համար, որոնք նույնպես լքում են տարածքը՝ ճանապարհ հարթելով Հռադամիզդի վերադարձի համար։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]] վկայության՝ իշխանությունը վերականգնելուց հետո իբերացի գահակալն այնպիսի դաժանություն է դրսևորում, որ հայերն ապստամբում են, գրոհում պալատը և Հռադամիզդին վտարում երկրից։ Սա հնարավորություն է տալիս Վաղարշ Ա Պարթևին հայկական գահին բազմեցնել իր եղբորը՝ [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]], որը դառնում է Հայաստանի Արշակունյաց արքայատոհմի հիմնադիրը։ Տրդատը, որը նախկինում եղել է մոգերի առաջնորդը, հավանաբար զգալի դերակատարում է ունեցել [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|Հայաստանում զրադաշտականության]] տարածման գործում<ref>{{Cite book |last=Hacikyan |first=A. J. (Agop Jack) |url=http://archive.org/details/heritageofarmeni00ajha |title=The heritage of Armenian literature |last2=Basmajian |first2=Gabriel |last3=Franchuk |first3=Edward S. |last4=Ouzounian |first4=Nourhan |date=2000 |publisher=Detroit : Wayne State University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8143-2815-6}}</ref>։ {{Արշակունիներ}} == Հռոմի և Պարթևստանի միջև == Դժգոհ լինելով իր սահմանների մոտ պարթևական ազդեցության աճից՝ Հռոմի կայսր [[Ներոն|Ներոնը]] զորավար [[Կորբուլոն|Գնեոս Դոմիտիոս Կորբուլոնին]] մեծաքանակ բանակով ուղարկում է Արևելք՝ հռոմեական դրածո արքաներին գահին բազմեցնելու նպատակով: 58-ի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>: 61 թվականին վերջինս ներխուժում է Ադիաբենեի թագավորություն, որը հանդիսանում էր Պարթևստանի վասալական պետություններից մեկը: Վաղարշ Ա-ն սա դիտարկել է որպես Հռոմի կողմից իրականացված ագրեսիայի ակտ և վերսկսել ռազմարշավը՝ Տրդատ Ա-ին հայկական գահին վերականգնելու նպատակով։ 61 թվականին Վաղարշ Ա-ն Գերագույն ժողովում Տրդատին թագավոր է պսակում և պարթևական ուժերը կենտրոնացնում Հռոմի և նրա դրածո Տիգրան Զ-ի դեմ։ Պարթևական զորքերի մի մասը Տրդատի առաջնորդությամբ մտնում է Մեծ Հայք։ Նույն 61-ի ամռանը հռոմեական մի մեծ զորաբանակ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կուսակալ Կեսենիոս Պետոսի հրամանատարությամբ շարժվում է Մեծ Հայքի դեմ՝ այն նվաճելու մտադրությամբ։ Կապադովիկիայում ձմեռելուց հետո, 62-ի գարնանը հռոմեական բանակը ներխուժում է Մեծ Հայք և ճամբարում [[Արածանի|Արածանու]] ափին, [[Ծոփք|Ծոփաց նահանգի]] Հռանդեա (հայ. Եռանդ) կոչվող ամրացված վայրում։ Հայ-պարթևական միացյալ ուժերը խորտակում են [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] լեռնանցքները պաշտպանող հռոմեական պահակակետերը և արագ ռազմերթով պաշարում Պետոսի բանակի ճամբարը՝ հարկադրելով վերջինիս հանձնվել։ Կարճատև բանակցություններից հետո, որը վարում էր հայ-պարթևական միացյալ ուժերի սպարապետ Վասակը, Պետոսը հաշտություն է խնդրում, զինաթափվում և, հանձնելով գերիներին ու կողոպտված ռազմավարը, հապճեպորեն նահանջում։ Ըստ [[Հռանդեայի պայմանագիր|պայմանագրի]]՝ Տրդատը ճանաչվում է Հայաստանի թագավոր, սակայն մի պայմանով, որ նա պետք է դառնա Հռոմի վասալ արքա և պետք է մեկնի Հռոմ՝ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվելու համար։ Տրդատը կառավարել է Հայաստանը մինչև իր մահը կամ գահընկեցությունը (մոտ 110 թվական)։ Հենց այդ ժամանակ էլ պարթևաց արքա Խոսրով Ա-ն ներխուժում է Հայաստան և գահը հանձնում իր եղբորորդուն՝ [[Աշխադար|Աշխադարին]] (նախկին պարթև արքա [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ-ի]] որդուն)։ [[File:RomanArmenia.png|left|thumb|Մեծ Հայքը որպես [[Հռոմ|Հռոմի կայսրության]] մաս (կարմիր գույնով) և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը]] (կապույտ գույնով), 117 թվական։]] [[File:Arshakunyats Dambaran and Chapel, Aghdzk, Armenia.jpg|left|thumb|[[Արշակունիների դամբարան]] (4-րդ դար)]] Հռոմեական կայսրության ավանդական ազդեցության ոլորտների նկատմամբ ոտնձգությունները նոր պատերազմի սկիզբ են դառնում Պարթևստանի և Հռոմի միջև՝ վերջ դնելով Ներոնի ժամանակներից ի վեր տիրող շուրջ կեսդարյա խաղաղությանը<ref>Statius Silvae 5.1; Dio Cassius 68.17.1.; Arrian ''Parthica'' frs 37/40</ref>։ 113 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կայսր Տրայանոսը արշավեց դեպի Հայաստան՝ նպատակ ունենալով վերականգնել հռոմեական դրածո արքայի իշխանությունը։ Խոսրով Ա-ի դեսպանները գնում են [[Աթենք]]՝ Տրայանոսի մոտ և տեղեկացնում նրան, որ Աշխադարը գահընկեց է արվել, և խնդրում են գահը շնորհել նրա ավագ եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Տրայանոսը մերժել է առաջարկը և 114 թվականի օգոստոսին գրավել [[Արշամշատ|Արշամաշատը]], որտեղ Պարթամասիրը գնում է Տրայանոսի ճամբար և գահը դնում նրա ոտքերի մոտ՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է նրան ճանաչել որպես արքա և բռնակցում է նրա թագավորությունը՝ ճանաչելով այն որպես Հռոմեական կայսրության նոր պրովինցիա<ref>Dio Cassius 68.17.2–3</ref>։ Պարթամասիրը ստիպված լքում է ճամբարը և շուտով սպանվում խորհրդավոր հանգամանքներում։ Որպես հռոմեական նահանգ՝ Հայաստանը Կապադովկիայի հետ միասին կառավարել է Լուցիոս Կատիլիոս Սևերոսը։ [[Սենատ|Սենատն]] այս առիթով դրամներ է հատել, որոնց վրա եղել են հետևյալ մակագրությունը. ''«ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTÆ»'' («Հայաստանը և Միջագետքը վերադարձվել են Հռոմի ժողովրդի իշխանությանը»): Պարթևական գահի հավակնորդ Սանատրուկ Բ Պարթևի (Միհրդատ Ե-ի որդին) գլխավորած ապստամբության ճնշումից հետո դիմադրությունը շարունակվել է հատվածական բնույթով։ Տրայանոսը մահացել է 117 թվականի օգոստոսին և պարթևաց արքա [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]]-ին հաջողվում է իր վերահսկողության տակ առնել Հայաստանի զգալի մասը։ Սակայն հաջորդ կայսրը՝ [[Հադրիանոս|Հադրիանոսը]], 118 թվականին հրաժարվում է Տրայանոսի նվաճած տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանից։ Նա Պարթամասպատին նշանակում է Հայաստանի և [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] արքա, թեև երկրի մեծ մասն այդ ժամանակ դեռևս գտնվել է Վաղարշի ձեռքում։ Ի վերջո, պարթևների հետ համաձայնության գալով՝ Վաղարշը ճանաչվում է Հայաստանի կառավարիչ։ Նա արքունիքը հաստատել է նորաշեն Վաղարշապատ քաղաքում, կառուցել է նաև [[Վաղարշավան]] ([[Բասեն]] գավառում) և [[Ալաշկերտ|Վաղարշակերտ]] (հետագայի [[Ալաշկերտ]]՝ [[Բագրևանդ]] գավառում) քաղաքները, կատարել է պետական բարենորոգումներ։ [[Անտոնինոս Պիոս]] կայսրը, խախտելով Հռանդեայի պայմանագիրը, 140-144-ի միջև գահազրկել է Վաղարշ Ա-ին և Մեծ Հայքի գահին կարգել [[Էմեսա|Էմեսայի]] իշխանատոհմի ներկայացուցիչ [[Սոհեմոս|Սոհեմոսին]]։ 161-163 թվականներին Սոհեմոսի գահակալությունը ընդհատվել է։ 161 թվականին Պարթևաց օրինական արքա Միհրդատ Ե-ի որդին՝ [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]]-ն, զորքեր է ուղարկել Հայաստանը գրավելու համար և ոչնչացրել այնտեղ տեղակայված հռոմեական լեգեոնները, որոնք գտնվում էին լեգատ Գայոս Սևերիանոսի հրամանատարության ներքո: Ոգևորված այս հաջողությամբ՝ պարթևական զորքերը շարժվել են դեպի արևմուտք՝ ներխուժելով հռոմեական Սիրիայի նահանգ<ref>Sellwood Coinage of Parthia 257–260, 268–277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1.</ref>։ [[Մարկոս Ավրելիոս|Մարկոս Ավրելիոսը]] [[Լուցիոս Վերոս|Լուցիոս Վերոսին]] ուղարկել է արևելյան ճակատ: 163 թվականին Վերոսը սիրիական Անտիոքից Հայաստան է գործուղել զորավար Ստատիոս Պրիսկոսին: Վաղարշ Դ-ի հրամանատարության տակ գտնվող Արտաշատի բանակը դիրքերը զիջել է Պրիսկուսին: Վերջինս հայկական գահին կրկին անգամ բազմեցրել է հռոմեական դրածո Սոհեմոսին՝ գահընկեց անելով ոմն Բակուրի, որին նախկինում նշանակել էր Վաղարշ Գ-ն<ref>HA Marcus Antoninus 9.1, Verus 7.1; Dio Cass. 71.3.</ref>: [[File:Denarius-Lucius Verus-Arenia-s1537.jpg|thumb|230px|left|Հուշադրամ՝ թողարկված հռոմեացի զորավար [[Լուցիոս Վերոս|Լուկիոս Վերոսի]] պատվին, որը Հայաստանի համար մղված պատերազմում հաղթել է [[Վաղարշ Դ Պարթև]] արքային։]] Հռոմեական զորքերի շրջանում բռնկված համաճարակի հետևանքով պարթևները 166 թվականին հետ են գրավել կորցրած տարածքների մեծ մասը՝ ստիպելով Սոհեմոսին փախչել Սիրիա<ref>HA Verus 8.1–4; Dio Cass. 71.2.</ref>։ Մի քանի հաջորդափոխ հռոմեացի և պարթև կառավարիչներից հետո, 186 թվականին հայկական գահը զբաղեցրել է Վաղարշ Դ Պարթևը (որպես Մեծ Հայքի թագավոր հայտնի է Վաղարշ Բ անունով)։ 198 թվականին Վաղարշ Բ-ն բազմել է պարթևական գահին (որպես Վաղարշ Ե), իսկ հայկական գահը հանձնել է իր որդուն՝ [[Խոսրով Ա]]-ին։ Հետագայում հռոմեացիները գերի են վերցրել Խոսրով Ա-ին և Հայաստանում որպես կառավարիչ նշանակել իրենց վստահված անձին։ Սակայն հայերն ապստամբել են հռոմեական գերիշխանության դեմ և հռոմեա-պարթևական նոր համաձայնության արդյունքում Խոսրով Ա-ի որդին՝ [[Տրդատ Բ]]-ն (217–252) հռչակվել է որպես Հայաստանի թագավոր։ == Սասանյանները և Հայաստանը == 224 թվականին [[Արտաշիր Պապական|Արտաշիր]] [[Արտաշիր Պապական|Ա-ն]] տապալել է Պարթևստանի Արշակունի արքա [[Արտավան Ե Պարթև|Արտավան]] [[Արտավան Ե Պարթև|Ե Պարթևին]]՝ Իրանում հիմնադրելով Սասանյանների արքայատոհմը։ Հայ Արշակունիները թշնամաբար են ընդունել նոր դինաստիայի հաստատումը՝ իրենց պարտքը համարելով վրեժխրնդիր լինել իրենց պարթև արյունակիցների համար։ Դա սկիզբ է դրել Հայաստանի և Սասանյան Իրանի միջև տևական թշնամության, ինչն էլ հանգեցրել է հայ-հռոմեական հարաբերությունների մերձեցմանը։ Հռոմեա-սասանյան առաջին պատերազմների ընթացքում Հայաստանը հանդես է եկել որպես Հռոմի դաշնակից։ Սակայն հռոմեացիների նկատմամբ [[Շապուհ I]]-ի հաղթանակները հանգեցրել են երկրում սասանյան գերիշխանության հաստատմանը։ Տրդատ Բ-ն , հավանաբար, մահացել է 252 թվականի Բարբալիսոսի ճակատամարտից հետո, որից հետո Շապուհը, ասպատակելով երկիրը, հայկական գահին է բազմեցրել իր որդուն՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիրին]]։ Տրդատի ժառանգորդն այդ ընթացքում գտնվել է աքսորի մեջ։ 272 թվականին Սասանյանների գահին Շապուհին հաջորդել է Որմիզդը, իսկ Հայաստանի կառավարիչ է դարձել նրա եղբայրը՝ [[Ներսեհ|Ներսեհը]]{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ 270-280-ական թվականներին Հռոմեական կայսրության հզորացումը և Սասանյան Իրանում բռնկված ներքին երկպառակությունները հնարավորություն են ստեղծել Հայաստանում Արշակունյաց միապետությունը վերականգնելու համար։ 297 թվականին հայ-հռոմեական զորքերը, [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր զորավար ''Գալերիոս Մաքսիմիանոսի'' և [[Խոսրով Բ]]-ի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ Գ Մեծի]] առաջնորդությամբ [[Բասեն]] գավառի ''Ոսխա'' գյուղի մոտ ճակատամարտում հաղթել են Պարսից արքայից արքա Ներսեհի բանակին և վերականգնել Արշակունիների գահակալությունը Մեծ Հայքում։ 298 թվականին Մծբին քաղաքում կնքված 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով Սասանյան Իրանը ճանաչել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] Արշակունիների թագավորությունը և նրանց նկատմամբ Հռոմի հովանավորությունը։ [[Տրդատ Գ]]-ի օրոք երկիրը վայելել է [[խաղաղություն]] և բարգավաճել։ Ըստ Կիրիլ Թումանովի ժամանակագրության՝ Պրոբոս կայսեր և Սասանյանների միջև վարված բանակցությունների արդյունքում Տրդատ Բ-ի որդի [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] [[Խոսրով Բ|Բ]]-ն 278/279 թվականներին նշանակվել է Մեծ Հայքի արևմտյան՝ հռոմեական մասի կառավարիչ։ Խոսրով Բ-ի սպանությունից հետո նրան հաջորդել է եղբայրը՝ Տրդատը, իսկ Խոսրովի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ]] [[Տրդատ Գ|Գ]]-ն (հայտնի որպես Տրդատ Մեծ, ըստ Թումանովի՝ Տրդատ Դ) 298/299 թվականների [[Մծբինի պայմանագիր (298)|Մծբինի խաղաղության պայմանագրի]] արդյունքում վերահաստատվել է որպես Հայաստանի օրինական կառավարիչ։ Այլ պատմաբաններ, սակայն, հակված են այն տեսակետին, որ Տրդատ Մեծը վերականգնվել է հոր գահին դեռևս 287 թվականին։ Մծբինի պայմանագրով Հայաստանի հարավային նահանգներն ու գավառները ([[Ծոփք]], [[Անգեղտուն]], [[Աղձնիք]], [[Կորդուք]] և [[Ծավդեք]]) նույնպես հայտնվել են հռոմի ազդեցության տակ, սակայն այս անգամ որպես առանձին իշխանություններ և ունեցել են ինքնավար դաշնակիցների կարգավիճակ (''civitates foederatae liberae et immunes''){{Sfn|Garsoïan|2004|pp=74–75}}։ Տրդատ Գ-ի որդին և հաջորդը՝ [[Խոսրով Գ|Խոսրով Գ Կոտակը]], վարելով պետության կենտրոնացման քաղաքականություն, հսկել է հզոր նախարարների գործունեությունը՝ նրանց մշտապես բնակեցնելով արքունիքում, բնաջնջել է պառակտիչ տոհմերին՝ բռնագրավելով նրանց կալվածքները։ Խոսրով Գ-ն շինարարություն է ծավալել. հիմնել է [[Դվին]] քաղաքը, շրջակայքում տնկել անտառ՝ ''«Տաճար Մայրի»'' և ''«Խոսրովակերտ»'' արգելանող-որսարաններով։ 338 թվականին վերջինս հաղթել և դուրս է վռնդել երկրի ներխուժած պարսկական զորքերին։ Խոսրովի մահից հետո, 338 թվականի աշնանը պարսկական բանակը գրավել է Մեծ Հայքը։ Գահաժառանգ [[Տիրան Բ|Տիրանը]] թագավորել է Հռոմի օգնությամբ։ Նա վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքական գիծ։ Նրա օրոք, սակայն, շարունակվել են նախարարությունների և եկեղեցու, մասնավորաբար հայրապետական գահի ժառանգական տերերի՝ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] տոհմի կենտրոնախույս ձգտումները։ Նրա օրոք կաթողիկոս է եղել [[Հուսիկ|Հուսիկը]], որին Տիրանը քարկոծելով սպանել է, քանի որ Հուսիկը նրան թույլ չի տվել մտնել եկեղեցի։ Պարսիկները որոշ ժամանակ անց դավադրաբար գերևարել և կուրացրել են արքային։ Ավատատիրական ներքին հակամարտությունները առավել սրվել են Տիրանի հաջորդի և որդու՝ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ։ Արշակ Բ-ի մեղմ և զիջողական քաղաքականությունն ավատատիրական խոշոր իշխանությունների նկատմամբ անցել է ապարդյուն։ Ի վերջո նա վարել է կենտրոնախույս ուժերին բռնությամբ սանձելու քաղաքականություն։ Տիրանի և Արշակի օրոք թագավորական իշխանության համար պայքարում աչքի է ընկել հայ արքունիքի խոշոր գործիչ Հայր Մարդպետը։ Երկրի ներքին և արտաքին դրությունը ծանրացել է Հռոմի և Պարսկակստանի միջև կնքված հակահայկական համաձայնագրի ստորագրումից հետո («[[Ամոթալի դաշնագիր]]» 363), որի ժամանակ Արշակ Բ-ն պայքարել է ոչ միայն պարսից բանակի, այլև Շապուհ II-ի խրախուսմամբ աշխուժացած կենտրոնախույս ուժերի դեմ։ 364-368 թվականներին Արշակ Բ-ն հերոսական ջանքերով պահպանել է թագավորությունը։ Արշակի ձերբակալությունից հետո երկրի պաշտպանությունը ղեկավարել են [[Փառանձեմ]] թագուհին ու թագաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապը]]։ 371 թվականի գարնանը [[Ալաշկերտի դաշտ|Ձիրավի]] դաշտում ([[Նպատ]] լեռան մոտ) տեղի ունեցած ճակատամարտում հայ-հռոմեական զորքերը հաղթել են պարսից բանակին և ազատագրել Մեծ Հայքը։ Պապը մեծացրել է արքունի բանակը, ճնշել նախարարների և եկեղեցու անհնազանդությունները, կատարել երկրի կենտրոնացումն ու հզորացումն ապահովող բարեփոխումներ։ Հռոմեական իշխանությունը, վախենալով Հայոց երիտասարդ թագավորի ձեռներեցությունից, 374 թվականի աշնանը դավադրությամբ սպանել է նրան և Մեծ Հայքի գահին դրել [[Վարազդատ|Վարազդատին]]։ Սասանյան Իրանը Հայոց սպարապետ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] և պարսկասեր նախարարների միջոցով Վարազդատին տապալելուց հետո, 387 թվականին Հռոմի հետ համաձայնության է եկել և [[Հայաստանի առաջին բաժանում|բաժանել Մեծ Հայքը]]։ Մեծ Հայքի ծայրագավառներն անդամատվել են, մնացած գավառների մոտ 4/5-ը ճանաչվել է պարսկական ազդեցության շրջան, 1/5-ը՝ հռոմեական։ Նրանցում առժամանակ ձևականորեն պահպանվել են Արշակունի գահակալները։ Պապի որդի [[Արշակ Գ]]-ի մահով (389) հռոմեական մասը վեր է ածվել պրովինցիայի։ Պարսկական մասում մինչև 428 թվականը հաջորդաբար թագավորել են [[Խոսրով Դ]], [[Վռամշապուհ]] և Արդաշիր Արշակունի արքաները։ Վերջինիս գահազրկումից (428) հետո Մեծ Հայքի պարսկական հատվածը վեր է ածվել մարզպանության։ Մեծ Հայքի [[Արցախ]] և [[Ուտիք]] նահանգները [[Արշակունիներ (մազքթաց)|Մազքթաց Արշակունիների]] պետության տարածքի հետ միասին կազմել են Աղվանից մարզպանությունը։ Հայոց պետականության և հայ Արշակունիների թագավորության վերացումը եղել է ներքին ավատատիրական հարաբերությունների զարգացման և արտաքին տերությունների՝ Հռոմի և Սասանյան Իրանի ռազմական միջամտությունների հետևանք։ == Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում == [[File:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|thumb|[[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] կողմից [[Տրդատ Գ]] թագավորի մկրտության ժամանակավրեպ պատկերումը]]{{Main article|Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում}} Քրիստոնեությունից առաջ հայերը հիմնականում դավանել են [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|զրադաշտականության սինկրետիկ ձևը]] (հավանաբար ընդունվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյանների]] ժամանակաշրջանում), որն իր մեջ ներառել է զգալի տեղական հայկական և այլ կրոնական տարրեր{{Sfn|Russell|1987|loc="The Armenians preserved strong regional traditions which appear to have been incorporated into Zoroastrianism, a religion adopted by them probably in the Achaemenid period"}}{{sfn|Boyce|2001|p=84}}։ 4-րդ դարի սկզբին [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորիչը]] դավանափոխ է արել մոլի զրադաշտական Տրդատ Գ արքային և արքունիքի անդամներին{{sfn|Stoyanov|2000|p=99}}։ Դրա արդյունքում Հայաստանը դարձել է առաջին պետությունը, որը քրիստոնեությունն ընդունել է որպես պաշտոնական կրոն<ref>Academic American Encyclopedia – Page 172 by Grolier Incorporated</ref><ref>Estimated dates vary from 284 to 314. The latter is the date favored by mainstream scholarship, see Garsoïan (''op.cit.'' p.82), following the research of Ananian, and Seibt (2002)</ref>։ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծել է Հայոց այբուբենը՝ Աստվածաշնչի թարգմանության և քրիստոնեական քարոզչության նպատակով, ինչը միաժամանակ նշանավորել է նաև հայ գրականության սկզբնավորումը։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] աշխատության՝ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևը]] 411 թվականին ասորերեն բնագրից ամբողջությամբ թարգմանել է Ավետարանը։ Այդ աշխատանքը, սակայն, համարվել է թերի, քանի որ կարճ ժամանակ անց Մաշտոցի աշակերտներից երկուսը՝ [[Հովհան Եկեղեցացի|Հովհան Եկեղեցացին]] և [[Հովսեփ Պաղնացի|Հովսեփ Պաղնացին]], ողևորվել են դեպի [[Եդեսիա]]՝ Աստվածաշնչյան գրքերը թարգմանելու նպատակով։ Նրանք հասել են մինչև [[Կոստանդնուպոլիս]] և իրենց հետ բերել հունարեն բնագրի հավաստի օրինակները։ [[Ալեքսանդրիա|Ալեքսանդրիայից]] բերված այլ ձեռագրերի օգնությամբ Աստվածաշունչը կրկին թարգմանվել է հունարենից՝ ըստ [[Յոթանասնից թարգմանություն|Յոթանասնից թարգմանության]] և [[Որոգինես|Որոգինեսի]] Վեցասյունյա բնագրի։ Այս տարբերակն ավարտին է հասցվել մոտ 434 թվականին և մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու կողմից։ == Սոցիալական կառուցվածք == Նախարարական համակարգը, որը դարեր շարունակ բնութագրել է հայ հասարակությունը և ներքին քաղաքականությունը, ձևավորվել է մեր թվարկության սկզբում կամ դրանից առաջ։ Այն գոյություն է ունեցել Հայաստանի Արշակունյաց թագավորության ողջ ժամանակաշրջանում և պահպանվել դրա անկումից հետո ևս մի քանի դար{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանը կիսել է այս սոցիալական համակարգը Պարթևստանի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Թեև նախկինում գիտնականներն այն հաճախ համեմատել են միջնադարյան եվրոպական ֆեոդալիզմի հետ, առավել շատ զուգահեռներ կարելի է գտնել իրանական աշխարհի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ինչպես և Իրանում, հայ հասարակությունը նախարարական համակարգի պայմաններում բաժանված է եղել երեք հիմնական դասերի. նախարարներ (խոշոր ավատատերեր, որոնք համապատասխանում էին իրանական վուզուրգանին), ազատներ (ստորին ազնվականություն, որոնք կրում էին նույն անվանումը, ինչ պարթևական ազատը) և անազատներ կամ ոչ ազնվականներ, որոնք բաղկացած էին ռամիկներից («հասարակ ժողովուրդ»՝ առևտրականներ և արհեստավորներ) ու շինականներից (գյուղացիություն, որը կազմում էր բնակչության ճնշող մեծամասնությունը)։ Վերջիններս համապատասխանում էին իրանական վաստրոսանին, որոնք ազատ էին, թեև գյուղացիները կարող էին կցված լինել հողին{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Համակարգի հիմքը խոշոր ազնվականական տոհմերն են եղել{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Այս տոհմերի առաջնորդները՝ նախարարները կամ տանուտերերը, դասակարգվել են ըստ առաջնահերթության՝ համաձայն արքունի կայացվող խնջույքների ժամանակ թագավորական սեղանի շուրջ իրենց զբաղեցրած տեղի (բարձի){{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Նախարարները սովորաբար բնակվել են իրենց հեռավոր ամրոցներում և «սեփական տիրույթների սահմաններում օժտված են եղել ինքնիշխան վարչական ու դատական իշխանությամբ»։ Պատերազմի ժամանակ նրանք ղեկավարել են իրենց տոհմի զինվորական ուժերը։ Խոշոր տոհմերի տիրույթներն անօտարելի և անբաժանելի են եղել, իսկ տոհմի առաջնորդը կառավարել է այդ տիրույթները տոհմի մյուս արու անդամների օգնությամբ, որոնք կոչվել են սեպուհներ։ Պետական կարևորագույն պաշտոնները զբաղեցրել բացառապես որոշակի տոհմերի ներկայացուցիչները. օրինակ՝ [[Սպարապետ|սպարապետի]] (գլխավոր հրամանատարի) պաշտոնը [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տոհմի արտոնությունն է եղել։ Թեև Արշակունի թագավորները փորձել են սահմանափակել մեծատոհմիկների իշխանությունը, նրանք երբեք չեն կարողացել հասնել կենտրոնացվածության այն մակարդակին, որն առկա է եղել Սասանյան կայսրությունում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Թագավորը դիտարկվել է լոկ որպես «առաջինը հավասարների մեջ» խոշոր տոհմերի առաջնորդների միջև{{Sfn|Garsoïan|2005}} և ըստ սովորույթի՝ պարտավոր է եղել խորհրդակցել նրանց հետ կարևորագույն հարցերի շուրջ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=78}}։ Թագավորի և ազնվականության միջև հակամարտությունը թուլացրել է Արշակունյաց գահը, սակայն «տոհմի (տան) ուժն ու հարատևությունը կերտել են մի սոցիալական կառուցվածք, որն ընդունակ է եղել գոյատևել նույնիսկ քաղաքական անկման պահերին, իսկ հասարակության ապակենտրոնացված բնույթը նվազեցրել է դրա լիակատար բռնակցման հնարավորությունները»{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Արշակունյաց Հայաստանի ստորին դասերի վերաբերյալ շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Գյուղերն ու ավանները շատ ավելի տարածված են եղել, քան քաղաքները։ Ռամիկները (հասարակ ժողովուրդը) օժտված են եղել որոշակի իրավունքներով և երբեմն ազնվականության հետ միասին մասնակցել են ժողովներին։ Գյուղացիները պարտավոր են եղել իրենց տիրոջը վճարել հարկեր, կատարել աշխատանքային պարտավորություններ (նման արևմտաեվրոպական բարշինային) և զինվորական ծառայություն մատուցել որպես օժանդակ հետևակ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=79}}։ Ստրուկները հիմնականում ռազմագերիներն են եղել, որոնք առավելապես կապված են եղել տաճարական տիրույթների հետ և, ըստ ամենայնի, ավելի քիչ են տարածված եղել այլ վայրերում{{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Տաճարական տիրույթները կառավարվել են քրմերի ժառանգական դասի կողմից, որոնք ունեցել են իրենց սեփական զինվորական ստորաբաժանումները{{Sfn|Garsoïan|2004|p=80}}։ == Մշակույթ == Հայաստանում իրանական ազդեցության երեք փուլերից ([[Աքեմենյաններ|Աքեմենյան]], [[Պարթև Արշակունիներ|Արշակունյաց]], [[Սասանյաններ|Սասանյան]]) Արշակունյաց շրջանն ամենազորեղն ու հարատևն է եղել։ Այս փուլն սկսվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում պարթևների վերելքով և իր գագաթնակետին հասել մ.թ. 1-ին դարի կեսերին՝ հայկական գահին Արշակունյաց տոհմի ճյուղի հաստատմամբ։ Հայաստանի Արշակունի թագավորները ձգտել են իրենց արքունիքը կազմակերպել [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] օրինակով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Պարթևական բազմաթիվ տարրեր անմիջականորեն ներմուծվել են հայկական քաղաքակրթության մեջ, օրինակ՝ [[Գուսան|գուսանները]], որոնք նման են եղել երգիչ-երաժիշտների կամ մինստրելների{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Արշակունյաց Հայաստանում լայնորեն տարածված է եղել ազնվական զավակներին դայակների կամ դաստիարակների մոտ մեծացնելու սովորույթը (դայակություն), ինչը նաև լայն տարածում է ունեցել իրանական ողջ համակարգում{{sfn|Rapp|2014|p=89}}։ Արշակունի թագավորները ճանաչել են Պարթևստանը և այն համարել իրենց հայրենի երկիրը{{sfn|Russell|2004|p=41}}։ Հայտնի է, որ Տրդատ Գ-ն (գահակալել է 298–330) իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասել է հետևյալը{{sfn|Russell|2004|pp=41–42}}. {{Քաղվածք|զի քաջատեղեակ եմ Յունաց և Հոռոմայեցւոց աշխարհին, և Պարթևաց մերոց կողմանցս, զի և տուն իսկ է մեր, նոյնպէս և Ասորեստանեայց և Արարացւոց և Ատրպատականի}} Արշակունիների օրոք հայերը ծանոթացել են որոշ պատմությունների, որոնք հետագայում ներառվել են պարսկական «[[Շահնամե]]» էպոսի մեջ։ Դրանք ներառում են այնպիսի կերպարների մասին պատմություններ, ինչպիսիք են Հրասյակը (Աֆրասիաբ), Շավարշը (Սիավաշ) և Սպանդարատը (Էսֆանդիար){{sfn|Russell|2004|p=1066}}։ Հայերը Հայաստանի և Պարթևստանի արքայական տոհմերի միջև առկա կապը դիտարկել են որպես անխզելի{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Հայկական աղբյուրներում «թագավոր» և «Արշակունի» եզրույթները գործածվել են որպես հոմանիշներ{{sfn|Russell|1987|p=163}}{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Արշակունի արքան ընկալվում էր որպես «բնակ տերն աշխարհիս» (այս երկրի բնիկ տերը){{sfn|Russell|1987|p=163}}։ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] «Պատմություն հայոցը», որը 5-րդ դարի հայ պատմագրական երկ է՝ հիմնված է բանավոր էպիկական աղբյուրների վրա և պարունակում է պնդումներ, որոնք հերքում են, թե Արշակունի թագավորների մեղքերը կարող են նրանց անարժան դարձնել գահակալության համար{{Sfn|Garsoïan|2004|p=76}}։ === Կայսերական գաղափարախոսություն և կրոնական սովորույթներ === Արշակունիները իրանական օրենսդրության կողմնակիցներն են եղել և այդպիսին են մնացել նույնիսկ Պարթևական տերության անկումից հետո{{sfn|Lang|1983|p=518}}{{sfn|Pourshariati|2008|p=44}}։ Նրանք պնդել են, որ կրում են '''''Խվառնահ''''' («փառք»){{sfn|Rapp|2014|p=246}}, որն այն աստվածային փառքն է եղել, որով օժտված են եղել իրանական և իրանալեզու օրինական թագավորները{{sfn|Rapp|2014|p=112}}։ [[Անի|Անին]] (Դարանաղյաց գավառում) ծառայել է որպես [[Արամազդ|Արամազդի]] ([[Ահուրա Մազդա|Ահուրա Մազդայի]] հայկական համարժեքը) պաշտամունքի կենտրոն, ինչպես նաև Արշակունիների տոհմական դամբարանավայր։ [[Աքեմենյան տերություն|Աքեմենյան տերության]] (մ.թ.ա. 550–330) օրինակով Հայաստանի և Իրանի Արշակունիները կիրառել են դամբարանային հուղարկավորությունն ու թաղումը՝ հավանաբար մեծ զգուշությամբ խուսափելով [[Զրադաշտականություն|զրադաշտական]] ''[[Յազատաներ|յազատա]]'' (հրեշտակային աստվածություն) [[Սպանդարամետ|Սպանդարամետի]] սուրբ հողն աղտոտելուց{{sfn|Russell|1987|p=159}}։ Նրանք հավատացել են, որ թաղված Արշակունի թագավորների ոսկորները կրում են նրանց խվանահը (փառքը), ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ Սասանյան շահնշահ Շապուհ Բ-ն իր արշավանքի ժամանակ հանել է նրանց ոսկորները դամբարաններից և դուրս բերել Հայաստանից։ Դամբարանները, ըստ ամենայնի, լավ ամրացված են եղել, քանի որ Շապուհ Բ-ն այդպես էլ չի կարողացել բացել [[Սանատրուկ|Սանատրուկի]] գերեզմանը{{sfn|Russell|1987|p=451}}{{sfn|Canepa|2018|p=230}}։ [[Բագավան|Բագավանի]] հնագույն սրբավայրը մեծ նշանակություն է ունեցել Արշակունիների համար, որոնք այնտեղ նշել են իրանական Ամանորի տոնը ([[Նավասարդ]]/[[Նովրուզ]]){{sfn|Canepa|2018|p=115}}։ Վարազը, որը ''յազատա'' Վերեթրագնայի (հայերենում՝ [[Վահագն]]) սիրելի տոտեմն է եղել, հանդիսացել է Արշակունիների խորհրդանիշը{{sfn|Russell|2004|p=170}}։ === Լեզվական և անվանաբանական ավանդույթներ === [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների]] օրոք Հայաստանի մշակույթում գերիշխել է [[Հելլենիզմ|հելլենիզմը]], սակայն Արշակունիների գահակալությունը նշանավորվել է երկրում իրանականության գերակայությամբ, որի ժամանակ էլ հենց պարթևերենը փոխարինել է [[Հունարեն|հունարենին]]՝ որպես կրթված խավի լեզու: Այնուամենայնիվ, հայկական հելլենիզմը չի վերացել, քանի որ Պարթև Արշակունիները հպարտ հելլենասերներ (ֆիլհելլեններ) են եղել{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}: Հայերենը սոսկ զանգվածային տարածում ունեցող լեզու է եղել, իսկ վերնախավի և արքունիքի շրջանում գերիշխել է [[Պարթևերեն|պարթևերենը]]: Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ դասական հայերենը ([[Գրաբար|գրաբարը]]) ներառել է իր իրանական փոխառությունների մեծ մասը{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}: Ժամանակակից պատմաբաններ Ռ. Շմիթը և Հ. Վ. Բեյլին հայերենի վրա պարթևերենի ազդեցությունը համեմատում են 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո անգլերենի վրա ֆրանսերենի ունեցած ազդեցության հետ{{sfn|Schmidt|Bailey|1986|pp=445–465}}: Քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո Արշակունիները շարունակել են պահպանել իրենց իրանական անվանաբանական ավանդույթները, ինչի վկայությունն են արական Տրդատ, Խոսրով, Տիրան, Արշակ, Պապ, Վարազդատ և Վռամշապուհ անունները, ինչպես նաև իգական Աշխեն, Զարմանդուխտ, Խոսրովիդուխտ, Որմիզդուխտ, Վարդանդուխտ անունները։ Հատկանշական է, որ [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա]]-ի մոր անունը՝ Բամբիշը, պարսկերեն նշանակում է «թագուհի»{{sfn|Garsoïan|1985|p=201}}։ Ընդհանուր առմամբ, քրիստոնյա Արշակունիները հավատարիմ են մնացել իրենց արշակունյաց-իրանական ավանդույթներին{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Հայոց այբուբենի ստեղծման ժամանակ (5-րդ դարի սկիզբ՝ Արշակունյաց թագավորության վերջին տասնամյակներին) միջին պարսկերենը հանդիսացել է արքունի և վարչական լեզու։ Գրավոր հայերենի ընդունումը զգալիորեն նվազեցրել է միջին պարսկերենի նշանակությունը, թեև վերջինս շարունակել է որոշակի դեր խաղալ Հայաստանի սասանյան տիրապետության տակ գտնվող հատվածում։ Հունարենն ու ասորերենը գործածվել են եկեղեցում, մինչև որ փոխարինվել են գրավոր հայերենով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ == Արշակունյաց ժամանակաշրջանի արքաներ == Սա Հայաստանի արքաների ցանկն է շուրջ 12–428 թվականների միջջակայքում, որոնց մեծ մասը հանդիսացել են Արշակունյաց հարստության ներկայացուցիչներ։ Ցանկում ներառված են նաև ոչ դինաստիական կառավարիչներն ու միջթագավորության շրջանները (որոշ թվականներ մոտավոր են){{Sfn|Garsoïan|2004|p=94}}։ === [[Վոնոն]] === [[Պատկեր:Vonones I the Arsacid.jpg|մինի|Վոնոնի պատկերով մետաղադրամ]] Հայոց թագավոր մոտ [[12]]-[[16]] թվականներին։ Պարթևաց [[Հրահատ Դ]] Արշակունու ավագ որդին։ Պատանի հասակում պատանդ է եղել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությունում]], դաստիարակվել և կրթվել այնտեղ՝ դառնալով Հռոմի կամակատար։ [[Որոդես Գ]] արքայի մահից հետո, 7 թվականին կամ 8-ին բազմել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] գահին։ Սակայն գահակալական կռիվներում պարտվել է [[Արտավան Գ]]-ին և ապաստանել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]], ինչից հետո Հռոմի միջամտությամբ բազմել է Հայոց թափուր գահին։ Հայ ժողովուրդը դժգոհ է եղել Վոնոնից։ Հայ-պարթևական ուժերի դեմ պատերազմելու վտանգից խուսափելու համար, [[Տիբերիոս]] կայսրը գահընկեց է արել Վոնոնին։ Ըստ [[Հովսեպոս Փլավիոս|Հովսեպոս Փլավիոսի]], հայերը ձերբակալել են Վոնոնին ու հանձնել [[Ասորիք|Ասորիքի]] հռոմեական կուսակալ [[Կրետիկոս Սուլանոս|Կրետիկոս Սուլանոսին]]։ [[Տակիտոս|Տակիտոսը]] վկայում է, որ Վոնոնը սպանվել է հռոմեացի զինվորի ձեռքով՝ կանալքից փախչելու փորձի ժամանակ։ === [[Արտաշես Գ]] (Զենոն-Արտաշես, ոչ Արշակունի) === [[Պատկեր:Æ 8 Chalkoi of Artaxias III.jpg|մինի|Զենոն-Արտաշեսի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին, [[Պոնտոս|Պոնտոսի]] և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքի]] թագավոր Պոլեմոնի որդին է։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]]՝ Զենոն-Արտաշեսը մեծացել է հայկական միջավայրում և հարմարվել հայերի կենցաղին ու բարքերին։ Հնարավոր է, որ Զենոնը մեծացել է Փոքր Հայքում, որը նրա հոր տիրակալության մաս է կազմել մ․թ․ա․ 35 թվականից։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] գահը ստացել է Հռոմի [[Տիբերիոս]] կայսեր և նրա զորավար [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսի]] օժանդակությամբ և հայ նախարարների համաձայնությամբ։ Զենոնի գահակալական իրավունքը ճանաչել է նաև Պարթևաց [[Արտավան Գ]] թագավորը։ Զենոնն ընդունել է հայերին հարազատ Արտաշես անունը։ Մեկ պատմաբանի կարծիքով՝ սրանով նա հղում էր անում հռոմեացիների կողմից սպանված [[Արտաշես Բ]] արքային։ Զենոնը վարել է խաղաղ և, համեմատաբար, ինքնուրույն քաղաքականություն։ [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան]] արքայատան անկումից հետո Զենոնը միակ [[Դրածո թագավորներ|դրածո թագավորն]] է եղել, որին հայերը հանդուրժել են Հայոց գահին։ Ի դեմս Զենոնի, հայ ավագանին փորձել է վերականգնել Հռոմի ռազմական միջամտությամբ կործանված հայկական թագավորությունը։ Նրա մահից հետո Արտաշատում գահակալել են Պարթևստանի և Հռոմի դրածո թագավորները։ [[Պատկեր:King Arshak I.jpg|մինի|288x288փքս|Արշակ Ա]] === [[Արշակ Ա]] === 34 թվականին դարձել է հայոց թագավոր։ Պարթևաց թագավոր [[Արտավան Գ]]–ի որդին է։ Հաջորդել է [[Զենոն-Արտաշես|Զենոն-Արտաշեսին]]՝ հայկական ավագանու համաձայնությամբ։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] [[Հռոմ|Հռոմի]] հեղինակությունը պահպանելու և պարթևական վտանգը կանխելու համար [[Տիբերիոս]] կայսրը [[35]] թվականին մեծաթիվ ուժեր է ուղարկել Արևելք և միաժամանակ իբերական, աղվանական և սարմատական ցեղերին հրահրել [[Հայաստան|Հայաստանի]] ու [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] դեմ։ [[Իբերիա|Իբերիայի]] թագավոր Փարսմանի եղբայր Միհրդատը, Հռոմի դրդմամբ, դավով սպանել է Արշակին և նստել Հայոց գահին։ === [[Որոդես Պարթև]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] չճանաչված արքա, որը գահակալել է 35 թվականին, հաջորդել է Պարսից նախկին արքա [[Վոնոն|Վոնոնին]], որը [[Պարթևստան|Պարթևստանում]] գահազրկվելուց հետո հաստատվել է Մեծ Հայքում։ Պարթևաց [[Արտավան Գ]] արքայի երկրորդ որդին, Մեծ Հայքի [[Արշակ Ա]] թագավորի կրտսեր եղբայրը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] կրտսեր ճյուղից։ === [[Միհրդատ Իբերացի]] (Փառնավազյան դինաստիա) === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, [[Իբերիա|Իբերիայի]] Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ [[Տակիտոս]] պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել ր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդի]] ձեռքով։ [[Պատկեր:Rhadamistus, by Francesco Alberi.jpg|մինի|215x215փքս|Հռադամիզդ]] === [[Հռադամիզդ]] (Փառնավազյան դինաստիա) === Դրածո թագավոր [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] [[51]]-[[53]] թվականներին։ [[Վիրք|Վիրքի]] [[Փարսման I]] թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ Հռադամիզդի իշխանությունը Հայաստանում ուղեկցվել է հայերի բացահայտ ատելությամբ ու դիմադրությամբ։ Թեև նա մայրական կողմից Արտաշեսյան է եղել, սակայն հայ ավագանին նրան համարել է դաժան բռնապետ, ով սպանել էր իր սեփական հորեղբորը։ [[52]] թվականին չի կարողացել դիմադրել Հայոց թագավոր [[Տրդատ Ա]]-ին և փախել է [[Վիրք]]։ 53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա-ն գտնվել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանում]], Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով [[Հայեր|հայերից]], դարձյալ փախել է Վիրք։ Փախուստի ճանապարհին փորձել է եղել սպանել հղի կնոջը և գցել [[Երասխ գետ|Երասխի]] ջրերը։ Սակայն [[Զենոբիա Իբերիացի|Զենոբիան]] փրկվել է և տեղի հովիվները նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]]։ Հռադամիզդը սպանվել է իր հոր՝ Փարսման Ա֊ի կողմից։ Հայրը դա արել է, որպեսզի կարողանա պահպանել Հռոմում իր հեղինակությունը։ === [[Տրդատ Ա]] === [[Պատկեր:Tiridates.jpg|մինի|287x287փքս|Տրդատ Ա]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[52]] թվականից։ Նա հայ Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրն է, ինչպես նաև Պարթևաց Արշակունի արքա [[Վոնոն Բ Պարթև|Վոնոն Բ–ի]] որդին, [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] թագավոր [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա]]–ի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հայկական ավագանու աջակցությամբ։ Նրա գահակալության սկզբնական շրջանը նշանավորվել է երկու ընդհատումով՝ կարճատև դադար 54 թվականի վերջին և ավելի երկարատև ընդհատում 58-63 թվականներին։ 52 թվականին պարթևաց արքա Վաղարշը և նրա եղբայր Տրդատը մտել են Հայաստան և հայերի օգնությամբ վտարել հռոմեական դրածո թագավորին։ Սա հանգեցրել է Հռոմի հետ 10-ամյա պատերազմի։ Պատերազմի ընթացքում հռոմեացիները գրավել են ու ավարել Արտաշատը, սակայն հայ-պարթևական ուժերըհակահարված են հասցրել։ 62 թվականին տեղի ունեցած [[Հռանդեայի ճակատամարտ|Հռանդեայի ճակատամարտում]] հայերն ու պարթևները շրջափակել են հռոմեական զորքին և ջախջախիչ հաղթանակ տարել նրանց նկատմամբ։ Որպես նվաստացում՝ հռոմեացի զինվորներին ստիպել են անցնել նիզակներից պատրաստված «լծի» տակով (որը հայտնի է նաև որպես «լծի արարողակարգ»)։ Պատերազմն ավարտվել է հաշտությամբ. Տրդատը ճանաչվել է Հայաստանի թագավոր, բայց թագը պետք է ստանար [[Ներոն|Ներոն կայսրից]]։ 66 թվականին Տրդատը մեծ շքախմբով մեկնել է Հռոմ, թագադրվել և վերադարձել Հայաստան՝ իր հետ բերելով նաև արհեստավորներ՝ ավերված քաղաքները վերականգնելու համար։ Տրդատ Ա-ն վերադառնալով Հայաստան՝ զբաղվել է երկրի տնտեսության վերականգնմամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Վերականգնել է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը և վերջինիս հաղորդում իր նախկին շուքը։ Հռոմեացի պատմիչների վկայությամբ՝ այն կոչվում է ''«Ներոնեա»:'' Մայրաքաղաքից ոչ հեռու՝ [[Ազատ գետ|Ազատ գետի]] հոսանքով դեպի վեր՝ [[Գառնի (գյուղ)|Գառնիում]], կառուցվում է հզոր [[Գառնու բերդ|բերդ]], ինչպես նաև արքայական բաղնիք և այլ կառույցներ։ [[Գառնու հեթանոսական տաճար|Գառնու հեթանոսական տաճարը]] կառուցվել էր [[77]] թվականին՝ [[Հռոմ|Հռոմի]] [[Կոլիզեում|Կոլիզեումից]] 3 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված [[Հելիոս]]-[[Միհր|Միհրին]]։ Տրդատի մահվան մասին տվյլաները հայտնի չեն։ === [[Տիգրան Զ]] (Հերովդեսյան դինաստիա) === [[Պատկեր:Tigranes VI king of Armenia.jpg|մինի|Տիգրան Զ-ի մետաղադրամները]] Հայոց թագավոր 60-61 թվականներին։ Նախապես եղել է Քաղկիդիկեի թագավոր։ Հայոց թագավոր [[Տիգրան Ե]]–ի եղբոր՝ Ալեքսանդրի որդին։ Երկար տարիներ ապրել է Հռոմում, եղել [[Ներոն]] կայսեր մտերիմներից։ 58 թվականի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>։ Գահընկեց է արվել 61 թվականին և դրանից հետո հայոց գահին նրան վերստին փոխարինել է Տրդատ Ա-ն։ Հայտնի է որ մահացել է 68 թվականից հետո։ === [[Սանատրուկ]] === [[Պատկեր:Sanatruk and Avde after three days in snow storm.jpg|մինի|Սանատրուկը և Ավդեն]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմի]] թագավոր 88-110 թվականներին, հաջորդել է [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]] (66-88), համարվում է նաև Միջագետքի [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] ([[Եդեսիա]]) թագավոր (91-109)։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա մեղադրվել է Հայաստանում [[Բարդուղիմեոս առաքյալ|Սուրբ Բարդուղիմեոս]] և [[Թադեոս առաքյալ|Սուրբ Թադեոս]] առաքյալների նահատակության համար, քրիստոնյաների հալածանքների, ինչպես նաև իր սեփական դստեր՝ [[Սանդուխտ|Սանդուխտի]] նահատակության համար։ Մահացել է 110 թվականին։ === [[Աշխադար]] === Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդել է [[Սանատրուկ|Սանատրուկին]], եղել է Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի որդին։ Գահ է բարձրացել Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը Բակուր II-ի մահից հետո Աշխադարի հետ համաձայնության չգալով 113 թվականին Աշխադարին գահընկեց է արել և փոխարենը գահին է բազմեցրել նրա եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Աշխադարի գահազրկումը դարձել է հռոմեա-պարթևական նոր պատերազմի պատճառ։ Այս փոփոխությունը դիտելով [[Հռանդեայի պայմանագիր|Հռանդեայի դաշնագրի]] խախտում՝ [[Տրայանոս]] կայսրը Աշխադարի հետ միասին 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։ [[Պատկեր:Parthamasiris, King of Armenia, Son of Pacorus, Humbles Himself before Trajan.jpg|մինի|298x298փքս|Պարթամասիր]] === [[Պարթամասիր]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (113-114), [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ Պարթևի]] կրտսեր որդին<ref>Mommsen, ''The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian'', էջ. 66</ref>։ Պարթամասիրը եղել է [[Բակուր Բ Պարթև]] թագավորի երեք որդիներից<ref>Potts, ''Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology'', էջ. 151</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>, որի մոր անունն անհայտ է։ Նա Պարթևաց դինաստիայի անդամ է եղել, հետևաբար հանդիսացել է [[Արշակունիներ|Հայաստանի Արշակունիների տոհմի]] ազգականը<ref>Farrokh, ''Shadows in the Desert: Ancient Persia at War'', էջեր. 159-8</ref>։ Աշխադարին գահընկեց անելուց հետո Տրայանոսն արշավել է Հայաստան։ 114 թվականին հռոմեական բանակը Սատաղից ներխուժել է [[Մեծ Հայք]] և շարժվել է դեպի [[Արտաշատ]]։ Չկարողանալով դիմադրություն կազմակերպել՝ Պարթամասիրը ներկայացել է Տրայանոսին։ Պարթամասիրը գլխից հանել է թագը և դրել կայսեր ոտքերի մոտ<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1/LfbhNVJ1dyAC?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA254&printsec=frontcover |title=Քննական պատմութիւն հայոց: Արշակունիքի ի ժամանակի հեթանոսութեան. Պատմական ժամանակ. Բ |date=1895 |language=hy}}</ref>՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով<ref>{{Cite book |last=Mesrop |first=Gēorg |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6/ZMZKAAAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA302&printsec=frontcover |title=Հայոց պատմութիւն: քննական |date=1915 |publisher=Փարոս հրատարակչական ընկերութիւն |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Մերժելով Պարթամասիրի խնդրանքը՝ Տրայանոսը բռնակցել է Հայաստանը և այն վերածել հռոմեական նահանգի<ref>{{Cite book |last=Gatʻěrchean |first=Hovsēpʻ |url=https://www.google.am/books/edition/Tiezerakan_patmut%CA%BBiwn_i_skzban%C4%93_ashkha/hp8pAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA173&printsec=frontcover |title=Tiezerakan patmutʻiwn i skzbanē ashkharhi minchʻew tsʻmer zhamanaks: Mijin patmutʻiwn |date=1852 |publisher=I vans Pashtpan S. Astuatsatsni |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313" /><ref name="Касий">Դիոն Կասիոս, [http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt Livre LXVIII, chapitres 17, 19 et 20] {{Wayback|url=http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt|date=20110824023311}}</ref>։ Տրայանոսը Պարթամասիրին Հայաստանից հետ է ուղարկել Պարթևստան և շարունակել իր պարթևական ռազմարշավը<ref name="Bunson-3132">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Պարթամասիրն ազատ է արձակվել այն պայմանով, որ պետք է լքի Հայաստանը, սակայն իրեն ուղեկցող հռոմեացիներից փախուստի դիմելու փորձի ժամանակ նրան ձերբակալ են և մահապատժի ենթարկել Տրայանոսի հրամանով<ref name=":02">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>։ === [[Վաղարշ Ա]] === [[Մեծ Հայք|Հայոց]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[117]]-[[140]] (կամ 116-144) թվականներին<ref>«Վաղարշ Ա» ՀՍՀ, հատոր=11, էջ=251</ref>։ [[Սանատրուկ|Սանատրուկ թագավորի]] որդին։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի կայսեր]] համաձայնությամբ Հայաստանի գահին է հաստատվում Սանատրուկի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն: Վաղարշը Հռոմի համար ընդունելի անձնավորություն է եղել, քանի որ նա ոչ թե բուն պարթևական [[Արշակունիներ|Արշակունիներից]] էր, այլ այս դինաստիայի հայկական նոր ձևավորվող ճյուղից: Այս ճյուղը, վաղ թե ուշ ձգտելով ինքնուրույնության, հակադրվելու էր պարթևներին: Վաղարշ Ա-ի թագավորության տարիներին հիմնադրվել է [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որի մասին տեղեկություններ է պահպանել [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]]։ Ըստ նրա տեղեկությունների՝ [[Շրեշ բլուր|Շրեշ բլուրի]] մոտակայքում է գտնվել դեռևս [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] ժամանակներից հայտնի [[Վարդգեսավան]] քաղաքը։ Վաղարշ Ա-ն դրանից հարավ՝ այժմյան [[Էջմիածին|Էջմիածնի վանքի]] և նրա շրջակայքի տարածքում հիմնադրել է նոր քաղաք, որն իր անունով կոչել է Վաղարշապատ։ === [[Սոհեմոս]] === [[Պատկեր:Antoninus Pius Æ Sestertius 84001035.jpg|մինի|Սոհեմոսի մետաղադրամներից]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[144]][[161|-161]], [[164|164-]][[186]])<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 64:</ref><ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1, Երևան 1971, էջ 781-781։</ref>։ Սոհեմոսը հայոց պատմության ամենահռոմեամետ արքաներից է եղել։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձել է Հռոմի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը դուր չի եկել պարթևներին։ 161 թվականին պարթևական զորքը ներխուժել է Հայաստան, գահընկեց արել Սոհեմոսին և գահին բազմեցրել Բակուր Արշակունուն։ Սակայն մի քանի տարի անց հռոմեացիները մեծ զորքով վերադարձել են, գրավել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատն]] ու [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և Սոհեմոսին կրկին բազմեցրել գահին։ Քանի որ հին մայրաքաղաք Արտաշատը հիմնովին ավերվել էր պատերազմի ժամանակ, Սոհեմոսը Վաղարշապատը հռչակեց երկրի նոր մայրաքաղաք։ Նա նաև հելլենիստական մշակույթի մեծ սիրահար է եղել և իր արքունիքում ընդունել է հայտնի գիտնականների ու գրողների։ === [[Բակուր]] === Ծննդյան և մահվան տարեթվերը՝ անհայտ են։ 161-163 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր։ Գահ է բարձրացել Պարթևաց [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]] թագավորի աջակցությամբ, հռոմեական դրածո [[Սոհեմոս]] թագավորի տապալումից հետո։ Բակուրը եղել է նաև պարթև իշխան<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.70</ref>։ Նա [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]] [[Վաղարշ Դ Պարթև|Պարթևի]] (147-191) որդին է եղել{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը որոշ ժամանակ ապրել է Հռոմում՝ իր ընտանիքի անդամների հետ{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը միակ հայոց թագավորն է եղել, որը գահին է բարձրացվել [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] իշխող արքայի կողմից, սակայն հետագայում պաշտոնանկ էր արվել հռոմեական իշխանությունների կողմից<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի գահընկեցությունից հետո Սոհեմոսը կարճ ժամանակով վերականգնվել է իր իշխանությունը Հայաստանում<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի հետագա ճակատագիրը հստակ հայտնի չէ։ [[Պատկեր:Coin of Vologases V, Ecbatana mint.jpg|մինի|171x171փքս|Վաղարշ Բ-ի պատկերով մետաղադրամ]] === [[Վաղարշ Բ]] (Վաղարշ Դ պարթև) === [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] [[արքայից արքա]] (191-208 թվականներ)<ref name="ՀԺՊ">[http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․]</ref>, [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ-ի]] որդին և հաջորդը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] արքայական տոհմից, 180-191 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր։ Վաղարշը վաղ կյանքի ընթացքում դարձել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] կառավարիչ՝ հաջորդելով Սոհեմոսին։ 1-ին և 2-րդ դարերի ընթացքում հայկական գահը սովորաբար զբաղեցրել է Պարթևաց [[Արքայից արքա|արքայից արքայի]] մերձավոր ազգականը, որը կրել է «Հայոց մեծ արքա» տիտղոսը։ Ի տարբերություն Մեծ Հայքում իշխած նախորդ ութ Արշակունի իշխանների՝ Վաղարշին հաջողվել է ապահովել իր սերունդների ժառանգական իշխանությունը հայկական գահի վրա։ Նրա հետնորդները կառավարել են երկիրը մինչև 428 թվականը, երբ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյանները]] վերջնականապես վերացրին հայկական թագավորությունը։ Վաղարշը մահացել է 208 թվականին։ === [[Խոսրով Ա]] === [[Պատկեր:Coin of Tiridates II of Armenia.jpg|մինի|Խոսրով Ա-ի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ|արքա]] (206-253)<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 65, 74</ref>։ Խոսրով Ա-ն հայ Արշակունի թագավոր Վաղարշ Բ-ի որդին է եղել։ Երբ նրա հայրը 191 թվականին բազմել է Պարթևստանի գահին, Հայաստանի իշխանությունը հանձնել է որդուն։ Ըստ պատմիչ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]]՝ հայոց արքան այդ ժամանակ պարթևական աշխարհում իր կշռով երկրորդն է եղել՝ զիջելով միայն «արքայից արքային»։ Խոսրովը վարել է շատ խոհեմ և չեզոք քաղաքականություն. երբ հռոմեական կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս|Սեպտիմիոս Սևերոսը]] արշավել է պարթևների դեմ և նույնիսկ գրավել նրանց մայրաքաղաքը, Խոսրովը նվերներ ու պատանդներ է ուղարկել կայսրին՝ փոխարենը ստանալով Հռոմի պաշտպանությունն ու խաղաղություն։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է հաջորդ կայսրի՝ [[Կարակալլա|Կարակալլայի]] օրոք, որը 214-216 թվականներին խաբեությամբ ձերբակալել է Խոսրովին ու նրա ընտանիքին։ Այս դավաճանությունը Հայաստանում հզոր ապստամբություն է առաջացրել Հռոմի դեմ, և կայսրը ստիպված է եղել զորք ուղարկել այն ճնշելու համար։ Խոսրով Ա-ն մահացել է 217 թվականին՝ կալանքի տակ, իսկ նույն տարում Կարակալլայի սպանությունից հետո հայոց գահը ժառանգել է Խոսրովի որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ === [[Տրդատ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմից]] արքա (217-252 թվականներին)։ Տրդատ Բ-ը եղել է Հայստանի թագավոր [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով I]]-ի (198-215) որդին և ժառանգորդը{{sfn|Adalian|2010|p=xxxii}}։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 214-216 թվականներին նա և իր ընտանիքի անդամները պահվել են հռոմեացիների վերահսկողության տակ, ինչը Հայաստանում Հռոմի դեմ մեծ ապստամբություն էր առաջացրել{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Տրդատը հռչակվում է Հայաստանի թագավոր՝ Մակրինոսի (217-218) աջակցությամբ<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.71</ref>։ Տրդատ Բ-ը կառավարել է որպես Հայստանի թագավոր 217 թվականից մինչև իր մահը՝ 252 թվականին{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Ըստ [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանի]]՝ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսը]], [[Սեբեոս|Սեբեոսը]] և [[Մովսես Խորենացի|Խորենացին]] 3-րդ դարում հիշատակում են միայն երկու հայ թագավոր՝ [[Խոսրով Մեծ]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծ]], մինչդեռ այդ դարում Հայաստանում իշխել են, իրապես հինգ թագավոր հետևյալ հաջորդականությամբ՝ [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով Ա]], [[Տրդատ Բ]], [[Արտավազդ]], [[Խոսրով Բ]] և [[Տրդատ Գ]]։ Հունա-հռոմեական աղբյուրների օգնությամբ պարզված է, որ Ագաթանգեղոսի պատմության մեջ, Տրդատ Գ-ի հոր, Խոսրովին են վերագրված այն բոլոր դեպքերը, որոնք իրապես տեղի են ունեցել Տրդատ Բ-ի ժամանակ, որը Հայաստանում թագավորել է 217-252 թվականներին<ref>{{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության |publisher=ՀայՊետ |year=1957 |pages=76 |language=հայերեն |archive-url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Manandyan,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/4/mode/2up}}</ref>։ [[Պատկեր:Khosrov_II_of_Armenia_killed_by_Anak.jpg|մինի|278x278փքս|Անակի կողմից սպանված Խոսրով Բ-ն]] === [[Խոսրով Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[252]]-[[287]]), գահակալել է հոր՝ [[Տրդատ Բ]]-ից հետո։ Խոսրով Բ-ն, հաճախ դաշնակցելով հարևան [[Վիրք|վրացիների]] ու [[Աղվանք|աղվանների]], իսկ երբեմն էլ հռոմեացիների հետ, պայքար է մղում Սասանյան Պարսկաստանի դեմ։ Սակայն այդ պայքարը անարդյունք է մնում։ Խոսրով Բ-ի հակասասանյան քաղաքականությունը, բնականաբար, չէր կարող առաջ չբերել նրա դեմ պարսից իշխող վերնախավի թշնամությունն ու վրեժխնդրությունը։ Պատմիչ Ագաթանգեղոսը հաղորդում է հայոց թագավորի Սասանյան Պարսկաստանի դեմ արշավանքների մասին։ Գահակալել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արևմտյան՝ հռոմեական մասում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ Ունեցել է 2 զավակ․ դուստր՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]]<ref>[http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php Biography] of Saint Gregory_the_Illuminator. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015071207/http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php|date=2020-10-15}}</ref> և որդի՝ [[Տրդատ Գ|Տրդատ]]<ref>Hovannisian, ''The Armenian People'', p. 218.</ref>։ Որդուն հետագայում տանում են Հռոմ, մեծանում է հռոմեական միջավայրում, իսկ դստերը՝ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] [[Կեսարիա]]<ref>Eghiayean, ''Heroes of Hayastan: a dramatic novel history of Armenia'', p. 191.</ref>։Ըստ ավանդական պատմության՝ Խոսրովը սպանվում է [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատում]], պարսից թագավորի կողմից ուղարկված վարձկան [[Անակ Պարթև|Անակ Պարթևի]] ձեռքով ([[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] հայրը)<ref>{{Cite web |title=ХОСРОВ II ВЕЛИКИЙ - Древо |url=http://drevo-info.ru/articles/13671545.html |access-date=2026-02-28 |website=drevo-info.ru |language=ru}}</ref>, հավանաբար 287 թվականին։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Անակը ազգակից էր Արշակունիներին<ref>{{Cite journal |last=Franken |first=S. |date=1963-10-01 |title=Vahan M. Kurkjian, A History of Armenia. With maps and illustrations. New York, Armenian General Benevolent Union of America, 1959. 24 x 16, 526 p. $ 6,—. |url=https://doi.org/10.1163/29497671-01604010 |journal=Het Christelijk Oosten en Hereniging |volume=16 |issue=4 |pages=307 |doi=10.1163/29497671-01604010 |issn=2949-7671}}</ref>։ Խոսրովի մահից հետո Հայաստանը կրկին նվաճվում է պարսիկների կողմից, իսկ թագաժառանգ պատանի Տրդատը ապաստան է գտնում Հռոմում<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=ԵՊՀ |year=1975 |pages=200 |language=հայերեն |archive-url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/Jamkochyan.pdf}}</ref>։ === [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիր]] === [[Պատկեր:HormizdICoinHistoryofIran.jpg|մինի|140x140փքս|Որմիզդի պատկերով մետաղադրամը]] Առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ '''Որմիզդ I Սասանյան''' ([[Պարսկերեն|պարս.]]՝ هرمز یکم), [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ [[270 թվական|270 թվականի]] [[Մայիս|մայիսից]] մինչև մյուս տարվա հունիսը։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|Մեծ Հայքի թագավորության արքա]]։ Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դեպ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի արքա]]՝ կառավարելով [[251]]-[[270|270 թվականներին]]։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես [[Խոսրով Բ Փարվեզ]] արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է [[Սողդիանա]], որի տարածքը շուտով միացրել է [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսկական տիրակալությանը]]։ Դեպի [[Կենտրոնական Ասիա|Միջին Ասիա]] տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է [[Էսթախր]], որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։ [[Պատկեր:Narseh relief.jpg|մինի|179x179փքս|Ներսեհի փորագիր պատկերը]] === [[Ներսեհ]] === Սասանյան յոթերորդ թագավորը (293-303 թվականներին)։ Ժամանակավորապես եղել է նաև Մեծ Հայքի թագավոր։ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին (240–270 թվականներ), Ներսեհը հոր օրոք եղել է Սակաստանի, Հինդի և Թուրանի կառավարիչ։ Շապուհ I-ին ի վերջո հաջորդել է նրա որդին՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Ոորմիզդ I-ը]] (270–271 թվականներ), որը մահացել է մեկ տարվա թագավորությունից հետո։ Շապուհ I-ի ավագ որդին՝ [[Վահրամ I|Վահրամ I-ը]], որին հայրը երբեք չէր համարում գահի իրավահաջորդության թեկնածու, գահ է բարձրացել զրադաշտական հզոր քահանա Քարթիրի օգնությամբ։ Այնուհետև պայմանավորվել է Ներսեհի հետ՝ հրաժարվելու գահի իրավունքից՝ [[Հայկական մարզպանություն|Հայաստանի]] կարևոր սահմանամերձ գավառի կուսակալության դիմաց, որը շարունակաբար պատերազմի պատճառ էր Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև։ Ներսեհը կրել է ''Վազուրգ Շահ Արմինան'' («Հայոց մեծ թագավոր») տիտղոսը, որն օգտագործել է գահաժառանգ եղած ժամանակներում։ Երբ Նարսեհը գահ է բարձրացել, Միջագետքի արևելյան հատվածը (244 թվականից) և ամբողջ Հայաստանը (252 թվականից) գտնվել են Իրանի տիրապետության տակ։ Ավանդական պատկերացումն այն մասին, որ Հայաստանի արևմտյան հատվածը պատկանել է Արշակունիների Տրդատ իշխանին, կասկածի տակ է դրվել։ Ըստ պատմաբան Ուրսուլա Վեբերի՝ «միանգամայն վստահ է», որ ամբողջ Հայաստանը 3-րդ դարում շարունակել է մնալ Սասանյան կայսրության մաս, մինչև որ այն հետագայում հանձնվել է հռոմեացիներին 298/9 թվականին՝ Նիսիբիսի խաղաղությունից հետո։ Հռոմեական տեսակետից Իրանի հետ փոխադարձ հարաբերությունները խիստ սրվել էին Արդաշիր I-ի և Շապուր I-ի ագրեսիվ և ընդլայնողական մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, հռոմեական հարձակման վերջնական պատճառները, հավանաբար, պայմանավորված էին նրանց տարածքային կորուստներով և 240-250-ական թվականներին միջագետքահայ հողերում իշխանության ու ազդեցության ոլորտում անբարենպաստ փոփոխությամբ։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === [[Պատկեր:Տրդատ Գ Մեծ Արշակունի.jpg|մինի|Տրդատ Գ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (287-330)։ Կրթվել ու դաստիարակվել է Հռոմի կայսրի պալատներում։ Ըստ պատմիչներ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] ու [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], նա տիրապետելով արտակարգ ուժի, աչքի է ընկել կրկեսամարտերում ու Հռոմեական կայսրության մղած պատերազմներում։ Հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ [[287]] թվականին Տրդատը գալիս է Մեծ Հայք՝ գահը վերադարձնելու։ Նրան է միանում նաև Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ Նա [[Կեսարիա|Կեսարիայում]] [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] կրթություն էր ստացել։ Պարսկաստանի դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատի]] զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ [[Տրդատ Մեծ|Տրդատ Մեծը]] հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Ավանդության համաձայն, մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ։ Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 [[Հռիփսիմյանց կույսեր|Հռիփսիմյանց կույսերի]] սպանությունն է եղել։ Նրանցից [[Հռիփսիմե|Հռիփսիմեն]] քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտը]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, ում Վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Նա հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա [[Առաջավորաց պահք|5-օրյա պահք է սահմանում]] և աղոթքով բուժում արքային։ Գրիգորը Տրդատի հետ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Տրդատ Մեծը ավագանու որոշմամբ Գրիգոր Լուսավորչին ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301]] թվականին Տրդատը քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն և այդպիսով Հայաստանը դառնում է քրիստոնեությունն առաջին անգամ ընդունած երկիրը։ Տրդատ Գ-ն [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] Հայաստանի պետական և քաղաքական խոշոր գործիչներից է։ Նրան հաջողվել է վերականգնել Մեծ Հայքի թագավորության տարածքային ամբողջությունը, քաղաքական ամուր դաշինք կնքել Հռոմեական կայսրության հետ, ճնշել նախարարների անջատական ձգտումները և ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ պետություն։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] Արշակունի թագավոր մոտ [[330]]–ից։ «Խոսրով Մեծի թոռը, քաջ և հզոր Տրդատ թագավորի որդին» (Բյուզանդ, Գ, գ)։ «Կոտակ» պահլավերեն բառ է, նշանակում է «մանուկ, երեխա, փոքր»։ Խոսրովի ամենակարևոր ձեռնարկումներից մեկը նոր մայրաքաղաք [[Դվին|Դվինի]] հիմնադրումն է եղել։ Արաքս գետի հունի փոփոխության պատճառով Մայրաքաղաք Արտաշատի կլիման դարձել է վատառողջ, ուստի արքան արքունիքը տեղափոխել է Դվին բլրի վրա։ Նա նաև հիմնել է «Տաճար մայրի» և «Խոսրովակերտ» արհեստական անտառները, որոնք ծառայել են որպես որսատեղի և ռազմական պաշտպանական գոտի։ Այսօրվա «Խոսրովի անտառ» արգելոցը հենց այդ անտառների ժառանգությունն է։ Մահացել է 338 թվականին։ === [[Տիրան Բ|Տիրան]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (338-350 թվականներ)։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակի]] որդին, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]], [[Արշակ Բ]]-ի և [[Տրդատ Արշակունի (4-րդ դար)|Տրդատի]] հայրը։ Հաջորդել է հորը՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակին]] (330-338 թվականներ)։ Նրա գահակալությունը, կարծես, նշանավորել է Արշակունի թագավորների և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև թշնամանքի սկիզբը, հնարավոր է՝ Արշակունի թագավորների կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] տարածման պատճառով՝ հետևելով ժամանակակից հռոմեական քաղաքականությանը: Տիրանը հրամայել է սպանել Հայ եկեղեցու առաջնորդ [[Հուսիկ Ա|Հուսիկ]] կաթողիկոսին: Նաև հակամարտության մեջ է մտել ազնվականության հետ՝ իշխանությունը կենտրոնացնելու իր փորձերի պատճառով: [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-]] ի՝ Հռոմեական կայսրության դեմ 340-ական թվականներին արշավանքների ընթացքում, ըստ լուրերի, Տիրանին դավաճանել է իր վասալներից մեկը և Տիրանը գերի է ընկել: Նրան կուրացրել են և բանտ նետել։ Ավելի ուշ նրան թույլատրվել է վերադառնալ Հայաստան և հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իր որդու՝ [[Արշակ Բ|Արշակ Բ-ի]]: Հայ պատմաբան [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] վկայությամբ՝ 358 թվականին Տիրանը հետագայում խեղդամահ է արվել Արշակի հրամանով։ [[Պատկեր:Arshak II of Armenia.jpg|մինի|Արշակ Բ]] === [[Արշակ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (350-368), [[Տիրան Բ]]-ի որդին<ref name="Փարպեցի">«Հայոց պատմություն. Թուղթ Վահան Մամիկոնյանին», Ղազար Փարպեցի, աշխ. թարգմ.՝ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Երևան, 1982, էջ 6-7.</ref>, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատի]] եղբայրը, [[Անոբ|Անոբի]] և [[Պապ Արշակունի|Պապի]]<ref name="Փարպեցի" /> հայրը, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] արքայական հարստությունից։ Հաջորդել է հորը՝ [[Տիրան Բ]]-ին (339-350), ամուսնացել [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ Սյունու]] հետ։ Թեև Արշակ Բ-ի գահակալությունը սկզբում սկսվեց խաղաղության և կայունության ժամանակաշրջանով, այն շուտով բարդացավ հայկական եկեղեցու և ազնվականների հետ ունեցած հակամարտություններով, ինչպես նաև [[Հռոմի կայսրերի ցանկ|Հռոմի]] և [[Նադիր շահ|Պարսկաստանի]] միջև պատերազմներով, որոնց ընթացքում հայկական թագավորը հաճախ հայտնվում էր այդ երկու ուժերի միջև{{Sfn|Garsoïan|1997|pp=88-90}}։ Արշակը մասնակցել է Հռոմեական կայսր [[Հուլիանոս Ուրացող|Հուլիանոսի]] Պարսկաստանի դեմ անհաջող ռազմական արշավին։ Դրա հետևանքով կնքված 363 թվականի պարսկա-հռոմեական պայմանագրից հետո Հայաստանը ստիպված էր միայնակ դիմակայել պարսից թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-ի]] նոր հարձակմանը{{Sfn|Garsoïan|1997|p=90}}։ Նրա ժամանակ է հրավիրվել [[Աշտիշատի եկեղեցական ժողով (356)|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովը]]։ Հիմնել է [[Արշակավան]] քաղաքը։ Արշակը հրամայել է սպանել նաև իր զարմիկներին՝ [[Գնել Արշակունի|Գնել Արշակունուն]] և [[Տիրիթ|Տիրիթին]]։ Շապուհ II-ը Արշակին հրավիրել է Տիզբոն՝ խաղաղություն կնքելու համար, սակայն գերի է վերցրել նրան և նետել Անհուշ բերդը։ Մահացել է 368 թվականին։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|մինի|268x268փքս|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]] [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի|Պապ Արշակունին]] (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[Այրուձի|այրուձին]]. [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] մանրանկար:]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (370-374 թվականներ)։ Պապը [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] որպես արքա հաստատվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ|Ներսես Մեծի]] միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա|Կեսարիայում]], այլ հենց [[Հայաստան|Հայաստանում]]։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է 374 թվականին։ === [[Վարազդատ]] === [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|արքա]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների հարստությունից]], որը կառավարել է [[374]]-[[378|378 թվականներին]]։ Նշանավոր է նաև որպես [[Բռնցքամարտ|բռնցքամարտիկ]], [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձիգ]], [[Ըմբշամարտ|ըմբշամարտիկ]] և [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] տեղի ունեցած 393-րդ [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական խաղերի]] [[չեմպիոն]]։ Վարազդատը [[Արշակունիների թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության գահին]] բազմել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հովանավորչությամբ՝ հաջորդելով իր [[Պապ թագավոր|հորեղբայր Պապ Արշակունուն]], որը սպանվել էր [[Վաղես|Վաղես կայսեր]] պատվերով։ Նախքան հայոց թագը կրելը՝ Վարազդատն իր կյանքի զգալի մասն անց էր կացրել [[Հռոմ|Հռոմում]] և ստացել [[Հելլենիստական մշակույթը Հայաստանում|հունահռոմեական կրթություն]]։ Լինելով տակավին երիտասարդ՝ Վարազդատը արքունական գործերը տնօրինել է իր ուսուցչի՝ [[Բատ Սահառունի|Բատ Սահառունու]] հետ մեկտեղ, որը ժամանակի ընթացքում մեծ ազդեցություն է ձեռք բերել ողջ երկրում։ Նրա մահվան հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։ === [[Արշակ Գ]] (378–387) և [[Վաղարշ Գ]] (378–386) === 378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանուել Մամիկոնյանն]] է<ref name="Adalian, p.177">Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.177</ref> զբաղեցրել ''սպարապետի'' պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից<ref name="Adalian, p.177" />, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.92</ref>։ Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ [[Վարդանդուխտ Մամիկոնյան|Վարդանդուխտի]] հետ<ref>Faustus_of_Byzantium, ''History of the Armenians'', Book V, Chapter 44</ref>, իսկ Վաղարշին՝ [[Բագրատունիներ|Բագրատունյաց տոհմից]] Սահակ իշխանի դստեր հետ<ref>Kurkjian, ''A History of Armenia'', p.107</ref>։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն<ref name="Topchyan, p.42">Topchyan, ''The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i’s History of Armenia'', p.42</ref>։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին<ref name="Topchyan, p.42" />, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է<ref>Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.xxxiii</ref> այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները<ref name="Topchyan, p.42" />։ Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և [[Արիոսականություն|արիոսականության]] դեմ<ref>Terian, ''Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory'', p.18</ref>։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն է եղել, երկրում դեռևս պահպանվել են [[Զրադաշտականություն|զրադաշտականության]], արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր<ref name="Hovannisian, p.80">Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.80</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=http://archive.org/details/armenianpeoplefr00rich_0 |title=The Armenian people from ancient to modern times |date=1997 |publisher=New York : St. Martin's Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-312-10169-5}}</ref>։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ 386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։ Արշակ Գ-ն մահացել է 387 թվականին։ === [[Խոսրով Դ]] === Արշակունիների արքայական տոհմից ազնվական, որը [[Սամանիների պետություն|Սասանյանների]] ենթակայության տակ իշխել է Հայաստանում՝ 384/385-ից մինչև 389 թվականները և կրկին՝ գահ բարձրացել 414-415 կամ 417-ից մինչև 418 թվականները։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[387]]-[[392]] թվականներին։ [[Արշակ Գ]] թագավորի խնամակալ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] մահից հետո, հայ նախարարների պահանջով, Պարսից [[Շապուհ III]] արքան Հայոց գահին է դրել պատանի Խոսրովին՝ նրան կնության տալով իր քույր [[Զրվանդուխտին]] և խնամակալ կարգելով պարսիկ իշխանին Զիկ տոհմից: Մահացել է 415 թվականին։ === [[Վռամշապուհ]] === [[Պատկեր:Vramshapuh crop.png|մինի|Վռամշապուհը]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[արքա]] (393-414), Մեծ Հայքի արքաներ՝ [[Վարազդատ|Վարազդատի]] (374-378) որդին, [[Խոսրով Դ]]-ի (387-393) եղբայրը<ref name="Ազգապատում">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref> և [[Արտաշես Դ]]-ի (422-428) հայրը։ Վռամշապուհ արքայի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է [[Վարազդատ]] արքայի ընտանիքում։ Նրա իսկական անունը Վաղարշ է<ref name="Աճառյան">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref><ref name="Ազգապատում2">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref>։ 388 թվականին [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] արքա [[Վռամ Դ]]-ն Վաղարշի ավագ եղբորը՝ [[Խոսրով Դ]]-ին զրկում է թագավորական գահից և բանտարկում [[Անհուշ]] բերդում<ref name="Ազգապատում2" />։ Ապա թագավորական կարգը չցանկանալով խախտել, [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա է կարգում Վաղարշին, և նրա պահլավական անունը փոխելով, իր և իր հոր անուններով Վռամշապուհ կոչում<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Նաև հիշվում է՝ Ստահրաշապուհ անունով<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Վռամշապուհ արքայի օրոք են ստեղծվել հայոց գրերը։ Վերջինս բավականին մեծ օգնություն է ցուցաբերել [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցին]] և [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևին]] գրերի գյուտի համար։ Այբուբենի ստեղծումը դարձել է հայ ինքնության պահպանման հզոր գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տվել եկեղեցական ծիսակատարություններն ու Աստվածաշունչը հասանելի դարձնել ժողովրդին մայրենի լեզվով՝ նախկինում կիրառվող հունարենի և ասորերենի փոխարեն։ Վրամշապուհի կառավարումն աչքի է ընկել բացառիկ խոհեմությամբ և դիվանագիտական հաջողություններով. նրան հաջողվել է խաղաղ հարաբերություններ պահպանել Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։ Այս կայունությունը նպաստել է երկրի ներքին զարգացմանը և քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Արքան վայելել է ինչպես պարսից շահի, այնպես էլ հայ հոռոմամետ շրջանակների վստահությունը։ Վռամշապուհը մահացել է 417 թվականին։ Քանի որ նրա որդի Արտաշես Դ-ն դեռ անչափահաս է եղել, նրանից հետո կարճ ժամանակով գահին է վերադարձել բանտից ազատված Խոսրով Դ-ն։ Վրամշապուհի թողած ժառանգությունը հիմք է հանդիսացել հայ գրականության «Ոսկեդարի» համար, որը միավորել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև բաժանված հայությանը մշակութային մեկ ընդհանուր տանիքի տակ<ref name="Աճառյան2">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref>։ === [[Շապուհ Պարսիկ]] === [[Պատկեր:Smbat bagratunin tagadrum e artashesin.png|մինի|200x200փքս|Սմբատ Բագրատունին թագադրում է Արտաշեսին]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պարսկական հատվածի դրածո արքա [[Սասանյաններ|Սասանյան]] արքայատոհմից (416-420)։ [[Պարսիկներ|Պարսից]] Սասանյան արքա [[Հազկերտ I]]-ը [[416]] թվականին հայոց [[Խոսրով Գ]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է [[Հայեր|Հայոց]] արքա։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]]` [[Հայեր|հայ]] նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ [[419]] թվականին [[Իրան|Իրանում]] սկսվում են ներքին պառակտումներ և Շապուհը մեկնում է [[Իրան]] հորն օգնելու համար, որտեղ էլ հոր հետ սպանվում է։ === [[Արտաշես Դ]] === Հայոց թագավոր [[422]]-[[428]] թվականներին։ Հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի]] հարստության վերջին ներկայացուցիչը։ [[Վռամշապուհ]] թագավորի որդին։ [[Սասանյան]] թագավոր [[Վռամ Ե]], երկյուղելով հայ նախարարներից, վարել է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականություն և նախարարների խնդրանքով պարսկական գերիշխանության ներքո գտնվող [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] թագավոր նշանակել Արտաշես Դ-ին։ Սակայն [[Վռամ Ե]] կամեցել է վերացնել [[Հայոց]] թագավորությունը, Մեծ Հայքը կցել [[Պարսկաստան|Պարսկաստանին]] և ամրապնդել տերության սահմանները։ Ըստ հայ մատենագիրների, Արտաշես Դ լինելով «անփորձ ու զեխ կյանքի հակված պատանի», հարուցել է նախարարների դժգոհությունը։ Նրանք Վռամից պահանջել են գահազրկել Արտաշեսին։ Վռամը [[Տիզբոն|Տիզբոնում]] դատական ատյանի է կանչել [[Հայոց]] թագավորին և կաթողիկոսին։ Արտաշեսը թեև հերքել է իր դեմ հարուցած ամբաստանությունները, բայց գահազրկվել է։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] վերացել է [[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորությունը]]։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|2}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=2001 |isbn=978-0415239035}} * {{Cite book |last=Canepa |first=Matthew |title=The Iranian Expanse: Transforming Royal Identity Through Architecture, Landscape, and the Built Environment, 550 BCE–642 CE |publisher=University of California Press |year=2018 |isbn=9780520379206 |location=Oakland}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period | last = Chaumont | first = M. L. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii | pages = 418–438 }} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856 |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last1=Garsoïan |first1=Nina |title=Armenia between Byzantium and the Sasanians |date=1985 |publisher=Variorum Reprints |isbn=978-0860781660}} * {{Encyclopædia Iranica Online|title=Naxarar|year=2005|first=N.|last=Garsoïan|url=https://iranicaonline.org/articles/naxarar}} * {{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina |title=The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |isbn=1-4039-6421-1 |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |chapter=The Aršakuni Dynasty |orig-date=First published 1997}} * {{Cite book |title=The Heritage of Armenian Literature: From the oral tradition to the Golden Age |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |editor-last1=Hacikyan |editor-first1=Agop Jack |volume=I |editor-last2=Basmajian |editor-first2=Gabriel |editor-last3=Franchuk |editor-first3=Edward S. |editor-last4=Ouzounian |editor-first4=Nourhan}} * {{Cite book |last=Pourshariati |first=Parvaneh |url=https://books.google.com/books?id=3DEBAwAAQBAJ |title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran |publisher=I.B. Tauris |year=2008 |isbn=978-1-84511-645-3 |location=London and New York}} * {{Cite journal |last=Olbrycht |first=Marek Jan |year=2016 |title=Germanicus, Artabanos II of Parthia, and Zeno Artaxias in Armenia |url=https://www.academia.edu/30180967 |journal=Klio |volume=98 |issue=2 |pages=605–633 |doi=10.1515/klio-2016-0044 |s2cid=193648886}} * {{Cite book |last1=Rapp |first1=Stephen H. |url=https://books.google.com/books?id=T8VIBQAAQBAJ |title=The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature |publisher=Ashgate Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4724-2552-2 |location=Farnham}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509}} * {{Cite book |last=Russell |first=James R. |title=Armenian and Iranian studies |publisher=Harvard University Press |year=2004 |isbn=978-0935411195 |series=Harvard Armenian Texts and Studies |volume=9}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran iv. Iranian influences in Armenian Language | last = Schmitt | first = R. | last2= Bailey |first2= H. W. | url = https://iranicaonline.org/articles/armenia-iv | pages = 445–465 }} * {{Cite book |last=Stoyanov |first=Yuri |title=The Other God: Dualist Religions from Antiquity to the Cathar Heresy |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=9780300082531 |quote="Early in the fourth century the Arsacid king of Armenia, Tiridates IV, who began his reign as a zealous Zoroastrian, was converted to Christianity by St Gregory the Illuminator...}} * {{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arsacids-vii |last=Toumanoff |first=C. |pages=543–546}} == Առընթեր գրականություն == *{{Cite book |last=Adontz |first=Nicholas |title=Armenia in the Period of Justinian: The Political Conditions Based on the ''Naxarar'' System |publisher=Calouste Gulbenkian Foundation |others=Translated with partial revisions, a bibliographical note, and appendices by Nina G. Garsoïan |year=1970 |location=Lisbon |oclc=780057}} *{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, MA}} * {{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden}} *{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |oclc=505712128}} *{{Cite journal |last1=Vacca |first1=Alison |date=2021 |title=Bahl Šahastan in the land of the K'ušans: Medieval Armenian memories of Balkh as an Arsacid capital |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=84 |pages=19–45 |doi=10.1017/S0041977X21000033 |s2cid=233342114}} {{Հայոց արքաներ|nocat=1}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=107}} [[Կատեգորիա:Արշակունիներ]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Իրանական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր]] [[Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ]] [[Կատեգորիա:Հայ արքաներ]] [[Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելքի հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Հայկական թագավորություններ]] lm6584adjqr080a5opao9gioc49ofvx 10715788 10715787 2026-03-27T12:45:59Z 23artashes 2675 10715788 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Արքայատոհմ |անուն = Արշակունիներ |բնօրինակ = |զինանշան = |դրոշ = |երկիր = {{դրոշավորում|Մեծ Հայք}} |տիրույթ = Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգ |ծագում = [[Պարթև Արշակունիներ]] |տիտղոսներ = ''Մեծ Հայքի Արքա'' |վերջին ներկայացուցիչ =[[Արտաշես Գ]] |հիմնում = [[52]] |հիմնադիր = [[Տրդատ Ա]] |ավարտ = [[428]] | |մեծագույն = [[Խոսրով Բ]], [[Տրդատ Գ Մեծ]], [[Արշակ Բ]], [[Պապ Արշակունի|Պապ]], [[Վռամշապուհ]] |ազգ = [[Հայ]] |կրոն = [[Հեթանոսություն]], [[Քրիստոնեություն]] |պատկեր =Standard of the Arshakuni Arsacid dynasty.svg}} '''Արշակունիներ''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավորական արքայատոհմ<ref name="Britannica2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty Encyclopedia Britannica. Arsacid dynasty.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty|date=20130601074241}}: {{oq|en|Arsacid dynasty — also called Arshakuni (247 bc-ad 224), ancient Iranian dynasty that founded and ruled the Parthian empire.}}</ref><ref name="Britannica-2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia Encyclopedia Britannica. Armenia. The Arsacids.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia|date=20090401081831}}: {{oq|en|The Arsacids Both Rome and Parthia strove to stablish their own candidates on the Armenian throne until a lasting measure of equilibrium was secured by the treaty of Rhandeia, concluded in ad 63 between the Roman general Gnaeus Domitius Corbulo and Tiridates (Trdat), brother of the Parthian king Vologeses I. Under this treaty a son of the Parthian Arsacid dynasty, the first being Tiridates, would occupy the throne of Armenia but as a Roman vassal.}}</ref><ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=ROBERT W.THOMSON |заглавие=Rewriting Caucasian History |год=1996 |язык=en |издательство=Oxford University Press Inc. |pages=20}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |ref=Encyclopedia Iranica. Armenian and Iran II |автор=Encyclopedia Iranica |заглавие=Armenian and Iran II. The pre-Islamic period |издание=Encyclopedia Iranica |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123093544/https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |archivedate=2022-01-23}}</ref>, որը հանդիսանում է [[Պարթև Արշակունիներ|պարթևական Արշակունիներ]] դինաստիայի մի ճյուղը։ Արքայատոհմը Մեծ Հայքում իշխել է 12-428 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում (որոշակի ընդհատումներով){{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Հանդիսանալով [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթևստանի Արշակունյաց]] տոհմի ճյուղ՝ այն Հայաստանում իշխանության է եկել Արտաշեսյանների անկմանը հաջորդած խառնակ ժամանակաշրջանում։ Իրավիճակը կայունացել է 66 թվականին, երբ Վաղարշ Ա Պարթև արքայի եղբայրը՝ Տրդատ Ա-ն, ճանաչվելով Հռոմեական կայսրության դաշնակից թագավոր, վերջնականապես ամրապնդել է Արշակունիների դիրքերը Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, Տրդատ Ա-ին չի հաջողվել Հայաստանում հիմնել գահի ժառանգականության անընդմեջ տոհմային գիծ. մինչև 2-րդ դարի վերջը երկիրը կառավարել են տարբեր Արշակունի իշխաններ։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արշակունյաց հարստության հայկական ճյուղի հիմնադիրը Հայաստանում հանդիսացել է [[Վաղարշ Բ]]-ն{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ [[Վրաց Արշակունիներ|Վրաց Արշակունիների]] իշխանությունը տևել է մեկ դար՝ 189-284 թվականներին: Աղվանքում [[Մազքթաց Արշակունիներ|մազքթաց Արշակունիները]] իշխել են 1-ին դարից մինչև 510 թվականը։ Հայ Արշակունիների տիրապետության ժամանակ Մեծ Հայքի թագավորությունը կրել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային փոփոխություններ։ Դրանց մեջ առանձնանում է [[Ավատատիրական կարգերի հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական կարգերի հաստատումը]] (3-5-րդ դարեր), [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեության ընդունումը]] (301) և [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց այբուբենի ստեղծումը]] (405)։ [[387]] թվականին [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանը առաջին անգամ]] բաժանվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] միջև{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Արևմտյան հատվածում նոր թագավորներ չեն կարգվել, իսկ արևելյան հատվածում հայ Արշակունիներն իշխել են մինչև 428 թվականը։ == Վաղ Արշակունիներ == [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|«Մեծ Հայքը Արշակունիների հարստության օրոք (մոտ 150 թվական)»|230px|right]] Արշակունի արքայատոհմի առաջին ներկայացուցիչը հայոց գահին բազմել է 12 թվականին, երբ պարթև արքա [[Վոնոն|Վոնոնը]] վտարվել է [[Պարթևստան|Պարթևստանից]] իր հռոմեամետ քաղաքականության և արևմտյան կենցաղավարության պատճառով<ref>Josephus, ''Jewish Antiquities'', 18.42–47</ref>: Վոնոնը կարճ ժամանակով ստանձնել է հայկական գահը Հռոմի համաձայնությամբ, սակայն [[Արտավան Բ Պարթև|Արտավան Բ]]-ն (որը հին պատմագիտության մեջ սխալմամբ հայտնի է որպես Արտավան Գ) պահանջել է վերջինիս գահազրկումը: Քանի որ Տիբերոս կայսրը չէր ցանկանում պատերազմ սկսել պարթևների դեմ, նա գահընկեց է արել Վոնոնին և ուղարկել նրան Ասորիք: Վոնոնի գահազրկումից անմիջապես հետո Արտավան Բ-ն հայկական գահին է բարձրացրել իր որդուն՝ [[Որոդես Պարթև|Որոդեսին]]: [[Տիբերիոս|Տիբերիոս կայսրը]] մտադիր չի եղել հրաժարվել արևելյան սահմանի հպատակ պետություններից և Արևելք է ուղարկել իր եղբորորդուն ու ժառանգորդին՝ [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսին]]: Վերջինս պայմանագիր է կնքել Արտավան Բ-ի հետ, որով նա ճանաչվել է որպես հռոմեացիների դաշնակից: 18 թվականին հայկական գահը տրվել է Պոլեմոն Պոնտացու որդուն՝ [[Զենոն-Արտաշես|Զենոնին]]{{sfn|Olbrycht|2016|p=605}}, որն ընդունել է իրանական Արտաշես անունը (հայտնի է նաև որպես Զենոն-Արտաշես){{sfn|Garsoïan|1985|p=181}}։ Պարթևները՝ Արտավան Բ-ի գլխավորությամբ, չափազանց զբաղված են եղել ներքին երկպառակություններով և չեն հարկադրվել Հռոմի կողմից նշանակված արքային։ Զենոնի գահակալությունը հայոց պատմության մեջ աչքի է ընկել խաղաղությամբ։ 34 թվականին՝ Զենոնի մահից հետո, Արտավան Բ-ն որոշել է հայկական գահին վերահաստատել Արշակունի ներկայացուցչի և որպես հարմար թեկնածու է ընտրել իր ավագ որդուն՝ [[Արշակ Ա|Արշակ Ա-ին]]։ Սակայն նրա գահակալությունը վիճարկվել է կրտսեր եղբոր՝ Որոդեսի կողմից, որին ժամանակին գահընկեց էր արել Զենոնը։ Տիբերիոս կայսրն անմիջապես մեծաքանակ ուժեր է կենտրոնացրել հռոմեական սահմանին և տասնամյա խաղաղությունից հետո Հայաստանը հաջորդ 25 տարիների ընթացքում դաժան պատերազմների թատերաբեմ է դարձել հայտնի աշխարհի երկու մեծագույն տերությունների միջև։ Տիբերիոս կայսրը Հայաստան է ուղարկում [[Միհրդատ Իբերացի|Միհրդատ Իբերացուն]]։ Միհրդատին հաջողվում է Հայաստանը հպատակեցնել հռոմեական գերիշխանությանը և գահընկեց անել Արշակին, ինչի արդյունքում երկրին զգալի ավերածություններ են պատճառվում։ Անսպասելիորեն Միհրդատը հետ է կանչվում Հռոմ, որտեղ պահվում է որպես բանտարկյալ, իսկ Հայաստանը վերադարձվում է Արտավան Բ-ին, ով գահը հանձնում է իր կրտսեր որդուն՝ Օրոդեսին։ Արտավան Բ-ի մահից հետո Պարթևստանում նոր քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվում։ Այդ ընթացքում Միհրդատը, իր եղբոր՝ Փարսման Ա-ի և հռոմեական զորքերի աջակցությամբ, վերահաստատվում է հայոց գահին։ Պարթևստանում ներքին պատերազմները շարունակվում են ևս մի քանի տարի, մինչև որ 45 թվականին գահին է բազմում Գոդերձը։ 51 թվականին Միհրդատի եղբորորդին՝ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդը]], ներխուժում է Հայաստան և սպանում իր հորեղբորը։ Հռադամիզդը Միհրդատին և նր ա կնոջը խեղդել է տալիս ծանր գորգեր տակ, որովհետև խոստացել էր նրանց չսպանել ո՛չ սրով և ո՛չ էլ թույնով։ Ապա սպանել է տալիս նաև Միհրդատի որդիներին<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հ․ Գ․ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջ |publisher=Երևանի համալսարանի հրատ․ |year=Երևան, 1975}}</ref> ։ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կառավարիչ Հուլիոս Պալինուսը այդ ընթացքում փորձում է նվաճել Հայաստանը, սակայն հետ է կանգնում այդ մտքից, ինչի համար էլ Հռադամիզը առատորեն վարձատրում է նրան։ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա Պարթևը]], տեսնելով ընձեռված հնարավորությունը, ներխուժում է Հայաստան և հաջողությամբ ստիպում իբերացիներին նահանջել երկրից։ Սակայն հաջորդած ձմեռը անհաղթահարելի է դառնում պարթևական զորքերի համար, որոնք նույնպես լքում են տարածքը՝ ճանապարհ հարթելով Հռադամիզդի վերադարձի համար։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]] վկայության՝ իշխանությունը վերականգնելուց հետո իբերացի գահակալն այնպիսի դաժանություն է դրսևորում, որ հայերն ապստամբում են, գրոհում պալատը և Հռադամիզդին վտարում երկրից։ Սա հնարավորություն է տալիս Վաղարշ Ա Պարթևին հայկական գահին բազմեցնել իր եղբորը՝ [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]], որը դառնում է Հայաստանի Արշակունյաց արքայատոհմի հիմնադիրը։ Տրդատը, որը նախկինում եղել է մոգերի առաջնորդը, հավանաբար զգալի դերակատարում է ունեցել [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|Հայաստանում զրադաշտականության]] տարածման գործում<ref>{{Cite book |last=Hacikyan |first=A. J. (Agop Jack) |url=http://archive.org/details/heritageofarmeni00ajha |title=The heritage of Armenian literature |last2=Basmajian |first2=Gabriel |last3=Franchuk |first3=Edward S. |last4=Ouzounian |first4=Nourhan |date=2000 |publisher=Detroit : Wayne State University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8143-2815-6}}</ref>։ {{Արշակունիներ}} == Հռոմի և Պարթևստանի միջև == Դժգոհ լինելով իր սահմանների մոտ պարթևական ազդեցության աճից՝ Հռոմի կայսր [[Ներոն|Ներոնը]] զորավար [[Կորբուլոն|Գնեոս Դոմիտիոս Կորբուլոնին]] մեծաքանակ բանակով ուղարկում է Արևելք՝ հռոմեական դրածո արքաներին գահին բազմեցնելու նպատակով: 58-ի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>: 61 թվականին վերջինս ներխուժում է Ադիաբենեի թագավորություն, որը հանդիսանում էր Պարթևստանի վասալական պետություններից մեկը: Վաղարշ Ա-ն սա դիտարկել է որպես Հռոմի կողմից իրականացված ագրեսիայի ակտ և վերսկսել ռազմարշավը՝ Տրդատ Ա-ին հայկական գահին վերականգնելու նպատակով։ 61 թվականին Վաղարշ Ա-ն Գերագույն ժողովում Տրդատին թագավոր է պսակում և պարթևական ուժերը կենտրոնացնում Հռոմի և նրա դրածո Տիգրան Զ-ի դեմ։ Պարթևական զորքերի մի մասը Տրդատի առաջնորդությամբ մտնում է Մեծ Հայք։ Նույն 61-ի ամռանը հռոմեական մի մեծ զորաբանակ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կուսակալ Կեսենիոս Պետոսի հրամանատարությամբ շարժվում է Մեծ Հայքի դեմ՝ այն նվաճելու մտադրությամբ։ Կապադովիկիայում ձմեռելուց հետո, 62-ի գարնանը հռոմեական բանակը ներխուժում է Մեծ Հայք և ճամբարում [[Արածանի|Արածանու]] ափին, [[Ծոփք|Ծոփաց նահանգի]] Հռանդեա (հայ. Եռանդ) կոչվող ամրացված վայրում։ Հայ-պարթևական միացյալ ուժերը խորտակում են [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] լեռնանցքները պաշտպանող հռոմեական պահակակետերը և արագ ռազմերթով պաշարում Պետոսի բանակի ճամբարը՝ հարկադրելով վերջինիս հանձնվել։ Կարճատև բանակցություններից հետո, որը վարում էր հայ-պարթևական միացյալ ուժերի սպարապետ Վասակը, Պետոսը հաշտություն է խնդրում, զինաթափվում և, հանձնելով գերիներին ու կողոպտված ռազմավարը, հապճեպորեն նահանջում։ Ըստ [[Հռանդեայի պայմանագիր|պայմանագրի]]՝ Տրդատը ճանաչվում է Հայաստանի թագավոր, սակայն մի պայմանով, որ նա պետք է դառնա Հռոմի վասալ արքա և պետք է մեկնի Հռոմ՝ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվելու համար։ Տրդատը կառավարել է Հայաստանը մինչև իր մահը կամ գահընկեցությունը (մոտ 110 թվական)։ Հենց այդ ժամանակ էլ պարթևաց արքա Խոսրով Ա-ն ներխուժում է Հայաստան և գահը հանձնում իր եղբորորդուն՝ [[Աշխադար|Աշխադարին]] (նախկին պարթև արքա [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ-ի]] որդուն)։ [[File:RomanArmenia.png|left|thumb|Մեծ Հայքը որպես [[Հռոմ|Հռոմի կայսրության]] մաս (կարմիր գույնով) և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը]] (կապույտ գույնով), 117 թվական։]] [[File:Arshakunyats Dambaran and Chapel, Aghdzk, Armenia.jpg|left|thumb|[[Արշակունիների դամբարան]] (4-րդ դար)]] Հռոմեական կայսրության ավանդական ազդեցության ոլորտների նկատմամբ ոտնձգությունները նոր պատերազմի սկիզբ են դառնում Պարթևստանի և Հռոմի միջև՝ վերջ դնելով Ներոնի ժամանակներից ի վեր տիրող շուրջ կեսդարյա խաղաղությանը<ref>Statius Silvae 5.1; Dio Cassius 68.17.1.; Arrian ''Parthica'' frs 37/40</ref>։ 113 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կայսր Տրայանոսը արշավեց դեպի Հայաստան՝ նպատակ ունենալով վերականգնել հռոմեական դրածո արքայի իշխանությունը։ Խոսրով Ա-ի դեսպանները գնում են [[Աթենք]]՝ Տրայանոսի մոտ և տեղեկացնում նրան, որ Աշխադարը գահընկեց է արվել, և խնդրում են գահը շնորհել նրա ավագ եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Տրայանոսը մերժել է առաջարկը և 114 թվականի օգոստոսին գրավել [[Արշամշատ|Արշամաշատը]], որտեղ Պարթամասիրը գնում է Տրայանոսի ճամբար և գահը դնում նրա ոտքերի մոտ՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է նրան ճանաչել որպես արքա և բռնակցում է նրա թագավորությունը՝ ճանաչելով այն որպես Հռոմեական կայսրության նոր պրովինցիա<ref>Dio Cassius 68.17.2–3</ref>։ Պարթամասիրը ստիպված լքում է ճամբարը և շուտով սպանվում խորհրդավոր հանգամանքներում։ Որպես հռոմեական նահանգ՝ Հայաստանը Կապադովկիայի հետ միասին կառավարել է Լուցիոս Կատիլիոս Սևերոսը։ [[Սենատ|Սենատն]] այս առիթով դրամներ է հատել, որոնց վրա եղել են հետևյալ մակագրությունը. ''«ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTÆ»'' («Հայաստանը և Միջագետքը վերադարձվել են Հռոմի ժողովրդի իշխանությանը»): Պարթևական գահի հավակնորդ Սանատրուկ Բ Պարթևի (Միհրդատ Ե-ի որդին) գլխավորած ապստամբության ճնշումից հետո դիմադրությունը շարունակվել է հատվածական բնույթով։ Տրայանոսը մահացել է 117 թվականի օգոստոսին և պարթևաց արքա [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]]-ին հաջողվում է իր վերահսկողության տակ առնել Հայաստանի զգալի մասը։ Սակայն հաջորդ կայսրը՝ [[Հադրիանոս|Հադրիանոսը]], 118 թվականին հրաժարվում է Տրայանոսի նվաճած տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանից։ Նա Պարթամասպատին նշանակում է Հայաստանի և [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] արքա, թեև երկրի մեծ մասն այդ ժամանակ դեռևս գտնվել է Վաղարշի ձեռքում։ Ի վերջո, պարթևների հետ համաձայնության գալով՝ Վաղարշը ճանաչվում է Հայաստանի կառավարիչ։ Նա արքունիքը հաստատել է նորաշեն Վաղարշապատ քաղաքում, կառուցել է նաև [[Վաղարշավան]] ([[Բասեն]] գավառում) և [[Ալաշկերտ|Վաղարշակերտ]] (հետագայի [[Ալաշկերտ]]՝ [[Բագրևանդ]] գավառում) քաղաքները, կատարել է պետական բարենորոգումներ։ [[Անտոնինոս Պիոս]] կայսրը, խախտելով Հռանդեայի պայմանագիրը, 140-144-ի միջև գահազրկել է Վաղարշ Ա-ին և Մեծ Հայքի գահին կարգել [[Էմեսա|Էմեսայի]] իշխանատոհմի ներկայացուցիչ [[Սոհեմոս|Սոհեմոսին]]։ 161-163 թվականներին Սոհեմոսի գահակալությունը ընդհատվել է։ 161 թվականին Պարթևաց օրինական արքա Միհրդատ Ե-ի որդին՝ [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]]-ն, զորքեր է ուղարկել Հայաստանը գրավելու համար և ոչնչացրել այնտեղ տեղակայված հռոմեական լեգեոնները, որոնք գտնվում էին լեգատ Գայոս Սևերիանոսի հրամանատարության ներքո: Ոգևորված այս հաջողությամբ՝ պարթևական զորքերը շարժվել են դեպի արևմուտք՝ ներխուժելով հռոմեական Սիրիայի նահանգ<ref>Sellwood Coinage of Parthia 257–260, 268–277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1.</ref>։ [[Մարկոս Ավրելիոս|Մարկոս Ավրելիոսը]] [[Լուցիոս Վերոս|Լուցիոս Վերոսին]] ուղարկել է արևելյան ճակատ: 163 թվականին Վերոսը սիրիական Անտիոքից Հայաստան է գործուղել զորավար Ստատիոս Պրիսկոսին: Վաղարշ Դ-ի հրամանատարության տակ գտնվող Արտաշատի բանակը դիրքերը զիջել է Պրիսկուսին: Վերջինս հայկական գահին կրկին անգամ բազմեցրել է հռոմեական դրածո Սոհեմոսին՝ գահընկեց անելով ոմն Բակուրի, որին նախկինում նշանակել էր Վաղարշ Գ-ն<ref>HA Marcus Antoninus 9.1, Verus 7.1; Dio Cass. 71.3.</ref>: [[File:Denarius-Lucius Verus-Arenia-s1537.jpg|thumb|230px|left|Հուշադրամ՝ թողարկված հռոմեացի զորավար [[Լուցիոս Վերոս|Լուկիոս Վերոսի]] պատվին, որը Հայաստանի համար մղված պատերազմում հաղթել է [[Վաղարշ Դ Պարթև]] արքային։]] Հռոմեական զորքերի շրջանում բռնկված համաճարակի հետևանքով պարթևները 166 թվականին հետ են գրավել կորցրած տարածքների մեծ մասը՝ ստիպելով Սոհեմոսին փախչել Սիրիա<ref>HA Verus 8.1–4; Dio Cass. 71.2.</ref>։ Մի քանի հաջորդափոխ հռոմեացի և պարթև կառավարիչներից հետո, 186 թվականին հայկական գահը զբաղեցրել է Վաղարշ Դ Պարթևը (որպես Մեծ Հայքի թագավոր հայտնի է Վաղարշ Բ անունով)։ 198 թվականին Վաղարշ Բ-ն բազմել է պարթևական գահին (որպես Վաղարշ Ե), իսկ հայկական գահը հանձնել է իր որդուն՝ [[Խոսրով Ա]]-ին։ Հետագայում հռոմեացիները գերի են վերցրել Խոսրով Ա-ին և Հայաստանում որպես կառավարիչ նշանակել իրենց վստահված անձին։ Սակայն հայերն ապստամբել են հռոմեական գերիշխանության դեմ և հռոմեա-պարթևական նոր համաձայնության արդյունքում Խոսրով Ա-ի որդին՝ [[Տրդատ Բ]]-ն (217–252) հռչակվել է որպես Հայաստանի թագավոր։ == Սասանյանները և Հայաստանը == 224 թվականին [[Արտաշիր Պապական|Արտաշիր]] [[Արտաշիր Պապական|Ա-ն]] տապալել է Պարթևստանի Արշակունի արքա [[Արտավան Ե Պարթև|Արտավան]] [[Արտավան Ե Պարթև|Ե Պարթևին]]՝ Իրանում հիմնադրելով Սասանյանների արքայատոհմը։ Հայ Արշակունիները թշնամաբար են ընդունել նոր դինաստիայի հաստատումը՝ իրենց պարտքը համարելով վրեժխրնդիր լինել իրենց պարթև արյունակիցների համար։ Դա սկիզբ է դրել Հայաստանի և Սասանյան Իրանի միջև տևական թշնամության, ինչն էլ հանգեցրել է հայ-հռոմեական հարաբերությունների մերձեցմանը։ Հռոմեա-սասանյան առաջին պատերազմների ընթացքում Հայաստանը հանդես է եկել որպես Հռոմի դաշնակից։ Սակայն հռոմեացիների նկատմամբ [[Շապուհ I]]-ի հաղթանակները հանգեցրել են երկրում սասանյան գերիշխանության հաստատմանը։ Տրդատ Բ-ն , հավանաբար, մահացել է 252 թվականի Բարբալիսոսի ճակատամարտից հետո, որից հետո Շապուհը, ասպատակելով երկիրը, հայկական գահին է բազմեցրել իր որդուն՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիրին]]։ Տրդատի ժառանգորդն այդ ընթացքում գտնվել է աքսորի մեջ։ 272 թվականին Սասանյանների գահին Շապուհին հաջորդել է Որմիզդը, իսկ Հայաստանի կառավարիչ է դարձել նրա եղբայրը՝ [[Ներսեհ|Ներսեհը]]{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ 270-280-ական թվականներին Հռոմեական կայսրության հզորացումը և Սասանյան Իրանում բռնկված ներքին երկպառակությունները հնարավորություն են ստեղծել Հայաստանում Արշակունյաց միապետությունը վերականգնելու համար։ 297 թվականին հայ-հռոմեական զորքերը, [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր զորավար ''Գալերիոս Մաքսիմիանոսի'' և [[Խոսրով Բ]]-ի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ Գ Մեծի]] առաջնորդությամբ [[Բասեն]] գավառի ''Ոսխա'' գյուղի մոտ ճակատամարտում հաղթել են Պարսից արքայից արքա Ներսեհի բանակին և վերականգնել Արշակունիների գահակալությունը Մեծ Հայքում։ 298 թվականին Մծբին քաղաքում կնքված 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով Սասանյան Իրանը ճանաչել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] Արշակունիների թագավորությունը և նրանց նկատմամբ Հռոմի հովանավորությունը։ [[Տրդատ Գ]]-ի օրոք երկիրը վայելել է [[խաղաղություն]] և բարգավաճել։ Ըստ Կիրիլ Թումանովի ժամանակագրության՝ Պրոբոս կայսեր և Սասանյանների միջև վարված բանակցությունների արդյունքում Տրդատ Բ-ի որդի [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] [[Խոսրով Բ|Բ]]-ն 278/279 թվականներին նշանակվել է Մեծ Հայքի արևմտյան՝ հռոմեական մասի կառավարիչ։ Խոսրով Բ-ի սպանությունից հետո նրան հաջորդել է եղբայրը՝ Տրդատը, իսկ Խոսրովի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ]] [[Տրդատ Գ|Գ]]-ն (հայտնի որպես Տրդատ Մեծ, ըստ Թումանովի՝ Տրդատ Դ) 298/299 թվականների [[Մծբինի պայմանագիր (298)|Մծբինի խաղաղության պայմանագրի]] արդյունքում վերահաստատվել է որպես Հայաստանի օրինական կառավարիչ։ Այլ պատմաբաններ, սակայն, հակված են այն տեսակետին, որ Տրդատ Մեծը վերականգնվել է հոր գահին դեռևս 287 թվականին։ Մծբինի պայմանագրով Հայաստանի հարավային նահանգներն ու գավառները ([[Ծոփք]], [[Անգեղտուն]], [[Աղձնիք]], [[Կորդուք]] և [[Ծավդեք]]) նույնպես հայտնվել են հռոմի ազդեցության տակ, սակայն այս անգամ որպես առանձին իշխանություններ և ունեցել են ինքնավար դաշնակիցների կարգավիճակ (''civitates foederatae liberae et immunes''){{Sfn|Garsoïan|2004|pp=74–75}}։ Տրդատ Գ-ի որդին և հաջորդը՝ [[Խոսրով Գ|Խոսրով Գ Կոտակը]], վարելով պետության կենտրոնացման քաղաքականություն, հսկել է հզոր նախարարների գործունեությունը՝ նրանց մշտապես բնակեցնելով արքունիքում, բնաջնջել է պառակտիչ տոհմերին՝ բռնագրավելով նրանց կալվածքները։ Խոսրով Գ-ն շինարարություն է ծավալել. հիմնել է [[Դվին]] քաղաքը, շրջակայքում տնկել անտառ՝ ''«Տաճար Մայրի»'' և ''«Խոսրովակերտ»'' արգելանող-որսարաններով։ 338 թվականին վերջինս հաղթել և դուրս է վռնդել երկրի ներխուժած պարսկական զորքերին։ Խոսրովի մահից հետո, 338 թվականի աշնանը պարսկական բանակը գրավել է Մեծ Հայքը։ Գահաժառանգ [[Տիրան Բ|Տիրանը]] թագավորել է Հռոմի օգնությամբ։ Նա վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքական գիծ։ Նրա օրոք, սակայն, շարունակվել են նախարարությունների և եկեղեցու, մասնավորաբար հայրապետական գահի ժառանգական տերերի՝ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] տոհմի կենտրոնախույս ձգտումները։ Նրա օրոք կաթողիկոս է եղել [[Հուսիկ|Հուսիկը]], որին Տիրանը քարկոծելով սպանել է, քանի որ Հուսիկը նրան թույլ չի տվել մտնել եկեղեցի։ Պարսիկները որոշ ժամանակ անց դավադրաբար գերևարել և կուրացրել են արքային։ Ավատատիրական ներքին հակամարտությունները առավել սրվել են Տիրանի հաջորդի և որդու՝ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ։ Արշակ Բ-ի մեղմ և զիջողական քաղաքականությունն ավատատիրական խոշոր իշխանությունների նկատմամբ անցել է ապարդյուն։ Ի վերջո նա վարել է կենտրոնախույս ուժերին բռնությամբ սանձելու քաղաքականություն։ Տիրանի և Արշակի օրոք թագավորական իշխանության համար պայքարում աչքի է ընկել հայ արքունիքի խոշոր գործիչ Հայր Մարդպետը։ Երկրի ներքին և արտաքին դրությունը ծանրացել է Հռոմի և Պարսկակստանի միջև կնքված հակահայկական համաձայնագրի ստորագրումից հետո («[[Ամոթալի դաշնագիր]]» 363), որի ժամանակ Արշակ Բ-ն պայքարել է ոչ միայն պարսից բանակի, այլև Շապուհ II-ի խրախուսմամբ աշխուժացած կենտրոնախույս ուժերի դեմ։ 364-368 թվականներին Արշակ Բ-ն հերոսական ջանքերով պահպանել է թագավորությունը։ Արշակի ձերբակալությունից հետո երկրի պաշտպանությունը ղեկավարել են [[Փառանձեմ]] թագուհին ու թագաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապը]]։ 371 թվականի գարնանը [[Ալաշկերտի դաշտ|Ձիրավի]] դաշտում ([[Նպատ]] լեռան մոտ) տեղի ունեցած ճակատամարտում հայ-հռոմեական զորքերը հաղթել են պարսից բանակին և ազատագրել Մեծ Հայքը։ Պապը մեծացրել է արքունի բանակը, ճնշել նախարարների և եկեղեցու անհնազանդությունները, կատարել երկրի կենտրոնացումն ու հզորացումն ապահովող բարեփոխումներ։ Հռոմեական իշխանությունը, վախենալով Հայոց երիտասարդ թագավորի ձեռներեցությունից, 374 թվականի աշնանը դավադրությամբ սպանել է նրան և Մեծ Հայքի գահին դրել [[Վարազդատ|Վարազդատին]]։ Սասանյան Իրանը Հայոց սպարապետ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] և պարսկասեր նախարարների միջոցով Վարազդատին տապալելուց հետո, 387 թվականին Հռոմի հետ համաձայնության է եկել և [[Հայաստանի առաջին բաժանում|բաժանել Մեծ Հայքը]]։ Մեծ Հայքի ծայրագավառներն անդամատվել են, մնացած գավառների մոտ 4/5-ը ճանաչվել է պարսկական ազդեցության շրջան, 1/5-ը՝ հռոմեական։ Նրանցում առժամանակ ձևականորեն պահպանվել են Արշակունի գահակալները։ Պապի որդի [[Արշակ Գ]]-ի մահով (389) հռոմեական մասը վեր է ածվել պրովինցիայի։ Պարսկական մասում մինչև 428 թվականը հաջորդաբար թագավորել են [[Խոսրով Դ]], [[Վռամշապուհ]] և Արդաշիր Արշակունի արքաները։ Վերջինիս գահազրկումից (428) հետո Մեծ Հայքի պարսկական հատվածը վեր է ածվել մարզպանության։ Մեծ Հայքի [[Արցախ]] և [[Ուտիք]] նահանգները [[Արշակունիներ (մազքթաց)|Մազքթաց Արշակունիների]] պետության տարածքի հետ միասին կազմել են Աղվանից մարզպանությունը։ Հայոց պետականության և հայ Արշակունիների թագավորության վերացումը եղել է ներքին ավատատիրական հարաբերությունների զարգացման և արտաքին տերությունների՝ Հռոմի և Սասանյան Իրանի ռազմական միջամտությունների հետևանք։ == Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում == [[File:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|thumb|[[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] կողմից [[Տրդատ Գ]] թագավորի մկրտության ժամանակավրեպ պատկերումը]]{{Main article|Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում}} Քրիստոնեությունից առաջ հայերը հիմնականում դավանել են [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|զրադաշտականության սինկրետիկ ձևը]] (հավանաբար ընդունվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյանների]] ժամանակաշրջանում), որն իր մեջ ներառել է զգալի տեղական հայկական և այլ կրոնական տարրեր{{Sfn|Russell|1987|loc="The Armenians preserved strong regional traditions which appear to have been incorporated into Zoroastrianism, a religion adopted by them probably in the Achaemenid period"}}{{sfn|Boyce|2001|p=84}}։ 4-րդ դարի սկզբին [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորիչը]] դավանափոխ է արել մոլի զրադաշտական Տրդատ Գ արքային և արքունիքի անդամներին{{sfn|Stoyanov|2000|p=99}}։ Դրա արդյունքում Հայաստանը դարձել է առաջին պետությունը, որը քրիստոնեությունն ընդունել է որպես պաշտոնական կրոն<ref>Academic American Encyclopedia – Page 172 by Grolier Incorporated</ref><ref>Estimated dates vary from 284 to 314. The latter is the date favored by mainstream scholarship, see Garsoïan (''op.cit.'' p.82), following the research of Ananian, and Seibt (2002)</ref>։ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծել է Հայոց այբուբենը՝ Աստվածաշնչի թարգմանության և քրիստոնեական քարոզչության նպատակով, ինչը միաժամանակ նշանավորել է նաև հայ գրականության սկզբնավորումը։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] աշխատության՝ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևը]] 411 թվականին ասորերեն բնագրից ամբողջությամբ թարգմանել է Ավետարանը։ Այդ աշխատանքը, սակայն, համարվել է թերի, քանի որ կարճ ժամանակ անց Մաշտոցի աշակերտներից երկուսը՝ [[Հովհան Եկեղեցացի|Հովհան Եկեղեցացին]] և [[Հովսեփ Պաղնացի|Հովսեփ Պաղնացին]], ողևորվել են դեպի [[Եդեսիա]]՝ Աստվածաշնչյան գրքերը թարգմանելու նպատակով։ Նրանք հասել են մինչև [[Կոստանդնուպոլիս]] և իրենց հետ բերել հունարեն բնագրի հավաստի օրինակները։ [[Ալեքսանդրիա|Ալեքսանդրիայից]] բերված այլ ձեռագրերի օգնությամբ Աստվածաշունչը կրկին թարգմանվել է հունարենից՝ ըստ [[Յոթանասնից թարգմանություն|Յոթանասնից թարգմանության]] և [[Որոգինես|Որոգինեսի]] Վեցասյունյա բնագրի։ Այս տարբերակն ավարտին է հասցվել մոտ 434 թվականին և մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու կողմից։ == Սոցիալական կառուցվածք == Նախարարական համակարգը, որը դարեր շարունակ բնութագրել է հայ հասարակությունը և ներքին քաղաքականությունը, ձևավորվել է մեր թվարկության սկզբում կամ դրանից առաջ։ Այն գոյություն է ունեցել Հայաստանի Արշակունյաց թագավորության ողջ ժամանակաշրջանում և պահպանվել դրա անկումից հետո ևս մի քանի դար{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանը կիսել է այս սոցիալական համակարգը Պարթևստանի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Թեև նախկինում գիտնականներն այն հաճախ համեմատել են միջնադարյան եվրոպական ֆեոդալիզմի հետ, առավել շատ զուգահեռներ կարելի է գտնել իրանական աշխարհի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ինչպես և Իրանում, հայ հասարակությունը նախարարական համակարգի պայմաններում բաժանված է եղել երեք հիմնական դասերի. նախարարներ (խոշոր ավատատերեր, որոնք համապատասխանում էին իրանական վուզուրգանին), ազատներ (ստորին ազնվականություն, որոնք կրում էին նույն անվանումը, ինչ պարթևական ազատը) և անազատներ կամ ոչ ազնվականներ, որոնք բաղկացած էին ռամիկներից («հասարակ ժողովուրդ»՝ առևտրականներ և արհեստավորներ) ու շինականներից (գյուղացիություն, որը կազմում էր բնակչության ճնշող մեծամասնությունը)։ Վերջիններս համապատասխանում էին իրանական վաստրոսանին, որոնք ազատ էին, թեև գյուղացիները կարող էին կցված լինել հողին{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Համակարգի հիմքը խոշոր ազնվականական տոհմերն են եղել{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Այս տոհմերի առաջնորդները՝ նախարարները կամ տանուտերերը, դասակարգվել են ըստ առաջնահերթության՝ համաձայն արքունի կայացվող խնջույքների ժամանակ թագավորական սեղանի շուրջ իրենց զբաղեցրած տեղի (բարձի){{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Նախարարները սովորաբար բնակվել են իրենց հեռավոր ամրոցներում և «սեփական տիրույթների սահմաններում օժտված են եղել ինքնիշխան վարչական ու դատական իշխանությամբ»։ Պատերազմի ժամանակ նրանք ղեկավարել են իրենց տոհմի զինվորական ուժերը։ Խոշոր տոհմերի տիրույթներն անօտարելի և անբաժանելի են եղել, իսկ տոհմի առաջնորդը կառավարել է այդ տիրույթները տոհմի մյուս արու անդամների օգնությամբ, որոնք կոչվել են սեպուհներ։ Պետական կարևորագույն պաշտոնները զբաղեցրել բացառապես որոշակի տոհմերի ներկայացուցիչները. օրինակ՝ [[Սպարապետ|սպարապետի]] (գլխավոր հրամանատարի) պաշտոնը [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տոհմի արտոնությունն է եղել։ Թեև Արշակունի թագավորները փորձել են սահմանափակել մեծատոհմիկների իշխանությունը, նրանք երբեք չեն կարողացել հասնել կենտրոնացվածության այն մակարդակին, որն առկա է եղել Սասանյան կայսրությունում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Թագավորը դիտարկվել է լոկ որպես «առաջինը հավասարների մեջ» խոշոր տոհմերի առաջնորդների միջև{{Sfn|Garsoïan|2005}} և ըստ սովորույթի՝ պարտավոր է եղել խորհրդակցել նրանց հետ կարևորագույն հարցերի շուրջ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=78}}։ Թագավորի և ազնվականության միջև հակամարտությունը թուլացրել է Արշակունյաց գահը, սակայն «տոհմի (տան) ուժն ու հարատևությունը կերտել են մի սոցիալական կառուցվածք, որն ընդունակ է եղել գոյատևել նույնիսկ քաղաքական անկման պահերին, իսկ հասարակության ապակենտրոնացված բնույթը նվազեցրել է դրա լիակատար բռնակցման հնարավորությունները»{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Արշակունյաց Հայաստանի ստորին դասերի վերաբերյալ շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Գյուղերն ու ավանները շատ ավելի տարածված են եղել, քան քաղաքները։ Ռամիկները (հասարակ ժողովուրդը) օժտված են եղել որոշակի իրավունքներով և երբեմն ազնվականության հետ միասին մասնակցել են ժողովներին։ Գյուղացիները պարտավոր են եղել իրենց տիրոջը վճարել հարկեր, կատարել աշխատանքային պարտավորություններ (նման արևմտաեվրոպական բարշինային) և զինվորական ծառայություն մատուցել որպես օժանդակ հետևակ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=79}}։ Ստրուկները հիմնականում ռազմագերիներն են եղել, որոնք առավելապես կապված են եղել տաճարական տիրույթների հետ և, ըստ ամենայնի, ավելի քիչ են տարածված եղել այլ վայրերում{{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Տաճարական տիրույթները կառավարվել են քրմերի ժառանգական դասի կողմից, որոնք ունեցել են իրենց սեփական զինվորական ստորաբաժանումները{{Sfn|Garsoïan|2004|p=80}}։ == Մշակույթ == Հայաստանում իրանական ազդեցության երեք փուլերից ([[Աքեմենյաններ|Աքեմենյան]], [[Պարթև Արշակունիներ|Արշակունյաց]], [[Սասանյաններ|Սասանյան]]) Արշակունյաց շրջանն ամենազորեղն ու հարատևն է եղել։ Այս փուլն սկսվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում պարթևների վերելքով և իր գագաթնակետին հասել մ.թ. 1-ին դարի կեսերին՝ հայկական գահին Արշակունյաց տոհմի ճյուղի հաստատմամբ։ Հայաստանի Արշակունի թագավորները ձգտել են իրենց արքունիքը կազմակերպել [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] օրինակով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Պարթևական բազմաթիվ տարրեր անմիջականորեն ներմուծվել են հայկական քաղաքակրթության մեջ, օրինակ՝ [[Գուսան|գուսանները]], որոնք նման են եղել երգիչ-երաժիշտների կամ մինստրելների{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Արշակունյաց Հայաստանում լայնորեն տարածված է եղել ազնվական զավակներին դայակների կամ դաստիարակների մոտ մեծացնելու սովորույթը (դայակություն), ինչը նաև լայն տարածում է ունեցել իրանական ողջ համակարգում{{sfn|Rapp|2014|p=89}}։ Արշակունի թագավորները ճանաչել են Պարթևստանը և այն համարել իրենց հայրենի երկիրը{{sfn|Russell|2004|p=41}}։ Հայտնի է, որ Տրդատ Գ-ն (գահակալել է 298–330) իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասել է հետևյալը{{sfn|Russell|2004|pp=41–42}}. {{Քաղվածք|զի քաջատեղեակ եմ Յունաց և Հոռոմայեցւոց աշխարհին, և Պարթևաց մերոց կողմանցս, զի և տուն իսկ է մեր, նոյնպէս և Ասորեստանեայց և Արարացւոց և Ատրպատականի}} Արշակունիների օրոք հայերը ծանոթացել են որոշ պատմությունների, որոնք հետագայում ներառվել են պարսկական «[[Շահնամե]]» էպոսի մեջ։ Դրանք ներառում են այնպիսի կերպարների մասին պատմություններ, ինչպիսիք են Հրասյակը (Աֆրասիաբ), Շավարշը (Սիավաշ) և Սպանդարատը (Էսֆանդիար){{sfn|Russell|2004|p=1066}}։ Հայերը Հայաստանի և Պարթևստանի արքայական տոհմերի միջև առկա կապը դիտարկել են որպես անխզելի{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Հայկական աղբյուրներում «թագավոր» և «Արշակունի» եզրույթները գործածվել են որպես հոմանիշներ{{sfn|Russell|1987|p=163}}{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Արշակունի արքան ընկալվում էր որպես «բնակ տերն աշխարհիս» (այս երկրի բնիկ տերը){{sfn|Russell|1987|p=163}}։ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] «Պատմություն հայոցը», որը 5-րդ դարի հայ պատմագրական երկ է՝ հիմնված է բանավոր էպիկական աղբյուրների վրա և պարունակում է պնդումներ, որոնք հերքում են, թե Արշակունի թագավորների մեղքերը կարող են նրանց անարժան դարձնել գահակալության համար{{Sfn|Garsoïan|2004|p=76}}։ === Կայսերական գաղափարախոսություն և կրոնական սովորույթներ === Արշակունիները իրանական օրենսդրության կողմնակիցներն են եղել և այդպիսին են մնացել նույնիսկ Պարթևական տերության անկումից հետո{{sfn|Lang|1983|p=518}}{{sfn|Pourshariati|2008|p=44}}։ Նրանք պնդել են, որ կրում են '''''Խվառնահ''''' («փառք»){{sfn|Rapp|2014|p=246}}, որն այն աստվածային փառքն է եղել, որով օժտված են եղել իրանական և իրանալեզու օրինական թագավորները{{sfn|Rapp|2014|p=112}}։ [[Անի|Անին]] (Դարանաղյաց գավառում) ծառայել է որպես [[Արամազդ|Արամազդի]] ([[Ահուրա Մազդա|Ահուրա Մազդայի]] հայկական համարժեքը) պաշտամունքի կենտրոն, ինչպես նաև Արշակունիների տոհմական դամբարանավայր։ [[Աքեմենյան տերություն|Աքեմենյան տերության]] (մ.թ.ա. 550–330) օրինակով Հայաստանի և Իրանի Արշակունիները կիրառել են դամբարանային հուղարկավորությունն ու թաղումը՝ հավանաբար մեծ զգուշությամբ խուսափելով [[Զրադաշտականություն|զրադաշտական]] ''[[Յազատաներ|յազատա]]'' (հրեշտակային աստվածություն) [[Սպանդարամետ|Սպանդարամետի]] սուրբ հողն աղտոտելուց{{sfn|Russell|1987|p=159}}։ Նրանք հավատացել են, որ թաղված Արշակունի թագավորների ոսկորները կրում են նրանց խվանահը (փառքը), ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ Սասանյան շահնշահ Շապուհ Բ-ն իր արշավանքի ժամանակ հանել է նրանց ոսկորները դամբարաններից և դուրս բերել Հայաստանից։ Դամբարանները, ըստ ամենայնի, լավ ամրացված են եղել, քանի որ Շապուհ Բ-ն այդպես էլ չի կարողացել բացել [[Սանատրուկ|Սանատրուկի]] գերեզմանը{{sfn|Russell|1987|p=451}}{{sfn|Canepa|2018|p=230}}։ [[Բագավան|Բագավանի]] հնագույն սրբավայրը մեծ նշանակություն է ունեցել Արշակունիների համար, որոնք այնտեղ նշել են իրանական Ամանորի տոնը ([[Նավասարդ]]/[[Նովրուզ]]){{sfn|Canepa|2018|p=115}}։ Վարազը, որը ''յազատա'' Վերեթրագնայի (հայերենում՝ [[Վահագն]]) սիրելի տոտեմն է եղել, հանդիսացել է Արշակունիների խորհրդանիշը{{sfn|Russell|2004|p=170}}։ === Լեզվական և անվանաբանական ավանդույթներ === [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների]] օրոք Հայաստանի մշակույթում գերիշխել է [[Հելլենիզմ|հելլենիզմը]], սակայն Արշակունիների գահակալությունը նշանավորվել է երկրում իրանականության գերակայությամբ, որի ժամանակ էլ հենց պարթևերենը փոխարինել է [[Հունարեն|հունարենին]]՝ որպես կրթված խավի լեզու: Այնուամենայնիվ, հայկական հելլենիզմը չի վերացել, քանի որ Պարթև Արշակունիները հպարտ հելլենասերներ (ֆիլհելլեններ) են եղել{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}: Հայերենը սոսկ զանգվածային տարածում ունեցող լեզու է եղել, իսկ վերնախավի և արքունիքի շրջանում գերիշխել է [[Պարթևերեն|պարթևերենը]]: Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ դասական հայերենը ([[Գրաբար|գրաբարը]]) ներառել է իր իրանական փոխառությունների մեծ մասը{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}: Ժամանակակից պատմաբաններ Ռ. Շմիթը և Հ. Վ. Բեյլին հայերենի վրա պարթևերենի ազդեցությունը համեմատում են 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո անգլերենի վրա ֆրանսերենի ունեցած ազդեցության հետ{{sfn|Schmidt|Bailey|1986|pp=445–465}}: Քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո Արշակունիները շարունակել են պահպանել իրենց իրանական անվանաբանական ավանդույթները, ինչի վկայությունն են արական Տրդատ, Խոսրով, Տիրան, Արշակ, Պապ, Վարազդատ և Վռամշապուհ անունները, ինչպես նաև իգական Աշխեն, Զարմանդուխտ, Խոսրովիդուխտ, Որմիզդուխտ, Վարդանդուխտ անունները։ Հատկանշական է, որ [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա]]-ի մոր անունը՝ Բամբիշը, պարսկերեն նշանակում է «թագուհի»{{sfn|Garsoïan|1985|p=201}}։ Ընդհանուր առմամբ, քրիստոնյա Արշակունիները հավատարիմ են մնացել իրենց արշակունյաց-իրանական ավանդույթներին{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Հայոց այբուբենի ստեղծման ժամանակ (5-րդ դարի սկիզբ՝ Արշակունյաց թագավորության վերջին տասնամյակներին) միջին պարսկերենը հանդիսացել է արքունի և վարչական լեզու։ Գրավոր հայերենի ընդունումը զգալիորեն նվազեցրել է միջին պարսկերենի նշանակությունը, թեև վերջինս շարունակել է որոշակի դեր խաղալ Հայաստանի սասանյան տիրապետության տակ գտնվող հատվածում։ Հունարենն ու ասորերենը գործածվել են եկեղեցում, մինչև որ փոխարինվել են գրավոր հայերենով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ == Արշակունյաց ժամանակաշրջանի արքաներ == Սա Հայաստանի արքաների ցանկն է շուրջ 12–428 թվականների միջջակայքում, որոնց մեծ մասը հանդիսացել են Արշակունյաց հարստության ներկայացուցիչներ։ Ցանկում ներառված են նաև ոչ դինաստիական կառավարիչներն ու միջթագավորության շրջանները (որոշ թվականներ մոտավոր են){{Sfn|Garsoïan|2004|p=94}}։ === [[Վոնոն]] === [[Պատկեր:Vonones I the Arsacid.jpg|մինի|Վոնոնի պատկերով մետաղադրամ]] Հայոց թագավոր մոտ [[12]]-[[16]] թվականներին։ Պարթևաց [[Հրահատ Դ]] Արշակունու ավագ որդին։ Պատանի հասակում պատանդ է եղել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությունում]], դաստիարակվել և կրթվել այնտեղ՝ դառնալով Հռոմի կամակատար։ [[Որոդես Գ]] արքայի մահից հետո, 7 թվականին կամ 8-ին բազմել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] գահին։ Սակայն գահակալական կռիվներում պարտվել է [[Արտավան Գ]]-ին և ապաստանել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]], ինչից հետո Հռոմի միջամտությամբ բազմել է Հայոց թափուր գահին։ Հայ ժողովուրդը դժգոհ է եղել Վոնոնից։ Հայ-պարթևական ուժերի դեմ պատերազմելու վտանգից խուսափելու համար, [[Տիբերիոս]] կայսրը գահընկեց է արել Վոնոնին։ Ըստ [[Հովսեպոս Փլավիոս|Հովսեպոս Փլավիոսի]], հայերը ձերբակալել են Վոնոնին ու հանձնել [[Ասորիք|Ասորիքի]] հռոմեական կուսակալ [[Կրետիկոս Սուլանոս|Կրետիկոս Սուլանոսին]]։ [[Տակիտոս|Տակիտոսը]] վկայում է, որ Վոնոնը սպանվել է հռոմեացի զինվորի ձեռքով՝ կանալքից փախչելու փորձի ժամանակ։ === [[Արտաշես Գ]] (Զենոն-Արտաշես, ոչ Արշակունի) === [[Պատկեր:Æ 8 Chalkoi of Artaxias III.jpg|մինի|Զենոն-Արտաշեսի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին, [[Պոնտոս|Պոնտոսի]] և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքի]] թագավոր Պոլեմոնի որդին է։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]]՝ Զենոն-Արտաշեսը մեծացել է հայկական միջավայրում և հարմարվել հայերի կենցաղին ու բարքերին։ Հնարավոր է, որ Զենոնը մեծացել է Փոքր Հայքում, որը նրա հոր տիրակալության մաս է կազմել մ․թ․ա․ 35 թվականից։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] գահը ստացել է Հռոմի [[Տիբերիոս]] կայսեր և նրա զորավար [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսի]] օժանդակությամբ և հայ նախարարների համաձայնությամբ։ Զենոնի գահակալական իրավունքը ճանաչել է նաև Պարթևաց [[Արտավան Գ]] թագավորը։ Զենոնն ընդունել է հայերին հարազատ Արտաշես անունը։ Մեկ պատմաբանի կարծիքով՝ սրանով նա հղում էր անում հռոմեացիների կողմից սպանված [[Արտաշես Բ]] արքային։ Զենոնը վարել է խաղաղ և, համեմատաբար, ինքնուրույն քաղաքականություն։ [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան]] արքայատան անկումից հետո Զենոնը միակ [[Դրածո թագավորներ|դրածո թագավորն]] է եղել, որին հայերը հանդուրժել են Հայոց գահին։ Ի դեմս Զենոնի, հայ ավագանին փորձել է վերականգնել Հռոմի ռազմական միջամտությամբ կործանված հայկական թագավորությունը։ Նրա մահից հետո Արտաշատում գահակալել են Պարթևստանի և Հռոմի դրածո թագավորները։ [[Պատկեր:King Arshak I.jpg|մինի|288x288փքս|Արշակ Ա]] === [[Արշակ Ա]] === 34 թվականին դարձել է հայոց թագավոր։ Պարթևաց թագավոր [[Արտավան Գ]]–ի որդին է։ Հաջորդել է [[Զենոն-Արտաշես|Զենոն-Արտաշեսին]]՝ հայկական ավագանու համաձայնությամբ։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] [[Հռոմ|Հռոմի]] հեղինակությունը պահպանելու և պարթևական վտանգը կանխելու համար [[Տիբերիոս]] կայսրը [[35]] թվականին մեծաթիվ ուժեր է ուղարկել Արևելք և միաժամանակ իբերական, աղվանական և սարմատական ցեղերին հրահրել [[Հայաստան|Հայաստանի]] ու [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] դեմ։ [[Իբերիա|Իբերիայի]] թագավոր Փարսմանի եղբայր Միհրդատը, Հռոմի դրդմամբ, դավով սպանել է Արշակին և նստել Հայոց գահին։ === [[Որոդես Պարթև]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] չճանաչված արքա, որը գահակալել է 35 թվականին, հաջորդել է Պարսից նախկին արքա [[Վոնոն|Վոնոնին]], որը [[Պարթևստան|Պարթևստանում]] գահազրկվելուց հետո հաստատվել է Մեծ Հայքում։ Պարթևաց [[Արտավան Գ]] արքայի երկրորդ որդին, Մեծ Հայքի [[Արշակ Ա]] թագավորի կրտսեր եղբայրը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] կրտսեր ճյուղից։ === [[Միհրդատ Իբերացի]] (Փառնավազյան դինաստիա) === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, [[Իբերիա|Իբերիայի]] Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ [[Տակիտոս]] պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել ր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդի]] ձեռքով։ [[Պատկեր:Rhadamistus, by Francesco Alberi.jpg|մինի|215x215փքս|Հռադամիզդ]] === [[Հռադամիզդ]] (Փառնավազյան դինաստիա) === Դրածո թագավոր [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] [[51]]-[[53]] թվականներին։ [[Վիրք|Վիրքի]] [[Փարսման I]] թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ Հռադամիզդի իշխանությունը Հայաստանում ուղեկցվել է հայերի բացահայտ ատելությամբ ու դիմադրությամբ։ Թեև նա մայրական կողմից Արտաշեսյան է եղել, սակայն հայ ավագանին նրան համարել է դաժան բռնապետ, ով սպանել էր իր սեփական հորեղբորը։ [[52]] թվականին չի կարողացել դիմադրել Հայոց թագավոր [[Տրդատ Ա]]-ին և փախել է [[Վիրք]]։ 53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա-ն գտնվել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանում]], Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով [[Հայեր|հայերից]], դարձյալ փախել է Վիրք։ Փախուստի ճանապարհին փորձել է եղել սպանել հղի կնոջը և գցել [[Երասխ գետ|Երասխի]] ջրերը։ Սակայն [[Զենոբիա Իբերիացի|Զենոբիան]] փրկվել է և տեղի հովիվները նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]]։ Հռադամիզդը սպանվել է իր հոր՝ Փարսման Ա֊ի կողմից։ Հայրը դա արել է, որպեսզի կարողանա պահպանել Հռոմում իր հեղինակությունը։ === [[Տրդատ Ա]] === [[Պատկեր:Tiridates.jpg|մինի|287x287փքս|Տրդատ Ա]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[52]] թվականից։ Նա հայ Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրն է, ինչպես նաև Պարթևաց Արշակունի արքա [[Վոնոն Բ Պարթև|Վոնոն Բ–ի]] որդին, [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] թագավոր [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա]]–ի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հայկական ավագանու աջակցությամբ։ Նրա գահակալության սկզբնական շրջանը նշանավորվել է երկու ընդհատումով՝ կարճատև դադար 54 թվականի վերջին և ավելի երկարատև ընդհատում 58-63 թվականներին։ 52 թվականին պարթևաց արքա Վաղարշը և նրա եղբայր Տրդատը մտել են Հայաստան և հայերի օգնությամբ վտարել հռոմեական դրածո թագավորին։ Սա հանգեցրել է Հռոմի հետ 10-ամյա պատերազմի։ Պատերազմի ընթացքում հռոմեացիները գրավել են ու ավարել Արտաշատը, սակայն հայ-պարթևական ուժերըհակահարված են հասցրել։ 62 թվականին տեղի ունեցած [[Հռանդեայի ճակատամարտ|Հռանդեայի ճակատամարտում]] հայերն ու պարթևները շրջափակել են հռոմեական զորքին և ջախջախիչ հաղթանակ տարել նրանց նկատմամբ։ Որպես նվաստացում՝ հռոմեացի զինվորներին ստիպել են անցնել նիզակներից պատրաստված «լծի» տակով (որը հայտնի է նաև որպես «լծի արարողակարգ»)։ Պատերազմն ավարտվել է հաշտությամբ. Տրդատը ճանաչվել է Հայաստանի թագավոր, բայց թագը պետք է ստանար [[Ներոն|Ներոն կայսրից]]։ 66 թվականին Տրդատը մեծ շքախմբով մեկնել է Հռոմ, թագադրվել և վերադարձել Հայաստան՝ իր հետ բերելով նաև արհեստավորներ՝ ավերված քաղաքները վերականգնելու համար։ Տրդատ Ա-ն վերադառնալով Հայաստան՝ զբաղվել է երկրի տնտեսության վերականգնմամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Վերականգնել է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը և վերջինիս հաղորդում իր նախկին շուքը։ Հռոմեացի պատմիչների վկայությամբ՝ այն կոչվում է ''«Ներոնեա»:'' Մայրաքաղաքից ոչ հեռու՝ [[Ազատ գետ|Ազատ գետի]] հոսանքով դեպի վեր՝ [[Գառնի (գյուղ)|Գառնիում]], կառուցվում է հզոր [[Գառնու բերդ|բերդ]], ինչպես նաև արքայական բաղնիք և այլ կառույցներ։ [[Գառնու հեթանոսական տաճար|Գառնու հեթանոսական տաճարը]] կառուցվել էր [[77]] թվականին՝ [[Հռոմ|Հռոմի]] [[Կոլիզեում|Կոլիզեումից]] 3 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված [[Հելիոս]]-[[Միհր|Միհրին]]։ Տրդատի մահվան մասին տվյլաները հայտնի չեն։ === [[Տիգրան Զ]] (Հերովդեսյան դինաստիա) === [[Պատկեր:Tigranes VI king of Armenia.jpg|մինի|Տիգրան Զ-ի մետաղադրամները]] Հայոց թագավոր 60-61 թվականներին։ Նախապես եղել է Քաղկիդիկեի թագավոր։ Հայոց թագավոր [[Տիգրան Ե]]–ի եղբոր՝ Ալեքսանդրի որդին։ Երկար տարիներ ապրել է Հռոմում, եղել [[Ներոն]] կայսեր մտերիմներից։ 58 թվականի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>։ Գահընկեց է արվել 61 թվականին և դրանից հետո հայոց գահին նրան վերստին փոխարինել է Տրդատ Ա-ն։ Հայտնի է որ մահացել է 68 թվականից հետո։ === [[Սանատրուկ]] === [[Պատկեր:Sanatruk and Avde after three days in snow storm.jpg|մինի|Սանատրուկը և Ավդեն]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմի]] թագավոր 88-110 թվականներին, հաջորդել է [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]] (66-88), համարվում է նաև Միջագետքի [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] ([[Եդեսիա]]) թագավոր (91-109)։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա մեղադրվել է Հայաստանում [[Բարդուղիմեոս առաքյալ|Սուրբ Բարդուղիմեոս]] և [[Թադեոս առաքյալ|Սուրբ Թադեոս]] առաքյալների նահատակության համար, քրիստոնյաների հալածանքների, ինչպես նաև իր սեփական դստեր՝ [[Սանդուխտ|Սանդուխտի]] նահատակության համար։ Մահացել է 110 թվականին։ === [[Աշխադար]] === Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդել է [[Սանատրուկ|Սանատրուկին]], եղել է Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի որդին։ Գահ է բարձրացել Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը Բակուր II-ի մահից հետո Աշխադարի հետ համաձայնության չգալով 113 թվականին Աշխադարին գահընկեց է արել և փոխարենը գահին է բազմեցրել նրա եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Աշխադարի գահազրկումը դարձել է հռոմեա-պարթևական նոր պատերազմի պատճառ։ Այս փոփոխությունը դիտելով [[Հռանդեայի պայմանագիր|Հռանդեայի դաշնագրի]] խախտում՝ [[Տրայանոս]] կայսրը Աշխադարի հետ միասին 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։ [[Պատկեր:Parthamasiris, King of Armenia, Son of Pacorus, Humbles Himself before Trajan.jpg|մինի|298x298փքս|Պարթամասիր]] === [[Պարթամասիր]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (113-114), [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ Պարթևի]] կրտսեր որդին<ref>Mommsen, ''The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian'', էջ. 66</ref>։ Պարթամասիրը եղել է [[Բակուր Բ Պարթև]] թագավորի երեք որդիներից<ref>Potts, ''Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology'', էջ. 151</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>, որի մոր անունն անհայտ է։ Նա Պարթևաց դինաստիայի անդամ է եղել, հետևաբար հանդիսացել է [[Արշակունիներ|Հայաստանի Արշակունիների տոհմի]] ազգականը<ref>Farrokh, ''Shadows in the Desert: Ancient Persia at War'', էջեր. 159-8</ref>։ Աշխադարին գահընկեց անելուց հետո Տրայանոսն արշավել է Հայաստան։ 114 թվականին հռոմեական բանակը Սատաղից ներխուժել է [[Մեծ Հայք]] և շարժվել է դեպի [[Արտաշատ]]։ Չկարողանալով դիմադրություն կազմակերպել՝ Պարթամասիրը ներկայացել է Տրայանոսին։ Պարթամասիրը գլխից հանել է թագը և դրել կայսեր ոտքերի մոտ<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1/LfbhNVJ1dyAC?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA254&printsec=frontcover |title=Քննական պատմութիւն հայոց: Արշակունիքի ի ժամանակի հեթանոսութեան. Պատմական ժամանակ. Բ |date=1895 |language=hy}}</ref>՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով<ref>{{Cite book |last=Mesrop |first=Gēorg |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6/ZMZKAAAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA302&printsec=frontcover |title=Հայոց պատմութիւն: քննական |date=1915 |publisher=Փարոս հրատարակչական ընկերութիւն |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Մերժելով Պարթամասիրի խնդրանքը՝ Տրայանոսը բռնակցել է Հայաստանը և այն վերածել հռոմեական նահանգի<ref>{{Cite book |last=Gatʻěrchean |first=Hovsēpʻ |url=https://www.google.am/books/edition/Tiezerakan_patmut%CA%BBiwn_i_skzban%C4%93_ashkha/hp8pAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA173&printsec=frontcover |title=Tiezerakan patmutʻiwn i skzbanē ashkharhi minchʻew tsʻmer zhamanaks: Mijin patmutʻiwn |date=1852 |publisher=I vans Pashtpan S. Astuatsatsni |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313" /><ref name="Касий">Դիոն Կասիոս, [http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt Livre LXVIII, chapitres 17, 19 et 20] {{Wayback|url=http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt|date=20110824023311}}</ref>։ Տրայանոսը Պարթամասիրին Հայաստանից հետ է ուղարկել Պարթևստան և շարունակել իր պարթևական ռազմարշավը<ref name="Bunson-3132">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Պարթամասիրն ազատ է արձակվել այն պայմանով, որ պետք է լքի Հայաստանը, սակայն իրեն ուղեկցող հռոմեացիներից փախուստի դիմելու փորձի ժամանակ նրան ձերբակալ են և մահապատժի ենթարկել Տրայանոսի հրամանով<ref name=":02">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>։ === [[Վաղարշ Ա]] === [[Մեծ Հայք|Հայոց]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[117]]-[[140]] (կամ 116-144) թվականներին<ref>«Վաղարշ Ա» ՀՍՀ, հատոր=11, էջ=251</ref>։ [[Սանատրուկ|Սանատրուկ թագավորի]] որդին։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի կայսեր]] համաձայնությամբ Հայաստանի գահին է հաստատվում Սանատրուկի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն: Վաղարշը Հռոմի համար ընդունելի անձնավորություն է եղել, քանի որ նա ոչ թե բուն պարթևական [[Արշակունիներ|Արշակունիներից]] էր, այլ այս դինաստիայի հայկական նոր ձևավորվող ճյուղից: Այս ճյուղը, վաղ թե ուշ ձգտելով ինքնուրույնության, հակադրվելու էր պարթևներին: Վաղարշ Ա-ի թագավորության տարիներին հիմնադրվել է [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որի մասին տեղեկություններ է պահպանել [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]]։ Ըստ նրա տեղեկությունների՝ [[Շրեշ բլուր|Շրեշ բլուրի]] մոտակայքում է գտնվել դեռևս [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] ժամանակներից հայտնի [[Վարդգեսավան]] քաղաքը։ Վաղարշ Ա-ն դրանից հարավ՝ այժմյան [[Էջմիածին|Էջմիածնի վանքի]] և նրա շրջակայքի տարածքում հիմնադրել է նոր քաղաք, որն իր անունով կոչել է Վաղարշապատ։ === [[Սոհեմոս]] === [[Պատկեր:Antoninus Pius Æ Sestertius 84001035.jpg|մինի|Սոհեմոսի մետաղադրամներից]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[144]][[161|-161]], [[164|164-]][[186]])<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 64:</ref><ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1, Երևան 1971, էջ 781-781։</ref>։ Սոհեմոսը հայոց պատմության ամենահռոմեամետ արքաներից է եղել։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձել է Հռոմի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը դուր չի եկել պարթևներին։ 161 թվականին պարթևական զորքը ներխուժել է Հայաստան, գահընկեց արել Սոհեմոսին և գահին բազմեցրել Բակուր Արշակունուն։ Սակայն մի քանի տարի անց հռոմեացիները մեծ զորքով վերադարձել են, գրավել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատն]] ու [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և Սոհեմոսին կրկին բազմեցրել գահին։ Քանի որ հին մայրաքաղաք Արտաշատը հիմնովին ավերվել էր պատերազմի ժամանակ, Սոհեմոսը Վաղարշապատը հռչակեց երկրի նոր մայրաքաղաք։ Նա նաև հելլենիստական մշակույթի մեծ սիրահար է եղել և իր արքունիքում ընդունել է հայտնի գիտնականների ու գրողների։ === [[Բակուր]] === Ծննդյան և մահվան տարեթվերը՝ անհայտ են։ 161-163 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր։ Գահ է բարձրացել Պարթևաց [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]] թագավորի աջակցությամբ, հռոմեական դրածո [[Սոհեմոս]] թագավորի տապալումից հետո։ Բակուրը եղել է նաև պարթև իշխան<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.70</ref>։ Նա [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]] [[Վաղարշ Դ Պարթև|Պարթևի]] (147-191) որդին է եղել{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը որոշ ժամանակ ապրել է Հռոմում՝ իր ընտանիքի անդամների հետ{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը միակ հայոց թագավորն է եղել, որը գահին է բարձրացվել [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] իշխող արքայի կողմից, սակայն հետագայում պաշտոնանկ էր արվել հռոմեական իշխանությունների կողմից<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի գահընկեցությունից հետո Սոհեմոսը կարճ ժամանակով վերականգնվել է իր իշխանությունը Հայաստանում<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի հետագա ճակատագիրը հստակ հայտնի չէ։ [[Պատկեր:Coin of Vologases V, Ecbatana mint.jpg|մինի|171x171փքս|Վաղարշ Բ-ի պատկերով մետաղադրամ]] === [[Վաղարշ Բ]] (Վաղարշ Դ պարթև) === [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] [[արքայից արքա]] (191-208 թվականներ)<ref name="ՀԺՊ">[http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․]</ref>, [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ-ի]] որդին և հաջորդը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] արքայական տոհմից, 180-191 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր։ Վաղարշը վաղ կյանքի ընթացքում դարձել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] կառավարիչ՝ հաջորդելով Սոհեմոսին։ 1-ին և 2-րդ դարերի ընթացքում հայկական գահը սովորաբար զբաղեցրել է Պարթևաց [[Արքայից արքա|արքայից արքայի]] մերձավոր ազգականը, որը կրել է «Հայոց մեծ արքա» տիտղոսը։ Ի տարբերություն Մեծ Հայքում իշխած նախորդ ութ Արշակունի իշխանների՝ Վաղարշին հաջողվել է ապահովել իր սերունդների ժառանգական իշխանությունը հայկական գահի վրա։ Նրա հետնորդները կառավարել են երկիրը մինչև 428 թվականը, երբ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյանները]] վերջնականապես վերացրին հայկական թագավորությունը։ Վաղարշը մահացել է 208 թվականին։ === [[Խոսրով Ա]] === [[Պատկեր:Coin of Tiridates II of Armenia.jpg|մինի|Խոսրով Ա-ի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ|արքա]] (206-253)<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 65, 74</ref>։ Խոսրով Ա-ն հայ Արշակունի թագավոր Վաղարշ Բ-ի որդին է եղել։ Երբ նրա հայրը 191 թվականին բազմել է Պարթևստանի գահին, Հայաստանի իշխանությունը հանձնել է որդուն։ Ըստ պատմիչ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]]՝ հայոց արքան այդ ժամանակ պարթևական աշխարհում իր կշռով երկրորդն է եղել՝ զիջելով միայն «արքայից արքային»։ Խոսրովը վարել է շատ խոհեմ և չեզոք քաղաքականություն. երբ հռոմեական կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս|Սեպտիմիոս Սևերոսը]] արշավել է պարթևների դեմ և նույնիսկ գրավել նրանց մայրաքաղաքը, Խոսրովը նվերներ ու պատանդներ է ուղարկել կայսրին՝ փոխարենը ստանալով Հռոմի պաշտպանությունն ու խաղաղություն։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է հաջորդ կայսրի՝ [[Կարակալլա|Կարակալլայի]] օրոք, որը 214-216 թվականներին խաբեությամբ ձերբակալել է Խոսրովին ու նրա ընտանիքին։ Այս դավաճանությունը Հայաստանում հզոր ապստամբություն է առաջացրել Հռոմի դեմ, և կայսրը ստիպված է եղել զորք ուղարկել այն ճնշելու համար։ Խոսրով Ա-ն մահացել է 217 թվականին՝ կալանքի տակ, իսկ նույն տարում Կարակալլայի սպանությունից հետո հայոց գահը ժառանգել է Խոսրովի որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ === [[Տրդատ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմից]] արքա (217-252 թվականներին)։ Տրդատ Բ-ը եղել է Հայստանի թագավոր [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով I]]-ի (198-215) որդին և ժառանգորդը{{sfn|Adalian|2010|p=xxxii}}։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 214-216 թվականներին նա և իր ընտանիքի անդամները պահվել են հռոմեացիների վերահսկողության տակ, ինչը Հայաստանում Հռոմի դեմ մեծ ապստամբություն էր առաջացրել{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Տրդատը հռչակվում է Հայաստանի թագավոր՝ Մակրինոսի (217-218) աջակցությամբ<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.71</ref>։ Տրդատ Բ-ը կառավարել է որպես Հայստանի թագավոր 217 թվականից մինչև իր մահը՝ 252 թվականին{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Ըստ [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանի]]՝ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսը]], [[Սեբեոս|Սեբեոսը]] և [[Մովսես Խորենացի|Խորենացին]] 3-րդ դարում հիշատակում են միայն երկու հայ թագավոր՝ [[Խոսրով Մեծ]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծ]], մինչդեռ այդ դարում Հայաստանում իշխել են, իրապես հինգ թագավոր հետևյալ հաջորդականությամբ՝ [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով Ա]], [[Տրդատ Բ]], [[Արտավազդ]], [[Խոսրով Բ]] և [[Տրդատ Գ]]։ Հունա-հռոմեական աղբյուրների օգնությամբ պարզված է, որ Ագաթանգեղոսի պատմության մեջ, Տրդատ Գ-ի հոր, Խոսրովին են վերագրված այն բոլոր դեպքերը, որոնք իրապես տեղի են ունեցել Տրդատ Բ-ի ժամանակ, որը Հայաստանում թագավորել է 217-252 թվականներին<ref>{{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության |publisher=ՀայՊետ |year=1957 |pages=76 |language=հայերեն |archive-url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Manandyan,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/4/mode/2up}}</ref>։ [[Պատկեր:Khosrov_II_of_Armenia_killed_by_Anak.jpg|մինի|278x278փքս|Անակի կողմից սպանված Խոսրով Բ-ն]] === [[Խոսրով Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[252]]-[[287]]), գահակալել է հոր՝ [[Տրդատ Բ]]-ից հետո։ Խոսրով Բ-ն, հաճախ դաշնակցելով հարևան [[Վիրք|վրացիների]] ու [[Աղվանք|աղվանների]], իսկ երբեմն էլ հռոմեացիների հետ, պայքար է մղում Սասանյան Պարսկաստանի դեմ։ Սակայն այդ պայքարը անարդյունք է մնում։ Խոսրով Բ-ի հակասասանյան քաղաքականությունը, բնականաբար, չէր կարող առաջ չբերել նրա դեմ պարսից իշխող վերնախավի թշնամությունն ու վրեժխնդրությունը։ Պատմիչ Ագաթանգեղոսը հաղորդում է հայոց թագավորի Սասանյան Պարսկաստանի դեմ արշավանքների մասին։ Գահակալել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արևմտյան՝ հռոմեական մասում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ Ունեցել է 2 զավակ․ դուստր՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]]<ref>[http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php Biography] of Saint Gregory_the_Illuminator. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015071207/http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php|date=2020-10-15}}</ref> և որդի՝ [[Տրդատ Գ|Տրդատ]]<ref>Hovannisian, ''The Armenian People'', p. 218.</ref>։ Որդուն հետագայում տանում են Հռոմ, մեծանում է հռոմեական միջավայրում, իսկ դստերը՝ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] [[Կեսարիա]]<ref>Eghiayean, ''Heroes of Hayastan: a dramatic novel history of Armenia'', p. 191.</ref>։Ըստ ավանդական պատմության՝ Խոսրովը սպանվում է [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատում]], պարսից թագավորի կողմից ուղարկված վարձկան [[Անակ Պարթև|Անակ Պարթևի]] ձեռքով ([[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] հայրը)<ref>{{Cite web |title=ХОСРОВ II ВЕЛИКИЙ - Древо |url=http://drevo-info.ru/articles/13671545.html |access-date=2026-02-28 |website=drevo-info.ru |language=ru}}</ref>, հավանաբար 287 թվականին։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Անակը ազգակից էր Արշակունիներին<ref>{{Cite journal |last=Franken |first=S. |date=1963-10-01 |title=Vahan M. Kurkjian, A History of Armenia. With maps and illustrations. New York, Armenian General Benevolent Union of America, 1959. 24 x 16, 526 p. $ 6,—. |url=https://doi.org/10.1163/29497671-01604010 |journal=Het Christelijk Oosten en Hereniging |volume=16 |issue=4 |pages=307 |doi=10.1163/29497671-01604010 |issn=2949-7671}}</ref>։ Խոսրովի մահից հետո Հայաստանը կրկին նվաճվում է պարսիկների կողմից, իսկ թագաժառանգ պատանի Տրդատը ապաստան է գտնում Հռոմում<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=ԵՊՀ |year=1975 |pages=200 |language=հայերեն |archive-url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/Jamkochyan.pdf}}</ref>։ === [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիր]] === [[Պատկեր:HormizdICoinHistoryofIran.jpg|մինի|140x140փքս|Որմիզդի պատկերով մետաղադրամը]] Առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ '''Որմիզդ I Սասանյան''' ([[Պարսկերեն|պարս.]]՝ هرمز یکم), [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ [[270 թվական|270 թվականի]] [[Մայիս|մայիսից]] մինչև մյուս տարվա հունիսը։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|Մեծ Հայքի թագավորության արքա]]։ Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դեպ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի արքա]]՝ կառավարելով [[251]]-[[270|270 թվականներին]]։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես [[Խոսրով Բ Փարվեզ]] արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է [[Սողդիանա]], որի տարածքը շուտով միացրել է [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսկական տիրակալությանը]]։ Դեպի [[Կենտրոնական Ասիա|Միջին Ասիա]] տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է [[Էսթախր]], որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։ [[Պատկեր:Narseh relief.jpg|մինի|179x179փքս|Ներսեհի փորագիր պատկերը]] === [[Ներսեհ]] === Սասանյան յոթերորդ թագավորը (293-303 թվականներին)։ Ժամանակավորապես եղել է նաև Մեծ Հայքի թագավոր։ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին (240–270 թվականներ), Ներսեհը հոր օրոք եղել է Սակաստանի, Հինդի և Թուրանի կառավարիչ։ Շապուհ I-ին ի վերջո հաջորդել է նրա որդին՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Ոորմիզդ I-ը]] (270–271 թվականներ), որը մահացել է մեկ տարվա թագավորությունից հետո։ Շապուհ I-ի ավագ որդին՝ [[Վահրամ I|Վահրամ I-ը]], որին հայրը երբեք չէր համարում գահի իրավահաջորդության թեկնածու, գահ է բարձրացել զրադաշտական հզոր քահանա Քարթիրի օգնությամբ։ Այնուհետև պայմանավորվել է Ներսեհի հետ՝ հրաժարվելու գահի իրավունքից՝ [[Հայկական մարզպանություն|Հայաստանի]] կարևոր սահմանամերձ գավառի կուսակալության դիմաց, որը շարունակաբար պատերազմի պատճառ էր Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև։ Ներսեհը կրել է ''Վազուրգ Շահ Արմինան'' («Հայոց մեծ թագավոր») տիտղոսը, որն օգտագործել է գահաժառանգ եղած ժամանակներում։ Երբ Նարսեհը գահ է բարձրացել, Միջագետքի արևելյան հատվածը (244 թվականից) և ամբողջ Հայաստանը (252 թվականից) գտնվել են Իրանի տիրապետության տակ։ Ավանդական պատկերացումն այն մասին, որ Հայաստանի արևմտյան հատվածը պատկանել է Արշակունիների Տրդատ իշխանին, կասկածի տակ է դրվել։ Ըստ պատմաբան Ուրսուլա Վեբերի՝ «միանգամայն վստահ է», որ ամբողջ Հայաստանը 3-րդ դարում շարունակել է մնալ Սասանյան կայսրության մաս, մինչև որ այն հետագայում հանձնվել է հռոմեացիներին 298/9 թվականին՝ Նիսիբիսի խաղաղությունից հետո։ Հռոմեական տեսակետից Իրանի հետ փոխադարձ հարաբերությունները խիստ սրվել էին Արդաշիր I-ի և Շապուր I-ի ագրեսիվ և ընդլայնողական մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, հռոմեական հարձակման վերջնական պատճառները, հավանաբար, պայմանավորված էին նրանց տարածքային կորուստներով և 240-250-ական թվականներին միջագետքահայ հողերում իշխանության ու ազդեցության ոլորտում անբարենպաստ փոփոխությամբ։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === [[Պատկեր:Տրդատ Գ Մեծ Արշակունի.jpg|մինի|Տրդատ Գ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (287-330)։ Կրթվել ու դաստիարակվել է Հռոմի կայսրի պալատներում։ Ըստ պատմիչներ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] ու [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], նա տիրապետելով արտակարգ ուժի, աչքի է ընկել կրկեսամարտերում ու Հռոմեական կայսրության մղած պատերազմներում։ Հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ [[287]] թվականին Տրդատը գալիս է Մեծ Հայք՝ գահը վերադարձնելու։ Նրան է միանում նաև Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ Նա [[Կեսարիա|Կեսարիայում]] [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] կրթություն էր ստացել։ Պարսկաստանի դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատի]] զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ [[Տրդատ Մեծ|Տրդատ Մեծը]] հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Ավանդության համաձայն, մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ։ Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 [[Հռիփսիմյանց կույսեր|Հռիփսիմյանց կույսերի]] սպանությունն է եղել։ Նրանցից [[Հռիփսիմե|Հռիփսիմեն]] քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտը]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, ում Վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Նա հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա [[Առաջավորաց պահք|5-օրյա պահք է սահմանում]] և աղոթքով բուժում արքային։ Գրիգորը Տրդատի հետ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Տրդատ Մեծը ավագանու որոշմամբ Գրիգոր Լուսավորչին ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301]] թվականին Տրդատը քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն և այդպիսով Հայաստանը դառնում է քրիստոնեությունն առաջին անգամ ընդունած երկիրը։ Տրդատ Գ-ն [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] Հայաստանի պետական և քաղաքական խոշոր գործիչներից է։ Նրան հաջողվել է վերականգնել Մեծ Հայքի թագավորության տարածքային ամբողջությունը, քաղաքական ամուր դաշինք կնքել Հռոմեական կայսրության հետ, ճնշել նախարարների անջատական ձգտումները և ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ պետություն։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] Արշակունի թագավոր մոտ [[330]]–ից։ «Խոսրով Մեծի թոռը, քաջ և հզոր Տրդատ թագավորի որդին» (Բյուզանդ, Գ, գ)։ «Կոտակ» պահլավերեն բառ է, նշանակում է «մանուկ, երեխա, փոքր»։ Խոսրովի ամենակարևոր ձեռնարկումներից մեկը նոր մայրաքաղաք [[Դվին|Դվինի]] հիմնադրումն է եղել։ Արաքս գետի հունի փոփոխության պատճառով Մայրաքաղաք Արտաշատի կլիման դարձել է վատառողջ, ուստի արքան արքունիքը տեղափոխել է Դվին բլրի վրա։ Նա նաև հիմնել է «Տաճար մայրի» և «Խոսրովակերտ» արհեստական անտառները, որոնք ծառայել են որպես որսատեղի և ռազմական պաշտպանական գոտի։ Այսօրվա «Խոսրովի անտառ» արգելոցը հենց այդ անտառների ժառանգությունն է։ Մահացել է 338 թվականին։ === [[Տիրան Բ|Տիրան]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (338-350 թվականներ)։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակի]] որդին, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]], [[Արշակ Բ]]-ի և [[Տրդատ Արշակունի (4-րդ դար)|Տրդատի]] հայրը։ Հաջորդել է հորը՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակին]] (330-338 թվականներ)։ Նրա գահակալությունը, կարծես, նշանավորել է Արշակունի թագավորների և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև թշնամանքի սկիզբը, հնարավոր է՝ Արշակունի թագավորների կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] տարածման պատճառով՝ հետևելով ժամանակակից հռոմեական քաղաքականությանը: Տիրանը հրամայել է սպանել Հայ եկեղեցու առաջնորդ [[Հուսիկ Ա|Հուսիկ]] կաթողիկոսին: Նաև հակամարտության մեջ է մտել ազնվականության հետ՝ իշխանությունը կենտրոնացնելու իր փորձերի պատճառով: [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-]] ի՝ Հռոմեական կայսրության դեմ 340-ական թվականներին արշավանքների ընթացքում, ըստ լուրերի, Տիրանին դավաճանել է իր վասալներից մեկը և Տիրանը գերի է ընկել: Նրան կուրացրել են և բանտ նետել։ Ավելի ուշ նրան թույլատրվել է վերադառնալ Հայաստան և հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իր որդու՝ [[Արշակ Բ|Արշակ Բ-ի]]: Հայ պատմաբան [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] վկայությամբ՝ 358 թվականին Տիրանը հետագայում խեղդամահ է արվել Արշակի հրամանով։ [[Պատկեր:Arshak II of Armenia.jpg|մինի|Արշակ Բ]] === [[Արշակ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (350-368), [[Տիրան Բ]]-ի որդին<ref name="Փարպեցի">«Հայոց պատմություն. Թուղթ Վահան Մամիկոնյանին», Ղազար Փարպեցի, աշխ. թարգմ.՝ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Երևան, 1982, էջ 6-7.</ref>, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատի]] եղբայրը, [[Անոբ|Անոբի]] և [[Պապ Արշակունի|Պապի]]<ref name="Փարպեցի" /> հայրը, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] արքայական հարստությունից։ Հաջորդել է հորը՝ [[Տիրան Բ]]-ին (339-350), ամուսնացել [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ Սյունու]] հետ։ Թեև Արշակ Բ-ի գահակալությունը սկզբում սկսվեց խաղաղության և կայունության ժամանակաշրջանով, այն շուտով բարդացավ հայկական եկեղեցու և ազնվականների հետ ունեցած հակամարտություններով, ինչպես նաև [[Հռոմի կայսրերի ցանկ|Հռոմի]] և [[Նադիր շահ|Պարսկաստանի]] միջև պատերազմներով, որոնց ընթացքում հայկական թագավորը հաճախ հայտնվում էր այդ երկու ուժերի միջև{{Sfn|Garsoïan|1997|pp=88-90}}։ Արշակը մասնակցել է Հռոմեական կայսր [[Հուլիանոս Ուրացող|Հուլիանոսի]] Պարսկաստանի դեմ անհաջող ռազմական արշավին։ Դրա հետևանքով կնքված 363 թվականի պարսկա-հռոմեական պայմանագրից հետո Հայաստանը ստիպված էր միայնակ դիմակայել պարսից թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-ի]] նոր հարձակմանը{{Sfn|Garsoïan|1997|p=90}}։ Նրա ժամանակ է հրավիրվել [[Աշտիշատի եկեղեցական ժողով (356)|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովը]]։ Հիմնել է [[Արշակավան]] քաղաքը։ Արշակը հրամայել է սպանել նաև իր զարմիկներին՝ [[Գնել Արշակունի|Գնել Արշակունուն]] և [[Տիրիթ|Տիրիթին]]։ Շապուհ II-ը Արշակին հրավիրել է Տիզբոն՝ խաղաղություն կնքելու համար, սակայն գերի է վերցրել նրան և նետել Անհուշ բերդը։ Մահացել է 368 թվականին։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|մինի|268x268փքս|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]] [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի|Պապ Արշակունին]] (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[Այրուձի|այրուձին]]. [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] մանրանկար:]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (370-374 թվականներ)։ Պապը [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] որպես արքա հաստատվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ|Ներսես Մեծի]] միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա|Կեսարիայում]], այլ հենց [[Հայաստան|Հայաստանում]]։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է 374 թվականին։ === [[Վարազդատ]] === [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|արքա]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների հարստությունից]], որը կառավարել է [[374]]-[[378|378 թվականներին]]։ Նշանավոր է նաև որպես [[Բռնցքամարտ|բռնցքամարտիկ]], [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձիգ]], [[Ըմբշամարտ|ըմբշամարտիկ]] և [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] տեղի ունեցած 393-րդ [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական խաղերի]] [[չեմպիոն]]։ Վարազդատը [[Արշակունիների թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության գահին]] բազմել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հովանավորչությամբ՝ հաջորդելով իր [[Պապ թագավոր|հորեղբայր Պապ Արշակունուն]], որը սպանվել էր [[Վաղես|Վաղես կայսեր]] պատվերով։ Նախքան հայոց թագը կրելը՝ Վարազդատն իր կյանքի զգալի մասն անց էր կացրել [[Հռոմ|Հռոմում]] և ստացել [[Հելլենիստական մշակույթը Հայաստանում|հունահռոմեական կրթություն]]։ Լինելով տակավին երիտասարդ՝ Վարազդատը արքունական գործերը տնօրինել է իր ուսուցչի՝ [[Բատ Սահառունի|Բատ Սահառունու]] հետ մեկտեղ, որը ժամանակի ընթացքում մեծ ազդեցություն է ձեռք բերել ողջ երկրում։ Նրա մահվան հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։ === [[Արշակ Գ]] (378–387) և [[Վաղարշ Գ]] (378–386) === 378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանուել Մամիկոնյանն]] է<ref name="Adalian, p.177">Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.177</ref> զբաղեցրել ''սպարապետի'' պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից<ref name="Adalian, p.177" />, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.92</ref>։ Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ [[Վարդանդուխտ Մամիկոնյան|Վարդանդուխտի]] հետ<ref>Faustus_of_Byzantium, ''History of the Armenians'', Book V, Chapter 44</ref>, իսկ Վաղարշին՝ [[Բագրատունիներ|Բագրատունյաց տոհմից]] Սահակ իշխանի դստեր հետ<ref>Kurkjian, ''A History of Armenia'', p.107</ref>։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն<ref name="Topchyan, p.42">Topchyan, ''The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i’s History of Armenia'', p.42</ref>։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին<ref name="Topchyan, p.42" />, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է<ref>Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.xxxiii</ref> այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները<ref name="Topchyan, p.42" />։ Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և [[Արիոսականություն|արիոսականության]] դեմ<ref>Terian, ''Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory'', p.18</ref>։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն է եղել, երկրում դեռևս պահպանվել են [[Զրադաշտականություն|զրադաշտականության]], արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր<ref name="Hovannisian, p.80">Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.80</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=http://archive.org/details/armenianpeoplefr00rich_0 |title=The Armenian people from ancient to modern times |date=1997 |publisher=New York : St. Martin's Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-312-10169-5}}</ref>։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ 386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։ Արշակ Գ-ն մահացել է 387 թվականին։ === [[Խոսրով Դ]] === Արշակունիների արքայական տոհմից ազնվական, որը [[Սամանիների պետություն|Սասանյանների]] ենթակայության տակ իշխել է Հայաստանում՝ 384/385-ից մինչև 389 թվականները և կրկին՝ գահ բարձրացել 414-415 կամ 417-ից մինչև 418 թվականները։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[387]]-[[392]] թվականներին։ [[Արշակ Գ]] թագավորի խնամակալ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] մահից հետո, հայ նախարարների պահանջով, Պարսից [[Շապուհ III]] արքան Հայոց գահին է դրել պատանի Խոսրովին՝ նրան կնության տալով իր քույր [[Զրվանդուխտին]] և խնամակալ կարգելով պարսիկ իշխանին Զիկ տոհմից: Մահացել է 415 թվականին։ === [[Վռամշապուհ]] === [[Պատկեր:Vramshapuh crop.png|մինի|Վռամշապուհը]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[արքա]] (393-414), Մեծ Հայքի արքաներ՝ [[Վարազդատ|Վարազդատի]] (374-378) որդին, [[Խոսրով Դ]]-ի (387-393) եղբայրը<ref name="Ազգապատում">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref> և [[Արտաշես Դ]]-ի (422-428) հայրը։ Վռամշապուհ արքայի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է [[Վարազդատ]] արքայի ընտանիքում։ Նրա իսկական անունը Վաղարշ է<ref name="Աճառյան">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref><ref name="Ազգապատում2">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref>։ 388 թվականին [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] արքա [[Վռամ Դ]]-ն Վաղարշի ավագ եղբորը՝ [[Խոսրով Դ]]-ին զրկում է թագավորական գահից և բանտարկում [[Անհուշ]] բերդում<ref name="Ազգապատում2" />։ Ապա թագավորական կարգը չցանկանալով խախտել, [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա է կարգում Վաղարշին, և նրա պահլավական անունը փոխելով, իր և իր հոր անուններով Վռամշապուհ կոչում<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Նաև հիշվում է՝ Ստահրաշապուհ անունով<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Վռամշապուհ արքայի օրոք են ստեղծվել հայոց գրերը։ Վերջինս բավականին մեծ օգնություն է ցուցաբերել [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցին]] և [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևին]] գրերի գյուտի համար։ Այբուբենի ստեղծումը դարձել է հայ ինքնության պահպանման հզոր գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տվել եկեղեցական ծիսակատարություններն ու Աստվածաշունչը հասանելի դարձնել ժողովրդին մայրենի լեզվով՝ նախկինում կիրառվող հունարենի և ասորերենի փոխարեն։ Վրամշապուհի կառավարումն աչքի է ընկել բացառիկ խոհեմությամբ և դիվանագիտական հաջողություններով. նրան հաջողվել է խաղաղ հարաբերություններ պահպանել Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։ Այս կայունությունը նպաստել է երկրի ներքին զարգացմանը և քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Արքան վայելել է ինչպես պարսից շահի, այնպես էլ հայ հոռոմամետ շրջանակների վստահությունը։ Վռամշապուհը մահացել է 417 թվականին։ Քանի որ նրա որդի Արտաշես Դ-ն դեռ անչափահաս է եղել, նրանից հետո կարճ ժամանակով գահին է վերադարձել բանտից ազատված Խոսրով Դ-ն։ Վրամշապուհի թողած ժառանգությունը հիմք է հանդիսացել հայ գրականության «Ոսկեդարի» համար, որը միավորել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև բաժանված հայությանը մշակութային մեկ ընդհանուր տանիքի տակ<ref name="Աճառյան2">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref>։ === [[Շապուհ Պարսիկ]] === [[Պատկեր:Smbat bagratunin tagadrum e artashesin.png|մինի|200x200փքս|Սմբատ Բագրատունին թագադրում է Արտաշեսին]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պարսկական հատվածի դրածո արքա [[Սասանյաններ|Սասանյան]] արքայատոհմից (416-420)։ [[Պարսիկներ|Պարսից]] Սասանյան արքա [[Հազկերտ I]]-ը [[416]] թվականին հայոց [[Խոսրով Գ]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է [[Հայեր|Հայոց]] արքա։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]]` [[Հայեր|հայ]] նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ [[419]] թվականին [[Իրան|Իրանում]] սկսվում են ներքին պառակտումներ և Շապուհը մեկնում է [[Իրան]] հորն օգնելու համար, որտեղ էլ հոր հետ սպանվում է։ === [[Արտաշես Դ]] === Հայոց թագավոր [[422]]-[[428]] թվականներին։ Հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի]] հարստության վերջին ներկայացուցիչը։ [[Վռամշապուհ]] թագավորի որդին։ [[Սասանյան]] թագավոր [[Վռամ Ե]], երկյուղելով հայ նախարարներից, վարել է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականություն և նախարարների խնդրանքով պարսկական գերիշխանության ներքո գտնվող [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] թագավոր նշանակել Արտաշես Դ-ին։ Սակայն [[Վռամ Ե]] կամեցել է վերացնել [[Հայոց]] թագավորությունը, Մեծ Հայքը կցել [[Պարսկաստան|Պարսկաստանին]] և ամրապնդել տերության սահմանները։ Ըստ հայ մատենագիրների, Արտաշես Դ լինելով «անփորձ ու զեխ կյանքի հակված պատանի», հարուցել է նախարարների դժգոհությունը։ Նրանք Վռամից պահանջել են գահազրկել Արտաշեսին։ Վռամը [[Տիզբոն|Տիզբոնում]] դատական ատյանի է կանչել [[Հայոց]] թագավորին և կաթողիկոսին։ Արտաշեսը թեև հերքել է իր դեմ հարուցած ամբաստանությունները, բայց գահազրկվել է։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] վերացել է [[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորությունը]]։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|2}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=2001 |isbn=978-0415239035}} * {{Cite book |last=Canepa |first=Matthew |title=The Iranian Expanse: Transforming Royal Identity Through Architecture, Landscape, and the Built Environment, 550 BCE–642 CE |publisher=University of California Press |year=2018 |isbn=9780520379206 |location=Oakland}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period | last = Chaumont | first = M. L. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii | pages = 418–438 }} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856 |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last1=Garsoïan |first1=Nina |title=Armenia between Byzantium and the Sasanians |date=1985 |publisher=Variorum Reprints |isbn=978-0860781660}} * {{Encyclopædia Iranica Online|title=Naxarar|year=2005|first=N.|last=Garsoïan|url=https://iranicaonline.org/articles/naxarar}} * {{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina |title=The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |isbn=1-4039-6421-1 |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |chapter=The Aršakuni Dynasty |orig-date=First published 1997}} * {{Cite book |title=The Heritage of Armenian Literature: From the oral tradition to the Golden Age |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |editor-last1=Hacikyan |editor-first1=Agop Jack |volume=I |editor-last2=Basmajian |editor-first2=Gabriel |editor-last3=Franchuk |editor-first3=Edward S. |editor-last4=Ouzounian |editor-first4=Nourhan}} * {{Cite book |last=Pourshariati |first=Parvaneh |url=https://books.google.com/books?id=3DEBAwAAQBAJ |title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran |publisher=I.B. Tauris |year=2008 |isbn=978-1-84511-645-3 |location=London and New York}} * {{Cite journal |last=Olbrycht |first=Marek Jan |year=2016 |title=Germanicus, Artabanos II of Parthia, and Zeno Artaxias in Armenia |url=https://www.academia.edu/30180967 |journal=Klio |volume=98 |issue=2 |pages=605–633 |doi=10.1515/klio-2016-0044 |s2cid=193648886}} * {{Cite book |last1=Rapp |first1=Stephen H. |url=https://books.google.com/books?id=T8VIBQAAQBAJ |title=The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature |publisher=Ashgate Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4724-2552-2 |location=Farnham}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509}} * {{Cite book |last=Russell |first=James R. |title=Armenian and Iranian studies |publisher=Harvard University Press |year=2004 |isbn=978-0935411195 |series=Harvard Armenian Texts and Studies |volume=9}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran iv. Iranian influences in Armenian Language | last = Schmitt | first = R. | last2= Bailey |first2= H. W. | url = https://iranicaonline.org/articles/armenia-iv | pages = 445–465 }} * {{Cite book |last=Stoyanov |first=Yuri |title=The Other God: Dualist Religions from Antiquity to the Cathar Heresy |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=9780300082531 |quote="Early in the fourth century the Arsacid king of Armenia, Tiridates IV, who began his reign as a zealous Zoroastrian, was converted to Christianity by St Gregory the Illuminator...}} * {{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arsacids-vii |last=Toumanoff |first=C. |pages=543–546}} == Առընթեր գրականություն == *{{Cite book |last=Adontz |first=Nicholas |title=Armenia in the Period of Justinian: The Political Conditions Based on the ''Naxarar'' System |publisher=Calouste Gulbenkian Foundation |others=Translated with partial revisions, a bibliographical note, and appendices by Nina G. Garsoïan |year=1970 |location=Lisbon |oclc=780057}} *{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, MA}} * {{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden}} *{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |oclc=505712128}} *{{Cite journal |last1=Vacca |first1=Alison |date=2021 |title=Bahl Šahastan in the land of the K'ušans: Medieval Armenian memories of Balkh as an Arsacid capital |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=84 |pages=19–45 |doi=10.1017/S0041977X21000033 |s2cid=233342114}} {{Հայոց արքաներ|nocat=1}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=107}} [[Կատեգորիա:Արշակունիներ]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Իրանական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր]] [[Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ]] [[Կատեգորիա:Հայ արքաներ]] [[Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելքի հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Հայկական թագավորություններ]] ko8rb3r4nf1bll4d17445q6nw6oc5r2 10715924 10715788 2026-03-27T20:46:01Z Argam Forbes 37716 /* Արշակունյաց ժամանակաշրջանի արքաներ */ 10715924 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Արքայատոհմ |անուն = Արշակունիներ |բնօրինակ = |զինանշան = |դրոշ = |երկիր = {{դրոշավորում|Մեծ Հայք}} |տիրույթ = Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգ |ծագում = [[Պարթև Արշակունիներ]] |տիտղոսներ = ''Մեծ Հայքի Արքա'' |վերջին ներկայացուցիչ =[[Արտաշես Գ]] |հիմնում = [[52]] |հիմնադիր = [[Տրդատ Ա]] |ավարտ = [[428]] | |մեծագույն = [[Խոսրով Բ]], [[Տրդատ Գ Մեծ]], [[Արշակ Բ]], [[Պապ Արշակունի|Պապ]], [[Վռամշապուհ]] |ազգ = [[Հայ]] |կրոն = [[Հեթանոսություն]], [[Քրիստոնեություն]] |պատկեր =Standard of the Arshakuni Arsacid dynasty.svg}} '''Արշակունիներ''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավորական արքայատոհմ<ref name="Britannica2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty Encyclopedia Britannica. Arsacid dynasty.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty|date=20130601074241}}: {{oq|en|Arsacid dynasty — also called Arshakuni (247 bc-ad 224), ancient Iranian dynasty that founded and ruled the Parthian empire.}}</ref><ref name="Britannica-2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia Encyclopedia Britannica. Armenia. The Arsacids.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia|date=20090401081831}}: {{oq|en|The Arsacids Both Rome and Parthia strove to stablish their own candidates on the Armenian throne until a lasting measure of equilibrium was secured by the treaty of Rhandeia, concluded in ad 63 between the Roman general Gnaeus Domitius Corbulo and Tiridates (Trdat), brother of the Parthian king Vologeses I. Under this treaty a son of the Parthian Arsacid dynasty, the first being Tiridates, would occupy the throne of Armenia but as a Roman vassal.}}</ref><ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=ROBERT W.THOMSON |заглавие=Rewriting Caucasian History |год=1996 |язык=en |издательство=Oxford University Press Inc. |pages=20}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |ref=Encyclopedia Iranica. Armenian and Iran II |автор=Encyclopedia Iranica |заглавие=Armenian and Iran II. The pre-Islamic period |издание=Encyclopedia Iranica |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123093544/https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |archivedate=2022-01-23}}</ref>, որը հանդիսանում է [[Պարթև Արշակունիներ|պարթևական Արշակունիներ]] դինաստիայի մի ճյուղը։ Արքայատոհմը Մեծ Հայքում իշխել է 12-428 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում (որոշակի ընդհատումներով){{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Հանդիսանալով [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթևստանի Արշակունյաց]] տոհմի ճյուղ՝ այն Հայաստանում իշխանության է եկել Արտաշեսյանների անկմանը հաջորդած խառնակ ժամանակաշրջանում։ Իրավիճակը կայունացել է 66 թվականին, երբ Վաղարշ Ա Պարթև արքայի եղբայրը՝ Տրդատ Ա-ն, ճանաչվելով Հռոմեական կայսրության դաշնակից թագավոր, վերջնականապես ամրապնդել է Արշակունիների դիրքերը Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, Տրդատ Ա-ին չի հաջողվել Հայաստանում հիմնել գահի ժառանգականության անընդմեջ տոհմային գիծ. մինչև 2-րդ դարի վերջը երկիրը կառավարել են տարբեր Արշակունի իշխաններ։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արշակունյաց հարստության հայկական ճյուղի հիմնադիրը Հայաստանում հանդիսացել է [[Վաղարշ Բ]]-ն{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ [[Վրաց Արշակունիներ|Վրաց Արշակունիների]] իշխանությունը տևել է մեկ դար՝ 189-284 թվականներին: Աղվանքում [[Մազքթաց Արշակունիներ|մազքթաց Արշակունիները]] իշխել են 1-ին դարից մինչև 510 թվականը։ Հայ Արշակունիների տիրապետության ժամանակ Մեծ Հայքի թագավորությունը կրել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային փոփոխություններ։ Դրանց մեջ առանձնանում է [[Ավատատիրական կարգերի հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական կարգերի հաստատումը]] (3-5-րդ դարեր), [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեության ընդունումը]] (301) և [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց այբուբենի ստեղծումը]] (405)։ [[387]] թվականին [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանը առաջին անգամ]] բաժանվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] միջև{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Արևմտյան հատվածում նոր թագավորներ չեն կարգվել, իսկ արևելյան հատվածում հայ Արշակունիներն իշխել են մինչև 428 թվականը։ == Վաղ Արշակունիներ == [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|«Մեծ Հայքը Արշակունիների հարստության օրոք (մոտ 150 թվական)»|230px|right]] Արշակունի արքայատոհմի առաջին ներկայացուցիչը հայոց գահին բազմել է 12 թվականին, երբ պարթև արքա [[Վոնոն|Վոնոնը]] վտարվել է [[Պարթևստան|Պարթևստանից]] իր հռոմեամետ քաղաքականության և արևմտյան կենցաղավարության պատճառով<ref>Josephus, ''Jewish Antiquities'', 18.42–47</ref>: Վոնոնը կարճ ժամանակով ստանձնել է հայկական գահը Հռոմի համաձայնությամբ, սակայն [[Արտավան Բ Պարթև|Արտավան Բ]]-ն (որը հին պատմագիտության մեջ սխալմամբ հայտնի է որպես Արտավան Գ) պահանջել է վերջինիս գահազրկումը: Քանի որ Տիբերոս կայսրը չէր ցանկանում պատերազմ սկսել պարթևների դեմ, նա գահընկեց է արել Վոնոնին և ուղարկել նրան Ասորիք: Վոնոնի գահազրկումից անմիջապես հետո Արտավան Բ-ն հայկական գահին է բարձրացրել իր որդուն՝ [[Որոդես Պարթև|Որոդեսին]]: [[Տիբերիոս|Տիբերիոս կայսրը]] մտադիր չի եղել հրաժարվել արևելյան սահմանի հպատակ պետություններից և Արևելք է ուղարկել իր եղբորորդուն ու ժառանգորդին՝ [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսին]]: Վերջինս պայմանագիր է կնքել Արտավան Բ-ի հետ, որով նա ճանաչվել է որպես հռոմեացիների դաշնակից: 18 թվականին հայկական գահը տրվել է Պոլեմոն Պոնտացու որդուն՝ [[Զենոն-Արտաշես|Զենոնին]]{{sfn|Olbrycht|2016|p=605}}, որն ընդունել է իրանական Արտաշես անունը (հայտնի է նաև որպես Զենոն-Արտաշես){{sfn|Garsoïan|1985|p=181}}։ Պարթևները՝ Արտավան Բ-ի գլխավորությամբ, չափազանց զբաղված են եղել ներքին երկպառակություններով և չեն հարկադրվել Հռոմի կողմից նշանակված արքային։ Զենոնի գահակալությունը հայոց պատմության մեջ աչքի է ընկել խաղաղությամբ։ 34 թվականին՝ Զենոնի մահից հետո, Արտավան Բ-ն որոշել է հայկական գահին վերահաստատել Արշակունի ներկայացուցչի և որպես հարմար թեկնածու է ընտրել իր ավագ որդուն՝ [[Արշակ Ա|Արշակ Ա-ին]]։ Սակայն նրա գահակալությունը վիճարկվել է կրտսեր եղբոր՝ Որոդեսի կողմից, որին ժամանակին գահընկեց էր արել Զենոնը։ Տիբերիոս կայսրն անմիջապես մեծաքանակ ուժեր է կենտրոնացրել հռոմեական սահմանին և տասնամյա խաղաղությունից հետո Հայաստանը հաջորդ 25 տարիների ընթացքում դաժան պատերազմների թատերաբեմ է դարձել հայտնի աշխարհի երկու մեծագույն տերությունների միջև։ Տիբերիոս կայսրը Հայաստան է ուղարկում [[Միհրդատ Իբերացի|Միհրդատ Իբերացուն]]։ Միհրդատին հաջողվում է Հայաստանը հպատակեցնել հռոմեական գերիշխանությանը և գահընկեց անել Արշակին, ինչի արդյունքում երկրին զգալի ավերածություններ են պատճառվում։ Անսպասելիորեն Միհրդատը հետ է կանչվում Հռոմ, որտեղ պահվում է որպես բանտարկյալ, իսկ Հայաստանը վերադարձվում է Արտավան Բ-ին, ով գահը հանձնում է իր կրտսեր որդուն՝ Օրոդեսին։ Արտավան Բ-ի մահից հետո Պարթևստանում նոր քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվում։ Այդ ընթացքում Միհրդատը, իր եղբոր՝ Փարսման Ա-ի և հռոմեական զորքերի աջակցությամբ, վերահաստատվում է հայոց գահին։ Պարթևստանում ներքին պատերազմները շարունակվում են ևս մի քանի տարի, մինչև որ 45 թվականին գահին է բազմում Գոդերձը։ 51 թվականին Միհրդատի եղբորորդին՝ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդը]], ներխուժում է Հայաստան և սպանում իր հորեղբորը։ Հռադամիզդը Միհրդատին և նր ա կնոջը խեղդել է տալիս ծանր գորգեր տակ, որովհետև խոստացել էր նրանց չսպանել ո՛չ սրով և ո՛չ էլ թույնով։ Ապա սպանել է տալիս նաև Միհրդատի որդիներին<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հ․ Գ․ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջ |publisher=Երևանի համալսարանի հրատ․ |year=Երևան, 1975}}</ref> ։ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կառավարիչ Հուլիոս Պալինուսը այդ ընթացքում փորձում է նվաճել Հայաստանը, սակայն հետ է կանգնում այդ մտքից, ինչի համար էլ Հռադամիզը առատորեն վարձատրում է նրան։ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա Պարթևը]], տեսնելով ընձեռված հնարավորությունը, ներխուժում է Հայաստան և հաջողությամբ ստիպում իբերացիներին նահանջել երկրից։ Սակայն հաջորդած ձմեռը անհաղթահարելի է դառնում պարթևական զորքերի համար, որոնք նույնպես լքում են տարածքը՝ ճանապարհ հարթելով Հռադամիզդի վերադարձի համար։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]] վկայության՝ իշխանությունը վերականգնելուց հետո իբերացի գահակալն այնպիսի դաժանություն է դրսևորում, որ հայերն ապստամբում են, գրոհում պալատը և Հռադամիզդին վտարում երկրից։ Սա հնարավորություն է տալիս Վաղարշ Ա Պարթևին հայկական գահին բազմեցնել իր եղբորը՝ [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]], որը դառնում է Հայաստանի Արշակունյաց արքայատոհմի հիմնադիրը։ Տրդատը, որը նախկինում եղել է մոգերի առաջնորդը, հավանաբար զգալի դերակատարում է ունեցել [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|Հայաստանում զրադաշտականության]] տարածման գործում<ref>{{Cite book |last=Hacikyan |first=A. J. (Agop Jack) |url=http://archive.org/details/heritageofarmeni00ajha |title=The heritage of Armenian literature |last2=Basmajian |first2=Gabriel |last3=Franchuk |first3=Edward S. |last4=Ouzounian |first4=Nourhan |date=2000 |publisher=Detroit : Wayne State University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8143-2815-6}}</ref>։ {{Արշակունիներ}} == Հռոմի և Պարթևստանի միջև == Դժգոհ լինելով իր սահմանների մոտ պարթևական ազդեցության աճից՝ Հռոմի կայսր [[Ներոն|Ներոնը]] զորավար [[Կորբուլոն|Գնեոս Դոմիտիոս Կորբուլոնին]] մեծաքանակ բանակով ուղարկում է Արևելք՝ հռոմեական դրածո արքաներին գահին բազմեցնելու նպատակով: 58-ի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>: 61 թվականին վերջինս ներխուժում է Ադիաբենեի թագավորություն, որը հանդիսանում էր Պարթևստանի վասալական պետություններից մեկը: Վաղարշ Ա-ն սա դիտարկել է որպես Հռոմի կողմից իրականացված ագրեսիայի ակտ և վերսկսել ռազմարշավը՝ Տրդատ Ա-ին հայկական գահին վերականգնելու նպատակով։ 61 թվականին Վաղարշ Ա-ն Գերագույն ժողովում Տրդատին թագավոր է պսակում և պարթևական ուժերը կենտրոնացնում Հռոմի և նրա դրածո Տիգրան Զ-ի դեմ։ Պարթևական զորքերի մի մասը Տրդատի առաջնորդությամբ մտնում է Մեծ Հայք։ Նույն 61-ի ամռանը հռոմեական մի մեծ զորաբանակ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կուսակալ Կեսենիոս Պետոսի հրամանատարությամբ շարժվում է Մեծ Հայքի դեմ՝ այն նվաճելու մտադրությամբ։ Կապադովիկիայում ձմեռելուց հետո, 62-ի գարնանը հռոմեական բանակը ներխուժում է Մեծ Հայք և ճամբարում [[Արածանի|Արածանու]] ափին, [[Ծոփք|Ծոփաց նահանգի]] Հռանդեա (հայ. Եռանդ) կոչվող ամրացված վայրում։ Հայ-պարթևական միացյալ ուժերը խորտակում են [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] լեռնանցքները պաշտպանող հռոմեական պահակակետերը և արագ ռազմերթով պաշարում Պետոսի բանակի ճամբարը՝ հարկադրելով վերջինիս հանձնվել։ Կարճատև բանակցություններից հետո, որը վարում էր հայ-պարթևական միացյալ ուժերի սպարապետ Վասակը, Պետոսը հաշտություն է խնդրում, զինաթափվում և, հանձնելով գերիներին ու կողոպտված ռազմավարը, հապճեպորեն նահանջում։ Ըստ [[Հռանդեայի պայմանագիր|պայմանագրի]]՝ Տրդատը ճանաչվում է Հայաստանի թագավոր, սակայն մի պայմանով, որ նա պետք է դառնա Հռոմի վասալ արքա և պետք է մեկնի Հռոմ՝ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվելու համար։ Տրդատը կառավարել է Հայաստանը մինչև իր մահը կամ գահընկեցությունը (մոտ 110 թվական)։ Հենց այդ ժամանակ էլ պարթևաց արքա Խոսրով Ա-ն ներխուժում է Հայաստան և գահը հանձնում իր եղբորորդուն՝ [[Աշխադար|Աշխադարին]] (նախկին պարթև արքա [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ-ի]] որդուն)։ [[File:RomanArmenia.png|left|thumb|Մեծ Հայքը որպես [[Հռոմ|Հռոմի կայսրության]] մաս (կարմիր գույնով) և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը]] (կապույտ գույնով), 117 թվական։]] [[File:Arshakunyats Dambaran and Chapel, Aghdzk, Armenia.jpg|left|thumb|[[Արշակունիների դամբարան]] (4-րդ դար)]] Հռոմեական կայսրության ավանդական ազդեցության ոլորտների նկատմամբ ոտնձգությունները նոր պատերազմի սկիզբ են դառնում Պարթևստանի և Հռոմի միջև՝ վերջ դնելով Ներոնի ժամանակներից ի վեր տիրող շուրջ կեսդարյա խաղաղությանը<ref>Statius Silvae 5.1; Dio Cassius 68.17.1.; Arrian ''Parthica'' frs 37/40</ref>։ 113 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կայսր Տրայանոսը արշավեց դեպի Հայաստան՝ նպատակ ունենալով վերականգնել հռոմեական դրածո արքայի իշխանությունը։ Խոսրով Ա-ի դեսպանները գնում են [[Աթենք]]՝ Տրայանոսի մոտ և տեղեկացնում նրան, որ Աշխադարը գահընկեց է արվել, և խնդրում են գահը շնորհել նրա ավագ եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Տրայանոսը մերժել է առաջարկը և 114 թվականի օգոստոսին գրավել [[Արշամշատ|Արշամաշատը]], որտեղ Պարթամասիրը գնում է Տրայանոսի ճամբար և գահը դնում նրա ոտքերի մոտ՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է նրան ճանաչել որպես արքա և բռնակցում է նրա թագավորությունը՝ ճանաչելով այն որպես Հռոմեական կայսրության նոր պրովինցիա<ref>Dio Cassius 68.17.2–3</ref>։ Պարթամասիրը ստիպված լքում է ճամբարը և շուտով սպանվում խորհրդավոր հանգամանքներում։ Որպես հռոմեական նահանգ՝ Հայաստանը Կապադովկիայի հետ միասին կառավարել է Լուցիոս Կատիլիոս Սևերոսը։ [[Սենատ|Սենատն]] այս առիթով դրամներ է հատել, որոնց վրա եղել են հետևյալ մակագրությունը. ''«ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTÆ»'' («Հայաստանը և Միջագետքը վերադարձվել են Հռոմի ժողովրդի իշխանությանը»): Պարթևական գահի հավակնորդ Սանատրուկ Բ Պարթևի (Միհրդատ Ե-ի որդին) գլխավորած ապստամբության ճնշումից հետո դիմադրությունը շարունակվել է հատվածական բնույթով։ Տրայանոսը մահացել է 117 թվականի օգոստոսին և պարթևաց արքա [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]]-ին հաջողվում է իր վերահսկողության տակ առնել Հայաստանի զգալի մասը։ Սակայն հաջորդ կայսրը՝ [[Հադրիանոս|Հադրիանոսը]], 118 թվականին հրաժարվում է Տրայանոսի նվաճած տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանից։ Նա Պարթամասպատին նշանակում է Հայաստանի և [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] արքա, թեև երկրի մեծ մասն այդ ժամանակ դեռևս գտնվել է Վաղարշի ձեռքում։ Ի վերջո, պարթևների հետ համաձայնության գալով՝ Վաղարշը ճանաչվում է Հայաստանի կառավարիչ։ Նա արքունիքը հաստատել է նորաշեն Վաղարշապատ քաղաքում, կառուցել է նաև [[Վաղարշավան]] ([[Բասեն]] գավառում) և [[Ալաշկերտ|Վաղարշակերտ]] (հետագայի [[Ալաշկերտ]]՝ [[Բագրևանդ]] գավառում) քաղաքները, կատարել է պետական բարենորոգումներ։ [[Անտոնինոս Պիոս]] կայսրը, խախտելով Հռանդեայի պայմանագիրը, 140-144-ի միջև գահազրկել է Վաղարշ Ա-ին և Մեծ Հայքի գահին կարգել [[Էմեսա|Էմեսայի]] իշխանատոհմի ներկայացուցիչ [[Սոհեմոս|Սոհեմոսին]]։ 161-163 թվականներին Սոհեմոսի գահակալությունը ընդհատվել է։ 161 թվականին Պարթևաց օրինական արքա Միհրդատ Ե-ի որդին՝ [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]]-ն, զորքեր է ուղարկել Հայաստանը գրավելու համար և ոչնչացրել այնտեղ տեղակայված հռոմեական լեգեոնները, որոնք գտնվում էին լեգատ Գայոս Սևերիանոսի հրամանատարության ներքո: Ոգևորված այս հաջողությամբ՝ պարթևական զորքերը շարժվել են դեպի արևմուտք՝ ներխուժելով հռոմեական Սիրիայի նահանգ<ref>Sellwood Coinage of Parthia 257–260, 268–277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1.</ref>։ [[Մարկոս Ավրելիոս|Մարկոս Ավրելիոսը]] [[Լուցիոս Վերոս|Լուցիոս Վերոսին]] ուղարկել է արևելյան ճակատ: 163 թվականին Վերոսը սիրիական Անտիոքից Հայաստան է գործուղել զորավար Ստատիոս Պրիսկոսին: Վաղարշ Դ-ի հրամանատարության տակ գտնվող Արտաշատի բանակը դիրքերը զիջել է Պրիսկուսին: Վերջինս հայկական գահին կրկին անգամ բազմեցրել է հռոմեական դրածո Սոհեմոսին՝ գահընկեց անելով ոմն Բակուրի, որին նախկինում նշանակել էր Վաղարշ Գ-ն<ref>HA Marcus Antoninus 9.1, Verus 7.1; Dio Cass. 71.3.</ref>: [[File:Denarius-Lucius Verus-Arenia-s1537.jpg|thumb|230px|left|Հուշադրամ՝ թողարկված հռոմեացի զորավար [[Լուցիոս Վերոս|Լուկիոս Վերոսի]] պատվին, որը Հայաստանի համար մղված պատերազմում հաղթել է [[Վաղարշ Դ Պարթև]] արքային։]] Հռոմեական զորքերի շրջանում բռնկված համաճարակի հետևանքով պարթևները 166 թվականին հետ են գրավել կորցրած տարածքների մեծ մասը՝ ստիպելով Սոհեմոսին փախչել Սիրիա<ref>HA Verus 8.1–4; Dio Cass. 71.2.</ref>։ Մի քանի հաջորդափոխ հռոմեացի և պարթև կառավարիչներից հետո, 186 թվականին հայկական գահը զբաղեցրել է Վաղարշ Դ Պարթևը (որպես Մեծ Հայքի թագավոր հայտնի է Վաղարշ Բ անունով)։ 198 թվականին Վաղարշ Բ-ն բազմել է պարթևական գահին (որպես Վաղարշ Ե), իսկ հայկական գահը հանձնել է իր որդուն՝ [[Խոսրով Ա]]-ին։ Հետագայում հռոմեացիները գերի են վերցրել Խոսրով Ա-ին և Հայաստանում որպես կառավարիչ նշանակել իրենց վստահված անձին։ Սակայն հայերն ապստամբել են հռոմեական գերիշխանության դեմ և հռոմեա-պարթևական նոր համաձայնության արդյունքում Խոսրով Ա-ի որդին՝ [[Տրդատ Բ]]-ն (217–252) հռչակվել է որպես Հայաստանի թագավոր։ == Սասանյանները և Հայաստանը == 224 թվականին [[Արտաշիր Պապական|Արտաշիր]] [[Արտաշիր Պապական|Ա-ն]] տապալել է Պարթևստանի Արշակունի արքա [[Արտավան Ե Պարթև|Արտավան]] [[Արտավան Ե Պարթև|Ե Պարթևին]]՝ Իրանում հիմնադրելով Սասանյանների արքայատոհմը։ Հայ Արշակունիները թշնամաբար են ընդունել նոր դինաստիայի հաստատումը՝ իրենց պարտքը համարելով վրեժխրնդիր լինել իրենց պարթև արյունակիցների համար։ Դա սկիզբ է դրել Հայաստանի և Սասանյան Իրանի միջև տևական թշնամության, ինչն էլ հանգեցրել է հայ-հռոմեական հարաբերությունների մերձեցմանը։ Հռոմեա-սասանյան առաջին պատերազմների ընթացքում Հայաստանը հանդես է եկել որպես Հռոմի դաշնակից։ Սակայն հռոմեացիների նկատմամբ [[Շապուհ I]]-ի հաղթանակները հանգեցրել են երկրում սասանյան գերիշխանության հաստատմանը։ Տրդատ Բ-ն , հավանաբար, մահացել է 252 թվականի Բարբալիսոսի ճակատամարտից հետո, որից հետո Շապուհը, ասպատակելով երկիրը, հայկական գահին է բազմեցրել իր որդուն՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիրին]]։ Տրդատի ժառանգորդն այդ ընթացքում գտնվել է աքսորի մեջ։ 272 թվականին Սասանյանների գահին Շապուհին հաջորդել է Որմիզդը, իսկ Հայաստանի կառավարիչ է դարձել նրա եղբայրը՝ [[Ներսեհ|Ներսեհը]]{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ 270-280-ական թվականներին Հռոմեական կայսրության հզորացումը և Սասանյան Իրանում բռնկված ներքին երկպառակությունները հնարավորություն են ստեղծել Հայաստանում Արշակունյաց միապետությունը վերականգնելու համար։ 297 թվականին հայ-հռոմեական զորքերը, [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր զորավար ''Գալերիոս Մաքսիմիանոսի'' և [[Խոսրով Բ]]-ի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ Գ Մեծի]] առաջնորդությամբ [[Բասեն]] գավառի ''Ոսխա'' գյուղի մոտ ճակատամարտում հաղթել են Պարսից արքայից արքա Ներսեհի բանակին և վերականգնել Արշակունիների գահակալությունը Մեծ Հայքում։ 298 թվականին Մծբին քաղաքում կնքված 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով Սասանյան Իրանը ճանաչել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] Արշակունիների թագավորությունը և նրանց նկատմամբ Հռոմի հովանավորությունը։ [[Տրդատ Գ]]-ի օրոք երկիրը վայելել է [[խաղաղություն]] և բարգավաճել։ Ըստ Կիրիլ Թումանովի ժամանակագրության՝ Պրոբոս կայսեր և Սասանյանների միջև վարված բանակցությունների արդյունքում Տրդատ Բ-ի որդի [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] [[Խոսրով Բ|Բ]]-ն 278/279 թվականներին նշանակվել է Մեծ Հայքի արևմտյան՝ հռոմեական մասի կառավարիչ։ Խոսրով Բ-ի սպանությունից հետո նրան հաջորդել է եղբայրը՝ Տրդատը, իսկ Խոսրովի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ]] [[Տրդատ Գ|Գ]]-ն (հայտնի որպես Տրդատ Մեծ, ըստ Թումանովի՝ Տրդատ Դ) 298/299 թվականների [[Մծբինի պայմանագիր (298)|Մծբինի խաղաղության պայմանագրի]] արդյունքում վերահաստատվել է որպես Հայաստանի օրինական կառավարիչ։ Այլ պատմաբաններ, սակայն, հակված են այն տեսակետին, որ Տրդատ Մեծը վերականգնվել է հոր գահին դեռևս 287 թվականին։ Մծբինի պայմանագրով Հայաստանի հարավային նահանգներն ու գավառները ([[Ծոփք]], [[Անգեղտուն]], [[Աղձնիք]], [[Կորդուք]] և [[Ծավդեք]]) նույնպես հայտնվել են հռոմի ազդեցության տակ, սակայն այս անգամ որպես առանձին իշխանություններ և ունեցել են ինքնավար դաշնակիցների կարգավիճակ (''civitates foederatae liberae et immunes''){{Sfn|Garsoïan|2004|pp=74–75}}։ Տրդատ Գ-ի որդին և հաջորդը՝ [[Խոսրով Գ|Խոսրով Գ Կոտակը]], վարելով պետության կենտրոնացման քաղաքականություն, հսկել է հզոր նախարարների գործունեությունը՝ նրանց մշտապես բնակեցնելով արքունիքում, բնաջնջել է պառակտիչ տոհմերին՝ բռնագրավելով նրանց կալվածքները։ Խոսրով Գ-ն շինարարություն է ծավալել. հիմնել է [[Դվին]] քաղաքը, շրջակայքում տնկել անտառ՝ ''«Տաճար Մայրի»'' և ''«Խոսրովակերտ»'' արգելանող-որսարաններով։ 338 թվականին վերջինս հաղթել և դուրս է վռնդել երկրի ներխուժած պարսկական զորքերին։ Խոսրովի մահից հետո, 338 թվականի աշնանը պարսկական բանակը գրավել է Մեծ Հայքը։ Գահաժառանգ [[Տիրան Բ|Տիրանը]] թագավորել է Հռոմի օգնությամբ։ Նա վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքական գիծ։ Նրա օրոք, սակայն, շարունակվել են նախարարությունների և եկեղեցու, մասնավորաբար հայրապետական գահի ժառանգական տերերի՝ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] տոհմի կենտրոնախույս ձգտումները։ Նրա օրոք կաթողիկոս է եղել [[Հուսիկ|Հուսիկը]], որին Տիրանը քարկոծելով սպանել է, քանի որ Հուսիկը նրան թույլ չի տվել մտնել եկեղեցի։ Պարսիկները որոշ ժամանակ անց դավադրաբար գերևարել և կուրացրել են արքային։ Ավատատիրական ներքին հակամարտությունները առավել սրվել են Տիրանի հաջորդի և որդու՝ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ։ Արշակ Բ-ի մեղմ և զիջողական քաղաքականությունն ավատատիրական խոշոր իշխանությունների նկատմամբ անցել է ապարդյուն։ Ի վերջո նա վարել է կենտրոնախույս ուժերին բռնությամբ սանձելու քաղաքականություն։ Տիրանի և Արշակի օրոք թագավորական իշխանության համար պայքարում աչքի է ընկել հայ արքունիքի խոշոր գործիչ Հայր Մարդպետը։ Երկրի ներքին և արտաքին դրությունը ծանրացել է Հռոմի և Պարսկակստանի միջև կնքված հակահայկական համաձայնագրի ստորագրումից հետո («[[Ամոթալի դաշնագիր]]» 363), որի ժամանակ Արշակ Բ-ն պայքարել է ոչ միայն պարսից բանակի, այլև Շապուհ II-ի խրախուսմամբ աշխուժացած կենտրոնախույս ուժերի դեմ։ 364-368 թվականներին Արշակ Բ-ն հերոսական ջանքերով պահպանել է թագավորությունը։ Արշակի ձերբակալությունից հետո երկրի պաշտպանությունը ղեկավարել են [[Փառանձեմ]] թագուհին ու թագաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապը]]։ 371 թվականի գարնանը [[Ալաշկերտի դաշտ|Ձիրավի]] դաշտում ([[Նպատ]] լեռան մոտ) տեղի ունեցած ճակատամարտում հայ-հռոմեական զորքերը հաղթել են պարսից բանակին և ազատագրել Մեծ Հայքը։ Պապը մեծացրել է արքունի բանակը, ճնշել նախարարների և եկեղեցու անհնազանդությունները, կատարել երկրի կենտրոնացումն ու հզորացումն ապահովող բարեփոխումներ։ Հռոմեական իշխանությունը, վախենալով Հայոց երիտասարդ թագավորի ձեռներեցությունից, 374 թվականի աշնանը դավադրությամբ սպանել է նրան և Մեծ Հայքի գահին դրել [[Վարազդատ|Վարազդատին]]։ Սասանյան Իրանը Հայոց սպարապետ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] և պարսկասեր նախարարների միջոցով Վարազդատին տապալելուց հետո, 387 թվականին Հռոմի հետ համաձայնության է եկել և [[Հայաստանի առաջին բաժանում|բաժանել Մեծ Հայքը]]։ Մեծ Հայքի ծայրագավառներն անդամատվել են, մնացած գավառների մոտ 4/5-ը ճանաչվել է պարսկական ազդեցության շրջան, 1/5-ը՝ հռոմեական։ Նրանցում առժամանակ ձևականորեն պահպանվել են Արշակունի գահակալները։ Պապի որդի [[Արշակ Գ]]-ի մահով (389) հռոմեական մասը վեր է ածվել պրովինցիայի։ Պարսկական մասում մինչև 428 թվականը հաջորդաբար թագավորել են [[Խոսրով Դ]], [[Վռամշապուհ]] և Արդաշիր Արշակունի արքաները։ Վերջինիս գահազրկումից (428) հետո Մեծ Հայքի պարսկական հատվածը վեր է ածվել մարզպանության։ Մեծ Հայքի [[Արցախ]] և [[Ուտիք]] նահանգները [[Արշակունիներ (մազքթաց)|Մազքթաց Արշակունիների]] պետության տարածքի հետ միասին կազմել են Աղվանից մարզպանությունը։ Հայոց պետականության և հայ Արշակունիների թագավորության վերացումը եղել է ներքին ավատատիրական հարաբերությունների զարգացման և արտաքին տերությունների՝ Հռոմի և Սասանյան Իրանի ռազմական միջամտությունների հետևանք։ == Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում == [[File:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|thumb|[[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] կողմից [[Տրդատ Գ]] թագավորի մկրտության ժամանակավրեպ պատկերումը]]{{Main article|Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում}} Քրիստոնեությունից առաջ հայերը հիմնականում դավանել են [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|զրադաշտականության սինկրետիկ ձևը]] (հավանաբար ընդունվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյանների]] ժամանակաշրջանում), որն իր մեջ ներառել է զգալի տեղական հայկական և այլ կրոնական տարրեր{{Sfn|Russell|1987|loc="The Armenians preserved strong regional traditions which appear to have been incorporated into Zoroastrianism, a religion adopted by them probably in the Achaemenid period"}}{{sfn|Boyce|2001|p=84}}։ 4-րդ դարի սկզբին [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորիչը]] դավանափոխ է արել մոլի զրադաշտական Տրդատ Գ արքային և արքունիքի անդամներին{{sfn|Stoyanov|2000|p=99}}։ Դրա արդյունքում Հայաստանը դարձել է առաջին պետությունը, որը քրիստոնեությունն ընդունել է որպես պաշտոնական կրոն<ref>Academic American Encyclopedia – Page 172 by Grolier Incorporated</ref><ref>Estimated dates vary from 284 to 314. The latter is the date favored by mainstream scholarship, see Garsoïan (''op.cit.'' p.82), following the research of Ananian, and Seibt (2002)</ref>։ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծել է Հայոց այբուբենը՝ Աստվածաշնչի թարգմանության և քրիստոնեական քարոզչության նպատակով, ինչը միաժամանակ նշանավորել է նաև հայ գրականության սկզբնավորումը։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] աշխատության՝ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևը]] 411 թվականին ասորերեն բնագրից ամբողջությամբ թարգմանել է Ավետարանը։ Այդ աշխատանքը, սակայն, համարվել է թերի, քանի որ կարճ ժամանակ անց Մաշտոցի աշակերտներից երկուսը՝ [[Հովհան Եկեղեցացի|Հովհան Եկեղեցացին]] և [[Հովսեփ Պաղնացի|Հովսեփ Պաղնացին]], ողևորվել են դեպի [[Եդեսիա]]՝ Աստվածաշնչյան գրքերը թարգմանելու նպատակով։ Նրանք հասել են մինչև [[Կոստանդնուպոլիս]] և իրենց հետ բերել հունարեն բնագրի հավաստի օրինակները։ [[Ալեքսանդրիա|Ալեքսանդրիայից]] բերված այլ ձեռագրերի օգնությամբ Աստվածաշունչը կրկին թարգմանվել է հունարենից՝ ըստ [[Յոթանասնից թարգմանություն|Յոթանասնից թարգմանության]] և [[Որոգինես|Որոգինեսի]] Վեցասյունյա բնագրի։ Այս տարբերակն ավարտին է հասցվել մոտ 434 թվականին և մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու կողմից։ == Սոցիալական կառուցվածք == Նախարարական համակարգը, որը դարեր շարունակ բնութագրել է հայ հասարակությունը և ներքին քաղաքականությունը, ձևավորվել է մեր թվարկության սկզբում կամ դրանից առաջ։ Այն գոյություն է ունեցել Հայաստանի Արշակունյաց թագավորության ողջ ժամանակաշրջանում և պահպանվել դրա անկումից հետո ևս մի քանի դար{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանը կիսել է այս սոցիալական համակարգը Պարթևստանի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Թեև նախկինում գիտնականներն այն հաճախ համեմատել են միջնադարյան եվրոպական ֆեոդալիզմի հետ, առավել շատ զուգահեռներ կարելի է գտնել իրանական աշխարհի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ինչպես և Իրանում, հայ հասարակությունը նախարարական համակարգի պայմաններում բաժանված է եղել երեք հիմնական դասերի. նախարարներ (խոշոր ավատատերեր, որոնք համապատասխանում էին իրանական վուզուրգանին), ազատներ (ստորին ազնվականություն, որոնք կրում էին նույն անվանումը, ինչ պարթևական ազատը) և անազատներ կամ ոչ ազնվականներ, որոնք բաղկացած էին ռամիկներից («հասարակ ժողովուրդ»՝ առևտրականներ և արհեստավորներ) ու շինականներից (գյուղացիություն, որը կազմում էր բնակչության ճնշող մեծամասնությունը)։ Վերջիններս համապատասխանում էին իրանական վաստրոսանին, որոնք ազատ էին, թեև գյուղացիները կարող էին կցված լինել հողին{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Համակարգի հիմքը խոշոր ազնվականական տոհմերն են եղել{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Այս տոհմերի առաջնորդները՝ նախարարները կամ տանուտերերը, դասակարգվել են ըստ առաջնահերթության՝ համաձայն արքունի կայացվող խնջույքների ժամանակ թագավորական սեղանի շուրջ իրենց զբաղեցրած տեղի (բարձի){{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Նախարարները սովորաբար բնակվել են իրենց հեռավոր ամրոցներում և «սեփական տիրույթների սահմաններում օժտված են եղել ինքնիշխան վարչական ու դատական իշխանությամբ»։ Պատերազմի ժամանակ նրանք ղեկավարել են իրենց տոհմի զինվորական ուժերը։ Խոշոր տոհմերի տիրույթներն անօտարելի և անբաժանելի են եղել, իսկ տոհմի առաջնորդը կառավարել է այդ տիրույթները տոհմի մյուս արու անդամների օգնությամբ, որոնք կոչվել են սեպուհներ։ Պետական կարևորագույն պաշտոնները զբաղեցրել բացառապես որոշակի տոհմերի ներկայացուցիչները. օրինակ՝ [[Սպարապետ|սպարապետի]] (գլխավոր հրամանատարի) պաշտոնը [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տոհմի արտոնությունն է եղել։ Թեև Արշակունի թագավորները փորձել են սահմանափակել մեծատոհմիկների իշխանությունը, նրանք երբեք չեն կարողացել հասնել կենտրոնացվածության այն մակարդակին, որն առկա է եղել Սասանյան կայսրությունում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Թագավորը դիտարկվել է լոկ որպես «առաջինը հավասարների մեջ» խոշոր տոհմերի առաջնորդների միջև{{Sfn|Garsoïan|2005}} և ըստ սովորույթի՝ պարտավոր է եղել խորհրդակցել նրանց հետ կարևորագույն հարցերի շուրջ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=78}}։ Թագավորի և ազնվականության միջև հակամարտությունը թուլացրել է Արշակունյաց գահը, սակայն «տոհմի (տան) ուժն ու հարատևությունը կերտել են մի սոցիալական կառուցվածք, որն ընդունակ է եղել գոյատևել նույնիսկ քաղաքական անկման պահերին, իսկ հասարակության ապակենտրոնացված բնույթը նվազեցրել է դրա լիակատար բռնակցման հնարավորությունները»{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Արշակունյաց Հայաստանի ստորին դասերի վերաբերյալ շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Գյուղերն ու ավանները շատ ավելի տարածված են եղել, քան քաղաքները։ Ռամիկները (հասարակ ժողովուրդը) օժտված են եղել որոշակի իրավունքներով և երբեմն ազնվականության հետ միասին մասնակցել են ժողովներին։ Գյուղացիները պարտավոր են եղել իրենց տիրոջը վճարել հարկեր, կատարել աշխատանքային պարտավորություններ (նման արևմտաեվրոպական բարշինային) և զինվորական ծառայություն մատուցել որպես օժանդակ հետևակ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=79}}։ Ստրուկները հիմնականում ռազմագերիներն են եղել, որոնք առավելապես կապված են եղել տաճարական տիրույթների հետ և, ըստ ամենայնի, ավելի քիչ են տարածված եղել այլ վայրերում{{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Տաճարական տիրույթները կառավարվել են քրմերի ժառանգական դասի կողմից, որոնք ունեցել են իրենց սեփական զինվորական ստորաբաժանումները{{Sfn|Garsoïan|2004|p=80}}։ == Մշակույթ == Հայաստանում իրանական ազդեցության երեք փուլերից ([[Աքեմենյաններ|Աքեմենյան]], [[Պարթև Արշակունիներ|Արշակունյաց]], [[Սասանյաններ|Սասանյան]]) Արշակունյաց շրջանն ամենազորեղն ու հարատևն է եղել։ Այս փուլն սկսվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում պարթևների վերելքով և իր գագաթնակետին հասել մ.թ. 1-ին դարի կեսերին՝ հայկական գահին Արշակունյաց տոհմի ճյուղի հաստատմամբ։ Հայաստանի Արշակունի թագավորները ձգտել են իրենց արքունիքը կազմակերպել [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] օրինակով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Պարթևական բազմաթիվ տարրեր անմիջականորեն ներմուծվել են հայկական քաղաքակրթության մեջ, օրինակ՝ [[Գուսան|գուսանները]], որոնք նման են եղել երգիչ-երաժիշտների կամ մինստրելների{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Արշակունյաց Հայաստանում լայնորեն տարածված է եղել ազնվական զավակներին դայակների կամ դաստիարակների մոտ մեծացնելու սովորույթը (դայակություն), ինչը նաև լայն տարածում է ունեցել իրանական ողջ համակարգում{{sfn|Rapp|2014|p=89}}։ Արշակունի թագավորները ճանաչել են Պարթևստանը և այն համարել իրենց հայրենի երկիրը{{sfn|Russell|2004|p=41}}։ Հայտնի է, որ Տրդատ Գ-ն (գահակալել է 298–330) իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասել է հետևյալը{{sfn|Russell|2004|pp=41–42}}. {{Քաղվածք|զի քաջատեղեակ եմ Յունաց և Հոռոմայեցւոց աշխարհին, և Պարթևաց մերոց կողմանցս, զի և տուն իսկ է մեր, նոյնպէս և Ասորեստանեայց և Արարացւոց և Ատրպատականի}} Արշակունիների օրոք հայերը ծանոթացել են որոշ պատմությունների, որոնք հետագայում ներառվել են պարսկական «[[Շահնամե]]» էպոսի մեջ։ Դրանք ներառում են այնպիսի կերպարների մասին պատմություններ, ինչպիսիք են Հրասյակը (Աֆրասիաբ), Շավարշը (Սիավաշ) և Սպանդարատը (Էսֆանդիար){{sfn|Russell|2004|p=1066}}։ Հայերը Հայաստանի և Պարթևստանի արքայական տոհմերի միջև առկա կապը դիտարկել են որպես անխզելի{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Հայկական աղբյուրներում «թագավոր» և «Արշակունի» եզրույթները գործածվել են որպես հոմանիշներ{{sfn|Russell|1987|p=163}}{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Արշակունի արքան ընկալվում էր որպես «բնակ տերն աշխարհիս» (այս երկրի բնիկ տերը){{sfn|Russell|1987|p=163}}։ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] «Պատմություն հայոցը», որը 5-րդ դարի հայ պատմագրական երկ է՝ հիմնված է բանավոր էպիկական աղբյուրների վրա և պարունակում է պնդումներ, որոնք հերքում են, թե Արշակունի թագավորների մեղքերը կարող են նրանց անարժան դարձնել գահակալության համար{{Sfn|Garsoïan|2004|p=76}}։ === Կայսերական գաղափարախոսություն և կրոնական սովորույթներ === Արշակունիները իրանական օրենսդրության կողմնակիցներն են եղել և այդպիսին են մնացել նույնիսկ Պարթևական տերության անկումից հետո{{sfn|Lang|1983|p=518}}{{sfn|Pourshariati|2008|p=44}}։ Նրանք պնդել են, որ կրում են '''''Խվառնահ''''' («փառք»){{sfn|Rapp|2014|p=246}}, որն այն աստվածային փառքն է եղել, որով օժտված են եղել իրանական և իրանալեզու օրինական թագավորները{{sfn|Rapp|2014|p=112}}։ [[Անի|Անին]] (Դարանաղյաց գավառում) ծառայել է որպես [[Արամազդ|Արամազդի]] ([[Ահուրա Մազդա|Ահուրա Մազդայի]] հայկական համարժեքը) պաշտամունքի կենտրոն, ինչպես նաև Արշակունիների տոհմական դամբարանավայր։ [[Աքեմենյան տերություն|Աքեմենյան տերության]] (մ.թ.ա. 550–330) օրինակով Հայաստանի և Իրանի Արշակունիները կիրառել են դամբարանային հուղարկավորությունն ու թաղումը՝ հավանաբար մեծ զգուշությամբ խուսափելով [[Զրադաշտականություն|զրադաշտական]] ''[[Յազատաներ|յազատա]]'' (հրեշտակային աստվածություն) [[Սպանդարամետ|Սպանդարամետի]] սուրբ հողն աղտոտելուց{{sfn|Russell|1987|p=159}}։ Նրանք հավատացել են, որ թաղված Արշակունի թագավորների ոսկորները կրում են նրանց խվանահը (փառքը), ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ Սասանյան շահնշահ Շապուհ Բ-ն իր արշավանքի ժամանակ հանել է նրանց ոսկորները դամբարաններից և դուրս բերել Հայաստանից։ Դամբարանները, ըստ ամենայնի, լավ ամրացված են եղել, քանի որ Շապուհ Բ-ն այդպես էլ չի կարողացել բացել [[Սանատրուկ|Սանատրուկի]] գերեզմանը{{sfn|Russell|1987|p=451}}{{sfn|Canepa|2018|p=230}}։ [[Բագավան|Բագավանի]] հնագույն սրբավայրը մեծ նշանակություն է ունեցել Արշակունիների համար, որոնք այնտեղ նշել են իրանական Ամանորի տոնը ([[Նավասարդ]]/[[Նովրուզ]]){{sfn|Canepa|2018|p=115}}։ Վարազը, որը ''յազատա'' Վերեթրագնայի (հայերենում՝ [[Վահագն]]) սիրելի տոտեմն է եղել, հանդիսացել է Արշակունիների խորհրդանիշը{{sfn|Russell|2004|p=170}}։ === Լեզվական և անվանաբանական ավանդույթներ === [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների]] օրոք Հայաստանի մշակույթում գերիշխել է [[Հելլենիզմ|հելլենիզմը]], սակայն Արշակունիների գահակալությունը նշանավորվել է երկրում իրանականության գերակայությամբ, որի ժամանակ էլ հենց պարթևերենը փոխարինել է [[Հունարեն|հունարենին]]՝ որպես կրթված խավի լեզու: Այնուամենայնիվ, հայկական հելլենիզմը չի վերացել, քանի որ Պարթև Արշակունիները հպարտ հելլենասերներ (ֆիլհելլեններ) են եղել{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}: Հայերենը սոսկ զանգվածային տարածում ունեցող լեզու է եղել, իսկ վերնախավի և արքունիքի շրջանում գերիշխել է [[Պարթևերեն|պարթևերենը]]: Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ դասական հայերենը ([[Գրաբար|գրաբարը]]) ներառել է իր իրանական փոխառությունների մեծ մասը{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}: Ժամանակակից պատմաբաններ Ռ. Շմիթը և Հ. Վ. Բեյլին հայերենի վրա պարթևերենի ազդեցությունը համեմատում են 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո անգլերենի վրա ֆրանսերենի ունեցած ազդեցության հետ{{sfn|Schmidt|Bailey|1986|pp=445–465}}: Քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո Արշակունիները շարունակել են պահպանել իրենց իրանական անվանաբանական ավանդույթները, ինչի վկայությունն են արական Տրդատ, Խոսրով, Տիրան, Արշակ, Պապ, Վարազդատ և Վռամշապուհ անունները, ինչպես նաև իգական Աշխեն, Զարմանդուխտ, Խոսրովիդուխտ, Որմիզդուխտ, Վարդանդուխտ անունները։ Հատկանշական է, որ [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա]]-ի մոր անունը՝ Բամբիշը, պարսկերեն նշանակում է «թագուհի»{{sfn|Garsoïan|1985|p=201}}։ Ընդհանուր առմամբ, քրիստոնյա Արշակունիները հավատարիմ են մնացել իրենց արշակունյաց-իրանական ավանդույթներին{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Հայոց այբուբենի ստեղծման ժամանակ (5-րդ դարի սկիզբ՝ Արշակունյաց թագավորության վերջին տասնամյակներին) միջին պարսկերենը հանդիսացել է արքունի և վարչական լեզու։ Գրավոր հայերենի ընդունումը զգալիորեն նվազեցրել է միջին պարսկերենի նշանակությունը, թեև վերջինս շարունակել է որոշակի դեր խաղալ Հայաստանի սասանյան տիրապետության տակ գտնվող հատվածում։ Հունարենն ու ասորերենը գործածվել են եկեղեցում, մինչև որ փոխարինվել են գրավոր հայերենով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ == 12-428 թվականին գահակալած արքաների ցանկ == Սա Հայաստանի արքաների ցանկն է շուրջ 12–428 թվականների միջջակայքում, որոնց մեծ մասը հանդիսացել են Արշակունյաց հարստության ներկայացուցիչներ։ Ցանկում ներառված են նաև ոչ դինաստիական կառավարիչներն ու միջթագավորության շրջանները (որոշ թվականներ մոտավոր են){{Sfn|Garsoïan|2004|p=94}}։ === [[Վոնոն]] === [[Պատկեր:Vonones I the Arsacid.jpg|մինի|Վոնոնի պատկերով մետաղադրամ]] Հայոց թագավոր մոտ [[12]]-[[16]] թվականներին։ Պարթևաց [[Հրահատ Դ]] Արշակունու ավագ որդին։ Պատանի հասակում պատանդ է եղել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությունում]], դաստիարակվել և կրթվել այնտեղ՝ դառնալով Հռոմի կամակատար։ [[Որոդես Գ]] արքայի մահից հետո, 7 թվականին կամ 8-ին բազմել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] գահին։ Սակայն գահակալական կռիվներում պարտվել է [[Արտավան Գ]]-ին և ապաստանել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]], ինչից հետո Հռոմի միջամտությամբ բազմել է Հայոց թափուր գահին։ Հայ ժողովուրդը դժգոհ է եղել Վոնոնից։ Հայ-պարթևական ուժերի դեմ պատերազմելու վտանգից խուսափելու համար, [[Տիբերիոս]] կայսրը գահընկեց է արել Վոնոնին։ Ըստ [[Հովսեպոս Փլավիոս|Հովսեպոս Փլավիոսի]], հայերը ձերբակալել են Վոնոնին ու հանձնել [[Ասորիք|Ասորիքի]] հռոմեական կուսակալ [[Կրետիկոս Սուլանոս|Կրետիկոս Սուլանոսին]]։ [[Տակիտոս|Տակիտոսը]] վկայում է, որ Վոնոնը սպանվել է հռոմեացի զինվորի ձեռքով՝ կանալքից փախչելու փորձի ժամանակ։ === [[Արտաշես Գ]] (Զենոն-Արտաշես, ոչ Արշակունի) === [[Պատկեր:Æ 8 Chalkoi of Artaxias III.jpg|մինի|Զենոն-Արտաշեսի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին, [[Պոնտոս|Պոնտոսի]] և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքի]] թագավոր Պոլեմոնի որդին է։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]]՝ Զենոն-Արտաշեսը մեծացել է հայկական միջավայրում և հարմարվել հայերի կենցաղին ու բարքերին։ Հնարավոր է, որ Զենոնը մեծացել է Փոքր Հայքում, որը նրա հոր տիրակալության մաս է կազմել մ․թ․ա․ 35 թվականից։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] գահը ստացել է Հռոմի [[Տիբերիոս]] կայսեր և նրա զորավար [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսի]] օժանդակությամբ և հայ նախարարների համաձայնությամբ։ Զենոնի գահակալական իրավունքը ճանաչել է նաև Պարթևաց [[Արտավան Գ]] թագավորը։ Զենոնն ընդունել է հայերին հարազատ Արտաշես անունը։ Մեկ պատմաբանի կարծիքով՝ սրանով նա հղում էր անում հռոմեացիների կողմից սպանված [[Արտաշես Բ]] արքային։ Զենոնը վարել է խաղաղ և, համեմատաբար, ինքնուրույն քաղաքականություն։ [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան]] արքայատան անկումից հետո Զենոնը միակ [[Դրածո թագավորներ|դրածո թագավորն]] է եղել, որին հայերը հանդուրժել են Հայոց գահին։ Ի դեմս Զենոնի, հայ ավագանին փորձել է վերականգնել Հռոմի ռազմական միջամտությամբ կործանված հայկական թագավորությունը։ Նրա մահից հետո Արտաշատում գահակալել են Պարթևստանի և Հռոմի դրածո թագավորները։ [[Պատկեր:King Arshak I.jpg|մինի|288x288փքս|Արշակ Ա]] === [[Արշակ Ա]] === 34 թվականին դարձել է հայոց թագավոր։ Պարթևաց թագավոր [[Արտավան Գ]]–ի որդին է։ Հաջորդել է [[Զենոն-Արտաշես|Զենոն-Արտաշեսին]]՝ հայկական ավագանու համաձայնությամբ։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] [[Հռոմ|Հռոմի]] հեղինակությունը պահպանելու և պարթևական վտանգը կանխելու համար [[Տիբերիոս]] կայսրը [[35]] թվականին մեծաթիվ ուժեր է ուղարկել Արևելք և միաժամանակ իբերական, աղվանական և սարմատական ցեղերին հրահրել [[Հայաստան|Հայաստանի]] ու [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] դեմ։ [[Իբերիա|Իբերիայի]] թագավոր Փարսմանի եղբայր Միհրդատը, Հռոմի դրդմամբ, դավով սպանել է Արշակին և նստել Հայոց գահին։ === [[Որոդես Պարթև]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] չճանաչված արքա, որը գահակալել է 35 թվականին, հաջորդել է Պարսից նախկին արքա [[Վոնոն|Վոնոնին]], որը [[Պարթևստան|Պարթևստանում]] գահազրկվելուց հետո հաստատվել է Մեծ Հայքում։ Պարթևաց [[Արտավան Գ]] արքայի երկրորդ որդին, Մեծ Հայքի [[Արշակ Ա]] թագավորի կրտսեր եղբայրը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] կրտսեր ճյուղից։ === [[Միհրդատ Իբերացի]] (Փառնավազյան դինաստիա) === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, [[Իբերիա|Իբերիայի]] Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ [[Տակիտոս]] պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել ր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդի]] ձեռքով։ [[Պատկեր:Rhadamistus, by Francesco Alberi.jpg|մինի|215x215փքս|Հռադամիզդ]] === [[Հռադամիզդ]] (Փառնավազյան դինաստիա) === Դրածո թագավոր [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] [[51]]-[[53]] թվականներին։ [[Վիրք|Վիրքի]] [[Փարսման I]] թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ Հռադամիզդի իշխանությունը Հայաստանում ուղեկցվել է հայերի բացահայտ ատելությամբ ու դիմադրությամբ։ Թեև նա մայրական կողմից Արտաշեսյան է եղել, սակայն հայ ավագանին նրան համարել է դաժան բռնապետ, ով սպանել էր իր սեփական հորեղբորը։ [[52]] թվականին չի կարողացել դիմադրել Հայոց թագավոր [[Տրդատ Ա]]-ին և փախել է [[Վիրք]]։ 53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա-ն գտնվել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանում]], Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով [[Հայեր|հայերից]], դարձյալ փախել է Վիրք։ Փախուստի ճանապարհին փորձել է եղել սպանել հղի կնոջը և գցել [[Երասխ գետ|Երասխի]] ջրերը։ Սակայն [[Զենոբիա Իբերիացի|Զենոբիան]] փրկվել է և տեղի հովիվները նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]]։ Հռադամիզդը սպանվել է իր հոր՝ Փարսման Ա֊ի կողմից։ Հայրը դա արել է, որպեսզի կարողանա պահպանել Հռոմում իր հեղինակությունը։ === [[Տրդատ Ա]] === [[Պատկեր:Tiridates.jpg|մինի|287x287փքս|Տրդատ Ա]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[52]] թվականից։ Նա հայ Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրն է, ինչպես նաև Պարթևաց Արշակունի արքա [[Վոնոն Բ Պարթև|Վոնոն Բ–ի]] որդին, [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] թագավոր [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա]]–ի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հայկական ավագանու աջակցությամբ։ Նրա գահակալության սկզբնական շրջանը նշանավորվել է երկու ընդհատումով՝ կարճատև դադար 54 թվականի վերջին և ավելի երկարատև ընդհատում 58-63 թվականներին։ 52 թվականին պարթևաց արքա Վաղարշը և նրա եղբայր Տրդատը մտել են Հայաստան և հայերի օգնությամբ վտարել հռոմեական դրածո թագավորին։ Սա հանգեցրել է Հռոմի հետ 10-ամյա պատերազմի։ Պատերազմի ընթացքում հռոմեացիները գրավել են ու ավարել Արտաշատը, սակայն հայ-պարթևական ուժերըհակահարված են հասցրել։ 62 թվականին տեղի ունեցած [[Հռանդեայի ճակատամարտ|Հռանդեայի ճակատամարտում]] հայերն ու պարթևները շրջափակել են հռոմեական զորքին և ջախջախիչ հաղթանակ տարել նրանց նկատմամբ։ Որպես նվաստացում՝ հռոմեացի զինվորներին ստիպել են անցնել նիզակներից պատրաստված «լծի» տակով (որը հայտնի է նաև որպես «լծի արարողակարգ»)։ Պատերազմն ավարտվել է հաշտությամբ. Տրդատը ճանաչվել է Հայաստանի թագավոր, բայց թագը պետք է ստանար [[Ներոն|Ներոն կայսրից]]։ 66 թվականին Տրդատը մեծ շքախմբով մեկնել է Հռոմ, թագադրվել և վերադարձել Հայաստան՝ իր հետ բերելով նաև արհեստավորներ՝ ավերված քաղաքները վերականգնելու համար։ Տրդատ Ա-ն վերադառնալով Հայաստան՝ զբաղվել է երկրի տնտեսության վերականգնմամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Վերականգնել է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը և վերջինիս հաղորդում իր նախկին շուքը։ Հռոմեացի պատմիչների վկայությամբ՝ այն կոչվում է ''«Ներոնեա»:'' Մայրաքաղաքից ոչ հեռու՝ [[Ազատ գետ|Ազատ գետի]] հոսանքով դեպի վեր՝ [[Գառնի (գյուղ)|Գառնիում]], կառուցվում է հզոր [[Գառնու բերդ|բերդ]], ինչպես նաև արքայական բաղնիք և այլ կառույցներ։ [[Գառնու հեթանոսական տաճար|Գառնու հեթանոսական տաճարը]] կառուցվել էր [[77]] թվականին՝ [[Հռոմ|Հռոմի]] [[Կոլիզեում|Կոլիզեումից]] 3 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված [[Հելիոս]]-[[Միհր|Միհրին]]։ Տրդատի մահվան մասին տվյլաները հայտնի չեն։ === [[Տիգրան Զ]] (Հերովդեսյան դինաստիա) === [[Պատկեր:Tigranes VI king of Armenia.jpg|մինի|Տիգրան Զ-ի մետաղադրամները]] Հայոց թագավոր 60-61 թվականներին։ Նախապես եղել է Քաղկիդիկեի թագավոր։ Հայոց թագավոր [[Տիգրան Ե]]–ի եղբոր՝ Ալեքսանդրի որդին։ Երկար տարիներ ապրել է Հռոմում, եղել [[Ներոն]] կայսեր մտերիմներից։ 58 թվականի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>։ Գահընկեց է արվել 61 թվականին և դրանից հետո հայոց գահին նրան վերստին փոխարինել է Տրդատ Ա-ն։ Հայտնի է որ մահացել է 68 թվականից հետո։ === [[Սանատրուկ]] === [[Պատկեր:Sanatruk and Avde after three days in snow storm.jpg|մինի|Սանատրուկը և Ավդեն]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմի]] թագավոր 88-110 թվականներին, հաջորդել է [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]] (66-88), համարվում է նաև Միջագետքի [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] ([[Եդեսիա]]) թագավոր (91-109)։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա մեղադրվել է Հայաստանում [[Բարդուղիմեոս առաքյալ|Սուրբ Բարդուղիմեոս]] և [[Թադեոս առաքյալ|Սուրբ Թադեոս]] առաքյալների նահատակության համար, քրիստոնյաների հալածանքների, ինչպես նաև իր սեփական դստեր՝ [[Սանդուխտ|Սանդուխտի]] նահատակության համար։ Մահացել է 110 թվականին։ === [[Աշխադար]] === Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդել է [[Սանատրուկ|Սանատրուկին]], եղել է Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի որդին։ Գահ է բարձրացել Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը Բակուր II-ի մահից հետո Աշխադարի հետ համաձայնության չգալով 113 թվականին Աշխադարին գահընկեց է արել և փոխարենը գահին է բազմեցրել նրա եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Աշխադարի գահազրկումը դարձել է հռոմեա-պարթևական նոր պատերազմի պատճառ։ Այս փոփոխությունը դիտելով [[Հռանդեայի պայմանագիր|Հռանդեայի դաշնագրի]] խախտում՝ [[Տրայանոս]] կայսրը Աշխադարի հետ միասին 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։ [[Պատկեր:Parthamasiris, King of Armenia, Son of Pacorus, Humbles Himself before Trajan.jpg|մինի|298x298փքս|Պարթամասիր]] === [[Պարթամասիր]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (113-114), [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ Պարթևի]] կրտսեր որդին<ref>Mommsen, ''The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian'', էջ. 66</ref>։ Պարթամասիրը եղել է [[Բակուր Բ Պարթև]] թագավորի երեք որդիներից<ref>Potts, ''Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology'', էջ. 151</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>, որի մոր անունն անհայտ է։ Նա Պարթևաց դինաստիայի անդամ է եղել, հետևաբար հանդիսացել է [[Արշակունիներ|Հայաստանի Արշակունիների տոհմի]] ազգականը<ref>Farrokh, ''Shadows in the Desert: Ancient Persia at War'', էջեր. 159-8</ref>։ Աշխադարին գահընկեց անելուց հետո Տրայանոսն արշավել է Հայաստան։ 114 թվականին հռոմեական բանակը Սատաղից ներխուժել է [[Մեծ Հայք]] և շարժվել է դեպի [[Արտաշատ]]։ Չկարողանալով դիմադրություն կազմակերպել՝ Պարթամասիրը ներկայացել է Տրայանոսին։ Պարթամասիրը գլխից հանել է թագը և դրել կայսեր ոտքերի մոտ<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1/LfbhNVJ1dyAC?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA254&printsec=frontcover |title=Քննական պատմութիւն հայոց: Արշակունիքի ի ժամանակի հեթանոսութեան. Պատմական ժամանակ. Բ |date=1895 |language=hy}}</ref>՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով<ref>{{Cite book |last=Mesrop |first=Gēorg |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6/ZMZKAAAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA302&printsec=frontcover |title=Հայոց պատմութիւն: քննական |date=1915 |publisher=Փարոս հրատարակչական ընկերութիւն |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Մերժելով Պարթամասիրի խնդրանքը՝ Տրայանոսը բռնակցել է Հայաստանը և այն վերածել հռոմեական նահանգի<ref>{{Cite book |last=Gatʻěrchean |first=Hovsēpʻ |url=https://www.google.am/books/edition/Tiezerakan_patmut%CA%BBiwn_i_skzban%C4%93_ashkha/hp8pAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA173&printsec=frontcover |title=Tiezerakan patmutʻiwn i skzbanē ashkharhi minchʻew tsʻmer zhamanaks: Mijin patmutʻiwn |date=1852 |publisher=I vans Pashtpan S. Astuatsatsni |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313" /><ref name="Касий">Դիոն Կասիոս, [http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt Livre LXVIII, chapitres 17, 19 et 20] {{Wayback|url=http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt|date=20110824023311}}</ref>։ Տրայանոսը Պարթամասիրին Հայաստանից հետ է ուղարկել Պարթևստան և շարունակել իր պարթևական ռազմարշավը<ref name="Bunson-3132">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Պարթամասիրն ազատ է արձակվել այն պայմանով, որ պետք է լքի Հայաստանը, սակայն իրեն ուղեկցող հռոմեացիներից փախուստի դիմելու փորձի ժամանակ նրան ձերբակալ են և մահապատժի ենթարկել Տրայանոսի հրամանով<ref name=":02">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>։ === [[Վաղարշ Ա]] === [[Մեծ Հայք|Հայոց]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[117]]-[[140]] (կամ 116-144) թվականներին<ref>«Վաղարշ Ա» ՀՍՀ, հատոր=11, էջ=251</ref>։ [[Սանատրուկ|Սանատրուկ թագավորի]] որդին։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի կայսեր]] համաձայնությամբ Հայաստանի գահին է հաստատվում Սանատրուկի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն: Վաղարշը Հռոմի համար ընդունելի անձնավորություն է եղել, քանի որ նա ոչ թե բուն պարթևական [[Արշակունիներ|Արշակունիներից]] էր, այլ այս դինաստիայի հայկական նոր ձևավորվող ճյուղից: Այս ճյուղը, վաղ թե ուշ ձգտելով ինքնուրույնության, հակադրվելու էր պարթևներին: Վաղարշ Ա-ի թագավորության տարիներին հիմնադրվել է [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որի մասին տեղեկություններ է պահպանել [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]]։ Ըստ նրա տեղեկությունների՝ [[Շրեշ բլուր|Շրեշ բլուրի]] մոտակայքում է գտնվել դեռևս [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] ժամանակներից հայտնի [[Վարդգեսավան]] քաղաքը։ Վաղարշ Ա-ն դրանից հարավ՝ այժմյան [[Էջմիածին|Էջմիածնի վանքի]] և նրա շրջակայքի տարածքում հիմնադրել է նոր քաղաք, որն իր անունով կոչել է Վաղարշապատ։ === [[Սոհեմոս]] === [[Պատկեր:Antoninus Pius Æ Sestertius 84001035.jpg|մինի|Սոհեմոսի մետաղադրամներից]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[144]][[161|-161]], [[164|164-]][[186]])<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 64:</ref><ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1, Երևան 1971, էջ 781-781։</ref>։ Սոհեմոսը հայոց պատմության ամենահռոմեամետ արքաներից է եղել։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձել է Հռոմի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը դուր չի եկել պարթևներին։ 161 թվականին պարթևական զորքը ներխուժել է Հայաստան, գահընկեց արել Սոհեմոսին և գահին բազմեցրել Բակուր Արշակունուն։ Սակայն մի քանի տարի անց հռոմեացիները մեծ զորքով վերադարձել են, գրավել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատն]] ու [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և Սոհեմոսին կրկին բազմեցրել գահին։ Քանի որ հին մայրաքաղաք Արտաշատը հիմնովին ավերվել էր պատերազմի ժամանակ, Սոհեմոսը Վաղարշապատը հռչակեց երկրի նոր մայրաքաղաք։ Նա նաև հելլենիստական մշակույթի մեծ սիրահար է եղել և իր արքունիքում ընդունել է հայտնի գիտնականների ու գրողների։ === [[Բակուր]] === Ծննդյան և մահվան տարեթվերը՝ անհայտ են։ 161-163 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր։ Գահ է բարձրացել Պարթևաց [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]] թագավորի աջակցությամբ, հռոմեական դրածո [[Սոհեմոս]] թագավորի տապալումից հետո։ Բակուրը եղել է նաև պարթև իշխան<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.70</ref>։ Նա [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]] [[Վաղարշ Դ Պարթև|Պարթևի]] (147-191) որդին է եղել{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը որոշ ժամանակ ապրել է Հռոմում՝ իր ընտանիքի անդամների հետ{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը միակ հայոց թագավորն է եղել, որը գահին է բարձրացվել [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] իշխող արքայի կողմից, սակայն հետագայում պաշտոնանկ էր արվել հռոմեական իշխանությունների կողմից<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի գահընկեցությունից հետո Սոհեմոսը կարճ ժամանակով վերականգնվել է իր իշխանությունը Հայաստանում<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի հետագա ճակատագիրը հստակ հայտնի չէ։ [[Պատկեր:Coin of Vologases V, Ecbatana mint.jpg|մինի|171x171փքս|Վաղարշ Բ-ի պատկերով մետաղադրամ]] === [[Վաղարշ Բ]] (Վաղարշ Դ պարթև) === [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] [[արքայից արքա]] (191-208 թվականներ)<ref name="ՀԺՊ">[http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․]</ref>, [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ-ի]] որդին և հաջորդը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] արքայական տոհմից, 180-191 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր։ Վաղարշը վաղ կյանքի ընթացքում դարձել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] կառավարիչ՝ հաջորդելով Սոհեմոսին։ 1-ին և 2-րդ դարերի ընթացքում հայկական գահը սովորաբար զբաղեցրել է Պարթևաց [[Արքայից արքա|արքայից արքայի]] մերձավոր ազգականը, որը կրել է «Հայոց մեծ արքա» տիտղոսը։ Ի տարբերություն Մեծ Հայքում իշխած նախորդ ութ Արշակունի իշխանների՝ Վաղարշին հաջողվել է ապահովել իր սերունդների ժառանգական իշխանությունը հայկական գահի վրա։ Նրա հետնորդները կառավարել են երկիրը մինչև 428 թվականը, երբ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյանները]] վերջնականապես վերացրին հայկական թագավորությունը։ Վաղարշը մահացել է 208 թվականին։ === [[Խոսրով Ա]] === [[Պատկեր:Coin of Tiridates II of Armenia.jpg|մինի|Խոսրով Ա-ի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ|արքա]] (206-253)<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 65, 74</ref>։ Խոսրով Ա-ն հայ Արշակունի թագավոր Վաղարշ Բ-ի որդին է եղել։ Երբ նրա հայրը 191 թվականին բազմել է Պարթևստանի գահին, Հայաստանի իշխանությունը հանձնել է որդուն։ Ըստ պատմիչ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]]՝ հայոց արքան այդ ժամանակ պարթևական աշխարհում իր կշռով երկրորդն է եղել՝ զիջելով միայն «արքայից արքային»։ Խոսրովը վարել է շատ խոհեմ և չեզոք քաղաքականություն. երբ հռոմեական կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս|Սեպտիմիոս Սևերոսը]] արշավել է պարթևների դեմ և նույնիսկ գրավել նրանց մայրաքաղաքը, Խոսրովը նվերներ ու պատանդներ է ուղարկել կայսրին՝ փոխարենը ստանալով Հռոմի պաշտպանությունն ու խաղաղություն։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է հաջորդ կայսրի՝ [[Կարակալլա|Կարակալլայի]] օրոք, որը 214-216 թվականներին խաբեությամբ ձերբակալել է Խոսրովին ու նրա ընտանիքին։ Այս դավաճանությունը Հայաստանում հզոր ապստամբություն է առաջացրել Հռոմի դեմ, և կայսրը ստիպված է եղել զորք ուղարկել այն ճնշելու համար։ Խոսրով Ա-ն մահացել է 217 թվականին՝ կալանքի տակ, իսկ նույն տարում Կարակալլայի սպանությունից հետո հայոց գահը ժառանգել է Խոսրովի որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ === [[Տրդատ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմից]] արքա (217-252 թվականներին)։ Տրդատ Բ-ը եղել է Հայստանի թագավոր [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով I]]-ի (198-215) որդին և ժառանգորդը{{sfn|Adalian|2010|p=xxxii}}։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 214-216 թվականներին նա և իր ընտանիքի անդամները պահվել են հռոմեացիների վերահսկողության տակ, ինչը Հայաստանում Հռոմի դեմ մեծ ապստամբություն էր առաջացրել{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Տրդատը հռչակվում է Հայաստանի թագավոր՝ Մակրինոսի (217-218) աջակցությամբ<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.71</ref>։ Տրդատ Բ-ը կառավարել է որպես Հայստանի թագավոր 217 թվականից մինչև իր մահը՝ 252 թվականին{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Ըստ [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանի]]՝ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսը]], [[Սեբեոս|Սեբեոսը]] և [[Մովսես Խորենացի|Խորենացին]] 3-րդ դարում հիշատակում են միայն երկու հայ թագավոր՝ [[Խոսրով Մեծ]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծ]], մինչդեռ այդ դարում Հայաստանում իշխել են, իրապես հինգ թագավոր հետևյալ հաջորդականությամբ՝ [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով Ա]], [[Տրդատ Բ]], [[Արտավազդ]], [[Խոսրով Բ]] և [[Տրդատ Գ]]։ Հունա-հռոմեական աղբյուրների օգնությամբ պարզված է, որ Ագաթանգեղոսի պատմության մեջ, Տրդատ Գ-ի հոր, Խոսրովին են վերագրված այն բոլոր դեպքերը, որոնք իրապես տեղի են ունեցել Տրդատ Բ-ի ժամանակ, որը Հայաստանում թագավորել է 217-252 թվականներին<ref>{{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության |publisher=ՀայՊետ |year=1957 |pages=76 |language=հայերեն |archive-url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Manandyan,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/4/mode/2up}}</ref>։ [[Պատկեր:Khosrov_II_of_Armenia_killed_by_Anak.jpg|մինի|278x278փքս|Անակի կողմից սպանված Խոսրով Բ-ն]] === [[Խոսրով Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[252]]-[[287]]), գահակալել է հոր՝ [[Տրդատ Բ]]-ից հետո։ Խոսրով Բ-ն, հաճախ դաշնակցելով հարևան [[Վիրք|վրացիների]] ու [[Աղվանք|աղվանների]], իսկ երբեմն էլ հռոմեացիների հետ, պայքար է մղում Սասանյան Պարսկաստանի դեմ։ Սակայն այդ պայքարը անարդյունք է մնում։ Խոսրով Բ-ի հակասասանյան քաղաքականությունը, բնականաբար, չէր կարող առաջ չբերել նրա դեմ պարսից իշխող վերնախավի թշնամությունն ու վրեժխնդրությունը։ Պատմիչ Ագաթանգեղոսը հաղորդում է հայոց թագավորի Սասանյան Պարսկաստանի դեմ արշավանքների մասին։ Գահակալել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արևմտյան՝ հռոմեական մասում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ Ունեցել է 2 զավակ․ դուստր՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]]<ref>[http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php Biography] of Saint Gregory_the_Illuminator. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015071207/http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php|date=2020-10-15}}</ref> և որդի՝ [[Տրդատ Գ|Տրդատ]]<ref>Hovannisian, ''The Armenian People'', p. 218.</ref>։ Որդուն հետագայում տանում են Հռոմ, մեծանում է հռոմեական միջավայրում, իսկ դստերը՝ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] [[Կեսարիա]]<ref>Eghiayean, ''Heroes of Hayastan: a dramatic novel history of Armenia'', p. 191.</ref>։Ըստ ավանդական պատմության՝ Խոսրովը սպանվում է [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատում]], պարսից թագավորի կողմից ուղարկված վարձկան [[Անակ Պարթև|Անակ Պարթևի]] ձեռքով ([[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] հայրը)<ref>{{Cite web |title=ХОСРОВ II ВЕЛИКИЙ - Древо |url=http://drevo-info.ru/articles/13671545.html |access-date=2026-02-28 |website=drevo-info.ru |language=ru}}</ref>, հավանաբար 287 թվականին։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Անակը ազգակից էր Արշակունիներին<ref>{{Cite journal |last=Franken |first=S. |date=1963-10-01 |title=Vahan M. Kurkjian, A History of Armenia. With maps and illustrations. New York, Armenian General Benevolent Union of America, 1959. 24 x 16, 526 p. $ 6,—. |url=https://doi.org/10.1163/29497671-01604010 |journal=Het Christelijk Oosten en Hereniging |volume=16 |issue=4 |pages=307 |doi=10.1163/29497671-01604010 |issn=2949-7671}}</ref>։ Խոսրովի մահից հետո Հայաստանը կրկին նվաճվում է պարսիկների կողմից, իսկ թագաժառանգ պատանի Տրդատը ապաստան է գտնում Հռոմում<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=ԵՊՀ |year=1975 |pages=200 |language=հայերեն |archive-url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/Jamkochyan.pdf}}</ref>։ === [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիր]] === [[Պատկեր:HormizdICoinHistoryofIran.jpg|մինի|140x140փքս|Որմիզդի պատկերով մետաղադրամը]] Առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ '''Որմիզդ I Սասանյան''' ([[Պարսկերեն|պարս.]]՝ هرمز یکم), [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ [[270 թվական|270 թվականի]] [[Մայիս|մայիսից]] մինչև մյուս տարվա հունիսը։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|Մեծ Հայքի թագավորության արքա]]։ Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դեպ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի արքա]]՝ կառավարելով [[251]]-[[270|270 թվականներին]]։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես [[Խոսրով Բ Փարվեզ]] արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է [[Սողդիանա]], որի տարածքը շուտով միացրել է [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսկական տիրակալությանը]]։ Դեպի [[Կենտրոնական Ասիա|Միջին Ասիա]] տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է [[Էսթախր]], որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։ [[Պատկեր:Narseh relief.jpg|մինի|179x179փքս|Ներսեհի փորագիր պատկերը]] === [[Ներսեհ]] === Սասանյան յոթերորդ թագավորը (293-303 թվականներին)։ Ժամանակավորապես եղել է նաև Մեծ Հայքի թագավոր։ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին (240–270 թվականներ), Ներսեհը հոր օրոք եղել է Սակաստանի, Հինդի և Թուրանի կառավարիչ։ Շապուհ I-ին ի վերջո հաջորդել է նրա որդին՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Ոորմիզդ I-ը]] (270–271 թվականներ), որը մահացել է մեկ տարվա թագավորությունից հետո։ Շապուհ I-ի ավագ որդին՝ [[Վահրամ I|Վահրամ I-ը]], որին հայրը երբեք չէր համարում գահի իրավահաջորդության թեկնածու, գահ է բարձրացել զրադաշտական հզոր քահանա Քարթիրի օգնությամբ։ Այնուհետև պայմանավորվել է Ներսեհի հետ՝ հրաժարվելու գահի իրավունքից՝ [[Հայկական մարզպանություն|Հայաստանի]] կարևոր սահմանամերձ գավառի կուսակալության դիմաց, որը շարունակաբար պատերազմի պատճառ էր Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև։ Ներսեհը կրել է ''Վազուրգ Շահ Արմինան'' («Հայոց մեծ թագավոր») տիտղոսը, որն օգտագործել է գահաժառանգ եղած ժամանակներում։ Երբ Նարսեհը գահ է բարձրացել, Միջագետքի արևելյան հատվածը (244 թվականից) և ամբողջ Հայաստանը (252 թվականից) գտնվել են Իրանի տիրապետության տակ։ Ավանդական պատկերացումն այն մասին, որ Հայաստանի արևմտյան հատվածը պատկանել է Արշակունիների Տրդատ իշխանին, կասկածի տակ է դրվել։ Ըստ պատմաբան Ուրսուլա Վեբերի՝ «միանգամայն վստահ է», որ ամբողջ Հայաստանը 3-րդ դարում շարունակել է մնալ Սասանյան կայսրության մաս, մինչև որ այն հետագայում հանձնվել է հռոմեացիներին 298/9 թվականին՝ Նիսիբիսի խաղաղությունից հետո։ Հռոմեական տեսակետից Իրանի հետ փոխադարձ հարաբերությունները խիստ սրվել էին Արդաշիր I-ի և Շապուր I-ի ագրեսիվ և ընդլայնողական մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, հռոմեական հարձակման վերջնական պատճառները, հավանաբար, պայմանավորված էին նրանց տարածքային կորուստներով և 240-250-ական թվականներին միջագետքահայ հողերում իշխանության ու ազդեցության ոլորտում անբարենպաստ փոփոխությամբ։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === [[Պատկեր:Տրդատ Գ Մեծ Արշակունի.jpg|մինի|Տրդատ Գ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (287-330)։ Կրթվել ու դաստիարակվել է Հռոմի կայսրի պալատներում։ Ըստ պատմիչներ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] ու [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], նա տիրապետելով արտակարգ ուժի, աչքի է ընկել կրկեսամարտերում ու Հռոմեական կայսրության մղած պատերազմներում։ Հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ [[287]] թվականին Տրդատը գալիս է Մեծ Հայք՝ գահը վերադարձնելու։ Նրան է միանում նաև Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ Նա [[Կեսարիա|Կեսարիայում]] [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] կրթություն էր ստացել։ Պարսկաստանի դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատի]] զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ [[Տրդատ Մեծ|Տրդատ Մեծը]] հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Ավանդության համաձայն, մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ։ Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 [[Հռիփսիմյանց կույսեր|Հռիփսիմյանց կույսերի]] սպանությունն է եղել։ Նրանցից [[Հռիփսիմե|Հռիփսիմեն]] քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտը]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, ում Վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Նա հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա [[Առաջավորաց պահք|5-օրյա պահք է սահմանում]] և աղոթքով բուժում արքային։ Գրիգորը Տրդատի հետ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Տրդատ Մեծը ավագանու որոշմամբ Գրիգոր Լուսավորչին ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301]] թվականին Տրդատը քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն և այդպիսով Հայաստանը դառնում է քրիստոնեությունն առաջին անգամ ընդունած երկիրը։ Տրդատ Գ-ն [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] Հայաստանի պետական և քաղաքական խոշոր գործիչներից է։ Նրան հաջողվել է վերականգնել Մեծ Հայքի թագավորության տարածքային ամբողջությունը, քաղաքական ամուր դաշինք կնքել Հռոմեական կայսրության հետ, ճնշել նախարարների անջատական ձգտումները և ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ պետություն։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] Արշակունի թագավոր մոտ [[330]]–ից։ «Խոսրով Մեծի թոռը, քաջ և հզոր Տրդատ թագավորի որդին» (Բյուզանդ, Գ, գ)։ «Կոտակ» պահլավերեն բառ է, նշանակում է «մանուկ, երեխա, փոքր»։ Խոսրովի ամենակարևոր ձեռնարկումներից մեկը նոր մայրաքաղաք [[Դվին|Դվինի]] հիմնադրումն է եղել։ Արաքս գետի հունի փոփոխության պատճառով Մայրաքաղաք Արտաշատի կլիման դարձել է վատառողջ, ուստի արքան արքունիքը տեղափոխել է Դվին բլրի վրա։ Նա նաև հիմնել է «Տաճար մայրի» և «Խոսրովակերտ» արհեստական անտառները, որոնք ծառայել են որպես որսատեղի և ռազմական պաշտպանական գոտի։ Այսօրվա «Խոսրովի անտառ» արգելոցը հենց այդ անտառների ժառանգությունն է։ Մահացել է 338 թվականին։ === [[Տիրան Բ|Տիրան]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (338-350 թվականներ)։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակի]] որդին, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]], [[Արշակ Բ]]-ի և [[Տրդատ Արշակունի (4-րդ դար)|Տրդատի]] հայրը։ Հաջորդել է հորը՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակին]] (330-338 թվականներ)։ Նրա գահակալությունը, կարծես, նշանավորել է Արշակունի թագավորների և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև թշնամանքի սկիզբը, հնարավոր է՝ Արշակունի թագավորների կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] տարածման պատճառով՝ հետևելով ժամանակակից հռոմեական քաղաքականությանը: Տիրանը հրամայել է սպանել Հայ եկեղեցու առաջնորդ [[Հուսիկ Ա|Հուսիկ]] կաթողիկոսին: Նաև հակամարտության մեջ է մտել ազնվականության հետ՝ իշխանությունը կենտրոնացնելու իր փորձերի պատճառով: [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-]] ի՝ Հռոմեական կայսրության դեմ 340-ական թվականներին արշավանքների ընթացքում, ըստ լուրերի, Տիրանին դավաճանել է իր վասալներից մեկը և Տիրանը գերի է ընկել: Նրան կուրացրել են և բանտ նետել։ Ավելի ուշ նրան թույլատրվել է վերադառնալ Հայաստան և հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իր որդու՝ [[Արշակ Բ|Արշակ Բ-ի]]: Հայ պատմաբան [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] վկայությամբ՝ 358 թվականին Տիրանը հետագայում խեղդամահ է արվել Արշակի հրամանով։ [[Պատկեր:Arshak II of Armenia.jpg|մինի|Արշակ Բ]] === [[Արշակ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (350-368), [[Տիրան Բ]]-ի որդին<ref name="Փարպեցի">«Հայոց պատմություն. Թուղթ Վահան Մամիկոնյանին», Ղազար Փարպեցի, աշխ. թարգմ.՝ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Երևան, 1982, էջ 6-7.</ref>, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատի]] եղբայրը, [[Անոբ|Անոբի]] և [[Պապ Արշակունի|Պապի]]<ref name="Փարպեցի" /> հայրը, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] արքայական հարստությունից։ Հաջորդել է հորը՝ [[Տիրան Բ]]-ին (339-350), ամուսնացել [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ Սյունու]] հետ։ Թեև Արշակ Բ-ի գահակալությունը սկզբում սկսվեց խաղաղության և կայունության ժամանակաշրջանով, այն շուտով բարդացավ հայկական եկեղեցու և ազնվականների հետ ունեցած հակամարտություններով, ինչպես նաև [[Հռոմի կայսրերի ցանկ|Հռոմի]] և [[Նադիր շահ|Պարսկաստանի]] միջև պատերազմներով, որոնց ընթացքում հայկական թագավորը հաճախ հայտնվում էր այդ երկու ուժերի միջև{{Sfn|Garsoïan|1997|pp=88-90}}։ Արշակը մասնակցել է Հռոմեական կայսր [[Հուլիանոս Ուրացող|Հուլիանոսի]] Պարսկաստանի դեմ անհաջող ռազմական արշավին։ Դրա հետևանքով կնքված 363 թվականի պարսկա-հռոմեական պայմանագրից հետո Հայաստանը ստիպված էր միայնակ դիմակայել պարսից թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-ի]] նոր հարձակմանը{{Sfn|Garsoïan|1997|p=90}}։ Նրա ժամանակ է հրավիրվել [[Աշտիշատի եկեղեցական ժողով (356)|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովը]]։ Հիմնել է [[Արշակավան]] քաղաքը։ Արշակը հրամայել է սպանել նաև իր զարմիկներին՝ [[Գնել Արշակունի|Գնել Արշակունուն]] և [[Տիրիթ|Տիրիթին]]։ Շապուհ II-ը Արշակին հրավիրել է Տիզբոն՝ խաղաղություն կնքելու համար, սակայն գերի է վերցրել նրան և նետել Անհուշ բերդը։ Մահացել է 368 թվականին։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|մինի|268x268փքս|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]] [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի|Պապ Արշակունին]] (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[Այրուձի|այրուձին]]. [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] մանրանկար:]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (370-374 թվականներ)։ Պապը [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] որպես արքա հաստատվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ|Ներսես Մեծի]] միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա|Կեսարիայում]], այլ հենց [[Հայաստան|Հայաստանում]]։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է 374 թվականին։ === [[Վարազդատ]] === [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|արքա]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների հարստությունից]], որը կառավարել է [[374]]-[[378|378 թվականներին]]։ Նշանավոր է նաև որպես [[Բռնցքամարտ|բռնցքամարտիկ]], [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձիգ]], [[Ըմբշամարտ|ըմբշամարտիկ]] և [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] տեղի ունեցած 393-րդ [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական խաղերի]] [[չեմպիոն]]։ Վարազդատը [[Արշակունիների թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության գահին]] բազմել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հովանավորչությամբ՝ հաջորդելով իր [[Պապ թագավոր|հորեղբայր Պապ Արշակունուն]], որը սպանվել էր [[Վաղես|Վաղես կայսեր]] պատվերով։ Նախքան հայոց թագը կրելը՝ Վարազդատն իր կյանքի զգալի մասն անց էր կացրել [[Հռոմ|Հռոմում]] և ստացել [[Հելլենիստական մշակույթը Հայաստանում|հունահռոմեական կրթություն]]։ Լինելով տակավին երիտասարդ՝ Վարազդատը արքունական գործերը տնօրինել է իր ուսուցչի՝ [[Բատ Սահառունի|Բատ Սահառունու]] հետ մեկտեղ, որը ժամանակի ընթացքում մեծ ազդեցություն է ձեռք բերել ողջ երկրում։ Նրա մահվան հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։ === [[Արշակ Գ]] (378–387) և [[Վաղարշ Գ]] (378–386) === 378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանուել Մամիկոնյանն]] է<ref name="Adalian, p.177">Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.177</ref> զբաղեցրել ''սպարապետի'' պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից<ref name="Adalian, p.177" />, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.92</ref>։ Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ [[Վարդանդուխտ Մամիկոնյան|Վարդանդուխտի]] հետ<ref>Faustus_of_Byzantium, ''History of the Armenians'', Book V, Chapter 44</ref>, իսկ Վաղարշին՝ [[Բագրատունիներ|Բագրատունյաց տոհմից]] Սահակ իշխանի դստեր հետ<ref>Kurkjian, ''A History of Armenia'', p.107</ref>։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն<ref name="Topchyan, p.42">Topchyan, ''The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i’s History of Armenia'', p.42</ref>։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին<ref name="Topchyan, p.42" />, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է<ref>Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.xxxiii</ref> այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները<ref name="Topchyan, p.42" />։ Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և [[Արիոսականություն|արիոսականության]] դեմ<ref>Terian, ''Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory'', p.18</ref>։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն է եղել, երկրում դեռևս պահպանվել են [[Զրադաշտականություն|զրադաշտականության]], արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր<ref name="Hovannisian, p.80">Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.80</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=http://archive.org/details/armenianpeoplefr00rich_0 |title=The Armenian people from ancient to modern times |date=1997 |publisher=New York : St. Martin's Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-312-10169-5}}</ref>։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ 386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։ Արշակ Գ-ն մահացել է 387 թվականին։ === [[Խոսրով Դ]] === Արշակունիների արքայական տոհմից ազնվական, որը [[Սամանիների պետություն|Սասանյանների]] ենթակայության տակ իշխել է Հայաստանում՝ 384/385-ից մինչև 389 թվականները և կրկին՝ գահ բարձրացել 414-415 կամ 417-ից մինչև 418 թվականները։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[387]]-[[392]] թվականներին։ [[Արշակ Գ]] թագավորի խնամակալ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] մահից հետո, հայ նախարարների պահանջով, Պարսից [[Շապուհ III]] արքան Հայոց գահին է դրել պատանի Խոսրովին՝ նրան կնության տալով իր քույր [[Զրվանդուխտին]] և խնամակալ կարգելով պարսիկ իշխանին Զիկ տոհմից: Մահացել է 415 թվականին։ === [[Վռամշապուհ]] === [[Պատկեր:Vramshapuh crop.png|մինի|Վռամշապուհը]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[արքա]] (393-414), Մեծ Հայքի արքաներ՝ [[Վարազդատ|Վարազդատի]] (374-378) որդին, [[Խոսրով Դ]]-ի (387-393) եղբայրը<ref name="Ազգապատում">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref> և [[Արտաշես Դ]]-ի (422-428) հայրը։ Վռամշապուհ արքայի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է [[Վարազդատ]] արքայի ընտանիքում։ Նրա իսկական անունը Վաղարշ է<ref name="Աճառյան">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref><ref name="Ազգապատում2">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref>։ 388 թվականին [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] արքա [[Վռամ Դ]]-ն Վաղարշի ավագ եղբորը՝ [[Խոսրով Դ]]-ին զրկում է թագավորական գահից և բանտարկում [[Անհուշ]] բերդում<ref name="Ազգապատում2" />։ Ապա թագավորական կարգը չցանկանալով խախտել, [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա է կարգում Վաղարշին, և նրա պահլավական անունը փոխելով, իր և իր հոր անուններով Վռամշապուհ կոչում<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Նաև հիշվում է՝ Ստահրաշապուհ անունով<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Վռամշապուհ արքայի օրոք են ստեղծվել հայոց գրերը։ Վերջինս բավականին մեծ օգնություն է ցուցաբերել [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցին]] և [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևին]] գրերի գյուտի համար։ Այբուբենի ստեղծումը դարձել է հայ ինքնության պահպանման հզոր գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տվել եկեղեցական ծիսակատարություններն ու Աստվածաշունչը հասանելի դարձնել ժողովրդին մայրենի լեզվով՝ նախկինում կիրառվող հունարենի և ասորերենի փոխարեն։ Վրամշապուհի կառավարումն աչքի է ընկել բացառիկ խոհեմությամբ և դիվանագիտական հաջողություններով. նրան հաջողվել է խաղաղ հարաբերություններ պահպանել Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։ Այս կայունությունը նպաստել է երկրի ներքին զարգացմանը և քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Արքան վայելել է ինչպես պարսից շահի, այնպես էլ հայ հոռոմամետ շրջանակների վստահությունը։ Վռամշապուհը մահացել է 417 թվականին։ Քանի որ նրա որդի Արտաշես Դ-ն դեռ անչափահաս է եղել, նրանից հետո կարճ ժամանակով գահին է վերադարձել բանտից ազատված Խոսրով Դ-ն։ Վրամշապուհի թողած ժառանգությունը հիմք է հանդիսացել հայ գրականության «Ոսկեդարի» համար, որը միավորել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև բաժանված հայությանը մշակութային մեկ ընդհանուր տանիքի տակ<ref name="Աճառյան2">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref>։ === [[Շապուհ Պարսիկ]] === [[Պատկեր:Smbat bagratunin tagadrum e artashesin.png|մինի|200x200փքս|Սմբատ Բագրատունին թագադրում է Արտաշեսին]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պարսկական հատվածի դրածո արքա [[Սասանյաններ|Սասանյան]] արքայատոհմից (416-420)։ [[Պարսիկներ|Պարսից]] Սասանյան արքա [[Հազկերտ I]]-ը [[416]] թվականին հայոց [[Խոսրով Գ]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է [[Հայեր|Հայոց]] արքա։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]]` [[Հայեր|հայ]] նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ [[419]] թվականին [[Իրան|Իրանում]] սկսվում են ներքին պառակտումներ և Շապուհը մեկնում է [[Իրան]] հորն օգնելու համար, որտեղ էլ հոր հետ սպանվում է։ === [[Արտաշես Դ]] === Հայոց թագավոր [[422]]-[[428]] թվականներին։ Հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի]] հարստության վերջին ներկայացուցիչը։ [[Վռամշապուհ]] թագավորի որդին։ [[Սասանյան]] թագավոր [[Վռամ Ե]], երկյուղելով հայ նախարարներից, վարել է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականություն և նախարարների խնդրանքով պարսկական գերիշխանության ներքո գտնվող [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] թագավոր նշանակել Արտաշես Դ-ին։ Սակայն [[Վռամ Ե]] կամեցել է վերացնել [[Հայոց]] թագավորությունը, Մեծ Հայքը կցել [[Պարսկաստան|Պարսկաստանին]] և ամրապնդել տերության սահմանները։ Ըստ հայ մատենագիրների, Արտաշես Դ լինելով «անփորձ ու զեխ կյանքի հակված պատանի», հարուցել է նախարարների դժգոհությունը։ Նրանք Վռամից պահանջել են գահազրկել Արտաշեսին։ Վռամը [[Տիզբոն|Տիզբոնում]] դատական ատյանի է կանչել [[Հայոց]] թագավորին և կաթողիկոսին։ Արտաշեսը թեև հերքել է իր դեմ հարուցած ամբաստանությունները, բայց գահազրկվել է։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] վերացել է [[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորությունը]]։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|2}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=2001 |isbn=978-0415239035}} * {{Cite book |last=Canepa |first=Matthew |title=The Iranian Expanse: Transforming Royal Identity Through Architecture, Landscape, and the Built Environment, 550 BCE–642 CE |publisher=University of California Press |year=2018 |isbn=9780520379206 |location=Oakland}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period | last = Chaumont | first = M. L. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii | pages = 418–438 }} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856 |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last1=Garsoïan |first1=Nina |title=Armenia between Byzantium and the Sasanians |date=1985 |publisher=Variorum Reprints |isbn=978-0860781660}} * {{Encyclopædia Iranica Online|title=Naxarar|year=2005|first=N.|last=Garsoïan|url=https://iranicaonline.org/articles/naxarar}} * {{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina |title=The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |isbn=1-4039-6421-1 |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |chapter=The Aršakuni Dynasty |orig-date=First published 1997}} * {{Cite book |title=The Heritage of Armenian Literature: From the oral tradition to the Golden Age |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |editor-last1=Hacikyan |editor-first1=Agop Jack |volume=I |editor-last2=Basmajian |editor-first2=Gabriel |editor-last3=Franchuk |editor-first3=Edward S. |editor-last4=Ouzounian |editor-first4=Nourhan}} * {{Cite book |last=Pourshariati |first=Parvaneh |url=https://books.google.com/books?id=3DEBAwAAQBAJ |title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran |publisher=I.B. Tauris |year=2008 |isbn=978-1-84511-645-3 |location=London and New York}} * {{Cite journal |last=Olbrycht |first=Marek Jan |year=2016 |title=Germanicus, Artabanos II of Parthia, and Zeno Artaxias in Armenia |url=https://www.academia.edu/30180967 |journal=Klio |volume=98 |issue=2 |pages=605–633 |doi=10.1515/klio-2016-0044 |s2cid=193648886}} * {{Cite book |last1=Rapp |first1=Stephen H. |url=https://books.google.com/books?id=T8VIBQAAQBAJ |title=The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature |publisher=Ashgate Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4724-2552-2 |location=Farnham}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509}} * {{Cite book |last=Russell |first=James R. |title=Armenian and Iranian studies |publisher=Harvard University Press |year=2004 |isbn=978-0935411195 |series=Harvard Armenian Texts and Studies |volume=9}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran iv. Iranian influences in Armenian Language | last = Schmitt | first = R. | last2= Bailey |first2= H. W. | url = https://iranicaonline.org/articles/armenia-iv | pages = 445–465 }} * {{Cite book |last=Stoyanov |first=Yuri |title=The Other God: Dualist Religions from Antiquity to the Cathar Heresy |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=9780300082531 |quote="Early in the fourth century the Arsacid king of Armenia, Tiridates IV, who began his reign as a zealous Zoroastrian, was converted to Christianity by St Gregory the Illuminator...}} * {{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arsacids-vii |last=Toumanoff |first=C. |pages=543–546}} == Առընթեր գրականություն == *{{Cite book |last=Adontz |first=Nicholas |title=Armenia in the Period of Justinian: The Political Conditions Based on the ''Naxarar'' System |publisher=Calouste Gulbenkian Foundation |others=Translated with partial revisions, a bibliographical note, and appendices by Nina G. Garsoïan |year=1970 |location=Lisbon |oclc=780057}} *{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, MA}} * {{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden}} *{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |oclc=505712128}} *{{Cite journal |last1=Vacca |first1=Alison |date=2021 |title=Bahl Šahastan in the land of the K'ušans: Medieval Armenian memories of Balkh as an Arsacid capital |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=84 |pages=19–45 |doi=10.1017/S0041977X21000033 |s2cid=233342114}} {{Հայոց արքաներ|nocat=1}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=107}} [[Կատեգորիա:Արշակունիներ]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Իրանական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր]] [[Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ]] [[Կատեգորիա:Հայ արքաներ]] [[Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելքի հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Հայկական թագավորություններ]] ggsfbm8projan1shlkn908m1vldmb33 10715925 10715924 2026-03-27T20:46:33Z Argam Forbes 37716 /* 12-428 թվականին գահակալած արքաների ցանկ */ 10715925 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Արքայատոհմ |անուն = Արշակունիներ |բնօրինակ = |զինանշան = |դրոշ = |երկիր = {{դրոշավորում|Մեծ Հայք}} |տիրույթ = Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգ |ծագում = [[Պարթև Արշակունիներ]] |տիտղոսներ = ''Մեծ Հայքի Արքա'' |վերջին ներկայացուցիչ =[[Արտաշես Գ]] |հիմնում = [[52]] |հիմնադիր = [[Տրդատ Ա]] |ավարտ = [[428]] | |մեծագույն = [[Խոսրով Բ]], [[Տրդատ Գ Մեծ]], [[Արշակ Բ]], [[Պապ Արշակունի|Պապ]], [[Վռամշապուհ]] |ազգ = [[Հայ]] |կրոն = [[Հեթանոսություն]], [[Քրիստոնեություն]] |պատկեր =Standard of the Arshakuni Arsacid dynasty.svg}} '''Արշակունիներ''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավորական արքայատոհմ<ref name="Britannica2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty Encyclopedia Britannica. Arsacid dynasty.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty|date=20130601074241}}: {{oq|en|Arsacid dynasty — also called Arshakuni (247 bc-ad 224), ancient Iranian dynasty that founded and ruled the Parthian empire.}}</ref><ref name="Britannica-2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia Encyclopedia Britannica. Armenia. The Arsacids.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia|date=20090401081831}}: {{oq|en|The Arsacids Both Rome and Parthia strove to stablish their own candidates on the Armenian throne until a lasting measure of equilibrium was secured by the treaty of Rhandeia, concluded in ad 63 between the Roman general Gnaeus Domitius Corbulo and Tiridates (Trdat), brother of the Parthian king Vologeses I. Under this treaty a son of the Parthian Arsacid dynasty, the first being Tiridates, would occupy the throne of Armenia but as a Roman vassal.}}</ref><ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=ROBERT W.THOMSON |заглавие=Rewriting Caucasian History |год=1996 |язык=en |издательство=Oxford University Press Inc. |pages=20}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |ref=Encyclopedia Iranica. Armenian and Iran II |автор=Encyclopedia Iranica |заглавие=Armenian and Iran II. The pre-Islamic period |издание=Encyclopedia Iranica |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123093544/https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |archivedate=2022-01-23}}</ref>, որը հանդիսանում է [[Պարթև Արշակունիներ|պարթևական Արշակունիներ]] դինաստիայի մի ճյուղը։ Արքայատոհմը Մեծ Հայքում իշխել է 12-428 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում (որոշակի ընդհատումներով){{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Հանդիսանալով [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթևստանի Արշակունյաց]] տոհմի ճյուղ՝ այն Հայաստանում իշխանության է եկել Արտաշեսյանների անկմանը հաջորդած խառնակ ժամանակաշրջանում։ Իրավիճակը կայունացել է 66 թվականին, երբ Վաղարշ Ա Պարթև արքայի եղբայրը՝ Տրդատ Ա-ն, ճանաչվելով Հռոմեական կայսրության դաշնակից թագավոր, վերջնականապես ամրապնդել է Արշակունիների դիրքերը Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, Տրդատ Ա-ին չի հաջողվել Հայաստանում հիմնել գահի ժառանգականության անընդմեջ տոհմային գիծ. մինչև 2-րդ դարի վերջը երկիրը կառավարել են տարբեր Արշակունի իշխաններ։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արշակունյաց հարստության հայկական ճյուղի հիմնադիրը Հայաստանում հանդիսացել է [[Վաղարշ Բ]]-ն{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ [[Վրաց Արշակունիներ|Վրաց Արշակունիների]] իշխանությունը տևել է մեկ դար՝ 189-284 թվականներին: Աղվանքում [[Մազքթաց Արշակունիներ|մազքթաց Արշակունիները]] իշխել են 1-ին դարից մինչև 510 թվականը։ Հայ Արշակունիների տիրապետության ժամանակ Մեծ Հայքի թագավորությունը կրել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային փոփոխություններ։ Դրանց մեջ առանձնանում է [[Ավատատիրական կարգերի հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական կարգերի հաստատումը]] (3-5-րդ դարեր), [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեության ընդունումը]] (301) և [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց այբուբենի ստեղծումը]] (405)։ [[387]] թվականին [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանը առաջին անգամ]] բաժանվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] միջև{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Արևմտյան հատվածում նոր թագավորներ չեն կարգվել, իսկ արևելյան հատվածում հայ Արշակունիներն իշխել են մինչև 428 թվականը։ == Վաղ Արշակունիներ == [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|«Մեծ Հայքը Արշակունիների հարստության օրոք (մոտ 150 թվական)»|230px|right]] Արշակունի արքայատոհմի առաջին ներկայացուցիչը հայոց գահին բազմել է 12 թվականին, երբ պարթև արքա [[Վոնոն|Վոնոնը]] վտարվել է [[Պարթևստան|Պարթևստանից]] իր հռոմեամետ քաղաքականության և արևմտյան կենցաղավարության պատճառով<ref>Josephus, ''Jewish Antiquities'', 18.42–47</ref>: Վոնոնը կարճ ժամանակով ստանձնել է հայկական գահը Հռոմի համաձայնությամբ, սակայն [[Արտավան Բ Պարթև|Արտավան Բ]]-ն (որը հին պատմագիտության մեջ սխալմամբ հայտնի է որպես Արտավան Գ) պահանջել է վերջինիս գահազրկումը: Քանի որ Տիբերոս կայսրը չէր ցանկանում պատերազմ սկսել պարթևների դեմ, նա գահընկեց է արել Վոնոնին և ուղարկել նրան Ասորիք: Վոնոնի գահազրկումից անմիջապես հետո Արտավան Բ-ն հայկական գահին է բարձրացրել իր որդուն՝ [[Որոդես Պարթև|Որոդեսին]]: [[Տիբերիոս|Տիբերիոս կայսրը]] մտադիր չի եղել հրաժարվել արևելյան սահմանի հպատակ պետություններից և Արևելք է ուղարկել իր եղբորորդուն ու ժառանգորդին՝ [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսին]]: Վերջինս պայմանագիր է կնքել Արտավան Բ-ի հետ, որով նա ճանաչվել է որպես հռոմեացիների դաշնակից: 18 թվականին հայկական գահը տրվել է Պոլեմոն Պոնտացու որդուն՝ [[Զենոն-Արտաշես|Զենոնին]]{{sfn|Olbrycht|2016|p=605}}, որն ընդունել է իրանական Արտաշես անունը (հայտնի է նաև որպես Զենոն-Արտաշես){{sfn|Garsoïan|1985|p=181}}։ Պարթևները՝ Արտավան Բ-ի գլխավորությամբ, չափազանց զբաղված են եղել ներքին երկպառակություններով և չեն հարկադրվել Հռոմի կողմից նշանակված արքային։ Զենոնի գահակալությունը հայոց պատմության մեջ աչքի է ընկել խաղաղությամբ։ 34 թվականին՝ Զենոնի մահից հետո, Արտավան Բ-ն որոշել է հայկական գահին վերահաստատել Արշակունի ներկայացուցչի և որպես հարմար թեկնածու է ընտրել իր ավագ որդուն՝ [[Արշակ Ա|Արշակ Ա-ին]]։ Սակայն նրա գահակալությունը վիճարկվել է կրտսեր եղբոր՝ Որոդեսի կողմից, որին ժամանակին գահընկեց էր արել Զենոնը։ Տիբերիոս կայսրն անմիջապես մեծաքանակ ուժեր է կենտրոնացրել հռոմեական սահմանին և տասնամյա խաղաղությունից հետո Հայաստանը հաջորդ 25 տարիների ընթացքում դաժան պատերազմների թատերաբեմ է դարձել հայտնի աշխարհի երկու մեծագույն տերությունների միջև։ Տիբերիոս կայսրը Հայաստան է ուղարկում [[Միհրդատ Իբերացի|Միհրդատ Իբերացուն]]։ Միհրդատին հաջողվում է Հայաստանը հպատակեցնել հռոմեական գերիշխանությանը և գահընկեց անել Արշակին, ինչի արդյունքում երկրին զգալի ավերածություններ են պատճառվում։ Անսպասելիորեն Միհրդատը հետ է կանչվում Հռոմ, որտեղ պահվում է որպես բանտարկյալ, իսկ Հայաստանը վերադարձվում է Արտավան Բ-ին, ով գահը հանձնում է իր կրտսեր որդուն՝ Օրոդեսին։ Արտավան Բ-ի մահից հետո Պարթևստանում նոր քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվում։ Այդ ընթացքում Միհրդատը, իր եղբոր՝ Փարսման Ա-ի և հռոմեական զորքերի աջակցությամբ, վերահաստատվում է հայոց գահին։ Պարթևստանում ներքին պատերազմները շարունակվում են ևս մի քանի տարի, մինչև որ 45 թվականին գահին է բազմում Գոդերձը։ 51 թվականին Միհրդատի եղբորորդին՝ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդը]], ներխուժում է Հայաստան և սպանում իր հորեղբորը։ Հռադամիզդը Միհրդատին և նր ա կնոջը խեղդել է տալիս ծանր գորգեր տակ, որովհետև խոստացել էր նրանց չսպանել ո՛չ սրով և ո՛չ էլ թույնով։ Ապա սպանել է տալիս նաև Միհրդատի որդիներին<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հ․ Գ․ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջ |publisher=Երևանի համալսարանի հրատ․ |year=Երևան, 1975}}</ref> ։ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կառավարիչ Հուլիոս Պալինուսը այդ ընթացքում փորձում է նվաճել Հայաստանը, սակայն հետ է կանգնում այդ մտքից, ինչի համար էլ Հռադամիզը առատորեն վարձատրում է նրան։ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա Պարթևը]], տեսնելով ընձեռված հնարավորությունը, ներխուժում է Հայաստան և հաջողությամբ ստիպում իբերացիներին նահանջել երկրից։ Սակայն հաջորդած ձմեռը անհաղթահարելի է դառնում պարթևական զորքերի համար, որոնք նույնպես լքում են տարածքը՝ ճանապարհ հարթելով Հռադամիզդի վերադարձի համար։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]] վկայության՝ իշխանությունը վերականգնելուց հետո իբերացի գահակալն այնպիսի դաժանություն է դրսևորում, որ հայերն ապստամբում են, գրոհում պալատը և Հռադամիզդին վտարում երկրից։ Սա հնարավորություն է տալիս Վաղարշ Ա Պարթևին հայկական գահին բազմեցնել իր եղբորը՝ [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]], որը դառնում է Հայաստանի Արշակունյաց արքայատոհմի հիմնադիրը։ Տրդատը, որը նախկինում եղել է մոգերի առաջնորդը, հավանաբար զգալի դերակատարում է ունեցել [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|Հայաստանում զրադաշտականության]] տարածման գործում<ref>{{Cite book |last=Hacikyan |first=A. J. (Agop Jack) |url=http://archive.org/details/heritageofarmeni00ajha |title=The heritage of Armenian literature |last2=Basmajian |first2=Gabriel |last3=Franchuk |first3=Edward S. |last4=Ouzounian |first4=Nourhan |date=2000 |publisher=Detroit : Wayne State University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8143-2815-6}}</ref>։ {{Արշակունիներ}} == Հռոմի և Պարթևստանի միջև == Դժգոհ լինելով իր սահմանների մոտ պարթևական ազդեցության աճից՝ Հռոմի կայսր [[Ներոն|Ներոնը]] զորավար [[Կորբուլոն|Գնեոս Դոմիտիոս Կորբուլոնին]] մեծաքանակ բանակով ուղարկում է Արևելք՝ հռոմեական դրածո արքաներին գահին բազմեցնելու նպատակով: 58-ի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>: 61 թվականին վերջինս ներխուժում է Ադիաբենեի թագավորություն, որը հանդիսանում էր Պարթևստանի վասալական պետություններից մեկը: Վաղարշ Ա-ն սա դիտարկել է որպես Հռոմի կողմից իրականացված ագրեսիայի ակտ և վերսկսել ռազմարշավը՝ Տրդատ Ա-ին հայկական գահին վերականգնելու նպատակով։ 61 թվականին Վաղարշ Ա-ն Գերագույն ժողովում Տրդատին թագավոր է պսակում և պարթևական ուժերը կենտրոնացնում Հռոմի և նրա դրածո Տիգրան Զ-ի դեմ։ Պարթևական զորքերի մի մասը Տրդատի առաջնորդությամբ մտնում է Մեծ Հայք։ Նույն 61-ի ամռանը հռոմեական մի մեծ զորաբանակ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կուսակալ Կեսենիոս Պետոսի հրամանատարությամբ շարժվում է Մեծ Հայքի դեմ՝ այն նվաճելու մտադրությամբ։ Կապադովիկիայում ձմեռելուց հետո, 62-ի գարնանը հռոմեական բանակը ներխուժում է Մեծ Հայք և ճամբարում [[Արածանի|Արածանու]] ափին, [[Ծոփք|Ծոփաց նահանգի]] Հռանդեա (հայ. Եռանդ) կոչվող ամրացված վայրում։ Հայ-պարթևական միացյալ ուժերը խորտակում են [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] լեռնանցքները պաշտպանող հռոմեական պահակակետերը և արագ ռազմերթով պաշարում Պետոսի բանակի ճամբարը՝ հարկադրելով վերջինիս հանձնվել։ Կարճատև բանակցություններից հետո, որը վարում էր հայ-պարթևական միացյալ ուժերի սպարապետ Վասակը, Պետոսը հաշտություն է խնդրում, զինաթափվում և, հանձնելով գերիներին ու կողոպտված ռազմավարը, հապճեպորեն նահանջում։ Ըստ [[Հռանդեայի պայմանագիր|պայմանագրի]]՝ Տրդատը ճանաչվում է Հայաստանի թագավոր, սակայն մի պայմանով, որ նա պետք է դառնա Հռոմի վասալ արքա և պետք է մեկնի Հռոմ՝ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվելու համար։ Տրդատը կառավարել է Հայաստանը մինչև իր մահը կամ գահընկեցությունը (մոտ 110 թվական)։ Հենց այդ ժամանակ էլ պարթևաց արքա Խոսրով Ա-ն ներխուժում է Հայաստան և գահը հանձնում իր եղբորորդուն՝ [[Աշխադար|Աշխադարին]] (նախկին պարթև արքա [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ-ի]] որդուն)։ [[File:RomanArmenia.png|left|thumb|Մեծ Հայքը որպես [[Հռոմ|Հռոմի կայսրության]] մաս (կարմիր գույնով) և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը]] (կապույտ գույնով), 117 թվական։]] [[File:Arshakunyats Dambaran and Chapel, Aghdzk, Armenia.jpg|left|thumb|[[Արշակունիների դամբարան]] (4-րդ դար)]] Հռոմեական կայսրության ավանդական ազդեցության ոլորտների նկատմամբ ոտնձգությունները նոր պատերազմի սկիզբ են դառնում Պարթևստանի և Հռոմի միջև՝ վերջ դնելով Ներոնի ժամանակներից ի վեր տիրող շուրջ կեսդարյա խաղաղությանը<ref>Statius Silvae 5.1; Dio Cassius 68.17.1.; Arrian ''Parthica'' frs 37/40</ref>։ 113 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կայսր Տրայանոսը արշավեց դեպի Հայաստան՝ նպատակ ունենալով վերականգնել հռոմեական դրածո արքայի իշխանությունը։ Խոսրով Ա-ի դեսպանները գնում են [[Աթենք]]՝ Տրայանոսի մոտ և տեղեկացնում նրան, որ Աշխադարը գահընկեց է արվել, և խնդրում են գահը շնորհել նրա ավագ եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Տրայանոսը մերժել է առաջարկը և 114 թվականի օգոստոսին գրավել [[Արշամշատ|Արշամաշատը]], որտեղ Պարթամասիրը գնում է Տրայանոսի ճամբար և գահը դնում նրա ոտքերի մոտ՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է նրան ճանաչել որպես արքա և բռնակցում է նրա թագավորությունը՝ ճանաչելով այն որպես Հռոմեական կայսրության նոր պրովինցիա<ref>Dio Cassius 68.17.2–3</ref>։ Պարթամասիրը ստիպված լքում է ճամբարը և շուտով սպանվում խորհրդավոր հանգամանքներում։ Որպես հռոմեական նահանգ՝ Հայաստանը Կապադովկիայի հետ միասին կառավարել է Լուցիոս Կատիլիոս Սևերոսը։ [[Սենատ|Սենատն]] այս առիթով դրամներ է հատել, որոնց վրա եղել են հետևյալ մակագրությունը. ''«ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTÆ»'' («Հայաստանը և Միջագետքը վերադարձվել են Հռոմի ժողովրդի իշխանությանը»): Պարթևական գահի հավակնորդ Սանատրուկ Բ Պարթևի (Միհրդատ Ե-ի որդին) գլխավորած ապստամբության ճնշումից հետո դիմադրությունը շարունակվել է հատվածական բնույթով։ Տրայանոսը մահացել է 117 թվականի օգոստոսին և պարթևաց արքա [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]]-ին հաջողվում է իր վերահսկողության տակ առնել Հայաստանի զգալի մասը։ Սակայն հաջորդ կայսրը՝ [[Հադրիանոս|Հադրիանոսը]], 118 թվականին հրաժարվում է Տրայանոսի նվաճած տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանից։ Նա Պարթամասպատին նշանակում է Հայաստանի և [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] արքա, թեև երկրի մեծ մասն այդ ժամանակ դեռևս գտնվել է Վաղարշի ձեռքում։ Ի վերջո, պարթևների հետ համաձայնության գալով՝ Վաղարշը ճանաչվում է Հայաստանի կառավարիչ։ Նա արքունիքը հաստատել է նորաշեն Վաղարշապատ քաղաքում, կառուցել է նաև [[Վաղարշավան]] ([[Բասեն]] գավառում) և [[Ալաշկերտ|Վաղարշակերտ]] (հետագայի [[Ալաշկերտ]]՝ [[Բագրևանդ]] գավառում) քաղաքները, կատարել է պետական բարենորոգումներ։ [[Անտոնինոս Պիոս]] կայսրը, խախտելով Հռանդեայի պայմանագիրը, 140-144-ի միջև գահազրկել է Վաղարշ Ա-ին և Մեծ Հայքի գահին կարգել [[Էմեսա|Էմեսայի]] իշխանատոհմի ներկայացուցիչ [[Սոհեմոս|Սոհեմոսին]]։ 161-163 թվականներին Սոհեմոսի գահակալությունը ընդհատվել է։ 161 թվականին Պարթևաց օրինական արքա Միհրդատ Ե-ի որդին՝ [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]]-ն, զորքեր է ուղարկել Հայաստանը գրավելու համար և ոչնչացրել այնտեղ տեղակայված հռոմեական լեգեոնները, որոնք գտնվում էին լեգատ Գայոս Սևերիանոսի հրամանատարության ներքո: Ոգևորված այս հաջողությամբ՝ պարթևական զորքերը շարժվել են դեպի արևմուտք՝ ներխուժելով հռոմեական Սիրիայի նահանգ<ref>Sellwood Coinage of Parthia 257–260, 268–277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1.</ref>։ [[Մարկոս Ավրելիոս|Մարկոս Ավրելիոսը]] [[Լուցիոս Վերոս|Լուցիոս Վերոսին]] ուղարկել է արևելյան ճակատ: 163 թվականին Վերոսը սիրիական Անտիոքից Հայաստան է գործուղել զորավար Ստատիոս Պրիսկոսին: Վաղարշ Դ-ի հրամանատարության տակ գտնվող Արտաշատի բանակը դիրքերը զիջել է Պրիսկուսին: Վերջինս հայկական գահին կրկին անգամ բազմեցրել է հռոմեական դրածո Սոհեմոսին՝ գահընկեց անելով ոմն Բակուրի, որին նախկինում նշանակել էր Վաղարշ Գ-ն<ref>HA Marcus Antoninus 9.1, Verus 7.1; Dio Cass. 71.3.</ref>: [[File:Denarius-Lucius Verus-Arenia-s1537.jpg|thumb|230px|left|Հուշադրամ՝ թողարկված հռոմեացի զորավար [[Լուցիոս Վերոս|Լուկիոս Վերոսի]] պատվին, որը Հայաստանի համար մղված պատերազմում հաղթել է [[Վաղարշ Դ Պարթև]] արքային։]] Հռոմեական զորքերի շրջանում բռնկված համաճարակի հետևանքով պարթևները 166 թվականին հետ են գրավել կորցրած տարածքների մեծ մասը՝ ստիպելով Սոհեմոսին փախչել Սիրիա<ref>HA Verus 8.1–4; Dio Cass. 71.2.</ref>։ Մի քանի հաջորդափոխ հռոմեացի և պարթև կառավարիչներից հետո, 186 թվականին հայկական գահը զբաղեցրել է Վաղարշ Դ Պարթևը (որպես Մեծ Հայքի թագավոր հայտնի է Վաղարշ Բ անունով)։ 198 թվականին Վաղարշ Բ-ն բազմել է պարթևական գահին (որպես Վաղարշ Ե), իսկ հայկական գահը հանձնել է իր որդուն՝ [[Խոսրով Ա]]-ին։ Հետագայում հռոմեացիները գերի են վերցրել Խոսրով Ա-ին և Հայաստանում որպես կառավարիչ նշանակել իրենց վստահված անձին։ Սակայն հայերն ապստամբել են հռոմեական գերիշխանության դեմ և հռոմեա-պարթևական նոր համաձայնության արդյունքում Խոսրով Ա-ի որդին՝ [[Տրդատ Բ]]-ն (217–252) հռչակվել է որպես Հայաստանի թագավոր։ == Սասանյանները և Հայաստանը == 224 թվականին [[Արտաշիր Պապական|Արտաշիր]] [[Արտաշիր Պապական|Ա-ն]] տապալել է Պարթևստանի Արշակունի արքա [[Արտավան Ե Պարթև|Արտավան]] [[Արտավան Ե Պարթև|Ե Պարթևին]]՝ Իրանում հիմնադրելով Սասանյանների արքայատոհմը։ Հայ Արշակունիները թշնամաբար են ընդունել նոր դինաստիայի հաստատումը՝ իրենց պարտքը համարելով վրեժխրնդիր լինել իրենց պարթև արյունակիցների համար։ Դա սկիզբ է դրել Հայաստանի և Սասանյան Իրանի միջև տևական թշնամության, ինչն էլ հանգեցրել է հայ-հռոմեական հարաբերությունների մերձեցմանը։ Հռոմեա-սասանյան առաջին պատերազմների ընթացքում Հայաստանը հանդես է եկել որպես Հռոմի դաշնակից։ Սակայն հռոմեացիների նկատմամբ [[Շապուհ I]]-ի հաղթանակները հանգեցրել են երկրում սասանյան գերիշխանության հաստատմանը։ Տրդատ Բ-ն , հավանաբար, մահացել է 252 թվականի Բարբալիսոսի ճակատամարտից հետո, որից հետո Շապուհը, ասպատակելով երկիրը, հայկական գահին է բազմեցրել իր որդուն՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիրին]]։ Տրդատի ժառանգորդն այդ ընթացքում գտնվել է աքսորի մեջ։ 272 թվականին Սասանյանների գահին Շապուհին հաջորդել է Որմիզդը, իսկ Հայաստանի կառավարիչ է դարձել նրա եղբայրը՝ [[Ներսեհ|Ներսեհը]]{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ 270-280-ական թվականներին Հռոմեական կայսրության հզորացումը և Սասանյան Իրանում բռնկված ներքին երկպառակությունները հնարավորություն են ստեղծել Հայաստանում Արշակունյաց միապետությունը վերականգնելու համար։ 297 թվականին հայ-հռոմեական զորքերը, [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր զորավար ''Գալերիոս Մաքսիմիանոսի'' և [[Խոսրով Բ]]-ի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ Գ Մեծի]] առաջնորդությամբ [[Բասեն]] գավառի ''Ոսխա'' գյուղի մոտ ճակատամարտում հաղթել են Պարսից արքայից արքա Ներսեհի բանակին և վերականգնել Արշակունիների գահակալությունը Մեծ Հայքում։ 298 թվականին Մծբին քաղաքում կնքված 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով Սասանյան Իրանը ճանաչել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] Արշակունիների թագավորությունը և նրանց նկատմամբ Հռոմի հովանավորությունը։ [[Տրդատ Գ]]-ի օրոք երկիրը վայելել է [[խաղաղություն]] և բարգավաճել։ Ըստ Կիրիլ Թումանովի ժամանակագրության՝ Պրոբոս կայսեր և Սասանյանների միջև վարված բանակցությունների արդյունքում Տրդատ Բ-ի որդի [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] [[Խոսրով Բ|Բ]]-ն 278/279 թվականներին նշանակվել է Մեծ Հայքի արևմտյան՝ հռոմեական մասի կառավարիչ։ Խոսրով Բ-ի սպանությունից հետո նրան հաջորդել է եղբայրը՝ Տրդատը, իսկ Խոսրովի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ]] [[Տրդատ Գ|Գ]]-ն (հայտնի որպես Տրդատ Մեծ, ըստ Թումանովի՝ Տրդատ Դ) 298/299 թվականների [[Մծբինի պայմանագիր (298)|Մծբինի խաղաղության պայմանագրի]] արդյունքում վերահաստատվել է որպես Հայաստանի օրինական կառավարիչ։ Այլ պատմաբաններ, սակայն, հակված են այն տեսակետին, որ Տրդատ Մեծը վերականգնվել է հոր գահին դեռևս 287 թվականին։ Մծբինի պայմանագրով Հայաստանի հարավային նահանգներն ու գավառները ([[Ծոփք]], [[Անգեղտուն]], [[Աղձնիք]], [[Կորդուք]] և [[Ծավդեք]]) նույնպես հայտնվել են հռոմի ազդեցության տակ, սակայն այս անգամ որպես առանձին իշխանություններ և ունեցել են ինքնավար դաշնակիցների կարգավիճակ (''civitates foederatae liberae et immunes''){{Sfn|Garsoïan|2004|pp=74–75}}։ Տրդատ Գ-ի որդին և հաջորդը՝ [[Խոսրով Գ|Խոսրով Գ Կոտակը]], վարելով պետության կենտրոնացման քաղաքականություն, հսկել է հզոր նախարարների գործունեությունը՝ նրանց մշտապես բնակեցնելով արքունիքում, բնաջնջել է պառակտիչ տոհմերին՝ բռնագրավելով նրանց կալվածքները։ Խոսրով Գ-ն շինարարություն է ծավալել. հիմնել է [[Դվին]] քաղաքը, շրջակայքում տնկել անտառ՝ ''«Տաճար Մայրի»'' և ''«Խոսրովակերտ»'' արգելանող-որսարաններով։ 338 թվականին վերջինս հաղթել և դուրս է վռնդել երկրի ներխուժած պարսկական զորքերին։ Խոսրովի մահից հետո, 338 թվականի աշնանը պարսկական բանակը գրավել է Մեծ Հայքը։ Գահաժառանգ [[Տիրան Բ|Տիրանը]] թագավորել է Հռոմի օգնությամբ։ Նա վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքական գիծ։ Նրա օրոք, սակայն, շարունակվել են նախարարությունների և եկեղեցու, մասնավորաբար հայրապետական գահի ժառանգական տերերի՝ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] տոհմի կենտրոնախույս ձգտումները։ Նրա օրոք կաթողիկոս է եղել [[Հուսիկ|Հուսիկը]], որին Տիրանը քարկոծելով սպանել է, քանի որ Հուսիկը նրան թույլ չի տվել մտնել եկեղեցի։ Պարսիկները որոշ ժամանակ անց դավադրաբար գերևարել և կուրացրել են արքային։ Ավատատիրական ներքին հակամարտությունները առավել սրվել են Տիրանի հաջորդի և որդու՝ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ։ Արշակ Բ-ի մեղմ և զիջողական քաղաքականությունն ավատատիրական խոշոր իշխանությունների նկատմամբ անցել է ապարդյուն։ Ի վերջո նա վարել է կենտրոնախույս ուժերին բռնությամբ սանձելու քաղաքականություն։ Տիրանի և Արշակի օրոք թագավորական իշխանության համար պայքարում աչքի է ընկել հայ արքունիքի խոշոր գործիչ Հայր Մարդպետը։ Երկրի ներքին և արտաքին դրությունը ծանրացել է Հռոմի և Պարսկակստանի միջև կնքված հակահայկական համաձայնագրի ստորագրումից հետո («[[Ամոթալի դաշնագիր]]» 363), որի ժամանակ Արշակ Բ-ն պայքարել է ոչ միայն պարսից բանակի, այլև Շապուհ II-ի խրախուսմամբ աշխուժացած կենտրոնախույս ուժերի դեմ։ 364-368 թվականներին Արշակ Բ-ն հերոսական ջանքերով պահպանել է թագավորությունը։ Արշակի ձերբակալությունից հետո երկրի պաշտպանությունը ղեկավարել են [[Փառանձեմ]] թագուհին ու թագաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապը]]։ 371 թվականի գարնանը [[Ալաշկերտի դաշտ|Ձիրավի]] դաշտում ([[Նպատ]] լեռան մոտ) տեղի ունեցած ճակատամարտում հայ-հռոմեական զորքերը հաղթել են պարսից բանակին և ազատագրել Մեծ Հայքը։ Պապը մեծացրել է արքունի բանակը, ճնշել նախարարների և եկեղեցու անհնազանդությունները, կատարել երկրի կենտրոնացումն ու հզորացումն ապահովող բարեփոխումներ։ Հռոմեական իշխանությունը, վախենալով Հայոց երիտասարդ թագավորի ձեռներեցությունից, 374 թվականի աշնանը դավադրությամբ սպանել է նրան և Մեծ Հայքի գահին դրել [[Վարազդատ|Վարազդատին]]։ Սասանյան Իրանը Հայոց սպարապետ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] և պարսկասեր նախարարների միջոցով Վարազդատին տապալելուց հետո, 387 թվականին Հռոմի հետ համաձայնության է եկել և [[Հայաստանի առաջին բաժանում|բաժանել Մեծ Հայքը]]։ Մեծ Հայքի ծայրագավառներն անդամատվել են, մնացած գավառների մոտ 4/5-ը ճանաչվել է պարսկական ազդեցության շրջան, 1/5-ը՝ հռոմեական։ Նրանցում առժամանակ ձևականորեն պահպանվել են Արշակունի գահակալները։ Պապի որդի [[Արշակ Գ]]-ի մահով (389) հռոմեական մասը վեր է ածվել պրովինցիայի։ Պարսկական մասում մինչև 428 թվականը հաջորդաբար թագավորել են [[Խոսրով Դ]], [[Վռամշապուհ]] և Արդաշիր Արշակունի արքաները։ Վերջինիս գահազրկումից (428) հետո Մեծ Հայքի պարսկական հատվածը վեր է ածվել մարզպանության։ Մեծ Հայքի [[Արցախ]] և [[Ուտիք]] նահանգները [[Արշակունիներ (մազքթաց)|Մազքթաց Արշակունիների]] պետության տարածքի հետ միասին կազմել են Աղվանից մարզպանությունը։ Հայոց պետականության և հայ Արշակունիների թագավորության վերացումը եղել է ներքին ավատատիրական հարաբերությունների զարգացման և արտաքին տերությունների՝ Հռոմի և Սասանյան Իրանի ռազմական միջամտությունների հետևանք։ == Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում == [[File:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|thumb|[[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] կողմից [[Տրդատ Գ]] թագավորի մկրտության ժամանակավրեպ պատկերումը]]{{Main article|Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում}} Քրիստոնեությունից առաջ հայերը հիմնականում դավանել են [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|զրադաշտականության սինկրետիկ ձևը]] (հավանաբար ընդունվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյանների]] ժամանակաշրջանում), որն իր մեջ ներառել է զգալի տեղական հայկական և այլ կրոնական տարրեր{{Sfn|Russell|1987|loc="The Armenians preserved strong regional traditions which appear to have been incorporated into Zoroastrianism, a religion adopted by them probably in the Achaemenid period"}}{{sfn|Boyce|2001|p=84}}։ 4-րդ դարի սկզբին [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորիչը]] դավանափոխ է արել մոլի զրադաշտական Տրդատ Գ արքային և արքունիքի անդամներին{{sfn|Stoyanov|2000|p=99}}։ Դրա արդյունքում Հայաստանը դարձել է առաջին պետությունը, որը քրիստոնեությունն ընդունել է որպես պաշտոնական կրոն<ref>Academic American Encyclopedia – Page 172 by Grolier Incorporated</ref><ref>Estimated dates vary from 284 to 314. The latter is the date favored by mainstream scholarship, see Garsoïan (''op.cit.'' p.82), following the research of Ananian, and Seibt (2002)</ref>։ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծել է Հայոց այբուբենը՝ Աստվածաշնչի թարգմանության և քրիստոնեական քարոզչության նպատակով, ինչը միաժամանակ նշանավորել է նաև հայ գրականության սկզբնավորումը։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] աշխատության՝ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևը]] 411 թվականին ասորերեն բնագրից ամբողջությամբ թարգմանել է Ավետարանը։ Այդ աշխատանքը, սակայն, համարվել է թերի, քանի որ կարճ ժամանակ անց Մաշտոցի աշակերտներից երկուսը՝ [[Հովհան Եկեղեցացի|Հովհան Եկեղեցացին]] և [[Հովսեփ Պաղնացի|Հովսեփ Պաղնացին]], ողևորվել են դեպի [[Եդեսիա]]՝ Աստվածաշնչյան գրքերը թարգմանելու նպատակով։ Նրանք հասել են մինչև [[Կոստանդնուպոլիս]] և իրենց հետ բերել հունարեն բնագրի հավաստի օրինակները։ [[Ալեքսանդրիա|Ալեքսանդրիայից]] բերված այլ ձեռագրերի օգնությամբ Աստվածաշունչը կրկին թարգմանվել է հունարենից՝ ըստ [[Յոթանասնից թարգմանություն|Յոթանասնից թարգմանության]] և [[Որոգինես|Որոգինեսի]] Վեցասյունյա բնագրի։ Այս տարբերակն ավարտին է հասցվել մոտ 434 թվականին և մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու կողմից։ == Սոցիալական կառուցվածք == Նախարարական համակարգը, որը դարեր շարունակ բնութագրել է հայ հասարակությունը և ներքին քաղաքականությունը, ձևավորվել է մեր թվարկության սկզբում կամ դրանից առաջ։ Այն գոյություն է ունեցել Հայաստանի Արշակունյաց թագավորության ողջ ժամանակաշրջանում և պահպանվել դրա անկումից հետո ևս մի քանի դար{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանը կիսել է այս սոցիալական համակարգը Պարթևստանի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Թեև նախկինում գիտնականներն այն հաճախ համեմատել են միջնադարյան եվրոպական ֆեոդալիզմի հետ, առավել շատ զուգահեռներ կարելի է գտնել իրանական աշխարհի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ինչպես և Իրանում, հայ հասարակությունը նախարարական համակարգի պայմաններում բաժանված է եղել երեք հիմնական դասերի. նախարարներ (խոշոր ավատատերեր, որոնք համապատասխանում էին իրանական վուզուրգանին), ազատներ (ստորին ազնվականություն, որոնք կրում էին նույն անվանումը, ինչ պարթևական ազատը) և անազատներ կամ ոչ ազնվականներ, որոնք բաղկացած էին ռամիկներից («հասարակ ժողովուրդ»՝ առևտրականներ և արհեստավորներ) ու շինականներից (գյուղացիություն, որը կազմում էր բնակչության ճնշող մեծամասնությունը)։ Վերջիններս համապատասխանում էին իրանական վաստրոսանին, որոնք ազատ էին, թեև գյուղացիները կարող էին կցված լինել հողին{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Համակարգի հիմքը խոշոր ազնվականական տոհմերն են եղել{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Այս տոհմերի առաջնորդները՝ նախարարները կամ տանուտերերը, դասակարգվել են ըստ առաջնահերթության՝ համաձայն արքունի կայացվող խնջույքների ժամանակ թագավորական սեղանի շուրջ իրենց զբաղեցրած տեղի (բարձի){{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Նախարարները սովորաբար բնակվել են իրենց հեռավոր ամրոցներում և «սեփական տիրույթների սահմաններում օժտված են եղել ինքնիշխան վարչական ու դատական իշխանությամբ»։ Պատերազմի ժամանակ նրանք ղեկավարել են իրենց տոհմի զինվորական ուժերը։ Խոշոր տոհմերի տիրույթներն անօտարելի և անբաժանելի են եղել, իսկ տոհմի առաջնորդը կառավարել է այդ տիրույթները տոհմի մյուս արու անդամների օգնությամբ, որոնք կոչվել են սեպուհներ։ Պետական կարևորագույն պաշտոնները զբաղեցրել բացառապես որոշակի տոհմերի ներկայացուցիչները. օրինակ՝ [[Սպարապետ|սպարապետի]] (գլխավոր հրամանատարի) պաշտոնը [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տոհմի արտոնությունն է եղել։ Թեև Արշակունի թագավորները փորձել են սահմանափակել մեծատոհմիկների իշխանությունը, նրանք երբեք չեն կարողացել հասնել կենտրոնացվածության այն մակարդակին, որն առկա է եղել Սասանյան կայսրությունում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Թագավորը դիտարկվել է լոկ որպես «առաջինը հավասարների մեջ» խոշոր տոհմերի առաջնորդների միջև{{Sfn|Garsoïan|2005}} և ըստ սովորույթի՝ պարտավոր է եղել խորհրդակցել նրանց հետ կարևորագույն հարցերի շուրջ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=78}}։ Թագավորի և ազնվականության միջև հակամարտությունը թուլացրել է Արշակունյաց գահը, սակայն «տոհմի (տան) ուժն ու հարատևությունը կերտել են մի սոցիալական կառուցվածք, որն ընդունակ է եղել գոյատևել նույնիսկ քաղաքական անկման պահերին, իսկ հասարակության ապակենտրոնացված բնույթը նվազեցրել է դրա լիակատար բռնակցման հնարավորությունները»{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Արշակունյաց Հայաստանի ստորին դասերի վերաբերյալ շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Գյուղերն ու ավանները շատ ավելի տարածված են եղել, քան քաղաքները։ Ռամիկները (հասարակ ժողովուրդը) օժտված են եղել որոշակի իրավունքներով և երբեմն ազնվականության հետ միասին մասնակցել են ժողովներին։ Գյուղացիները պարտավոր են եղել իրենց տիրոջը վճարել հարկեր, կատարել աշխատանքային պարտավորություններ (նման արևմտաեվրոպական բարշինային) և զինվորական ծառայություն մատուցել որպես օժանդակ հետևակ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=79}}։ Ստրուկները հիմնականում ռազմագերիներն են եղել, որոնք առավելապես կապված են եղել տաճարական տիրույթների հետ և, ըստ ամենայնի, ավելի քիչ են տարածված եղել այլ վայրերում{{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Տաճարական տիրույթները կառավարվել են քրմերի ժառանգական դասի կողմից, որոնք ունեցել են իրենց սեփական զինվորական ստորաբաժանումները{{Sfn|Garsoïan|2004|p=80}}։ == Մշակույթ == Հայաստանում իրանական ազդեցության երեք փուլերից ([[Աքեմենյաններ|Աքեմենյան]], [[Պարթև Արշակունիներ|Արշակունյաց]], [[Սասանյաններ|Սասանյան]]) Արշակունյաց շրջանն ամենազորեղն ու հարատևն է եղել։ Այս փուլն սկսվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում պարթևների վերելքով և իր գագաթնակետին հասել մ.թ. 1-ին դարի կեսերին՝ հայկական գահին Արշակունյաց տոհմի ճյուղի հաստատմամբ։ Հայաստանի Արշակունի թագավորները ձգտել են իրենց արքունիքը կազմակերպել [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] օրինակով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Պարթևական բազմաթիվ տարրեր անմիջականորեն ներմուծվել են հայկական քաղաքակրթության մեջ, օրինակ՝ [[Գուսան|գուսանները]], որոնք նման են եղել երգիչ-երաժիշտների կամ մինստրելների{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Արշակունյաց Հայաստանում լայնորեն տարածված է եղել ազնվական զավակներին դայակների կամ դաստիարակների մոտ մեծացնելու սովորույթը (դայակություն), ինչը նաև լայն տարածում է ունեցել իրանական ողջ համակարգում{{sfn|Rapp|2014|p=89}}։ Արշակունի թագավորները ճանաչել են Պարթևստանը և այն համարել իրենց հայրենի երկիրը{{sfn|Russell|2004|p=41}}։ Հայտնի է, որ Տրդատ Գ-ն (գահակալել է 298–330) իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասել է հետևյալը{{sfn|Russell|2004|pp=41–42}}. {{Քաղվածք|զի քաջատեղեակ եմ Յունաց և Հոռոմայեցւոց աշխարհին, և Պարթևաց մերոց կողմանցս, զի և տուն իսկ է մեր, նոյնպէս և Ասորեստանեայց և Արարացւոց և Ատրպատականի}} Արշակունիների օրոք հայերը ծանոթացել են որոշ պատմությունների, որոնք հետագայում ներառվել են պարսկական «[[Շահնամե]]» էպոսի մեջ։ Դրանք ներառում են այնպիսի կերպարների մասին պատմություններ, ինչպիսիք են Հրասյակը (Աֆրասիաբ), Շավարշը (Սիավաշ) և Սպանդարատը (Էսֆանդիար){{sfn|Russell|2004|p=1066}}։ Հայերը Հայաստանի և Պարթևստանի արքայական տոհմերի միջև առկա կապը դիտարկել են որպես անխզելի{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Հայկական աղբյուրներում «թագավոր» և «Արշակունի» եզրույթները գործածվել են որպես հոմանիշներ{{sfn|Russell|1987|p=163}}{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Արշակունի արքան ընկալվում էր որպես «բնակ տերն աշխարհիս» (այս երկրի բնիկ տերը){{sfn|Russell|1987|p=163}}։ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] «Պատմություն հայոցը», որը 5-րդ դարի հայ պատմագրական երկ է՝ հիմնված է բանավոր էպիկական աղբյուրների վրա և պարունակում է պնդումներ, որոնք հերքում են, թե Արշակունի թագավորների մեղքերը կարող են նրանց անարժան դարձնել գահակալության համար{{Sfn|Garsoïan|2004|p=76}}։ === Կայսերական գաղափարախոսություն և կրոնական սովորույթներ === Արշակունիները իրանական օրենսդրության կողմնակիցներն են եղել և այդպիսին են մնացել նույնիսկ Պարթևական տերության անկումից հետո{{sfn|Lang|1983|p=518}}{{sfn|Pourshariati|2008|p=44}}։ Նրանք պնդել են, որ կրում են '''''Խվառնահ''''' («փառք»){{sfn|Rapp|2014|p=246}}, որն այն աստվածային փառքն է եղել, որով օժտված են եղել իրանական և իրանալեզու օրինական թագավորները{{sfn|Rapp|2014|p=112}}։ [[Անի|Անին]] (Դարանաղյաց գավառում) ծառայել է որպես [[Արամազդ|Արամազդի]] ([[Ահուրա Մազդա|Ահուրա Մազդայի]] հայկական համարժեքը) պաշտամունքի կենտրոն, ինչպես նաև Արշակունիների տոհմական դամբարանավայր։ [[Աքեմենյան տերություն|Աքեմենյան տերության]] (մ.թ.ա. 550–330) օրինակով Հայաստանի և Իրանի Արշակունիները կիրառել են դամբարանային հուղարկավորությունն ու թաղումը՝ հավանաբար մեծ զգուշությամբ խուսափելով [[Զրադաշտականություն|զրադաշտական]] ''[[Յազատաներ|յազատա]]'' (հրեշտակային աստվածություն) [[Սպանդարամետ|Սպանդարամետի]] սուրբ հողն աղտոտելուց{{sfn|Russell|1987|p=159}}։ Նրանք հավատացել են, որ թաղված Արշակունի թագավորների ոսկորները կրում են նրանց խվանահը (փառքը), ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ Սասանյան շահնշահ Շապուհ Բ-ն իր արշավանքի ժամանակ հանել է նրանց ոսկորները դամբարաններից և դուրս բերել Հայաստանից։ Դամբարանները, ըստ ամենայնի, լավ ամրացված են եղել, քանի որ Շապուհ Բ-ն այդպես էլ չի կարողացել բացել [[Սանատրուկ|Սանատրուկի]] գերեզմանը{{sfn|Russell|1987|p=451}}{{sfn|Canepa|2018|p=230}}։ [[Բագավան|Բագավանի]] հնագույն սրբավայրը մեծ նշանակություն է ունեցել Արշակունիների համար, որոնք այնտեղ նշել են իրանական Ամանորի տոնը ([[Նավասարդ]]/[[Նովրուզ]]){{sfn|Canepa|2018|p=115}}։ Վարազը, որը ''յազատա'' Վերեթրագնայի (հայերենում՝ [[Վահագն]]) սիրելի տոտեմն է եղել, հանդիսացել է Արշակունիների խորհրդանիշը{{sfn|Russell|2004|p=170}}։ === Լեզվական և անվանաբանական ավանդույթներ === [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների]] օրոք Հայաստանի մշակույթում գերիշխել է [[Հելլենիզմ|հելլենիզմը]], սակայն Արշակունիների գահակալությունը նշանավորվել է երկրում իրանականության գերակայությամբ, որի ժամանակ էլ հենց պարթևերենը փոխարինել է [[Հունարեն|հունարենին]]՝ որպես կրթված խավի լեզու: Այնուամենայնիվ, հայկական հելլենիզմը չի վերացել, քանի որ Պարթև Արշակունիները հպարտ հելլենասերներ (ֆիլհելլեններ) են եղել{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}: Հայերենը սոսկ զանգվածային տարածում ունեցող լեզու է եղել, իսկ վերնախավի և արքունիքի շրջանում գերիշխել է [[Պարթևերեն|պարթևերենը]]: Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ դասական հայերենը ([[Գրաբար|գրաբարը]]) ներառել է իր իրանական փոխառությունների մեծ մասը{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}: Ժամանակակից պատմաբաններ Ռ. Շմիթը և Հ. Վ. Բեյլին հայերենի վրա պարթևերենի ազդեցությունը համեմատում են 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո անգլերենի վրա ֆրանսերենի ունեցած ազդեցության հետ{{sfn|Schmidt|Bailey|1986|pp=445–465}}: Քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո Արշակունիները շարունակել են պահպանել իրենց իրանական անվանաբանական ավանդույթները, ինչի վկայությունն են արական Տրդատ, Խոսրով, Տիրան, Արշակ, Պապ, Վարազդատ և Վռամշապուհ անունները, ինչպես նաև իգական Աշխեն, Զարմանդուխտ, Խոսրովիդուխտ, Որմիզդուխտ, Վարդանդուխտ անունները։ Հատկանշական է, որ [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա]]-ի մոր անունը՝ Բամբիշը, պարսկերեն նշանակում է «թագուհի»{{sfn|Garsoïan|1985|p=201}}։ Ընդհանուր առմամբ, քրիստոնյա Արշակունիները հավատարիմ են մնացել իրենց արշակունյաց-իրանական ավանդույթներին{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Հայոց այբուբենի ստեղծման ժամանակ (5-րդ դարի սկիզբ՝ Արշակունյաց թագավորության վերջին տասնամյակներին) միջին պարսկերենը հանդիսացել է արքունի և վարչական լեզու։ Գրավոր հայերենի ընդունումը զգալիորեն նվազեցրել է միջին պարսկերենի նշանակությունը, թեև վերջինս շարունակել է որոշակի դեր խաղալ Հայաստանի սասանյան տիրապետության տակ գտնվող հատվածում։ Հունարենն ու ասորերենը գործածվել են եկեղեցում, մինչև որ փոխարինվել են գրավոր հայերենով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ == 12-428 թվականներին գահակալած արքաների ցանկ == Սա Հայաստանի արքաների ցանկն է շուրջ 12–428 թվականների միջջակայքում, որոնց մեծ մասը հանդիսացել են Արշակունյաց հարստության ներկայացուցիչներ։ Ցանկում ներառված են նաև ոչ դինաստիական կառավարիչներն ու միջթագավորության շրջանները (որոշ թվականներ մոտավոր են){{Sfn|Garsoïan|2004|p=94}}։ === [[Վոնոն]] === [[Պատկեր:Vonones I the Arsacid.jpg|մինի|Վոնոնի պատկերով մետաղադրամ]] Հայոց թագավոր մոտ [[12]]-[[16]] թվականներին։ Պարթևաց [[Հրահատ Դ]] Արշակունու ավագ որդին։ Պատանի հասակում պատանդ է եղել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությունում]], դաստիարակվել և կրթվել այնտեղ՝ դառնալով Հռոմի կամակատար։ [[Որոդես Գ]] արքայի մահից հետո, 7 թվականին կամ 8-ին բազմել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] գահին։ Սակայն գահակալական կռիվներում պարտվել է [[Արտավան Գ]]-ին և ապաստանել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]], ինչից հետո Հռոմի միջամտությամբ բազմել է Հայոց թափուր գահին։ Հայ ժողովուրդը դժգոհ է եղել Վոնոնից։ Հայ-պարթևական ուժերի դեմ պատերազմելու վտանգից խուսափելու համար, [[Տիբերիոս]] կայսրը գահընկեց է արել Վոնոնին։ Ըստ [[Հովսեպոս Փլավիոս|Հովսեպոս Փլավիոսի]], հայերը ձերբակալել են Վոնոնին ու հանձնել [[Ասորիք|Ասորիքի]] հռոմեական կուսակալ [[Կրետիկոս Սուլանոս|Կրետիկոս Սուլանոսին]]։ [[Տակիտոս|Տակիտոսը]] վկայում է, որ Վոնոնը սպանվել է հռոմեացի զինվորի ձեռքով՝ կանալքից փախչելու փորձի ժամանակ։ === [[Արտաշես Գ]] (Զենոն-Արտաշես, ոչ Արշակունի) === [[Պատկեր:Æ 8 Chalkoi of Artaxias III.jpg|մինի|Զենոն-Արտաշեսի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին, [[Պոնտոս|Պոնտոսի]] և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքի]] թագավոր Պոլեմոնի որդին է։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]]՝ Զենոն-Արտաշեսը մեծացել է հայկական միջավայրում և հարմարվել հայերի կենցաղին ու բարքերին։ Հնարավոր է, որ Զենոնը մեծացել է Փոքր Հայքում, որը նրա հոր տիրակալության մաս է կազմել մ․թ․ա․ 35 թվականից։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] գահը ստացել է Հռոմի [[Տիբերիոս]] կայսեր և նրա զորավար [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսի]] օժանդակությամբ և հայ նախարարների համաձայնությամբ։ Զենոնի գահակալական իրավունքը ճանաչել է նաև Պարթևաց [[Արտավան Գ]] թագավորը։ Զենոնն ընդունել է հայերին հարազատ Արտաշես անունը։ Մեկ պատմաբանի կարծիքով՝ սրանով նա հղում էր անում հռոմեացիների կողմից սպանված [[Արտաշես Բ]] արքային։ Զենոնը վարել է խաղաղ և, համեմատաբար, ինքնուրույն քաղաքականություն։ [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան]] արքայատան անկումից հետո Զենոնը միակ [[Դրածո թագավորներ|դրածո թագավորն]] է եղել, որին հայերը հանդուրժել են Հայոց գահին։ Ի դեմս Զենոնի, հայ ավագանին փորձել է վերականգնել Հռոմի ռազմական միջամտությամբ կործանված հայկական թագավորությունը։ Նրա մահից հետո Արտաշատում գահակալել են Պարթևստանի և Հռոմի դրածո թագավորները։ [[Պատկեր:King Arshak I.jpg|մինի|288x288փքս|Արշակ Ա]] === [[Արշակ Ա]] === 34 թվականին դարձել է հայոց թագավոր։ Պարթևաց թագավոր [[Արտավան Գ]]–ի որդին է։ Հաջորդել է [[Զենոն-Արտաշես|Զենոն-Արտաշեսին]]՝ հայկական ավագանու համաձայնությամբ։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] [[Հռոմ|Հռոմի]] հեղինակությունը պահպանելու և պարթևական վտանգը կանխելու համար [[Տիբերիոս]] կայսրը [[35]] թվականին մեծաթիվ ուժեր է ուղարկել Արևելք և միաժամանակ իբերական, աղվանական և սարմատական ցեղերին հրահրել [[Հայաստան|Հայաստանի]] ու [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] դեմ։ [[Իբերիա|Իբերիայի]] թագավոր Փարսմանի եղբայր Միհրդատը, Հռոմի դրդմամբ, դավով սպանել է Արշակին և նստել Հայոց գահին։ === [[Որոդես Պարթև]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] չճանաչված արքա, որը գահակալել է 35 թվականին, հաջորդել է Պարսից նախկին արքա [[Վոնոն|Վոնոնին]], որը [[Պարթևստան|Պարթևստանում]] գահազրկվելուց հետո հաստատվել է Մեծ Հայքում։ Պարթևաց [[Արտավան Գ]] արքայի երկրորդ որդին, Մեծ Հայքի [[Արշակ Ա]] թագավորի կրտսեր եղբայրը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] կրտսեր ճյուղից։ === [[Միհրդատ Իբերացի]] (Փառնավազյան դինաստիա) === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, [[Իբերիա|Իբերիայի]] Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ [[Տակիտոս]] պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել ր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդի]] ձեռքով։ [[Պատկեր:Rhadamistus, by Francesco Alberi.jpg|մինի|215x215փքս|Հռադամիզդ]] === [[Հռադամիզդ]] (Փառնավազյան դինաստիա) === Դրածո թագավոր [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] [[51]]-[[53]] թվականներին։ [[Վիրք|Վիրքի]] [[Փարսման I]] թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ Հռադամիզդի իշխանությունը Հայաստանում ուղեկցվել է հայերի բացահայտ ատելությամբ ու դիմադրությամբ։ Թեև նա մայրական կողմից Արտաշեսյան է եղել, սակայն հայ ավագանին նրան համարել է դաժան բռնապետ, ով սպանել էր իր սեփական հորեղբորը։ [[52]] թվականին չի կարողացել դիմադրել Հայոց թագավոր [[Տրդատ Ա]]-ին և փախել է [[Վիրք]]։ 53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա-ն գտնվել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանում]], Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով [[Հայեր|հայերից]], դարձյալ փախել է Վիրք։ Փախուստի ճանապարհին փորձել է եղել սպանել հղի կնոջը և գցել [[Երասխ գետ|Երասխի]] ջրերը։ Սակայն [[Զենոբիա Իբերիացի|Զենոբիան]] փրկվել է և տեղի հովիվները նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]]։ Հռադամիզդը սպանվել է իր հոր՝ Փարսման Ա֊ի կողմից։ Հայրը դա արել է, որպեսզի կարողանա պահպանել Հռոմում իր հեղինակությունը։ === [[Տրդատ Ա]] === [[Պատկեր:Tiridates.jpg|մինի|287x287փքս|Տրդատ Ա]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[52]] թվականից։ Նա հայ Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրն է, ինչպես նաև Պարթևաց Արշակունի արքա [[Վոնոն Բ Պարթև|Վոնոն Բ–ի]] որդին, [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] թագավոր [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա]]–ի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հայկական ավագանու աջակցությամբ։ Նրա գահակալության սկզբնական շրջանը նշանավորվել է երկու ընդհատումով՝ կարճատև դադար 54 թվականի վերջին և ավելի երկարատև ընդհատում 58-63 թվականներին։ 52 թվականին պարթևաց արքա Վաղարշը և նրա եղբայր Տրդատը մտել են Հայաստան և հայերի օգնությամբ վտարել հռոմեական դրածո թագավորին։ Սա հանգեցրել է Հռոմի հետ 10-ամյա պատերազմի։ Պատերազմի ընթացքում հռոմեացիները գրավել են ու ավարել Արտաշատը, սակայն հայ-պարթևական ուժերըհակահարված են հասցրել։ 62 թվականին տեղի ունեցած [[Հռանդեայի ճակատամարտ|Հռանդեայի ճակատամարտում]] հայերն ու պարթևները շրջափակել են հռոմեական զորքին և ջախջախիչ հաղթանակ տարել նրանց նկատմամբ։ Որպես նվաստացում՝ հռոմեացի զինվորներին ստիպել են անցնել նիզակներից պատրաստված «լծի» տակով (որը հայտնի է նաև որպես «լծի արարողակարգ»)։ Պատերազմն ավարտվել է հաշտությամբ. Տրդատը ճանաչվել է Հայաստանի թագավոր, բայց թագը պետք է ստանար [[Ներոն|Ներոն կայսրից]]։ 66 թվականին Տրդատը մեծ շքախմբով մեկնել է Հռոմ, թագադրվել և վերադարձել Հայաստան՝ իր հետ բերելով նաև արհեստավորներ՝ ավերված քաղաքները վերականգնելու համար։ Տրդատ Ա-ն վերադառնալով Հայաստան՝ զբաղվել է երկրի տնտեսության վերականգնմամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Վերականգնել է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը և վերջինիս հաղորդում իր նախկին շուքը։ Հռոմեացի պատմիչների վկայությամբ՝ այն կոչվում է ''«Ներոնեա»:'' Մայրաքաղաքից ոչ հեռու՝ [[Ազատ գետ|Ազատ գետի]] հոսանքով դեպի վեր՝ [[Գառնի (գյուղ)|Գառնիում]], կառուցվում է հզոր [[Գառնու բերդ|բերդ]], ինչպես նաև արքայական բաղնիք և այլ կառույցներ։ [[Գառնու հեթանոսական տաճար|Գառնու հեթանոսական տաճարը]] կառուցվել էր [[77]] թվականին՝ [[Հռոմ|Հռոմի]] [[Կոլիզեում|Կոլիզեումից]] 3 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված [[Հելիոս]]-[[Միհր|Միհրին]]։ Տրդատի մահվան մասին տվյլաները հայտնի չեն։ === [[Տիգրան Զ]] (Հերովդեսյան դինաստիա) === [[Պատկեր:Tigranes VI king of Armenia.jpg|մինի|Տիգրան Զ-ի մետաղադրամները]] Հայոց թագավոր 60-61 թվականներին։ Նախապես եղել է Քաղկիդիկեի թագավոր։ Հայոց թագավոր [[Տիգրան Ե]]–ի եղբոր՝ Ալեքսանդրի որդին։ Երկար տարիներ ապրել է Հռոմում, եղել [[Ներոն]] կայսեր մտերիմներից։ 58 թվականի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>։ Գահընկեց է արվել 61 թվականին և դրանից հետո հայոց գահին նրան վերստին փոխարինել է Տրդատ Ա-ն։ Հայտնի է որ մահացել է 68 թվականից հետո։ === [[Սանատրուկ]] === [[Պատկեր:Sanatruk and Avde after three days in snow storm.jpg|մինի|Սանատրուկը և Ավդեն]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմի]] թագավոր 88-110 թվականներին, հաջորդել է [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]] (66-88), համարվում է նաև Միջագետքի [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] ([[Եդեսիա]]) թագավոր (91-109)։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա մեղադրվել է Հայաստանում [[Բարդուղիմեոս առաքյալ|Սուրբ Բարդուղիմեոս]] և [[Թադեոս առաքյալ|Սուրբ Թադեոս]] առաքյալների նահատակության համար, քրիստոնյաների հալածանքների, ինչպես նաև իր սեփական դստեր՝ [[Սանդուխտ|Սանդուխտի]] նահատակության համար։ Մահացել է 110 թվականին։ === [[Աշխադար]] === Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդել է [[Սանատրուկ|Սանատրուկին]], եղել է Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի որդին։ Գահ է բարձրացել Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը Բակուր II-ի մահից հետո Աշխադարի հետ համաձայնության չգալով 113 թվականին Աշխադարին գահընկեց է արել և փոխարենը գահին է բազմեցրել նրա եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Աշխադարի գահազրկումը դարձել է հռոմեա-պարթևական նոր պատերազմի պատճառ։ Այս փոփոխությունը դիտելով [[Հռանդեայի պայմանագիր|Հռանդեայի դաշնագրի]] խախտում՝ [[Տրայանոս]] կայսրը Աշխադարի հետ միասին 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։ [[Պատկեր:Parthamasiris, King of Armenia, Son of Pacorus, Humbles Himself before Trajan.jpg|մինի|298x298փքս|Պարթամասիր]] === [[Պարթամասիր]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (113-114), [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ Պարթևի]] կրտսեր որդին<ref>Mommsen, ''The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian'', էջ. 66</ref>։ Պարթամասիրը եղել է [[Բակուր Բ Պարթև]] թագավորի երեք որդիներից<ref>Potts, ''Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology'', էջ. 151</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>, որի մոր անունն անհայտ է։ Նա Պարթևաց դինաստիայի անդամ է եղել, հետևաբար հանդիսացել է [[Արշակունիներ|Հայաստանի Արշակունիների տոհմի]] ազգականը<ref>Farrokh, ''Shadows in the Desert: Ancient Persia at War'', էջեր. 159-8</ref>։ Աշխադարին գահընկեց անելուց հետո Տրայանոսն արշավել է Հայաստան։ 114 թվականին հռոմեական բանակը Սատաղից ներխուժել է [[Մեծ Հայք]] և շարժվել է դեպի [[Արտաշատ]]։ Չկարողանալով դիմադրություն կազմակերպել՝ Պարթամասիրը ներկայացել է Տրայանոսին։ Պարթամասիրը գլխից հանել է թագը և դրել կայսեր ոտքերի մոտ<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1/LfbhNVJ1dyAC?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA254&printsec=frontcover |title=Քննական պատմութիւն հայոց: Արշակունիքի ի ժամանակի հեթանոսութեան. Պատմական ժամանակ. Բ |date=1895 |language=hy}}</ref>՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով<ref>{{Cite book |last=Mesrop |first=Gēorg |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6/ZMZKAAAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA302&printsec=frontcover |title=Հայոց պատմութիւն: քննական |date=1915 |publisher=Փարոս հրատարակչական ընկերութիւն |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Մերժելով Պարթամասիրի խնդրանքը՝ Տրայանոսը բռնակցել է Հայաստանը և այն վերածել հռոմեական նահանգի<ref>{{Cite book |last=Gatʻěrchean |first=Hovsēpʻ |url=https://www.google.am/books/edition/Tiezerakan_patmut%CA%BBiwn_i_skzban%C4%93_ashkha/hp8pAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA173&printsec=frontcover |title=Tiezerakan patmutʻiwn i skzbanē ashkharhi minchʻew tsʻmer zhamanaks: Mijin patmutʻiwn |date=1852 |publisher=I vans Pashtpan S. Astuatsatsni |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313" /><ref name="Касий">Դիոն Կասիոս, [http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt Livre LXVIII, chapitres 17, 19 et 20] {{Wayback|url=http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt|date=20110824023311}}</ref>։ Տրայանոսը Պարթամասիրին Հայաստանից հետ է ուղարկել Պարթևստան և շարունակել իր պարթևական ռազմարշավը<ref name="Bunson-3132">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Պարթամասիրն ազատ է արձակվել այն պայմանով, որ պետք է լքի Հայաստանը, սակայն իրեն ուղեկցող հռոմեացիներից փախուստի դիմելու փորձի ժամանակ նրան ձերբակալ են և մահապատժի ենթարկել Տրայանոսի հրամանով<ref name=":02">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>։ === [[Վաղարշ Ա]] === [[Մեծ Հայք|Հայոց]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[117]]-[[140]] (կամ 116-144) թվականներին<ref>«Վաղարշ Ա» ՀՍՀ, հատոր=11, էջ=251</ref>։ [[Սանատրուկ|Սանատրուկ թագավորի]] որդին։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի կայսեր]] համաձայնությամբ Հայաստանի գահին է հաստատվում Սանատրուկի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն: Վաղարշը Հռոմի համար ընդունելի անձնավորություն է եղել, քանի որ նա ոչ թե բուն պարթևական [[Արշակունիներ|Արշակունիներից]] էր, այլ այս դինաստիայի հայկական նոր ձևավորվող ճյուղից: Այս ճյուղը, վաղ թե ուշ ձգտելով ինքնուրույնության, հակադրվելու էր պարթևներին: Վաղարշ Ա-ի թագավորության տարիներին հիմնադրվել է [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որի մասին տեղեկություններ է պահպանել [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]]։ Ըստ նրա տեղեկությունների՝ [[Շրեշ բլուր|Շրեշ բլուրի]] մոտակայքում է գտնվել դեռևս [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] ժամանակներից հայտնի [[Վարդգեսավան]] քաղաքը։ Վաղարշ Ա-ն դրանից հարավ՝ այժմյան [[Էջմիածին|Էջմիածնի վանքի]] և նրա շրջակայքի տարածքում հիմնադրել է նոր քաղաք, որն իր անունով կոչել է Վաղարշապատ։ === [[Սոհեմոս]] === [[Պատկեր:Antoninus Pius Æ Sestertius 84001035.jpg|մինի|Սոհեմոսի մետաղադրամներից]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[144]][[161|-161]], [[164|164-]][[186]])<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 64:</ref><ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1, Երևան 1971, էջ 781-781։</ref>։ Սոհեմոսը հայոց պատմության ամենահռոմեամետ արքաներից է եղել։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձել է Հռոմի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը դուր չի եկել պարթևներին։ 161 թվականին պարթևական զորքը ներխուժել է Հայաստան, գահընկեց արել Սոհեմոսին և գահին բազմեցրել Բակուր Արշակունուն։ Սակայն մի քանի տարի անց հռոմեացիները մեծ զորքով վերադարձել են, գրավել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատն]] ու [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և Սոհեմոսին կրկին բազմեցրել գահին։ Քանի որ հին մայրաքաղաք Արտաշատը հիմնովին ավերվել էր պատերազմի ժամանակ, Սոհեմոսը Վաղարշապատը հռչակեց երկրի նոր մայրաքաղաք։ Նա նաև հելլենիստական մշակույթի մեծ սիրահար է եղել և իր արքունիքում ընդունել է հայտնի գիտնականների ու գրողների։ === [[Բակուր]] === Ծննդյան և մահվան տարեթվերը՝ անհայտ են։ 161-163 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր։ Գահ է բարձրացել Պարթևաց [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]] թագավորի աջակցությամբ, հռոմեական դրածո [[Սոհեմոս]] թագավորի տապալումից հետո։ Բակուրը եղել է նաև պարթև իշխան<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.70</ref>։ Նա [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]] [[Վաղարշ Դ Պարթև|Պարթևի]] (147-191) որդին է եղել{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը որոշ ժամանակ ապրել է Հռոմում՝ իր ընտանիքի անդամների հետ{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը միակ հայոց թագավորն է եղել, որը գահին է բարձրացվել [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] իշխող արքայի կողմից, սակայն հետագայում պաշտոնանկ էր արվել հռոմեական իշխանությունների կողմից<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի գահընկեցությունից հետո Սոհեմոսը կարճ ժամանակով վերականգնվել է իր իշխանությունը Հայաստանում<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի հետագա ճակատագիրը հստակ հայտնի չէ։ [[Պատկեր:Coin of Vologases V, Ecbatana mint.jpg|մինի|171x171փքս|Վաղարշ Բ-ի պատկերով մետաղադրամ]] === [[Վաղարշ Բ]] (Վաղարշ Դ պարթև) === [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] [[արքայից արքա]] (191-208 թվականներ)<ref name="ՀԺՊ">[http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․]</ref>, [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ-ի]] որդին և հաջորդը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] արքայական տոհմից, 180-191 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր։ Վաղարշը վաղ կյանքի ընթացքում դարձել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] կառավարիչ՝ հաջորդելով Սոհեմոսին։ 1-ին և 2-րդ դարերի ընթացքում հայկական գահը սովորաբար զբաղեցրել է Պարթևաց [[Արքայից արքա|արքայից արքայի]] մերձավոր ազգականը, որը կրել է «Հայոց մեծ արքա» տիտղոսը։ Ի տարբերություն Մեծ Հայքում իշխած նախորդ ութ Արշակունի իշխանների՝ Վաղարշին հաջողվել է ապահովել իր սերունդների ժառանգական իշխանությունը հայկական գահի վրա։ Նրա հետնորդները կառավարել են երկիրը մինչև 428 թվականը, երբ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյանները]] վերջնականապես վերացրին հայկական թագավորությունը։ Վաղարշը մահացել է 208 թվականին։ === [[Խոսրով Ա]] === [[Պատկեր:Coin of Tiridates II of Armenia.jpg|մինի|Խոսրով Ա-ի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ|արքա]] (206-253)<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 65, 74</ref>։ Խոսրով Ա-ն հայ Արշակունի թագավոր Վաղարշ Բ-ի որդին է եղել։ Երբ նրա հայրը 191 թվականին բազմել է Պարթևստանի գահին, Հայաստանի իշխանությունը հանձնել է որդուն։ Ըստ պատմիչ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]]՝ հայոց արքան այդ ժամանակ պարթևական աշխարհում իր կշռով երկրորդն է եղել՝ զիջելով միայն «արքայից արքային»։ Խոսրովը վարել է շատ խոհեմ և չեզոք քաղաքականություն. երբ հռոմեական կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս|Սեպտիմիոս Սևերոսը]] արշավել է պարթևների դեմ և նույնիսկ գրավել նրանց մայրաքաղաքը, Խոսրովը նվերներ ու պատանդներ է ուղարկել կայսրին՝ փոխարենը ստանալով Հռոմի պաշտպանությունն ու խաղաղություն։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է հաջորդ կայսրի՝ [[Կարակալլա|Կարակալլայի]] օրոք, որը 214-216 թվականներին խաբեությամբ ձերբակալել է Խոսրովին ու նրա ընտանիքին։ Այս դավաճանությունը Հայաստանում հզոր ապստամբություն է առաջացրել Հռոմի դեմ, և կայսրը ստիպված է եղել զորք ուղարկել այն ճնշելու համար։ Խոսրով Ա-ն մահացել է 217 թվականին՝ կալանքի տակ, իսկ նույն տարում Կարակալլայի սպանությունից հետո հայոց գահը ժառանգել է Խոսրովի որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ === [[Տրդատ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմից]] արքա (217-252 թվականներին)։ Տրդատ Բ-ը եղել է Հայստանի թագավոր [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով I]]-ի (198-215) որդին և ժառանգորդը{{sfn|Adalian|2010|p=xxxii}}։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 214-216 թվականներին նա և իր ընտանիքի անդամները պահվել են հռոմեացիների վերահսկողության տակ, ինչը Հայաստանում Հռոմի դեմ մեծ ապստամբություն էր առաջացրել{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Տրդատը հռչակվում է Հայաստանի թագավոր՝ Մակրինոսի (217-218) աջակցությամբ<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.71</ref>։ Տրդատ Բ-ը կառավարել է որպես Հայստանի թագավոր 217 թվականից մինչև իր մահը՝ 252 թվականին{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Ըստ [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանի]]՝ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսը]], [[Սեբեոս|Սեբեոսը]] և [[Մովսես Խորենացի|Խորենացին]] 3-րդ դարում հիշատակում են միայն երկու հայ թագավոր՝ [[Խոսրով Մեծ]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծ]], մինչդեռ այդ դարում Հայաստանում իշխել են, իրապես հինգ թագավոր հետևյալ հաջորդականությամբ՝ [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով Ա]], [[Տրդատ Բ]], [[Արտավազդ]], [[Խոսրով Բ]] և [[Տրդատ Գ]]։ Հունա-հռոմեական աղբյուրների օգնությամբ պարզված է, որ Ագաթանգեղոսի պատմության մեջ, Տրդատ Գ-ի հոր, Խոսրովին են վերագրված այն բոլոր դեպքերը, որոնք իրապես տեղի են ունեցել Տրդատ Բ-ի ժամանակ, որը Հայաստանում թագավորել է 217-252 թվականներին<ref>{{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության |publisher=ՀայՊետ |year=1957 |pages=76 |language=հայերեն |archive-url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Manandyan,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/4/mode/2up}}</ref>։ [[Պատկեր:Khosrov_II_of_Armenia_killed_by_Anak.jpg|մինի|278x278փքս|Անակի կողմից սպանված Խոսրով Բ-ն]] === [[Խոսրով Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[252]]-[[287]]), գահակալել է հոր՝ [[Տրդատ Բ]]-ից հետո։ Խոսրով Բ-ն, հաճախ դաշնակցելով հարևան [[Վիրք|վրացիների]] ու [[Աղվանք|աղվանների]], իսկ երբեմն էլ հռոմեացիների հետ, պայքար է մղում Սասանյան Պարսկաստանի դեմ։ Սակայն այդ պայքարը անարդյունք է մնում։ Խոսրով Բ-ի հակասասանյան քաղաքականությունը, բնականաբար, չէր կարող առաջ չբերել նրա դեմ պարսից իշխող վերնախավի թշնամությունն ու վրեժխնդրությունը։ Պատմիչ Ագաթանգեղոսը հաղորդում է հայոց թագավորի Սասանյան Պարսկաստանի դեմ արշավանքների մասին։ Գահակալել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արևմտյան՝ հռոմեական մասում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ Ունեցել է 2 զավակ․ դուստր՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]]<ref>[http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php Biography] of Saint Gregory_the_Illuminator. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015071207/http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php|date=2020-10-15}}</ref> և որդի՝ [[Տրդատ Գ|Տրդատ]]<ref>Hovannisian, ''The Armenian People'', p. 218.</ref>։ Որդուն հետագայում տանում են Հռոմ, մեծանում է հռոմեական միջավայրում, իսկ դստերը՝ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] [[Կեսարիա]]<ref>Eghiayean, ''Heroes of Hayastan: a dramatic novel history of Armenia'', p. 191.</ref>։Ըստ ավանդական պատմության՝ Խոսրովը սպանվում է [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատում]], պարսից թագավորի կողմից ուղարկված վարձկան [[Անակ Պարթև|Անակ Պարթևի]] ձեռքով ([[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] հայրը)<ref>{{Cite web |title=ХОСРОВ II ВЕЛИКИЙ - Древо |url=http://drevo-info.ru/articles/13671545.html |access-date=2026-02-28 |website=drevo-info.ru |language=ru}}</ref>, հավանաբար 287 թվականին։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Անակը ազգակից էր Արշակունիներին<ref>{{Cite journal |last=Franken |first=S. |date=1963-10-01 |title=Vahan M. Kurkjian, A History of Armenia. With maps and illustrations. New York, Armenian General Benevolent Union of America, 1959. 24 x 16, 526 p. $ 6,—. |url=https://doi.org/10.1163/29497671-01604010 |journal=Het Christelijk Oosten en Hereniging |volume=16 |issue=4 |pages=307 |doi=10.1163/29497671-01604010 |issn=2949-7671}}</ref>։ Խոսրովի մահից հետո Հայաստանը կրկին նվաճվում է պարսիկների կողմից, իսկ թագաժառանգ պատանի Տրդատը ապաստան է գտնում Հռոմում<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=ԵՊՀ |year=1975 |pages=200 |language=հայերեն |archive-url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/Jamkochyan.pdf}}</ref>։ === [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիր]] === [[Պատկեր:HormizdICoinHistoryofIran.jpg|մինի|140x140փքս|Որմիզդի պատկերով մետաղադրամը]] Առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ '''Որմիզդ I Սասանյան''' ([[Պարսկերեն|պարս.]]՝ هرمز یکم), [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ [[270 թվական|270 թվականի]] [[Մայիս|մայիսից]] մինչև մյուս տարվա հունիսը։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|Մեծ Հայքի թագավորության արքա]]։ Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դեպ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի արքա]]՝ կառավարելով [[251]]-[[270|270 թվականներին]]։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես [[Խոսրով Բ Փարվեզ]] արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է [[Սողդիանա]], որի տարածքը շուտով միացրել է [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսկական տիրակալությանը]]։ Դեպի [[Կենտրոնական Ասիա|Միջին Ասիա]] տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է [[Էսթախր]], որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։ [[Պատկեր:Narseh relief.jpg|մինի|179x179փքս|Ներսեհի փորագիր պատկերը]] === [[Ներսեհ]] === Սասանյան յոթերորդ թագավորը (293-303 թվականներին)։ Ժամանակավորապես եղել է նաև Մեծ Հայքի թագավոր։ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին (240–270 թվականներ), Ներսեհը հոր օրոք եղել է Սակաստանի, Հինդի և Թուրանի կառավարիչ։ Շապուհ I-ին ի վերջո հաջորդել է նրա որդին՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Ոորմիզդ I-ը]] (270–271 թվականներ), որը մահացել է մեկ տարվա թագավորությունից հետո։ Շապուհ I-ի ավագ որդին՝ [[Վահրամ I|Վահրամ I-ը]], որին հայրը երբեք չէր համարում գահի իրավահաջորդության թեկնածու, գահ է բարձրացել զրադաշտական հզոր քահանա Քարթիրի օգնությամբ։ Այնուհետև պայմանավորվել է Ներսեհի հետ՝ հրաժարվելու գահի իրավունքից՝ [[Հայկական մարզպանություն|Հայաստանի]] կարևոր սահմանամերձ գավառի կուսակալության դիմաց, որը շարունակաբար պատերազմի պատճառ էր Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև։ Ներսեհը կրել է ''Վազուրգ Շահ Արմինան'' («Հայոց մեծ թագավոր») տիտղոսը, որն օգտագործել է գահաժառանգ եղած ժամանակներում։ Երբ Նարսեհը գահ է բարձրացել, Միջագետքի արևելյան հատվածը (244 թվականից) և ամբողջ Հայաստանը (252 թվականից) գտնվել են Իրանի տիրապետության տակ։ Ավանդական պատկերացումն այն մասին, որ Հայաստանի արևմտյան հատվածը պատկանել է Արշակունիների Տրդատ իշխանին, կասկածի տակ է դրվել։ Ըստ պատմաբան Ուրսուլա Վեբերի՝ «միանգամայն վստահ է», որ ամբողջ Հայաստանը 3-րդ դարում շարունակել է մնալ Սասանյան կայսրության մաս, մինչև որ այն հետագայում հանձնվել է հռոմեացիներին 298/9 թվականին՝ Նիսիբիսի խաղաղությունից հետո։ Հռոմեական տեսակետից Իրանի հետ փոխադարձ հարաբերությունները խիստ սրվել էին Արդաշիր I-ի և Շապուր I-ի ագրեսիվ և ընդլայնողական մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, հռոմեական հարձակման վերջնական պատճառները, հավանաբար, պայմանավորված էին նրանց տարածքային կորուստներով և 240-250-ական թվականներին միջագետքահայ հողերում իշխանության ու ազդեցության ոլորտում անբարենպաստ փոփոխությամբ։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === [[Պատկեր:Տրդատ Գ Մեծ Արշակունի.jpg|մինի|Տրդատ Գ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (287-330)։ Կրթվել ու դաստիարակվել է Հռոմի կայսրի պալատներում։ Ըստ պատմիչներ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] ու [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], նա տիրապետելով արտակարգ ուժի, աչքի է ընկել կրկեսամարտերում ու Հռոմեական կայսրության մղած պատերազմներում։ Հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ [[287]] թվականին Տրդատը գալիս է Մեծ Հայք՝ գահը վերադարձնելու։ Նրան է միանում նաև Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ Նա [[Կեսարիա|Կեսարիայում]] [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] կրթություն էր ստացել։ Պարսկաստանի դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատի]] զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ [[Տրդատ Մեծ|Տրդատ Մեծը]] հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Ավանդության համաձայն, մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ։ Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 [[Հռիփսիմյանց կույսեր|Հռիփսիմյանց կույսերի]] սպանությունն է եղել։ Նրանցից [[Հռիփսիմե|Հռիփսիմեն]] քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտը]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, ում Վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Նա հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա [[Առաջավորաց պահք|5-օրյա պահք է սահմանում]] և աղոթքով բուժում արքային։ Գրիգորը Տրդատի հետ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Տրդատ Մեծը ավագանու որոշմամբ Գրիգոր Լուսավորչին ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301]] թվականին Տրդատը քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն և այդպիսով Հայաստանը դառնում է քրիստոնեությունն առաջին անգամ ընդունած երկիրը։ Տրդատ Գ-ն [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] Հայաստանի պետական և քաղաքական խոշոր գործիչներից է։ Նրան հաջողվել է վերականգնել Մեծ Հայքի թագավորության տարածքային ամբողջությունը, քաղաքական ամուր դաշինք կնքել Հռոմեական կայսրության հետ, ճնշել նախարարների անջատական ձգտումները և ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ պետություն։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] Արշակունի թագավոր մոտ [[330]]–ից։ «Խոսրով Մեծի թոռը, քաջ և հզոր Տրդատ թագավորի որդին» (Բյուզանդ, Գ, գ)։ «Կոտակ» պահլավերեն բառ է, նշանակում է «մանուկ, երեխա, փոքր»։ Խոսրովի ամենակարևոր ձեռնարկումներից մեկը նոր մայրաքաղաք [[Դվին|Դվինի]] հիմնադրումն է եղել։ Արաքս գետի հունի փոփոխության պատճառով Մայրաքաղաք Արտաշատի կլիման դարձել է վատառողջ, ուստի արքան արքունիքը տեղափոխել է Դվին բլրի վրա։ Նա նաև հիմնել է «Տաճար մայրի» և «Խոսրովակերտ» արհեստական անտառները, որոնք ծառայել են որպես որսատեղի և ռազմական պաշտպանական գոտի։ Այսօրվա «Խոսրովի անտառ» արգելոցը հենց այդ անտառների ժառանգությունն է։ Մահացել է 338 թվականին։ === [[Տիրան Բ|Տիրան]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (338-350 թվականներ)։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակի]] որդին, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]], [[Արշակ Բ]]-ի և [[Տրդատ Արշակունի (4-րդ դար)|Տրդատի]] հայրը։ Հաջորդել է հորը՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակին]] (330-338 թվականներ)։ Նրա գահակալությունը, կարծես, նշանավորել է Արշակունի թագավորների և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև թշնամանքի սկիզբը, հնարավոր է՝ Արշակունի թագավորների կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] տարածման պատճառով՝ հետևելով ժամանակակից հռոմեական քաղաքականությանը: Տիրանը հրամայել է սպանել Հայ եկեղեցու առաջնորդ [[Հուսիկ Ա|Հուսիկ]] կաթողիկոսին: Նաև հակամարտության մեջ է մտել ազնվականության հետ՝ իշխանությունը կենտրոնացնելու իր փորձերի պատճառով: [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-]] ի՝ Հռոմեական կայսրության դեմ 340-ական թվականներին արշավանքների ընթացքում, ըստ լուրերի, Տիրանին դավաճանել է իր վասալներից մեկը և Տիրանը գերի է ընկել: Նրան կուրացրել են և բանտ նետել։ Ավելի ուշ նրան թույլատրվել է վերադառնալ Հայաստան և հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իր որդու՝ [[Արշակ Բ|Արշակ Բ-ի]]: Հայ պատմաբան [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] վկայությամբ՝ 358 թվականին Տիրանը հետագայում խեղդամահ է արվել Արշակի հրամանով։ [[Պատկեր:Arshak II of Armenia.jpg|մինի|Արշակ Բ]] === [[Արշակ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (350-368), [[Տիրան Բ]]-ի որդին<ref name="Փարպեցի">«Հայոց պատմություն. Թուղթ Վահան Մամիկոնյանին», Ղազար Փարպեցի, աշխ. թարգմ.՝ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Երևան, 1982, էջ 6-7.</ref>, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատի]] եղբայրը, [[Անոբ|Անոբի]] և [[Պապ Արշակունի|Պապի]]<ref name="Փարպեցի" /> հայրը, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] արքայական հարստությունից։ Հաջորդել է հորը՝ [[Տիրան Բ]]-ին (339-350), ամուսնացել [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ Սյունու]] հետ։ Թեև Արշակ Բ-ի գահակալությունը սկզբում սկսվեց խաղաղության և կայունության ժամանակաշրջանով, այն շուտով բարդացավ հայկական եկեղեցու և ազնվականների հետ ունեցած հակամարտություններով, ինչպես նաև [[Հռոմի կայսրերի ցանկ|Հռոմի]] և [[Նադիր շահ|Պարսկաստանի]] միջև պատերազմներով, որոնց ընթացքում հայկական թագավորը հաճախ հայտնվում էր այդ երկու ուժերի միջև{{Sfn|Garsoïan|1997|pp=88-90}}։ Արշակը մասնակցել է Հռոմեական կայսր [[Հուլիանոս Ուրացող|Հուլիանոսի]] Պարսկաստանի դեմ անհաջող ռազմական արշավին։ Դրա հետևանքով կնքված 363 թվականի պարսկա-հռոմեական պայմանագրից հետո Հայաստանը ստիպված էր միայնակ դիմակայել պարսից թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-ի]] նոր հարձակմանը{{Sfn|Garsoïan|1997|p=90}}։ Նրա ժամանակ է հրավիրվել [[Աշտիշատի եկեղեցական ժողով (356)|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովը]]։ Հիմնել է [[Արշակավան]] քաղաքը։ Արշակը հրամայել է սպանել նաև իր զարմիկներին՝ [[Գնել Արշակունի|Գնել Արշակունուն]] և [[Տիրիթ|Տիրիթին]]։ Շապուհ II-ը Արշակին հրավիրել է Տիզբոն՝ խաղաղություն կնքելու համար, սակայն գերի է վերցրել նրան և նետել Անհուշ բերդը։ Մահացել է 368 թվականին։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|մինի|268x268փքս|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]] [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի|Պապ Արշակունին]] (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[Այրուձի|այրուձին]]. [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] մանրանկար:]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (370-374 թվականներ)։ Պապը [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] որպես արքա հաստատվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ|Ներսես Մեծի]] միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա|Կեսարիայում]], այլ հենց [[Հայաստան|Հայաստանում]]։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է 374 թվականին։ === [[Վարազդատ]] === [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|արքա]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների հարստությունից]], որը կառավարել է [[374]]-[[378|378 թվականներին]]։ Նշանավոր է նաև որպես [[Բռնցքամարտ|բռնցքամարտիկ]], [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձիգ]], [[Ըմբշամարտ|ըմբշամարտիկ]] և [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] տեղի ունեցած 393-րդ [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական խաղերի]] [[չեմպիոն]]։ Վարազդատը [[Արշակունիների թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության գահին]] բազմել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հովանավորչությամբ՝ հաջորդելով իր [[Պապ թագավոր|հորեղբայր Պապ Արշակունուն]], որը սպանվել էր [[Վաղես|Վաղես կայսեր]] պատվերով։ Նախքան հայոց թագը կրելը՝ Վարազդատն իր կյանքի զգալի մասն անց էր կացրել [[Հռոմ|Հռոմում]] և ստացել [[Հելլենիստական մշակույթը Հայաստանում|հունահռոմեական կրթություն]]։ Լինելով տակավին երիտասարդ՝ Վարազդատը արքունական գործերը տնօրինել է իր ուսուցչի՝ [[Բատ Սահառունի|Բատ Սահառունու]] հետ մեկտեղ, որը ժամանակի ընթացքում մեծ ազդեցություն է ձեռք բերել ողջ երկրում։ Նրա մահվան հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։ === [[Արշակ Գ]] (378–387) և [[Վաղարշ Գ]] (378–386) === 378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանուել Մամիկոնյանն]] է<ref name="Adalian, p.177">Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.177</ref> զբաղեցրել ''սպարապետի'' պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից<ref name="Adalian, p.177" />, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.92</ref>։ Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ [[Վարդանդուխտ Մամիկոնյան|Վարդանդուխտի]] հետ<ref>Faustus_of_Byzantium, ''History of the Armenians'', Book V, Chapter 44</ref>, իսկ Վաղարշին՝ [[Բագրատունիներ|Բագրատունյաց տոհմից]] Սահակ իշխանի դստեր հետ<ref>Kurkjian, ''A History of Armenia'', p.107</ref>։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն<ref name="Topchyan, p.42">Topchyan, ''The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i’s History of Armenia'', p.42</ref>։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին<ref name="Topchyan, p.42" />, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է<ref>Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.xxxiii</ref> այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները<ref name="Topchyan, p.42" />։ Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և [[Արիոսականություն|արիոսականության]] դեմ<ref>Terian, ''Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory'', p.18</ref>։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն է եղել, երկրում դեռևս պահպանվել են [[Զրադաշտականություն|զրադաշտականության]], արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր<ref name="Hovannisian, p.80">Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.80</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=http://archive.org/details/armenianpeoplefr00rich_0 |title=The Armenian people from ancient to modern times |date=1997 |publisher=New York : St. Martin's Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-312-10169-5}}</ref>։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ 386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։ Արշակ Գ-ն մահացել է 387 թվականին։ === [[Խոսրով Դ]] === Արշակունիների արքայական տոհմից ազնվական, որը [[Սամանիների պետություն|Սասանյանների]] ենթակայության տակ իշխել է Հայաստանում՝ 384/385-ից մինչև 389 թվականները և կրկին՝ գահ բարձրացել 414-415 կամ 417-ից մինչև 418 թվականները։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[387]]-[[392]] թվականներին։ [[Արշակ Գ]] թագավորի խնամակալ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] մահից հետո, հայ նախարարների պահանջով, Պարսից [[Շապուհ III]] արքան Հայոց գահին է դրել պատանի Խոսրովին՝ նրան կնության տալով իր քույր [[Զրվանդուխտին]] և խնամակալ կարգելով պարսիկ իշխանին Զիկ տոհմից: Մահացել է 415 թվականին։ === [[Վռամշապուհ]] === [[Պատկեր:Vramshapuh crop.png|մինի|Վռամշապուհը]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[արքա]] (393-414), Մեծ Հայքի արքաներ՝ [[Վարազդատ|Վարազդատի]] (374-378) որդին, [[Խոսրով Դ]]-ի (387-393) եղբայրը<ref name="Ազգապատում">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref> և [[Արտաշես Դ]]-ի (422-428) հայրը։ Վռամշապուհ արքայի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է [[Վարազդատ]] արքայի ընտանիքում։ Նրա իսկական անունը Վաղարշ է<ref name="Աճառյան">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref><ref name="Ազգապատում2">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref>։ 388 թվականին [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] արքա [[Վռամ Դ]]-ն Վաղարշի ավագ եղբորը՝ [[Խոսրով Դ]]-ին զրկում է թագավորական գահից և բանտարկում [[Անհուշ]] բերդում<ref name="Ազգապատում2" />։ Ապա թագավորական կարգը չցանկանալով խախտել, [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա է կարգում Վաղարշին, և նրա պահլավական անունը փոխելով, իր և իր հոր անուններով Վռամշապուհ կոչում<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Նաև հիշվում է՝ Ստահրաշապուհ անունով<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Վռամշապուհ արքայի օրոք են ստեղծվել հայոց գրերը։ Վերջինս բավականին մեծ օգնություն է ցուցաբերել [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցին]] և [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևին]] գրերի գյուտի համար։ Այբուբենի ստեղծումը դարձել է հայ ինքնության պահպանման հզոր գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տվել եկեղեցական ծիսակատարություններն ու Աստվածաշունչը հասանելի դարձնել ժողովրդին մայրենի լեզվով՝ նախկինում կիրառվող հունարենի և ասորերենի փոխարեն։ Վրամշապուհի կառավարումն աչքի է ընկել բացառիկ խոհեմությամբ և դիվանագիտական հաջողություններով. նրան հաջողվել է խաղաղ հարաբերություններ պահպանել Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։ Այս կայունությունը նպաստել է երկրի ներքին զարգացմանը և քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Արքան վայելել է ինչպես պարսից շահի, այնպես էլ հայ հոռոմամետ շրջանակների վստահությունը։ Վռամշապուհը մահացել է 417 թվականին։ Քանի որ նրա որդի Արտաշես Դ-ն դեռ անչափահաս է եղել, նրանից հետո կարճ ժամանակով գահին է վերադարձել բանտից ազատված Խոսրով Դ-ն։ Վրամշապուհի թողած ժառանգությունը հիմք է հանդիսացել հայ գրականության «Ոսկեդարի» համար, որը միավորել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև բաժանված հայությանը մշակութային մեկ ընդհանուր տանիքի տակ<ref name="Աճառյան2">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref>։ === [[Շապուհ Պարսիկ]] === [[Պատկեր:Smbat bagratunin tagadrum e artashesin.png|մինի|200x200փքս|Սմբատ Բագրատունին թագադրում է Արտաշեսին]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պարսկական հատվածի դրածո արքա [[Սասանյաններ|Սասանյան]] արքայատոհմից (416-420)։ [[Պարսիկներ|Պարսից]] Սասանյան արքա [[Հազկերտ I]]-ը [[416]] թվականին հայոց [[Խոսրով Գ]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է [[Հայեր|Հայոց]] արքա։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]]` [[Հայեր|հայ]] նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ [[419]] թվականին [[Իրան|Իրանում]] սկսվում են ներքին պառակտումներ և Շապուհը մեկնում է [[Իրան]] հորն օգնելու համար, որտեղ էլ հոր հետ սպանվում է։ === [[Արտաշես Դ]] === Հայոց թագավոր [[422]]-[[428]] թվականներին։ Հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի]] հարստության վերջին ներկայացուցիչը։ [[Վռամշապուհ]] թագավորի որդին։ [[Սասանյան]] թագավոր [[Վռամ Ե]], երկյուղելով հայ նախարարներից, վարել է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականություն և նախարարների խնդրանքով պարսկական գերիշխանության ներքո գտնվող [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] թագավոր նշանակել Արտաշես Դ-ին։ Սակայն [[Վռամ Ե]] կամեցել է վերացնել [[Հայոց]] թագավորությունը, Մեծ Հայքը կցել [[Պարսկաստան|Պարսկաստանին]] և ամրապնդել տերության սահմանները։ Ըստ հայ մատենագիրների, Արտաշես Դ լինելով «անփորձ ու զեխ կյանքի հակված պատանի», հարուցել է նախարարների դժգոհությունը։ Նրանք Վռամից պահանջել են գահազրկել Արտաշեսին։ Վռամը [[Տիզբոն|Տիզբոնում]] դատական ատյանի է կանչել [[Հայոց]] թագավորին և կաթողիկոսին։ Արտաշեսը թեև հերքել է իր դեմ հարուցած ամբաստանությունները, բայց գահազրկվել է։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] վերացել է [[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորությունը]]։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|2}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=2001 |isbn=978-0415239035}} * {{Cite book |last=Canepa |first=Matthew |title=The Iranian Expanse: Transforming Royal Identity Through Architecture, Landscape, and the Built Environment, 550 BCE–642 CE |publisher=University of California Press |year=2018 |isbn=9780520379206 |location=Oakland}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period | last = Chaumont | first = M. L. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii | pages = 418–438 }} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856 |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last1=Garsoïan |first1=Nina |title=Armenia between Byzantium and the Sasanians |date=1985 |publisher=Variorum Reprints |isbn=978-0860781660}} * {{Encyclopædia Iranica Online|title=Naxarar|year=2005|first=N.|last=Garsoïan|url=https://iranicaonline.org/articles/naxarar}} * {{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina |title=The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |isbn=1-4039-6421-1 |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |chapter=The Aršakuni Dynasty |orig-date=First published 1997}} * {{Cite book |title=The Heritage of Armenian Literature: From the oral tradition to the Golden Age |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |editor-last1=Hacikyan |editor-first1=Agop Jack |volume=I |editor-last2=Basmajian |editor-first2=Gabriel |editor-last3=Franchuk |editor-first3=Edward S. |editor-last4=Ouzounian |editor-first4=Nourhan}} * {{Cite book |last=Pourshariati |first=Parvaneh |url=https://books.google.com/books?id=3DEBAwAAQBAJ |title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran |publisher=I.B. Tauris |year=2008 |isbn=978-1-84511-645-3 |location=London and New York}} * {{Cite journal |last=Olbrycht |first=Marek Jan |year=2016 |title=Germanicus, Artabanos II of Parthia, and Zeno Artaxias in Armenia |url=https://www.academia.edu/30180967 |journal=Klio |volume=98 |issue=2 |pages=605–633 |doi=10.1515/klio-2016-0044 |s2cid=193648886}} * {{Cite book |last1=Rapp |first1=Stephen H. |url=https://books.google.com/books?id=T8VIBQAAQBAJ |title=The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature |publisher=Ashgate Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4724-2552-2 |location=Farnham}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509}} * {{Cite book |last=Russell |first=James R. |title=Armenian and Iranian studies |publisher=Harvard University Press |year=2004 |isbn=978-0935411195 |series=Harvard Armenian Texts and Studies |volume=9}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran iv. Iranian influences in Armenian Language | last = Schmitt | first = R. | last2= Bailey |first2= H. W. | url = https://iranicaonline.org/articles/armenia-iv | pages = 445–465 }} * {{Cite book |last=Stoyanov |first=Yuri |title=The Other God: Dualist Religions from Antiquity to the Cathar Heresy |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=9780300082531 |quote="Early in the fourth century the Arsacid king of Armenia, Tiridates IV, who began his reign as a zealous Zoroastrian, was converted to Christianity by St Gregory the Illuminator...}} * {{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arsacids-vii |last=Toumanoff |first=C. |pages=543–546}} == Առընթեր գրականություն == *{{Cite book |last=Adontz |first=Nicholas |title=Armenia in the Period of Justinian: The Political Conditions Based on the ''Naxarar'' System |publisher=Calouste Gulbenkian Foundation |others=Translated with partial revisions, a bibliographical note, and appendices by Nina G. Garsoïan |year=1970 |location=Lisbon |oclc=780057}} *{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, MA}} * {{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden}} *{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |oclc=505712128}} *{{Cite journal |last1=Vacca |first1=Alison |date=2021 |title=Bahl Šahastan in the land of the K'ušans: Medieval Armenian memories of Balkh as an Arsacid capital |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=84 |pages=19–45 |doi=10.1017/S0041977X21000033 |s2cid=233342114}} {{Հայոց արքաներ|nocat=1}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=107}} [[Կատեգորիա:Արշակունիներ]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Իրանական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր]] [[Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ]] [[Կատեգորիա:Հայ արքաներ]] [[Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելքի հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Հայկական թագավորություններ]] ftch9xwbxc6zal2nv6unyjt2eefkkx2 10716034 10715925 2026-03-28T07:37:03Z Նաթելլա Գրիգորյան 133157 /* 12-428 թվականներին գահակալած արքաների ցանկ */ 10716034 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արշակունիներ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Արքայատոհմ |անուն = Արշակունիներ |բնօրինակ = |զինանշան = |դրոշ = |երկիր = {{դրոշավորում|Մեծ Հայք}} |տիրույթ = Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգ |ծագում = [[Պարթև Արշակունիներ]] |տիտղոսներ = ''Մեծ Հայքի Արքա'' |վերջին ներկայացուցիչ =[[Արտաշես Գ]] |հիմնում = [[52]] |հիմնադիր = [[Տրդատ Ա]] |ավարտ = [[428]] | |մեծագույն = [[Խոսրով Բ]], [[Տրդատ Գ Մեծ]], [[Արշակ Բ]], [[Պապ Արշակունի|Պապ]], [[Վռամշապուհ]] |ազգ = [[Հայ]] |կրոն = [[Հեթանոսություն]], [[Քրիստոնեություն]] |պատկեր =Standard of the Arshakuni Arsacid dynasty.svg}} '''Արշակունիներ''', [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավորական արքայատոհմ<ref name="Britannica2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty Encyclopedia Britannica. Arsacid dynasty.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/36249/Arsacid-dynasty|date=20130601074241}}: {{oq|en|Arsacid dynasty — also called Arshakuni (247 bc-ad 224), ancient Iranian dynasty that founded and ruled the Parthian empire.}}</ref><ref name="Britannica-2">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia Encyclopedia Britannica. Armenia. The Arsacids.] {{Wayback|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35178/Armenia|date=20090401081831}}: {{oq|en|The Arsacids Both Rome and Parthia strove to stablish their own candidates on the Armenian throne until a lasting measure of equilibrium was secured by the treaty of Rhandeia, concluded in ad 63 between the Roman general Gnaeus Domitius Corbulo and Tiridates (Trdat), brother of the Parthian king Vologeses I. Under this treaty a son of the Parthian Arsacid dynasty, the first being Tiridates, would occupy the throne of Armenia but as a Roman vassal.}}</ref><ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=ROBERT W.THOMSON |заглавие=Rewriting Caucasian History |год=1996 |язык=en |издательство=Oxford University Press Inc. |pages=20}}</ref><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |ref=Encyclopedia Iranica. Armenian and Iran II |автор=Encyclopedia Iranica |заглавие=Armenian and Iran II. The pre-Islamic period |издание=Encyclopedia Iranica |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220123093544/https://iranicaonline.org/articles/armenia-ii |archivedate=2022-01-23}}</ref>, որը հանդիսանում է [[Պարթև Արշակունիներ|պարթևական Արշակունիներ]] դինաստիայի մի ճյուղը։ Արքայատոհմը Մեծ Հայքում իշխել է 12-428 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում (որոշակի ընդհատումներով){{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Հանդիսանալով [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթևստանի Արշակունյաց]] տոհմի ճյուղ՝ այն Հայաստանում իշխանության է եկել Արտաշեսյանների անկմանը հաջորդած խառնակ ժամանակաշրջանում։ Իրավիճակը կայունացել է 66 թվականին, երբ Վաղարշ Ա Պարթև արքայի եղբայրը՝ Տրդատ Ա-ն, ճանաչվելով Հռոմեական կայսրության դաշնակից թագավոր, վերջնականապես ամրապնդել է Արշակունիների դիրքերը Հայաստանում։ Այդուհանդերձ, Տրդատ Ա-ին չի հաջողվել Հայաստանում հիմնել գահի ժառանգականության անընդմեջ տոհմային գիծ. մինչև 2-րդ դարի վերջը երկիրը կառավարել են տարբեր Արշակունի իշխաններ։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ Արշակունյաց հարստության հայկական ճյուղի հիմնադիրը Հայաստանում հանդիսացել է [[Վաղարշ Բ]]-ն{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ [[Վրաց Արշակունիներ|Վրաց Արշակունիների]] իշխանությունը տևել է մեկ դար՝ 189-284 թվականներին: Աղվանքում [[Մազքթաց Արշակունիներ|մազքթաց Արշակունիները]] իշխել են 1-ին դարից մինչև 510 թվականը։ Հայ Արշակունիների տիրապետության ժամանակ Մեծ Հայքի թագավորությունը կրել է քաղաքական, տնտեսական, մշակութային փոփոխություններ։ Դրանց մեջ առանձնանում է [[Ավատատիրական կարգերի հաստատումը Հայաստանում|ավատատիրական կարգերի հաստատումը]] (3-5-րդ դարեր), [[Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում|քրիստոնեության ընդունումը]] (301) և [[Հայ գրերի գյուտ|հայոց այբուբենի ստեղծումը]] (405)։ [[387]] թվականին [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանը առաջին անգամ]] բաժանվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] և [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] միջև{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}։ Արևմտյան հատվածում նոր թագավորներ չեն կարգվել, իսկ արևելյան հատվածում հայ Արշակունիներն իշխել են մինչև 428 թվականը։ == Վաղ Արշակունիներ == [[File:Arshakuni Armenia 150-en.svg|thumb|«Մեծ Հայքը Արշակունիների հարստության օրոք (մոտ 150 թվական)»|230px|right]] Արշակունի արքայատոհմի առաջին ներկայացուցիչը հայոց գահին բազմել է 12 թվականին, երբ պարթև արքա [[Վոնոն|Վոնոնը]] վտարվել է [[Պարթևստան|Պարթևստանից]] իր հռոմեամետ քաղաքականության և արևմտյան կենցաղավարության պատճառով<ref>Josephus, ''Jewish Antiquities'', 18.42–47</ref>: Վոնոնը կարճ ժամանակով ստանձնել է հայկական գահը Հռոմի համաձայնությամբ, սակայն [[Արտավան Բ Պարթև|Արտավան Բ]]-ն (որը հին պատմագիտության մեջ սխալմամբ հայտնի է որպես Արտավան Գ) պահանջել է վերջինիս գահազրկումը: Քանի որ Տիբերոս կայսրը չէր ցանկանում պատերազմ սկսել պարթևների դեմ, նա գահընկեց է արել Վոնոնին և ուղարկել նրան Ասորիք: Վոնոնի գահազրկումից անմիջապես հետո Արտավան Բ-ն հայկական գահին է բարձրացրել իր որդուն՝ [[Որոդես Պարթև|Որոդեսին]]: [[Տիբերիոս|Տիբերիոս կայսրը]] մտադիր չի եղել հրաժարվել արևելյան սահմանի հպատակ պետություններից և Արևելք է ուղարկել իր եղբորորդուն ու ժառանգորդին՝ [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսին]]: Վերջինս պայմանագիր է կնքել Արտավան Բ-ի հետ, որով նա ճանաչվել է որպես հռոմեացիների դաշնակից: 18 թվականին հայկական գահը տրվել է Պոլեմոն Պոնտացու որդուն՝ [[Զենոն-Արտաշես|Զենոնին]]{{sfn|Olbrycht|2016|p=605}}, որն ընդունել է իրանական Արտաշես անունը (հայտնի է նաև որպես Զենոն-Արտաշես){{sfn|Garsoïan|1985|p=181}}։ Պարթևները՝ Արտավան Բ-ի գլխավորությամբ, չափազանց զբաղված են եղել ներքին երկպառակություններով և չեն հարկադրվել Հռոմի կողմից նշանակված արքային։ Զենոնի գահակալությունը հայոց պատմության մեջ աչքի է ընկել խաղաղությամբ։ 34 թվականին՝ Զենոնի մահից հետո, Արտավան Բ-ն որոշել է հայկական գահին վերահաստատել Արշակունի ներկայացուցչի և որպես հարմար թեկնածու է ընտրել իր ավագ որդուն՝ [[Արշակ Ա|Արշակ Ա-ին]]։ Սակայն նրա գահակալությունը վիճարկվել է կրտսեր եղբոր՝ Որոդեսի կողմից, որին ժամանակին գահընկեց էր արել Զենոնը։ Տիբերիոս կայսրն անմիջապես մեծաքանակ ուժեր է կենտրոնացրել հռոմեական սահմանին և տասնամյա խաղաղությունից հետո Հայաստանը հաջորդ 25 տարիների ընթացքում դաժան պատերազմների թատերաբեմ է դարձել հայտնի աշխարհի երկու մեծագույն տերությունների միջև։ Տիբերիոս կայսրը Հայաստան է ուղարկում [[Միհրդատ Իբերացի|Միհրդատ Իբերացուն]]։ Միհրդատին հաջողվում է Հայաստանը հպատակեցնել հռոմեական գերիշխանությանը և գահընկեց անել Արշակին, ինչի արդյունքում երկրին զգալի ավերածություններ են պատճառվում։ Անսպասելիորեն Միհրդատը հետ է կանչվում Հռոմ, որտեղ պահվում է որպես բանտարկյալ, իսկ Հայաստանը վերադարձվում է Արտավան Բ-ին, ով գահը հանձնում է իր կրտսեր որդուն՝ Օրոդեսին։ Արտավան Բ-ի մահից հետո Պարթևստանում նոր քաղաքացիական պատերազմ է բռնկվում։ Այդ ընթացքում Միհրդատը, իր եղբոր՝ Փարսման Ա-ի և հռոմեական զորքերի աջակցությամբ, վերահաստատվում է հայոց գահին։ Պարթևստանում ներքին պատերազմները շարունակվում են ևս մի քանի տարի, մինչև որ 45 թվականին գահին է բազմում Գոդերձը։ 51 թվականին Միհրդատի եղբորորդին՝ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդը]], ներխուժում է Հայաստան և սպանում իր հորեղբորը։ Հռադամիզդը Միհրդատին և նր ա կնոջը խեղդել է տալիս ծանր գորգեր տակ, որովհետև խոստացել էր նրանց չսպանել ո՛չ սրով և ո՛չ էլ թույնով։ Ապա սպանել է տալիս նաև Միհրդատի որդիներին<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հ․ Գ․ |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջ |publisher=Երևանի համալսարանի հրատ․ |year=Երևան, 1975}}</ref> ։ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կառավարիչ Հուլիոս Պալինուսը այդ ընթացքում փորձում է նվաճել Հայաստանը, սակայն հետ է կանգնում այդ մտքից, ինչի համար էլ Հռադամիզը առատորեն վարձատրում է նրան։ [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա Պարթևը]], տեսնելով ընձեռված հնարավորությունը, ներխուժում է Հայաստան և հաջողությամբ ստիպում իբերացիներին նահանջել երկրից։ Սակայն հաջորդած ձմեռը անհաղթահարելի է դառնում պարթևական զորքերի համար, որոնք նույնպես լքում են տարածքը՝ ճանապարհ հարթելով Հռադամիզդի վերադարձի համար։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]] վկայության՝ իշխանությունը վերականգնելուց հետո իբերացի գահակալն այնպիսի դաժանություն է դրսևորում, որ հայերն ապստամբում են, գրոհում պալատը և Հռադամիզդին վտարում երկրից։ Սա հնարավորություն է տալիս Վաղարշ Ա Պարթևին հայկական գահին բազմեցնել իր եղբորը՝ [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]], որը դառնում է Հայաստանի Արշակունյաց արքայատոհմի հիմնադիրը։ Տրդատը, որը նախկինում եղել է մոգերի առաջնորդը, հավանաբար զգալի դերակատարում է ունեցել [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|Հայաստանում զրադաշտականության]] տարածման գործում<ref>{{Cite book |last=Hacikyan |first=A. J. (Agop Jack) |url=http://archive.org/details/heritageofarmeni00ajha |title=The heritage of Armenian literature |last2=Basmajian |first2=Gabriel |last3=Franchuk |first3=Edward S. |last4=Ouzounian |first4=Nourhan |date=2000 |publisher=Detroit : Wayne State University Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-8143-2815-6}}</ref>։ {{Արշակունիներ}} == Հռոմի և Պարթևստանի միջև == Դժգոհ լինելով իր սահմանների մոտ պարթևական ազդեցության աճից՝ Հռոմի կայսր [[Ներոն|Ներոնը]] զորավար [[Կորբուլոն|Գնեոս Դոմիտիոս Կորբուլոնին]] մեծաքանակ բանակով ուղարկում է Արևելք՝ հռոմեական դրածո արքաներին գահին բազմեցնելու նպատակով: 58-ի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>: 61 թվականին վերջինս ներխուժում է Ադիաբենեի թագավորություն, որը հանդիսանում էր Պարթևստանի վասալական պետություններից մեկը: Վաղարշ Ա-ն սա դիտարկել է որպես Հռոմի կողմից իրականացված ագրեսիայի ակտ և վերսկսել ռազմարշավը՝ Տրդատ Ա-ին հայկական գահին վերականգնելու նպատակով։ 61 թվականին Վաղարշ Ա-ն Գերագույն ժողովում Տրդատին թագավոր է պսակում և պարթևական ուժերը կենտրոնացնում Հռոմի և նրա դրածո Տիգրան Զ-ի դեմ։ Պարթևական զորքերի մի մասը Տրդատի առաջնորդությամբ մտնում է Մեծ Հայք։ Նույն 61-ի ամռանը հռոմեական մի մեծ զորաբանակ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] կուսակալ Կեսենիոս Պետոսի հրամանատարությամբ շարժվում է Մեծ Հայքի դեմ՝ այն նվաճելու մտադրությամբ։ Կապադովիկիայում ձմեռելուց հետո, 62-ի գարնանը հռոմեական բանակը ներխուժում է Մեծ Հայք և ճամբարում [[Արածանի|Արածանու]] ափին, [[Ծոփք|Ծոփաց նահանգի]] Հռանդեա (հայ. Եռանդ) կոչվող ամրացված վայրում։ Հայ-պարթևական միացյալ ուժերը խորտակում են [[Հայկական Տավրոս|Հայկական Տավրոսի]] լեռնանցքները պաշտպանող հռոմեական պահակակետերը և արագ ռազմերթով պաշարում Պետոսի բանակի ճամբարը՝ հարկադրելով վերջինիս հանձնվել։ Կարճատև բանակցություններից հետո, որը վարում էր հայ-պարթևական միացյալ ուժերի սպարապետ Վասակը, Պետոսը հաշտություն է խնդրում, զինաթափվում և, հանձնելով գերիներին ու կողոպտված ռազմավարը, հապճեպորեն նահանջում։ Ըստ [[Հռանդեայի պայմանագիր|պայմանագրի]]՝ Տրդատը ճանաչվում է Հայաստանի թագավոր, սակայն մի պայմանով, որ նա պետք է դառնա Հռոմի վասալ արքա և պետք է մեկնի Հռոմ՝ Ներոն կայսեր կողմից թագադրվելու համար։ Տրդատը կառավարել է Հայաստանը մինչև իր մահը կամ գահընկեցությունը (մոտ 110 թվական)։ Հենց այդ ժամանակ էլ պարթևաց արքա Խոսրով Ա-ն ներխուժում է Հայաստան և գահը հանձնում իր եղբորորդուն՝ [[Աշխադար|Աշխադարին]] (նախկին պարթև արքա [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ-ի]] որդուն)։ [[File:RomanArmenia.png|left|thumb|Մեծ Հայքը որպես [[Հռոմ|Հռոմի կայսրության]] մաս (կարմիր գույնով) և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքը]] (կապույտ գույնով), 117 թվական։]] [[File:Arshakunyats Dambaran and Chapel, Aghdzk, Armenia.jpg|left|thumb|[[Արշակունիների դամբարան]] (4-րդ դար)]] Հռոմեական կայսրության ավանդական ազդեցության ոլորտների նկատմամբ ոտնձգությունները նոր պատերազմի սկիզբ են դառնում Պարթևստանի և Հռոմի միջև՝ վերջ դնելով Ներոնի ժամանակներից ի վեր տիրող շուրջ կեսդարյա խաղաղությանը<ref>Statius Silvae 5.1; Dio Cassius 68.17.1.; Arrian ''Parthica'' frs 37/40</ref>։ 113 թվականի հոկտեմբերին Հռոմի կայսր Տրայանոսը արշավեց դեպի Հայաստան՝ նպատակ ունենալով վերականգնել հռոմեական դրածո արքայի իշխանությունը։ Խոսրով Ա-ի դեսպանները գնում են [[Աթենք]]՝ Տրայանոսի մոտ և տեղեկացնում նրան, որ Աշխադարը գահընկեց է արվել, և խնդրում են գահը շնորհել նրա ավագ եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Տրայանոսը մերժել է առաջարկը և 114 թվականի օգոստոսին գրավել [[Արշամշատ|Արշամաշատը]], որտեղ Պարթամասիրը գնում է Տրայանոսի ճամբար և գահը դնում նրա ոտքերի մոտ՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով։ Սակայն կայսրը հրաժարվում է նրան ճանաչել որպես արքա և բռնակցում է նրա թագավորությունը՝ ճանաչելով այն որպես Հռոմեական կայսրության նոր պրովինցիա<ref>Dio Cassius 68.17.2–3</ref>։ Պարթամասիրը ստիպված լքում է ճամբարը և շուտով սպանվում խորհրդավոր հանգամանքներում։ Որպես հռոմեական նահանգ՝ Հայաստանը Կապադովկիայի հետ միասին կառավարել է Լուցիոս Կատիլիոս Սևերոսը։ [[Սենատ|Սենատն]] այս առիթով դրամներ է հատել, որոնց վրա եղել են հետևյալ մակագրությունը. ''«ARMENIA ET MESOPOTAMIA IN POTESTATEM P.R. REDACTÆ»'' («Հայաստանը և Միջագետքը վերադարձվել են Հռոմի ժողովրդի իշխանությանը»): Պարթևական գահի հավակնորդ Սանատրուկ Բ Պարթևի (Միհրդատ Ե-ի որդին) գլխավորած ապստամբության ճնշումից հետո դիմադրությունը շարունակվել է հատվածական բնույթով։ Տրայանոսը մահացել է 117 թվականի օգոստոսին և պարթևաց արքա [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]]-ին հաջողվում է իր վերահսկողության տակ առնել Հայաստանի զգալի մասը։ Սակայն հաջորդ կայսրը՝ [[Հադրիանոս|Հադրիանոսը]], 118 թվականին հրաժարվում է Տրայանոսի նվաճած տարածքներից, այդ թվում՝ Հայաստանից։ Նա Պարթամասպատին նշանակում է Հայաստանի և [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] արքա, թեև երկրի մեծ մասն այդ ժամանակ դեռևս գտնվել է Վաղարշի ձեռքում։ Ի վերջո, պարթևների հետ համաձայնության գալով՝ Վաղարշը ճանաչվում է Հայաստանի կառավարիչ։ Նա արքունիքը հաստատել է նորաշեն Վաղարշապատ քաղաքում, կառուցել է նաև [[Վաղարշավան]] ([[Բասեն]] գավառում) և [[Ալաշկերտ|Վաղարշակերտ]] (հետագայի [[Ալաշկերտ]]՝ [[Բագրևանդ]] գավառում) քաղաքները, կատարել է պետական բարենորոգումներ։ [[Անտոնինոս Պիոս]] կայսրը, խախտելով Հռանդեայի պայմանագիրը, 140-144-ի միջև գահազրկել է Վաղարշ Ա-ին և Մեծ Հայքի գահին կարգել [[Էմեսա|Էմեսայի]] իշխանատոհմի ներկայացուցիչ [[Սոհեմոս|Սոհեմոսին]]։ 161-163 թվականներին Սոհեմոսի գահակալությունը ընդհատվել է։ 161 թվականին Պարթևաց օրինական արքա Միհրդատ Ե-ի որդին՝ [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]]-ն, զորքեր է ուղարկել Հայաստանը գրավելու համար և ոչնչացրել այնտեղ տեղակայված հռոմեական լեգեոնները, որոնք գտնվում էին լեգատ Գայոս Սևերիանոսի հրամանատարության ներքո: Ոգևորված այս հաջողությամբ՝ պարթևական զորքերը շարժվել են դեպի արևմուտք՝ ներխուժելով հռոմեական Սիրիայի նահանգ<ref>Sellwood Coinage of Parthia 257–260, 268–277; Debevoise History of Parthia 245; Dio Cass.71.2.1.</ref>։ [[Մարկոս Ավրելիոս|Մարկոս Ավրելիոսը]] [[Լուցիոս Վերոս|Լուցիոս Վերոսին]] ուղարկել է արևելյան ճակատ: 163 թվականին Վերոսը սիրիական Անտիոքից Հայաստան է գործուղել զորավար Ստատիոս Պրիսկոսին: Վաղարշ Դ-ի հրամանատարության տակ գտնվող Արտաշատի բանակը դիրքերը զիջել է Պրիսկուսին: Վերջինս հայկական գահին կրկին անգամ բազմեցրել է հռոմեական դրածո Սոհեմոսին՝ գահընկեց անելով ոմն Բակուրի, որին նախկինում նշանակել էր Վաղարշ Գ-ն<ref>HA Marcus Antoninus 9.1, Verus 7.1; Dio Cass. 71.3.</ref>: [[File:Denarius-Lucius Verus-Arenia-s1537.jpg|thumb|230px|left|Հուշադրամ՝ թողարկված հռոմեացի զորավար [[Լուցիոս Վերոս|Լուկիոս Վերոսի]] պատվին, որը Հայաստանի համար մղված պատերազմում հաղթել է [[Վաղարշ Դ Պարթև]] արքային։]] Հռոմեական զորքերի շրջանում բռնկված համաճարակի հետևանքով պարթևները 166 թվականին հետ են գրավել կորցրած տարածքների մեծ մասը՝ ստիպելով Սոհեմոսին փախչել Սիրիա<ref>HA Verus 8.1–4; Dio Cass. 71.2.</ref>։ Մի քանի հաջորդափոխ հռոմեացի և պարթև կառավարիչներից հետո, 186 թվականին հայկական գահը զբաղեցրել է Վաղարշ Դ Պարթևը (որպես Մեծ Հայքի թագավոր հայտնի է Վաղարշ Բ անունով)։ 198 թվականին Վաղարշ Բ-ն բազմել է պարթևական գահին (որպես Վաղարշ Ե), իսկ հայկական գահը հանձնել է իր որդուն՝ [[Խոսրով Ա]]-ին։ Հետագայում հռոմեացիները գերի են վերցրել Խոսրով Ա-ին և Հայաստանում որպես կառավարիչ նշանակել իրենց վստահված անձին։ Սակայն հայերն ապստամբել են հռոմեական գերիշխանության դեմ և հռոմեա-պարթևական նոր համաձայնության արդյունքում Խոսրով Ա-ի որդին՝ [[Տրդատ Բ]]-ն (217–252) հռչակվել է որպես Հայաստանի թագավոր։ == Սասանյանները և Հայաստանը == 224 թվականին [[Արտաշիր Պապական|Արտաշիր]] [[Արտաշիր Պապական|Ա-ն]] տապալել է Պարթևստանի Արշակունի արքա [[Արտավան Ե Պարթև|Արտավան]] [[Արտավան Ե Պարթև|Ե Պարթևին]]՝ Իրանում հիմնադրելով Սասանյանների արքայատոհմը։ Հայ Արշակունիները թշնամաբար են ընդունել նոր դինաստիայի հաստատումը՝ իրենց պարտքը համարելով վրեժխրնդիր լինել իրենց պարթև արյունակիցների համար։ Դա սկիզբ է դրել Հայաստանի և Սասանյան Իրանի միջև տևական թշնամության, ինչն էլ հանգեցրել է հայ-հռոմեական հարաբերությունների մերձեցմանը։ Հռոմեա-սասանյան առաջին պատերազմների ընթացքում Հայաստանը հանդես է եկել որպես Հռոմի դաշնակից։ Սակայն հռոմեացիների նկատմամբ [[Շապուհ I]]-ի հաղթանակները հանգեցրել են երկրում սասանյան գերիշխանության հաստատմանը։ Տրդատ Բ-ն , հավանաբար, մահացել է 252 թվականի Բարբալիսոսի ճակատամարտից հետո, որից հետո Շապուհը, ասպատակելով երկիրը, հայկական գահին է բազմեցրել իր որդուն՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիրին]]։ Տրդատի ժառանգորդն այդ ընթացքում գտնվել է աքսորի մեջ։ 272 թվականին Սասանյանների գահին Շապուհին հաջորդել է Որմիզդը, իսկ Հայաստանի կառավարիչ է դարձել նրա եղբայրը՝ [[Ներսեհ|Ներսեհը]]{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ 270-280-ական թվականներին Հռոմեական կայսրության հզորացումը և Սասանյան Իրանում բռնկված ներքին երկպառակությունները հնարավորություն են ստեղծել Հայաստանում Արշակունյաց միապետությունը վերականգնելու համար։ 297 թվականին հայ-հռոմեական զորքերը, [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր զորավար ''Գալերիոս Մաքսիմիանոսի'' և [[Խոսրով Բ]]-ի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ Գ Մեծի]] առաջնորդությամբ [[Բասեն]] գավառի ''Ոսխա'' գյուղի մոտ ճակատամարտում հաղթել են Պարսից արքայից արքա Ներսեհի բանակին և վերականգնել Արշակունիների գահակալությունը Մեծ Հայքում։ 298 թվականին Մծբին քաղաքում կնքված 40-ամյա խաղաղության պայմանագրով Սասանյան Իրանը ճանաչել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] Արշակունիների թագավորությունը և նրանց նկատմամբ Հռոմի հովանավորությունը։ [[Տրդատ Գ]]-ի օրոք երկիրը վայելել է [[խաղաղություն]] և բարգավաճել։ Ըստ Կիրիլ Թումանովի ժամանակագրության՝ Պրոբոս կայսեր և Սասանյանների միջև վարված բանակցությունների արդյունքում Տրդատ Բ-ի որդի [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] [[Խոսրով Բ|Բ]]-ն 278/279 թվականներին նշանակվել է Մեծ Հայքի արևմտյան՝ հռոմեական մասի կառավարիչ։ Խոսրով Բ-ի սպանությունից հետո նրան հաջորդել է եղբայրը՝ Տրդատը, իսկ Խոսրովի որդի [[Տրդատ Գ|Տրդատ]] [[Տրդատ Գ|Գ]]-ն (հայտնի որպես Տրդատ Մեծ, ըստ Թումանովի՝ Տրդատ Դ) 298/299 թվականների [[Մծբինի պայմանագիր (298)|Մծբինի խաղաղության պայմանագրի]] արդյունքում վերահաստատվել է որպես Հայաստանի օրինական կառավարիչ։ Այլ պատմաբաններ, սակայն, հակված են այն տեսակետին, որ Տրդատ Մեծը վերականգնվել է հոր գահին դեռևս 287 թվականին։ Մծբինի պայմանագրով Հայաստանի հարավային նահանգներն ու գավառները ([[Ծոփք]], [[Անգեղտուն]], [[Աղձնիք]], [[Կորդուք]] և [[Ծավդեք]]) նույնպես հայտնվել են հռոմի ազդեցության տակ, սակայն այս անգամ որպես առանձին իշխանություններ և ունեցել են ինքնավար դաշնակիցների կարգավիճակ (''civitates foederatae liberae et immunes''){{Sfn|Garsoïan|2004|pp=74–75}}։ Տրդատ Գ-ի որդին և հաջորդը՝ [[Խոսրով Գ|Խոսրով Գ Կոտակը]], վարելով պետության կենտրոնացման քաղաքականություն, հսկել է հզոր նախարարների գործունեությունը՝ նրանց մշտապես բնակեցնելով արքունիքում, բնաջնջել է պառակտիչ տոհմերին՝ բռնագրավելով նրանց կալվածքները։ Խոսրով Գ-ն շինարարություն է ծավալել. հիմնել է [[Դվին]] քաղաքը, շրջակայքում տնկել անտառ՝ ''«Տաճար Մայրի»'' և ''«Խոսրովակերտ»'' արգելանող-որսարաններով։ 338 թվականին վերջինս հաղթել և դուրս է վռնդել երկրի ներխուժած պարսկական զորքերին։ Խոսրովի մահից հետո, 338 թվականի աշնանը պարսկական բանակը գրավել է Մեծ Հայքը։ Գահաժառանգ [[Տիրան Բ|Տիրանը]] թագավորել է Հռոմի օգնությամբ։ Նա վարել է պետական իշխանության կենտրոնացման քաղաքական գիծ։ Նրա օրոք, սակայն, շարունակվել են նախարարությունների և եկեղեցու, մասնավորաբար հայրապետական գահի ժառանգական տերերի՝ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] տոհմի կենտրոնախույս ձգտումները։ Նրա օրոք կաթողիկոս է եղել [[Հուսիկ|Հուսիկը]], որին Տիրանը քարկոծելով սպանել է, քանի որ Հուսիկը նրան թույլ չի տվել մտնել եկեղեցի։ Պարսիկները որոշ ժամանակ անց դավադրաբար գերևարել և կուրացրել են արքային։ Ավատատիրական ներքին հակամարտությունները առավել սրվել են Տիրանի հաջորդի և որդու՝ [[Արշակ Բ]]-ի գահակալության ժամանակ։ Արշակ Բ-ի մեղմ և զիջողական քաղաքականությունն ավատատիրական խոշոր իշխանությունների նկատմամբ անցել է ապարդյուն։ Ի վերջո նա վարել է կենտրոնախույս ուժերին բռնությամբ սանձելու քաղաքականություն։ Տիրանի և Արշակի օրոք թագավորական իշխանության համար պայքարում աչքի է ընկել հայ արքունիքի խոշոր գործիչ Հայր Մարդպետը։ Երկրի ներքին և արտաքին դրությունը ծանրացել է Հռոմի և Պարսկակստանի միջև կնքված հակահայկական համաձայնագրի ստորագրումից հետո («[[Ամոթալի դաշնագիր]]» 363), որի ժամանակ Արշակ Բ-ն պայքարել է ոչ միայն պարսից բանակի, այլև Շապուհ II-ի խրախուսմամբ աշխուժացած կենտրոնախույս ուժերի դեմ։ 364-368 թվականներին Արշակ Բ-ն հերոսական ջանքերով պահպանել է թագավորությունը։ Արշակի ձերբակալությունից հետո երկրի պաշտպանությունը ղեկավարել են [[Փառանձեմ]] թագուհին ու թագաժառանգ [[Պապ թագավոր|Պապը]]։ 371 թվականի գարնանը [[Ալաշկերտի դաշտ|Ձիրավի]] դաշտում ([[Նպատ]] լեռան մոտ) տեղի ունեցած ճակատամարտում հայ-հռոմեական զորքերը հաղթել են պարսից բանակին և ազատագրել Մեծ Հայքը։ Պապը մեծացրել է արքունի բանակը, ճնշել նախարարների և եկեղեցու անհնազանդությունները, կատարել երկրի կենտրոնացումն ու հզորացումն ապահովող բարեփոխումներ։ Հռոմեական իշխանությունը, վախենալով Հայոց երիտասարդ թագավորի ձեռներեցությունից, 374 թվականի աշնանը դավադրությամբ սպանել է նրան և Մեծ Հայքի գահին դրել [[Վարազդատ|Վարազդատին]]։ Սասանյան Իրանը Հայոց սպարապետ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] և պարսկասեր նախարարների միջոցով Վարազդատին տապալելուց հետո, 387 թվականին Հռոմի հետ համաձայնության է եկել և [[Հայաստանի առաջին բաժանում|բաժանել Մեծ Հայքը]]։ Մեծ Հայքի ծայրագավառներն անդամատվել են, մնացած գավառների մոտ 4/5-ը ճանաչվել է պարսկական ազդեցության շրջան, 1/5-ը՝ հռոմեական։ Նրանցում առժամանակ ձևականորեն պահպանվել են Արշակունի գահակալները։ Պապի որդի [[Արշակ Գ]]-ի մահով (389) հռոմեական մասը վեր է ածվել պրովինցիայի։ Պարսկական մասում մինչև 428 թվականը հաջորդաբար թագավորել են [[Խոսրով Դ]], [[Վռամշապուհ]] և Արդաշիր Արշակունի արքաները։ Վերջինիս գահազրկումից (428) հետո Մեծ Հայքի պարսկական հատվածը վեր է ածվել մարզպանության։ Մեծ Հայքի [[Արցախ]] և [[Ուտիք]] նահանգները [[Արշակունիներ (մազքթաց)|Մազքթաց Արշակունիների]] պետության տարածքի հետ միասին կազմել են Աղվանից մարզպանությունը։ Հայոց պետականության և հայ Արշակունիների թագավորության վերացումը եղել է ներքին ավատատիրական հարաբերությունների զարգացման և արտաքին տերությունների՝ Հռոմի և Սասանյան Իրանի ռազմական միջամտությունների հետևանք։ == Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում == [[File:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|thumb|[[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] կողմից [[Տրդատ Գ]] թագավորի մկրտության ժամանակավրեպ պատկերումը]]{{Main article|Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում}} Քրիստոնեությունից առաջ հայերը հիմնականում դավանել են [[Զրադաշտականությունը Հայաստանում|զրադաշտականության սինկրետիկ ձևը]] (հավանաբար ընդունվել է [[Աքեմենյան պետություն|Աքեմենյանների]] ժամանակաշրջանում), որն իր մեջ ներառել է զգալի տեղական հայկական և այլ կրոնական տարրեր{{Sfn|Russell|1987|loc="The Armenians preserved strong regional traditions which appear to have been incorporated into Zoroastrianism, a religion adopted by them probably in the Achaemenid period"}}{{sfn|Boyce|2001|p=84}}։ 4-րդ դարի սկզբին [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորիչը]] դավանափոխ է արել մոլի զրադաշտական Տրդատ Գ արքային և արքունիքի անդամներին{{sfn|Stoyanov|2000|p=99}}։ Դրա արդյունքում Հայաստանը դարձել է առաջին պետությունը, որը քրիստոնեությունն ընդունել է որպես պաշտոնական կրոն<ref>Academic American Encyclopedia – Page 172 by Grolier Incorporated</ref><ref>Estimated dates vary from 284 to 314. The latter is the date favored by mainstream scholarship, see Garsoïan (''op.cit.'' p.82), following the research of Ananian, and Seibt (2002)</ref>։ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցն ստեղծել է Հայոց այբուբենը՝ Աստվածաշնչի թարգմանության և քրիստոնեական քարոզչության նպատակով, ինչը միաժամանակ նշանավորել է նաև հայ գրականության սկզբնավորումը։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] աշխատության՝ [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևը]] 411 թվականին ասորերեն բնագրից ամբողջությամբ թարգմանել է Ավետարանը։ Այդ աշխատանքը, սակայն, համարվել է թերի, քանի որ կարճ ժամանակ անց Մաշտոցի աշակերտներից երկուսը՝ [[Հովհան Եկեղեցացի|Հովհան Եկեղեցացին]] և [[Հովսեփ Պաղնացի|Հովսեփ Պաղնացին]], ողևորվել են դեպի [[Եդեսիա]]՝ Աստվածաշնչյան գրքերը թարգմանելու նպատակով։ Նրանք հասել են մինչև [[Կոստանդնուպոլիս]] և իրենց հետ բերել հունարեն բնագրի հավաստի օրինակները։ [[Ալեքսանդրիա|Ալեքսանդրիայից]] բերված այլ ձեռագրերի օգնությամբ Աստվածաշունչը կրկին թարգմանվել է հունարենից՝ ըստ [[Յոթանասնից թարգմանություն|Յոթանասնից թարգմանության]] և [[Որոգինես|Որոգինեսի]] Վեցասյունյա բնագրի։ Այս տարբերակն ավարտին է հասցվել մոտ 434 թվականին և մինչ օրս օգտագործվում է Հայաստանյաց Առաքելական Եկեղեցու կողմից։ == Սոցիալական կառուցվածք == Նախարարական համակարգը, որը դարեր շարունակ բնութագրել է հայ հասարակությունը և ներքին քաղաքականությունը, ձևավորվել է մեր թվարկության սկզբում կամ դրանից առաջ։ Այն գոյություն է ունեցել Հայաստանի Արշակունյաց թագավորության ողջ ժամանակաշրջանում և պահպանվել դրա անկումից հետո ևս մի քանի դար{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանը կիսել է այս սոցիալական համակարգը Պարթևստանի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Թեև նախկինում գիտնականներն այն հաճախ համեմատել են միջնադարյան եվրոպական ֆեոդալիզմի հետ, առավել շատ զուգահեռներ կարելի է գտնել իրանական աշխարհի հետ{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Ինչպես և Իրանում, հայ հասարակությունը նախարարական համակարգի պայմաններում բաժանված է եղել երեք հիմնական դասերի. նախարարներ (խոշոր ավատատերեր, որոնք համապատասխանում էին իրանական վուզուրգանին), ազատներ (ստորին ազնվականություն, որոնք կրում էին նույն անվանումը, ինչ պարթևական ազատը) և անազատներ կամ ոչ ազնվականներ, որոնք բաղկացած էին ռամիկներից («հասարակ ժողովուրդ»՝ առևտրականներ և արհեստավորներ) ու շինականներից (գյուղացիություն, որը կազմում էր բնակչության ճնշող մեծամասնությունը)։ Վերջիններս համապատասխանում էին իրանական վաստրոսանին, որոնք ազատ էին, թեև գյուղացիները կարող էին կցված լինել հողին{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Համակարգի հիմքը խոշոր ազնվականական տոհմերն են եղել{{Sfn|Garsoïan|2005}}։ Այս տոհմերի առաջնորդները՝ նախարարները կամ տանուտերերը, դասակարգվել են ըստ առաջնահերթության՝ համաձայն արքունի կայացվող խնջույքների ժամանակ թագավորական սեղանի շուրջ իրենց զբաղեցրած տեղի (բարձի){{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Նախարարները սովորաբար բնակվել են իրենց հեռավոր ամրոցներում և «սեփական տիրույթների սահմաններում օժտված են եղել ինքնիշխան վարչական ու դատական իշխանությամբ»։ Պատերազմի ժամանակ նրանք ղեկավարել են իրենց տոհմի զինվորական ուժերը։ Խոշոր տոհմերի տիրույթներն անօտարելի և անբաժանելի են եղել, իսկ տոհմի առաջնորդը կառավարել է այդ տիրույթները տոհմի մյուս արու անդամների օգնությամբ, որոնք կոչվել են սեպուհներ։ Պետական կարևորագույն պաշտոնները զբաղեցրել բացառապես որոշակի տոհմերի ներկայացուցիչները. օրինակ՝ [[Սպարապետ|սպարապետի]] (գլխավոր հրամանատարի) պաշտոնը [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տոհմի արտոնությունն է եղել։ Թեև Արշակունի թագավորները փորձել են սահմանափակել մեծատոհմիկների իշխանությունը, նրանք երբեք չեն կարողացել հասնել կենտրոնացվածության այն մակարդակին, որն առկա է եղել Սասանյան կայսրությունում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Թագավորը դիտարկվել է լոկ որպես «առաջինը հավասարների մեջ» խոշոր տոհմերի առաջնորդների միջև{{Sfn|Garsoïan|2005}} և ըստ սովորույթի՝ պարտավոր է եղել խորհրդակցել նրանց հետ կարևորագույն հարցերի շուրջ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=78}}։ Թագավորի և ազնվականության միջև հակամարտությունը թուլացրել է Արշակունյաց գահը, սակայն «տոհմի (տան) ուժն ու հարատևությունը կերտել են մի սոցիալական կառուցվածք, որն ընդունակ է եղել գոյատևել նույնիսկ քաղաքական անկման պահերին, իսկ հասարակության ապակենտրոնացված բնույթը նվազեցրել է դրա լիակատար բռնակցման հնարավորությունները»{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=77–79}}։ Արշակունյաց Հայաստանի ստորին դասերի վերաբերյալ շատ քիչ տեղեկություններ են պահպանվել։ Գյուղերն ու ավանները շատ ավելի տարածված են եղել, քան քաղաքները։ Ռամիկները (հասարակ ժողովուրդը) օժտված են եղել որոշակի իրավունքներով և երբեմն ազնվականության հետ միասին մասնակցել են ժողովներին։ Գյուղացիները պարտավոր են եղել իրենց տիրոջը վճարել հարկեր, կատարել աշխատանքային պարտավորություններ (նման արևմտաեվրոպական բարշինային) և զինվորական ծառայություն մատուցել որպես օժանդակ հետևակ{{Sfn|Garsoïan|2004|p=79}}։ Ստրուկները հիմնականում ռազմագերիներն են եղել, որոնք առավելապես կապված են եղել տաճարական տիրույթների հետ և, ըստ ամենայնի, ավելի քիչ են տարածված եղել այլ վայրերում{{Sfn|Garsoïan|2004|p=77}}։ Տաճարական տիրույթները կառավարվել են քրմերի ժառանգական դասի կողմից, որոնք ունեցել են իրենց սեփական զինվորական ստորաբաժանումները{{Sfn|Garsoïan|2004|p=80}}։ == Մշակույթ == Հայաստանում իրանական ազդեցության երեք փուլերից ([[Աքեմենյաններ|Աքեմենյան]], [[Պարթև Արշակունիներ|Արշակունյաց]], [[Սասանյաններ|Սասանյան]]) Արշակունյաց շրջանն ամենազորեղն ու հարատևն է եղել։ Այս փուլն սկսվել է մ.թ.ա. 2-րդ դարում պարթևների վերելքով և իր գագաթնակետին հասել մ.թ. 1-ին դարի կեսերին՝ հայկական գահին Արշակունյաց տոհմի ճյուղի հաստատմամբ։ Հայաստանի Արշակունի թագավորները ձգտել են իրենց արքունիքը կազմակերպել [[Տիզբոն|Տիզբոնի]] օրինակով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Պարթևական բազմաթիվ տարրեր անմիջականորեն ներմուծվել են հայկական քաղաքակրթության մեջ, օրինակ՝ [[Գուսան|գուսանները]], որոնք նման են եղել երգիչ-երաժիշտների կամ մինստրելների{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Արշակունյաց Հայաստանում լայնորեն տարածված է եղել ազնվական զավակներին դայակների կամ դաստիարակների մոտ մեծացնելու սովորույթը (դայակություն), ինչը նաև լայն տարածում է ունեցել իրանական ողջ համակարգում{{sfn|Rapp|2014|p=89}}։ Արշակունի թագավորները ճանաչել են Պարթևստանը և այն համարել իրենց հայրենի երկիրը{{sfn|Russell|2004|p=41}}։ Հայտնի է, որ Տրդատ Գ-ն (գահակալել է 298–330) իր ելույթներից մեկի ժամանակ ասել է հետևյալը{{sfn|Russell|2004|pp=41–42}}. {{Քաղվածք|զի քաջատեղեակ եմ Յունաց և Հոռոմայեցւոց աշխարհին, և Պարթևաց մերոց կողմանցս, զի և տուն իսկ է մեր, նոյնպէս և Ասորեստանեայց և Արարացւոց և Ատրպատականի}} Արշակունիների օրոք հայերը ծանոթացել են որոշ պատմությունների, որոնք հետագայում ներառվել են պարսկական «[[Շահնամե]]» էպոսի մեջ։ Դրանք ներառում են այնպիսի կերպարների մասին պատմություններ, ինչպիսիք են Հրասյակը (Աֆրասիաբ), Շավարշը (Սիավաշ) և Սպանդարատը (Էսֆանդիար){{sfn|Russell|2004|p=1066}}։ Հայերը Հայաստանի և Պարթևստանի արքայական տոհմերի միջև առկա կապը դիտարկել են որպես անխզելի{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Հայկական աղբյուրներում «թագավոր» և «Արշակունի» եզրույթները գործածվել են որպես հոմանիշներ{{sfn|Russell|1987|p=163}}{{sfn|Garsoïan|1985|p=180}}։ Արշակունի արքան ընկալվում էր որպես «բնակ տերն աշխարհիս» (այս երկրի բնիկ տերը){{sfn|Russell|1987|p=163}}։ [[Փավստոս Բուզանդ|Փավստոս Բուզանդի]] «Պատմություն հայոցը», որը 5-րդ դարի հայ պատմագրական երկ է՝ հիմնված է բանավոր էպիկական աղբյուրների վրա և պարունակում է պնդումներ, որոնք հերքում են, թե Արշակունի թագավորների մեղքերը կարող են նրանց անարժան դարձնել գահակալության համար{{Sfn|Garsoïan|2004|p=76}}։ === Կայսերական գաղափարախոսություն և կրոնական սովորույթներ === Արշակունիները իրանական օրենսդրության կողմնակիցներն են եղել և այդպիսին են մնացել նույնիսկ Պարթևական տերության անկումից հետո{{sfn|Lang|1983|p=518}}{{sfn|Pourshariati|2008|p=44}}։ Նրանք պնդել են, որ կրում են '''''Խվառնահ''''' («փառք»){{sfn|Rapp|2014|p=246}}, որն այն աստվածային փառքն է եղել, որով օժտված են եղել իրանական և իրանալեզու օրինական թագավորները{{sfn|Rapp|2014|p=112}}։ [[Անի|Անին]] (Դարանաղյաց գավառում) ծառայել է որպես [[Արամազդ|Արամազդի]] ([[Ահուրա Մազդա|Ահուրա Մազդայի]] հայկական համարժեքը) պաշտամունքի կենտրոն, ինչպես նաև Արշակունիների տոհմական դամբարանավայր։ [[Աքեմենյան տերություն|Աքեմենյան տերության]] (մ.թ.ա. 550–330) օրինակով Հայաստանի և Իրանի Արշակունիները կիրառել են դամբարանային հուղարկավորությունն ու թաղումը՝ հավանաբար մեծ զգուշությամբ խուսափելով [[Զրադաշտականություն|զրադաշտական]] ''[[Յազատաներ|յազատա]]'' (հրեշտակային աստվածություն) [[Սպանդարամետ|Սպանդարամետի]] սուրբ հողն աղտոտելուց{{sfn|Russell|1987|p=159}}։ Նրանք հավատացել են, որ թաղված Արշակունի թագավորների ոսկորները կրում են նրանց խվանահը (փառքը), ինչն էլ պատճառ է դարձել, որ Սասանյան շահնշահ Շապուհ Բ-ն իր արշավանքի ժամանակ հանել է նրանց ոսկորները դամբարաններից և դուրս բերել Հայաստանից։ Դամբարանները, ըստ ամենայնի, լավ ամրացված են եղել, քանի որ Շապուհ Բ-ն այդպես էլ չի կարողացել բացել [[Սանատրուկ|Սանատրուկի]] գերեզմանը{{sfn|Russell|1987|p=451}}{{sfn|Canepa|2018|p=230}}։ [[Բագավան|Բագավանի]] հնագույն սրբավայրը մեծ նշանակություն է ունեցել Արշակունիների համար, որոնք այնտեղ նշել են իրանական Ամանորի տոնը ([[Նավասարդ]]/[[Նովրուզ]]){{sfn|Canepa|2018|p=115}}։ Վարազը, որը ''յազատա'' Վերեթրագնայի (հայերենում՝ [[Վահագն]]) սիրելի տոտեմն է եղել, հանդիսացել է Արշակունիների խորհրդանիշը{{sfn|Russell|2004|p=170}}։ === Լեզվական և անվանաբանական ավանդույթներ === [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյանների]] օրոք Հայաստանի մշակույթում գերիշխել է [[Հելլենիզմ|հելլենիզմը]], սակայն Արշակունիների գահակալությունը նշանավորվել է երկրում իրանականության գերակայությամբ, որի ժամանակ էլ հենց պարթևերենը փոխարինել է [[Հունարեն|հունարենին]]՝ որպես կրթված խավի լեզու: Այնուամենայնիվ, հայկական հելլենիզմը չի վերացել, քանի որ Պարթև Արշակունիները հպարտ հելլենասերներ (ֆիլհելլեններ) են եղել{{sfn|Toumanoff|1986|pp=543–546}}: Հայերենը սոսկ զանգվածային տարածում ունեցող լեզու է եղել, իսկ վերնախավի և արքունիքի շրջանում գերիշխել է [[Պարթևերեն|պարթևերենը]]: Հենց այդ ժամանակաշրջանում է, որ դասական հայերենը ([[Գրաբար|գրաբարը]]) ներառել է իր իրանական փոխառությունների մեծ մասը{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}: Ժամանակակից պատմաբաններ Ռ. Շմիթը և Հ. Վ. Բեյլին հայերենի վրա պարթևերենի ազդեցությունը համեմատում են 1066 թվականի նորմանդական նվաճումից հետո անգլերենի վրա ֆրանսերենի ունեցած ազդեցության հետ{{sfn|Schmidt|Bailey|1986|pp=445–465}}: Քրիստոնեությունն ընդունելուց հետո Արշակունիները շարունակել են պահպանել իրենց իրանական անվանաբանական ավանդույթները, ինչի վկայությունն են արական Տրդատ, Խոսրով, Տիրան, Արշակ, Պապ, Վարազդատ և Վռամշապուհ անունները, ինչպես նաև իգական Աշխեն, Զարմանդուխտ, Խոսրովիդուխտ, Որմիզդուխտ, Վարդանդուխտ անունները։ Հատկանշական է, որ [[Ներսես Ա Մեծ|Ներսես Ա]]-ի մոր անունը՝ Բամբիշը, պարսկերեն նշանակում է «թագուհի»{{sfn|Garsoïan|1985|p=201}}։ Ընդհանուր առմամբ, քրիստոնյա Արշակունիները հավատարիմ են մնացել իրենց արշակունյաց-իրանական ավանդույթներին{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ Հայոց այբուբենի ստեղծման ժամանակ (5-րդ դարի սկիզբ՝ Արշակունյաց թագավորության վերջին տասնամյակներին) միջին պարսկերենը հանդիսացել է արքունի և վարչական լեզու։ Գրավոր հայերենի ընդունումը զգալիորեն նվազեցրել է միջին պարսկերենի նշանակությունը, թեև վերջինս շարունակել է որոշակի դեր խաղալ Հայաստանի սասանյան տիրապետության տակ գտնվող հատվածում։ Հունարենն ու ասորերենը գործածվել են եկեղեցում, մինչև որ փոխարինվել են գրավոր հայերենով{{sfn|Chaumont|1986|pp=418–438}}։ == 12-428 թվականներին գահակալած արքաների ցանկ == Սա Հայաստանի արքաների ցանկն է շուրջ 12–428 թվականների միջակայքում, որոնց մեծ մասը հանդիսացել են Արշակունյաց հարստության ներկայացուցիչներ։ Ցանկում ներառված են նաև ոչ դինաստիական կառավարիչներն ու միջթագավորության շրջանները (որոշ թվականներ մոտավոր են){{Sfn|Garsoïan|2004|p=94}}։ === [[Վոնոն]] === [[Պատկեր:Vonones I the Arsacid.jpg|մինի|Վոնոնի պատկերով մետաղադրամ]] Հայոց թագավոր մոտ [[12]]-[[16]] թվականներին։ Պարթևաց [[Հրահատ Դ]] Արշակունու ավագ որդին։ Պատանի հասակում պատանդ է եղել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրությունում]], դաստիարակվել և կրթվել այնտեղ՝ դառնալով Հռոմի կամակատար։ [[Որոդես Գ]] արքայի մահից հետո, 7 թվականին կամ 8-ին բազմել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] գահին։ Սակայն գահակալական կռիվներում պարտվել է [[Արտավան Գ]]-ին և ապաստանել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]], ինչից հետո Հռոմի միջամտությամբ բազմել է Հայոց թափուր գահին։ Հայ ժողովուրդը դժգոհ է եղել Վոնոնից։ Հայ-պարթևական ուժերի դեմ պատերազմելու վտանգից խուսափելու համար, [[Տիբերիոս]] կայսրը գահընկեց է արել Վոնոնին։ Ըստ [[Հովսեպոս Փլավիոս|Հովսեպոս Փլավիոսի]], հայերը ձերբակալել են Վոնոնին ու հանձնել [[Ասորիք|Ասորիքի]] հռոմեական կուսակալ [[Կրետիկոս Սուլանոս|Կրետիկոս Սուլանոսին]]։ [[Տակիտոս|Տակիտոսը]] վկայում է, որ Վոնոնը սպանվել է հռոմեացի զինվորի ձեռքով՝ կանալքից փախչելու փորձի ժամանակ։ === [[Արտաշես Գ]] (Զենոն-Արտաշես, ոչ Արշակունի) === [[Պատկեր:Æ 8 Chalkoi of Artaxias III.jpg|մինի|Զենոն-Արտաշեսի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր մ.թ. 18-34/35 թվականներին, [[Պոնտոս|Պոնտոսի]] և [[Փոքր Հայք|Փոքր Հայքի]] թագավոր Պոլեմոնի որդին է։ Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]]՝ Զենոն-Արտաշեսը մեծացել է հայկական միջավայրում և հարմարվել հայերի կենցաղին ու բարքերին։ Հնարավոր է, որ Զենոնը մեծացել է Փոքր Հայքում, որը նրա հոր տիրակալության մաս է կազմել մ․թ․ա․ 35 թվականից։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] գահը ստացել է Հռոմի [[Տիբերիոս]] կայսեր և նրա զորավար [[Գերմանիկոս|Գերմանիկոսի]] օժանդակությամբ և հայ նախարարների համաձայնությամբ։ Զենոնի գահակալական իրավունքը ճանաչել է նաև Պարթևաց [[Արտավան Գ]] թագավորը։ Զենոնն ընդունել է հայերին հարազատ Արտաշես անունը։ Մեկ պատմաբանի կարծիքով՝ սրանով նա հղում էր անում հռոմեացիների կողմից սպանված [[Արտաշես Բ]] արքային։ Զենոնը վարել է խաղաղ և, համեմատաբար, ինքնուրույն քաղաքականություն։ [[Արտաշեսյաններ|Արտաշեսյան]] արքայատան անկումից հետո Զենոնը միակ [[Դրածո թագավորներ|դրածո թագավորն]] է եղել, որին հայերը հանդուրժել են Հայոց գահին։ Ի դեմս Զենոնի, հայ ավագանին փորձել է վերականգնել Հռոմի ռազմական միջամտությամբ կործանված հայկական թագավորությունը։ Նրա մահից հետո Արտաշատում գահակալել են Պարթևստանի և Հռոմի դրածո թագավորները։ [[Պատկեր:King Arshak I.jpg|մինի|288x288փքս|Արշակ Ա]] === [[Արշակ Ա]] === 34 թվականին դարձել է հայոց թագավոր։ Պարթևաց թագավոր [[Արտավան Գ]]–ի որդին է։ Հաջորդել է [[Զենոն-Արտաշես|Զենոն-Արտաշեսին]]՝ հայկական ավագանու համաձայնությամբ։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] [[Հռոմ|Հռոմի]] հեղինակությունը պահպանելու և պարթևական վտանգը կանխելու համար [[Տիբերիոս]] կայսրը [[35]] թվականին մեծաթիվ ուժեր է ուղարկել Արևելք և միաժամանակ իբերական, աղվանական և սարմատական ցեղերին հրահրել [[Հայաստան|Հայաստանի]] ու [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] դեմ։ [[Իբերիա|Իբերիայի]] թագավոր Փարսմանի եղբայր Միհրդատը, Հռոմի դրդմամբ, դավով սպանել է Արշակին և նստել Հայոց գահին։ === [[Որոդես Պարթև]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] չճանաչված արքա, որը գահակալել է 35 թվականին, հաջորդել է Պարսից նախկին արքա [[Վոնոն|Վոնոնին]], որը [[Պարթևստան|Պարթևստանում]] գահազրկվելուց հետո հաստատվել է Մեծ Հայքում։ Պարթևաց [[Արտավան Գ]] արքայի երկրորդ որդին, Մեծ Հայքի [[Արշակ Ա]] թագավորի կրտսեր եղբայրը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] կրտսեր ճյուղից։ === [[Միհրդատ Իբերացի]] (Փառնավազյան դինաստիա) === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դրածո թագավոր 35-37, 47-51 թվականներին, [[Իբերիա|Իբերիայի]] Փարսման թագավորի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հռոմեական զորքերի օգնությամբ։ [[Տակիտոս]] պատմիչը վկայում է, որ դաժան Միհրդատ Իբերացին, հայոց մեջ հենարան չգտնելով, ապավինել ր Գառնիում և այլ բերդերում տեղակայված հռոմեական զորքերի ուժին։ Խեղդամահ է եղել իր եղբորորդու՝ գահատենչ [[Հռադամիզդ|Հռադամիզդի]] ձեռքով։ [[Պատկեր:Rhadamistus, by Francesco Alberi.jpg|մինի|215x215փքս|Հռադամիզդ]] === [[Հռադամիզդ]] (Փառնավազյան դինաստիա) === Դրածո թագավոր [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] [[51]]-[[53]] թվականներին։ [[Վիրք|Վիրքի]] [[Փարսման I]] թագավորի որդին։ Գահակալել է Հռոմեական և իբերական ուժերի օգնությամբ։ Հռադամիզդի իշխանությունը Հայաստանում ուղեկցվել է հայերի բացահայտ ատելությամբ ու դիմադրությամբ։ Թեև նա մայրական կողմից Արտաշեսյան է եղել, սակայն հայ ավագանին նրան համարել է դաժան բռնապետ, ով սպանել էր իր սեփական հորեղբորը։ [[52]] թվականին չի կարողացել դիմադրել Հայոց թագավոր [[Տրդատ Ա]]-ին և փախել է [[Վիրք]]։ 53 թվականի ձմռանը, երբ Տրդատ Ա-ն գտնվել է [[Պարթևաստան|Պարթևաստանում]], Հրադամիզդը ներխուժել է Մեծ Հայք, սակայն, պարտություն կրելով [[Հայեր|հայերից]], դարձյալ փախել է Վիրք։ Փախուստի ճանապարհին փորձել է եղել սպանել հղի կնոջը և գցել [[Երասխ գետ|Երասխի]] ջրերը։ Սակայն [[Զենոբիա Իբերիացի|Զենոբիան]] փրկվել է և տեղի հովիվները նրան տարել են Տրդատ Ա-ի մոտ։ Այս իրադարձությունը գրի է առել [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]]։ Հռադամիզդը սպանվել է իր հոր՝ Փարսման Ա֊ի կողմից։ Հայրը դա արել է, որպեսզի կարողանա պահպանել Հռոմում իր հեղինակությունը։ === [[Տրդատ Ա]] === [[Պատկեր:Tiridates.jpg|մինի|287x287փքս|Տրդատ Ա]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[52]] թվականից։ Նա հայ Արշակունիների արքայատոհմի հիմնադիրն է, ինչպես նաև Պարթևաց Արշակունի արքա [[Վոնոն Բ Պարթև|Վոնոն Բ–ի]] որդին, [[Պարթևաստան|Պարթևաստանի]] թագավոր [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա]]–ի եղբայրը։ Գահ է բարձրացել հայկական ավագանու աջակցությամբ։ Նրա գահակալության սկզբնական շրջանը նշանավորվել է երկու ընդհատումով՝ կարճատև դադար 54 թվականի վերջին և ավելի երկարատև ընդհատում 58-63 թվականներին։ 52 թվականին պարթևաց արքա Վաղարշը և նրա եղբայր Տրդատը մտել են Հայաստան և հայերի օգնությամբ վտարել հռոմեական դրածո թագավորին։ Սա հանգեցրել է Հռոմի հետ 10-ամյա պատերազմի։ Պատերազմի ընթացքում հռոմեացիները գրավել են ու ավարել Արտաշատը, սակայն հայ-պարթևական ուժերըհակահարված են հասցրել։ 62 թվականին տեղի ունեցած [[Հռանդեայի ճակատամարտ|Հռանդեայի ճակատամարտում]] հայերն ու պարթևները շրջափակել են հռոմեական զորքին և ջախջախիչ հաղթանակ տարել նրանց նկատմամբ։ Որպես նվաստացում՝ հռոմեացի զինվորներին ստիպել են անցնել նիզակներից պատրաստված «լծի» տակով (որը հայտնի է նաև որպես «լծի արարողակարգ»)։ Պատերազմն ավարտվել է հաշտությամբ. Տրդատը ճանաչվել է Հայաստանի թագավոր, բայց թագը պետք է ստանար [[Ներոն|Ներոն կայսրից]]։ 66 թվականին Տրդատը մեծ շքախմբով մեկնել է Հռոմ, թագադրվել և վերադարձել Հայաստան՝ իր հետ բերելով նաև արհեստավորներ՝ ավերված քաղաքները վերականգնելու համար։ Տրդատ Ա-ն վերադառնալով Հայաստան՝ զբաղվել է երկրի տնտեսության վերականգնմամբ և շինարարական աշխատանքներով։ Վերականգնել է [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը և վերջինիս հաղորդում իր նախկին շուքը։ Հռոմեացի պատմիչների վկայությամբ՝ այն կոչվում է ''«Ներոնեա»:'' Մայրաքաղաքից ոչ հեռու՝ [[Ազատ գետ|Ազատ գետի]] հոսանքով դեպի վեր՝ [[Գառնի (գյուղ)|Գառնիում]], կառուցվում է հզոր [[Գառնու բերդ|բերդ]], ինչպես նաև արքայական բաղնիք և այլ կառույցներ։ [[Գառնու հեթանոսական տաճար|Գառնու հեթանոսական տաճարը]] կառուցվել էր [[77]] թվականին՝ [[Հռոմ|Հռոմի]] [[Կոլիզեում|Կոլիզեումից]] 3 տարի առաջ։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված [[Հելիոս]]-[[Միհր|Միհրին]]։ Տրդատի մահվան մասին տվյլաները հայտնի չեն։ === [[Տիգրան Զ]] (Հերովդեսյան դինաստիա) === [[Պատկեր:Tigranes VI king of Armenia.jpg|մինի|Տիգրան Զ-ի մետաղադրամները]] Հայոց թագավոր 60-61 թվականներին։ Նախապես եղել է Քաղկիդիկեի թագավոր։ Հայոց թագավոր [[Տիգրան Ե]]–ի եղբոր՝ Ալեքսանդրի որդին։ Երկար տարիներ ապրել է Հռոմում, եղել [[Ներոն]] կայսեր մտերիմներից։ 58 թվականի գարնանը Կորբուլոնի բանակը (30.000 զինվոր) ներխուժում է Մեծ Հայք, որի հյուսիսային գավառները մինչ այդ ասպատակել էին իբերական զորքերը։ Զրկվելով Վրկանաց երկրի դեմ պատերազմող Վաղարշի օգնությունից՝ Տրդատը նահանջում է [[Ատրպատական]]։ Անպաշտպան [[Արտաշատ]] մայրաքաղաքը գրավելուց և կործանելուց հետո Կորբուլոնը [[Տարոն|Տարոնով]] մտնում է [[Աղձնիք]] և գրավում [[Տիգրանակերտ (մայրաքաղաք)|Տիգրանակերտ]] քաղաքը։ 60 թվականին նվաճված Մեծ Հայքում թագավոր է նշանակվում Կապադովկիայի թագավոր Արքեղայոսի ծոռը՝ [[Տիգրան Զ]]-ն<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |first=Հայկազ |url=http://publishing.ysu.am/hy/1469093626 |title=Հայ ժողովրդի պատմություն, սկզբից մինչև 18-րդ դարի վերջը |publisher=Երևանի համալսարանի հրատարակչություն |year=1975 |location=Երևան |language=Հայերեն}}</ref>։ Գահընկեց է արվել 61 թվականին և դրանից հետո հայոց գահին նրան վերստին փոխարինել է Տրդատ Ա-ն։ Հայտնի է որ մահացել է 68 թվականից հետո։ === [[Սանատրուկ]] === [[Պատկեր:Sanatruk and Avde after three days in snow storm.jpg|մինի|Սանատրուկը և Ավդեն]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմի]] թագավոր 88-110 թվականներին, հաջորդել է [[Տրդատ Ա|Տրդատ Ա-ին]] (66-88), համարվում է նաև Միջագետքի [[Օսրոյենե|Օսրոյենեի]] ([[Եդեսիա]]) թագավոր (91-109)։ Որոշ աղբյուրներում նշվում է, որ նա մեղադրվել է Հայաստանում [[Բարդուղիմեոս առաքյալ|Սուրբ Բարդուղիմեոս]] և [[Թադեոս առաքյալ|Սուրբ Թադեոս]] առաքյալների նահատակության համար, քրիստոնյաների հալածանքների, ինչպես նաև իր սեփական դստեր՝ [[Սանդուխտ|Սանդուխտի]] նահատակության համար։ Մահացել է 110 թվականին։ === [[Աշխադար]] === Հայոց թագավոր՝ 110-113 թվականներին։ Հաջորդել է [[Սանատրուկ|Սանատրուկին]], եղել է Պարթևաստանի Բակուր II թագավորի որդին։ Գահ է բարձրացել Հռոմի և Պարթևաստանի փոխհամաձայնությամբ։ Պարթևաց Խոսրով I թագավորը Բակուր II-ի մահից հետո Աշխադարի հետ համաձայնության չգալով 113 թվականին Աշխադարին գահընկեց է արել և փոխարենը գահին է բազմեցրել նրա եղբորը՝ [[Պարթամասիր|Պարթամասիրին]]։ Աշխադարի գահազրկումը դարձել է հռոմեա-պարթևական նոր պատերազմի պատճառ։ Այս փոփոխությունը դիտելով [[Հռանդեայի պայմանագիր|Հռանդեայի դաշնագրի]] խախտում՝ [[Տրայանոս]] կայսրը Աշխադարի հետ միասին 114 թվականին արշավում է Արևելք, նվաճում Պաթևաստանը, գահընկեց անում Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարում Հռոմի պրովինցիա։ [[Պատկեր:Parthamasiris, King of Armenia, Son of Pacorus, Humbles Himself before Trajan.jpg|մինի|298x298փքս|Պարթամասիր]] === [[Պարթամասիր]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (113-114), [[Բակուր Բ Պարթև|Բակուր Բ Պարթևի]] կրտսեր որդին<ref>Mommsen, ''The provinces of the Roman Empire: from Caesar to Domitian'', էջ. 66</ref>։ Պարթամասիրը եղել է [[Բակուր Բ Պարթև]] թագավորի երեք որդիներից<ref>Potts, ''Araby the Blest: Studies in Arabian Archaeology'', էջ. 151</ref><ref name=":0">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>, որի մոր անունն անհայտ է։ Նա Պարթևաց դինաստիայի անդամ է եղել, հետևաբար հանդիսացել է [[Արշակունիներ|Հայաստանի Արշակունիների տոհմի]] ազգականը<ref>Farrokh, ''Shadows in the Desert: Ancient Persia at War'', էջեր. 159-8</ref>։ Աշխադարին գահընկեց անելուց հետո Տրայանոսն արշավել է Հայաստան։ 114 թվականին հռոմեական բանակը Սատաղից ներխուժել է [[Մեծ Հայք]] և շարժվել է դեպի [[Արտաշատ]]։ Չկարողանալով դիմադրություն կազմակերպել՝ Պարթամասիրը ներկայացել է Տրայանոսին։ Պարթամասիրը գլխից հանել է թագը և դրել կայսեր ոտքերի մոտ<ref>{{Cite book |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6_%D5%B0%D5%A1/LfbhNVJ1dyAC?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA254&printsec=frontcover |title=Քննական պատմութիւն հայոց: Արշակունիքի ի ժամանակի հեթանոսութեան. Պատմական ժամանակ. Բ |date=1895 |language=hy}}</ref>՝ այն ետ ստանալու ակնկալիքով<ref>{{Cite book |last=Mesrop |first=Gēorg |url=https://www.google.am/books/edition/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6/ZMZKAAAAMAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA302&printsec=frontcover |title=Հայոց պատմութիւն: քննական |date=1915 |publisher=Փարոս հրատարակչական ընկերութիւն |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Մերժելով Պարթամասիրի խնդրանքը՝ Տրայանոսը բռնակցել է Հայաստանը և այն վերածել հռոմեական նահանգի<ref>{{Cite book |last=Gatʻěrchean |first=Hovsēpʻ |url=https://www.google.am/books/edition/Tiezerakan_patmut%CA%BBiwn_i_skzban%C4%93_ashkha/hp8pAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&dq=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D6%80&pg=PA173&printsec=frontcover |title=Tiezerakan patmutʻiwn i skzbanē ashkharhi minchʻew tsʻmer zhamanaks: Mijin patmutʻiwn |date=1852 |publisher=I vans Pashtpan S. Astuatsatsni |language=hy}}</ref><ref name="Bunson-313" /><ref name="Касий">Դիոն Կասիոս, [http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt Livre LXVIII, chapitres 17, 19 et 20] {{Wayback|url=http://www.sflt.ucl.ac.be/files/AClassFTP/Textes/DION_CASSIUS/hist_rom_68_fr.txt|date=20110824023311}}</ref>։ Տրայանոսը Պարթամասիրին Հայաստանից հետ է ուղարկել Պարթևստան և շարունակել իր պարթևական ռազմարշավը<ref name="Bunson-3132">Bunson, ''A Dictionary of the Roman Empire'', էջ. 313</ref>։ Պարթամասիրն ազատ է արձակվել այն պայմանով, որ պետք է լքի Հայաստանը, սակայն իրեն ուղեկցող հռոմեացիներից փախուստի դիմելու փորձի ժամանակ նրան ձերբակալ են և մահապատժի ենթարկել Տրայանոսի հրամանով<ref name=":02">{{Cite book |title=[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]] |volume=9 |page=153}}</ref>։ === [[Վաղարշ Ա]] === [[Մեծ Հայք|Հայոց]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[117]]-[[140]] (կամ 116-144) թվականներին<ref>«Վաղարշ Ա» ՀՍՀ, հատոր=11, էջ=251</ref>։ [[Սանատրուկ|Սանատրուկ թագավորի]] որդին։ [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմի կայսեր]] համաձայնությամբ Հայաստանի գահին է հաստատվում Սանատրուկի որդին՝ Վաղարշ Ա-ն: Վաղարշը Հռոմի համար ընդունելի անձնավորություն է եղել, քանի որ նա ոչ թե բուն պարթևական [[Արշակունիներ|Արշակունիներից]] էր, այլ այս դինաստիայի հայկական նոր ձևավորվող ճյուղից: Այս ճյուղը, վաղ թե ուշ ձգտելով ինքնուրույնության, հակադրվելու էր պարթևներին: Վաղարշ Ա-ի թագավորության տարիներին հիմնադրվել է [[Վաղարշապատ]] քաղաքը, որի մասին տեղեկություններ է պահպանել [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացին]]։ Ըստ նրա տեղեկությունների՝ [[Շրեշ բլուր|Շրեշ բլուրի]] մոտակայքում է գտնվել դեռևս [[Երվանդունիներ|Երվանդունիների]] ժամանակներից հայտնի [[Վարդգեսավան]] քաղաքը։ Վաղարշ Ա-ն դրանից հարավ՝ այժմյան [[Էջմիածին|Էջմիածնի վանքի]] և նրա շրջակայքի տարածքում հիմնադրել է նոր քաղաք, որն իր անունով կոչել է Վաղարշապատ։ === [[Սոհեմոս]] === [[Պատկեր:Antoninus Pius Æ Sestertius 84001035.jpg|մինի|Սոհեմոսի մետաղադրամներից]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[144]][[161|-161]], [[164|164-]][[186]])<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 64:</ref><ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, հատոր 1, Երևան 1971, էջ 781-781։</ref>։ Սոհեմոսը հայոց պատմության ամենահռոմեամետ արքաներից է եղել։ Նրա օրոք Հայաստանը դարձել է Հռոմի հավատարիմ դաշնակիցը, ինչը դուր չի եկել պարթևներին։ 161 թվականին պարթևական զորքը ներխուժել է Հայաստան, գահընկեց արել Սոհեմոսին և գահին բազմեցրել Բակուր Արշակունուն։ Սակայն մի քանի տարի անց հռոմեացիները մեծ զորքով վերադարձել են, գրավել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատն]] ու [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատը]] և Սոհեմոսին կրկին բազմեցրել գահին։ Քանի որ հին մայրաքաղաք Արտաշատը հիմնովին ավերվել էր պատերազմի ժամանակ, Սոհեմոսը Վաղարշապատը հռչակեց երկրի նոր մայրաքաղաք։ Նա նաև հելլենիստական մշակույթի մեծ սիրահար է եղել և իր արքունիքում ընդունել է հայտնի գիտնականների ու գրողների։ === [[Բակուր]] === Ծննդյան և մահվան տարեթվերը՝ անհայտ են։ 161-163 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր։ Գահ է բարձրացել Պարթևաց [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ]] թագավորի աջակցությամբ, հռոմեական դրածո [[Սոհեմոս]] թագավորի տապալումից հետո։ Բակուրը եղել է նաև պարթև իշխան<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.70</ref>։ Նա [[Վաղարշ Դ Պարթև|Վաղարշ Դ]] [[Վաղարշ Դ Պարթև|Պարթևի]] (147-191) որդին է եղել{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը որոշ ժամանակ ապրել է Հռոմում՝ իր ընտանիքի անդամների հետ{{sfn|Russell|1987|p=161}}։ Բակուրը միակ հայոց թագավորն է եղել, որը գահին է բարձրացվել [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] իշխող արքայի կողմից, սակայն հետագայում պաշտոնանկ էր արվել հռոմեական իշխանությունների կողմից<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի գահընկեցությունից հետո Սոհեմոսը կարճ ժամանակով վերականգնվել է իր իշխանությունը Հայաստանում<ref>Braund, ''Rome and the Friendly King: The Character of the Client Kingship'', p.43</ref>։ Բակուրի հետագա ճակատագիրը հստակ հայտնի չէ։ [[Պատկեր:Coin of Vologases V, Ecbatana mint.jpg|մինի|171x171փքս|Վաղարշ Բ-ի պատկերով մետաղադրամ]] === [[Վաղարշ Բ]] (Վաղարշ Դ պարթև) === [[Պարթևստան|Պարթևստանի]] [[արքայից արքա]] (191-208 թվականներ)<ref name="ՀԺՊ">[http://serials.flib.sci.am/openreader/Hay%20joxovrdi%20patmutyun_%20h.2/book/Binder1.pdf «Հայ Ժողովրդի պատմություն», Երևան, 1984, հատոր 2, էջ 22․]</ref>, [[Վաղարշ Գ Պարթև|Վաղարշ Գ-ի]] որդին և հաջորդը, [[Պարթև Արշակունիներ|Պարթև Արշակունիների]] արքայական տոհմից, 180-191 թվականներին եղել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] թագավոր։ Վաղարշը վաղ կյանքի ընթացքում դարձել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] կառավարիչ՝ հաջորդելով Սոհեմոսին։ 1-ին և 2-րդ դարերի ընթացքում հայկական գահը սովորաբար զբաղեցրել է Պարթևաց [[Արքայից արքա|արքայից արքայի]] մերձավոր ազգականը, որը կրել է «Հայոց մեծ արքա» տիտղոսը։ Ի տարբերություն Մեծ Հայքում իշխած նախորդ ութ Արշակունի իշխանների՝ Վաղարշին հաջողվել է ապահովել իր սերունդների ժառանգական իշխանությունը հայկական գահի վրա։ Նրա հետնորդները կառավարել են երկիրը մինչև 428 թվականը, երբ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյանները]] վերջնականապես վերացրին հայկական թագավորությունը։ Վաղարշը մահացել է 208 թվականին։ === [[Խոսրով Ա]] === [[Պատկեր:Coin of Tiridates II of Armenia.jpg|մինի|Խոսրով Ա-ի պատկերով մետաղադրամ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունյաց թագավորության]] [[Հայ Արշակունիների թագավորության արքաների ցանկ|արքա]] (206-253)<ref>Մովսես Խորենացի «Հայոց պատմություն», գիրք 2, գլուխ 65, 74</ref>։ Խոսրով Ա-ն հայ Արշակունի թագավոր Վաղարշ Բ-ի որդին է եղել։ Երբ նրա հայրը 191 թվականին բազմել է Պարթևստանի գահին, Հայաստանի իշխանությունը հանձնել է որդուն։ Ըստ պատմիչ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]]՝ հայոց արքան այդ ժամանակ պարթևական աշխարհում իր կշռով երկրորդն է եղել՝ զիջելով միայն «արքայից արքային»։ Խոսրովը վարել է շատ խոհեմ և չեզոք քաղաքականություն. երբ հռոմեական կայսր [[Սեպտիմիոս Սևերոս|Սեպտիմիոս Սևերոսը]] արշավել է պարթևների դեմ և նույնիսկ գրավել նրանց մայրաքաղաքը, Խոսրովը նվերներ ու պատանդներ է ուղարկել կայսրին՝ փոխարենը ստանալով Հռոմի պաշտպանությունն ու խաղաղություն։ Սակայն իրավիճակը կտրուկ փոխվել է հաջորդ կայսրի՝ [[Կարակալլա|Կարակալլայի]] օրոք, որը 214-216 թվականներին խաբեությամբ ձերբակալել է Խոսրովին ու նրա ընտանիքին։ Այս դավաճանությունը Հայաստանում հզոր ապստամբություն է առաջացրել Հռոմի դեմ, և կայսրը ստիպված է եղել զորք ուղարկել այն ճնշելու համար։ Խոսրով Ա-ն մահացել է 217 թվականին՝ կալանքի տակ, իսկ նույն տարում Կարակալլայի սպանությունից հետո հայոց գահը ժառանգել է Խոսրովի որդին՝ Տրդատ Բ-ն։ === [[Տրդատ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների արքայատոհմից]] արքա (217-252 թվականներին)։ Տրդատ Բ-ը եղել է Հայստանի թագավոր [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով I]]-ի (198-215) որդին և ժառանգորդը{{sfn|Adalian|2010|p=xxxii}}։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ 214-216 թվականներին նա և իր ընտանիքի անդամները պահվել են հռոմեացիների վերահսկողության տակ, ինչը Հայաստանում Հռոմի դեմ մեծ ապստամբություն էր առաջացրել{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Տրդատը հռչակվում է Հայաստանի թագավոր՝ Մակրինոսի (217-218) աջակցությամբ<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.71</ref>։ Տրդատ Բ-ը կառավարել է որպես Հայստանի թագավոր 217 թվականից մինչև իր մահը՝ 252 թվականին{{sfn|Adalian|2010a|p=174}}։ Ըստ [[Հակոբ Մանանդյան|Հակոբ Մանանդյանի]]՝ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսը]], [[Սեբեոս|Սեբեոսը]] և [[Մովսես Խորենացի|Խորենացին]] 3-րդ դարում հիշատակում են միայն երկու հայ թագավոր՝ [[Խոսրով Մեծ]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատ Մեծ]], մինչդեռ այդ դարում Հայաստանում իշխել են, իրապես հինգ թագավոր հետևյալ հաջորդականությամբ՝ [[Խոսրով Ա Պարթև|Խոսրով Ա]], [[Տրդատ Բ]], [[Արտավազդ]], [[Խոսրով Բ]] և [[Տրդատ Գ]]։ Հունա-հռոմեական աղբյուրների օգնությամբ պարզված է, որ Ագաթանգեղոսի պատմության մեջ, Տրդատ Գ-ի հոր, Խոսրովին են վերագրված այն բոլոր դեպքերը, որոնք իրապես տեղի են ունեցել Տրդատ Բ-ի ժամանակ, որը Հայաստանում թագավորել է 217-252 թվականներին<ref>{{Cite book |last=Մանանդյան |first=Հակոբ |title=Քննական տեսություն հայ ժողովրդի պատմության |publisher=ՀայՊետ |year=1957 |pages=76 |language=հայերեն |archive-url=http://serials.flib.sci.am/Founders/H.%20Manandyan,%20QnTes-%20h.B%20masn%20A/book/index.html#page/4/mode/2up}}</ref>։ [[Պատկեր:Khosrov_II_of_Armenia_killed_by_Anak.jpg|մինի|278x278փքս|Անակի կողմից սպանված Խոսրով Բ-ն]] === [[Խոսրով Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի թագավորության]] արքա ([[252]]-[[287]]), գահակալել է հոր՝ [[Տրդատ Բ]]-ից հետո։ Խոսրով Բ-ն, հաճախ դաշնակցելով հարևան [[Վիրք|վրացիների]] ու [[Աղվանք|աղվանների]], իսկ երբեմն էլ հռոմեացիների հետ, պայքար է մղում Սասանյան Պարսկաստանի դեմ։ Սակայն այդ պայքարը անարդյունք է մնում։ Խոսրով Բ-ի հակասասանյան քաղաքականությունը, բնականաբար, չէր կարող առաջ չբերել նրա դեմ պարսից իշխող վերնախավի թշնամությունն ու վրեժխնդրությունը։ Պատմիչ Ագաթանգեղոսը հաղորդում է հայոց թագավորի Սասանյան Պարսկաստանի դեմ արշավանքների մասին։ Գահակալել է [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արևմտյան՝ հռոմեական մասում{{Sfn|Garsoïan|2004|pp=72–73}}։ Ունեցել է 2 զավակ․ դուստր՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտ]]<ref>[http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php Biography] of Saint Gregory_the_Illuminator. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201015071207/http://www.arak29.am/sharakan/templates/feasts/arm/2.php|date=2020-10-15}}</ref> և որդի՝ [[Տրդատ Գ|Տրդատ]]<ref>Hovannisian, ''The Armenian People'', p. 218.</ref>։ Որդուն հետագայում տանում են Հռոմ, մեծանում է հռոմեական միջավայրում, իսկ դստերը՝ [[Կապադովկիա|Կապադովկիայի]] [[Կեսարիա]]<ref>Eghiayean, ''Heroes of Hayastan: a dramatic novel history of Armenia'', p. 191.</ref>։Ըստ ավանդական պատմության՝ Խոսրովը սպանվում է [[Վաղարշապատ|Վաղարշապատում]], պարսից թագավորի կողմից ուղարկված վարձկան [[Անակ Պարթև|Անակ Պարթևի]] ձեռքով ([[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգոր Լուսավորչի]] հայրը)<ref>{{Cite web |title=ХОСРОВ II ВЕЛИКИЙ - Древо |url=http://drevo-info.ru/articles/13671545.html |access-date=2026-02-28 |website=drevo-info.ru |language=ru}}</ref>, հավանաբար 287 թվականին։ Ըստ որոշ աղբյուրների՝ Անակը ազգակից էր Արշակունիներին<ref>{{Cite journal |last=Franken |first=S. |date=1963-10-01 |title=Vahan M. Kurkjian, A History of Armenia. With maps and illustrations. New York, Armenian General Benevolent Union of America, 1959. 24 x 16, 526 p. $ 6,—. |url=https://doi.org/10.1163/29497671-01604010 |journal=Het Christelijk Oosten en Hereniging |volume=16 |issue=4 |pages=307 |doi=10.1163/29497671-01604010 |issn=2949-7671}}</ref>։ Խոսրովի մահից հետո Հայաստանը կրկին նվաճվում է պարսիկների կողմից, իսկ թագաժառանգ պատանի Տրդատը ապաստան է գտնում Հռոմում<ref>{{Cite book |last=Ժամկոչյան |title=Հայ ժողովրդի պատմություն |publisher=ԵՊՀ |year=1975 |pages=200 |language=հայերեն |archive-url=http://ijevanlib.ysu.am/wp-content/uploads/2017/12/Jamkochyan.pdf}}</ref>։ === [[Որմիզդ I Սասանյան|Որմիզդ-Արտաշիր]] === [[Պատկեր:HormizdICoinHistoryofIran.jpg|մինի|140x140փքս|Որմիզդի պատկերով մետաղադրամը]] Առավել հայտնի է դինաստիական անվանմբ՝ '''Որմիզդ I Սասանյան''' ([[Պարսկերեն|պարս.]]՝ هرمز یکم), [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան Պարսկաստանի]] թվով երրորդ շահնշանը (արքայից արքան), որը կառավարել է ընդամենը մեկ տարի՝ [[270 թվական|270 թվականի]] [[Մայիս|մայիսից]] մինչև մյուս տարվա հունիսը։ Եղել է «Արյաց և անարյաց արքայից արքա» [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին, ով հոր կառավարման տարիներին եղել է [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|Մեծ Հայքի թագավորության արքա]]։ Որմիզդ Սասանյանն առաջին անգամ հիշատակվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] դեպ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] դեմ վարած պատերազմների կապակցությամբ։ Նշանավոր պատմաբան Կիրիլ Թումանովի խոսքերով՝ հոր կողմից Որմիզդը նախ և առաջ նշանակվել է որպես [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի արքա]]՝ կառավարելով [[251]]-[[270|270 թվականներին]]։ Հոր մահից հետո՝ 270 թվականի մայիսին, բազմել է պարսից գահին։ Ըստ մուսուլման պատմագիր Աբու Մանսուր ալ-Սալիբի՝ Որմիզդ-Արտաշիրը ևս հոր և պապի հետ իշխել է արդարությամբ։ Ծավալել է բուռն քաղաքաշինական գործունեություն։ Նրա անվան հետ է կապված Պարսքում Ռամ-Որմիզդ, Ահվազ և Դաստագիրդ քաղաքների հիմնադրումը։ Վերջինս 7-րդ դարում ծառայել է որպես [[Խոսրով Բ Փարվեզ]] արքայի թագավորական նստավայր։ Կառավարման վերջին տարիներին արշավել է [[Սողդիանա]], որի տարածքը շուտով միացրել է [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսկական տիրակալությանը]]։ Դեպի [[Կենտրոնական Ասիա|Միջին Ասիա]] տաժանակիր արշավանքից հետո 272 թվականին Հորմիզդը վերադառնում է [[Էսթախր]], որտեղ մեկ տարի անց վերջինս մահանում է։ Որմիզդը անժառանգ մահանում է 273 թվականին և այդ պատճառով էլ գահը ժառանգում է նրա եղբայրը՝ Վահրամը։ [[Պատկեր:Narseh relief.jpg|մինի|179x179փքս|Ներսեհի փորագիր պատկերը]] === [[Ներսեհ]] === Սասանյան յոթերորդ թագավորը (293-303 թվականներին)։ Ժամանակավորապես եղել է նաև Մեծ Հայքի թագավոր։ [[Շապուհ I|Շապուհ I-ի]] կրտսեր որդին (240–270 թվականներ), Ներսեհը հոր օրոք եղել է Սակաստանի, Հինդի և Թուրանի կառավարիչ։ Շապուհ I-ին ի վերջո հաջորդել է նրա որդին՝ [[Որմիզդ I Սասանյան|Ոորմիզդ I-ը]] (270–271 թվականներ), որը մահացել է մեկ տարվա թագավորությունից հետո։ Շապուհ I-ի ավագ որդին՝ [[Վահրամ I|Վահրամ I-ը]], որին հայրը երբեք չէր համարում գահի իրավահաջորդության թեկնածու, գահ է բարձրացել զրադաշտական հզոր քահանա Քարթիրի օգնությամբ։ Այնուհետև պայմանավորվել է Ներսեհի հետ՝ հրաժարվելու գահի իրավունքից՝ [[Հայկական մարզպանություն|Հայաստանի]] կարևոր սահմանամերձ գավառի կուսակալության դիմաց, որը շարունակաբար պատերազմի պատճառ էր Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների միջև։ Ներսեհը կրել է ''Վազուրգ Շահ Արմինան'' («Հայոց մեծ թագավոր») տիտղոսը, որն օգտագործել է գահաժառանգ եղած ժամանակներում։ Երբ Նարսեհը գահ է բարձրացել, Միջագետքի արևելյան հատվածը (244 թվականից) և ամբողջ Հայաստանը (252 թվականից) գտնվել են Իրանի տիրապետության տակ։ Ավանդական պատկերացումն այն մասին, որ Հայաստանի արևմտյան հատվածը պատկանել է Արշակունիների Տրդատ իշխանին, կասկածի տակ է դրվել։ Ըստ պատմաբան Ուրսուլա Վեբերի՝ «միանգամայն վստահ է», որ ամբողջ Հայաստանը 3-րդ դարում շարունակել է մնալ Սասանյան կայսրության մաս, մինչև որ այն հետագայում հանձնվել է հռոմեացիներին 298/9 թվականին՝ Նիսիբիսի խաղաղությունից հետո։ Հռոմեական տեսակետից Իրանի հետ փոխադարձ հարաբերությունները խիստ սրվել էին Արդաշիր I-ի և Շապուր I-ի ագրեսիվ և ընդլայնողական մոտեցման պատճառով։ Այնուամենայնիվ, հռոմեական հարձակման վերջնական պատճառները, հավանաբար, պայմանավորված էին նրանց տարածքային կորուստներով և 240-250-ական թվականներին միջագետքահայ հողերում իշխանության ու ազդեցության ոլորտում անբարենպաստ փոփոխությամբ։ === [[Տրդատ Գ Մեծ]] === [[Պատկեր:Տրդատ Գ Մեծ Արշակունի.jpg|մինի|Տրդատ Գ]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր (287-330)։ Կրթվել ու դաստիարակվել է Հռոմի կայսրի պալատներում։ Ըստ պատմիչներ [[Ագաթանգեղոս|Ագաթանգեղոսի]] ու [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]], նա տիրապետելով արտակարգ ուժի, աչքի է ընկել կրկեսամարտերում ու Հռոմեական կայսրության մղած պատերազմներում։ Հռոմեական զորքերի ուղեկցությամբ [[287]] թվականին Տրդատը գալիս է Մեծ Հայք՝ գահը վերադարձնելու։ Նրան է միանում նաև Անակի որդի երիտասարդ [[Գրիգոր Լուսավորիչ|Գրիգորը]]՝ դառնալով արքայի հավատարիմ զինակիցը։ Նա [[Կեսարիա|Կեսարիայում]] [[Քրիստոնեություն|քրիստոնեական]] կրթություն էր ստացել։ Պարսկաստանի դեմ տարած հաղթանակից հետո Տրդատ արքան առաջարկում է Գրիգորին ընծա մատուցել [[Անահիտ]] դիցուհուն։ Գրիգորը հրաժարվում է կուռքին զոհ մատուցել։ Իմանալով նաև, որ Գրիգորը [[Խոսրով Բ|Խոսրով]] թագավորին սպանած Անակի որդին է, Տրդատը պատվիրում է նրան գցել [[Արտաշատ (մայրաքաղաք)|Արտաշատի]] զնդանը ([[Խոր Վիրապ]]), ուր Գրիգորը հրաշքով ապրում է 13 տարի։ [[Տրդատ Մեծ|Տրդատ Մեծը]] հրովարտակով կոչ է անում հպատակներին հավատարիմ մնալ հեթանոսական կրոնին և մահապատիժ է սահմանում քրիստոնյաների համար։ Ավանդության համաձայն, մի քանի տարի անց Տրդատ արքան որսի ժամանակ հիվանդանում է խոզակերպ հիվանդությամբ։ Տրդատի հիվանդության պատճառը Հռոմի [[Դիոկղետիանոս]] կայսեր ձեռքից փախած 33 [[Հռիփսիմյանց կույսեր|Հռիփսիմյանց կույսերի]] սպանությունն է եղել։ Նրանցից [[Հռիփսիմե|Հռիփսիմեն]] քարկոծվելով սպանվել էր՝ արքայի հետ ամուսնանալու առաջարկը մերժելու համար։ Տրդատի քույրը՝ [[Սուրբ Խոսրովիդուխտ|Խոսրովիդուխտը]], երազ է տեսնում, որ արքային կարող է բուժում պարգևել զնդանում գտնվող Գրիգորը, ում Վիրապից հանելով բերում են [[Վաղարշապատ]]։ Նա հողին է հանձնում նահատակ կույսերի աճյունները, ապա [[Առաջավորաց պահք|5-օրյա պահք է սահմանում]] և աղոթքով բուժում արքային։ Գրիգորը Տրդատի հետ շրջում է Հայոց աշխարհում, քրիստոնեություն է քարոզում, քանդում է հեթանոսական հուշարձանները և նոր քրիստոնեականն է կառուցում դրանց տեղերում։ Տրդատ Մեծը ավագանու որոշմամբ Գրիգոր Լուսավորչին ուղարկում է [[Կեսարիա]]՝ եպիսկոպոս ձեռնադրվելու։ Կեսարիայից վերադառնալուց հետո նորընտիր կաթողիկոսը [[Արածանի]] գետում մկրտում է Տրդատ թագավորին և արքունիքին, ապա Տրդատ Գ մեծի հետ ձեռնամուխ է լինում [[Էջմիածնի Մայր Տաճար|Էջմիածնի Մայր Տաճարի]] կառուցմանը։ [[301]] թվականին Տրդատը քրիստոնեությունը դարձնում է պետական կրոն և այդպիսով Հայաստանը դառնում է քրիստոնեությունն առաջին անգամ ընդունած երկիրը։ Տրդատ Գ-ն [[Արշակունիներ|Արշակունյաց]] Հայաստանի պետական և քաղաքական խոշոր գործիչներից է։ Նրան հաջողվել է վերականգնել Մեծ Հայքի թագավորության տարածքային ամբողջությունը, քաղաքական ամուր դաշինք կնքել Հռոմեական կայսրության հետ, ճնշել նախարարների անջատական ձգտումները և ստեղծել կենտրոնացված ուժեղ պետություն։ === [[Խոսրով Գ Կոտակ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] Արշակունի թագավոր մոտ [[330]]–ից։ «Խոսրով Մեծի թոռը, քաջ և հզոր Տրդատ թագավորի որդին» (Բյուզանդ, Գ, գ)։ «Կոտակ» պահլավերեն բառ է, նշանակում է «մանուկ, երեխա, փոքր»։ Խոսրովի ամենակարևոր ձեռնարկումներից մեկը նոր մայրաքաղաք [[Դվին|Դվինի]] հիմնադրումն է եղել։ Արաքս գետի հունի փոփոխության պատճառով Մայրաքաղաք Արտաշատի կլիման դարձել է վատառողջ, ուստի արքան արքունիքը տեղափոխել է Դվին բլրի վրա։ Նա նաև հիմնել է «Տաճար մայրի» և «Խոսրովակերտ» արհեստական անտառները, որոնք ծառայել են որպես որսատեղի և ռազմական պաշտպանական գոտի։ Այսօրվա «Խոսրովի անտառ» արգելոցը հենց այդ անտառների ժառանգությունն է։ Մահացել է 338 թվականին։ === [[Տիրան Բ|Տիրան]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (338-350 թվականներ)։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակի]] որդին, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]], [[Արշակ Բ]]-ի և [[Տրդատ Արշակունի (4-րդ դար)|Տրդատի]] հայրը։ Հաջորդել է հորը՝ [[Խոսրով Գ Կոտակ|Խոսրով Գ Կոտակին]] (330-338 թվականներ)։ Նրա գահակալությունը, կարծես, նշանավորել է Արշակունի թագավորների և [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ եկեղեցու]] միջև թշնամանքի սկիզբը, հնարավոր է՝ Արշակունի թագավորների կողմից [[Արիոսականություն|արիոսականության]] տարածման պատճառով՝ հետևելով ժամանակակից հռոմեական քաղաքականությանը: Տիրանը հրամայել է սպանել Հայ եկեղեցու առաջնորդ [[Հուսիկ Ա|Հուսիկ]] կաթողիկոսին: Նաև հակամարտության մեջ է մտել ազնվականության հետ՝ իշխանությունը կենտրոնացնելու իր փորձերի պատճառով: [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-]] ի՝ Հռոմեական կայսրության դեմ 340-ական թվականներին արշավանքների ընթացքում, ըստ լուրերի, Տիրանին դավաճանել է իր վասալներից մեկը և Տիրանը գերի է ընկել: Նրան կուրացրել են և բանտ նետել։ Ավելի ուշ նրան թույլատրվել է վերադառնալ Հայաստան և հրաժարվել գահից՝ հօգուտ իր որդու՝ [[Արշակ Բ|Արշակ Բ-ի]]: Հայ պատմաբան [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]] վկայությամբ՝ 358 թվականին Տիրանը հետագայում խեղդամահ է արվել Արշակի հրամանով։ [[Պատկեր:Arshak II of Armenia.jpg|մինի|Արշակ Բ]] === [[Արշակ Բ]] === [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (350-368), [[Տիրան Բ]]-ի որդին<ref name="Փարպեցի">«Հայոց պատմություն. Թուղթ Վահան Մամիկոնյանին», Ղազար Փարպեցի, աշխ. թարգմ.՝ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Երևան, 1982, էջ 6-7.</ref>, [[Արտաշես Արշակունի|Արտաշեսի]] և [[Տրդատ Գ|Տրդատի]] եղբայրը, [[Անոբ|Անոբի]] և [[Պապ Արշակունի|Պապի]]<ref name="Փարպեցի" /> հայրը, [[Արշակունիներ|Արշակունիների]] արքայական հարստությունից։ Հաջորդել է հորը՝ [[Տիրան Բ]]-ին (339-350), ամուսնացել [[Փառանձեմ Սյունի|Փառանձեմ Սյունու]] հետ։ Թեև Արշակ Բ-ի գահակալությունը սկզբում սկսվեց խաղաղության և կայունության ժամանակաշրջանով, այն շուտով բարդացավ հայկական եկեղեցու և ազնվականների հետ ունեցած հակամարտություններով, ինչպես նաև [[Հռոմի կայսրերի ցանկ|Հռոմի]] և [[Նադիր շահ|Պարսկաստանի]] միջև պատերազմներով, որոնց ընթացքում հայկական թագավորը հաճախ հայտնվում էր այդ երկու ուժերի միջև{{Sfn|Garsoïan|1997|pp=88-90}}։ Արշակը մասնակցել է Հռոմեական կայսր [[Հուլիանոս Ուրացող|Հուլիանոսի]] Պարսկաստանի դեմ անհաջող ռազմական արշավին։ Դրա հետևանքով կնքված 363 թվականի պարսկա-հռոմեական պայմանագրից հետո Հայաստանը ստիպված էր միայնակ դիմակայել պարսից թագավոր [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Բ-ի]] նոր հարձակմանը{{Sfn|Garsoïan|1997|p=90}}։ Նրա ժամանակ է հրավիրվել [[Աշտիշատի եկեղեցական ժողով (356)|Աշտիշատի եկեղեցական ժողովը]]։ Հիմնել է [[Արշակավան]] քաղաքը։ Արշակը հրամայել է սպանել նաև իր զարմիկներին՝ [[Գնել Արշակունի|Գնել Արշակունուն]] և [[Տիրիթ|Տիրիթին]]։ Շապուհ II-ը Արշակին հրավիրել է Տիզբոն՝ խաղաղություն կնքելու համար, սակայն գերի է վերցրել նրան և նետել Անհուշ բերդը։ Մահացել է 368 թվականին։ === [[Պապ թագավոր|Պապ]] === [[Պատկեր:General_(Sparapet)_Mushegh_Mamikonian_(right),_the_King_Pap_and_Armenian_cavalry_soldiers._Miniature_from_the_16th_century..jpg|alt=|մինի|268x268փքս|[[371]] թվականին, [[Ձիրավի ճակատամարտ|Ձիրավի ճակատամարտում]] [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] [[Շապուհ Բ]]-ին հաղթանակած [[Մեծ Հայք|Հայոց արքա]] [[Պապ Արշակունի|Պապ Արշակունին]] (ձախից), [[սպարապետ]] [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանը]] (աջից) և հայոց [[Այրուձի|այրուձին]]. [[16-րդ դար|16-րդ դարի]] մանրանկար:]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա (370-374 թվականներ)։ Պապը [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] որպես արքա հաստատվել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] օգնությամբ։ Սպարապետ [[Մուշեղ Ա Մամիկոնյան|Մուշեղ Մամիկոնյանի]] ղեկավարությամբ հայ-հռոմեական զորքը կարողացել է հաղթանակ տանել պարսիկների նկատմամբ և Մեծ Հայքը ամբողջովին անկախ դարձնել։ Պապը կատարել է մի շարք բարեփոխումներ, որոնք կարևոր էին այդ արտաքին և ներքին ծանր պայմանների ժամանակաշրջանում։ Նա վերամիավորել է մի շարք նահանգներ, որոնք անջատվել էին Մեծ Հայքից ծանր ներքաղաքական շրջանում։ Նա փակել է կուսանոցները՝ այդպիսով փորձելով բարձրացնել ծնելիության մակարդակը։ Նա սահմանափակել է եկեղեցու դերը երկրի կառավարման մեջ, կրճատել եկեղեցական հողերը, որի պատճառով հակասություններ են առաջացել Պապի և [[Ներսես Մեծ|Ներսես Մեծի]] միջև։ Նրա գահակալման ընթացքում կաթողիկոսները սկսեցին ձեռնադրվել ոչ թե [[Կեսարիա|Կեսարիայում]], այլ հենց [[Հայաստան|Հայաստանում]]։ Նրա օրոք հայոց զորքի թիվը հասել է 100 հազարի<ref name="Զորքի—թիվ">{{Cite web |title=Հայ ռազմական արվեստի պատմությու |url=http://armenianhouse.org/Սարգսյան/razmarvest/8.html |accessdate=2019 թ․ ապրիլի 8 |website=armenianhouse.org |language=hy}}</ref>։ Պապը փորձում էր ազատվել [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] ճնշումներից և ամբողջովին անկախ լինել իր արտաքին ու ներքին քաղաքականության հարցերում։ Նա փորձում է Մեծ Հայքից հեռացնել Տերենտիոսի ղեկավարությամբ գործող հռոմեական կայազորը, քանի որ վերջինս շատ էր խառնվում Պապի պետական գործերին<ref>Հայ ժողովրդի պատմություն, Ժամկոչյան, Երևան, 1975</ref>։ Պապը գաղտնի բանակցություններ է սկսում [[Շապուհ II Երկարակյաց|Շապուհ Երկարակյացի]] հետ, սակայն Տերենտիոսը իմանում է նրանց գաղտնի կապի մասին և հայտնում Հռոմի կայսր Վաղեսին, որը բանակցելու պատրվակով Պապին հրավիրում է [[Տարսոն]] և փորձում հսկողության տակ առնել։ Պապը իր 300 թիկնապահների հետ միասին կարողանում է փախչել և վերադառնալ Մեծ Հայք։ Տերենտիոսին հաջորդած Տրայանոսին հաջողվում է շահել Պապի վստահությունը և նրան հրավիրելով խնջույքի՝ դավադրորեն սպանում է 374 թվականին։ === [[Վարազդատ]] === [[Մեծ Հայքի թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության]] [[Հայոց արքայատոհմերի և արքաների ցանկ|արքա]] [[Արշակունիներ|Արշակունիների հարստությունից]], որը կառավարել է [[374]]-[[378|378 թվականներին]]։ Նշանավոր է նաև որպես [[Բռնցքամարտ|բռնցքամարտիկ]], [[Նետաձգություն (մարզաձև)|նետաձիգ]], [[Ըմբշամարտ|ըմբշամարտիկ]] և [[Հին Հունաստան|Հին Հունաստանում]] տեղի ունեցած 393-րդ [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական խաղերի]] [[չեմպիոն]]։ Վարազդատը [[Արշակունիների թագավորություն|Մեծ Հայքի թագավորության գահին]] բազմել է [[Հռոմեական կայսրություն|Հռոմեական կայսրության]] հովանավորչությամբ՝ հաջորդելով իր [[Պապ թագավոր|հորեղբայր Պապ Արշակունուն]], որը սպանվել էր [[Վաղես|Վաղես կայսեր]] պատվերով։ Նախքան հայոց թագը կրելը՝ Վարազդատն իր կյանքի զգալի մասն անց էր կացրել [[Հռոմ|Հռոմում]] և ստացել [[Հելլենիստական մշակույթը Հայաստանում|հունահռոմեական կրթություն]]։ Լինելով տակավին երիտասարդ՝ Վարազդատը արքունական գործերը տնօրինել է իր ուսուցչի՝ [[Բատ Սահառունի|Բատ Սահառունու]] հետ մեկտեղ, որը ժամանակի ընթացքում մեծ ազդեցություն է ձեռք բերել ողջ երկրում։ Նրա մահվան հստակ տարեթիվը հայտնի չէ։ === [[Արշակ Գ]] (378–387) և [[Վաղարշ Գ]] (378–386) === 378 թվականին Վարազդատը գահընկեց է արվել, Մուշեղ Մամիկոնյանն էլ սպանվել, և վերջինիս եղբայրը՝ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանուել Մամիկոնյանն]] է<ref name="Adalian, p.177">Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.177</ref> զբաղեցրել ''սպարապետի'' պաշտոնը։ Մանուելը Վարազդատին վտարել է Հայաստանից<ref name="Adalian, p.177" />, գահ բարձրացրել Արշակ III-ին և Վաղարշին՝ որպես Հայաստանի թագավորների՝ իրենց մոր՝ Զարմանդուխտի անվանական գահակալության ներքո<ref>Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.92</ref>։ Երկրում քաղաքական անարխիային վերջ դնելու համար Մանուելը Արշակ III-ին ամուսնացրել է իր դստեր՝ [[Վարդանդուխտ Մամիկոնյան|Վարդանդուխտի]] հետ<ref>Faustus_of_Byzantium, ''History of the Armenians'', Book V, Chapter 44</ref>, իսկ Վաղարշին՝ [[Բագրատունիներ|Բագրատունյաց տոհմից]] Սահակ իշխանի դստեր հետ<ref>Kurkjian, ''A History of Armenia'', p.107</ref>։ Մանուելի ձեռնարկած խելամիտ քայլերը Հայաստանին բերել են խաղաղություն, կայունություն<ref name="Topchyan, p.42">Topchyan, ''The Problem of the Greek Sources of Movses Xorenac’i’s History of Armenia'', p.42</ref>։ Նա հարգանքով է վերաբերվել Արշակ III-ին, Վաղարշին և Զարմանդուխտին<ref name="Topchyan, p.42" />, համագահակալ եղբայրներին մեծացրել ու դաստիարակել է<ref>Adalian, ''Historical Dictionary of Armenia'', p.xxxiii</ref> այնպես, կարծես նրանք լինեին իր զավակները<ref name="Topchyan, p.42" />։ Վաղարշը եղբոր հետ պայքարել է կրակապաշտության և [[Արիոսականություն|արիոսականության]] դեմ<ref>Terian, ''Patriotism And Piety In Armenian Christianity: The Early Panegyrics On Saint Gregory'', p.18</ref>։ Թեև Հայաստանը առաջին քրիստոնեական պետությունն է եղել, երկրում դեռևս պահպանվել են [[Զրադաշտականություն|զրադաշտականության]], արևապաշտության և միջազգակցական ամուսնությունների հետքեր<ref name="Hovannisian, p.80">Hovannisian, ''The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century'', p.80</ref><ref>{{Cite book |last=Hovannisian |first=Richard G. |url=http://archive.org/details/armenianpeoplefr00rich_0 |title=The Armenian people from ancient to modern times |date=1997 |publisher=New York : St. Martin's Press |others=Internet Archive |isbn=978-0-312-10169-5}}</ref>։ Վաղարշի կարգադրությամբ ոչնչացվել են Բագավանում կառուցված կրակի տաճարն ու այնտեղ տեղադրված արձանները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ [[Սասանյան Պարսկաստան|Սասանյան]] Քարտիր մոգպետի նախաձեռնությամբ Հայաստանում հիմնվել էին կրակապաշտական մի շարք մեհյաններ, ինչի մասին վկայում են նրա արձանագրությունները<ref name="Hovannisian, p.80" />։ 386 թվականին Վաղարշը մահացել է՝ չթողնելով ժառանգ, և Արշակ III-ը դարձել է Հայաստանի միանձնյա գահակալ։ Արշակ Գ-ն մահացել է 387 թվականին։ === [[Խոսրով Դ]] === Արշակունիների արքայական տոհմից ազնվական, որը [[Սամանիների պետություն|Սասանյանների]] ենթակայության տակ իշխել է Հայաստանում՝ 384/385-ից մինչև 389 թվականները և կրկին՝ գահ բարձրացել 414-415 կամ 417-ից մինչև 418 թվականները։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] թագավոր [[387]]-[[392]] թվականներին։ [[Արշակ Գ]] թագավորի խնամակալ [[Մանվել Մամիկոնյան|Մանվել Մամիկոնյանի]] մահից հետո, հայ նախարարների պահանջով, Պարսից [[Շապուհ III]] արքան Հայոց գահին է դրել պատանի Խոսրովին՝ նրան կնության տալով իր քույր [[Զրվանդուխտին]] և խնամակալ կարգելով պարսիկ իշխանին Զիկ տոհմից: Մահացել է 415 թվականին։ === [[Վռամշապուհ]] === [[Պատկեր:Vramshapuh crop.png|մինի|Վռամշապուհը]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[արքա]] (393-414), Մեծ Հայքի արքաներ՝ [[Վարազդատ|Վարազդատի]] (374-378) որդին, [[Խոսրով Դ]]-ի (387-393) եղբայրը<ref name="Ազգապատում">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref> և [[Արտաշես Դ]]-ի (422-428) հայրը։ Վռամշապուհ արքայի ծննդյան թվականն անհայտ է։ Ծնվել է [[Վարազդատ]] արքայի ընտանիքում։ Նրա իսկական անունը Վաղարշ է<ref name="Աճառյան">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref><ref name="Ազգապատում2">«Ազգապատում», [[Մաղաքիա Օրմանյան]], Կ․Պոլիս, 1914, Հատոր Ա, գլ․ 184․</ref>։ 388 թվականին [[Սասանյան Պարսկաստան|Պարսից]] արքա [[Վռամ Դ]]-ն Վաղարշի ավագ եղբորը՝ [[Խոսրով Դ]]-ին զրկում է թագավորական գահից և բանտարկում [[Անհուշ]] բերդում<ref name="Ազգապատում2" />։ Ապա թագավորական կարգը չցանկանալով խախտել, [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] արքա է կարգում Վաղարշին, և նրա պահլավական անունը փոխելով, իր և իր հոր անուններով Վռամշապուհ կոչում<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Նաև հիշվում է՝ Ստահրաշապուհ անունով<ref name="Աճառյան" /><ref name="Ազգապատում2" />։ Վռամշապուհ արքայի օրոք են ստեղծվել հայոց գրերը։ Վերջինս բավականին մեծ օգնություն է ցուցաբերել [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցին]] և [[Սահակ Ա Պարթև|Սահակ Պարթևին]] գրերի գյուտի համար։ Այբուբենի ստեղծումը դարձել է հայ ինքնության պահպանման հզոր գործիք, քանի որ այն հնարավորություն է տվել եկեղեցական ծիսակատարություններն ու Աստվածաշունչը հասանելի դարձնել ժողովրդին մայրենի լեզվով՝ նախկինում կիրառվող հունարենի և ասորերենի փոխարեն։ Վրամշապուհի կառավարումն աչքի է ընկել բացառիկ խոհեմությամբ և դիվանագիտական հաջողություններով. նրան հաջողվել է խաղաղ հարաբերություններ պահպանել Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև։ Այս կայունությունը նպաստել է երկրի ներքին զարգացմանը և քրիստոնեության ամրապնդմանը։ Արքան վայելել է ինչպես պարսից շահի, այնպես էլ հայ հոռոմամետ շրջանակների վստահությունը։ Վռամշապուհը մահացել է 417 թվականին։ Քանի որ նրա որդի Արտաշես Դ-ն դեռ անչափահաս է եղել, նրանից հետո կարճ ժամանակով գահին է վերադարձել բանտից ազատված Խոսրով Դ-ն։ Վրամշապուհի թողած ժառանգությունը հիմք է հանդիսացել հայ գրականության «Ոսկեդարի» համար, որը միավորել է Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև բաժանված հայությանը մշակութային մեկ ընդհանուր տանիքի տակ<ref name="Աճառյան2">[[Հայոց անձնանունների բառարան|«Հայոց անձնանունների բառարան»]], [[Հրաչյա_Աճառյան]], Երևան, 1942, Հատոր 5, Ցուցակ 1, Էջ 126․</ref>։ === [[Շապուհ Պարսիկ]] === [[Պատկեր:Smbat bagratunin tagadrum e artashesin.png|մինի|200x200փքս|Սմբատ Բագրատունին թագադրում է Արտաշեսին]] [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] պարսկական հատվածի դրածո արքա [[Սասանյաններ|Սասանյան]] արքայատոհմից (416-420)։ [[Պարսիկներ|Պարսից]] Սասանյան արքա [[Հազկերտ I]]-ը [[416]] թվականին հայոց [[Խոսրով Գ]] [[Արշակունիներ|Արշակունի]] արքայի մահից հետո իր որդիներից Շապուհին նշանակում է [[Հայեր|Հայոց]] արքա։ Ըստ [[Մովսես Խորենացի|Մովսես Խորենացու]]` [[Հայեր|հայ]] նախարարները մշտապես ծիծաղում և արհամարհանքի էին ենթարկում Շապուհին։ [[419]] թվականին [[Իրան|Իրանում]] սկսվում են ներքին պառակտումներ և Շապուհը մեկնում է [[Իրան]] հորն օգնելու համար, որտեղ էլ հոր հետ սպանվում է։ === [[Արտաշես Դ]] === Հայոց թագավոր [[422]]-[[428]] թվականներին։ Հայ [[Արշակունիներ|Արշակունի]] հարստության վերջին ներկայացուցիչը։ [[Վռամշապուհ]] թագավորի որդին։ [[Սասանյան]] թագավոր [[Վռամ Ե]], երկյուղելով հայ նախարարներից, վարել է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականություն և նախարարների խնդրանքով պարսկական գերիշխանության ներքո գտնվող [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքում]] թագավոր նշանակել Արտաշես Դ-ին։ Սակայն [[Վռամ Ե]] կամեցել է վերացնել [[Հայոց]] թագավորությունը, Մեծ Հայքը կցել [[Պարսկաստան|Պարսկաստանին]] և ամրապնդել տերության սահմանները։ Ըստ հայ մատենագիրների, Արտաշես Դ լինելով «անփորձ ու զեխ կյանքի հակված պատանի», հարուցել է նախարարների դժգոհությունը։ Նրանք Վռամից պահանջել են գահազրկել Արտաշեսին։ Վռամը [[Տիզբոն|Տիզբոնում]] դատական ատյանի է կանչել [[Հայոց]] թագավորին և կաթողիկոսին։ Արտաշեսը թեև հերքել է իր դեմ հարուցած ամբաստանությունները, բայց գահազրկվել է։ [[Հայաստան|Հայաստանում]] վերացել է [[Արշակունյաց թագավորություն|Արշակունյաց թագավորությունը]]։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist|2}} == Աղբյուրներ == * {{Cite book |last=Boyce |first=Mary |url=https://books.google.com/books?id=a6gbxVfjtUEC |title=Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices |publisher=Psychology Press |year=2001 |isbn=978-0415239035}} * {{Cite book |last=Canepa |first=Matthew |title=The Iranian Expanse: Transforming Royal Identity Through Architecture, Landscape, and the Built Environment, 550 BCE–642 CE |publisher=University of California Press |year=2018 |isbn=9780520379206 |location=Oakland}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran ii. The pre-Islamic period | last = Chaumont | first = M. L. | url = http://www.iranicaonline.org/articles/armenia-ii | pages = 418–438 }} * {{Cite book |last=Curtis |first=Vesta Sarkhosh |url=https://www.academia.edu/23810856 |title=The Zoroastrian Flame Exploring Religion, History and Tradition |publisher=I.B. Tauris |year=2016 |isbn=9780857728159 |editor1-last=Williams |editor1-first=Markus |pages=179–203 |chapter=Ancient Iranian Motifs and Zoroastrian Iconography |editor2-last=Stewart |editor2-first=Sarah |editor3-last=Hintze |editor3-first=Almut}} * {{Cite book |last1=Garsoïan |first1=Nina |title=Armenia between Byzantium and the Sasanians |date=1985 |publisher=Variorum Reprints |isbn=978-0860781660}} * {{Encyclopædia Iranica Online|title=Naxarar|year=2005|first=N.|last=Garsoïan|url=https://iranicaonline.org/articles/naxarar}} * {{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina |title=The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume I: The Dynastic Periods: From Antiquity to the Fourteenth Century |publisher=Palgrave Macmillan |year=2004 |isbn=1-4039-6421-1 |editor-last=Hovannisian |editor-first=Richard G. |chapter=The Aršakuni Dynasty |orig-date=First published 1997}} * {{Cite book |title=The Heritage of Armenian Literature: From the oral tradition to the Golden Age |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |editor-last1=Hacikyan |editor-first1=Agop Jack |volume=I |editor-last2=Basmajian |editor-first2=Gabriel |editor-last3=Franchuk |editor-first3=Edward S. |editor-last4=Ouzounian |editor-first4=Nourhan}} * {{Cite book |last=Pourshariati |first=Parvaneh |url=https://books.google.com/books?id=3DEBAwAAQBAJ |title=Decline and Fall of the Sasanian Empire: The Sasanian-Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran |publisher=I.B. Tauris |year=2008 |isbn=978-1-84511-645-3 |location=London and New York}} * {{Cite journal |last=Olbrycht |first=Marek Jan |year=2016 |title=Germanicus, Artabanos II of Parthia, and Zeno Artaxias in Armenia |url=https://www.academia.edu/30180967 |journal=Klio |volume=98 |issue=2 |pages=605–633 |doi=10.1515/klio-2016-0044 |s2cid=193648886}} * {{Cite book |last1=Rapp |first1=Stephen H. |url=https://books.google.com/books?id=T8VIBQAAQBAJ |title=The Sasanian World through Georgian Eyes: Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature |publisher=Ashgate Publishing |year=2014 |isbn=978-1-4724-2552-2 |location=Farnham}} * {{Cite book |last1=Russell |first1=James R. |title=Zoroastrianism in Armenia |date=1987 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0674968509}} * {{Cite book |last=Russell |first=James R. |title=Armenian and Iranian studies |publisher=Harvard University Press |year=2004 |isbn=978-0935411195 |series=Harvard Armenian Texts and Studies |volume=9}} * {{Encyclopaedia Iranica | volume=2 | fascicle=4 | title = Armenia and Iran iv. Iranian influences in Armenian Language | last = Schmitt | first = R. | last2= Bailey |first2= H. W. | url = https://iranicaonline.org/articles/armenia-iv | pages = 445–465 }} * {{Cite book |last=Stoyanov |first=Yuri |title=The Other God: Dualist Religions from Antiquity to the Cathar Heresy |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=9780300082531 |quote="Early in the fourth century the Arsacid king of Armenia, Tiridates IV, who began his reign as a zealous Zoroastrian, was converted to Christianity by St Gregory the Illuminator...}} * {{Cite encyclopedia |year=1986 |title=Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5 |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arsacids-vii |last=Toumanoff |first=C. |pages=543–546}} == Առընթեր գրականություն == *{{Cite book |last=Adontz |first=Nicholas |title=Armenia in the Period of Justinian: The Political Conditions Based on the ''Naxarar'' System |publisher=Calouste Gulbenkian Foundation |others=Translated with partial revisions, a bibliographical note, and appendices by Nina G. Garsoïan |year=1970 |location=Lisbon |oclc=780057}} *{{Cite book |last=Garsoïan |first=Nina G. |title=The Epic Histories Attributed to Pʻawstos Buzand (Buzandaran Patmutʻiwnkʻ) |publisher=Harvard University Press |year=1989 |isbn=0-674-25865-7 |location=Cambridge, MA}} * {{Cite book |last=Hewsen |first=Robert H. |author-link=Robert H. Hewsen |title=The Geography of Ananias of Širak (Ašxarhac῾oyc῾): The Long and the Short Recensions |publisher=Dr. Ludwig Reichert Verlag |year=1992 |isbn=3-88226-485-3 |location=Wiesbaden}} *{{Cite book |last=Toumanoff |first=Cyril |title=Studies in Christian Caucasian History |publisher=Georgetown University Press |year=1963 |oclc=505712128}} *{{Cite journal |last1=Vacca |first1=Alison |date=2021 |title=Bahl Šahastan in the land of the K'ušans: Medieval Armenian memories of Balkh as an Arsacid capital |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |volume=84 |pages=19–45 |doi=10.1017/S0041977X21000033 |s2cid=233342114}} {{Հայոց արքաներ|nocat=1}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=107}} [[Կատեգորիա:Արշակունիներ]] [[Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] [[Կատեգորիա:Հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Իրանական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ազնվական տոհմեր]] [[Կատեգորիա:Արքայական ընտանիքներ]] [[Կատեգորիա:Պատմական Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Մեծ Հայք]] [[Կատեգորիա:Հայկական նախարարական տներ]] [[Կատեգորիա:Հայ արքաներ]] [[Կատեգորիա:Հին Մերձավոր Արևելքի հարստություններ]] [[Կատեգորիա:Հայկական թագավորություններ]] bmpyvh4xcvxi4q6jjws1esof4f4jbhp 0 17897 10716066 10602179 2026-03-28T09:42:12Z Vardan84 28397 /* Ձեռքբերումներ */ 10716066 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Դաշյան}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | հասակ = 181 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = [[Ալաշկերտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ալաշկերտ]] | համար = 9 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա ||{{դրոշ|Հայաստան|20px}} Շենգավիթ| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2007-2010|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} [[Բանանց (ֆուտբոլային ակումբ)|Բանանց]]|36 (7) |2010-2011|{{դրոշ|Ուկրաինա|20px}} [[Մետալուրգ Դոնեցկ (ֆուտբոլային ակումբ)|Մետալուրգ (Դոնեցկ)]]|13 (0) |2011-2013|{{վարձավճար}}{{դրոշ|Հայաստան|20px}} [[Բանանց (ֆուտբոլային ակումբ)|Բանանց]]|25 (4) |2013|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} [[Գանձասար Կապան (ֆուտբոլային ակումբ)|Գանձասար]]|23 (9) |2014|{{դրոշ|Բահրեյն|20px}} Ալ-Մուհարաք| |2014-2016| {{դրոշ|Մակեդոնիա|20px}} [[Վարդար (ֆուտբոլային ակումբ)|Վարդար]]|43 (7) |2016-2019|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} Ալաշկերտ|68 (10) }}|2019-2020|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} Ուրարտու{{!}}3 (0) <nowiki>}}</nowiki>|2020-2021|{{դրոշ|Ղազախստան|20px}} Ատիրաու{{!}}21 (0) <nowiki>}}</nowiki>|2021-2024|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} Փյունիկ{{!}}54 (5) <nowiki>}}</nowiki>|2024—|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} Նոա{{!}}4 (0) <nowiki>}}</nowiki> | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2008-2010|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} Հայաստան (մինչև 21)|6 (2) |2009-2014|{{դրոշ|Հայաստան|20px}} [[Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայաստան]]|7 (0) }} | մասնագիտական ըստ = 21 մայիսի, 2018 | հավաքականի ըստ = | անուն = Արտակ Արտուշի Դաշյան }} '''Արտակ Արտուշի Դաշյան''' ({{ԱԾ}}), [[հայ]] [[ֆուտբոլ]]իստ, Հայաստանի «[[Ալաշկերտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ալաշկերտ]]» ֆուտբոլային ակումբի կիսապաշտպան։ Հանդես է եկել [[Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայաստանի ազգային հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == Արտակ Արտուշի Դաշյանը «Շենգավիթ» ֆուտբոլային դպրոցի սան է։ 2006 թվականին հրավիրվել է «[[Բանանց (ֆուտբոլային ակումբ)|Բանանց]]», որի կազմում սկսել է հանդես գալ [[Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնություն|Հայաստանի առաջնություններում]] 2007 թվականից։ Իր ունակություններն Արտակ Դաշյանն սկսել է ցուցադրել վաղ տարիքից։ Իր խաղով նա գրավել է ակումբի գլխավոր մարզչի, ապա նաև ֆուտբոլի հավաքականի մարզչի ուշադրությունը։ 2009 թվականի Հայաստանի առաջնությունան 24-րդ տուրի՝ «[[Շիրակ (ֆուտբոլային ակումբ)|Շիրակ]]» ակումբի դեմ խաղում Արտակ Դաշյանը վիրավորել է մրցավարին, ինչի պատճառով անմիջապես հեռացվել է դաշտից։ [[Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիա]]յի կարգապահական կոմիտեն որոշել է որակազրկել խաղացողին Հայաստանի առաջնության առաջիկա խաղի համար, իսկ մայրաքաղաքային ակումբը տուգանվել է 150 հազար դրամով<ref>{{Cite web |title=Артак Дащян получил дисквалификацию до конца сезона |url=http://www.armfootball.am/602/ru/news/17/10/2009/Артак_Дащян_получил_дисквалификацию_до_конца_сезона |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Cdwub4lF?url=http://armfootball.com/rus/news/602/ |archivedate=2012 թ․ դեկտեմբերի 3}} {{ref-ru}}</ref>։ Արտակ Դաշյանը դիտումների է մասնակցել [[Դոնեցկ]]ի «[[Մետալուրգ Դոնեցկ (ֆուտբոլային ակումբ)|Մետալուրգում]]», որը գլխավորում էր «Բանանցի» նախկին մարզիչ [[Նիկոլայ Կոստով]]ը<ref>{{Cite web |title=Артак Дашян на просмотре в «Металлурге» |url=http://www.armfootball.com/1486/ru/news/11/1/2010/artak-dashyan |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Cdwync6O?url=http://armfootball.com/rus/news/1486/ |archivedate=2012 թ․ դեկտեմբերի 3}} {{ref-ru}}</ref>։ Դաշյանն ակումբի հետ կնքել է երեք տարվա պայմանագիր՝ ևս երկու տարով երկարաձգելու հնարավորությամբ<ref>{{Cite web |title=Артак Дашян – игрок донецкого «Металлурга» |url=http://metallurg.donetsk.ua/ru/news/archive/2010/february/08022010-1223 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100212103709/http://metallurg.donetsk.ua/ru/news/archive/2010/february/08022010-1223 |archivedate=2010 թ․ փետրվարի 12}} {{ref-ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Артак Дашян: «Конкуренция только во благо» |url=http://metallurg.donetsk.ua/ru/news/archive/2010/february/09022010-1422 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100219120212/http://metallurg.donetsk.ua/ru/news/archive/2010/february/09022010-1422 |archivedate=2010 թ․ փետրվարի 19}} {{ref-ru}}</ref>։ Դաշյանը հազվադեպ է ընդգրկվել ակումբի հայտացուցակում և հիմնականում դուրս է եկել փոխարինման, այդ պատճառով էլ «Մետալուրգի» ղեկավարությունը որոշել է նրան ուղարկել վարձավճարով խաղալու այլ թիմում։ Ֆուտբոլիստով ամենաշատը հետաքրքրվել է իր նախկին ակումբը, և երկու ակումբները համաձայնության են եկել Դաշյանի՝ վարձավճարով «Բանանց» տեղափոխվելու վերաբերյալ։ Դաշյանն արագորեն ընդգրկվել է թիմի մարզչական սխեմայում։ Մրցաշրջանի կեսերին իր կարիերան ավարտել է [[Արթուր Ոսկանյան]]ը, ինչից հետո [[Արսեն Բալաբեկյան]]ը դարձել է թիմի ավագ, իսկ Արտակ Դաշյանը՝ փոխավագ։ Մրցաշրջանի ավարտից հետո ակումբի ղեկավարությունը որոշել է չերկարաձգել Բալաբեկյանի հետ պայմանագրի ժամկետը, որն ստիպված է եղել հեռանալ թիմից։ Արդյունքում Արտակ Դաշյանը դարձել է թիմի ավագ։ 2013 թվականին նա տեղափոխվել է Կապանի «[[Գանձասար (ֆուտբոլային ակումբ)|Գանձասար]]»<ref>{{Cite web |script-title=hy:"Գանձասարից" եղել է առաջարկ, բայց ես դեռ որևէ որոշում չեմ կայացրել։ |url=http://armsport.am/am/news/2/54/48480/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115024937/http://armsport.am/am/news/2/54/48480/ |archivedate=2013 թ․ հունվարի 15 |accessdate=2013 թ․ մարտի 29 |publisher=armsport.am |language=hy}}</ref>, իսկ 2016 թվականին՝ «[[Ալաշկերտ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ալաշկերտ]]»։ == Կարիերան հավաքականում == Արտակ Դաշյանը 2008 թվականից ընդգրկվել է Հայաստանի երիտասարդական հավաքականի կազմում, իսկ մեկ տարի անց սկսել է հրավիրվել [[Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ազգային հավաքական]]։ Վերջինիս կազմում իր նորամուտը կատարել է 2009 թվականի փետրվարի 11-ին [[Կիպրոս]]ում՝ մասնակցելով [[Լատվիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լատվիայի հավաքականի]] դեմ ընկերական խաղին (0:0)։ 2009 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Դաշյանը մասնակցել է [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիայի հավաքականի]] դեմ խաղին, որն անցկացվել է աշխարհի առաջնության որակավորման փուլի շրջանակներում։ 2010 թվականի օգոստոսի 11-ին Դաշյանը մասնակցել է [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրանի հավաքականի]] դեմ ընկերական խաղին (1։ 3), իսկ 2014 թվականի մարտ 5-ին՝ [[Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռուսաստանի հավաքականի]] դեմ ընկերական խաղին (0։ 2)։ == Ձեռքբերումներ == ; «Բանանց» * Հայաստանի առաջնության արծաթե մեդալակիր – 2007 * [[Հայաստանի Անկախության Գավաթ|Հայաստանի գավաթակիր]] – [[Հայաստանի Անկախության Գավաթ 2007 (ֆուտբոլ)|2007]] * Հայաստանի գավաթի խաղարկության եզրափակչի մասնակից – 2008, 2009 ; «Վարդար» * Մակեդոնիայի չեմպիոն – 2014/15 == Անձնական կյանք == Արտակ Դաշյանն ամուսնացել է 2011 թվականի նոյեմբերի վերջին<ref> {{Cite web |date=01.12.2011 |title=Артак Дашян женился |url=http://www.armsport.am/ru/news/2/54/29434/ |archiveurl=https://www.webcitation.org/66gASN3qj?url=http://www.armsport.am/ru/news/2/54/29434/ |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 4 |accessdate=22.01.2011 |publisher=Armsport.am |language=en}}</ref>։ <!-- Ունի «Mersedes СLK320» մեքենա<ref> {{cite web |datepublished = 19.01.2012 |url = http://www.armsport.am/ru/news/2/54/31321/ |title = Артак Дашян: Люблю погонять, а эти камеры напрягают |publisher = Armsport.am |accessdate = 22.01.2011 |lang = en |archiveurl = https://www.webcitation.org/66gATi6eB?url=http://www.armsport.am/ru/news/2/54/31321/ |archivedate = 2012-04-04 }}</ref>։ --> == Ելույթների վիճակագրություն == {{updated|2011 թվականի նոյեմբերի 24}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Առաջնություն !colspan="2"|Գավաթներ !colspan="2"|Եվրագավաթներ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="3" |'''[[Բանանց (ֆուտբոլային ակումբ)|Բանանց]]''' |align="center"|[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2007 (ֆուտբոլ)|2007]] |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !2 !0 |- |align="center"|[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2008 (ֆուտբոլ)|2008]] |align="center"|13 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !14 !4 |- |align="center"|[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2009 (ֆուտբոլ)|2009]] |align="center"|19 |align="center"|4 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|1 !26 !5 |- !colspan="2"| Ընդհանուր !! 34 !! 8 !! 6 !! 0 !! 2 !! 1 !! 42 !! 9 |- |rowspan="2" |'''[[Մետալուրգ Դոնեցկ (ֆուտբոլային ակումբ)|Մետալուրգ (Դոնեցկ)]]''' |align="center"|2009/10 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !4 !0 |- |align="center"|2010/11 |align="center"|9 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !9 !0 |- !colspan="2"| Ընդհանուր !! 13 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 13 !! 0 |- |rowspan="2" |'''[[Բանանց (ֆուտբոլային ակումբ)|Բանանց]]''' |align="center"|[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2011 (ֆուտբոլ)|2011]] |align="center"|25 |align="center"|4 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 !54 !4 |- |align="center"|[[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ 2012-13 (ֆուտբոլ)|2012/13]] |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !0 !0 |- !colspan="2"| Ընդհանուր !! 25 !! 4 !! 5 !! 0 !! 2 !! 0 !! 32 !! 4 |- !colspan="2"|Ընդհանուր կարիերայում !72 !12 !11 !0 !6 !2 !87 !13 |- |} {{Hider |title = Դաշյանի խաղերն ու գոլերը Հայաստանի հավաքականի կազմում |hidden = 1 |frame-style = width: 85% |content = {{{!}} class="wikitable" style="font-size: 95%" {{!}}- {{!}} align=center width=50{{!}}'''№''' {{!}} align=center width=125{{!}}'''Ամսաթիվ''' {{!}} align=center width=180{{!}}'''Հակառակորդ''' {{!}} align=center width=100{{!}}'''Հաշիվ''' {{!}} align=center width=100{{!}}'''Դաշյանի գոլերը''' {{!}} align=center width=300{{!}}'''Մրցություն''' {{!}}- {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[14 փետրվարի]], [[2009]] {{!}}{{դրոշ|Լատվիա}} [[Լատվիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լատվիա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}[[10 հոկտեմբերի]], [[2009]] {{!}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիա]] {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}ԱԱ-2010 որակավորման փուլ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}[[11 օգոստոսի]], [[2010]] {{!}}{{դրոշ|Իրան}} [[Իրանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իրան]] {{!}}align=center{{!}}1:3 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}4 {{!}}[[5 մարտի]], [[2014]] {{!}}{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռուսաստան]] {{!}}align=center{{!}}0:2 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}} }} '''Ընդհանուր՝ 4 խաղ / 0 գոլ, 0 հաղթանակ, 1 ոչ-ոքի, 3 պարտություն''' ''(2014 թվականի մարտի 12-ի տվյալներով)'' == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.ffa.am/am/teams/fcbanants/players/artakdashyan/ Արտակ Դաշյանի էջը ՀՖՖ-ի պաշտոնական կայքէջում] {{ref-hy}}, {{ref-en}}, {{ref-ru}} <!-- * {{cite web|url=http://ffa.am/ru/teams/fcbanants/players/artakdashyan/|title=Профиль на официальном сайте ФФА|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Cdx1hHpQ?url=http://ffa.am/ru/teams/fcbanants/players/artakdashyan/|archivedate=2012-12-03}} {{ref-ru}} --> * {{Cite web |title=Ֆուտբոլիստի էջը armfootball.tripod.com կայքում |url=http://armfootball.tripod.com/id307.html |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Cdx2aO4k?url=http://armfootball.tripod.com/id307.html |archivedate=2012 թ․ դեկտեմբերի 3}} {{ref-en}} * {{transfermarkt|106984}} * {{soccerway|40966}} * {{Nft|106984}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Դաշյան, Արտակ}} [[Կատեգորիա:Գանձասարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հայ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մետալուրգ Դոնեցկի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուրարտուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Վարդարի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ալաշկերտի ֆուտբոլիստներ]] mdv7foumtrahwmc8b6n68z4nf89jmq0 0 21583 10715919 10522513 2026-03-27T20:32:57Z Սահակ 24 10715919 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Legality of euthanasia.svg|thumb|350px|right|Էֆթանազիայի ներկա վիճակն ամբողջ աշխարհում. {{Legend|#313695|Էֆթանազիան թույլատրված է}} {{Legend|#74add1|Թույլատրված է պասիվ էֆթանազիա}} {{legend|black|Ադմինիստրատիվ միավորներում կան էֆթանազիայի մասին օրենքներ:}} {{Legend|#a50026|Էֆտանազիան արգելված է:}}]] '''Էֆթանազիա''', '''էյտանազիա''' կամ '''էվտանազիա''' ({{lang-gr|ευθανασία}} - լավ մահ), ցավերից և տառապանքից ազատելու համար կյանքից զրկելն է։ == Պատմություն == Առաջինը «էֆթանազիա» տերմինը օգտագործել է [[Ֆրենսիս Բեկոն]]ը [[16–րդ դար]]ում՝ «լավ մահ» իմաստով։ Մինչև [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ը էֆթանազիան մի շարք եվրոպական երկրներում մեծ տարածում ուներ, սակայն նացիստների որոշակի գործողությունները վարկաբեկեցին այն։ Հայտնի անձանցից էր [[Զիգմունդ Ֆրոյդ]]ը, որ [[1939]] թվականի [[սեպտեմբերի 23]]-ին, իր [[Լոնդոն]]յան բնակարանում բժիշկ Շուրի օգնությամբ էֆթանազիա կատարեց, որպեսզի չտառապի քաղցկեղի ցավերից։ [[ԱՄՆ]]-ում [[1989]]-[[1998]] թվականներին բժիշկ [[Ջեք Գևորգյան]]ը օգտագործելով իր ստեղծած «մերսիտրոն» սարքը (թույնի մահացու քանակ ներարկող սարք) 130 հոգու օգնել է վերջ տալ կյանքին։ Էֆթանազիա կիրառելու համար [[1999]] թվականին Ջեք Գևորգյանը դատապարտվեց 10-ից 25 տարվա ազատազրկման (ազատվել է [[2007]] թվականին)։ Ներկայումս Էֆթանազիան օրինականացված է եվրոպական մի շարք երկրներում, մասնավորապես, [[Բենիլյուքս]]ի պետություններում, [[Շվեյցարիա]]յում, իսկ [[Ֆրանսիա]]յում, [[Իտալիա]]յում ու [[Միացյալ Թագավորություն]]ում մահացու հիվանդ մարդկանց թույլ են տալիս հրաժարվել բուժումից։ == Էֆթանազիայի տեսակներ == Առանձնանում են էֆթանազիայի երկու տեսակ՝ պասիվ և ակտիվ։ Պասիվ է համարվում, երբ մահացու հիվանդին դիտավորյալ դադարեցնում են դեղամիջոցներ տալ։ Ակտիվ է համարվում հիվանդին մահացու դեղամիջոց ներարկելը կամ մահ առաջացնող ուրիշ գործողություններ, որոնց արդյունքում վրա է հասնում անցավ և արագ մահ։ [[Պատկեր:SQ Lethal Injection Room.jpg|մինի|Մահացու ներարկման սենյակ Սան Քուենտինի նահանգային բանտում]] Գոյություն ունեն նաև էֆթանազիայի կամավոր և ոչ կամավոր տեսակները։ Կամավոր էֆթանազիան իրականացվում է հիվանդի համաձայնությամբ, կամ նախապես ձևակերպված իրավական պայմանավորվածությամբ (նախատեսված է անդարձ կոմայի դեպքում)։ Ոչ կամավոր էֆթանազիան իրականացվում է անկախ հիվանդի կամքից, եթե նա անգիտակից է և անկարող է իր կամքը արտահայտել։ Մեր ժամանակների էֆթանազիայի դեպքերից է իսպանացի ծովային Ռամոն Սամպեդրոյի էֆթանազիան, ում կյանքի հիման վրա իսպանացի ռեժիսոր Ալեխանդրո Ամենաբարը նկարահանել է «[[Ծովը ներսում]]» ֆիլմը, որտեղ Ռամոնին վարպետորեն մարմնավորել է դերասան [[Խավիեր Բարդեմ]]ը։ Ֆիլմը բազմաթիվ կինոմրցանակներ է ստացել ամբողջ աշխարհում։ ===== Էֆթանազիայի իրավական կարգավորումը ===== Կյանքի իրավունքը մարդու բնական և անօտարելի իրավունքն է։ Դա նշանակում է, որ ոչ ոք` ո՛չ պետությունը, ո՛չ անհատ քաղաքացիները չեն կարող կամայականորեն մարդուն զրկել կյանքից։ Մարդու կյանքի իրավունքը իր ամրագրումն է ստացել մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 3-րդ հոդվածում, ըստ որի` յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի ազատության և սեփական անձի անձեռնմխելիության իրավունք։ Իսկ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 6-րդ հոդվածը կյանքի իրավունքը դիտարկում է որպես յուրաքանչյուր մարդու անկապտելի իրավունք[1]: Մարդու կյանքն առանձնահատուկ տեղ է գրավում քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտների թվին։ Բարեփոխված Սահմանադրության 24-րդ հոդվածում նշվում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք։ Կյանքի իրավունքի հետ առնչվում է նաև մեկ այլ իրողություն, որն անվանում են էֆթանազիա, այսինքն՝ «թեթև մահ», կյանքից կամովին հեռանալը, որտեղ մարդու կյանքին առնչվում է նաև մարդու անհատական ինքնորոշման իրավունքը, որը ներառում է սեփական կյանքն ավարտելու միջոցներն ու ձևերը։ Բայց մարդու կյանքի իրավունքի ճանաչումը տրամաբանորեն նշանակում է նաև նրա մահվան իրավունքի ճանաչում[2]: Այդ առումով գրականության մեջ և լրատվության միջոցներով առավել հաճախ քննարկվում են ոչ այնքան կյանքի իրավունքի, որքան մահվան իրավունքի հետ կապված հարցերը։ Մի շարք գիտնականներ ենթադրում են, որ «մահվան իրավունքի» ձևակերպումը, որն օգտագործվում է արտասահմանյան երկրների օրենսդրության մեջ, անհաջող է, քանի որ մահվան տիրապետման իրավունքը մարդը համառորեն պնդելու է իր ցանկության՝ երրորդ անձի կողմից կատարվելը, որը փաստորեն լեգալացնում է սպանությունը կարեկցանքի շարժառիթով, իսկ դա իր հերթին կարող է առաջացնել մեկ այլ խնդիր, քանի որ հիվանդներին օգնություն ցուցաբերելու քողի տակ կարող են և իրականացվել իրական սպանություններ, օրինակ՝ ժառանգություն ստանալու ճանապարհին խոչընդոտների հաղթահարման կամ ծնողներին խնամելու սահմանադրական պարտականություններից խուսափելու նպատակով և այլն։ Առաջարկվում է օգտագործել «մարդու իրավունքը արժանիորեն մահանալու»[3] արտահայտությունը, և դրա հետ դժվար է չհամաձայնվել։ 2002թ. ապրիլին մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը մերժեց Բրիտանիայի հպատակ Դիանա Դրետտիին՝ ընդունել մահը իր ամուսնու ձեռքից։ Ստրասբուրգի դատավորները եկան այն եզրակացության, որ կյանքի իրավունքը, որը հռչակված է մարդու իրավունքների և հիմնական ազատությունների վերաբերյալ 2-րդ հոդվածում, չի կարելի մեկնաբանել հակառակ իմաստով, որպես մահվան իրավունք[4]: Ինչպես նշում են հետազոտողները, սկսած XX դ. 60-ական թվականներից՝ «էֆթանազիա» եզրույթի մեկնաբանումը տարբերակվում է ծայրահեղ հակասություններով[5]: Տեսության մեջ տարբերակում են պասիվ և ակտիվ Էֆթանազիան։ Պասիվ էֆթանազիան ստացել է «հետաձգված ասեղի մեթոդ» անվանումը։ Ակտիվ և պասիվ էֆթանազիայի հիմնական տարբերությունն արարքի ձևով այն է, թե վերջինս դրսևորվում է բժշկի գործողությա՞մբ, թե՞ անգործությամբ։ Պասիվ էֆթանազիայի դեպքում բժիշկը դադարեցնում է այն գործողությունները, որոնց նպատակը հիվանդի կյանքը երկարացնելն էր, քանի որ դրանք անօգուտ և անիմաստ է համարում (օրինակ՝ արհեստական շնչառության սարքը անջատելը)։ Ի հակադրություն պասիվ էֆթանազիայի՝ բժշկի կողմից հիվանդի խնդրանքով իր կյանքին վերջ տալը, որը կարելի է բնութագրել որպես ինքնասպանության աջակցություն կամ անհուսալի հիվանդի մահն արագացնել բժշկի կողմից կատարվող գործողությունների շնորհիվ, որն անվանում են ակտիվ էֆթանազիա, քրեորեն հետապնդվում է շատ երկրներում։ Այնուհանդերձ պետք է նշել, որ էֆթանազիայի ճանաչման հարցում մի շարք երկրներ տարբեր մոտեցումներ ունեն։ Օրինակ՝ Ռուսաստանում Էֆթանազիայի ճանաչման հարցը քննարկվում է վերջին 15-20 տարիներին։ Այն առաջ է բերում փիլիսոփաների, բժիշկների և իրավաբանների թեժ վեճերի։ ՌԴ քրեական օրենքում չկա հատուկ նորմ էֆթանազիայի համար պատասխանատվություն սահմանելու վերաբերյալ։ Քրեական օրենքն այն դիտում է որպես սովորական սպանություն, այսինքն՝ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։ Քաղաքացիների առողջության պահպանման մասին ՌԴ օրենսդրության հիմունքների 45-րդ հոդվածում խոսվում է այն մասին, որ բժշկական անձնակազմին արգելվում է էֆթանազիայի իրականացում, այսինքն՝ հիվանդի խնդրանքի բավարարումը՝ կապված նրա մահվան արագացման հետ որևէ գործողությամբ կամ միջոցով, այդ թվում՝ կյանքի պահպանման արհեստական միջոցների դադարեցմամբ[6]: Հիշյալ հոդվածը նախատեսում է, որ եթե անձը հիվանդի մեջ էֆթանազիայի ցանկություն է առաջացնում և այն իրականացնում է, «քրեական պատասխանատվություն է կրում՝ համաձայն ՌԴ օրենսդրության»։ Ռուսաստանի և մի շարք երկրների քրեական իրավունքի գիտության մեջ էֆթանազիայի հիմնախնդիրը ոչ հազվադեպ դիտարկվում է արդեն նշված տեսակետից առավել լայն հասկացությամբ՝ տուժողի համաձայնությունը վնաս պատճառելու։ ՌԴ քրեական իրավունքը ելնում է նրանից, որ նման համաձայնությունը, ընդհանուր կանոնի համաձայն, չպետք է դիտվի որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք։ Դրա համար էլ ՌԴ գործող քրեական օրենսդրության տեսակետը էֆթանազիայի վերաբերյալ միանշանակ է` դիտավորությամբ կատարված սպանություն։ Կարեկցանքի շարժառիթը, որը նշված է արտոնյալ հանգամանքների թվում և նախատեսված ՌԴ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածում, կարող է սոսկ հաշվի առնվել մեղավոր անձին պատիժ նշանակելիս, բայց ոչ թե արարքի որակավորման հետ կապված։ Սպանությունը կարեկցանքի շարժառիթով որակավորվում է ՌԴ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով, այսինքն՝ որպես հասարակ սպանություն։ Կարևոր է հասկանալ, որ էֆթանազիան՝ որպես իրավաբանական փաստ, ոչ թե «կյանքի իրավունքի իրագործում» է, այլ հանցագործություն։ Դրա հետ մեկտեղ էֆթանազիայի գոյություն ունեցող առանձնահատկությունները հնարավորություն չեն տալիս ամբողջովին նույնականացնելու սպանու-թյան հետ։ Քանի որ դրանով իսկ խախտվում է քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից մեկը և հենց արդարության սկզբունքը, պահանջելով, որ պատիժը և քրեաիրավական բնույթի այլ միջոցներ, որոնք կիրառվել են հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ, համապատասխանեն հանցագործության բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարման հանգամանքներին և մեղավոր անձին։ Դա պայմանավորված է անհրաժեշտությամբ՝ էֆթանազիան առանձնացնել որպես սպանության առավել նվազ վտանգավոր տեսակ՝ մեղմացուցիչ հանգամանքներով և քրեական օրենսգրքում հատուկ հոդվածի լրացումով (արտոնյալ բնույթի), որում օրենսդիրը էֆթանազիայի համար քրեական պատասխանատվության սահմանումից զատ այն կտարբերակեր՝ կախված իրականացման ձևից։ Կարելի է պատկերացնել, որ էֆթանազիայի վերաբերյալ նման նորմը թույլ կտա խուսափել երկու վտանգավոր ծայրահեղությունից՝ էֆթանազիայի ապաքրեականացում և տարբերակում սպանությունից։ Այսօր էֆթանազիայի առաջացման հնարավորությանը Ռուսաստանում կողմնակից են միայն պացիենտների իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները։ Մյուս փորձագետները գտնում են, որ հասարակությունը պատրաստ չէ նման օրենք ընդունելու։ Բայց և այնպես, այն հարցին, թե որն է լավ` մշտական տանջանքներով և տառապանքներով լի կյա՞նքը, թե՞ անցավ մահը, դեռևս չի գտնվել միատեսակ վերջնական պատասխան։ Էֆթանազիայի հիմնախնդրի առնչությամբ շարունակում են բաց մնալ հետևյալ հարցերը՝ արդյո±ք կյանքի իրավունքը պետք է դիտել որպես մարդու ապրելու պարտականություն, և հնարավո՞ր է արդյոք իրավունքից նրա կամավոր հրաժարումը։ Հավանաբար նշված հանգամանքները հանգեցրին նրան, որ 1990-ական թվականների սկզբին աշխարհի ավելի քան 40 պետություններում ընդունվեցին օրենքներ, որոնք թույլ են տալիս գործունակ անհատներին կազմելու այսպես կոչված «կյանքի վերաբերյալ կտակներ», որոնցով բժիշկները լիազորվում և հրահանգվում են հրաժարվել կենսապահովման արհեստական համակարգի կիրառումից, եթե այդ անհատները պետք է տառապեն ծանր, անբուժելի հիվանդությամբ։ Նշված օրենքով ըստ էության օրինականացվեց պասիվ էֆթանազիան։ Մի շարք երկրներում այս հարցը տարբեր կերպ է լուծվում։ Այսպես Իռլանդիայի քրեական օրենսգրքով էֆթանազիան օրինականացվեց 2002թ. ապրիլի 1-ից, ոչ միայն փաստացի, այլ նաև իրավաբանորեն։ Կամավոր էֆթանազիան օրինականացվեց Բելգիայում, 2009թ. մարտ ամսին՝ Լյուքսեմբուրգում։ Գերմանիայում քրեական օրենսդրությամբ պատասխանատվություն է սահմանվում սպանության համար տուժողի խնդրանքով[7]: Քրեական պատասխանատվությունը կարեկցանքի շարժառիթով սպանության համար նախատեսված է Բոլիվիայի, Կոլումբիայի, Սալվադորի, Ուրուգվայի քրեական օրենսգրքով[8]: Հայաստանի Հանրապետությունում արգելվում է էֆթանազիան հիվանդի խնդրանքով նրա մահվան արագացումը որևէ գործողությամբ և միջոցով։ Այն անձինք, ովքեր հիվանդին գիտակցաբար դրդում են էֆթանազիայի կամ իրականացնում են այն, պատասխանատվություն են կրում Հայաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։ Հայաստանի քրեական օրենսդրությունն էլ նման դեպքերում պատասխանատվություն է նախատեսում քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի առաջին մասով։ Ժամանակակից փուլում պարզ է մի բան. էֆթանազիայի օրինականացումը մանրակրկիտ մոտեցում է պահանջում, որակապես ուսումնասիրել և քննարկել էֆթանազիայի հետ կապված հիմնախնդրի հարցերը։ Միևնույն ժամանակ բարդ հիմնահարց է սա, քանզի էֆթանազիայի նկատմամբ վերաբերմունքը հասարակության մեջ միանշանակ չէ։ Յուրաքանչյուր կողմի կարելի է հասկանալ կամ էլ հակառակը՝ դատապարտել։ Կարծում ենք՝ այն համալիր մոտեցման կարիք ունի։ Էֆթանազիայի համար առանձին հոդվածով քրեական պատասխանատվություն նախատեսված է Ավստրիայի, Ադրբեջանի, Գերմանիայի, Վրաստանի, Հնդկաստանի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Մակեդոնիայի, Պորտուգալիայի, Լեհաստանի քրեական օրենսդրությամբ։ Այն երկներում, որտեղ էֆթանազիայի համար առանձին հոդվածով պատասխանատվություն սահմանված չէ, արարքը որակվում է հասարական սպանության համար պատասխանատվություն սահմանող հոդվածով, սակայն կարեկցանքի շարժառիթը հաշվի է առնվում պատասխանատվությունն անհատականցնելիս։ Ինչ վերաբերում է տուժողի համաձայնությամբ սպանության հանցակազմի հատկանիշներին, ապա տարբեր երկրներում այդ հանցակազմում շեշտը դրված է կամ հանցագործության շարժառիթի կամ տուժողի կամքի արտահայտության վրա։ Այսպես, տուժողի կամարտահայտության վրա շեշտը դրվում է Ավստրիայի, Գերմանիայի, Վրաստանի քրեական օրենսգրքերով, իսկ հանցագործության շարժառիթի վրա` Կոլումբիայի, Ուրուգվայի, Կոստա-Ռիկայի քրեական օրենսգրքերում։ Մի շարք երկրներում քրեական օրենսգրքում ընդհանրապես բացակայում է նշումը կարեկցանքի շարժառիթի մասին, օրինակ` Ավստրիայում, Գերմանիայում, Դանիայում, Հնդկաստանում։ Որոշ երկրներում որպես տուժողի համաձայնությամբ սպանության օբյեկտիվ հատկանիշ նշվում է տուժողի որոշակի վիճակը, որի նպատակը քննարկվող հանցակազմի կիրառման շրջանակների հնարավորինս նեղացումն է։ Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքում տուժողը նշված է որպես հիվանդ, Վրաստանում` մահացող, Պերուում` անբուժելի հիվանդ, Իսպանիայում` ծանր հիվանդ, որը տառապում է այնպիսի հիվանդությամբ, որը անխուսափելիորեն կհանգեցներ մահվան կամ հիվանդին կպատճառեր մշտական ծանր տանջանքներ։ Տուժողի համաձայնությամբ սպանության համար նախատեսված ամենամեղմ պատիժը Լեհաստանում է` 3 ամիս ժամկետով ազատազրկում, իսկ ամենախիստը` Իտալիայում` 14 տարի։ ----[1] Մարդու իրավունքներ և ազատություններ։ (ւu. ձեոնարկ.–Եր.: Տիգրան Մեծ, 2007.-590 էջ == Գրականություն == * {{Cite encyclopedia |year=2008 |title=Euthanasia |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE Publications, Cato Institute |location=Thousand Oaks, CA |url=https://books.google.am/books?id=yxNgXs3TkJYC |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=156–58 |isbn=978-1-4129-6580-4 |lccn=2008009151 |oclc=750831024}} * {{Cite book |last=Nitschke |first=Philip |title=The Peaceful Pill Handbook |author2=Fiona Stewart |author3=Philip Nitschke |author4=Fiona Stewart |publisher=Exit International US Ltd |year=2006 |isbn=978-0-9788788-0-1}} * {{Cite book |last=Rachels |first=James |url=https://archive.org/details/endoflifeeuthana0000rach |title=The end of life: Euthanasia and Morality |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-286070-5}} * {{Cite book |last=Torr |first=James D. |url=https://archive.org/details/euthanasiaopposi00torr |title=Euthanasia: opposing viewpoints |publisher=Greenhaven Press |year=2000 |isbn=0-7377-0127-7 |location=San Diego}} == Արտաքին հղումներ == * [http://armenianlegal.info/archives/158 Մահվան իրավունք - Հայ բաց իրավաբանական բլոգ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319074802/http://armenianlegal.info/archives/158 |date=2011-03-19 }} * [http://yerkirmedia.am/world/eftanazia-kanada-orenq-tuylatrel/ Կանադայում այսուհետ Էֆթանազիան թույլատրված է] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160619143935/http://yerkirmedia.am/world/eftanazia-kanada-orenq-tuylatrel/ |date=2016-06-19 }} * [https://interpress.am/doctor-death-kevorkian/ Ինչու էր «Դոկտոր Մահը» ցանկանում մեղադրվել սպանության մեջ - Թայմ ամսագիր] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200912223751/http://interpress.am/doctor-death-kevorkian/ |date=2020-09-12 }} {{Մահ}} [[Կատեգորիա:Էֆթանազիա]] [[Կատեգորիա:Ինքնասպանության մեթոդներ]] [[Կատեգորիա:Մահագիտություն]] 36pnksidpd4xba0zfwqc82z7cchksba 10715921 10715919 2026-03-27T20:35:58Z Սահակ 24 /* Արտաքին հղումներ */ 10715921 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Legality of euthanasia.svg|thumb|350px|right|Էֆթանազիայի ներկա վիճակն ամբողջ աշխարհում. {{Legend|#313695|Էֆթանազիան թույլատրված է}} {{Legend|#74add1|Թույլատրված է պասիվ էֆթանազիա}} {{legend|black|Ադմինիստրատիվ միավորներում կան էֆթանազիայի մասին օրենքներ:}} {{Legend|#a50026|Էֆտանազիան արգելված է:}}]] '''Էֆթանազիա''', '''էյտանազիա''' կամ '''էվտանազիա''' ({{lang-gr|ευθανασία}} - լավ մահ), ցավերից և տառապանքից ազատելու համար կյանքից զրկելն է։ == Պատմություն == Առաջինը «էֆթանազիա» տերմինը օգտագործել է [[Ֆրենսիս Բեկոն]]ը [[16–րդ դար]]ում՝ «լավ մահ» իմաստով։ Մինչև [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ը էֆթանազիան մի շարք եվրոպական երկրներում մեծ տարածում ուներ, սակայն նացիստների որոշակի գործողությունները վարկաբեկեցին այն։ Հայտնի անձանցից էր [[Զիգմունդ Ֆրոյդ]]ը, որ [[1939]] թվականի [[սեպտեմբերի 23]]-ին, իր [[Լոնդոն]]յան բնակարանում բժիշկ Շուրի օգնությամբ էֆթանազիա կատարեց, որպեսզի չտառապի քաղցկեղի ցավերից։ [[ԱՄՆ]]-ում [[1989]]-[[1998]] թվականներին բժիշկ [[Ջեք Գևորգյան]]ը օգտագործելով իր ստեղծած «մերսիտրոն» սարքը (թույնի մահացու քանակ ներարկող սարք) 130 հոգու օգնել է վերջ տալ կյանքին։ Էֆթանազիա կիրառելու համար [[1999]] թվականին Ջեք Գևորգյանը դատապարտվեց 10-ից 25 տարվա ազատազրկման (ազատվել է [[2007]] թվականին)։ Ներկայումս Էֆթանազիան օրինականացված է եվրոպական մի շարք երկրներում, մասնավորապես, [[Բենիլյուքս]]ի պետություններում, [[Շվեյցարիա]]յում, իսկ [[Ֆրանսիա]]յում, [[Իտալիա]]յում ու [[Միացյալ Թագավորություն]]ում մահացու հիվանդ մարդկանց թույլ են տալիս հրաժարվել բուժումից։ == Էֆթանազիայի տեսակներ == Առանձնանում են էֆթանազիայի երկու տեսակ՝ պասիվ և ակտիվ։ Պասիվ է համարվում, երբ մահացու հիվանդին դիտավորյալ դադարեցնում են դեղամիջոցներ տալ։ Ակտիվ է համարվում հիվանդին մահացու դեղամիջոց ներարկելը կամ մահ առաջացնող ուրիշ գործողություններ, որոնց արդյունքում վրա է հասնում անցավ և արագ մահ։ [[Պատկեր:SQ Lethal Injection Room.jpg|մինի|Մահացու ներարկման սենյակ Սան Քուենտինի նահանգային բանտում]] Գոյություն ունեն նաև էֆթանազիայի կամավոր և ոչ կամավոր տեսակները։ Կամավոր էֆթանազիան իրականացվում է հիվանդի համաձայնությամբ, կամ նախապես ձևակերպված իրավական պայմանավորվածությամբ (նախատեսված է անդարձ կոմայի դեպքում)։ Ոչ կամավոր էֆթանազիան իրականացվում է անկախ հիվանդի կամքից, եթե նա անգիտակից է և անկարող է իր կամքը արտահայտել։ Մեր ժամանակների էֆթանազիայի դեպքերից է իսպանացի ծովային Ռամոն Սամպեդրոյի էֆթանազիան, ում կյանքի հիման վրա իսպանացի ռեժիսոր Ալեխանդրո Ամենաբարը նկարահանել է «[[Ծովը ներսում]]» ֆիլմը, որտեղ Ռամոնին վարպետորեն մարմնավորել է դերասան [[Խավիեր Բարդեմ]]ը։ Ֆիլմը բազմաթիվ կինոմրցանակներ է ստացել ամբողջ աշխարհում։ ===== Էֆթանազիայի իրավական կարգավորումը ===== Կյանքի իրավունքը մարդու բնական և անօտարելի իրավունքն է։ Դա նշանակում է, որ ոչ ոք` ո՛չ պետությունը, ո՛չ անհատ քաղաքացիները չեն կարող կամայականորեն մարդուն զրկել կյանքից։ Մարդու կյանքի իրավունքը իր ամրագրումն է ստացել մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 3-րդ հոդվածում, ըստ որի` յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի ազատության և սեփական անձի անձեռնմխելիության իրավունք։ Իսկ «Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 6-րդ հոդվածը կյանքի իրավունքը դիտարկում է որպես յուրաքանչյուր մարդու անկապտելի իրավունք[1]: Մարդու կյանքն առանձնահատուկ տեղ է գրավում քրեաիրավական պաշտպանության օբյեկտների թվին։ Բարեփոխված Սահմանադրության 24-րդ հոդվածում նշվում է, որ յուրաքանչյուր ոք ունի կյանքի իրավունք։ Կյանքի իրավունքի հետ առնչվում է նաև մեկ այլ իրողություն, որն անվանում են էֆթանազիա, այսինքն՝ «թեթև մահ», կյանքից կամովին հեռանալը, որտեղ մարդու կյանքին առնչվում է նաև մարդու անհատական ինքնորոշման իրավունքը, որը ներառում է սեփական կյանքն ավարտելու միջոցներն ու ձևերը։ Բայց մարդու կյանքի իրավունքի ճանաչումը տրամաբանորեն նշանակում է նաև նրա մահվան իրավունքի ճանաչում[2]: Այդ առումով գրականության մեջ և լրատվության միջոցներով առավել հաճախ քննարկվում են ոչ այնքան կյանքի իրավունքի, որքան մահվան իրավունքի հետ կապված հարցերը։ Մի շարք գիտնականներ ենթադրում են, որ «մահվան իրավունքի» ձևակերպումը, որն օգտագործվում է արտասահմանյան երկրների օրենսդրության մեջ, անհաջող է, քանի որ մահվան տիրապետման իրավունքը մարդը համառորեն պնդելու է իր ցանկության՝ երրորդ անձի կողմից կատարվելը, որը փաստորեն լեգալացնում է սպանությունը կարեկցանքի շարժառիթով, իսկ դա իր հերթին կարող է առաջացնել մեկ այլ խնդիր, քանի որ հիվանդներին օգնություն ցուցաբերելու քողի տակ կարող են և իրականացվել իրական սպանություններ, օրինակ՝ ժառանգություն ստանալու ճանապարհին խոչընդոտների հաղթահարման կամ ծնողներին խնամելու սահմանադրական պարտականություններից խուսափելու նպատակով և այլն։ Առաջարկվում է օգտագործել «մարդու իրավունքը արժանիորեն մահանալու»[3] արտահայտությունը, և դրա հետ դժվար է չհամաձայնվել։ 2002թ. ապրիլին մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը մերժեց Բրիտանիայի հպատակ Դիանա Դրետտիին՝ ընդունել մահը իր ամուսնու ձեռքից։ Ստրասբուրգի դատավորները եկան այն եզրակացության, որ կյանքի իրավունքը, որը հռչակված է մարդու իրավունքների և հիմնական ազատությունների վերաբերյալ 2-րդ հոդվածում, չի կարելի մեկնաբանել հակառակ իմաստով, որպես մահվան իրավունք[4]: Ինչպես նշում են հետազոտողները, սկսած XX դ. 60-ական թվականներից՝ «էֆթանազիա» եզրույթի մեկնաբանումը տարբերակվում է ծայրահեղ հակասություններով[5]: Տեսության մեջ տարբերակում են պասիվ և ակտիվ Էֆթանազիան։ Պասիվ էֆթանազիան ստացել է «հետաձգված ասեղի մեթոդ» անվանումը։ Ակտիվ և պասիվ էֆթանազիայի հիմնական տարբերությունն արարքի ձևով այն է, թե վերջինս դրսևորվում է բժշկի գործողությա՞մբ, թե՞ անգործությամբ։ Պասիվ էֆթանազիայի դեպքում բժիշկը դադարեցնում է այն գործողությունները, որոնց նպատակը հիվանդի կյանքը երկարացնելն էր, քանի որ դրանք անօգուտ և անիմաստ է համարում (օրինակ՝ արհեստական շնչառության սարքը անջատելը)։ Ի հակադրություն պասիվ էֆթանազիայի՝ բժշկի կողմից հիվանդի խնդրանքով իր կյանքին վերջ տալը, որը կարելի է բնութագրել որպես ինքնասպանության աջակցություն կամ անհուսալի հիվանդի մահն արագացնել բժշկի կողմից կատարվող գործողությունների շնորհիվ, որն անվանում են ակտիվ էֆթանազիա, քրեորեն հետապնդվում է շատ երկրներում։ Այնուհանդերձ պետք է նշել, որ էֆթանազիայի ճանաչման հարցում մի շարք երկրներ տարբեր մոտեցումներ ունեն։ Օրինակ՝ Ռուսաստանում Էֆթանազիայի ճանաչման հարցը քննարկվում է վերջին 15-20 տարիներին։ Այն առաջ է բերում փիլիսոփաների, բժիշկների և իրավաբանների թեժ վեճերի։ ՌԴ քրեական օրենքում չկա հատուկ նորմ էֆթանազիայի համար պատասխանատվություն սահմանելու վերաբերյալ։ Քրեական օրենքն այն դիտում է որպես սովորական սպանություն, այսինքն՝ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով։ Քաղաքացիների առողջության պահպանման մասին ՌԴ օրենսդրության հիմունքների 45-րդ հոդվածում խոսվում է այն մասին, որ բժշկական անձնակազմին արգելվում է էֆթանազիայի իրականացում, այսինքն՝ հիվանդի խնդրանքի բավարարումը՝ կապված նրա մահվան արագացման հետ որևէ գործողությամբ կամ միջոցով, այդ թվում՝ կյանքի պահպանման արհեստական միջոցների դադարեցմամբ[6]: Հիշյալ հոդվածը նախատեսում է, որ եթե անձը հիվանդի մեջ էֆթանազիայի ցանկություն է առաջացնում և այն իրականացնում է, «քրեական պատասխանատվություն է կրում՝ համաձայն ՌԴ օրենսդրության»։ Ռուսաստանի և մի շարք երկրների քրեական իրավունքի գիտության մեջ էֆթանազիայի հիմնախնդիրը ոչ հազվադեպ դիտարկվում է արդեն նշված տեսակետից առավել լայն հասկացությամբ՝ տուժողի համաձայնությունը վնաս պատճառելու։ ՌԴ քրեական իրավունքը ելնում է նրանից, որ նման համաձայնությունը, ընդհանուր կանոնի համաձայն, չպետք է դիտվի որպես արարքի հանցավորությունը բացառող հանգամանք։ Դրա համար էլ ՌԴ գործող քրեական օրենսդրության տեսակետը էֆթանազիայի վերաբերյալ միանշանակ է` դիտավորությամբ կատարված սպանություն։ Կարեկցանքի շարժառիթը, որը նշված է արտոնյալ հանգամանքների թվում և նախատեսված ՌԴ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածում, կարող է սոսկ հաշվի առնվել մեղավոր անձին պատիժ նշանակելիս, բայց ոչ թե արարքի որակավորման հետ կապված։ Սպանությունը կարեկցանքի շարժառիթով որակավորվում է ՌԴ քրեական օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով, այսինքն՝ որպես հասարակ սպանություն։ Կարևոր է հասկանալ, որ էֆթանազիան՝ որպես իրավաբանական փաստ, ոչ թե «կյանքի իրավունքի իրագործում» է, այլ հանցագործություն։ Դրա հետ մեկտեղ էֆթանազիայի գոյություն ունեցող առանձնահատկությունները հնարավորություն չեն տալիս ամբողջովին նույնականացնելու սպանու-թյան հետ։ Քանի որ դրանով իսկ խախտվում է քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից մեկը և հենց արդարության սկզբունքը, պահանջելով, որ պատիժը և քրեաիրավական բնույթի այլ միջոցներ, որոնք կիրառվել են հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ, համապատասխանեն հանցագործության բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարման հանգամանքներին և մեղավոր անձին։ Դա պայմանավորված է անհրաժեշտությամբ՝ էֆթանազիան առանձնացնել որպես սպանության առավել նվազ վտանգավոր տեսակ՝ մեղմացուցիչ հանգամանքներով և քրեական օրենսգրքում հատուկ հոդվածի լրացումով (արտոնյալ բնույթի), որում օրենսդիրը էֆթանազիայի համար քրեական պատասխանատվության սահմանումից զատ այն կտարբերակեր՝ կախված իրականացման ձևից։ Կարելի է պատկերացնել, որ էֆթանազիայի վերաբերյալ նման նորմը թույլ կտա խուսափել երկու վտանգավոր ծայրահեղությունից՝ էֆթանազիայի ապաքրեականացում և տարբերակում սպանությունից։ Այսօր էֆթանազիայի առաջացման հնարավորությանը Ռուսաստանում կողմնակից են միայն պացիենտների իրավունքների պաշտպանության կազմակերպությունները։ Մյուս փորձագետները գտնում են, որ հասարակությունը պատրաստ չէ նման օրենք ընդունելու։ Բայց և այնպես, այն հարցին, թե որն է լավ` մշտական տանջանքներով և տառապանքներով լի կյա՞նքը, թե՞ անցավ մահը, դեռևս չի գտնվել միատեսակ վերջնական պատասխան։ Էֆթանազիայի հիմնախնդրի առնչությամբ շարունակում են բաց մնալ հետևյալ հարցերը՝ արդյո±ք կյանքի իրավունքը պետք է դիտել որպես մարդու ապրելու պարտականություն, և հնարավո՞ր է արդյոք իրավունքից նրա կամավոր հրաժարումը։ Հավանաբար նշված հանգամանքները հանգեցրին նրան, որ 1990-ական թվականների սկզբին աշխարհի ավելի քան 40 պետություններում ընդունվեցին օրենքներ, որոնք թույլ են տալիս գործունակ անհատներին կազմելու այսպես կոչված «կյանքի վերաբերյալ կտակներ», որոնցով բժիշկները լիազորվում և հրահանգվում են հրաժարվել կենսապահովման արհեստական համակարգի կիրառումից, եթե այդ անհատները պետք է տառապեն ծանր, անբուժելի հիվանդությամբ։ Նշված օրենքով ըստ էության օրինականացվեց պասիվ էֆթանազիան։ Մի շարք երկրներում այս հարցը տարբեր կերպ է լուծվում։ Այսպես Իռլանդիայի քրեական օրենսգրքով էֆթանազիան օրինականացվեց 2002թ. ապրիլի 1-ից, ոչ միայն փաստացի, այլ նաև իրավաբանորեն։ Կամավոր էֆթանազիան օրինականացվեց Բելգիայում, 2009թ. մարտ ամսին՝ Լյուքսեմբուրգում։ Գերմանիայում քրեական օրենսդրությամբ պատասխանատվություն է սահմանվում սպանության համար տուժողի խնդրանքով[7]: Քրեական պատասխանատվությունը կարեկցանքի շարժառիթով սպանության համար նախատեսված է Բոլիվիայի, Կոլումբիայի, Սալվադորի, Ուրուգվայի քրեական օրենսգրքով[8]: Հայաստանի Հանրապետությունում արգելվում է էֆթանազիան հիվանդի խնդրանքով նրա մահվան արագացումը որևէ գործողությամբ և միջոցով։ Այն անձինք, ովքեր հիվանդին գիտակցաբար դրդում են էֆթանազիայի կամ իրականացնում են այն, պատասխանատվություն են կրում Հայաստանի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով։ Հայաստանի քրեական օրենսդրությունն էլ նման դեպքերում պատասխանատվություն է նախատեսում քրեական օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի առաջին մասով։ Ժամանակակից փուլում պարզ է մի բան. էֆթանազիայի օրինականացումը մանրակրկիտ մոտեցում է պահանջում, որակապես ուսումնասիրել և քննարկել էֆթանազիայի հետ կապված հիմնախնդրի հարցերը։ Միևնույն ժամանակ բարդ հիմնահարց է սա, քանզի էֆթանազիայի նկատմամբ վերաբերմունքը հասարակության մեջ միանշանակ չէ։ Յուրաքանչյուր կողմի կարելի է հասկանալ կամ էլ հակառակը՝ դատապարտել։ Կարծում ենք՝ այն համալիր մոտեցման կարիք ունի։ Էֆթանազիայի համար առանձին հոդվածով քրեական պատասխանատվություն նախատեսված է Ավստրիայի, Ադրբեջանի, Գերմանիայի, Վրաստանի, Հնդկաստանի, Իտալիայի, Իսպանիայի, Մակեդոնիայի, Պորտուգալիայի, Լեհաստանի քրեական օրենսդրությամբ։ Այն երկներում, որտեղ էֆթանազիայի համար առանձին հոդվածով պատասխանատվություն սահմանված չէ, արարքը որակվում է հասարական սպանության համար պատասխանատվություն սահմանող հոդվածով, սակայն կարեկցանքի շարժառիթը հաշվի է առնվում պատասխանատվությունն անհատականցնելիս։ Ինչ վերաբերում է տուժողի համաձայնությամբ սպանության հանցակազմի հատկանիշներին, ապա տարբեր երկրներում այդ հանցակազմում շեշտը դրված է կամ հանցագործության շարժառիթի կամ տուժողի կամքի արտահայտության վրա։ Այսպես, տուժողի կամարտահայտության վրա շեշտը դրվում է Ավստրիայի, Գերմանիայի, Վրաստանի քրեական օրենսգրքերով, իսկ հանցագործության շարժառիթի վրա` Կոլումբիայի, Ուրուգվայի, Կոստա-Ռիկայի քրեական օրենսգրքերում։ Մի շարք երկրներում քրեական օրենսգրքում ընդհանրապես բացակայում է նշումը կարեկցանքի շարժառիթի մասին, օրինակ` Ավստրիայում, Գերմանիայում, Դանիայում, Հնդկաստանում։ Որոշ երկրներում որպես տուժողի համաձայնությամբ սպանության օբյեկտիվ հատկանիշ նշվում է տուժողի որոշակի վիճակը, որի նպատակը քննարկվող հանցակազմի կիրառման շրջանակների հնարավորինս նեղացումն է։ Ադրբեջանի քրեական օրենսգրքում տուժողը նշված է որպես հիվանդ, Վրաստանում` մահացող, Պերուում` անբուժելի հիվանդ, Իսպանիայում` ծանր հիվանդ, որը տառապում է այնպիսի հիվանդությամբ, որը անխուսափելիորեն կհանգեցներ մահվան կամ հիվանդին կպատճառեր մշտական ծանր տանջանքներ։ Տուժողի համաձայնությամբ սպանության համար նախատեսված ամենամեղմ պատիժը Լեհաստանում է` 3 ամիս ժամկետով ազատազրկում, իսկ ամենախիստը` Իտալիայում` 14 տարի։ ----[1] Մարդու իրավունքներ և ազատություններ։ (ւu. ձեոնարկ.–Եր.: Տիգրան Մեծ, 2007.-590 էջ == Գրականություն == * {{Cite encyclopedia |year=2008 |title=Euthanasia |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=SAGE Publications, Cato Institute |location=Thousand Oaks, CA |url=https://books.google.am/books?id=yxNgXs3TkJYC |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |pages=156–58 |isbn=978-1-4129-6580-4 |lccn=2008009151 |oclc=750831024}} * {{Cite book |last=Nitschke |first=Philip |title=The Peaceful Pill Handbook |author2=Fiona Stewart |author3=Philip Nitschke |author4=Fiona Stewart |publisher=Exit International US Ltd |year=2006 |isbn=978-0-9788788-0-1}} * {{Cite book |last=Rachels |first=James |url=https://archive.org/details/endoflifeeuthana0000rach |title=The end of life: Euthanasia and Morality |publisher=Oxford University Press |year=1986 |isbn=978-0-19-286070-5}} * {{Cite book |last=Torr |first=James D. |url=https://archive.org/details/euthanasiaopposi00torr |title=Euthanasia: opposing viewpoints |publisher=Greenhaven Press |year=2000 |isbn=0-7377-0127-7 |location=San Diego}} == Արտաքին հղումներ == * [https://surbzoravor.am/post/view/eftanazia-mardaspanutyon-te-humanizm Էֆթանազիա. մարդասպանությո՞ւն, թե՞ հումանիզմ] * [http://yerkirmedia.am/world/eftanazia-kanada-orenq-tuylatrel/ Կանադայում այսուհետ Էֆթանազիան թույլատրված է] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160619143935/http://yerkirmedia.am/world/eftanazia-kanada-orenq-tuylatrel/ |date=2016-06-19 }} * [https://interpress.am/doctor-death-kevorkian/ Ինչու էր «Դոկտոր Մահը» ցանկանում մեղադրվել սպանության մեջ - Թայմ ամսագիր] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200912223751/http://interpress.am/doctor-death-kevorkian/ |date=2020-09-12 }} {{Մահ}} [[Կատեգորիա:Էֆթանազիա]] [[Կատեգորիա:Ինքնասպանության մեթոդներ]] [[Կատեգորիա:Մահագիտություն]] p733fw6pljlne4ivorbs4ec5ngsgirj 0 25833 10715950 10309870 2026-03-28T03:47:30Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Իռլանդացի դրամատուրգներ]], [[Կատեգորիա:Իռլանդացի լրագրողներ]] 10715950 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}} '''Ջեյմս Ավգուստին Ալոյսիուս Ջոյս''' ({{lang-en|James Augustine Aloysius Joyce}}, {{ԱԾ}}), իռլանդացի գրող։ Հայտնի որպես XX դարի կարևորագույն և ամենաազդեցիկ անձանցից մեկը։ Ջոյսը հռչակ է ձեռք բերել իր գլուխգործոցով՝ ''[[Ուլիսես (վեպ)|Ուլիս]]'' (1922) վեպով, և դրան հաջորդող իր հակասական վեպով՝ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' (1939)։ Նմանապես արժևորվել է նաև նրա կարճ պատմվածքների շարքը՝ ''Դուբլինցիներ'' (1914) անունը կրող, ինչպես նաև նրա կիսաինքնակենսագրական վեպը՝ ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' (1916)։ Ջոյսը [[Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ|Թ. Ս. Էլիոթի]], [[Վիրջինիա Վուլֆ]]ի, [[Էզրա Փաունդ]]ի և Վալլիս Սթվենսի հետ գրական [[ավանգարդիզմ]]ի մի հոսանքի՝ անգլոսաքսոնական [[մոդեռնիզմ]]ի կարկառուն ներկայացուցիչներից է։ Թեև իր հասուն կյանքի մեծ մասը նա անցկացրել է [[Իռլանդիա]]յից դուրս, սակայն այս գրողի գրական տիեզերքը ամուր կերպով արմատներ է գցել իր հայրենի Դուբլինում՝ այն քաղաքում, որտեղ գտնվում են նրա ստեղծագործությունների տեսարանները, միջավայրերը, կերպարները և պատմողական մնացած նյութերը<ref>Un día aconsejó a su amigo Arthur Power, tras expresarle éste sus deseos de escribir sátira ''a la francesa'': «Usted es irlandés y debe por tanto escribir siguiendo la tradición irlandesa. No va bien tomar un estilo prestado. Debe escribir lo que está en su sangre y no lo que haya en su cerebro. [...] Yo mismo escribo siempre sobre Dublín, porque si logro llegar al corazón de Dublín, puedo llegar al corazón de todas las ciudades del mundo. En lo particular está contenido lo universal». Ellmann, 561-2, citando a Power en ''From an Old Waterford House'', pp. 65-6</ref>։ Ավելին՝ նրա խնդրահարույց հարաբերությունները Իռլանդիայի կաթոլիկ եկեղեցու հետ լավագույնս արտացոլվում են ներքին կոնֆլիկտների միջոցով, որոնք անհանգստացնում են նրա գրական ալտեր էգոյին՝ Սթիվեն Դեդալուսին։ Այսպիսով՝ Ջոյսը հայտնի է փոքր տեսարանների հանդեպ մանրակրկիտ ուշադրությամբ և իր երկար ու ինքնակամ աքսորով, սակայն նաև ամբողջ աշխարհում իր ունեցած հսկայական ազդեցությամբ։ Այդ պատճառով էլ, ի հեճուկս փոքր տարածաշրջանի պատկանելու հանգամանքի, նա դարձավ իր ժամանակի ամենահայտնի գրողներից մեկը<ref name="mccourt">{{cita libro| apellidos = McCourt | nombre = John | título = The Years of Bloom: James Joyce in Trieste, 1904–1920 | editorial = The Lilliput Press | fecha = mayo de 2001 | id = ISBN 1-901866-71-8}}</ref>։ ''Բրիտանական հանրագիտարանը'' գրողի մոտ առանձնացնում է մարդկային էության նուրբ և ճշմարտացի պատկերումը, որն ընդգծվում է նրա ստեղծագործություններում, ինչպես նաև լեզվի կիրառման վարպետությունը և գրական նոր ձևերի զարգացումը, որի շնորհիվ էլ նրա կերպարը որոշիչ ազդեցություն ունեցավ XX դարի վեպի վրա։ Մասնավորապես՝ Լեոպոլդ Բլումի և Մոլլի Բլումի կերպարները պատկերում են մարդկային անհամեմատելի հարստություն և ջերմություն<ref>Traducción libre: «James Joyce's subtle yet frank portrayal of human nature, coupled with his mastery of language and brilliant development of new literary forms, made him one of the most commanding influences on novelists of the 20th century. ''Ulysses'' has come to be accepted as a major masterpiece, two of its characters, Leopold Bloom and his wife, Molly, being portrayed with a fullness and warmth of humanity unsurpassed in fiction». Artículo en ''Britannica'' CD '97. Single-user version. Sección "James Joyce-Assessment".</ref>։ ''The Cambridge Companion to James Joyce'' [''Ջեյմս Ջոյսի քեմբրիջյան ուղեցույց''] գրքի խմբագիրը ներածության մեջ գրում է. «Ջոյս կարդում են ավելի շատ մարդիկ, քան կարող են պատկերացնել։ Նրա կիրառած գրական հեղափոխության ազդեցությունը այնպիսին էր, որ նրան հաջորդած կարևորություն ունեցող փոքրաթիվ վիպագիրներ միայն կարողացան խուսափել նրա ազդեցությունից։ Նախորդ դարի երկրորդ կեսի լուրջ գրականության, ինչպես նաև ոչ այնքան լուրջ գրականության մեջ անուղղակիորեն բախվում ենք Ջոյսի հետ, հետևաբար, մեր կարդացած գրականության մեծ մասը դառնում է նախորդ դարի վերջին կեսի գրականություն»<ref>Traducción libre: «Far more people read Joyce than are aware of it. Such was the impact of his literary revolution that few later novelists of importance in any of the world’s languages have escaped its aftershock, even when they attempt to avoid Joycean paradigms and procedures. We are indirectly reading Joyce, therefore, in many of our engagements with the past half century’s serious fiction- and the same is true of some not-so-serious fiction, too». Derek Attridge: "Reading Joyce", en ''op. cit.'' p. 1</ref>։ Էնթընի Բուրգեսը իր ''Re Joyce'' (1965) երկար էսսեի վերջում գրում է.<blockquote>[[Ուիլյամ Շեքսպիր|Շեքսպիր]]ի, [[Ջոն Միլթոն|Միլթոն]]ի, [[Ալեքսանդր Փոփ|Փոփ]]ի և [[Էնթոնի Հոփքինս|Հոփկինս]]ի հետ Ջոյսը շարունակում է լինել այն բարձրագույն կերպարներից մեկը, որին պիտի հետևի գրել ցանկացող յուրաքանչյուր մարդ։ [...] Սակայն, մեկ անգամ կարդալով և ընկալելով այս հեղինակի էության թեկուզ մի փոքրիկ մասը, ոչ գրականությունը, ոչ էլ կյանքը այլևս նույնը չեն լինում<ref>Trad. libre: «Joyce continues to set the highest standards of any author except Shakespeare, Milton, Pope and Hopkins to those who aspire to writing well. [...] But when we have read him and absorbed even an iota of his substance, neither literature nor life can ever be quite the same again». Burgess, 272</ref>։</blockquote> 1939թ. գրված մի տեքստում [[Խորխե Լուիս Բորխես]]ը հետևյալն է հաստատում հեղինակի մասին. <blockquote>Անքննելի է, որ Ջոյսը մեր ժամանակի առաջատար գրողներից է։ Բառացիորեն, թերևս հենց առաջինը։ ''Ուլիսում'' կան նախադասություններ, պարբերություններ, որ հավասարազոր են ամենահայտնիներ Շեքսպիրի կամ Սըր Թոմաս Բրոունիի երկերին<ref name="Borges, tomo II, p. 924">Borges, tomo II, p. 924</ref>։</blockquote> Թ.Ս. Էլիոթը իր "''Ulysses'', Order and Myth" ["''Ուլիս'', կարգ և միֆ"] (1923) էսսեում համանուն վեպի մասին գրում է.<blockquote>Կարծում եմ, որ այդ գիրքը մեր դարաշրջանի գտած ամենակարևոր արտահայտությունն է.սա մի գիրք է, որին բոլորս պարտք են, և որից մեզանից ոչ ոք չի կարող փախչել<ref>[http://people.virginia.edu/~jdk3t/eliotulysses.htm Texto Universidad de Virginia] Texto original: «I hold this book to be the most important expression which the present age has found; it is a book to which we are all indebted, and from which none of us can escape».</ref>։</blockquote> == Կենսագրություն == === Դուբլին (1882-1904) === ==== Առաջին տարիներ ==== Ջեյմս Ջյոսը ծնվել է 1882 թվականին Դուբլինի միջին դասի թաղամասում՝ Ռաթգար արվարձանում, կաթոլիկ ընտանիքում։ Հոր անունը Ջոն էր, իսկ մոր՝ Մեյ։ Ջեյմսը ընտանիքի 10 զավակներից (6 աղջիկ և 4 տղա) ավագն էր։ 1881 թվականին ծնված ավագ եղբայրը մահացել է<ref>Los diez hermanos fueron: James Augustine (n. 2 de febrero de 1882), Margaret Alice (18 de enero de 1884), John Stanislaus (17 de diciembre de 1884), Charles Patrick (24 de julio de 1886), George Alfred (4 de julio de 1887), Eileen Isabel (22 de enero de 1889), May Kathleen (18 de enero de 1890), Eva Mary (28 de octubre de 1891), Florence Elisabeth (8 de noviembre de 1892) y Mabel Josephine (27 de noviembre de 1893). Ellman, 37.</ref>։ Ընդհանուր առմամբ մայրը հղիացել է 15 անգամ, ինչպես որ ''Ուլիսես''֊ում տիկին Դեդալուսը<ref>Paci, 17</ref>։ Հոր ընտանիքը ծագումով Ֆերմոյ քաղաքից էր։ Հայրը Կարրիգինիում աղի և կրաքարի մատակարար էր։ 1842թ. հանածոն վաճառում էր 500 ֆունտով, թեև շարունակում էիր աշխատեցնել մի գործարան՝ «աղի ու կրաքարի արտադրողներ ու վաճառողներ», որը փակվեց 1852թ.: Ջոյսը, ինչպես որ իր հայրը, պնդում էր, թե իր ընտանիքը ծագում է Գոլուեյից սերող իռլանդական մի հին կլանից։ Քննադատ Ֆրանչեսկա Ռոմանա Պաչիի համար ապստամբ, կանոններից խուսաբող գրողը այնուամենայնիվ արժևորում էր «հին ընտանիքի ավանդույթի վրա հիմնված հարգանքը», «հակում ուներ դեպի որոշակի արիստոկրատության»։ Ջոյսերի ընտանիքը պարծենում էր, որ իռլանդացի ազատագրիչ Դանիել Օ'Քոննելլի ժառանգորդն է<ref>Trad. libre Levin, 22</ref>։ Ինչպես հայրը, այնպես էլ պապը ամուսնացել է ունևոր ընտանիքի կնոջ հետ։ 1887 թվականին Ջեյմսի հայրը՝ Ջոն Ստանիսլաուս Ջոյսը, Դուբլինի քաղաքապետարանի Հարկահավաքման գրասենյակի կողմից նշանակվում է որպես տարբեր շրջանների հարկահավաք։ Դա թույլ է տալիս ընտանիքին տեղափոխվել Բրեյ՝ Դուբլինից 19 կմ հեռավորության վրա գտնվող և որոշակի կաթոլիկ ավանդույթով մի փոքրիկ գյուղ։ Բրեյում ապրում էինբողոքական ընտանիքի՝ Վանսերի հարևանությամբ։ Վերջինիս աղջիկներից մեկը՝ Էյլինը, դառնում է Ջեյմսի առաջին սերը<ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''My Brother's Keeper'', 28 y ss.</ref>։ Գրողը նրա մասին հիշատակել է ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' վեպում՝ նշելով հենց իր անունով։ Այս կերպարը հայտնվում է նաև այլ գործերում, ներառյալ՝ ''Ֆիննեգանի հոգեհացում''<ref>Paci, 21</ref>։ [[Պատկեր:James Joyce age six, 1888.jpg|thumb|right|150px|Ջոյսը վեց տարեկանում (1888թ.)]] Մի օր իր եղբայր Ստանիսլաուսի հետ գետի մոտ խաղալիս Ջեյմսի վրա մի շուն է հարձակվում<ref>Stanislaus Joyce matiza que fue un perro «irlandés», en ''My Brother's Keeper'', p. 28</ref>, որի պատճառով էլ նա ամբողջ կյանքում վախենում է այդ կենդանիներից. նրան սարսափեցնում էր նաև փոթորիկը՝ իր կրոնական խորը հավատի պատճառով, քանզի դա համարում էր Աստծո բարկության նշան<ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''My Brother's Keeper'', p. 41</ref>։ Մի անգամ ընկերներից մեկը նրան հարցնում է, թե ինչու է նա վախենում, և Ջեյմսը պատասխանում է. «Դու չես մեծացել կաթոլիկ Իռլանդիայում»<ref>«You were not brought up in the Catholic Ireland». Trad. libre cita en Burgess, 33</ref>։ Այս մշտական վախերը արտահայտվել են այնպիսիի ստեղծագործություններում, ինչպիսիք են ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը, Ուլիս և Ֆիննեգանի հոգեհացը:''<ref>Ellmann, 42-43. Ellmann recuerda que en el ''Retrato'' (cap. 5), [[Stephen Dedalus]] afirma temer «a los perros, a los caballos, a las armas de fuego, al mar, a las tormentas, las maquinarias, a los caminos en despoblado por la noche» (''Retrato'', p. 276); su miedo a los perros y las tormentas queda mostrado asimismo en ''Ulises'', y su miedo a las tormentas constituye (con la ayuda de Vico) uno de los temas mayores de ''Finnegans Wake''. Pese a sus precauciones contra estos animales, Joyce volvió a ser mordido por un perro, esta vez en [[Scheveningen]] (Holanda), en el año 1927 (Ellmann, 43 y 659). En lo sucesivo, donde no se indique, la biografía sigue puntualmente la de [[Richard Ellmann|Ellmann]].</ref> 1889 թվականին փետրվար-մարտ ամիսների ընթացքում Կլոնգովես քոլեջի Պատիժների գրքում նշվում է, որ ապագա գրողը, որն այդ ժամանակ 7 տարեկան էր, փայտի երկու հարված է ստացել դասին գիրք չբերելու համար, վեց հարված՝ կեղտոտ կոշիկների համար և ևս չորս հարված՝ «անպարկեշտ բառեր» օգտագործելու համար՝ մի բան, որը Ջոյսը միշտ է սիրել<ref>Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 120</ref>։ 1891 թվականին 9 տարեկան հասակում Ջոյսը գրում է "Et tu, Healy" վերնագրով մի պոեմ իռլանդացի քաղաքական գործիչ Չարլզ Ստյուարտ Պարնելլի մահվան մասին։ Հայրն այնքան է հավանում, որ տպագրել է տալիս այն, անգամ պատճեններից մեկն ուղարկում է [[Վատիկանի գրադարան]]<ref>El poema no sobrevivió, aunque existen muchas evidencias de su existencia, según testimonian autores como Stanislaus Joyce, Ellmann, Gorman, etc. Trad. libre Johnson en ''A Portrait...'', p. ix</ref>։ Միևնույն տարվա նոյեմբերին Ջոն Ջոյսը տեսնում է, որ իր անունը գրանցված է ''Stubbs Gazette'' թերթում՝ պարտքերի և սնանկացման տեղեկագրում, և որ ինքը հեռացված է աշխատանքից<ref>El dato se recoge en la ''Stubbs Gazette'' (que todavía existe y se publica), y se cita también en el [http://www.pgil-eirdata.org/html/pgil_datasets/authors/j/Joyce,James/life1.htm sitio dedicado a James Joyce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022231242/http://www.pgil-eirdata.org/html/pgil_datasets/authors/j/Joyce,James/life1.htm |date=2012-10-22 }} y en la [https://web.archive.org/web/20070815123306/http://www3.monaco.mc/pglib/html/index.html Biblioteca Irlandesa] de la princesa [[Grace Kelly|Gracia de Mónaco]].</ref>։ Երկու տարի անց ազատվում է, որը համընկնում է Հարկահավաքման գրասենյակի շատ խիստ վերակազմակերպման գործընթացի հետ և դրա արդյունքում աշխատակազմի մի կարևոր հատված կրճատվում է։ Գործին ոչ պատշաճ ուշադրության արժանացրած չլինելու նախադեպեր ունեցող<ref>Stanislaus Joyce aclara que el trabajo de su padre era ligero y fácil, pero éste pasaba el rato contando chistes y escapando cada dos por tres al bar de al lado a beber. Trad. libre de ''A Bash in the Tunnel'', p. 103 (se reproduce un capítulo entero de ''My Brother's Keeper'').</ref> Ջոն Ջոյսը ճգնաժամ է ապրում և քիչ է մնում, որ ազատվի առանց փոխհատուցման, որից փորձում է խուսափել նրա կինը<ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''A Bash in the Tunnel'', p. 108</ref>։ Սա ընտանիքի տնտեսական ճգնաժամի սկիզբն էր՝ ընտանիքի հոր ֆինանսական միջոցները տնօրինել չկարողանալու, ինչպես նաև հարբեցողության պատճառով<ref>Ellmann, 52.</ref>։ Վերջիս շատ բնորոշ էր ընտանիքին՝ ժառանգել էր ավագ որդին, որը գումար վատնող էր<ref>Por ejemplo, siempre fue dado a dispendiar propinas exageradas. Cfr. Ellmann, 713</ref> .միայն վերջին տարիներին է Ջեյմսին հաջողվում խնայելու սովորություն ձեռք բերել, հատկապես իր աղջկա՝ Լուսիայի հոգեկան ծանր հիվանդության հետ կապված հանգամանք, որը նրան մեծ ծախսեր պատճառեց<ref>Paci, 18</ref>։ Մի անգամ նրա եղբայր Ստանիսլաուսը նախատում է նրան. «Հավանաբար չկան ուրիշ մարդիկ, որ քեզանից առավել անհանգստանան գումարի հարցով»։ Դրան գրողը պատասխանում է. «Օ՜, չարաճճի, հնարավոր է, որ այդպես է, սակայն կուզենայի, որ նման մարդկանցից մեկը ինձ սովորեցներ այդ հնարքը 25 դասախոսության ընթացքում»<ref>Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 122</ref>։ ==== Կրթություն ==== Ապագա գրողը կրթություն է ստացել Կլոնգովես Վուդ քոլեջում՝ Քանթրի Քիլդեյրում՝ Սալլինսի մոտակայքում գտնվող ճիզվիտական մի գիշերօթիկ դպրոցում։ Ըստ նրա առաջին կենսագրի՝ Հերբերտ Ս. Գորմանի, այս կենտրոն ընդունվելու ժամանակ (1888թ.) Ջոյսը «բարձրահասակ էր, շատ նյարդային, աղջկա պես զգացմունքային և ներհայեցողական խառնվածք ունենալու օրհնություն կամ անեծք ուներ (կախված նրանից, թե որ կողմից կնայես)»<ref>Citado en Paci, 22</ref>։ Ջեյմսը, որը «պատիվ է ունենում ընտրվելու որպես ծիսակատարությունների օգնական»<ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''A Bash in the Tunnel'', p. 102</ref>, շուտով տարբերվում է որպես արտոնյալ աշակերտ մաթեմատիկայից բացի բոլոր առարկաներում<ref>Eran «su punto débil»: ''My Brother's Keeper'', p. 88</ref>։ Աչքի էր ընկնում անգամ սպորտի ոլորտում, ինչպես հայտնում էր նրա եղբայր Ստանիսլաուսը<ref>Por ejemplo, era un nadador experto, según su amigo William G. Fallon: ''The Joyce We Knew'', p. 46. Además, en palabras de Stanislaus, no le gustaban el fútbol, la lucha libre ni el rugby, pero sí el cricket, las carreras de vallas y era un gran andarín capaz de recorrer cuarenta kilómetros en un solo día. Trad. libre ''A Bash in the Tunnel'', pp. 102-103</ref>, սակայն չորս տարի անց Ջեյմսը ստիպված է լինում թողնել քոլեջը՝ հոր ֆինանսական խնդիրների պատճառով։ Այդ ժամանակ ընդունվում է Քրիստիան եղբայրների համայնական քոլեջ, որը գտնվում էր Դուբլինի Նորթ Ռիչմոնդ փողոցում։ Ավելի ուշ՝ 1893 թվականին, միևնույն քաղաքի Բելվեդեր քոլեջում, որը նույնպես ճիզվիտներն էին ղեկավարում, նրան տեղ է առաջարկում։ Առաջարկն արվում է մասամբ այն պատճառով, որ գիտելիքներով տարբերվող ուսանողը դառնա իրենց համայնքի անդամ, սակայն Ջոյսը կաթոլիկությունից հրաժարվել էր դեռևս վաղ տարիքում, ըստ Էլմանի՝ 16 տարեկանում<ref>Amplias referencias en Ellmann, 65-86. Vid. "El catolicismo de Joyce" más adelante.</ref>։ Ջեյմսը շարունակում է աչքի ընկնել դասերի ժամանակ։ Լինելով շատ բարեխիղճ դասերին պատրաստվելու հարցում՝ ամեն օր՝ ճաշից հետո ստիպում էր մորը դաս հարցնել իրեն<ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''A Bash in the Tunnel'', p. 105 y 114</ref>։ Այդ շրջանում դպրոցական բազմաթիվ մրցանակներ է ստանում։ Չիմանալով ինչ անել այդքան շատ գումարը (դարաշրջանի նվիրատվության չափը երբեմն հասնում էր 20 ֆունտի)՝ իր քույրերի ու եղբայրների համար նվերներ էր գնում.գործնական իրեր, ինչպես, օրինակ, կոշիկներ և հագուստ, նաև նրանց թատրոն էր հրավիրում համեմատաբար էժան վայրերում<ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''A Bash in the Tunnel'', p. 115</ref>։ Բելվեդերում սովորելու տարիներին նա շատ է կարդում անգլերեն և ֆրանսերեն՝ [[Չարլզ Դիքենս|Դիքենս]], [[Վալտեր Սքոթ]], [[Ջոնաթան Սվիֆթ]], Լոուրենս Սթերն, [[Օլիվեր Գոլդսմիթ]].նրան տպավորում է նաև քահանա Ջոն Հենրի Նյումանի ոճը։ Պոետներից հաճույքով կարդում է [[Ջորջ Բայրոն|Բայրոն]]ին, [[Արթյուր Ռեմբո|Ռեմբո]]յին և [[Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս|Եյթս]]ին։ Մեծ ուշադրոություն է դարձնում նաև Ջորջ Մերեդիթին, [[Ուիլյամ Բլեյք]]ին և [[Թոմաս Հարդի]]ին<ref>Paci, 36 y ss.</ref><ref>Trad. libre Stanislaus Joyce, en ''A Bash in the Tunnel'', p. 125</ref>։ [[Պատկեր:Gbuildings.jpg|thumb|300px|Դուբլինի [[University College Dublin|University College]]-ի նախկին տարածքը]] 1898 թվականին ընդունվում է Դուբլինում նոր բացված ''University College''֊ը [[անգլերեն]], [[ֆրանսերեն]] և [[Իտալերեն Վիքիպեդիա|իտալերեն]] լեզուներ սովորելու համար։ Ջոյսը հիշատակվում է որպես լավ ուսանող, որի հետ թեև դժվար էր շփում հաստատելը։ Շարունակում է բուռն կերպով ընթերցել։ Նրա ամենակարևոր մեկնաբաններից մեկի՝ Հարրի Լեվինի, նա սովորաբար ջանքերը նվիրում էր լեզուներ, [[փիլիսոփայություն]], [[գեղագիտություն]] և ժամանակակից եվրոպական գրականություն ուսումնասիրելուն<ref>Trad. libre Levin, 26</ref>։ Նրա կենսագիրներից ոմանք նշում են, որ նա հատուկ հետաքրքրություն ուներ [[Համեմատական քերականությաւն|համեմատական քերականության]] հանդեպ։ Հայտնի է նաև, որ ակտիվ կերպով մասնակցում էր համալսարանի գրական և թատերական գործունեությանը։ 1900 թվականին որպես ''The Fortnightly Review'' թերթի գործընկեր տպագրում է իր առաջին էսսեն սիրելի գրողներից մեկի՝ նորվեգացի [[Հենրիկ Իբսեն]]ի ստեղծագործության մասին՝ "New Drama" վերնագրով<ref>Según Stanislaus Joyce, el conocimiento de Ibsen corrió parejo al abandono de su hermano de la fe católica, su «''conversion''». Trad. libre ''My Brother's Keeper'', p. 95-98</ref><ref>En este artículo Joyce, con 18 años, declaraba carecer de modelos estéticos en Irlanda, por lo que era necesario buscarlos en el extranjero. Trad. libre Johnson, en ''A Portrait'', p. x</ref>։ Երիտասարդ քննադատը անձամբ Իբսենի կողմից շնորհակալական նամակ է ստանում։ Այս շրջանում գրում է մի քանի այլ հոդվածներ ևս՝ բացի թատերական երկու գործերից, որոնք այժմ չկան։ Համալսարանում արած ընկերությունների պատմություններն ավելի ուշ հայտնվում են նրա ստեղծագործություներում։ Համաձայն Հարրի Լեվինի՝ գրողը «ոչ մոռանում էր, ոչ էլ ներում որևէ բան։ Մարդկանց հետ տեղի ունեցած ցանկացած հարաբերություն, իրական կամ անիրական իրավիճակներ, ամենը գրվիչ էր նրա համար»<ref>Trad. libre: «He forgot nothing and forgave nothing. Any resemblance to actual persons and situations, living or dead, was carefully cultivated». Levin, 25</ref>։ Ջոյսը Դուբլինի ''Literary and Historical Society''-ի անդամ էր։ 1900թ. այստեղ ներկայացնում է իր "Drama and Life" ստեղծագործությունը։ Այս էսսեն հրապարակայնորեն կարդալու առիթի հետ կապված նրանից պահանջում են հեռացնել որոշ հատվածներ։ Ջոյսը սպառնում է այդ հասարակության նախագահին, որ չի կարդա, և ի վերջո նրան հաջողվում է կարդալ՝ առանց որևէ բացթողման։ Որոշ օգնականներ դաժանորեն քննադատում են նրա խոսքերը, իսկ Ջոյսը գրեթե 40 րոպե հանգիստ պատասխանում է նրանց մեկ առ մեկ՝ առանց գրառումներին նայելու, որը արժանանում է հանրության ծափահարություններին<ref>Eugene Sheehy, en ''The Joyce We Knew'', p. 24</ref>։ Այս շրջանում ծանոթանում է Լեդի Գրեգորիի հետ, իսկ 1902թ. հոկտեմբերին՝ Ու.Բ. Եյթսի հետ՝ հանդիպում, որը ճակատագրական է դառնում Ջոյսի համար։ Այս պոետը դեկտեմբերին մի նամակ է գրում նրան՝ գովաբանելով նրա պոեզիան և խորհուրդ տալով օդափոխություն անել։ Երիտասարդ գրողը պիտի [[Օքսֆորդի համալսարան|Օքսֆորդ]]ում գտնվեր<ref>''My Brother's Keeper'', p. 100</ref>։ 1903 թվականին համալսարանն ավարտելուց հետո հաստատվում է [[Փարիզ]]ում՝ [[Բժշկություն]] սովորելու նպատակով, սակայն ընտանիքի քայքայումը (ստիպված էին վաճառել իրենց ունեցած-չունեցածը և մնալ թոշակի հույսին) ստպում է նրան հետ կանգնել իր նպատակներից և լրագրողի ու դասախոսի աշխատանք փնտրել։ Նրա ֆինանսական դրությունն այդ ժամանակ իր ընտանիքի դրության պես ծանր էր, անգամ սովահարության միջով է անցնում, որը նրա մորը ստիպում էր լաց լինել ամեն անգամ, երբ նամակ էր ստանում Փարիզից<ref>Ellmann, 142</ref>։ Ամիսներ անց Ջեյմսը վերադառնում է Դուբլին մորը օգնելու, որը քաղցկեղի վերջին փուլում էր<ref>Al principio se le diagnosticó [[cirrosis]], pero más tarde, en abril de 1903, se comprobó que esto era incorrecto: Ellmann, 150.</ref>։ Ջոյսի մայրը՝ Մեյը (Մարի Ջեյն)<ref>Muchos años más tarde, May Joyce sería descrita por uno de los amigos de su hijo mayor como una dama delicada y gentil de semblante adusto, cuyo amor por la música (solía acompañar al piano a James cuando éste entonaba sus canciones) denotaba un temperamento sensible y artístico. Trad. libre ''The Joyce We Knew'', p. 28</ref>, վերջին ժամերը կոմայի մեջ է անցկացնում՝ շուրջը ծնկի եկած և արտասվող ընտանիքի անդամները։ Տեսնելով, որ ոչ Ստանիսլաուսը, ոչ էլ Ջեյմսը ծնկի չեն եկել, մայրական պապը ստիպում է նրանց անել դա, սակայն երկուսն էլ հրաժարվում են<ref>Ellmann, 157</ref>։ Ըստ Խոսե Մարիա Վալվերդեի՝ Ջոյսը միշտ ինքն իրեն մեղադրել է այդ դաժանության համար<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 18</ref><ref>En la famosa carta a Nora de 29/08/1904, recogida por Valverde, Joyce reconoce: «A mi madre la mataron lentamente los malos tratos de mi padre, años de dificultades, y la franqueza cínica de mi conducta. Cuando le miré a la cara, tendida en el ataúd -una cara gris, consumida por el cáncer-, comprendí que miraba la cara de una víctima y maldije al sistema que la había hecho ser víctima». Citado en intr. ''Ulises'', p. 19</ref><ref>Stanislaus Joyce señala que "Jim" siempre había tenido desacuerdos con su madre, pero no había sido despreciativo con ella, como su marido (o el escritor [[Laurence Sterne]] con su propia madre). Las desavenencias siempre habían sido por motivos religiosos. Su madre empezó culpando a James por el repudio de Stanislaus de «la [[Sacramento de la penitencia|confesión]] y [[eucaristía|comunión]]», aunque éste advierte que en realidad fue él mismo, y no James, el primero en abstenerse de esos sacramentos: Trad. libre ''My Brother's Keeper'', pp. 53 y 118</ref>։ Մոր մահը նրան անհանգիստ դրության մեջ է գցում, որի արդյունքու նա սկսում է դուբլինյան ցածր վայրերում ընկերներ փնտրել.նրան դուր էր գալիս թափառել ''yachtman-''ի գլխարկով և թենիսի կեղտոտ կոշիկներով<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 22</ref>։ Դժվար օրեր էին, որոնց ընթացքում փորձում է գործ գտնել և գոյատևում է մասամբ ընկերներից արված պարտքերով, ինչպես նաև երգելով, քանի որ հրաշալի [[տենոր]] էր, անգամ 1904թ. իռլանդական ''Feis Ceoil'' տոնակատարության ժամանակ մրցանակի է արժանանում<ref>[https://web.archive.org/web/20071118184320/http://feisceoil.ie/history/ History of the Feis Ceoil Association]. Acceso 20/12/2007.</ref>։ ==== Հերոս Սթիվենը ==== 1904 թվականի հունվարին փորձում է հրատարակել այն ստեղծագործությունը, որի վրա աշխատել էր ''A Portrait of the Artist'' [''Արվեստագետի դիմանկարը'']՝ գեղագիտության խնդիրների վրա կենտրոնացած, էսսեատիպ տարրեր պարունակող ինքնակենսագրական մի երկ։ Այս գրվածքը, որն արժանի չէր իր գրողին, Խոսե Մարիա Վալվերդեի խոսքերով<ref>«Trabajillo de inmensa presunción.»: Valverde, en ''Joyce'', p. 22</ref> ՝ մերժվեց ազատախոհ ''Dana'' թերթի կողմից։ Այդ ժամանակ Ջոյսը իր 22-րդ տարեդարձի առթիվ որոշեց վերանայել իր աշխատանքը և դարձնել այն ''Stephen Hero'' (''Հերոս Սթիվենը'') վերնագրով մի վեպ։ Այս ստեղծագործությունը, որ հասնում էր 1000 էջ սևագրության և ընդգրկում էր Սթիվեն Դեդալուսի կյանքի առաջին շրջանի և համալսարանի տարիները, գրվել է ''Դուբլինցիներ'' շարքի պատմվածքների հետ զուգահեռ։ Քննադատ Ու. Յ. Տինդալը կարծում է, որ պատմվածքներում առկա երջանիկ պատմությունները կարդացողը կապշի վեպի սովորականության վրա, որը ինքը՝ Ջոյսը որակել է որպես «rubbish»՝ աղբ<ref>Trad. libre Tindall, 101</ref>։ ''Հերոս Սթիվենը'' գրողի կենդանության օրոք չի տպագրվում, սակայն դառնում է 1907թ. սկսած ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' վեպի միջուկը<ref>No faltaron autores que defendieran ''Stephen Hero'' con criterio, como el irlandés Francis Harvey, quien afirmó que el lenguaje del ''Retrato'' había envejecido mucho peor que el de la obra de que surgió: Trad. libre ''A Bash in the Tunnel'', p. 203 y ss.</ref>։ 1904 թվականին ծանոթանում է գոլուեյցի երիտասարդ աղջիկա՝ Նորա Բարնաքլի հետ, որն աշխատում էր Դուբլինի ''Finn's'' հյուրանոցում որպես հարկերի սպասուհի։ Ասում են, որ առաջին անգամ ժամադրվել են 1904 թվականի հունիսի 16-ին, և ըստ նրա կենսագիրների՝ հենց այդ պատճառով էլ նրա գլուխգործոցը՝ ''Ուլիսեսը,'' սկսվում է այդ ամսաթվով<ref>Cfr. Ellmann, p. 179</ref>։ [[Պատկեր:James Joyce Martello Tower.jpg|thumb|250px|Մարտելլո Թաուեր, որտեղ Ջոյսն ապրել է Գոգարթիի հետ]] Ջոյսը որոշ ժամանակ ևս մնում է Դուբլինում՝ չափազանց շատ խմելով։ Հարբած ժամանակ մի թյուրիմացության պատճառով St Stephen's Green այգում կռվի մեջ է մտնում մի մարդու հետ, որից հետո նրան տանում և տեսքի է բերում հոր ծանոթներից մեկը՝ Ալֆրեդ Հ. Հանթերը։ Վերջինս նրան տուն է տանում վերքերը բուժելու համար<ref>Ellmann, 184.</ref>։ Դուբլինում խոսում էին, որ Հանթերը հրեա էր, իսկ նրա կինը դավաճանում էր նրան։ Այս մարդը կարող է լինել Ջոյսի օգտագործած մոդելը ''Ուլիսեսի'' կենտրոնական կերպարներից մեկի՝ Լեոպոլդ Բլումի համար<ref>Ellmann, 230.</ref>։ Նույն կերպ գրող և բժշկություն սովորող ուսանողներից մեկը՝ Օլիվեր Սթ. Ջոն Գոգարթին ոգեշնչել է նրան միևնույն ստեղծագործության մեջ Բաք Մուլլիգանի կերպարի համար<ref>Al verse descrito en la novela, Gogarty se puso hecho una furia. Joyce, por su parte, al enterarse de que Gogarty trabajaba de cirujano en Dublín, exclamó: «Que el Señor asista a todo aquel que ose ponerse en manos de semejante individuo». Trad. libre Ulick O'Connor en ''A Bash in the Tunnel'', p. 74-75</ref>։ Մարտելլո Թաուերում՝ Գոգարթիի ուսանողական կացարանում վեց օր մնալուց հետո ստիպված է լինում գիշերով հեռանալ՝ Գոգարթիի և այլ ընկերների հետ վեճից հետո, որի ժամանակ Գոգարթին կրակում է Ջեյմսի անկողնու վերևում կախված թավաների վրա<ref>Ellmann, 175.</ref>։ Վերջինս ամբողջ գիշեր քայլելով վերադառնում է Դուբլին իր տանը հանգստանալու համար, իսկ հաջորդ օրը ընկերներից մեկին ուղարկում է իր իրերի հետևից։ Կարճ ժամանակ անց Նորայի հետ մեկնում է մայրցամաք։ === Տրիեստե և Ցյուրիխ (1904-1920 թվականներ) === ==== Պոլա և Տրիեստե ==== Ջոյսը և Նորան սկսեցին իրենց ինքնակամ աքսորը շարժվելով սկզբում դեպի Ցյուրիխ, որտեղ ենթադրվում էր, որ նա անգլերենի դասախոսի պաշտոն պիտի ստանձներ Բերլիցի լեզվի դպրոցում։ Պարզվում է, որ անգլիացի գործակալը, որը պիտի օգներ նրան այդ հարցում, խաբեության էր մատնվել, սակայն դպրոցի տնօրենը Ջոյսին գործուղում է [[Տրիեստ]]ե՝ մինչև 1920 թվականի հուլիսի 16-ը [[Ավստրո-Հունգարական կայսրության անկում|Ավստրո-հունգարական կայսրության]] մաս կազմող մի քաղաք, որը Սեն-Ժերմեն-ան_Լեյի պայմանագրով անցնում է [[Իտալիա]]յին։ Թեև այստեղ նույնպես դասախոսի ազատ պաշտոն չկար Ջոյսի համար, սակայն Տրիեստեի ''Berlitz'' դպրոցի տնօրեն Ալմիդանո Արտիֆոնիի օգնությամբ նա վերջապես կարողանում է դասեր տալ Պուլայում (իտ.՝ Պոլա), որն այն ժամանակ նույնպես ավստրոհունգարական քաղաք է, իսկ այժմ [[Խորվաթիա]]յի կազմում է։ 1904 թվականին հոկտեմբերից մինչև 1905 թվականի մարտ ամիսը նա մնում է Պուլայում՝ դասեր տալով հատկապես ավստրոհունգարական զինված ուժերի ներկայացուցիչներին։ 1905 թվականի մարտին լրտեսության դեպք է բացահայտվում քաղաքում, և բոլոր օտարերկրացիները վտարվում են։ Արտիֆոնիի օգնությամբ Ջոյսները վերադառնում են Տրիեստե, և Ջեյմսն այնտեղ սկսում է անգլերեն դասավանդել։ Հաջորդող տասը տարիների մեծ մասն անցկացնում է այդ քաղաքում<ref name="mccourt" /> Այդ պահից սկսած գրողի տանը խոսում են իտալերեն։ Այս լեզվով էլ տարիներ անց նա կնախատի իր անկարգ որդի Ջիորջիոյին և միշտ կհաղորդակցվի իր դուստր Լյուսիայի հետ, որն աստիճանաբար հոգեկան խանգարման մեջ էր ընկնում<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 22</ref>։ Միևնույն տարում Նորան ծնունդ է տալիս իրենց առաջնեկին՝ վերոնշյալ Ջիորջիոյին<ref>Giorgio Joyce (1905-1976), según recuerda Ellmann (p. 618), trabajó durante un tiempo en un banco, pero pronto, siguiendo los consejos de sus amigos, se hizo cantante lírico (bajo); frecuentemente se ha comentado su alcoholismo. Contrajo matrimonio con Helen Fleischman, una estadounidense adinerada, diez años mayor que él. Tras enfermar ella de esquizofrenia, acabaron divorciándose; tuvieron un hijo al que llamaron [[Stephen Joyce|Stephen]], único nieto de James Joyce.</ref>։ Այդ ժամանակ Ջեյմսը կապ է հաստատում իր եղբայր Ստանիսլաուսի հետ՝ փորձելով նրան գրավել Տրիեստեով, որպեսզի նա գա իր պես դպրոցում դասավանդելու։ Պատճառաբանում է, որ այդպիսով իրար հետ կլինեին, և Ստանիսլաուսը շատ ավելի խոստումնալից ապագա կունենար, քան Դուբլինում որպես սովորական աշխատող։ Իրականում Ջեյմսն ուզում էր իր ընտանիքի եկամուտը մեծացնել եղբոր աջակցությամբ<ref>Stanislaus dejó a James administrar su paga «para simplificar cuestiones»: Ellmann, p. 239 y ss.</ref>։ Տրիեստեում միասին ապրելու տարիներին եղբայրների միջև հարաբերությունները լարված էին՝ կապված Ջոյսի՝ գումարի և խմիչքի հանդեպ կախվածության հետ<ref>Los peores conflictos llegarían en julio de 1910: Ellmann, 345.</ref>։ Տրիեստեի առօրեական կյանքը քայքայում էր գրողի ճամփորդական կիրքը, այդ պատճառով 1906 թվականի վերջերին նա տեղափոխվում է Հռոմ։ Մեկնում է՝ հավատալով, որ քաղաքի բանկերից մեկում ադմինիստրատիվ աշխատանքի պաշտոն կստանա։ 1907 թվականին լույս է տեսնում նրա առաջին գիրքը՝ ''Կամերային երաժշտություն'' (''Chamber Music'') անունը կրող սիրային պոեմների ժողովածուն, և նրա մոտ ի հայտ են գալիս իրիտիս հիվանդության առաջին սինդրոմները՝ աչքերի հետ կապված մի հիվանդություն, որը տարիների հետ գրողին հասցնում է [[Կուրություն|կուրության]]։ Այս տարիների ընթացքում շարունակում է գրել՝ հատկապես պատմվածքներ, ինչպես նաև փորձարարական գիծ է առաջ քաշում, որը դառնում է նրա հետագա գործերի տարբերակիչ առանձնահատկությունը։ Այս շրջանում նաև մի կողմից որոշակիորեն հրաժարվում է իր իռլանդական ինքնության արմատների ազգայնական փնտրտուքից, իսկ մյուս կողմից՝ կելտական մի լեզվից, որը համարում էր արհեստականորեն առաջ մղած<ref>Para [[Harry Levin]], Irlanda era una realidad demasiado viva en Joyce para que la contemplase solo bajo las brumas célticas. Trad. libre Levin, 21. De este modo, su trabajo debe ser interpretado menos en el entorno del renacimiento irlandés que de la decadencia europea. Ibíd., 23</ref><ref>Según Burgess, el nacionalismo es quizá el elemento menos importante de su carácter. «Irishry [...] it is perhaps the least important element in his make-up.» Su trabajo, además, no tiene raíces célticas, y, si Joyce es celebrado en las tabernas, no lo es tanto por la Irlanda oficial: Trad. libre Burgess, 33</ref><ref>[[Stuart Gilbert]] cree por su parte que ''Ulises'' pertenece a la vanguardia de la literatura inglesa, «estilísticamente tiene poco o nada en común con el movimiento literario conscientemente irlandés». Gilbert, 115</ref><ref>[[Herbert Gorman]] es de otro parecer. Refiriéndose al ''Retrato'' y a ''Ulises'': «Ambos libros son trágicos en sus implicaciones; ambos están imbuidos de la intensa soledad propia del imaginativo temperamento céltico». Trad. libre Gorman, 9</ref>։ 1909 թվականի ամռանը Ջոյսն իր որդի Ջիորջիոյի հետ վերադառնում է Դուբլին։ Նրա նպատակն էր այցելել իր հորը և տպագրել ''Դուբլինցիներ'' պատմվածաշարը։ Այնուամենայնիվ, օգոստոսի սկզբին նա ապրում է իր կյանքը մեծագույն ցնցումներից մեկը, երբ իր ընկերներ Գոգարթիի և Վինսենտ Կոսգրավեի կազմակերպած դավադրության միջոցով տեղեկանում է, որ իր կին Նորան անցյալում անհավատարիմ չի եղել իրեն։ Նաև հավանական էր, որ իր որդի Ջիորջիոն իրենը չլիներ<ref>Galván, en ''Dublineses'', p. 37</ref>։ Միայն իր մեկ այլ ընկերոջ՝ Ջոն Ֆրանսիս Բիրնի, իր եղբայր Ստանիսլաուսի համառ պնդումների և Նորայի հուսահատ նամակների շնորհիվ է նա վերջապես հասկանում, որ ամենը խայտառակ դավադրություն է եղել<ref>Ellmann, 309 y ss.</ref>։ Այս դեպքը հաղթահարելուց հետո նա Գոլուեյում այցելում է Նորայի ընտանիքին։ Դա առաջին այցն էր իր կնոջ ընտանիքին, և ի հանգստություն նրա՝ հյուրընկալությունը միանգամայն գոհացնող էր։ Անգամ դուրս է գալիս զբոսնելու Նորայի քույր Քաթլինի հետ, որը նրան «ծովի մասին դասեր է տալիս», ինչպես պատմում է վերջինս<ref>Ellmann, 318</ref>։ Պատրաստվում էր վերադառնալ Տրիեստե, երբ որոշեց իր հետ տանել իր քույրերից մեկին՝ Էվային, որպեսզի նա տնային հարցերում օգներ Նորային։ Վերադառնում է այդ քաղաք, սակայն ընդամենը մեկ ամսով։ Ետ է գալիս Դուբլին՝ ներկայանալով մի քանի գործարարների, որպեսզի փորձի համոզել նրանց այդ քաղաքում "Volta" անունով կինոթատրոն հիմնել։ Վերջինս մեծ հաջողություն է ունենում, թեև գրողը ներգրավվում է դրա աշխատանքներում ընդամենը մի քանի ամիս.գործընկերները շուտով վաճառում են գործարքը, և Ջոյսն այլևս ոչ մի օգուտ չի ունենում<ref>«Stanislaus sospechaba, quizá sin equivocarse, que el descuido de su hermano por la empresa la había condenado al fracaso.» Ellmann, 344.</ref>։ Չի հաջողվում նաև իռլանդական ''tweed''-ը Իտալիա ներմուծելու մտադրությունը։ 1910 թվականի հունվարին գրողը վերջապես վերադառնում է Տրիեստե՝ իր քույրերից մեկ ուրիշի՝ Էյլիենի ուղեկցությամբ։ Էվան, որը կարոտել էր իր հայրենի քաղաքը, տարիներ անց վերադառնում է, իսկ Էյլիենը կյանքի մնացած մասը անցկացնում է եվրոպական մայրցամաքում, որտեղ ամուսնանում է մի չեխ բանկային գանձապահի հետ։ 1912 թվականը Ջոյսի համար դժվարությունների տարի էր։ Տնային տնտեսությանը օգնելու համար գրողը տարեսկզբին մի քանի կոնֆերանսների է մասնակցում Università Popolare-ում և շարունակում է հոդվածներ գրել թերթերի համար<ref>Ellmann, 352-353</ref>։ Ապրիլին նորից է փորձում Իտալիայում դասախոս դառնալ՝ պետական աշխատավարձով։ 450-ից հավաքում է 421 միավոր սակայն իտալական բյուրոկրատիան ի վերջո մերժում է նրան՝ օտարերկրացի լինելու պատճառով։ 1912 թվականին ընտանիքի հետ վերադառնում է Դուբլին։ Շարունակում է ''Դուբլինցիների'' հրատարակության համար պայքարել խմբագիր Ջորջ Ռոբերթսի հետ։ Իռլանդիայում գտնվելու ժամանակ նրա եղբայր Ստանիսլաուսը, որը շարունակում էր Տրիեստեում մնալ, տեղեկացնում է նրան, որ պատրաստվում են դուրս անել նրանց իրենց տնից։ Ստանիսլաուսն ուրիշ՝ ավելի փոքր բնակարան է գտնում, որտեղ էլ տեղափոխվում են. Տրիեստեում մնացած ամբողջ ընթացքում Ջեյմս իր կնոջ և երեխաների հետ ապրում է հենց այդտեղ։ ''Դուբլինցիների'' վերաբերյալ խմբագրի հետ քննարկումները հիմնականում կապված էին "An Encounter" ("Հանդիպում") պատմվածքի հետ, որտեղ կերպարներից մեկը համասեռամոլ էր։ Սրան գումարվում է նաև այն, որ դուբլինյան իր շրջապատի կողմից նա աջակցություն չի ստանում, քանի որ նրան մեղադրում էին իր ստեղծագործություններով սեփական երկիրը դավաճանած լինելու մեջ<ref>Ellmann, en especial, 363 y ss.</ref>։ Գիրքը չի տպագրվում (հետագա երկու տարիների ընթացքում), իսկ դա դառնում է Ջոյսի վերջին ճամփորդությունը դեպի Դուբլին՝ ի հեճուկս իր հոր և իր հին ընկեր Ուիլյամ Բաթլեր Եյթսի հրավերների։ Այս ձախողումը առիթ է դառնում Ռոբերթսի դեմ մի թունոտ սատիրա գրելու՝ "Gas from a Burner" ("Գազ վառարանից"), որում խոսում է «իռլանդիայից արտաքսված մի գրողի մասին» («an Irish writer in foreign parts»).<ref>Ellmann, 371.</ref>։ [[Պատկեր:Svevo.jpg|thumb|200px|Իտալո Սվեվո, Ջոյսի մեծ ընկերը Իտալիայում ապրելու տարիներին]] Այս շրջանում կապ է հաստատում գրող Էտտորե Շմիցի հետ (ավելի ուշ հայտնի որպես Իտալո Սվեվո՝ հրեական ծագումով), որը անգլերենի իր աշակերտներից էր, և որի հետ երկար ժամանակ ընկերություն է անում<ref>Según García Tortosa, este escritor fue la persona que más se acercó a la descripción del personaje [[Leopold Bloom]]: como él, era judío, estaba casado con una gentil y tenía una sola hija; llevaba bigote, su abuelo procedía de Hungría, gustaba de los platos de casquería... Intr. ''Ulises'', p. XXX</ref>։ 1911-1914 թվականների ընթացքում պլատոնական սիրով սիրահարվում է իր աշակերտուհիներից մեկին՝ Ամալիա Փոփերին, որը Լեոպոլդո անունով մի հրեա առևտրականի աղջիկ էր։ Այս աղջիկը նրան առաջարկում էր բազմաթիվ գրվածքներ ու պոեմներ՝ երբեմն նաև հումորային ու ծաղրական։ 1913 թվականին պոետ [[Էզրա Փաունդ]]ը, տեղյակ լինելով նրա ֆինանսական դրությունից, Եյթսի խորհրդով գրում է նրան առաջարկելով համագործակցել ''The Egoist'' և ''Poetry'' թերթերի հետ։ Հաջորդ տարում՝ 1914 թվականին, երբ գրեթե պայթում էր [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ը, նրան վերջապես հաջողվում է տպագրել ''Դուբլինցիները'' լոնդոնցի մի խմբագրի՝ Գրանթ Ռիչարդս շնորհիվ, որին ճանաչել էր նախկինում։ Հաջորդած արձագանքների մեծ մասը լավն էին, թեև քննադատում էին, որ պատմվածքներից որոշները ցինիկ են կամ անիմաստ։ Քիչ օրինակներ են վաճառվում, որի պատճառով Ջոյսը բողոքում է խմբագրին, իսկ վերջինս պատասխանում է, որ պատերազմի հետ կապված գրքերի վաճառքը նվազել է<ref>Ellmann, 392</ref>։ Այդ ժամանակ գրողը շարունակում էր աշխատել ''Արվեստագետի դիմանկարի'' վրա, ավարտում է ''Աքսորյալները'' և սկսում ''Ուլիսեսըը'', որը դեռևս 1907 թվականից նրա մտքում էր։ ==== Ցյուրիխ ==== 1915 թվականին Հ.Գ. Վելսը իր խորը հիացմունքն է արտահայտում Ջոյսի ստեղծագործության մասին, որը կարդում էր ''The Egoist'' թերթի համարներում։ Միևնույն տարում Ջոյսը և իր ընտանիքը, բրիտանական քաղաքացիները ստիպված եղան պատերազմի պատճառով թողնել ավստոր-հունգարական Տրիեստեն։ Ստանիսլաուսն իր հերթին ձերբակալվում է։ Ջոյսերը տեղափոխվում են Ցյուրիխ, [[Շվեյցարիա]]՝ չեզոք մի երկիր, որտեղ գրողն ապրեց ստեղծագործական վերելք։ Այս շրջանում նրա ընտանիքը գնալով մեծանում էր, իսկ եկամուտները շարունակում էին մնալ սակավ.նրանք կարողացան պահպանել իրենց գոյությունը Ջոյսի տված դասերի, ինչպես նաև Փաունդի, Եյթսի, Վելսի և ''The Egoist-ի'' խմբագիր Հարրիեթ Շո Ուիեվերի օգնության շնորհիվ։ 1916 թվականի դեկտեմբերին տպագրվեցին ''Դուբլինցիները'' հյուսիսամերիկյան և ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' համաշխարհային առաջին օրինակները։ Երկուսն էլ ավարտին հասցվեցին նյույուրքցի խմբագիր Բ.Վ. Հոյբշի ջանքերի շնորհիվ՝ դրանով իսկ բերկրանք պատճառելով Ջոյսին։ Վերջինս հոկտեմբերին նյարդային և ընկճախտային վիճակում էր հայտնվել, սակայն Հոյբշին վստահեցնում է, որ 1916 թվականին իր հաջողության տարին է<ref>Ellmann, 450</ref>։ ''Դիմանկարը'', որի հիմքում անավարտ ''Հերոս Սթիվենն'' էր, մասամբ խորը հեգնական զգացումով ներքին մենախոսություն է, որում Ջոյսը ցույց է տալիս հոգեբանական դիմանկար կերտելու իր վարպետությունը։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Միացյալ Նահանգներ]]ում տպագրվելը նպաստեց, որ հասարակության մի լայն հատված ճանաչի նրան։ Հաջորդ տարում՝ 1917թ., գրողի մոտ սրացան տեսողական խնդիրները, որոնք ի հայտ էին եկել դեռևս Տրիեստեում.նա տառապում էր գլաուկոմիայից և սինխիայից<ref>Ellmann, 457</ref>։ Որոշ ուսումնասիրողների մեկնաբանությամբ՝ այս խնդիրները կարող էին առաջացած լինել երիտասարդ ժամանակ [[սիֆիլիս]]ով հիվանդացած լինելու պատճառով, որի մասին գրողն անձամբ ասել է. «I deserve all this on account of my many iniquities.» [«Ես արժանի եմ այս ամենին իմ կատարած շատ անօրինությունների համար»]<ref>{{Cite web |author=Hector Tobar |date=3 de junio de 2014 |title=James Joyce likely had syphilis, new history of "Ulysses" surmises |url=http://www.latimes.com/books/jacketcopy/la-et-jc-james-joyce-likely-had-syphilis-new-history-of-ulysses-finds-20140603-story.html |access-date=4 de junio de 2014 |work=Los Angeles Times |language=inglés}}</ref>։ Նրա փառքն այն աստիճանի էր հասել, որ անգամ պարբերական դրամական նվիրատվություններ սկսեց ստանալ մի անանուն երկրպագուհու կողմից, ըստ Էլլմանի՝ «անգամ կարող էր ֆինանսական կայուն վիճակի հասնել»։ Նույնպես 1917թ. Լոկարնո կատարած մի ճամփորդության ժամանակ սիրահարվում է քսանվեցամյա մի գերմանուհի բուժքրոջ՝ Գերտրուդ Կամպֆերին, որին բացահայտ սեքսուալ առաջարկություններ է անում, իսկ աղջիկը, թեև հիանում էր նրա ինտելեկտով, սակայն մերժում է նրան։ ''Ուլիսում'' Գերտի (Գերտրուդի փաղաքշական ձևը) է կոչում այն երիտասարդ աղջկան, որը հուզում էր Լեոպոլդ Բլումին ''Nausicaa'' տեսարանում։ Ցյուրիխ վերադառնալիս լուր է ստանում, որ մի նոր անանուն բարերար ամսական 1000 ֆրանկ գումար կհատկացնի իրեն։ Սա թույլ է տալիս գրողին իր տանը շատ դասեր չտալ։ Ավելի ուշ տեղեկանում է, որ իր վերջին բարերարուհին մի միլիոնատիրոջ կին է<ref>Ellmann, 469</ref>։ 1918թ.-ից Ջոյսի համար լավ շրջան է սկսվում. Ցյուրիխում Կլաուդ Սքայս անունով անգլիացի մի դերասանի հետ հիմնում է "The English Players" թատերական ընկերությունը.նախընտրում էին իռլանդական դրամաներ ցուցադրել<ref>''Escritos críticos'', p. 334</ref>։ Մյուս կողմից՝ հաճախակի են դառնում ցյուրիխցի ընկերների՝ Ավգուստ Սուետերի և Ֆրանկ Բուդգենի հետ խնջույքները։ Նրա կինը՝ Նորան, սակայն, վրդովվում է ամուսնու հարբեցողությունից և հաճախ է նախատում նրան ընկերներին, որոնք ստիպում էին, որ Ջոյսը կենտրոնանա իր գրքի վրա (''Ուլիս''-ի), որի իմաստի վերաբերյալ կինը գաղափար անգամ չուներ։ Ըստ Էլլմանի՝ «Ջոյսը միշտ զարմանում էր, որ Նորան իր գրքերի հանդեպ անտարբերություն և անգամ՝ արհամարհանք էր դրսևորում»<ref>Ellmann, 482</ref>։ Մի անգամ Ջոյսն ասում է Բուդգենին.<blockquote>Մի տեսակ ազդեցություն ունեմ բոլոր այն մարդկանց վրա, ովքեր մտերմանում են ինձ հետ, ճանաչում ինձ, ընկերանում ինձ հետ։ Ի տարբերություն դրա, Նորայի անհատականությունն այնքան յուրահատուկ է, որ ինձ չի հաջողվում ազդեցություն ունենալ նրա վրա, նա նախատեսված է ամբողջությամբ ինձ փորձելու համար<ref>Citado en Ellmann, 482</ref>։ </blockquote> Ամուսիններն ընդհանուր առմամբ լավ հարաբերություններ ունեին։ Նորան հակված էր մեղմելու ամուսնու թույլ կողմերը, իսկ Լյուսիայի ու Ջիորջիոյի դաստիարակության հարցում նրանից շատ ավելի խիստ էր, անգամ ֆիզիկական պատժի էր ենթարկում նրանց։ Գրողը, ընդհակառակը, պնդում էր, որ երեխաներին «հարկավոր է դաստիարակել սիրով, ոչ թե պատիժներով»։ Ջոյսը տարբեր առիթներով ցույց տվեց իր չեզոքությունը պատերազմի հարցում և մի սատիրական բնույթի պոեմ գրեց ("Dooleysprudencia")<ref>''Escritos críticos'', p. 327</ref> Շվեյցարիայում բրիտանական դեսպանական իշխանությունների դեմ, որոնց հետ քանիցս բախումներ էր ունեցել<ref>Ellmann, 469 y ss.</ref>։ ''Exiles'' դրաման լույս տեսավ 1918թ. մայիսին միաժամանակ [[Անգլիա]]յում և Միացյալ Նահանգներում։ Այս շրջանում ''Ուլիսը'' հատվածաբար լույս էր տեսնում ''Little Review'' թերթում. պոետ Թ.Ս. Էլիոթը, որ պարտաճանաչորեն հետևում էր այդ հատվածներին, ''Athenaeum'' (1919թ.) թերթում գրում է.<blockquote>Պրն. Ջեյմս Ջոյսի վերջին ստեղծագործության մեջ սովորականությունը և եսասիրությունը արդարացվում են պայթյունիւ աստիճանի, անգամ հասնելով իրական մեծության<ref>citado en Ellmann, 491</ref>։ </blockquote>Վըրջինիա Վուլֆը և նրա ամուսին Լեոնարդը շատ էին գնահատում տպագրվող ստեղծագործությունը, ինչքան էլ որ դրա ցենզուրայից դուրս հատվածները սկանդալ էին առաջացնում նրանց մոտ<ref>Esto, según Ellmann. Otras fuentes afirman que para Woolf ''Ulises'' era «difuso, pretencioso, granítico y gratuitamente escandaloso». Cfr. Intr. ''Ulises'', p. XXXIX.</ref>։ Կատերին Մանսֆիլդը, գտնվելով նրանց տանը և վեպը ծաղրի ենթարկելուց հետո, հաստատում է, որ դրա տեսարաններից որոշները պատկանում են մեծ գրականությանը<ref>Citado en Ellmann, 492</ref>։ Այդ ընթացքում Նորան լացակումած ասում է Ֆրանկ Բուդգենին. «Ջիմն ուզում է ուրիշ տղամարդկանց հետ հանդիպել, որ կարողանա այդ մասին գրել»<ref name="Ellmann, 493">Ellmann, 493</ref>։ Այնուամենայնիվ, ամուսիններն այդ հարցը պիտի կատակի վերածեին, ինչպես երևում է նրանց նամակագրությունից<ref>Aunque al parecer Nora no le hizo caso en esto, encabezó una de sus cartas: «Querido cornudo»: Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 101</ref>, որոնցում որոշ դեպքերում սեքսուալ, անգամ պոռնոգրաֆիկ տոնայնություն կա։ Ահա մի փոքրիկ հատված. <blockquote>Նո՜րա, սե՜ր իմ, կուզենայի, որ ճիպոտահարեիր ինձ։ Կցանկանայի այնպիսի բան անել, որը քեզ տհաճություն կպատճառի, անգամ նշանակություն չունեցող որևէ բան, թերևս իմ անհարկի սովորություններից մեկը, որ միշտ ծիծաղեցնում են քեզ. իսկ հետո լսել, որ ինձ կանչում ես քո սենյակ, և գտնել քեզ բազկաթռի վրա նստած՝ ոտքերդ միմյանցից առանձին, իսկ դեմքդ բարկությունից լոլիկի պես կարմրած, ձեռքիդ էլ մի ձեռնափայտ։</blockquote><blockquote>Հատված հավանաբար 13/12/1909թ.-ի մի նամակից<ref>''Cartas escogidas'', I, p. 343</ref></blockquote> [[Պատկեր:James-Joyce-Stephens-Green.jpg|thumb|upright=0.7|right|Ջոյսի կիսանդրին Դուբլինի [[St. Stephen's Green]] զբոսայգում]] 1918թ. Ջոյսը սիրահարվում է շվեյցարացի մի աղջնակի, որն արդեն սիրեկան ուներ, և որի անունն էր Մարտե Բլայշման.սկսում են պարբերաբար գրել միմյանց, սակայն, ինչպես երևում է, աղջիկը միայն մեկ անգամ է գրողին թողել գուրգուրել իրեն։ Այս կինը նույնպես արտացոլվել է ''Ուլիսի'' կանացի տարբեր կերպարներում։ Երբ ընկերներից մեկը գրողին նախատում է այս անհավատարմությունների համար, նա պատասխանում է. «Եթե այս հարցում իմ առաջ սահմանափակումներ դնեի, դա ինձ համար հոգևոր մահ կնշանակեր»<ref>Ellmann, 501</ref>։ Ջոյսը չէր դադարում խմել, սակայն այժմ կնոջից թաքուն էր դա անում։ Ստիպված եղավ հրաժարվել աբսենտա խմելուց, որը վնասակար ազդեցություն ուներ, և այն փոխարինեց սպիտակ գինով, որը, իր խոսքերով, իր համար էլեկտրականություն էր<ref>Ellmann, 505.</ref>։ Այս շրջանում ստիպված էր կրկին ու կրկին պատասխանել ''Ուլիսի'' գլուխները կարդացող իր ընկերների (ինչպես, օրինակ, օրիորդ Ուիվերի, Էզրա Փաունդի...)՝ շարադրանքի ոճը փոխելու հարցոի վերաբերյալ հնչեցրած քննադատություններին, փոփոխություններ, որոնք հետագայում դառնալու են այդ ստեղծագործության ամենաուշագրավ արժանիքները։ Ստանիսլաուսը վերջապես ազատվում է բանտարկությունից, որում մնացել էր ամբողջ պատերազմի ընթացքում։ Ջոյսները վերադառնում են Տրիեստե, իսկ Ստանիսլաուսը հրաժարվում է բնակարանը նրանց հետ կիսել. բացի այդ՝ նա զայրացած էր եղբոր վրա տարբեր պատճառներով, այդ թվում՝ քանի որ Ջեյմսը իրեն չէր նվիրել ''Դուբլինցիները'', ինչպես որ խոստացել էր։ === Փարիզ և Ցյուրիխ (1920-1941թթ.) === ==== Փարիզը և ''Ուլիսը'' ==== 1920թ. կեսերին Էզրա Փաունդը Ջոյսին գրավում է [[Փարիզ]]ով՝ նշելով, որ հնարավոր է ֆրանսերեն թարգմանվեն ''Դիմանկարը և Դուբլինցիները:'' Ջոյսը մեկ շաբաթով էր գնում, սակայն ի վերջո մնում է այնտեղ քսան տարի։ 1921թ. ինտենսիվ աշխատանքի տարի էր ''Ուլիսը'' ավարտին հասցնելու համար։ Միևնույն ժամանակ նա ուղիղ կապ էր պահպանում հյուսիսամերիկացի գրող Ռոբերտ ՄըքԱլմոնի հետ, որը պարտքով գումար է տալիս նրան և պատահականորեն դառնում ''Ուլիսի'' վերջին գլխի՝ Պենելոպեի մեքենագիրը։ Այս տարվա ընթացքում կապ է հաստատում Վալերի Լարբոյի և Վինդհամ Լեվիսի հետ, նաև ծանոթանում է [[Էռնեստ Հեմինգուեյ]]ի հետ, որը Փարիզ էր եկել [[Շերվուդ Անդերսոն]]ի խորհրդով<ref>Ellmann, 572-3</ref>։ Ջոյսի միակ հանդիպումը [[Մարսել Պրուստ]]ի հետ տեղի է ունենում 1922թ. մայիսին, երբ ''Ուլիսն'' արդեն տպագրվել էր։ Փարիզում մի ընթրիքից դուրս գալուց հետո, որին հրավիրված էին նաև [[Պաբլո Պիկասո|Պիկասոն]] և [[Իգոր Ստրավինսկի|Ստրավինսկին]], երկու գրողները այլ մարդկանց հետ նստում են միևնույն տաքսին։ Ըստ Պրուստի կենսագիր Ջորջ Դ. Փեինթերի՝ խոսել են «տրոլեյբուսներից ու դքսուհիներից», Ջոյսը, որ փոքր-ինչ խմած էր, բողոքել է իր տեսողությունից, մինչդեռ Պրուստը՝ իր ստամոքսից։ Ներկաներից մեկը հարցրել է Պրուստին, թե արդյոք նա ծանոթ է Ջոյսի ստեղծագործությանը, և ֆրանսիացին հավաստիացրել է, որ ծանոթ չէ, որին էլ Ջոյսը հավելել է, որ ինքն էլ չի ճանաչում Պրուստին։ Ջոյսը ցանկացել է ծխել և բացել է տաքսու պատուհանը, որն անմիջապես փակվել է՝ Պրուստի վատառողջությունից ելնելով։ Տասքին ամեն մեկին հասցրել է իր տուն, և այսքանը։ Ջոյսը հիշատակում է Պրուստին և նրա ստեղծագործությունը ''Ֆիննեգանի հոգեհացում''<ref>Painter, George D. (1972). ''Marcel Proust''. Madrid: Ed. Alianza. Dep. Legal M. 26.828-1971, p. 528.</ref>։ Ըստ Ջոյսի կենսագիր Ռիչարդ Էլմանի՝ դրվագը քիչ թե շատ նման ձևով է տեղի ունեցել.նա պարզաբանում է, որ Ջոյսը այդքան էլ լավ չի հիշել դա։ Մի նոթատետրում Ջոյսը գրում է Պրուստի մասին. «Պրուստը՝ վերլուծական պատկերը։ Ընթերցողը նրանից ավելի շուտ է ավարտում նախադասությունը»։ Ֆրանսիացի մեծ գրողը մահանում է 1922թ. նոյեմբերի 18-ին, և Ջոյսը մասնակցում է թաղմանը<ref>Ellmann, 566</ref>։ ''Ուլիսի''՝ նրա գլուխգործոցի<ref>Para De Riquer y Valverde, es la máxima obra narrativa del siglo XX, sin parangón en la historia de la literatura más que con el ''Quijote'': ''Hª literatura universal'' de ed. R.B.A., p. 526</ref> տպագրությանը հաջորդեց գրական հստակ սրբացման գործընթաց։ Ստեղծագործությունը հրատարակվեց Փարիզում բնակվող ամերիկուհի Սիլվիա Բիչի կողմից, որը Shakespeare & Co հայտնի գրախանութի տիրուհին էր։ Խոսքը փորձարարական վեպի մասին է, որի տեսարաններից կամ արկածներից ամեն մեկը Ջոյսի սեփական խոսքերով նպատակ ուներ ոչ միայն պայման ստեղծել, այլ նաև առաջացնել իր սեփական գրական տեխնիկան<ref>Carta a Carlo Linati recogida en el apéndice "Esquema de interpretación de 'Ulises", en ''Ulises'', trad. Valverde, tomo II, p. 461</ref>։ [[Գիտակցության հոսք]]ի կամ ներքին մենախոսության (հնարք, որն արդեն կիրառել էր իր նախորդ վեպում) հետ մեկտեղ այստեղ կան թերթի, թատրոնի, գիտական էսսեի և այլնի ոճով գրված գլուխներ։ [[Պատկեր:Revolutionary Joyce_Better_Contrast.jpg|thumb|right|Ջոյսը Ցյուրիխում մոտավորապես 1918թ.]] ''Ուլիսը'' սիմվոլներով լի վեպ է, որում հեղինակը շարունակ փորձարկումներ է անում լեզվի հետ։ Նրա հարվածները հաստատություններին և հատկապես՝ կաթոլիկ եկեղեցուն ու պետությանը, անվերջ են, իսկ հատվածներից շատերը իր ժամանակակիցներ կողմից համարվել են անհանդուրժելիորեն անպարկեշտ։ Լինելով [[Հոմերոս]]ի ''[[Ոդիսական]]ի'' հեգնական ինվերսիան՝ վեպը մանրակրկիտ կերպով զննում է 1904թ. հունիսի 16-ի օրվա քսանչորս ժամերը միջին խավի երեք դուբլինցիների կյանքում՝ հրեա Լեոպոլդ Բլումի, որը թափառում է Դուբլինի փողոցներով, որպեսզի տուն չվերադառնա, որովհետև գիտի, որ այնտեղ իր կինը՝ Մոլլին (երկրորդ կերպարը), դավաճանում է իրեն, և երիտասարդ պոետ Սթիվեն Դեդալուսի, որն արդեն ներկայացնում է շատ ավելի հասուն մի կերպար, քանի նախորդդ վեպում՝ ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարում''։ ''Ուլիսը'' ընդհանուր առմամբ մեր ժամանակի հոգեբանական դիմանկարն է, որի տպագրությունից ի վեր բազմաթիվ քննադատներ փորձել են կապեր գտնել դրա և անմիջապես դրա նախորդ գրականության ([[Էմիլ Զոլա|Զոլա]], [[Ստեֆան Մալարմե|Մալարմե]]) և դասական գրականության (Հոմերոս, [[Ուիլյամ Շեքսպիր|Շեքսպիր]]) հետ՝ փորձելով մեկնաբանել դրա բազմաթիվ կողմերը։ ==== Ստեղծագործությունն ընթացքի մեջ ==== Հաջորդող տարիներին Ջոյսը հաճախակի է ճամփորդում դեպի Շվեյցարիա աչքերը վիրահատելու, ինչպես նաև իր դուստր Լյուսիայի բուժման համար, որը հոգեկան հիվանդություն ուներ՝ [[շիզոֆրենիա]], որն ըստ գրողի կտակի՝ ժառանգաբար էր փոխանցվել։ Այս շրջանում Լյուսիային զննում է [[Կարլ Գուստավ Յունգ|Կառլ Յունգը]]. վերջինս ''Ուլիսը'' կարդալուց հետո կարծում է, որ հայրը նույնպես շիզոֆրենիա ունի<ref>Shloss, Carol Loeb. ''Lucia Joyce: To Dance in the Wake''. ISBN 0-374-19424-6, p. 278</ref>։ Յունգը պնդում է, որ երկուսն էլ՝ հայր ու աղջիկ, մտնում էին գետի մեջ, միայն թե հայրը կարողանում էր լողալ, իսկ աղջիկը հուսահատ կերպով խեղդվում էր<ref>Pepper, Tara: "Portrait of the Daughter: Two works seek to reclaim the legacy of Lucia Joyce." Rev. Newsweek International, 08/03/2003.</ref><ref>Shloss, 297</ref>։ [[Ումբերտո Էկո]]ն այստեղ ընդգծում է. «Յունգը հասկանում էր, որ շիզոֆրենիան համանման պահվածքի հատկություն էր ձեռք բերում, և հարկավոր է համարել այն որպես [[Կուբիզմ|կուբիստական]] մի գործողություն, որում Ջոյսը, ինչպես ժամանակակից ամբողջ արվեստը, տարրալուծում էր իրականության պատկերը անսահմանորեն բարդ մի նկարում, որի երանգավորումը տալիս էր աբստրակտ օբյեկտիվությունը։ Սակայն այդ գործողության մեջ ... [...] գորղը չի ոչնչացնում սեփական անհատականությունը, ինչպես որ անում է շիզոֆրենիկ անձը. գտնում է և հիմնում իր անհատականության միասնականությունը՝ ոչնչացնելով այլ բան։ Իսկ այդ բանը աշխարհի դասական պատկերն է»<ref>Eco, 69-70</ref>։ Յունգը մի անգամ հորը մեկնաբանում է Լյուսիայի նամակներից մեկում առկա շիզոֆրենիկ դրսևորումները. Ջոյսը շտապում է լիովին չընդունել նրա պնդումները այնպիսի պատճառաբանություններով, որոնք կարող էր վերցրած լինել ''Ֆիննեգանի հոգեհացից:'' Իրականում գրողի համար Լյուսիայի հակասություններն ու խանգարումները ոչ այլ ինչ էին, եթե ոչ մի մեթոդի արտացոլանք, որը ինքն անձամբ կիրառել էր իր գրքում։ Ջոյսը հաճախ էր պնդում, որ Լյուսիան ժառանգել է իր հանճարեղությունը. վատառողջությունը նրա յուրահատուկ սուր ընկալունակության արդյունքն էր<ref>García Tortosa en ''Anna Livia Plurabelle'', p. 27</ref>։ Ամեն դեպքում անհայտ են Ջոյսի և իր շիզոֆրենիկ դստեր միջև հարաբերությունների մանրամասները։ Ստեֆան Ջոյսը՝ գրողի ներկայիս ժառանգորդը, այրել է հոր ու դստեր փոխանակած հազարավոր նամակները, որոնք Լյուսիայի մահից հետո 1982թ. ստացել էր ինքը<ref>Stanley, Alessandra. "[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9D0CE2DE1730F936A25754C0A967958260 Poet Told All; Therapist Provides the Record]," ''[[The New York Times]]'', 15/07/1991. Acceso 09/07/2007.</ref>։ Ստեֆան Ջոյսը ''New York Times-ի'' խմբագրին ուղղված մի նամակում հաստատում է. «Ինչ վերաբերում է նամակագրության ոչնչացմանը, դրանք անձնական նամակներ էին, որ Լյուսիան ուղարկել էր իր ընտանիքին։ Գրվել էին Նոննոյի և Նոննայի [այսինքն՝ Ջոյսի և Նորա Բարնաքլի] մահվանից տարիներ անց և նրանց չէին հիշատակում։ Ոչնչացվել են նաև փոստային մի քանի բացիկներ և մի հեռագիր, որը [[Սեմյուել Բեքեթ]]ը ուղղել էր Լյուսիային։ Այս վերջինը արվել է հենց Բեքեթի պահանջով»<ref>{{Cite web |last=Joyce |first=Stephen |title=The Private Lives of Writers |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE4DB103DF932A05751C1A96F948260&sec=&spon=&pagewanted=1 |editorial=The New York Times}}</ref>։ [[Պատկեր:Samuel Beckett, Pic, 1.jpg|thumb|200px|[[Սեմյուել Բեքեթ]]]] 1926թ.-ից սկսած՝ Փարիզում Մարիա և Էուժենի Ջոլասները շատ են օգնում Ջոյսին ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' գրելու երկար տարիների ընթացքում։ Եթե չլիներ նրանց աջակցությունը, հնարավոր է, որ գրողը չավարտեր կամ չհրատարակեր իր վերջին գիրքը։ Իրենց՝ այսօր լեգենդական համարվող ''transition'' գրական ամսագրում Ջոլասները պարբերաբար հրապարակում են վեպի հատվածները՝ ''Work in Progress'' (''Ստեղծագործությունն ընթացքի մեջ'') վերնագրով, որի գաղափարը հղացել էր Ֆորդ Մադոքս Ֆորդի մոտ<ref>Ellmann, 626</ref>։ 1922թ. Անգլիայում գտնվելու մի կարճ ընթացքում Ջոյսի մոտ ծագել էր այս վեպի թեման, որը նրա վերջինն գործն էր լինելու։ Գրողը սկզբում բազմաթիվ տատանումներ ունեցավ գրելուց առաջ։ «Կարծես մի լեռ լինի, որի մեջ փորձում եմ թունելներ բացել բոլոր կողմերից՝ առանց իմանալու, թե ինչ կգտնեմ»,- խոստովանել է իր ընկեր Ավգուստո Սուետերին<ref>Citado en Ellmann, 604</ref>։ Այդ տարիներին Հենրի Միշոն և այլ արվեստագետներ, որ ճանաչում էին նրան, տեղեկանալով գրողի նոր մոլուցքի մասին, որ գրեթե կույր վիճակում գրում էր նոր ստեղծագործությունը, մտածեցին, որ նա ամենափակ, մարդկությունից ամենամեկուսացած մարդն է, որ երբևէճանաչել են<ref>Ellmann, 639</ref>։ Առաջին քննադատություններից շատերը սկզբնական տարիներին բացասական էին, ինչպես իր եղբայր Ստանիսլաուսի նամակը. «Եթե գրականությունը պիտի զարգանա այն իմաստով, որը ցույց են տալիս քո վերջին ստեղծագործությունները, ապա կդառնա, ինչպես Շեքսպիրն էր հասկացել շատ տարիներ առաջ, անտեղի աղմուկ և ոչ մի առաջընթաց»։ Մեկ ուրիշ նամակում. «Ստեղծել ես ամբողջ գրականության ամենաերկար օրը, իսկ հիմա պիտի տանես ամենախորը գիշերը»<ref>Ellmann, 643-644</ref>։ Այս շրջանում Ջոյսը շատ էր հորը անհանգստացնում հեռավորության վրա իր հարցերով, նախ և առաջ՝ ընտանեկան և Դուբլինի մանրամասների հետ կապված. ի պատասխան որդու նեղացնող հարցերից մեկի՝ ծերունին բացականչում է. «Մի՞թե խելագարվել ես, Ջիմ»<ref>Ellmann, 644</ref>։ ''transition'' ամսագրում տպագրվող նոր ստեղծագործության առաջընթացի վերաբերյալ քննադատությունները գնալով ուժգնանում էին նրա մտերիմների շրջանում, անգամ նրա կինը՝ Նորան, մի օր զարմացրեց նրան. «Ինչու՞ չես գրում նորմալ գրքեր, որ մարդիկ կարողանան հասկանալ դրանք»։ Նվաստացած Ջոյսը սկսում է մտածել առաջարկել իռլանդացի գրող Ջեյմս Ստեֆանսին ավարտել ''Ստեղծագործությունն ընթացքի մեջ'' երկը, սակայն ետ է կանգնում այդ մտքից<ref>Ellmann, 657 y ss.</ref>։ Այնուամենայնիվ, 1929թ. էսսեների մի ժողովածուում՝ ''Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress-ում'' ստեղծագործության հայտնվելը Բեքեթի և այլ գրողների պատասխանատվության ներքո, մեծ խթան է դառնում նրա համար։ Միևնույն 1929թ. նա ծանոթանում է իռլադացի տենոր Ջոն Սուլիվանի հետ, որի կարիերային աջակցում է երկար ժամանակ։ Հաջորդ տարում ընկերանում և համագործակցում է հրեա Պոլ Լեոնի հետ<ref>Léon moriría en 1942 a manos de los nazis, debido a su condición de judío. Ellmann, 822</ref>։ 1931թ. անսալով դստեր և իր հոր խնդրանքներին՝ Ջոյսն ընդմիշտ ամուսնանում է է Նորա Բարնաքլի հետ.արդեն գրեթե երեք տասնամյակ միասին էին ապրում։ Միևնույն տարվա դեկտեմբերին հոր մահը նրան գցում է մռայլ հոգեվիճակի մեջ, որից դուրս է գալիս իր ընկեր Բեքեթի օգնությամբ։ Գրում է Հարրիեթ Շո Ուիվերին. «Նրա մահը չէ, որ ինձ ջախջախել է, այլ ինքնամեղադրանքը», քանի որ Ջոյսը ինք իրեն մեղադրում էր, որ այդպես էլ ետ չգնացլ իր երկիր հորը այցելելու համար<ref>Joyce escribió en esa carta: «Mi padre tenía un cariño extraordinario por mí. Era el hombre más necio que he conocido y sin embargo era también cruelmente astuto. Pensó en mí y habló de mí hasta su último aliento. A mí siempre me gustó mucho -no en vano yo soy también un pecador-, tanto que hasta sus faltas me gustaban. Cientos de páginas y montones de personajes de mis libros vienen de él. Su seco (o más bien húmedo) ingenio y la expresión de su cara podían hacerme retorcer de risa... De él me quedan sus retratos, un abrigo viejo, una buena voz de tenor, y una disposición extravagantemente licenciosa (y de la que, de todos modos, procede la mayor parte del talento que pueda yo tener) [...]». Ellmann, 717-718</ref>։ Նրա թոռնիկ Ստեֆանի ծնունդը 1932թ. փոքր-ինչ բարձրացնում է նրա տրամադրությունը։ Թոռանն է նվիրում իր "Ecce Puer" պոեմը, որում կարդում ենք. «Օ՜, լքված հայր, ներիր քո որդուն»<ref>«O Father forsaken, / Forgive your son!» Trad. libre Knowlson, 157-8</ref>։ Այս շրջանում շարունակվում է նրա ստեղծագործությունների տարածումն ու թարգմանությունը այլ լեզուներով, թեև մերժում է ''Ուլիսի'' կինեմատոգրաֆիկ պատկերումը։ Ու.Բ. Եյթսը նրան մի պաշտոն է առաջարկում վերջերս ստեղծված Իռլանդական գրերի ակադեմիայում, որը նա մերժում է քաղաքավարի կերպով. «[...] հաշվի առնելով որ իմ սեփական դեպքը եղել է, կա և հավանաբար կլինի [...] պարզ տեսնում եմ, որ ոչ մի իրավունք չունեմ, որ իմ անունը ևս հիշատակվի դրա անդամների շարքում»<ref>Ellmann, 738</ref>։ Նրա հասարակական կյանքը շատ է նվազում Փարիզում գտնվելու վերջին տարիներին, որոնք ինտենսիվ կերպով նվիրում է իր գիրքը ավարտելուն, չնայած որ, օրինակ, ծանոթանում է ճարտարապետ Լի Կորբուսիերի հետ, որ հետ անմիջապես մտերմանում է՝ խոսելով պարզապես «թռչուններից»<ref>Ellmann, 782</ref>։ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' վերջնական տեսք չի ստանում մինչև 1939թ.՝ հրատարակության տարին։ Ստեղծագործությունը լավ չի ընդունվում քննադատների կողմից, թեև Հարոլդ Բլումի պես մեծ ուսումնասիրողները հետագայում պաշտպանում են այն։ Այս վեպում գրական ավանդական ոգեշնչությունը սեփական ոճի վերածելը ծայրահեղության է հասցված, իսկ դրանով՝ գրեթե աբսուրդի, քանի որ, ելնելով ''Ուլիսի'' ավանգարդիստական բնութագրից, լեզուն ծագում է փորձարարական կերպով, առանց սահմանափակումների, պարզ անգլերենիից մինչև հազիվ հասկանալի մի լեզու, որը շատ դեպքերում վերաբերում է հենց տեքստին ու հեղինակին։ Այն ստանալու համար Ջոյսը միաձուլել է մինչև 16 տարբեր լեզուների տարրեր, անսովոր բառեր և ամբողջովին նոր շարահյուսական ձևեր։ ==== Վերջին այցը Ցյուրիխ ==== ''Ֆիննեգանի հոգեհացի'' խիստ մեկնաբանությունները<ref>Francesca Paci habla más bien de vaguedad en las primeras críticas: «No se atrevían a decir que se trataba de una obra desprovista de valor, pero evitaban pronunciarse. Algunos insinuaban diplomáticamente que quizás el valor intrínseco del libro sería más claro y más significativo en el futuro, pero ninguno emitía un juicio decididamente positivo». Paci, 315</ref><ref>En los primeros años, los intentos de la crítica para analizar esta obra resultaron tan exitosos «como los del ciego de [[Esopo]] para describir un elefante». Trad. libre Levin, 110</ref> և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսվելը ծանր հարված էին գրողի համար։ Մյուս կողմից՝ շարունակում էին նրա դուստր Լյուսիայի մտավոր առողջական խնդիրները, նույնպիսի նշաններ կային նաև նրա հարսի՝ Հելենի մոտ. այս ամենը Ջոյսների ընտանիքին մշտական անհանգստության վիճակում էր պահում։ Փարիզում Ջոյսը Բեքեթից բացի ոչ մեկի չէր հանդիպում։ Վերջիվերջո, «Ջոյսը տխուր էր ու անբուժելի.չափազանց շատ էր խմում և ոչ մեկի հետ չէր խոսում, անգամ Նորայի»<ref>Paci, 315-317</ref>։ Ջոյսները Ցյուրիխ վերադարձան 1940թ. վերջերին՝ փախչելով Ֆրանսիայի նացիստական օկուպացիայից։ Պատերազմի հանդեպ Ջոյսը, ըստ Պացիի, «անհասկանալի» անտարբերություն էր ցուցաբերում.նրան ավելի շատ անհանգստացնում էին Փարիզում թողած գրքերը, քան թե գերմանական հարձակումների առաջխաղացումը։ Եթե նրա հետ խոսում էին [[Ադոլֆ Հիտլեր|Հիտլերի]] կամ [[Բենիտո Մուսոլինի|Մուսոլինիի]] մասին, բացարձակ անտարբեր էր մնում, երբ նրան ցույց էին տալիս [[Հրեաներ|հրեա]]ների հանդեպ հետապնդումները, ասում էր, որ խոսքը բազմաթիվ դարերի հետապնդումների մասին է, և որ ինքը հավանում է հրեաներին<ref>Paci, 317-318</ref>։ [[Պատկեր:Grave James Joyce.jpg|thumb|200px|Ջեյմս Ջոյսի գերեզմանը Ցյուրիխում]] 1941թ. հունվարի 11-ին ենթարկվում է պտտված դուոդենալ խոցի վիրահատության։ Սկզբում վիճակը լավանում է, սակայն հաջորդ օրը միանգամից վատանում է, և ի հեճուկս տարբեր փոխներարկումների՝ կոմայի մեջ է ընկնում։ Արթնանում է 1941թ. հունվարի 13-ի առավոտյան և բուժքույրերից մեկին խնդրում զանգահարել կնոջը և որդուն՝ նախքան գիտակցությունը նորից կորցնելը։ Տասնհինգ րոպե անց մահանում է՝ նախքան ընտանիքի ժամանելը։ Դիահերձման զեկույցում մահվան պատճառ է նշված պերիտոնիտը<ref>Ellmann, 831</ref>։ Ջոյսը թաղված է Ֆլունտերն գերեզմանոցում. նրա գերեզմանից լսվում է Ցյուրիխի կենդանաբանական այգու առյուծների մռնչյունը։ Թեև իռլանդացի երկու բարձրաստիճան պաշտոնյաներ այդ օրերին Շվեյցարիայում էին գտնվում, չմասնակցեցին Ջոյսի հոգեհանգստի արարողությանը. հաջորդիվ իռլանդական կառավարությունը մերժեց Նորայի դիմումը՝ հայրենիք բերելու գրողի մասունքները։ Ջոյսի մահից հետո Նորան ևս 10 տարի ապրեց։ Նա թաղված է ամուսնու կողքին, ինչպես նաև նրանց որդի Ջիորջիոն, որը մահացել է 1976թ.: Ջոյսի կենսագիր Էլմանը տեղեկացնում է, որ երբ տեղի էին ունենում Ջոյսի թաղման պատրաստությունները, մի կաթոլիկ քահանա փորձում է Նորային համոզել հոգեհանգստի ծես անցկացնել։ Հավատարիմ մնալով իր ամուսնու սկզբունքներին՝ նա պատասխանում է. «Չեմ կարող նրա հետ այդպես վարվել»<ref>Ellmann, 832</ref>։ Շվեյցարացի տենոր Մաքս Մեիլին հոգեհանգստի ժամանակ կատարում է "Addio terra, addio cielo" («Ցտեսություն երկիր, ցտեսություն երկինք») հատվածը [[Կլաուդիո Մոնտեվերդի|Մոնտեվերդիի]] ''[[Օրփեոս (օպերա)|Օրփեոս]]ից''։ === Ջոյսի կաթոլիկություն === Այս գրողի կյանքի և ստեղծագործության ամենաշատ ուսումնասիրված կողմերից է [[Կաթոլիկ եկեղեցի|Կաթոլիկ եկեղեցու]] հետ ունեցած նրա հարաբերությունը։ Գոյություն ունի գրեթե միաձայն մի համաձայնություն նախ նրա՝ վաղ տարիքում հավատը մերժելու<ref>Ellmann, 65-86.</ref><ref>Carta de Joyce a Nora, de 29/08/1904, en ''Cartas escogidas'', tomo I, pp. 85-86. Vid. el texto de esta carta más adelante.</ref><ref>«Jim had ceased to believe in Catholicism for many years.» («Jim no creía en el catolicismo desde hacía muchos años.»): Trad. libre de [[Stanislaus Joyce]], en su ''Dublin Diary'' (entrada de agosto de 1904), citado por William G. Fallon en ''The Joyce We Knew'', p. 49</ref><ref>«Beckett compartía la aversión de Joyce por el cristianismo en Irlanda. Los dos escogieron París y el ateísmo.»: Bloom, 509</ref><ref>«...and was much affected by her death in 1903, though he refused to follow the Roman Catholic faith that was very important to her. » («... y le afectó mucho su muerte en 1903, si bien había rechazado la fe católica que tan importante era para ella.»): Trad. libre de una inscripción biográfica referida a Joyce y a su madre, en el "James Joyce Centre", 35 North Great Georges Street, Dublín 1, Irlanda. Consultado ''in situ'', el 15/03/2011.</ref>, և ապա՝ կաթոլիկությունից ստացած նրա ազդեցությունների վերաբերյալ, որոնք նա միշտ ընդունել է, ինչպես, օրինակ, [[Թովմա Աքվինացի|Թովմա Աքվինացու]] փիլիսոփայությունը։ [[Վլադիմիր Նաբոկով]]ը հաստատում է Հարրի Լեվինի այն պնդումը, որ Ջոյսը «կորցրեց իր կրոնը, սակայն պահպանեց իր կատեգորիաները», որը Նաբոկովը վերագրում է նաև Սթիվեն Դեդալուսին. «Ուսման տարիներին ենթարկվել է ճիզվիտական կրթական համակարգին, իսկ այժմ խիստ կերպով է արձագանքում դրան, թեև շարունակում է լինել գլխավորապես մետաֆիզիկական բնույթի տեր մարդ»։ Այս կետում, ինչպես Ջոյսի կենսագիրների մեծ մասը, այնպես էլ Նաբոկովը հավասարության նշան է դնում հեղինակի և մարդ տեսակի միջև<ref>Nabokov, 419-420</ref>։ Ըստ ''Ուլիսի'' թարգմանիչ Խոսե Մարիա Վալվերդեի՝ Ջոյսը միշտ հայտարարել է, որ իր ճիզվիտ ուսուցիչներին պարտական է նյութեր հավաքելու, կարգավորելու և ներկայացնելու արվեստը սովորեցնելու համար։ Վալվերդեն նշում է. «Կամայականություն չի լինի ասելը, որ ջոյսյան գործերը ակամայից մեծ ներդրում են համաշխարհային գրականության մեջ [[Հիսուս]]ի խնդրի հարցում»<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 16</ref>։ ''Ուլիսի'' շրջանից սկսած՝ գրողը չեզոք դիրք է գրավում կրոնական փաստերի գործում, որը նրան հետաքրքրում էր միայն լեզվաբանական տեսանկյունից։ Տարբերակում էր կաթոլիկ «կոհերենտ աբսուրդ» և բողոքական «ոչ կոհերենտ աբսուրդ» հասկացությունները<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 25</ref><ref>Padraic Colum, en ''The Joyce We Knew'', p. 65</ref><ref>«El interés que mi hermano conservó en la filosofía de la iglesia católica provenía del hecho de considerar que dicha filosofía lograba transmitir de manera más coherente una tendencia a la estabilidad en lo intelectual y lo material.» Trad. libre ''My brother's Keeper'', p. 120</ref><ref>Estas palabras son puestas en boca de Stephen en el ''Retrato'': «—Pero —dijo Cranly—, ¿no irás a hacerte protestante? —Te he dicho que he perdido la fe —contestó Stephen—. Pero no que haya perdido el respeto a mí mismo. ¿Qué clase de liberación sería esa de abandonar un absurdo que es lógico y coherente para abrazar otro ilógico e incoherente?». ''Op. cit.'' p. 277</ref>։ Սակայն այս հարցի շուրջ կա կասկած և հակադրություն։ Կենսագիր Ֆրանչեսկա Պացին բերում է կարևոր զանազան հատվածների օրինակներ ''Հերոս Սթիվենից'', ինչպես սա. «Լեզուն, ազգությունը և կրոնը չարի, ստրկության, հրաժարումի և ձախողման գործակալներն են։ Իսկ ստրկությունը հացնում է կաթվածահարության»<ref>Paci, 42</ref>։ Նշում է նաև գրողի ընդվզումը «կաթոլիկ եկեղեցու իշխանության հանդեպ»<ref name="Ibíd">Ibíd.</ref>, որը նրան հասցնում է եկեղեցու հետ «կապերի խզման»<ref name="Paci, 55">Paci, 55</ref>։ Մեկ այլ տեղում ասվում է. «Հավատը լքելուց հետո Ջոյսը սկսում է գրել»<ref>Ibíd., 38</ref>։ Սակայն ավարտում է մի սխալմունքով<ref>Equívoco probablemente inspirado en esta frase de Ellmann: «Retendría la fe, pero sus objetivos serían diferentes». Ellmann, 84</ref>. «Ջոյսը հրաժարվում է կաթոլիկ եկեղեցուց, բայց ոչ հավատից, որը պահպանում է և վերածում այլ բաների՝ կյանքի ու արվեստի»<ref name="Paci, 55"/>։ ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' վեպում, ինչպես նաև ''Ուլիսում'' ընդգրկված հայտնի լյուցիֆերյան արտահայտությունը ''Non serviam'' (չեմ ծառայի, պարտավոր չեմ ծառայել, հասկացվում է, որ Աստծուն<ref>La frase completa de Stephen en el ''Retrato'' es como sigue: «No serviré por más tiempo a aquello en lo que no creo, llámese mi hogar, mi patria o mi religión. Y trataré de expresarme de algún modo en vida y arte, tan libremente como me sea posible, tan plenamente como me sea posible, usando para mi defensa las solas armas que me permito usar: silencio, destierro y astucia». ''Op. cit.'', p. 280</ref>), ավանդաբար ընդունվում է որպես պարզ արտահայտություն այն բանի, որ հերոս Սթիվեն Դեդալուսը՝ նշված ստեղծագործություններում Ջոյսի [[ալտեր էգո]]ն, մերժում է կաթոլիկ եկեղեցին, սակայն այն առաջ է բերել նաև մի մեկնաբանություն<ref>Eamonn Hughs en el libro editado por Robert Welch [https://books.google.am/books?id=t8tKQcfn_QEC&dq ''Irish writers and religion''] Rowman & Littlefield, 1992, pp.116-137</ref>, որը նույնն է, ինչպես որ հեղինակի պատասխանը իր կյանքի վերջում իրեն ուղղված հարցին. «Ե՞րբ լքեցիք կաթոլիկ եկեղեցին»։ Պատասխանը հետևյալն էր. «Այդ հարցին պիտի եկեղեցին պատասխանի»<ref>Neil R. Davison en [https://books.google.am/books?id=s_eXYzdEmxcC&dq ''James Joyce, Ulysses, and the Construction of Jewish Identity: Culture, Biography, and 'the Jew' in Modernist Europe''] [[Cambridge University Press]], 1998, p. 78</ref>։ Քննադատ Հյու Քենները (''Դուբլինի Ջոյսը'' և ''Ջոյսի ձայները'' երկերի հեղինակը) և պոետ [[Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ|Թ.Ս. Էլիոթը]] Ջոյսի աշխատանքի տողատակերում տեսնում էին «իսկական կաթոլիկի մնացորդ»<ref>Jeffrey Segall en [https://books.google.am/books?id=EoZ6ZhT9lBwC&dq ''Joyce in America: cultural politics and the trials of Ulysses''] [[University of California Press]], 1993, p. 142</ref>։ Այս հեղինակներին անմիջականորեն պատասխանում է Հարոլդ Բլումը իր ''Canon''-ում. «Ջոյսին քրիստոնեացնելը ցավալի քննադատական եղանակ է։ Եթե ''Ուլիսում'' [[Սուրբ Հոգի|Սուրբ հոգի]] գոյություն ունի, ապա դա [[Ուիլյամ Շեքսպիր|Շեքսպիրն]] է»<ref>Bloom, 427</ref>։ Բլումի կարծիքը պարզ է դառնում հետևյալ համեմատության մեջ, որն անում է Սեմյուել Բեքետի հետ. «Հարկ է միշտ հիշել, որ Բեքետը ավելի քան կիսում էր Ջոյսի անհանգստությունը քրիստոնեության և Իռլանդիայի հարցերում։ Երկուսն էլ ընտրում են [[Փարիզ]]ն ու [[աթեիզմ]]ը»<ref>Se ofrece una traducción alternativa, ya que la de Anagrama contiene una errata. Original: «It is always worth remembering that Beckett more than shared Joyce's distaste for Christianity and for Ireland. Both men chose unbelief and Paris». Bloom, Harold. ''The Western Canon'', Papermac. New York, 1995. ISBN 0-333-63952-9, p. 500.</ref>։ Էնթոնի Բուրգեսը՝ կաթոլիկ ընտանիքում մեծացած, սակայն հետագայում եկեղեցուց հեռացած, այդքան էլ համամիտ չէ այդ մտքի հետ. «''Non serviam'' նշանակում է, ինչ որ նշանակում է [բայց] Ջոյսի կողմից կաթոլիկության մերժումը բացարձակ լինելուց շատ հեռու է։ [...] գուցե մերժել է սրբությունները, ամուսնությունն ու պատարագը, սակայն կանոնները և քրիստոնեական կաթոլիկության հիմքերը նրա մեջ են մնացել իր ամբողջ կյանքում։ [...] ''Ուլիսում'' նա տարված է Հոր և Որդու միստիկ նույնականացման գաղափարով, իսկ ''Ֆիննեգանի'' միակ իրական թեման Հարության թեման է։ [...] Ջոյսի վերաբերմունքը կաթոլիկության հանդեպ սեր-ատելություն հարաբերության մեջ է, որը բնութագրում է եկեղեցին մերժածների մեծամանությանը։ [...] նրա մեջ կային կոտրված կաթոլիկության շերտեր»<ref>Trad. libre: «'Non serviam' meant what it said. [...] And yet Joyce's rejection of Catholicism was far from absolute. [...] He might refuse to take the sacraments, matrimony along with Eucharist, but the disciplines and, in a tortured renegade form, the very fundammentals of Catholic Christianity, stayed with him all his life. [...] In ''Ulysses'' he is obsessed with the mystical identity of Father and Son; in ''Finnegans Wake'' his only real theme is that of the Resurrection. [...] Joyce's attitude to Catholicism is the familiar love-hate one of most renegades. [...] there are shreds of peasant Catholicism left in him». Burgess, 31-33</ref>։ Որոշ հեղինակները, նրանց թվում՝ Լ.Ա.Գ. Սթրոնգը, այս առումով ավելի հեռուն են գնում և համարում, որ Ջոյսը իր կյանքի վերջում հաշտվել է կրոնի հետ, և որ ինչպես ''Ուլիսը'', այնպես էլ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' հիմքում կաթոլիկ արտահայտություններ են պարունակում<ref>Jeffrey Segall en [https://books.google.am/books?id=EoZ6ZhT9lBwC&dq ''Joyce in America: cultural politics and the trials of Ulysses''] University of California Press 1993, p. 140</ref>։ Իսկ Քեվին Սուլիվանը պնդում է, որ նա հաշտվելու կարիք չուներ, որովհետև իրականում երբեք էլ հավատից չէր հեռացել<ref>Jeffrey Segall en [https://books.google.am/books?id=EoZ6ZhT9lBwC&dq ''Joyce in America: cultural politics and the trials of Ulysses''] University of California Press 1993, p. 160</ref>։ ''A Bash in the Tunnel. James Joyce by the Irish'' [''Խնջույք թունելում. Ջեյմս Ջոյսը իռլանդացիների պատկերմամբ''] աշխատության մեջ գրողի տարբեր համերկրացիներ, ինչպես Ֆլան Օ՛Բրայենը, հետևյալ տեսակետն են արտահայտում. «Կարծում եմ, որ ցանկասիրության և հերյուրանքի քողի միջոցով Ջոյսը երևում է որպես իսկական իռլանդացի կաթոլիկ, որ վախենում է Աստծուց, ապստամբում է ոչ այնքան եկեղեցու, որքան դրա գրեթե շիզմատիկ էքսցենտրիկության դեմ, դրա այն համոզմունքի, որ գոյություն ունի լոկ մեկ Պատվիրան, եկեղեցական շինությունների վուլգարիզմի, դրա բազմաթիվ սպասավորների մակերեսայնության և տխմարության դեմ։ Նրա ապստամբությունը, որ իր մեջ ազնվական էր, նրան հասցնում է տարագրության։ [...] Սակայն նրա մտադրությունը բարի էր։ Ուզեք, թե ոչ, ինչպես բոլորի դեպքում։ [...] Ծիծաղի միջոցով մեղմացնում է այն դատապարտվածության զգացումը, որը ժառանգել էր իռլանդական բոլոր կաթոլիկներից»<ref>Trad. libre: «It seems to me that Joyce emerges, through curtains of salacity and blasphemy, as a truly fear-shaken Irish Catholic, rebelling not so much against the Church but against its near-schim Irish eccentricities, its pretence that there is only one Commandment, tue vulgarity of its edifices, the shallowness and stupidity of many of its ministers. His revolt, noble in itself, carried him away. [...] But I think he meant well. We all do, anyway. [...] With laughs he palliates the sense of doom that is the heritage of the Irish Catholic». O'Brien, en ''A Bash in the Tunnel'', pp. 19-20</ref>։ Միևնույն գրքում Սեմյուել Բեքետը, ինչպես և իր ընկեր Թոմաս ՄըքԳրիվը<ref>«El aspecto purgatorial del ''Work in Progress'' se observa particularmente, sin duda, en el lenguaje de transacción purgatorial en que está escrito.» Trad. libre MacGreevy, en ''A Bash in the Tunnel'', pp. 214 y ss.</ref>, ''Ֆիննեգանում'' տեսնում են քրիստոնեական [[Քավարան]]ի մի ամբողջ սիմվոլիզմ, որը գալիս է անմիջապես [[Դանթե Ալիգիերի|Դանտե]]ի [[Աստվածային կատակերգություն]]ից, սակայն մեկ առանձնահատկությամբ. «Դանտեի Քավարանը կոնաձև է և հետևաբար հասնում է ավարտի։ Ջոյսի դեպքում այն գնդաձև է և բացառում է ավարտը։ [...] Եվ ուրիշ ոչինչ, ոչ պարգև, ոչ պատիժ, պարզապես մի շարք խթաններ փոքրիկ կատվին՝ նրան պոչին հասնելու համար»<ref>Trad. libre: «Dante's is conical and consequently implies culmination. Mr Joyce's is spherical and excludes culmination. [...] And no more than this; neither prize nor penalty; simply a series of stimulants to enable the kitten to catch its tail». Beckett, en ''A Bash in the Tunnel'', p. 34</ref>։ Ջոյսի մտերիմ ընկեր, նրա համերկրացի Արթուր Փաուերը հիշում է, թե ինչպես էր «նրա բնական ոգեղենությունը գրգռվում իռլանադական կաթոլիկ եկեղեցու դոգմատիկ գավառականությունից՝ նվաղեցնելով նրա հետաքրքրասեր հոգին, որի համար դրանք պարզապես ծիսական աբսուրդ էին, միջնադարյան արգելքներ և պատժի անմարդկային միջոցներ, որ դեռ մի ամբողջ հավերժություն գոյություն կունենան»<ref>Trad. libre: «For the dogmatic provincialism of the Irish Roman Catholic Church enraged his own innate spirituality, and weighed down his searching soul with, to his mind, its absurd rituals, medieval restrictions, and fears of inhuman punishments which are to last forever». Power en ''A Bash in the Tunnel'', p. 181</ref>։ Տեսնում ենք, որ Բեքետը և Փաուերը հարուցում են լուրջ կասկածներ այն փաստի շուրջ, որ Ջոյսը եղել է «Աստծուց վախեցող իսկական իռլանդացի կաթոլիկ»։ Այդ պնդումը, մյուս կողմից, չի հանդիսանում իռլանդացու նամակագրության և հիմնական աշխատությունների խորը ուսումնասիրության արդյունքում արված եզրակացություն, բացառությամբ այն դեպքի, եթե գրողը որոշակի դրդապատճառից ելնելով դրանցում թաքցրած լինի հավատն ու բողոքականությունը։ Եթե վեպերում չի երևում կաթոլիկության արտահայտված և տրամաբանված քննադատություն, ինչպես ''Դիմանկարում'', ապա դա երևում է դրանց ծաղրական սխեմաներում, ինչպես որ ''Ուլիսի'' բազմաթիվ էջերում։ Ընդհանուր առմամբ՝ գրողի վերաբերմունքը կրոն երևույթի հանդեպ<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 25 y en la intr. de ''Ulises''</ref>, ինչպես երևում է, միշտ եղել է սառը և ''պրոֆեսիոնալ՝'' չբացահայտվելով վերջին երկու մեծ վեպերում։ Այլ բան է, որ հակակղերական ու հակակրոնական դժգոհությունը<ref>Terence Brown, por ejemplo, describe "A mayor gracia de Dios" y "Las hermanas" como las dos piezas más notoriamente anticlericales de ''Dublineses''. Trad. libre Brown, ''op. cit.'', p. xxx</ref> և սարկազմը հաճախ են մարմնավորվում հայհոյանքների մեջ<ref>García Tortosa, en ''Anna Livia Plurabelle'', p. 23</ref><ref>Para Harry Levin, la parodia de misa con que arranca ''Ulises'' constituye una blasfemia, «estridentemente repetida» cuando Stephen hace su entrada en el burdel, en "Circe". Trad. libre Levin, 88</ref><ref>W. Y. Tindall apunta que este mismo episodio se planteó como una «black mass», una [[misa negra]]. Trad. libre Tindall, 79</ref>։ Ումբերտո Էկոն իր աշխատության՝ ''Ջոյսի պոետիկան'', «Ջոյսի կաթոլիկությունը» գլխում նշում է «սև ծեսի» մասին, որը իրագործվում է ''Ուլիսի'' "Circe" տեսարանում, ինչպես նաև "Nausicaa"-ում ներկա պատարագային հայհոյանքը. կանոնակարգը մեկ անգամ մերժած Ջոյսի մոտ, ինչպես որ միջնադարյան թափառական եպիսկոպոսների, «մնում է ծիսական արարողության միջոցով մատուցվող հայհոյանքի զգացումը։ [...] նա լքում է հավատը, սակայն կրոնական մոլուցքը չի լքում Ջոյսին։ Անցյալ բողոքականության ներկայությունները նրա ստեղծագործության մեջ շարունակ ծագում են սեփական միֆաբանության և դաժան հայհոյիչների տեսքով, որոնք յուրովի բացահայտում են աֆեկտիվ հետքերը։ [Ջոյսին վերագրվող "կաթոլիկություն" տերմինը] տեղին է նկարագրելու նրան, ով մերժել է դոգմատիկ էությունը և արմատախիլ է արել որոշակի բարոյական փորձառություն, որպես մտավոր սովորություն պահպանում է ռացիոնալ կառույցի արտաքին ձևերը և ունի զգայական դիրքորոշում, որը հաճախ անգիտակից է կանոնների, ծեսերի, ծիսական պատկերների հանդեպ»<ref>Eco, 15-17</ref>։ Ջերի Ջոնսոնը՝ ջոյսյան բազմաթիվ գործերի հրատարակիչը, այդ նախադասությունը մեկնաբանում է կիսակենսագրական հիմքեր ունեցող ''Դիմանկարի'' հերոսի միջոցով. «Սեփական խոսքերը մատնում են նրան։ [...] Իր ազգությունից, լեզվից, կրոնից փախչելուց հեռու լինելով՝ Սթիվենը դրանք միշտ իր հետ է պահում»<ref>Trad. libre: «His own words betray him. [...] Far from scaping nationality, language, religion, Stephen will carry them everywhere with him». Johnson en ''A Portrait...'', p. xxxv</ref>։ «Դժվար թե կասկածելի լինի այն —նշում է Հերբերտ Ս. Գորմանը՝ Ջոյսի առաջին կենսագիրը,— որ ''Ուլիսի'' որոշ հատվածներում առկա անպարկեշտությունը, անասելի վուլգարիզմը, կեղտոտությամբ դիտավորալ պարծենալը եկեղեցու պատճառով զգացած հոգևոր ու բարոյական ահռելի ճնշման ուղղակի հետևանքն են»<ref>Trad. libre: «We can hardly doubt that the obscenity, the unspeakable vulgarity, the deliberately flaunted filth of portions of ''Ulysses'' are the direct result of a startled recoil from the terrific mental and moral oppression of the church». Gorman, 127</ref>։ ''Դուբլինցիների'' իռլանդացի հրատարակիչ Թերենս Բրաունը հիշում է, որ Ջոյսը Celtic Revival-ի իր կոլեգաների հետ, որոնք մեծամասնությամբ ագնոստիկներ կամ բողոքականներ էին, կիսում էր այն համոզմունքը, որ Իռլանդիայի չարիքները գալիս են անգլիացիների կողմից երկիրը տիրապետելուց։ Սակայն հատկապես Ջոյսը գտնում էր, որ իր երկրի մյուս մեծ ուժը՝ կաթոլիկ եկեղեցին, իր հայրենակիցների համար շատ ավելի վնասակար է, քանի որ ոչ ոք չէր քննարկում դրա իշխանությունը<ref>Trad. libre Brown en ''Dubliners'', p. xxix</ref>։ Բրաունը հղում է անում Ջոյսի շիրմաքարի փորագրությանը. «Չեմ հասկանում, թե ինչ իմաստ ունի եկեղեցական բռնապետության դեմ աղմուկ բարձրացնելը, երբ Հռոմի եկեղեցին է, որ տիրացել է հոգիների պալատին»<ref>Trad. libre: «I do not see what good it does to fulminate against the English tiranny while the Roman tiranny ocuppies the palace of the soul». Citado por Brown, en ''op. cit.'', p. xxx</ref>։ Հարրի Լեվինը իր կողմից Ջոյսին սահմանում է որպես «փարիսեցի իռլանդացի, կաթոլիկ հերետիկոս [...], արտաքսված և արտագաղթած, առանց հայրենիքի և առանց հավատալիքների մարդ»<ref>Trad. libre: «[...] a Parisian Irishman, and a heretical Catholic [...], expatriate and excommunicate, the man without a country and without a belief». Levin, 178</ref>։ Իսկ իսպանացի պրոֆեսոր Ֆերնանդո Գալվանը՝ ''Դուբլինցիների'' քննադատական մի հրատարակության պատասխանատու, այդ աշխատության նախաբանում խոսում է «հեղինակի խոստովանած ագնոստիկության մասին»<ref>''Op. cit.'', p. 58</ref>։ Այսպես թե այնպես, 1904թ. օգոստոսին կնոջը՝ Նորա Բարնաքլին ուղղված մի նամակում Ջոյսը ավելի բացահայտ է գտնվում.<blockquote>Իմ հասկացողությունը մերժում է ներկայիս սոցիալական բոլոր կանոնները և [[քրիստոնեություն]]ը. օջախը, ընդունված արժանիքները, կյանքի դասակարգերը և կրոնական դոկտրինաները։ [...] Վեց տարի առաջ թողեցի կաթոլիկ եկեղեցին ամենաջերմեռանդ ատելությամբ։ Ինձ համար անհնար էր այնտեղ գտնվելը իմ բնական իմպուլսների պատճառով։ Թաքուն կերպով պատերազմ արեցի դրա դեմ, երբ ուսանող էի, և հրաժարվեցի ընդունել ինձ առաջարկված դիրքորոշումները։ Այդպես անելով՝ վերածվեցի մի մուրացիկի, սակայն պահպանեցի հպարտությունս։ Այժմ բացահայտ եմ պատերազմ անում՝ գրով, խոսքով և գործով<ref>Carta de Joyce a Nora, de 29/08/1904, en ''Cartas escogidas'', tomo I, pp. 85-86</ref><ref>«My mind rejects the whole present social order and Christianity -home, the recognised virtues, classes of life, and religious doctrines. […] Six years ago I left the Catholic church, hating it most fervently. I found it impossible for me to remain in it on account of the impulses of my nature. I made secret war upon it when I was a student and declined to accept the positions it offered me. By doing this I made myself a beggar but I retained my pride. Now I make open war upon it by what I write and say and do.»: ''Selected Letters of James Joyce'', pp. 25-26</ref></blockquote>Իսկ հեղինակի բարեկամների վկայությունը հետևյալն է. «Կաթոլիկության հետ եղբորս կապերի խզումը այլ պատճառներ ուներ։ Նրա համար առաջնային էր պահպանել իր իրական հոգևոր կյանքը այն կեղծ գոյության ավերածությունից, որը պարտադրված էր։ Կարծում էր, որ պոետները, ըստ իրենց տաղանդի և անհատականության, իրենց ազգի հոգևոր կյանքի իրական կրողներն էին, իսկ քահանանները ոչ այլ ինչ էին, եթե ոչ շահագործողներ։ Ատում էր կեղծիքը և հավատում էր անհատական ազատությանը այնպիսի ուժգնությամբ, որպիսին երբևէ որևէ մեկի մոտ չեմ տեսել»,- գրում է Ստանիսլաուսը հիշողությունների իր գրքում՝ ''My Brother's Keeper'' [''Եղբորս պահապան հրեշտակը'' ] (1957թ.)<ref>Trad. libre: «My brother’s breakaway from Catholicism was due to other motives. He felt it was imperative that he should save his real spiritual life from being overlaid and crushed by a false one that he had outgrown. He believed that poets in the measure of their gifts and personality were the repositories of the genuine spiritual life of their race and the priests were usurpers. He detested falsity and believed in individual freedom more thoroughly than any man I have ever known». Stanislaus Joyce, en ''My Brother's Keeper'', p. 120</ref>։ Ինչպես տեսնում ենք, վերջիվերջո, Նորա Բարնաքլի արձագանքը ամուսնու թաղման ծիսակարգի անցկացման վերաբերյալ միանգամայն արդարացված է. «Չեմ կարող նրա հետ այդպես վարվել»<ref>Citado en Ellmann, 832</ref><ref>Arthur Power dedica varias páginas, en su aportación a ''A Bash in the Tunnel'', a ilustrar la conmovedora lealtad de Nora hacia su esposo. En cierta ocasión en que coincidió con ella, ya viuda, en París, viéndola sola y enferma, le preguntó por qué no regresaba a su país, Irlanda. «¿Cómo? —gritó ella, histérica—. ¡Allí quemaron los libros de mi marido!» Para Power, Nora Barnacle, al contrario de lo que muchos supusieron, fue una persona avisada y perspicaz, firme en sus juicios, y dotada de un gran encanto irlandés, con unos ojos misteriosamente seductores. Trad. libre Power en ''op. cit.'', pp. 185 y ss.</ref>։ == Ստեղծագործություն == Իր կյանքի ընթացքում՝ 1907-1939թթ., Ջոյսը տպագրում է մի կարճ, բայց ազդեցիկ ստեղծագործություն, որը գրքերի գիրք է համարվում։ Խոսքը պատմվածքների ժողովածուի մասին է՝ ''Դուբլինցիներ'', պոեզիայի երկու գիրք՝ ''Կամերային երաժշտություն'' և ''Խնձոր պոեմներ'', թատերական մի գործ՝ ''Վտարանդիներ'', և այն երեք վեպերը, որ նրան հայտնի դարձրին՝ ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը, Ուլիս'' և ''Ֆիննեգանի հոգեհահացը''։ Բացի այդ, այս գրողից պահպանվել է նաև մի անավարտ վեպ՝ ''Հերոս Սթիվենը'', մի շարք էսսեներ՝ արձակ և չափածո, մի քանի պոեմ և մանկական երկու պատմվածք, որ նվիրել է իր թոռանը, ինչպես նաև նրա նամակագրությունը։ Ջոյսը մեծապես ազդվել է հետևյալ գրողներից՝ [[Հոմերոս]], [[Դանթե Ալիգիերի|Դանտե Ալիգիերի]], [[Թովմա Աքվինացի]], [[Ուիլյամ Շեքսպիր]], Էդուարդ Դյուժարդեն, [[Հենրիկ Իբսեն]], [[Ջորդանո Բրունո]], [[Ջամբատիստա Վիկո]], Ջոն Հենրի Նյուման և ուրիշներ։ === Դուբլինցիներ === [[Պատկեր:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 restored.jpg|thumb|upright|left|Ջոյսը 1915թ.]] ''Դուբլինցիները'' Ջոյսի պատմվածքների միակ գիրքն է, որ սկսել է գրել [[Դուբլին]]ում 1904 թ. և ավարտել Տրիեստեում 1917 թ.: Սկզբում այն ընդգրկում էր 12 պատմվածք, որոնց հետո ավելացվում են ևս երեքը<ref>Galván, en ''Dublineses'', p. 21</ref>։ Միանգամայն ռեալիստական ոճով գրված պատմվածքները փորձում են պատկերել այն լճացումն ու անմխիթար վիճակը, որում հայտնվել էր Դուբլինի հասարակությունը XX դարի սկզբին։ Դրանք «կաթվածահարության պատմություններ» են<ref name=ref_duplicada_4>Galván, 30</ref><ref>Johnson, en ''Dubliners'', p. xi</ref><ref>Burgess, 38</ref><ref>Trad. libre Brown, en ''Dubliners'', p. xxxi y ss.</ref>, երիտասարդ տարիքում այդ քաղաքից ստացած բացասական փորձառության արտացոլանքներ, որ, ինչպես հեղինակի մյուս ստեղծագործությունները, ինքնակենսագրական հզոր տարր ունեն<ref name=ref_duplicada_4 /> Որոշ պատմվածքներ վերաբերում են մանկության, մյուսները՝ հասուն տարիքին, սակայն բոլորում էլ գնահատելի է հեղինակի գրեթե մոլագար ցանկությունը՝ հավատարիմ մնալու ճշմարտությանը, որ տեսել և լսել էր, ճշմարտություն, որը նա երբեք չի փոխում կամ աղավաղում<ref>Johnson, en ''Dubliners'', p. viii</ref>։ Ըստ նրա կարևորագույն կենսագիր Ռիչարդ Էլմանի՝ գրողը «ցանկանում էր, որ իր ժամանակակիցները, իսկ մասնավորապես՝ իռլանդացիները, մի պահ նայեն իրենք իրենց ծակոտկեն հայելու մեջ, ինչպես նա էր ասում, բայց ոչ ինքնաոչնչացման նպատակով։ Պիտի ճանաչեն իրենք իրենց՝ ավելի ազատ և ավելի կենդանի լինելու համար»<ref>Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 130</ref><ref>Según W. Y. Tindall, en ''Dublineses'', la ciudad representa el corazón de la parálisis, y todos sus habitantes, sus víctimas; pero el propósito de la obra, de índole moral, no es la parálisis en sí misma, sino su revelación a aquellas. Trad. libre Tindall, 4</ref>։ Ամենափոքր մանրուքներին անգամ հավատարիմ մնալու այդ մոլուցքը այն պատճառներից էր, որոնք դժվարացրին ''Դուբլինցիների'' տպագրությունը։ Ձեռագիրը 1906 թ. սկզբներին արդեն մի հրատարակչի մոտ էր, սակայն չի տպագրվում մինչև 1914 թ.՝ հեղինակի ընկերներ Էզրա Փաունդի և Ու.Բ. Յեյթսի անվերապահ օգնության միջոցով։ Առարկությունները, որ արվում էին հեղինակին, հիմնականում բարոյական բնույթի էին, իսկ դրանք եզրափակում էին տպագրիչները, որոնք հրաժարվում էին տպել մի բան, որն իրենց անհարմար դրության մեջ էր դնում։ Քննադատ Ֆերնանդո Գալվանը հիշում է, որ «որքան էլ այսօր մեզ աբսուրդային թվա, դարաշրջանի օրենքները տպագրիչներին պատասխանատու էին դարձրել իրենց տպած ցանկացած գործի համար, որի պատճառով էլ այդ գործիչները գրաքննության էին ենթարկում այն արտահայտությունները, որոնք վիրավորական էին համարում, որպեսզի խուսափեն օրենքի առաջ պատասխան տալուց»<ref>Galván, 31</ref>։ [[Պատկեր:James Joyce Bridge.jpg|thumb|300px|Ջեյմս Ջոյսի կամուրջը Դուբլինում՝ քաղաք, որը ոգեշնչել է հեղինակին իր ողջ գրական գործունեության ընթացքում]] Պատմվածքները տարբեր հատվածներում պարունակում են այն, ինչը Ջոյսը կոչում է Էպիֆանիա՝ խորը ճշմարտությունների բացահայտումներ կամ լուսավորումներ, որ անսպասելիորեն փոխում են մարդկանց հոգին կամ գիտակցությունը։ Այս էպիֆանիաները, որոնք հայտնվում են նաև նախորդ գործերում՝ ''Հերոս Սթիվենում'' և ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարում'', ծագում են կրոնական լեզվից, որում դրանք հղում են անում աստվածահայտնությանը։ Ըստ Ջերի Ջոնսոնի՝ գրքի անգլերեն հրատարակության պատասխանատուի, խոսքը մի «տերմինի մասին է, որը ընդունված է քննադատական լեզվում, սակայն հենց Ջոյսն է ի սկզբանե այն վերցրել [...] կաթոլիկ ծիսակատարության լեզվից՝ կիրառելով այն արվեստի նպատակներով»<ref>Trad. libre Johnson en la introducción de ''Dubliners'', p. xxvii</ref>։ Հրատարակվելուց հետո գիրքը խանդավառությամբ չընդունվեց։ Թեև որոշ քննադատներ գովաբանեցին այն, ընդհանուր առմամբ հեղինակը քննադատվեց առօրյա կյանքի չնչին ու տհաճ կողմերի վրա այդքան մեծ շեշտադրություն դնելու համար։ Բացասական առումով նրան համեմատեցին կրկին իռլանդացի Ջորջ Մուրի հետ, իսկ պատմվածքները համարվեցին փաստարկներից զուրկ և հանդարտ ու միատարր ոճի<ref>Galván, 39</ref>։ [[Էզրա Փաունդ]]ը, այնուամենայնիվ, ''The Egoist'' ամսագրում Ջոյսի ոճը համեմատում է ֆրանսիական արձակի լավագույն ոճի հետ՝ գովաբանելով այն, ինչպես նաև դրա «ոճագիտական խտությունը»<ref>Galván, 41-42</ref>։ <blockquote>Երեխան ճչաց. -Ա՜յ, հայրի՜կ,- և վերադարձավ սեղանի մոտ՝ վազելով ու ցնցվելով։ Սակայն մարդը ընկավ նրա հետևից և բռնեց նրա շորից։ Երեխան անհույս շուրջբոլորը նայեց, սակայն, տեսնելով, որ փախչելու տեղ չկա, ընկավ ծնկների վրա։</blockquote><blockquote>- Տեսնենք էլի կանջատես լույսը,- ասաց տղամարդը՝ վայրի կերպով ձեռնափայտով խփելով նրան։ -Դե, ստացիր, անիծյալ։</blockquote><blockquote>Երեխան ցավ զգաց, երբ փայտը վնասեց նրա մկանը։ Ձեռքերը օդում միացրեց իրար, իսկ ձայնը վախից դողաց.</blockquote><blockquote>- Ա՜յ, հայրի՜կ,- բղավում էր նա։ - Մի ծեծիր ինձ, հայրիկ։ Քեզ համար Հայր մերը կարտասանեմ... Քեզ համար ավե Մարիան կաղոթեմ, հայրիկ, եթե չծեծես ինձ... Քեզ համար Հայր մերը կարտասանեմ<ref>Relato "Duplicados", en ''Dublineses'', versión de G. Cabrera Infante, p. 84</ref></blockquote> Խոսե Մարիա Վալվերդեի համար այսօր դժվար է պատկերացնել, որ այդքան թափանցիկ ու պարզ պատմվածքները կարող էին սկանդալի առիթ դառնալ.քննադատները ելնում էին հատկապես ոճի, առարկայի տարրական մաքրությունից՝ ուղիղ ու անհատական, «որն այդպես անսահման ուժ է հաղորդում նրան, ինչը պատկերում է»<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 35</ref>։ Վալվերդեն ավելացնում է. «Նատուրալիստ ոչ մի ծանրակշիռ գրող չէր կարող հազարավոր էջերի սահմաններում տալ այդ շրջանի Դուբլինի այդքան հստակ պատկերը և ձանձրալի, բայց բացահայտող միջադեպերի միջոցով ցույց տալ կյանքի բազմադարյա դրաման»<ref name="Ibíd"/> Հ''ամաշխարհային գրականության պատմության'' մեջ Դե Ռիկերը և վերոնշյալ Վալվերդեն կարևորում են հատկապես այդ պատմվածքների «արտահայտիչ մաքրությունը»՝ միաժամանակ ընդգծելով, որ դրա տպագրության ժամանակ ի հայտ եկած դժվարությունները կարող էին ծագած լինել բրիտական արքայական ընտանիքի կողմից դրված արգելքի պատճառով, քանի որ գրքում հղումներ կա նաև նրան<ref>''op. cit.'', ed. Planeta, tomo IX, p. 269</ref>։ Էնթընի Բուրգեսը ''Դուբլինցիներում'' նկատում է ջոյսյան աքսորի առաջին մեծ պտուղը. «Այսօր մեզ կարող է մեղմացուցիչ հանգամանք թվալ, սակայն պատճառն այն է, որ խոսքը կատարսիսային երևույթի մասին է, որի հանդեպ բոլորս հիմա հանդուրժողականություն ենք զարգացրել։ [...] ''Դուբլինցիները'' ամբողջությամբ նատուրալիստական է, և ոչ մի տեսակի ճշմարտություն անվնաս չէ. ինչպես Էլիոթն է ասել՝ տեսակը չի կարող չափից դուրս իրականություն հանդուրժել»<ref>Trad. libre Burgess, 36-37</ref>։ Իռլանդացի քննադատ և գրքի հրատարակիչ Թերենս Բրանունը ուսումնասիրում է գործի կուռ մասերը, որ երևում են պատմության հաճախակի զուգահեռների ու համարժեքությունների մեջ՝ մինչև այն կետը, երբ անգամ առաջին և վերջին պատմվածքների վերնագրերը (''Քույրերը'' և ''Մեռյալները'') կարող էին հրաշալի կերպով փոխանակվել տեղերով, որը չէր ազդի դրանց ընդհանուր իմաստի վրա։ Նման տեխնիկական ցուցադրությունների միջոցով Ջոյսը նպաստել է «կարճ պատմվածքի՝ որպես ուշագրավ տնտեսմամբ ու հետևություններով հագեցած գեղարվեստական ձևի գրական նշանակությունը ցույց տալուն»<ref>Trad. libre Brown, en ''op. cit.'', pp. xxxviii y xxxix</ref>։ Գրքում առկա բազմաթիվ ինտերտեքստուալ բովանդակությունները մեկնաբանողների թվում է Ջոյսի ընկեր Ֆրենկ Բուդգենը. «Սթիվենը [Դեդալուսը] առաջին անգամ որպես կերպար հայտնվում է ''Պատանի ավեստագետի դիմանկարում'', սակայն կասկած չկա, որ նա ''Դուբլինցիների'' առաջին երեք ուսումնասիրությունների անանուն պատմողն է»<ref>Trad. libre: «Stephen first appears as a named person in ''A Portrait of the Artist as a Young Man'' but there is no doubt that he is the unnamed narrator of the first three studies in ''Dubliners''». Budgen, 58</ref>։ Հետևելով իր ռեալիստական խառնվածքին՝ Հարրի Լեվինը գրքում տեսնում է ազդեցություններ [[Անտոն Չեխով|Չեխով]]ից, [[Չարլզ Դիքենս|Դիքենս]]ից և [[Շերվուդ Անդերսոն]]ից<ref>Trad. libre Levin, 40</ref>, իսկ Ջերի Ջոնսոնը՝ [[Հենրիկ Իբսեն]]ից<ref>Johnson, en ''Dubliners'', p. vii</ref>. այս ուսումնասիրողը նաև ընդգծում է քսաներկուամյա տղայի «հասուն էսթետիկ տաղանդը», որն ընդունակ է ստեղծել մի զարմանալի պատմվածք, որը փակում է ժողովածուն՝ ''Մեռյալները''<ref>Ibíd., p. xxxix</ref>։ Ու.Յ. Տինդալը գտնում է, որ Գաբրիել Քոնրոյի կերպարի տակ Ջոյսի մութ դիմանկարն է, որը Դուբլինում մնալով ամուսնացել էր Նորայի հետ (նրան ներկայացնում է Գրետան), դասավանդում էր համալսարանում և հոդվածներ էր գրում ''Daily Express-ի'' համար<ref>Trad. libre Tindall, 6-7</ref>, մինչդեռ Բուրգեսի համար «''Մեռյալները'' գուցե հեղինակի ամենաանձնական գործն է դուբլինյան քրոնիկոնում»։ Բրիտանական հանրագիտարանը այս պատմվածքը համարում է երբևէ գրված լավագույններից մեկը<ref>Trad. libre Burgess, 43</ref>։ === Պատանի արվեստագետի դիմանկարը === [[Պատկեր:A Portrait of the Artist as a Young Man.jpg|thumb|200px|''[[The Egoist]] ամսագրի կազմը'']] ''Դիմանկարը'' կիսակենսագրական վեպ է<ref>Para Stanislaus Joyce, en contra de la opinión general, esta obra no era autobiográfica, sino una «creación artística». Trad. libre S. Joyce en ''My Brother's Keeper'', p. 39</ref><ref>Tindall, como Levin y la mayoría de los críticos, afirma que Joyce tomó todos los materiales de su experiencia personal, aunque siendo de natural «divertido y chispeante, hizo a su protagonista muy solemne»; por este y por otros motivos la obra no puede ser considerada estrictamente una autobiografía. Trad. libre Tindall, 53</ref><ref>Jeri Johnson recuerda que el propio Joyce participó a su hermano Stanislaus su intención de escribir una novela «almost autobiographical» (casi autobiográfica). Añade Johnson que más claramente autobiográfica es ''Stephen Hero''. Trad. libre Johnson, en ''A Portrait...'', xii-xiii</ref>, որը պատկանում է ''Bildungsroman'' (ուսուցողական վեպ) կոչվող ժանրին։ Սկզբում տպագրվել է ''The Egoist'' ամսագրում հատվածների տեսքով 1914-1915թթ., իսկ 1916թ. արդեն որպես ամբողջական գիրք<ref name=ref_duplicada_3>Galván, en ''Dublineses'', p. 36</ref>։ Խոսե Մարիա Վալվերդեի համար այս ստեղծագործությամբ իռլանդացին հասնում է գրողի ամբողջական կարգավիճակի<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 44</ref>, իսկ ըստ Հերբերտ Գորմանի՝ Ջոյսը դառնում է հենց ինքը<ref>Trad. libre Gorman, 65</ref>։ ''Դիմանկարը'' Սթիվեն Դեդալուս անունով մի տղայի պատմությունն է, որը Ջոյսի ալտեր էգոն է, քանզի վեպում շատ են հեղինակի իրական կյանքի վրա հիմնված տեսարանները։ Հերոսի ազգանունը հղում է անում [[Դեդալոս]]ին՝ հունական միֆաբանության մեջ ճարտարապետ ու արհեստավոր, որը կառուցել էր [[Կրետե]]ի հայտնի լաբիրինթոսը, որտեղ բանտարկված է [[Մինոտավրոս]]ը։ ''Դիմանկարը'' 1905թ. մի նախնական տարբերակ է ունեցել, որը չի տպագրվել՝ ''Հերոս Սթիվենը''։ Ինչպես նշում են հեղինակի կենսագիրները, այս վերջին վեպը գրվել է Ջոյսի համար խորը հուսահատությունների շրջանում, և հավանաբար նրա կին Նորան է խնդրել թողնել գրելը Տրիեստեում, որտեղ Ջոյսը ձեռագիրը նետել է բուխարու կրակի մեջ, սակայն գրողի քույրը փրկել է այն<ref>Galván, en ''Dublineses'', p. 35</ref>։ ''Ուլիսի'' խմբագիր Սիլվիա Բիչի վարկածն այն է, որ Ջոյսը ձեռագիրը նետել է կրակը այն բանից հետո, երբ մի հրատարակիչ, որը թվով քսաներորդն էր, որին նա ուղարկել էր այդ ձեռագիրը, վերադարձրել է այն, իսկ Նորան ձեռքերը այրելու վտանգի տակ հանել է այն կրակից։ Ամեն դեպքում ձեռագիրը տարիներ անց հանգեցնում է ''Դիմանկարի'' ստեղծմանը, որի տպագրությունը հնարավոր է դառնում Էզրա Փաունդի օգնության շնորհիվ, ինչպես որ ''Դուբլինցիների'' դեպքում էր<ref name=ref_duplicada_3 />։ Ընդհանուր առմամբ վեպում արտացոլված է զգայուն պատանու պայքարը իր ժամանակի բուժուական հասարակության համոզմունքների դեմ, իսկ մասնավորապես՝ կաթոլիկական և իռլանդական։ Պատումը վարում է հենց ինքը Սթիվենը (այս անունը կարող է հղում լինել քրիստոնեական առաջին նահատակ Սուրբ Սեբաստիանին), որի սուբյեկտիվությունը զարգացվում է հինգ լայնածավալ տեսարաններում կամ գլուխներում։ Առաջին էջերում պատումը անուղղակի ազատ ոճ ունի՝ նման ներքին մենախոսության։ Այս հնարքի միջոցով կերպարը՝ փոխակերպված պատումը վարողի հետ (կամ հակառակը), ակնհայտ կերպով արտահայտում է իր մտքերը այնպես, ինչպես դրանք ծնվում են իր գլխում, շատ հաճախ նաև պատահականորեն։ Այնուհետև գալիս է դասական՝ երրորդ դեմքի կողմից պատմելու ոճը։ ''Դիմանկարին'' և Ջոյսին շատ բնորոշ է ոճական էվոլյուցիան, առաջխաղացումը, որը հեղինակը հանդիպադրում է կերպարի կյանքի հաջորդական էտապներին։ Դրանով առաջին էջերում պատկերված երեխայի թոթովանքից անցում է կատարվում վեպը եզրափակող արդեն մաքրագործված շրջանների, որոնցում արտահայտվում է համալսարանականի անհանգստությունը։ Ոճերի այս միախառնումը իր լավագույն դրսևորումն է ունենում ''Ուլիսում'' (1922թ.)՝ հեղինակի գլուխգործոցում, որի գլխավոր կերպարը կրկին Սթիվեն Դեդալուսն է։ Աղբյուրներից մեկը հիմնվում է հիշողության չհրապարակված մի մոտեցման վրա. «Նոր բարդության մի մասը ծագում է Ջոյսի կողմից հատուկ ոճի զարգացումից, որի նպատակն է հիշողության փոփոխական հատկության գրավումը, մի մասն էլ գալիս է պատումի կառուցվածքից, որը շեշտադրում է կրկնությունը շարունակական, քրոնոլոգիական զարգացման փոխարեն։ ''Դիմանկարում'' տեսնում ենք Սթիվենի կյանքի կտրուկ շրջադարձերը ավելի պարզ ու կանոնավոր կերպով, քան ''Հերոս'' ''Սթիվենում''»<ref>Trad. libre: «Part of the new complexity arises from Joyce's developing a differential style for capturing the shifting quality of memory; part of it arises from a narrative structure that emphasizes repetition rather than continuous, chronological development. In ''A Portrait'' we see the swerving in Stephen's life more clearly and more regularly than in ''Stephen Hero''»: John Paul Riquelme: "''Stephen Hero'' and ''A Portrait of the Artist as a Young Man''", en ''The Cambridge Companion...'', p. 116</ref>։ Էնթընի Բուրգեսի համար ստեղծագործությունը լի է սիմվոլներով, հիմնականն այն է, որը վերստեղծում է ամենակոպիտ տարրերի՝ հողի ու ջրի ստրկությունից փախչել փորձող մի արարածի, որը ցավով սովորում է թռչելու արվեստը<ref>Trad. libre: «''A Portrait...'' has many symbols, but the fundamental one is of a creature trying to escape from the bondage of the grosser elements, earth and water, and learning painfully how to fly». Burgess, 50</ref>։ Բացի այդ՝ արձակը և քննարկված հարցը դառնում են միևնույն և անբաժանելի բանը, որն էլ XX դարի առաջին մեծ պատումային խզումն էր<ref name="Ibíd"/><ref>[[Herbert Gorman]] opina que esta obra supone «nada menos que la introducción de un nuevo sistema, un nuevo ''modus operandi'', para desvelar la vida». Trad. libre Gorman, 65</ref>։ Հարրի Լեվինը այս վեպում տեսնում է Ջոյսի կյանքի առաջին քսան տարիների բառացի արտապատկերումը, թեև, ի տարբերություն մյուս ինքնակենսագրությունների, շեշտը դրվում է գլխավոր հերոսի զգայական և ինտելեկտուալ արկածների վրա։ Մյուս կողմից, վեպը կտրուկ վերաբերմունք ունի գլխավորից բացի բոլոր կերպարների հանդեպ։ Երրորդ գլխում ճիզվիտների կողմից [[Դժոխք]]ի մասին ապոկալիպտիկ պատմությունների առկայությունը նմանություն ունի ''[[Մոբի Դիք|Մոբի Դիկում]]'' և ''[[Կարամազով եղբայրներ]]ում'' արտահայտված մտքերին<ref>Trad. libre Levin, 50-59</ref>։ Տինդալի համար երկրորդական կերպարները գործողությունը հատում են ստվերների պես, սադրանքների կամ պարզապես խթանների տեսքով, որպեսզի օգնեն զարգացնել գլխավոր հերոսի տեսլականը, այնպես, որ մանր դետալները գրեթե միշտ դառնում են արդարացումներ էպիֆանիաների համար։ Սթիվեն Դեդալուսին ամենաշատը տանջող մեղքը ամբարտավանությունն է՝ մեղքերից ամենամեծը, որը նրան՝ որպես անհատական փայլով օժտված արվեստագետի, հանգեցնում է [[Լյուցիֆեր]]ի ("նա, ով լույս է բերում") լույսի տակ հայտնվելուն և ''non serviam''-ի<ref>Trad. libre Tindall, 69-78</ref>։ Ջերի Ջոնսոնը՝ վեպի անգլերեն տարբերակի խմբագրուհին, իր ուշադրության մեծ մասը կենտրոնացնում է գլխավոր կերպարի և նրա կենսագրական իմաստի վրա. «Ամեն գլխում հանդիպում ենք գործողության զարգացման միևնույն մոդելին։ Ամեն մեկը բացվում է Սթիվենի կերպարի նվաստացած պահվածքով և ավարտվում հաղթական կերպով։ [...] Այս վեպում ամեն բան կատարվում է ըստ այն նշանակության, որը Ջոյսը տալիս է Սթիվենի կերպարին՝ բացահայտելով կերպարի այս կամ այն դետալը, ինչպես նաև այն մշակույթի, որում զարգանում է նա։ [...] Սթիվենը այնքանով է նման իր հեղինակին, որքանով որ տարբեր է։ [...] Ջոյսը գրել է մի վեպ, որը Սթիվենը երբեք չէր կարողանա գրել»<ref>Trad. libre: «[...] but unlike Stephen he emerged the other side and wrote a novel Stephen could never have written». Johnson, en ''A Portrait...'', pp. xv-xix</ref>։ ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' գրական մեծ արձագանք է գտել։ Օրինակ, դրա առաջին գլուխներում ներկայացված նորարարական ձևերը ոգեշնչել են [[Ուիլյամ Ֆոլքներ|Ուլիյամ Ֆոլքներ]]ին ստեղծելու ''[[Շառաչ և ցասում]]'' վեպում առկա այն տեխնիկան, որը նկարագրում է ապուշ հերոսի միտքը<ref>Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 119</ref>։ === Ուլիսես === Խոսե Մարիա Վալվերդեն՝ ստեղծագործության իսպաներեն տարբերակի թարգմանիչը, պատմում է, որ 1904թ. հունիսյան մի գիշեր Նորայի հետ ծանոթանալուց կարճ ժամանակ անց երիտասարդ Ջոյսը քայլում էր փողոցում, երբ նրա մտքով անցնում է իրեն հանդիպած աղջկան գովեստի խոսքեր ասել՝ առանց գիտակցելու, որ նա մի զինվորականի հետ է։ Հարված է ստանում և ընկնում, նրան օգնության է հասնում մի հրեա, որը քաղաքում հայտնի էր կնոջը դավաճանելու պրակտիկայով։ Տարիներ անց [[Հռոմ]]ում բանկում աշխատելիս մտածում է այդ դրվագը օգտագործել ''Դուբլինցիների'' մի պատմվածքի մեջ, սակայն իրականում այն դառնում է ''Ուլիսեսի'' սաղմը<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 21</ref>։ Ըստ իսպանացի քննադատ Ֆրանսիսկո Գարսիա Տորտոսայի՝ ''Ուլիսեսը'' XX դարի ամենաազդեցիկ, ամենաքննարկված և ամենահայտնի վեպերից է.մարդկանց մի մասը հղում է անում դրան, քանի որ սկանդալային է, իսկ մյուս մասը՝ որովհետև ավանգարդիստական բնույթ ունի, բառերի հանդեպ ստեղծագործական մոտեցում՝ Շեքսպիրից հետո ամենամեծը, և որովհետև բացահայտում է ժամանակակից մարդու ներաշխարհը։ Կան նաև այլ բնույթի արձագանքներ, որոնց պատճառով հրատարակությունից գրեթե հարյուր տարի անց չկա միասնական տեսակետ դրա նշանակության վերաբերյալ<ref>García Tortosa, en ''Ulises'', p. IX-XI</ref>։ [[Պատկեր:JoyceUlysses2.jpg|thumb|''Ուլիսեսի'' առաջին հրատարակությունը]] Խոսե Մարիա Վալվերդեն ուշադրություն է հրավիրում Ջոյսի բառային մեծ կարողության և ''Ուլիսես''֊ի ընթերցման մեծ դժվարության վրա։ Դրա հեղինակը՝ մեծ պոետը, բառային հուժկու հիշողություն ուներ և ստեղծագործության մեջ է ներդրել լեզվական անհամար ասոցիացիաներ, գրական մեջբերումներ, օպերաներից, երգերից հատվածներ, օտարալեզու բառեր, կատակներ, բառախաղեր, գիտական և աստվածաբանական տերմիններ...<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 9</ref> Այս ամենին հարկավոր է ավելացնել, որ վեպի յուրաքանչյուր գլուխ կամ հատված գրված է առանձին ոճով.ներքին մենախոսություն, արխայիկ շրջանի անգլերենի նմանակում, թերթի, թատրոնի լեզու, անգամ կատակերգական սխեմայով հարց ու պատասխան։ Նաբոկովի համար տեսակետների այս մշտական տեղաշարժը տալիս է ստեղծագործությունը «բազում կողմերից ճանաչելու հնարավորություն, այս կամ այն հարցի վերաբերյալ ավելի թարմ ու կենդանի պատկերացում»<ref>Nabokov, 423-424</ref>։ Ջոյսյան հետազոտող Հարրի Լեվինը իր ''James Joyce: a Critical Introduction'' [Ջեյսմ Ջոյս։ Քննադատական ներածություն] աշխատության մեջ խորը վերլուծության է ենթարկում հեղինակի այս և մյուս գործերը։ Ըստ նրա՝ լեզվի միջոցով կյանքի նմանակումը ոչ մի տեղ այդքան բառացիորեն չի զարգանում, ինչպես ''Ուլիսեսում'', այն աստիճան, որ հաղորդակցության կապող օղակը, գրքի հետ նույնականացումը դառնում են այնքան նեղ, որ ընթերցողի մոտ որոշակի անհարմարության զգացում են առաջացնում<ref>Trad. libre: «The act of communication, the bond of sympathy which identifies the reader with the book, comes almost too close for comfort». Levin, 81</ref>։ [[Ումբերտո Էկո]]յի կարծիքը համընկնում է այս կետում. ներքին մենախոսության հմուտ ղեկավարման արդյունքում «''Ուլիսեսի'' կերպարները մեզ թվում են ավելի կենդանի, ավելի իսկական, ավելի բարդ ու ավելի բնութագրելի, քան ավանդական ցանկացած լավ վեպում, որտեղ ամենուրեք ներկա հեղինակը կանգ է առնում մեզ բացատրելու և պարզաբանելու իր հերոսի ցանկացած ներքին բացասական դրսևորում»<ref>Eco, 86</ref>։ Այս առումով կանադացի քննադատ Հյու Քենները իր ''Joyce's Voices'' [''Ջոյսի ձայները''] ուսումնասիրության մեջ մանրամասն քննում է իռլանդացու՝ պատումը վարելու ձևերը (''ձայները''), որոնցից ամենաուշագրավը՝ կապված հեղինակի այդքան շեշտված ''օբյեկտիվության'' հետ, սինթեզվում է Քենների սահմանած «Քեռի Չարլզի սկզբունք»-ի հետ («Uncle Charles Principle»), որը վերաբերում է ''Դիմանկարի'' մի կերպարի։ Անուղղակի ազատ խոսքի ջոյսյան տարբերակը, ըստ Քենների, գեղարվեստական գրականության մեջ միանգամայն նոր ռեսուրս է, որի միջոցով պատմողի կերպարը «ինչքան էլ որ բառապաշարային առումով չեզոք լինի, մթագնվում է ոճերի բազմազանությունից, որ հանդիպում ենք ''Ուլիսեսում''»<ref>Trad. libre: «This is apparently something new in fiction, the normally neutral narrative vocabulary pervaded by a little cloud of idioms which a character might use if he were managing the narrative. In Joyce's various extensions of this device we have one clue to the manifold styles of ''Ulysses''». Kenner, 17. Es decir, que el personaje (o su punto de vista) usurpa subrepticiamente en ciertos lugares la función del narrador, o bien que el narrador, para contar, utiliza giros que solo usaría el personaje. Joyce escribe en el ''Retrato'' que el «tío Charles acudía (''repaired'', término más bien vulgar o arcaico en inglés) a su retrete», cuando, en las mismas circunstancias, un narrador clásico habría recurrido a un término más culto, como «se dirigía a», sesgo que confundió a [[Wyndham Lewis]] (pretexto de Kenner) y que se perdió en la traducción de [[Damaso Alonso]], quien dio «se encaminaba a» por ''repaired'' (p. 66, ''op. cit.'').</ref>։ Այդ պատճառով Ջոյսը գործի է դնում մի ''օբյեկտիվ'' պատմողի, որն իրականում այդպիսին չէ։ Սա հեղինակի համար խնդիր է ստեղծում, օրինակ, Բլումի մենախոսական ձայնը պատումը վարողի ձայնից տարանջատելու ժամանակ, անգամ նրա անձնական դատողությունների դեպքում<ref>Trad. libre Kenner, 16-32</ref>։ <blockquote>Mr Bloom entered and sat in the vacant place. He pulled the door to after him and slammed it tight till it shut tight. He passed an arm through the armstrap and looked seriously from the open carriage window at the lowered blinds of the avenue. One dragged aside: an old woman peeping. Nose whiteflattened against the pane. Thanking her stars she was passing over. Extraordinary the interest they take in a corpse. Glad to see us go we give them such trouble coming. Job seems to suit them. Huggermugger in corners. Slop about in slipper-slappers for fear he'd wake. Then getting it ready. Laying it out. Molly and Mrs Fleming making the bed. Pull it more to your side. Our winding-sheet. Never know who will touch you dead. Wash and shampoo. I believe they clip the nails and the hair. Keep a bit in an envelope. Grow all the same after. Unclean job.<ref>''Ulysses'', p. 88-89</ref></blockquote><blockquote>Պարոն Բլումը ներս մտավ և նստեց ազատ տեղում։ Իր հետևից հրեց դուռը և ամուր փակեց այն։ Թևն անցկացրեց հենակի մեջ և լուրջ հայացքով պատուհանի բաց հատվածից նայեց պողոտայի իջեցված շերտերին։ Ինչ-որ մեկը հայտնվեց նրա կողքին. մի ծեր շփոթված կին։ Ապակուն հպվելուց քիթը սպիտակել էր։ Շնորհակալ էր իր բախտի աստղին, որ դուրս էր գրվել։ Տարօրինակ է այն հետաքրքրությունը, որ ունեն դիակի հանդեպ։ Լավ է, որ գնում ենք, մեր գալով նրանց համար խնդիր էինք ստեղծել։ Աշխատանքը կարծես սազում է նրանց։ Անկյուններում շշուկներ։ Հողաթափերով սողում է՝ վախենալով արթնանալուց։ Հետո դա թողնում է պատրաստ։ Մաքրում է։ Մոլլին և տկն Ֆլեմինգը անկողին են գցում։ Ավելի շատ դեպի քո կողմը քաշիր։ Մեր ծածկոցը։ Երբեք չես իմանա՝ մահացած ժամանակ ով քեզ ձեռք կտա։ Օճառ և շամպուն։ Կարծում եմ, որ կտրում են եղունգներն ու մազերը։ Մի քիչ պահում ծրարի մեջ։ Հետո դրանք աճում են։ Կեղտոտ աշխատանք։</blockquote> Կրկին տեխնիկական տեսանկյունից Ստյուարտ Գիլբերտը՝ ''Ուլիսեսի'' առաջին մեծ ուսումնասիրողը, բացահայտում է ամենապարզ միջոցը, որ Ջոյսը կիրառել է իր կոմպոզիցիայի մեջ, և որը հատվածների կամ դրդապատճառների ներկայացումն է, որ կրկնվում են ամբողջ գրքում։ Այդ հատվածները ընթերցողի կողմից ընկալվելուց հետո շարժիչ են հանդիսանում՝ նպաստելով դրանց ճշգրիտ հասկանալուն<ref>Gilbert, 53-57</ref>։ Ստեղծագործության՝ ոճական տեսանկյունից ամենահարուստ գլուխներից մեկ շատ է ուսումնասիրվել. «''Արևի եզները'', ինչպես ''Ուլիսեսը'', բանավեճի մի դաշտ է, որում պոետիկ, վիպական ու տեքստաբանական ընթերցումները միախառնվում են՝ հավակնոտ պատասխաններ տալով ձևային և թեմատիկ հարցերի վերաբերյալ։ (Մարդկայինը, լեզվաբանությունը և էսթետիկ կյանքը ընդգրկվում են աճի և ծննդյան մի օրգանական փոխաբերության մեջ)»<ref>Trad. libre: «"Oxen of the Sun", like ''Ulysses'', is a contested terrain on which poetic, novelistic, and textual readings stake their claims. It offers ambitius answers to questions of formal and thematic unity. (Human, linguistic, and aesthetic life are all subsumed under an organic metaphor of growth and birth.)» Jennifer Levine: "''Ulysses''", en ''The Cambridge Companion...'', pp. 157-58</ref>։ Հարրի Լեվինն իր կողմից առանձնացնում է պատումի մի յուրահատկություն՝ կապված ներքին մենախոսության տեխնիկայի հետ. «Բլումի միտքը ոչ ''tabula rasa'' է, ոչ էլ ֆոտոպատկերում, այլ մի ֆիլմ, որը հանճարեղ կերպով կտրվում է և նորից միանում, որպեսզի ընդգծի առաջին պլանները և փոփոխական զգացմունքի գնալ-գալը, ուսումնասիրության որոշակի անկյունները և հիշեցումներով ''flashback-ները:'' Իր ներքին ամբողջությամբ ու շարունակականությամբ ''Ուլիսեսը'' ավելի շատ ընդհանուր բան ունի ֆիլմի հետ, քան թե գեղարվեստական այլ դրսևորումների»<ref>Trad. libre Levin, 82</ref>։ Հաճախ են նշվել նաև դրա շատ պարբերությունների՝ բացառապես երաժշտական արժանիքները, առավելապես՝ ''Ջրահարսները'' գլխի, որը երաժշտական քննադատ Ալեքս Ռոսի համար «ինքն իրենով պատկերների հակադիր հողմաղաց է, սերիալիզմի գրական համարժեքը»<ref name="Ross, Alex 2009. p. 564">Ross, Alex: ''El ruido eterno. Escuchar al siglo XX a través de su música''. Barcelona - Seix Barral, 2009. ISBN 978-84-322-0913-0, p. 564</ref>։ ''Ուլիսեսը'' տիտանական վեպ է՝ կարևորությամբ համարժեք XIX դարի այնպիսի ստեղծագործությունների, ինչպիսիք են ''[[Ոճիր և պատիժ]]ը'' կամ ''[[Աննա Կարենինա]]ն''։ Իզուր չէ, որ գրող [[Սեմյուել Բեքեթ]]ը, որ ավելի ուշ դառնալու էր Ջոյսի օգնականը, շատ դիպուկ կերպով այն կոչել է «oeuvre héroïque» (հերոսական ստեղծագործություն)<ref>Konstantinovic, Radomir: ''Beckett, mi amigo''. Ed. Littera - Barcelona, 2001. ISBN 84-95845-01-6, p. 105</ref>։ Պարունակում է մոտ 267.000 բառ և 30.000 բառից կազմված մի բառարան։ Անգլերեն հրատարակությունները 700-750 էջ են։ Ամբողջը բաժանված է 18 գլուխների՝ ստեղծագործությունն ընթերցելը և հասկանալը հեշտացնելու համար, քանի որ հեղինակը նման բաժանումներ չի արել, միայն տեսարանները բաժանել է երեք մասերի կամ հաջորդականությունների. 1ª: 1-3. 2ª: 4-15 և 3ª<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 10</ref>։ Գլուխները կամ տեսարանները հետևյալներն են. 1. [[Տելեմաքոս|Տելեմաք]], 2. [[Նեստոր]], 3. Պրոթեոս, 4. [[Կալիպսո (արբանյակ)|Կալիպսո]], 5.Լոտոֆագներ, 6. [[Հադես]], 7. Էոլո, 8. Լեստրիգոնները, 9. Սկիլլա և y Կարիբդա, 10. Թափառող ժայռերը, 11. Ջրահարսները, 12. Ցիկլոպը, 13. Նավզիկե, 14.Արևի եզները, 15. Ցիրցեա, 16.Եվմեոս, 17. [[Իթակե]] և 18. [[Պենելոպե]]<ref>García Tortosa, en el índice de ''Ulises'', p. 910</ref>։ Ըստ Հերբերտ Գորմանի՝ ''Ուլիսեսը'' կյանքի բացահայտումն է մեկ օրվա ընթացքում, և ընթերցողն արդյունքում գլխավոր հերոսին՝ Լեոպոլդ Բլումին, ավելի լավ է ճանաչում, քան ինքն իրեն<ref>Trad. libre: «[...] the revelation of all life in a single day. [...] We know this man better than we know ourselves». Gorman, 116-118</ref>։ Պատումի առմումով վեպը կենտրոնացած է երեք գլխավոր կերպարների հետագծերի վրա(ի թիվս հարյուրավոր այլ հերոսների) Դուբլին քաղաքում. քառասնամյա հրեա Լեոպոլդ Բլում<ref>Personaje elaborado según el modelo del [[Judío Errante]]; Bloom es en exceso "fisiológico" para Nabokov: p. 421.</ref><ref>Para [[Frank Budgen]], amigo inglés de Joyce, éste describió a su personaje en todos sus perfiles, pero además pretendía que fuera «un hombre pleno, un hombre bueno». Trad. libre: «I see him from all sides, and therefore he's all-round in the sense of your sculptor's figure. But he is a complete man, as well-a good man. At any rate, that is what I intend that he shall be». Budgen, 17-18</ref><ref>Para Stanislaus Joyce, Bloom tiene mucho de John Joyce. Por ejemplo, como su padre, Bloom era corredor de anuncios para un periódico; John Joyce trabajaba para el ''Freeman's Journal''. ''My Brother's Keeper'', p. 80</ref><ref>Levin afirma que Bloom es un exiliado en Dublín, lo mismo que Stephen es un dublinés en el exilio. Trad. libre ''Op. cit.'', p. 79</ref>, երիտասարդ համալսարանական Սթիվեն Դեդալուս (''Ջոյսի ալտեր էգոն''), որով բացվում է վեպը<ref>«Un tipo amargado y suspicaz al que el lector no acaba de visualizar claramente, proyección mental del autor, más que un ser cálido y nuevo creado por la imaginación del artista. [...] En el caso de Stephen, lo artístico es casi demasiado bueno para ser cierto». Nabokov, 420</ref><ref>Burgess descree de la calificación de "soberbio" para este personaje. «El simbolismo subyacente al naturalismo no sirve a la glorificación de Stephen, sino del arte. [...] En caso contrario, Stephen sería mero objeto decorativo pretencioso. [...] Su egoísmo no figura autoengrandecimiento: como un sacerdote de la Iglesia, representa al dios [el arte] del que él es mero agente». Trad. libre Burgess, 69</ref><ref>«Stephen es el Hamlet del siglo XX», señaló Gorman, prefigurando a Harold Bloom: Trad. libre Gorman, 119</ref>, և առաջինի կին Մոլլի Բլում<ref>Levin se refiere a la «placidez animal» de este personaje y a su actitud maternal hacia su marido, hacia Stephen y hacia todos los hombres; la actitud de una mujer que ha perdido a su único hijo varón. Trad. libre Levin, 110</ref><ref>Según Gorman, este personaje es el único en todo el libro que logra sus objetivos y sale triunfante, «los otros son intelectos derrotados», en referencia a Leopold y Stephen. Trad. libre Gorman, 208-209</ref>՝ իռլանդացու և հրեա-իսպանացու դուստր, որի երկար և արտառոց մենախոսությամբ էլ ավարտվում է վեպը<ref>Nabokov, 420</ref>։ Հարրի Լեվինը երկու բանալի է տալիս ''Ուլիսեսեսը'' հասկանալու համար. դրա էպիկական սիմվոլիզմը՝ հիմնված ''[[Ոդիսական]]ի'' վրա և նատուրալիստական մթնոլորտը՝ Դուբլին քաղաքի հավատարիմ արտացոլանքը<ref>Citado en ''Poesía completa'', p. 10. Para Levin, por otra parte, Joyce redescubre el antiguo mito de Odiseo como [[arquetipo]] para el hombre moderno: Trad. libre Levin, 67</ref>։ Այսպես, վեպը փոխաբերական կերպով հիմնված է տեսարանային այն սխեմայի վրա, որն առկա է [[Հոմերոս]]ի ''Ոդիսականում''։ Իրականում, Ջոյսը իր ընկերներին խորհուրդ էր տալիս ''Ուլիսեսեսին'' անցնելուց առաջ վերընթերցել հունական էպոսը<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 11</ref>։ Լեվինը պնդում է, այնուամենայնիվ, որ Ջոյսի ընթերցող, որ վերադառնում է դեպի Հոմերոս, իրականում ավելի շատ ուշադրություն է դարձնում տարբերությունների, քան թե նմանությունների վրա<ref>Trad. libre Levin, 70</ref>։ Հարոլդ Բլումը զուգահեռներ է անցկացնում շեքսպիրյան ''[[Համլետ (ողբերգություն)|Համլետի]]'' հետ, հատկապես Սթիվեն Դեդալուսի կերպարի մասով<ref name=ref_duplicada_1>Bloom, 425</ref>։ Դե Ռիկերը և Վալվերդեն իրենց հերթին գտնում են, որ «''Ուլիսեսը'' ամենադաժան կատակն է ռոմանտիզմի հանդեպ՝ այն կետը, որտեղ XIX դարի գրական իդեալները սարսափ են ապրում իրենց նման արմատական հայելու մեջ տեսնելով»<ref>De Riquer y Valverde en ed. R.B.A., p. 528</ref>։ Եվ չնայած ստեղծագործությունը լի է անպարկեշտություններով՝ «ճիշտ չի լինի ասել, որ այն անբարո գիրք է. կարծես բժշկական մի հետազոտություն է, որում բաց չի թողնվում և ոչ մի տհաճ մանրամասնություն»<ref name="Ibíd"/>։ Այս կողմի վերաբերյալ [[Ջորջ Օրուել]]ը իր "Inside the Whale" (''Կետի ներսում'') էսսեում գրում է. «''Ուլիսեսում'' ճշմարտացիորեն ուշագրավը [...] նյութի ընթացքն է։ [...] Այստեղ տեսնում ենք մատերիայի մի ամբողջ աշխարհ, որ մարդը համարում էր ի բնե անհաղորդ, իսկ ինչ-որ մեկը այն դասավորել է հաղորդակից դարձնելու համար»<ref>Citado por Valverde en la intr. a ''Ulises'', p. 43</ref>։ Հարրի Լեվինը վեպի՝ հոմերոսյան ծագման հերոսուհուն կապում է ասպետական ծաղրի ուխտավորների հետ, որ առկա են [[Միգել դե Սերվանտես|Սերվանտեսի]] [[Դոն Կիխոտ (վեպ)|Դոն Կիխոտում]]։ Լեվինը նշում է նաև, որ այս ստեղծագործությունը ուղղակիորեն կապված է նախորդ պատումների հետ, քանի որ ընդգրկում է ''Դիմանկարի'' ինտրոսպեկցիան ընդդեմ ռեալիստական հիմքով ''Դուբլիցիների''<ref>Trad. libre: «Thus ''Ulysses'' puts the introspective ''Portrait of the Artist'' against the exterior background of ''Dubliners''». Añade Levin que eso revela un esfuerzo desesperado por reintegrar al artista a su ciudad nativa: «It might be described as a desperate effort to reintroduce the artist to his native city». Y sobre Cervantes (y Dickens): «Most of the paladins of realistic fiction, ever since Cervantes made in the literary expression of middle-class culture, have been mock-heroes. Don Quixote's tilts with windmills may, in some Pickwickian sense, have been battles with giants; in the same sense, the trade-route of an Irish canvasser may be the pilgrimage of a contemporary Ulysses». Levin, 66-67</ref>։ [[Պատկեր:7 Eccles Street front.jpg|thumb|Էկլես փողոցի 7*րդ բնակարանի՝ ''Ուլիսեսում'' Լեոպոլ և Մոլլի Բլումների տան իրական տեսքը: Պահպանվում է Դուբլինի ''James Joyce Centre-ում'']] Այլ քննադատներ նույնպես ''Ուլիսեսը'' համարում են ''Դիմանկարի'' շարունակությունը՝ հիմք ընդունելով այն փաստը, որ երկու ստեղծագործություններն էլ խիստ ինքնակենսագրական են<ref>Cfr. García Tortosa, en intr. ''Ulises'', p. XXIII</ref>. ինքը Ջոյսը ընդունում է այս ծայրահեղությունը նամակներից մեկում<ref>«En Roma, cuando tenía lista la mitad de ''A Portrait'', me di cuenta de que la continuación de aquello debía ser la ''Odisea'', y empecé a escribir ''Ulises''.» Ellmann, 462</ref>։ Այսպիսով՝ գրքի հիմնական նյութն են իր քաղաք Դուբլինը և հեղինակի սեփական կյանքը։ Մյուս կողմից, թեև խոսքը ''սոցիալական վեպի'' մասին չէ, Ջոյսի Դուբլինը հեղինակի նկարագրական վարպետության շնորհիվ համեմատելի է Դիքենսի [[Լոնդոն]]ի կամ [[Օնորե դը Բալզակ|Բալզակի]] [[Փարիզ]]ի հետ<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 13</ref>։ Մի առիթով Ջոյսն ասել է, որ եթե այդ քաղաքը ավերվի, ապա իր գրքի միջոցով հնարավոր կլինի վերակառուցել այն<ref>Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 99</ref><ref>Johnson, en ''Dubliners'', p. xviii</ref>։ Ամենայն մանրամասնությամբ ներկայացված են մայրաքաղաքի և [[Իռլանդիա]]յի սոցիալական, քաղաքական, տնտեսական և կրոնական հանգամանքները<ref>[[Vladimir Nabokov|Nabokov]] hace notar que la obra está construida con los datos facilitados por la memoria de un exiliado, pero también con la ayuda de una simple guía de Dublín: ''Thom's Dublin Directory'', y del periódico ''Evening Telegraph'' del jueves, 16 de junio de 1904: Nabokov, 417</ref> ՝ հատուկ նշելով [[Չարլզ Ստյուարտ Պառնել|Չարլզ Ստյուրատ Պառնելի]] առաջնորդած ինքնավար շարժումը, որ հեղինակը հիշում էր մանկուց, թեև իրեն երբեք չի նույնականացրել այդ շարժման հետ՝ երբեմն անգամ սարկազմով խոսելով դրա մասին<ref>Valverde, en ''Ulises'', 14-15</ref>։ Էնթընի Բուրգեսի համար ''կոմիկականը'' այս ստեղծագործությունը սահմանող բանալի բառն է, չնայած որ այդ կոմիկականությունը այն կապում է ավելի շուտ ''mock-epic'' դասականների հետ ([[Միգել դե Սերվանտես|Սերվանտեսի]], [[Հենրի Ֆիլդինգ|Ֆիլդինգի]], [[Չարլզ Դիքենս|Դիքենսի]], Ռաբելաիսի հակահերոսները), քան թե իր ժամանակակիցների (Փ. Գ. Վոդհաուս, Ռիչարդ Գորդոն)։ Կոմիկական մեծ դարաշրջանի հերոսները հեգնական շրջադարձով միշտ ավելի շատ մարդկանց հիացմունքի են արժանանում, քան այն կիսաաստվածները, որոնց դրանք ծաղրում են։ Դոն Կիխոտը և Լեոպոլդ Բլումը ''[[Ոդիսական]]ի'' կամ ''[[Էնեական]]ի'' կողքին ''տիեզերական'' օրինակներ չեն, քանի որ սահմանափակվում են իրենց պարկեշտ վարվելակերպով հասարակությունը լավացնելու փորձով<ref>Trad. libre Burgess, 23-24</ref>։ ''Ուլիսեսեսի'' կոմիկականությունը կառուցվում է մի շարք այլ միջոցներով՝ ամենազվարճալիից մինչև ամենանուրբը, և շատ հաճախ էլ լեզվի հումորային կիրառության միջոցով։ Բուրգեսը առանձնացնում է նաև ստեղծագործության [[հումանիզմ]]ը («երբևէ գրված ամենահումանիստական գործերից մեկը»), որը դրսևորվում է բռնության և դաժանության գործողությունների բացակայության տեսքով<ref>Trad. libre Burgess, 179-180</ref>։ Վ.Յ. Տինդալը իր ''A Reader's Guide to James Joyce'' [Ուղեցույց Ջեյմս Ջոյսի ընթերցողների համար] ուսումնասիրության մեջ անդրադառնում է այդ կողմին. «Անկասկած, Ուլիսեսեսի թեման, որ կերպարների փնտրտուքի պատճառն է, բարոյականությունն է։ Ինչպես իր կողմից մերժված եկեղեցին, Ջոյսը դատապարտում է ամբարտավանությունը՝ մեղքերից ամենամեծը, և խորհուրդ է տալիս ընդունել կարեկցանքը՝ արժանիքներից ամենամեծը։ Ինչպես ցանկացած հումանիստ, նա հումանիզմի կողմնակից էր։ [...] ''Դիմանկարում, Մեռյալներում և Վտարանդիներում'' ցույց տված լինելով սիրային զգացմունքի թերությունները՝ ''Ուլիսեսում'' նա վերադրաձնում է սիրո հաղթանակը։ [...] Ցավալի է, որ մարդկությանը և նրա արժանիքները գովերգող ստեղծագործությունը իր բարդության պատճառով առանձնանում է մարդկանցից»<ref>Trad. libre Tindall, 125-126</ref>։ Էկոյի համար ''Դուբլինցիներում'' գերիշխող միևնույն բարոյական պարտավորությունը առկա է նաև ''Ուլիսեսում'', և ավելացնում է, որ «''Ուլիսեսի'' ցինիզմի տակ մեծ կարեկցանք է թաքնված»<ref>Eco, 70</ref>, իսկ Ֆրանկ Բուդգենը գրում է. «''Ուլիսեսում'' շատ բան կա, որ կարելի է որակել որպես անպարկեշտ՝ բառի բարոյական ընկալմաբ, սակայն դա չարքի չենք համարի»<ref>Trad. libre: «There is much in ''Ulysses'' that, in the normal acceptation of the word, is obscene, but very little that is perverse». Budgen, 70</ref>։ Խոսե Մարիա Վալվերդեն ամփոփում է իր տպավորությունը՝ նշելով, որ վեպի գլխավոր հերոսը Լեոպոլդ Բլումը չէ, այլ հենց վեպի լեզուն, ինչպես որ Բուրգեսն է նշում, որ ''Ուլիսեսը'' հումորի հուշարձան է, ինչպես Դոն Կիխոտը, ասել է թե ստեղծագործությունը պարտադրում է հեռավորություն, դիտարկում ավելի լայն տեսանկյունից՝ քննադատական հեգնանքով լի և ընդհանրապես առանց մարդուն պարտադրվող բարոյականությունների։ Դրա ընթերցումից առաջացած ամենամեծ ազդեցությունը թերևս այն է, որ «մեզ ստիպում է հասկանալ, որ մեր մտավոր կյանքը հիմնականում բառերի հոսք է, որ երբեմն մեզ կարմրելու առիթ է տալիս, երբ բացահայտվում է»<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 45-46</ref>։ Կրկին վեպի թարգմանիչ Ֆրանսիսկո Գարսիս Տորտոսայի համար ''Ուլիսեսի'' ամենաուշագրավ պատմողական տեխնիկան՝ ներքին մենախոսությունը կամ [[գիտակցության հոսք]]ը, որ Ջոյսը վերցրել է ֆրանսիացի վիպագիր Էդուարդ Դյուժարդենից (նրա ''Les Lauriers sont coupés'' ստեղծագործությունից), ամբողջացնում է վեպի ռեալիստական շրջանակը<ref>García Tortosa, en ''Ulises'', p. LXVII</ref>. այն վերաբերմունքը, որ ընթերցողը պետք է որդեգրի ինչպես այս վեպը կարդալու համար, այնպես էլ իր կյանքի հանդեպ<ref>Ibíd., p. LXXI-LXXII</ref><ref>Joyce desde el principio reconoció haberse inspirado en el monólogo interior de Dujardin: «And although the device is largely associated with Joyce's ''Ulysses'' he never claimed any originality in the use of it. [...] "I took it from Dujardin"». («Aunque este recurso ha estado siempre asociado al ''Ulises'' de Joyce, él nunca reclamó ser original al usarlo: "Lo tomé de Dujardin"».) Budgen, 94</ref>։ Ամսագրային հատվածներով հրապարակված վեպը ամբողջապես տպագրվում է Փարիզում 1922թ.՝ ճիշտ փետրվարի 2-ին՝ Ջոյսի ծննդյան քառասնամյակի օրը։ Հրատարակողը Փարիզում բնակվող մի համարձակ ամերիկուհի էր՝ Սիլվիա Բիչը։ Տպագրությունը ստիպված էր բազմաթիվ դժվարություններ հաղթահարել՝ ստանալով անբարոյականության տարատեսակ մեղադրանքներ վեպի «անկեղծության» պատճառով։ Այս խնդիրներից ելնելով՝ գիրքը [[Անգլիա]]յում լույս չտեսավ մինչև 1936թ.<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 35</ref><ref>Sobre las dificultades para su publicación apareció en 2014 el libro de Kevin Birmingham: ''The Most Dangerous Book: The Battle for James Joyce's "Ulysses"'': {{Cite web |author=Taylor, D. J. |date=4 de julio de 2014 |title=The Most Dangerous Book: The Battle for James Joyce's Ulysses – review |url=http://www.theguardian.com/books/2014/jul/04/most-dangerous-james-joyces-ulysees-kevin-birmingham-review |access-date=5 de julio de 2014 |work=The Guardian |language=inglés}}</ref>։ ''Ուլիսեսի'' ընդունելությունը հենց սկբից շատ բուռն էր թե՛ գրաքննադատների և թե՛ մեծ գրողների կողմից<ref>Según De Riquer y Valverde provocó un auténtico «seísmo» en la literatura de lengua inglesa. Ed. R.B.A., p. 526</ref>։ Ոգևորվածների թվում էին, բացի արդեն իսկ մատնանշված Սեմյուել Բեքեթից, նաև [[Ուիլյամ Բաթլեր Եյթս|Եյթսը]], [[Էզրա Փաունդ]]ը, [[Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ|Էլիոթը]], [[Էռնեստ Հեմինգուեյ]]ը, Վալերի Լարբոն, Արնոլդ Բեննեթը, [[Ուիլյամ Ֆոլքներ|Ուլիյամ Ֆոլքները]] կամ [[Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդ]]ը, որը իռլանդացուն առաջարկեց դուրս ցատկել պատուհանից իր հիացմունքը արտահայտելու համար. Ջոյսը խնդրեց նրան նման բան չանել<ref>Trad. libre Ellmann, en "Ulysses: A Short Story", dentro de ''Ulysses'', pp. 714-715</ref>։ === Ֆիննեգանի հոգեհացը === ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' վերջին գործն է, որ տպագրվել է հեղինակի կենդանության օրոք։ Տպագրվել է 1939թ.՝ նրա մահվանից երկու տարի առաջ, լոնդոնյան Faber & Faber թերթում։ Ստեղծման ամբողջ գործընթացի ժամանակ, որը ձգվեց գրեթե քսան տարի, հայտնի է եղել որպես ''Work in Progress'' (''Ստեղծագործությունն ընթացքի մեջ'')։ Առաջին տարիներին Ջոյսը մեծ առաջընթաց գրանցեց գրքի հարցում, սակայն 1930թ. ընթացքն ավելի դանդաղեց։ Սա կապված էր տարբեր գործոնների հետ։ Ամենակարևորների թվում էին, անկասկած, նրա դուստր Լյուսիայի մտավոր հիվանդությունը և իր առողջական խնդիրները, հատկապես տեսողական խնդիրը։ Ջոյսին, այնուամենայնիվ, օգնեց Սեմյուել Բեքեթը։ Վերջինս 1928թ. Լյուսիա Ջոյսի հետ մի կարճ սիրային հարաբերություն սկսեց, որը ավարտեց 1930թ.՝ Լյուսիայի ծնողների անհամաձայնության պատճառով, որոնք Բեքեթին հայտարարեցին ''persona non grata''<ref>Trad. libre Knowlson, 103-105</ref>։ Ինչևէ, երկու գրողները մեկ տարի անց հաշտվեցին։ Այն հարաբերությունները, որոնց շրջանակներում բացահայտվում է ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'', տարաբնույթ են։ Որոշ մարդիկ, ովքեր հենց սկզբից պաշտպանում էին այդ ծրագիրը, ինչպես Էզրա Փաունդը և հեղինակի եղբայր Ստանիսլաուս Ջոյսը, բացասական դատողություններ արտահայտեցին<ref>Ellmann, 577-585, 603.</ref>։ Ի հակադրություն այս մեկնաբանությունների՝ հեղինակի տարբեր հետևորդներ (արդեն իսկ մատնանշված Բեքեթը, Թոմաս ՄըքԳրեվին, Յուջին Ջոլասը, Ուիլյամ Կարլոս Ուիլյամս և ուրիշներ) տպագրեցին այս գիրքը պաշտպանող էսսեներ մի անհավանական վերնագրով (և մասամբ Ջոյսի կողմից առաջարկված)՝ ''Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress'' (1929թ.): Օգնականների կողմից Ջոյսին տրամադրված օգնությունը հիմնականում վերաբերում էր տարբեր լեզուներով տերմինների համեմատությանն ու բացատրությանը, որը Ջոյսը հետագայում կօգտագործեր, ինչպես նաև տեքստը գրողի թելադրությամբ գրելը, քանի որ հեղինակը տեսողական խնդիր ուներ<ref>Gluck, Barbara Reich. ''Beckett and Joyce: Friendship and Fiction''. Bucknell University Press, 1979. ISBN 0-8387-2060-9, p. 27.</ref><ref>Trad. libre Knowlson, 99</ref>։ Վերնագիրը հիշեցնում է XIX դարակեսի փողոցային հայտնի մի բալլադ, որում պատմվում է Թիմ Ֆիննեգանի՝ խմիչքի սիրահար մի իռլանդացու մահվան ու ծաղրական հարության մասին։ [[Պատկեր:Anna Livia Plurabelle.jpg|thumb|200px|Դուբլինի աղբյուրը, որը ներկայացնում է Աննա Լիվիա Պլուրաբելլեին՝ ''Ֆիննեգանի հոգեհացի'' հերոսուհուն]] Ընդհանուր առմամբ, Դուբլինի արվարձաններում՝ ''Ֆիննեգանի'' պանդոկում տեղի ունեցող գործողությունը, ամբողջ ստեղծագործության վայրն է։ Պանդոկապանը Պորտերն է՝ նաև հայտնի որպես Համփրի Չիմփդեն Իրվիքերը, որն ամուսնացած է Աննա Լիվիա Պլուրաբելլեի հետ։ Երեք երեխա ունի՝ երկու տղա՝ Շեմն ու Շաունը, և մեկ աղջիկ՝ Իզաբելը։ Հայտնվում են նաև որոշ ծառաներ ու հաճախորդներ։ Պանդոկապանը մի շատ բարդ և հին երազանք ունի, երազանք, որը շրջանաձև սխեմայով խառնվում է նրա կնոջ և վեպի մյուս կերպարների երազանքին<ref>García Tortosa, en ''Anna Livia Plurabelle'', pp. 50 y ss.</ref>։ Վեպը բացվում է մի արտահայտությամբ, որը ամբողջացվում է վերջին էջերում՝ ապահովելով վեպի շրջանաձև կառուցվածքը։ Այս առումով ակնհայտ է իտալացի [[Ջամբատիստա Վիկո]]յի ազդեցությունը՝ պատմության շրջանաձև ընկալմամբ, ինչպես նաև [[Ջորդանո Բրունո]]յի։ Ներքին մենախոսության մեթոդը, գրական հղումներն ու երազային ասոցիացիաները, ինչպես նաև բառախաղերը ''Ֆիննեգանի հոգեհացում'' ծայրահեղության են հասցված։ Ստեղծագործության մեջ չկա փաստարկի, կառուցվածքի և կերպարների ձևավորման համաձայնություն, այն գրված է մութ ու անբացատրելի լեզվով՝ հիմնված նախ և առաջ բարդ բառախաղերի վրա, որոնք իմաստային տարբեր աստիճանների են և վերցված են տարբեր լեզուներից։ Այնուամենայնիվ, ընթերցողները կարծես թե համաձայնության են գալիս գլխավոր կերպարների և ստեղծագործության ընդհանուր իմաստի շուրջ։<blockquote>Well, you know or don't yo kennet or haven't I told you every telling has a taling and that's the he and the she of it. Look, look, the dusk is growing! My branches lofty are taking root. And my cold cher's gone ashley. Fieluhr? Filou! What age is at? It saon is late. 'Tis endless now senne eye or erewone last saw Waterhouse's clogh. They took it asunder, I hurd thum sigh. When will they reassemble it? O, my back, my back, my bach! I'd want to go to Aches-les-Pains. Pingpong! There's the Belle for Sexaloitez! And Concepta de Send-us-pray! Pang! Wring out the clothes! Wring in the dew! Godavari, vert the showers! And grant thaya grace! Aman.<ref>''Finnegans Wake'', p. 213</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=N60Mo613VSY&feature=related Lectura de Joyce de este mismo pasaje, en 1929: YouTube - Acceso 25/05/2012]</ref></blockquote>Քննադատ Գարսիա Տորտոսան առանձնացնում է այն ընթերցելու ահռելի դժվարությունը, որըն էլ բարդացնում է նաև դրա թարգմանությունն այլ լեզուներով<ref>[http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1994/01/29/esfera/6781.html Hemeroteca diario ''El Mundo''. Acceso 20/10/2008]</ref>։ Վալվերդեն էլ ավելի հեռուն է գնում. «''Ֆիննեգանի հոգեհացը,'' հաստատապես, երբևէ գրված ամենադժվարընթեռնելի գիրքն է»<ref>Valverde, en ''Joyce'', 113</ref><ref>Según De Riquer y Valverde, «Lo que en ''Ulysses'' flotaba como citas en otros idiomas, apenas mezcladas ocasionalmente con el inglés, ahora se deshace en una suerte de papilla de base inglesa». Ed. R.B.A., p. 529-530</ref>։ Իսկ Ումբերտո Էկոյի համար այն «ձևական անկայունության և շարահյուսական անորոշության ամենասարսափելի փաստաթուղթն է, որ երբևիցե լույս է տեսել»<ref>Eco, 118</ref>։ Ջեննիֆեր Լեվինը այս փաստի համար մի ճշմարտացի արդարացում է գտել. «''Ֆիննեգանի հոգեհացի'' անորոշությունը ծագում է այն տարօրինակ ինստիտուցիոնալ հանգամանքներից, որ ուսումնասիրում է ստեղծագործությունը, մասնավորապես՝ երազը և մահը՝ հանգամանքներ, որ հարցականի տակ են դնում եսի և սեփական ինքնության գոյությունը»<ref>Trad. libre Levine: "''Ulysses''", en ''The Cambridge Companion...'', p. 162</ref>։ Լեն Պլատն իր կողմից վստահեցնում է, որ ստեղծագործությունը հայտարարում է «բառային մի նոր հեղափոխություն», սակայն ''Ուլիսից'' տարբեր իմաստով. «''Հոգեհացը'' բացահայտում է բավականին լայն մշակութային ռեզոնանսների մի տեխնիկա, որը ոչ թե նոր լեզու է պահանջում, այլ լեզվի մի նոր ''տեսակ'', որի միջոցով փորձ է արվում ոչ թե կայունացնելու աշխարհը, այլ ավելի շուտ տարանջատելու այն հնարավոր ու պոտենցիալ իմաստների մի բազմազանության մեջ»<ref>Trad. libre: «The ''Wake'' announces a new 'revolution of the word' –a powerfully resonant cultural practice involving not exactly a new language, but a new ''kind'' of language, one that works not to stabilize the world, but, rather, to unfix it in a wild diversity of possible or potential significance». Intr. ''Finnegans Wake'', p. VII</ref>։ Այդ իմաստները, սակայն, այդքան էլ բազմազան ու հետերոգեն չեն, ինչպես առաջարկում են երբեմն, քանի որ, օրինակ, ոչ մի դեպքում չի ընդունվի այն մեկնաբանությունը, թե վեպը "մի մեծ սպիտակ կետի մասին է"<ref name="Ibíd"/>։ Հարրի Լեվինը թվարկում է կիրառված միայն մի քանի ոճական ու քերականական միջոցներ. հնչյունային՝ հանգ, ալիտերացիա, ասոնանս, համանունություն, ձևաբանական՝ հետադարձ դերիվացիա, համարմատություն, ծագումնաբանություն, հակադարձություն, այբբենական՝ ակրոստիքոս, անագրամ, պալինդրոմ<ref>Trad. libre Levin, 157</ref>։ Մի անգամ Ջոյսին հարցրել են, թե ինչու է ''Ֆիննեգանը'' այդպես գրել, իսկ նա ժպտալով պատասխանել է. «Որպեսզի քննադատները մի երեք հարյուր տարվա գործ ունենան»<ref name="Ellmann p. 98">Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 98</ref>։ ''Ֆիննեգանի'' այս բարդությունը շուտով հանգեցցնում է մեծ գրողների բողոքի, այդ թվում՝ Հ.Գ. Վելսի և Էռնեստ Հեմինգուեյի։ [[Խորխե Լուիս Բորխես]]ն այս գրքի մասին գրում է. «''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' երազային անգլերենով գրված բառախաղերի մի ամբողջություն է, որը դժվար է ծախողված ու անմրցունակ չհամարել։ [...] Ժյուլ Լաֆորգյուն և [[Լուիս Քերոլ]]ը առավել հաջողությամբ են կիրառել այդ խաղը»<ref name="Borges, tomo II, p. 924"/>։ Ստանիսլաուս Ջոյսին, որ քննադատություններից հետո սկսել էր արժևորել ''Ուլիսը'', դուրս չի գալիս ''Ֆիննեգանը''. նրան թվում է, որ այս ստեղծագործությունը արդյունքն է այն գովեստի, որ իր եղբայրը ստացել էր Փարիզում ''Ուլիսի'' տպագրությունից հետո<ref>Según Ellmann, en la intr. a ''My Brother's Keeper'', p. 23</ref>։ Մարգոտ Նորրիսի համար, ընդհակառակը, այս գիրքը մի հետաքրքիր մարտահրավեր է. «Որոշ ընթերցողներ մերժում կամ նվաստացում կզգան նման բարդ տեքստի հանդեպ, մյուսներին կոգևորի դրա տարօրինակությունը և այն մարտահրավերները, որ ներկայացնում է։ Ամեն դեպքում ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' ցույց կտա իր ինտելեկտուալ և երևակայական արկածի ընդունակությունը»<ref>Trad. libre Margot Norris: "''Finnegans Wake''", en ''The Cambridge Companion...'', p. 182</ref>։ Վ.Յ. Տինդալն իր հերթին նկատում է, որ «նման լայնածավալ ստեղծագործությունը, որ անսահման հատվածներից է բաղկացած, ամեն ինչ ու ամենքին ընդգրկող նման ստեղծագործությունը պահանջում է ավելի հիմնավոր դիտարկում և ռեսուրսների լայն տեսականի։ Ջոյսն ավելի բարդ չի եղել, որքան որ պիտի լիներ»<ref>Trad. libre Tindall, p. 2 ''Preface''</ref>։ Մյուս կողմից՝ «ցանկացած ոք, ով ունակ է եղել կարդալու ''Ուլիսը'', կկարողանա կարդալ նաև ''Ֆիննեգանը'', իսկ ով որ վայելել է առաջինը, շատ կծիծաղի երկրորդի ընթերցման ժամանակ», թեև ճիշտ է, որ «մարդ կորցնում է տեսողությունը անտառում այդքան ծառերի մեջ։ [...] ''Ուլիսից Ֆիննեգանին'' հասնելը նույնն է, թե Սեզաննեից անցնես ժամանակակից որևէ աբստրակտ նկարչի [...] կամ [[Յոհան Սեբաստիան Բախ|Բախ]]ից անցում կատարես Բարտոկին»<ref>''id.'', Tindall, 237-239</ref>։ Հարոլդ Բլումն իր կողմից հիշում է, որ Ջոյսի ամենագեղեցիկ պարբերությունը ''Ֆիննեգանի հոգեհացում'' ցնցող Աննա Լիվիա Պլուրաբելլեի<ref>Bloom, 436</ref> մենախոսությունն է, որը դատել է տալիս իռլանդացու գլուխգործոցի մասին<ref name="Bloom, 432">Bloom, 432</ref>։ Էնթընի Բուրգեսը, որ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' վեպի, ինչպես նաև Ջոյսի ողջ գրական գործունեության պաշտպանն է, գրում է հետևյալը. «[...] կարող ենք արժևորել զգոնության գրականության տեսանկյունից, սակայն անհնար է կանոններ հաստատել երազին անռչվող գրքերի դեպքում»։ Բրիտանացի գրողի ամբողջ նպատակն է «մերժել այն քննադատներին, որոնք չհասկանալով ''Ֆիննեգանի հոգեհացի'' իմաստը, հարձակում են գործում ստեղծագործության առավել խոցելի հատվածների վրա՝ ելնելով անհիմն չափանիշներից»։ Այդ քննադատների արածը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ «դատի տալ գիշերվան արևի չշողալու պատճառով, նրանք չեն ընդունում հավերժությունը, որովհետև իրենց ժամացույցները չեն կարող չափել այն, դուրս են բերում իրենց սպառված կանոնները և բողոքում են, թե չափելու համար տարածություն չկա»։ Եվ վերջապես հիշեցնում է, որ «կարևոր ու դժվար ոչ մի ստեղծագործություն հավերժորեն ընթեռնելի չէ, քանի որ մեծ գրողներն են, որ ստեղծում են զգացմունքայնությունն ու ապագայի լեզուն»<ref>Trad. libre «The trouble is that, though we may legislate for the literature of waking life, it is impossible to lay down rules for books of dreams. [...] to confute Joyce's critics, meaning those who, failing totally to appreciate what ''Finnegans Wake'' is trying to do, attack it where, by ordinary literary standars, it seems most vulnerable. [...] They denounce night because the sun is not shining; they upbraid the eternal because their watches cannot time it; they produce their foot-rules and protest that there is no space to measure. [...] No important and difficult work of art is permanently unintelligible, since great writers create both the sensibility of the future and the language of the future». Burgess, 264-265</ref>։ Բուրգեսը շեշտադրում է նաև ''Ուլիսի'' նման զվարճալի այս վեպի կոմիկական տարրերը և հիշում է, թե ինչպես է Նորա Բարնաքլը շարունակ ծիծաղի ձայն լսել ''work-in-progress-room-ից'' (այն սենյակը, որտեղ նրա ամուսինը՝ գրեթե կույր, աշխատում էր վեպի վրա)<ref>Trad. libre: «It is always funny where it is not touching and inspiring, and it provocative of loud laughter, just as is ''Ulysses'' (Nora Joyce heard that laughter constantly coming out of her near-blind hard-working husband's work-in-progress-room)». Burgess, 188</ref>։ Գարսիա Տորտոսան նույնպես նշում է գրքում առկա «հումորի զգալի չափաբաժնի» մասին, ինչպես որ Ուլիսում է, անգամ ասում է, որ ''Ֆիննեգանը'' ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ «մի հսկայական ու բարդ կատակ»։ Գարսիա Տորտոսան հղում է անում նաև դրա պոռնոգրաֆիկ և հայհոյական պարունակությանը, որ առկա է շատ պարբերություններում. սա միանգամից նախազգուշացման կարժանարան, «եթե թարգմանվեր սովորական անգլերենով կամ ցանկացած այլ կանոնավոր լեզվով»։ Նման պարունակության առաջ «''Ուլիսը'' կթվա բարեպաշտ ու թեթև մի գիրք»<ref>García Tortosa, en intr. ''Anna Livia Plurabelle'', p. 23</ref>։ Այս ստեղծագործության մեջ ցանկացել են տեսնել նաև հեղինակի որոշակի հայրենասիրական վերաբերմունքը իր երկրի հանդեպ. նույնը, ինչ Իրվիքը<ref>Trad. libre Levin, 137</ref> ցուցաբերում է իր որդիների հանդեպ, իսկ նրա ենթագիտակցությունը համայն մարդկության գիտակցության<ref>Ibíd., p. 143</ref> պատմությունն է, իսկ նրա երազները կազմված են բառերից<ref>Ibíd., p. 148</ref>։ 1930թ. ուսումնասիրող Ստյուարտ Գիլբերտը Ջոյսի երկու մեծ վեպերն իրար կապեց պլաստիկության տեսանկյունից. «[[Նատուրալիզմ]]ի, [[սիմվոլիզմ]]ի ու տեկտոնիկ ճշգրտության այս համադրությունը, որ տեսնում ենք, օրինակ, Սյորայի մոտ, իր գրական արտացոլումն է գտնում ''Ուլիսում'' և հատկապես ''Ֆիննեգանի հոգեհացում.'' իրականում այս վերջին ստեղծագործության հյուսվածքը (ինչպես նաև կոմպոզիցիայի մեթոդը) միանգամայն ''անիմաստ է''»<ref>Gilbert, 118</ref>։ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' ներկայացնում է «համաշխարհային գրականության պատմության մեջ լեզվի բնույթը պրագմատիկ կերպով հասկանալու ուղղությամբ գործադրված մեծագույն ջանքը»<ref>García Tortosa, en ''Anna Livia Plurabelle'', p. 9-10</ref>։ Ինչպես գնահատվում է ''Ուլիսի'' դեպքում, այստեղ ևս անհերքելի է ինքնակենսագրական հզոր արժեքը. ինչպես Ջոյսի մյուս ստեղծագործությունների դեպքում, այստեղ ևս գործողությունը կատարվում է Դուբլինում, սակայն այն առանձնահատկությամբ, որ ''Ֆիննեգանում'' քաղաքը համաշխարհայնացված բնույթ է կրում. «Ներկայացնում է բոլոր քաղաքակրթությունների ու բոլոր քաղաքների պատմությունը՝ հին ժամանակներից մինչև ներկա օրերը»<ref name="Ibíd., p. 12">Ibíd., p. 12</ref>։ Ըստ Ռիչարդ Էլմանի՝ այս գիրքը, ինչպես իռլանդացու մյուս գրքերը, ուսումնասիրվում է ամբողջ աշխարհում և մեծապես ազդում է անգամ այն գրողների վրա, ովքեր չեն կարդացել այն<ref name="Ellmann p. 98"/>։ 2010թ. տպագրվեց ուղղված ու խմբագրված մի տարբերակ մասնագետներ Դանիս Ռոուզի և Ջոն Օ'Հանլոնի կողմից, ովքեր վերջին երեսուն տարիների ընթացքում աշխատել են 20.000 ձեռագիր էջերի հետ՝ գտնելով մոտ 9.000 սխալ։ Նոր տարբերակը 120 էջից է բաղկացած՝ ավելի քիչ, քան բնօրինակը<ref>[http://www.elpais.com/articulo/cultura/Descifrando/libro/complejo/historia/elpepucul/20100330elpepicul_5/Tes Diario ''El País'', Acceso 30/03/2010]</ref>։ === Պոեզիան === Ջեյմս Ջոյսը հեղինակ է պոեզիայի երկու եզակի գրքերի. ''Կամերային երաժշտություն'' (''Chamber music'', 1907) և ''Խնձոր պոեմներ'' (''Pomes penyeach'', 1927), ինչպես նաև մի քանի այլ բանաստեղծությունների:Երկու գրքերն էլ փոքր գործեր են համարվում. XX դարի գրականության համատեքստում Ջոյսի կարևորությունը նվազագույն կլիներ, եթե հիմնվեին միայն նրա լիրիկական ստեղծագործությունների վրա։ Զարմանալի է, որ արձակում այդքան առաջադեմ գրողը իրեն սահմանափակել է նաև ավանդական կարճ չափածո հորինելով՝ «աննշան ու զվարճալի, երբ բացակայում է զգացմունքայնությունը», որոցում չի երևում անգամ նրա տաղանդի մի նշույլը<ref>Álvarez Amorós, en intr. ''Poesía completa'', p. 54</ref>։ Գրական հարուստ ավանդույթը, որով շնչում է հեղինակը, և որն այդքան ակնհայտ է նրա պատմողական երկերում, երբեք չի կիրառվում պոեզիայի բնապատկերը լայնացնելու համար<ref>Ibíd., p. 55</ref>։ Ինչպես պատմում է նրա եղբայր Ստանիսլաուսը, Ջոյսը սկսել է պոեզիա գրել քոլեջի վերջին տարիներին։ Այս նախնական փորձերը արժանացել են Եյթսի գովեստին<ref name="Ibíd., p. 18">Ibíd., p. 18</ref>։ ''Կամերային երաժշտությունը'' գրվել է 1898-1904թթ. ընթացքում, և տպագրությունը հնարավոր է դարձել Եյթսի ազդեցությամբ ու իր եղբայր Ստանիսլաուսի, Էզրա Փաունդի և պոետ Արթուր Սիմոնսի աջակցությամբ<ref>Martín Triana, en intr. ''Música de cámara'', p. 9</ref>։ Գլխավոր թեման պատանեկան սերն է, թեև, ինչպես պատմում է Ստանիսլաուսը ''Եղբորս պահապան հրեշտակում,'' Ջեյմսը հաստատել է, որ այդ նույն «սիրային բանաստեղծությունները» կարող են կոչվել «անբարոյականների բանաստեղծություններ»։ «Ջիմը համեստություն չուներ»,- ավելացնում է Ստանիսլաուսը<ref>Ibíd., p. 10</ref>։ ''Կամերային երաժշտությունը'' լավ արձագանքներ է ստանում։ Էզրա Փաունդն առանձնացնում է պոեմների երաժշտականությունն ու դրանց մաքուր կապը ավանդական պոեզիայի հետ։ Գիրքը արտահայտիչ է նաև «լիրիկական մաքրությամբ», որը Ջոյսի համար ամենից վեր էր<ref>Álvarez Amorós, ''op. cit.'', p. 41</ref>, իսկ այդ կարծիքը հաստատում է Բուրգեսը, որն ավելացնում է, որ այդ բանաստեղծությունները ավելի լավ արտասանվում են, քան թե պարզապես կարդացվում, դրանք կարծես թե երգերի համար գրված լինեն<ref>Trad. libre Burgess, 70-71</ref>։ Ըստ դրանց իսպաներեն թարգմանիչ Խոսե Մարիա Մարտին Տրիանայի՝ ''Կամերային երաժշտությունը'' «իզաբելյան լարերի մի քաղցր կվարտետ է՝ անգլիական երկարաշնչության որոշակի զղջումներով»<ref>Martín Triana, ''op. cit.'', p. 15</ref>։ Ջոյսն այդքան էլ չէր հպարտանում այս գրքով, իսկ 1909թ. Պադրայք Կլուոմի մոտ անգամ ժխտում է, թե ինքը պոետ է, թեև նրան դուրս չէր գալիս, որ ուրիշները իր հետ համակարծիք էին լինում որոշակի հարցերում<ref>Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 116</ref>։ ''Pomes Penyeach''-ը 1927թ. հայտնվեց նույն հրատարակչությունում, ինչ որ ''Ուլիսը''։ Այս գիրքը կարող է լինել Ջոյսի պատասխանը այն սուր քննադատություններին, որ ստանում էր ''Ֆիննեգանի հոգեհացի'' հատվածների տպագրության ընթացքում<ref>Álvarez Amorós, ''op. cit.'', p. 23</ref>։ Թեման ավելի ընդարձակ է այստեղ՝ հիվանդության հանդեպ հուսահատությունից մինչև սատիրա, անգամ իր գրքերի հրատարակության ձախողման հետ կապված դժվարություններ։ Բնույթով մելանխոլիկ բանաստեղծություններ են, որոնցում զգացվում է երկարաժամկետ արտաքսման ցավը<ref name="Ibíd., p. 9">Ibíd., p. 9</ref>։ Սեմյուել Բեքեթը 1927թ. ամռանը իր հիացմունքն է արտահայտում բանաստեղծությունների այս ժողովածուի հանդեպ<ref>Trad. libre Knowlson, 98</ref>։ Ջոյսի պոեզիայի վրա ազդեցություն են ունեցել XVI դարի անգլիական իզաբելյան պոեզիան և հեղինակներ Շեքսպիրը, Եյթսը, [[Պոլ Վեռլեն|Վեռլենը]] և ուրիշներ<ref>Álvarez Amorós, ''op. cit.'', p. 43-45</ref>։ Ջոյսի պոեզիայի ամենակարևոր նվաճումը, ըստ իսպանացի թարգմանիչ Խոսե Անտոնի Ալվարես Ամորոսի, դրա ձևային կողմն է. «Այս ուսումնասիրության ընթացքում մեջբերած քննադատների մեծամասնությունը բացահայտ կերպով հայտարարում է այդ բանաստեղծությունների երաժշտական կողմի մասին»<ref>Ibíd., p. 50</ref>։ Այսպես՝ առանձնացվում են հանգի կանոնավորությունը, իսկ երաժշտականությունը ձեռք է բերվում հնչյունային միջոցներով՝ ալիտերացիա, ձայնային կրկնություն, բառային արտահայտություններ և այլն<ref>Ibíd., pp. 51-52</ref>։<blockquote>At that hour when all things have repose</blockquote><blockquote>O lonely watcher of the skies,</blockquote><blockquote>Do you hear the night wind and the sighs</blockquote><blockquote>Of harps playing unto Love to unclose</blockquote><blockquote>The pale gates of sunrise? (''Կամերային երաժշտություն'', 3-րդ բանաստեղծություն)</blockquote> === Թատրոնը === Թեև կարիերայի սկզբում Ջոյսը մեծ հետաքրքրություն ուներ թատրոնի հանդեպ, այնուհանդերձ նա տպագրում է միայն մեկ դրամա՝ ''Վտարանդիները'' (անգլ. ''Exiles''). սկսել է գրել Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելուց հետո և տպագրել 1918թ.: Խոսքը միջին տարիքի մի ամուսնական զույգի հոգեբանական ուսումնասիրության մասին է։ Երկը կարծես հղում անի ավելի վաղ տպագրած մի պատմվածքի՝ ''Մեռյալները'' (''Դուբլինցիներ'' շարքից), սակայն հիշեցնում է նաև ''Ուլիսը''՝ առնվազն սկսելով միևնույն ամսաթվով։ [[Պատկեր:Henrik Ibsen.jpg|thumb|200px|[[Հենրիկ Իբսեն]], առաջին մեծ ազդեցությունը Ջոյսի վրա]] Ջոյսի քննադատությունը Իռլանդիայի հանդեպ կենտրոնացած է դրա մշակութային հետադիմության վրա, որի պատճառով հեղինակը փորձում է մոտենալ եվրոպական նորարարական ուղղություններին, որոնք նա տեսնում էր նորվեգացի Հենրիկ Իբսենի մոտ. նրա ազդեցությամբ է գրել ''Վտարանդիները''<ref>Álvarez Amorós, en ''Poesía completa'', p. 17</ref>։ Ինչպես իր ստեղծագործության մեծ մասը, այնպես էլ ''Վտարանդիները'' պարունակում է ինքնակենսագրական տարրեր, որոնք այս դեպքում վերաբերում են ամուսնական խնդիրներին, իր և կնոջ՝ Նորայի միջև խանդին։ Խոսե Մարիա Վալվերդեն այս իմաստով երկը համարում է «նեոիբսենյան մի մութ դրամա, որ շարժման մեջ է դնում անձնական խնդիրները»<ref>Valverde, en ''Ulises'', p. 25</ref>։ Այս ոչ այնքան գեղարվեստական, որքան կենսագրական ստեղծագործությունը, ըստ Բուրգեսի, Ջոյսի 1912թ. ինքնանկարն է, որը հիմնված է Իբսենի ոչ այդքան հաջողված երկի վրա՝ ''When We Dead Awaken'' (''Երբ արթնանում ենք մեր մահվանից):''<ref>Trad. libre Burgess, 75-77</ref> Տինդալի համար ''Վտարանդիները'' պարզունակ է միայն մակերեսային հատվածում, քանի որ խոսքը Ջոյսի ամենադժվար ստեղծագործություններից մեկի մասին է։ Սակայն, եթե ''Հերոս Սթիվենը'' ամենաաղքատն է, ապա ''Վտարանդիները'' ամենավատն է։ Ամեն դեպքում Ռիչարդի կերպարն ավելի է նման հեղինակին, քան թե Սթիվենինը՝ հատկապես զգացմունքային պլանում<ref>Trad. libre Tindall, 104-105</ref>։ Ջոյսը փորձել է հին թեմաներն ու մեթոդները հարմարեցնել դրամատիկական նոր ձևերին, սակայն այս դեպքում հաջողության չի հասել<ref>Trad. libre Tindall, 122</ref>։ Երբ 1915թ. Էզրա Փաունդը ծանոթանում է ստեղծագործությանը, հաստատում է, որ այն «գրավիչ» է, սակայն «''Դիմանկարի'' չափ ուժգնություն չունի»։ Եյթսն իր հերթին մերժեց այս գործը Դուբլինի Abbey Theatre-ում ներկայացնելու պատճառով՝ մեկնաբանելով, որ այն չափազանց «հեռացած է ժողովրդական դրամայից, և ներկայումս ժողովրդական դրաման էլ լավ չի բեմադրվում»<ref>Ellmann, 444-445</ref>։ Ավստրիացի գրող [[Ստեֆան Ցվայգ]]ը գովաբանեց ստեղծագործությունը և հեղինակին ուղղված նամակում արտահայտեց նրան անձնապես հանդիպելու իր ցանկությունը<ref name="Ellmann, 493"/>։ Ավելի ուշ, ենթադրվում է, որ Ցվայգը ազդեց այն փաստի վրա, որ 1919թ. [[Մյունխեն]]ում ներկայացվի այս պիեսը, որը իսկական ձախողում էր։ ''Կամերային երաժշտության'' հետ ''Վտարանդիները'' համարվում է Ջոյսի ամենաանհաջող գործը։ Գրող Պադրայք Կոլումը այս ստեղծագործության մասին մի նախաբանում նշում է. «Քննադատությունը միշտ պնդել է, որ ''Վտարանդիները'' չունի ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարի'' հմայքը, ինչպես նաև ''Ուլիսի'' հարստությունը։ [...] Այն միշտ որակել են որպես իբսենյան մի դրամա, որպես սկանդիանվյան դրամատուրգի ստեղծագործությամբ հիացած պատանու երկ»<ref>Joyce, James. ''Exiles''. Introducción de Padraic Colum. Ed. Panther Books, 1979. ISBN 0-586-04806-5, p. 7-8</ref>։ Դե Ռիկերը և Վալվերդեն կարծում են, որ ''Վտարանդիները'' «ազնվության և դրա անհնարինության մասին մի միջակ պիես է, որում անհրաժեշաբար կղզիացման են դատապարտվում նրանք, ովքեր փորձ են անում իսկական լինել»<ref>En ed. R.B.A., p. 526</ref>։ <blockquote>ՌԻՉԱՐԴ. (''Դեռևս նայելով նրան և խոսելով կարծես բացակա մեկի հետ'') Հոգիս քեզ համար զոհեցի։ Այն վիրավորեցի այնպիսի խորը վերքով, որ երբեք չի սպիանա։ Երբեք չեմ իմանա։ Երբեք։ Չեմ ուզում ոչ միանալ, ոչ էլ մտածել, պետքս չէ։ Հավատի մթության մեջ չէ, որ սիրում եմ, այլ կենդանի, անխոնջ, վնասակար կասկածի։ Քեզ կրկին ունենալու համար չցանկացա կապեր օգրագործել, ոչ էլ նույնիսկ սիրո կապերը։ Միայնակ էի կռվում, որպեսզի հոգով ու մարմնով միանայի քեզ, բացարձակ մերկության մեջ... Այնուամենայնիվ, այժմ ինձ ուժասպառ եմ զգում։ Ինձ հոգնեցնում են իմ վերքերը<ref>''Exiliados'', p. 165-166</ref>։</blockquote> === Էսսեները === Կենդանության օրոք Ջոյսը գրել է էսսեներ, գիտաժողովների ելույթներ, գրքերի քննադատություններ, գրառումներ, թերթի հոդվածներ, նամակներ հրատարակչությունների տնօրեններին և սատիրական բանաստեղծություններ. այս աշխատանքները այդքան էլ հայտնի չեն։ Նրա պատմողական երկերում հանդիպում ենք գրական ստեղծագործությունների և հասարակության, պատմության ու արվեստի տարբեր կողմերի վերաբերյալ բազմաթիվ մեկնաբանությունների։ Մասնավորապես, ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' պարունակում է մի ամբողջ էսթետիկ համակարգ, իսկ ''Ուլիսում'' հեղինակը մի ամբողջ գլուխ է նվիրում Շեքսպիրի կյանքին ու ստեղծագործությանը<ref>Mason y Ellmann en ''Escritos críticos'', p. 7</ref>։ Ամեն դեպքում, «եթե Ջոյսը երբևէ քննադատ չի համարվել, ապա դա նրա սեփական ցանկությամբ է եղել, ոչ թե անկարողության պատճառով»<ref>Ibíd., p. 8</ref>։ Ջոյսի առաջին տեքստը, որ տեղ է գտել ''Քննադատական էսսեներում'', գրվել է տասնչորս տարեկանում, իսկ վերջինը՝ հիսունհինգում։ <blockquote>Ինչպես գովաբանական ու ծառայողական բովանդակությունը, այնպես էլ ամբարտավան ու հպարտ դիրքորոշումը թաքցնում են անպարկեշտ մի բնավորություն։ Ճակատագիրը լուսարձակող մի պոմպ է, որի ճառագող փայլը հմայել է և հավասարապես խաբել հպարտներին ու աղքատներին, այն քամու պես անկայուն է։ Այնուամենայնիվ, միշտ կա ''մի բան'', որը մեզ համար բացահայտում է մարդու բնույթը ։ Դա հայացքն է<ref>''Escritos críticos'', p. 16. Primer ensayo de Joyce, escrito a los catorce años.</ref></blockquote>1899թ.-ից սկսած՝ Ջոյսը դրամատիկական գրականության մեջ հարմար առիթ տեսավ, հատկապես Իբսենի ստեղծագործության մեջ, ու գրեց իր «Դրամա և կյանք» հոդվածը։ Սա թերևս ամենապարզ ցուցադրությունն է հեղինակի գեղարվեստական հավատալիքների։ Վերոնշյալ հոդվածում Ջոյսը պնդում է, որ ժամանակակից դրաման գերակա է դասական դրամայի համեմատությամբ։ Ըստ Մասոնի և Էլմանի՝ «ժամանակակից դրամայի գերակայությունը հիմնվում է այն բանի վրա, որին ամենամոտը գտնվում են ժամանակակից մարդու հավերժական օրենքները, օրենքներ, որ չեն տարբերվում ժամանակի ու տեղի գործառույթներով, իսկ այդ դրույթը հաստատում են ''Ուլիսը'' և ''Ֆիննեգանի'' ''հոգեհացը''»<ref name="Ibíd., p. 9"/>։ 1900թ. տպագրվում է «Իբսենի նոր դրաման» ("Ibsen's New Drama"), որտեղ նա պնդում է իր նախորդ թեզերը։ 1901թ. տպագրվում է "The Day of the Rabblement" [[պամֆլետ]]ը, իսկ 1902թ.՝ "James Clarence Mangan" էսսեն։ Երկրորդում, ըստ Էկոյի, «զգացվում է զանգվածների հանդեպ փոխզիջման անհանգստությունը՝ հեռանալու և բացարձակ կղզիանալու հեղինակի ասկետական ձգտումը»։ Վերջինում երևում է ափիոնով տարված տասնիներորդ դարի իռլանդացի պոետի ուժգին երևակայությունը<ref>Eco, 30-31</ref>։ Հաջորդող տարիներին ի հայտ են գալիս նրա սոցիալական անհանգստությունները. նախազգուշացնում է իր համաքաղաքացիներին՝ ըդնդդեմ իռլանդական գավառականության, ֆոլկլյորիզմի ու [[շովինիզմ]]ի։ Նաև առաջադրում է եվրոպական մի [[էսթետիկա]], որը կօգներ հաղթահարել քրիստոնեական արվեստի սահմանները։ Գրականությունը մարդ արարածի ուժգին արտահայտությունն է։ Դրա համար գրողը պետք է փախչի կեղծավորությունից և ընդունի իր մարմինն ու իր կրքերը։ Այս շրջանից կարևոր է մի չափածո հոդված՝ «Սուրբ առևտուրը»։ Իռլանդիան լքելուց հետո (1904թ.) նա Տրիեստեում անցկացնում է գիտաժողովներ մի շարք, որոնցում իր երկրի պատմությունը նկարագրում է որպես դավաճանությունների մի մշտական հաջորդականություն, թեև գովաբանում է նաև դրա բնական գեղեցկությունը և դրա արժեքը անգլիական ճնշման հանդեպ<ref>Mason y Ellmann'', pp. 9-10</ref>։ 1912թ. տպագրում է իր հայտնի բանաստեղծությունը՝ «Գազ՝ այրիչից» ("Gas from a Burner")՝ մեկ այլ ուժեղ քննադատություն Իռլանդիայի հանդեպ՝ որպես արհամարհանք ''Դուբլինցիների'' մի դուբլինցի հրատարակչի հանդեպ։ Այդ պահից սկսած և ի հեճուկս իր ընկեր Էզրա Փաունդի աղաչանքների՝ Ջոյսը դադարում է հոդվածներ գրել։ Միայն պատերազմի ժամանակ գրում է քննադատական կարևորության մի բանաստեղծություն՝ "Dooleysprudence": Ըստ Մասոնի ու Էլմանի, որոնք Ջոյսի էսսեները համախմբողներն են, հետաքրքիր է գրողներ [[Թոմաս Ման]]ի կամ [[Հենրի Ջեյմս]]ի քննադատությունը, որ արվում է այլ գրողների հասցեին. Ջոյսի մասին ասվում է, որ նրա «քննադատական տեքստերը ավելի լավ կհասկացվեին, եթե դրանք համարվեին այդ դրամատիզացված կենսագրության մաս, որ Ջոյսը հրաշալի կերպով գրել է իր ամբողջ կյանքի ընթացքում»<ref name="Ibíd., p. 12"/>։ Բուրգեսն այս հարցի վերաբերյալ նշում է, որ Ջոյս պոետը, դրամատուրգը և քննադատը առավել արժեքով ու օրիգինալությամբ բացահայտվում է իր երկու մեծ վեպերում։ «''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' ամբողջացնում է ''Դիմանկարում'' սկսած աշխատանքը, այն աշխատանքը, որը ցույց է տալիս, որ գրականությունը պարզապես կյանքի մեկնաբանություն չէ, այլ դրա անբաժան մասը։ Միջակ պոետը, անտաղանդ դրամատուրգը և պատահական քննադատը իրենց մեծությանն են հասնում կյանքի կոնտեքստում, որը հենց վեպի կոնտեքստն է»<ref>Trad. libre: «''Finnegans Wake'' completes the work begun in a ''A Portrait'' -the work of demonstrating that literature is not just a commentary on life but an integral part of it. The poor poet, the indifferent dramatist and the casual critic take on greatness in the context of life, wich is the context of the novel». Burgess, 80</ref>։ === Նամակագրությունը === Ամբողջ կյանքի ընթացքում Ջոյսը բազմաթիվ նամակներ է գրել։ Ըստ դրանք հավաքագրող ու Ջոյսի կենսագիր Ռիչարդ Էլմանի՝ «հասցեատերերից ունեցած հեռավորությունը նրան հարմարավետության զգացում էր տալիս, ուստի գրում էր որ շատ երկար ու շատախոս նամակներ, [...] դրանցում գերիշխող հնչերանգը հեգնական է, հակիրճ, հաստատուն»<ref>Ellmann, en intr. a ''Cartas escogidas'', p. 13</ref>։ Ինչ վերաբերում է թեմաներին, սկզբում գրեթե միշտ մանրամասն ներակացնում է իր դժվարությունները, ֆիզիական թուլությունը և իր հուսահատությունը, թեպետ նրա կարիքները չնչին են արժանիքների համեմատությամբ, որում շատ վստահ է դեռևս իր երկերի հրատարակությունից առաջ<ref name="Ibíd"/>։ Նամակներում միաժամանակ հայտնվում են խնդրանքներ ու պատրադրանքներ, ինչպես որ իր եղբայր Սրանիսլաուսին գրված նամակներում, որին մի առիթով ասում է. «Չուշացնես անել այն, ինչը խնդրում եմ քեզ, քանի որ շատ թանաք եմ վատնում»։ Իր եսասիրության պատճառով տանել չէր կարողանում իր տաղանդը չընդունողներին։ Շատ անգամներ նամակներում սպառնալիք կա թողնելու ամենը, անգամ ընտանիքը, որպեսզի հասնի իր նպատակներին<ref name="Ibíd"/>, թեև այդպես էլ չի թողնում։ Այնուամենայնիվ, նամակներից երևում է, որ շփվող մարդ է եղել, լավ որդի, լավ եղբայր, կնոջ հետ անհամբեր և լավ հայր։ Նամակները վկայում են նաև նրա՝ արատավոր սրբության հանդեպ ձգտումը, արվեստի և հոգևոր Եսի հետ կապը. երևում է աստվածաբանությանը մրցակից էթիկական համակարգի միջոցով պոետին քահանայից գերադասելու միտումը<ref name="Ibíd., p. 18"/>։ Մի անգամ հեռուն է գնում՝ ասելով. «Չկա մի բան, որ կարողանա փոխարինել անհատական կրքին՝ բոլոր իրերի շարժիչ ուժին, ոչ էլ անգամ [[արվեստ]]ը կամ [[փիլիսոփայություն]]ը»<ref>Carta a Stanislaus de 07/02/1905: citado por Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 107</ref>։ Հաճախ են իռլանդացուն անբարո համարել, թեև ինքն իրեն համարում էր բարոյական<ref>«Soy uno de los escritores de la presente generación que tal vez estén creando por fin una conciencia en el alma de esta raza desdichada.»: citado en Ellmann, en ''Cuatro dublineses'', p. 115</ref>։ Հրատարակիչ Գրանտ Ռիչարդսին ուղղված նամակում, ի պաշտպանություն ''Դուբլինցիների'', այս ստեղծագործության մասին նշում է հետևյալը. «Այն իմ երկրի բարոյական պատմության գլուխն է»։ Երիտասարդ տարիքում գրած նամակներում պարզ երևում են նաև նրա սոցիալիստական գաղափարները. թեև չի նշում [[Կառլ Մարքս|Մարքս]]ին, սակայն տալիս է [[Օսկար Ուայլդ]]ի անունը<ref>Ellmann, en intr. ''Cartas escogidas'', p. 21</ref>։ [[Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքներ|Առաջին համաշխարհային պատերազմի]] սկսվելուց հետո ի պատասխան իտալացի մի ընկերոջ նամակի ցույց է տալիս իր խորը քաղաքական վատատեսությունը. զզվում էր [[միապետություն]]ներից ու [[պետություն]]ներից և կասկածի տակ էր դնում «il sole dell'avvenire»-ը («ապագայի արևը», այսինքն՝ [[սոցիալիզմ]]ը)<ref>Valverde, en ''Joyce'', p. 26-27</ref>։ Մի պահ գրողն իրեն հայտարարում է իռլանդացի Սինն Ֆեյնի անջատողական շարժման համակիր։ Ջոյսը նամակները հաճախ է օգտագործել որպես իր ստեղծագործության պրոպագանդման միջոց, թեև այլ նպատակներով նույնպես, ինչպես, օրինակ, տենոր Ջոն Սուլիվանի օգտին արված քարոզարշավի կամ իր տնտեսական անհաջող ծրագրերի համար՝ իռլանդական բուրդը [[Իտալիա]] ներկրելու, Դուբլինում կինոթատրոն բացելու, Ցյուրիխում դերասանների միություն հիմնելու<ref>Ellmann, en intr. a ''Cartas escogidas'', p. 30</ref>։ Հոգեբանական տեսանկյունից ամենակարևոր նամակները կնոջը՝ Նոր Բարնաքլին ուղղված նամակներն են, որի հետ կարծես թե փորձում էր վարվել, սիրուհուց բացի, նաև որպես իշխող կարգի դեմ համախոհի<ref>Ibíd., p. 32</ref>։ Մի նամակում ասում է, որ նրա մեջ տեսնում է «այն ռասսայի գեղեցկությունն ու բախտը, որի զավակն է ինքը»<ref>Ibíd., p. 34</ref>։ Մեկ ուրիշում խնդրում է նրան. «Պահի՛ր ինձ քո արգանդի մութ սրբավայրում։ Պաշտպանի՛ր ինձ չարից, սիրելի՛ս»<ref>Ibíd., p. 35</ref>։ Եթե Նորային ուղղված նամակներում երևում է նրա զգացմունքային դիրքորոշումը, ապա իր եղբայր Ստանիսլաուսի դեպքում՝ ինտելեկտուալը։ Ստանիսլաուսի հետ նամակագրության մեջ նա հանդես է գալիս որպես «իր համոզմունքներում ամուր, փաստարկող մարդ, որին եղբայրը դրդում է ինտելեկտուալության, ինչպես նաև նախանձի ու հոգնածության արտահայտման»<ref>Ellmann, intr. a ''Cartas escogidas'', p. 41</ref>։ Նամակների հրատարակության նախաբանը Էլմանը ավարտում է այսպես. «Հատկանիշների խառնումը, ինչպես հպարտության ու բողոքականության, անկեղծության փայլատակումները մեղսալի խոստովանությունների արանքում այս նամակներին տալիս են այնպիսի մի հետաքրքրություն, որը շատ տարբեր է [[Հենրի Ջեյմս]]ի կամ [[Դեյվիդ Հերբերթ Լոուրենս|Դ. Հ. Լուորենսի]] նամակերում առկա ինքնապատկերումների հանդեպ ցուցաբերվող հետաքրքրասիրություններից»<ref>Ibíd., p. 43</ref>։ <blockquote>Գուցե շտապել եմ՝ մտածելով, որ Դուք մտադրություն ունեիք կասկածի տակ դնելու Լյուսիայի խոսքերը։ Կարծիքս կրկին փոքրամասնական է, և կրկին միակն եմ, որ պնդում եմ դա, քանզի, ինչպես երևում է, մյուսները կարծում են, որ նա խենթ է։ Հաճախ հիմարի պես է պահում իրեն, սակայն նրա միտքն այնքան պայծառ է ու մաքուր, ինչպես կայծակը։ Նա ֆանտաստիկ արարած է, որը խոսում է իր սեփական կրճատ լեզվով։ Արդեն ամբողջապես կամ գրեթե ամբողջապես հասկանում եմ նրան։ [[Լոնդոն]] գնալուց առաջ ինձ հետ խոսեց Ձեր մասին և այն մասին, ինչ արել եք ինձ համար։ Ձեր միջնորդությամբ կցանկանայի որոշիչ կապ հաստատել այս տողերը գրող անպարկեշտ արարածի և Ձեր պատվավոր անձի միջև<ref>''Cartas escogidas'', II, p. 255</ref>։</blockquote><blockquote>Հարրիետ Ս. Ուիվերին ուղղված նամակ, 01/05/1935թ.</blockquote> == Ժառանգությունն ու ազդեցությունը == [[Պատկեր:Joyce oconnell dublin.jpg|thumb|180px|Ջոյսի արձանը Դուբլինի North Earl Street-ում]] === Գրականության մեջ === Միջազգային քննադատությունը միակարծիք է, երբ Ջեյմս Ջոյսին համարում է XX դարի գրական մշակույթի ամենակարևոր ու ամենաազդեցիկ կերպարներից մեկը՝ [[Ֆրանց Կաֆկա]]յի, [[Մարսել Պրուստ]]ի, [[Խորխե Լուիս Բորխես]]ի կամ [[Ուիլյամ Ֆոլքներ]]ի կողքին։ Ամերիկացի քննադատ Հարոլդ Բլումը զարգացնում է Ջոյսի ու Շեքսպիրի մի լայն ու խորը համեմատական վերլուծություն՝ առանձնացնելով առաջինի քաջությունը «''Ուլիսը'' միաժամանակ ''[[Ոդիսական]]ի'' ու ''[[Համլետ (ողբերգություն)|Համլետի]]'' վրա կառուցելու համար», քանզի, ինչպես նշում է Էլմանը, [[Ոդիսևս]]ի երկու պարադիգմաները և Դանեմարքայի իշխանը գործնականում ընդհանուր ոչինչ չունեն։ Ըստ այս քննադատի՝ Լեոպոլդ Բլումը ինչպես Ոդիսևսն է, այնպես էլ Համլետի հոր ուրվականը, մինչդեռ Սթիվենը [[Տելեմաքոս]]ն է ու Համլետը, իսկ Լեոպոլդ Բլումն ու Սթիվենը միասին կազմում են Շեքսպիր ու Ջոյս<ref name=ref_duplicada_1 /> Բլումը Ջոյսին համեմատում է նաև [[Գյուստավ Ֆլոբեր|Ֆլոբերի]] հետ և խոսում է ''Ուլիսի'' հերոսի հրեա լինելու մասին. «Ջոյսը հիանում էր Ֆլոբերով, սակայն Փոլդին [Լեոպոլդ Բլումը] նման չէ [[Տիկին Բովարի|Էմմա Բովարի]]ին։ Նա մի հետաքրքիր ծեր հոգի է միջին տարիքի մարդու համար, իսկ գրքի մյուս կերպարները պարոն Բլումից շատ ավելի երիտասարդ են թվում։ Կարելի է ենթադրել, որ դա կապ ունի նրա հրեա լինելու փաստի հետ։ [...] Դուբլինը նրան համարում է անհարմար կերպով հրեա, թեև նրա կղզիացումը ինքնակամ է, [...] նա հավերժորեն ինքն իր մեջ է, որը զարմանալի երևույթ է նման բարյացակամ մարդու դեպքում»<ref>Bloom, 429-430</ref>։ Բլումը ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' համեմատում է Պրուստի գլուխգործոցի հետ. «Քանի որ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' ''Ուլիսից'' առավել իրական մրցակից է ''Կորուսյալ ժամանակի որոնումներին'', այն ևս իր տեղն է գտել այս գրքում»։ Բլումը կարծում է, այնուամենայնիվ, որ ինչպես ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'', այնպես էլ Էդմոն Սպենսերի''The Faerie Queene-ը'' «կկարդացվեն գալիք դարերում միայն մի խումբ էնտուզիաստ մասնագետների կողմից»<ref name="Bloom, 432"/>։ 1924թ. Հերբերտ Գորմանը բացի «Ջոյսի խառնվածքի ծայրահեղ զգացմունքայնությունը»<ref>Trad. libre Gorman, 9</ref> շեշտադրելուց նկարագրում է նրա միտքը որպես կայունությունից լիովին հեռացած մի երևույթ. «Այն դինամիկ է իր բարեխիղճ որոնումների մեջ, ինչպես մոդեռն Իռլանդիան, որը նկատվում է որոշակի ակնհայտ հատկանիշներում. այս կրքոտ, առեղծվածային, անհանգիստ, խիզախ միտքը, որ ծանր գնով երկու հրեշավոր բաների է դիմացել՝ [[Բրիտանական կայսրություն|Բրիտանական կայսրությանը]] և հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցուն»<ref>Trad. libre: «The mind of Joyce is far from static; it is dynamic in its intensive explorations. It is like the mind of modern Ireland in certain perceptible attributes, that passionate, mystical, inquiring, fearless mind wich has with difficulty partially ridden itself of two monstrous burdens —the British Empire and the Roman Catholic Church». Gorman, 11</ref>։ Արդեն 1929թ. Սեմյուել Բեքեթը կարողանում էր լավ նկարագրել այն մեծ տեխնիկան, որը արտացոլվել է իր ուսուցչի ստեղծագործություններում. «Այստեղ ձև բովանդակությունն է, իսկ բովանդակությունը՝ ձևը։ Կարող եք բողոքել, որ նյութը անգլերենով գրված չէ։ Սակայն բանն այն է, որ այն գրված էլ չէ։ Գրված չէ կարդալու համար կամ ոչ միայն կարդալու համար։ Ստեղծվել է նայելու ու լսելու համար։ Նրա գրվածքը որևէ բանի մասին չէ, այն որևէ բան է ինքն իր մեջ։ [...] Երբ իմաստը քնելն է, բառերը գնում են քնելու (տեսեք ''Աննա Լիվիայի'' վերջը)։ Երբ իմաստը պարելն է, բառերը պարում են։ [...] Լեզուն հարբած է։ Բառերը շարժվում են ուժգին կերպով։ [...] Թեև նա առաջինը չէ, որ հասկացել է, որ բառերին պետք է վերաբերել ավելին, քան զուտ որպես ուսուցողական սիվոլների։ Շեքսպիրը անբարոյականությունը նկարագրելու համար օգտագործում է հյութեղ բառեր։ [...] ոչ մի արարած, երկնքում կամ երկրի վրա, երբեք չի կիրառել ''Ստեղծագործությունն ընթացքի մեջ'' երկի լեզուն»<ref>Trad. libre Beckett en ''A Bash in the Tunnel'', pp. 28-32; se reproduce el capítulo correspondiente a Beckett en ''[[Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress]]''.</ref>։ Էդմոն Վիլսոնի համար «Ջոյսը մարդկային գիտակցության նոր փուլի մեծ պոետ է։ Ինչպես Պրուստի, Ուիթհեդի կամ [[Ալբերտ Այնշտայն|Էյնշտեյնի]] աշխարհը, այնպես էլ Ջոյսինը մշտական փոփոխության մեջ է, մինչ այն տարբեր պահերի ընկալվում է տարբեր ուսումնասիրողների կողմից։ Այն ''դեպքերից'' բաղկացած օրգանիզմ է։ [...] Դրանցից ամեն մեկը պահանջում է մյուսի գոյությունը և միաժամանակ եզակի է։ [...] ''դեպքերը'' տեղի են ունենում կերպարների մտքում։ Սակայն ամենը նվազում է պարզ ''դեպքերի'' մակարդակում, ինչպես ժամանակակից ֆիզիկայի և փիլիսոփայության դեպքում, դեպքերը ներառվում են մի ''continuum-ի'' մեջ, սակայն չեն կարող անվերջ փոքր համարվել»<ref>Trad. libre cita de Wilson en Eco, 107</ref>։ Ումբերտո Էկոյի կարծիքը համընկնում է իռլանդացու ստեղծագործության ''գիտականության'' հեռանկարի հարցում, որում ստուգվում է «փոխակերպումը խոսքի կառուցվածքում, ժամանակակից գիտական մեթոդաբանությամբ նկարագրվող երևույթներում. ստեղծագործությունը վերածվում է էպիստեմոլոգիական մի փառահեղ փոխաբերության»<ref>Eco, 146</ref>։ ''Ֆիննեգանում'', ավելի քան ''Ուլիսում'', «ամեն բառը դառնում է տարածաժամանակային մի իրադարձություն»<ref>Eco, 149</ref>։ Էկոն ''Ջոյսի պոետիկան'' էսսեի ամբողջ ընթացքում բարեխիղճ կերպով նկարագրում է Ջոյսի ստեղծագործությունը ոչ միայն XX դարի բոլոր ավանգարդիստական ուղղությունների, այլ նաև միջնադարյան էսթետիկայի տեսանկյունից, որն այդքան ներկա է իր գրքերում։ Հարրի Լեվինը նույնպես Ջոյսին համեմատում է դարաշրջանի հեղափոխական արվեստագետների հետ. «Ընդունակ լինելով այդքան գեղեցիկ նկարելու՝ այդ ինչպե՞ս է, որ տրվում եք նման էքսցենտրիկությունների,- հարցնում են [[Պաբլո Պիկասո|Պիկասո]]յին, իսկ վերջինս պատասխանում է. Պատճառը հենց դա է։ Ջոյսը իր ընկեր Ֆրանկ Բուդգենի նման մի հարցին պատասխանում է, որ հեշտ կլիներ տարին մի քանի պարզ գրքեր գրելը, բայց դա իր համար արժեք չէր ունենա։ [...] Օրիգինալությունը ձեռք է բերվում միայն կարծրատիպեր կոտրելու ուժեղ կամքի ցուցաբերման արդյունքում։ Ստեղծագործ արվեստագետը՝ Ջոյսը կամ Պիկասոն, Էլիոթը կամ [[Իգոր Ստրավինսկի|Ստրավինսկին]], պիտի սառը լինի ու պարտադիր կերպով բացառիկ. նա պարտավոր է գերազանցել ոչ միայն իր նախորդներին, այլև ինքն իրեն»<ref>Trad. libre Levin, 172</ref>։ Թ.Ս. Էլիոթը, մերժելով քննադատ Ռիչարդ Ալդինգթոնի այն միտքը, թե Ուլիսը ենթադրում է ''հրավեր դեպի քաոս'', գրում է. «Այս մեթոդն արդեն ուրվագծվել է պարոն Եյթսի կողմից։ Պատմողական մեթոդի փոխարեն կարող ենք այժմ միֆական մեթոդը կիրառել։ Համոզված եմ՝ սա մի քայլ առաջ է արվեստում ժամանակակից աշխարհը փոխակերպելու գործում՝ կարգի ու ձևի պայմաններում, որ այդքան ցանկանում է պարոն Ալդինգթոնը։ Եվ միայն նրանք, ովքեր գաղտնի կերպով ու առանց օգնության զարգացրել են իրենց սեփական կարգուկանոնը մի աշխարհում, որ այս առումով շատ քիչ օգնություն է առաջարկում, կարող են օգտակար լինել այս առաջընթացում»<ref>[http://people.virginia.edu/~jdk3t/eliotulysses.htm Trad. libre texto "''Ulysses'', Order and Myth", Universidad de Virginia - Acceso 12/12/2011]</ref>։ Ստյուարտ Գիլբերտը հերքում է դուբլինցուն վերագրվող ''պեսիմիզմը''. «Վերջին էջերը [''Ուլիսի''], լիրիկական գեղեցկության կենդանի պարբերությունները, [...] միաժամանակ անհատական են ու սիմվոլիկ իր որդիների հանդեպ Բնության աստվածային սիրո տեսանկյունից, Երկրի գարնանային մի երգ. սա նշանակություն ունի նրանց համար, ովքեր Ջոյսի փիլիսոփայության մեջ սև պեսիմիզմից, ժխտման կտակարանից բացի ուրիշ բան չեն տեսնում, որ ''Ուլիսը'' սահմանում է հաստատման եռակի հիմնով»<ref>Gilbert, 415</ref>։ Քեմբրիջյան քննադատ Քրիստոֆեր Բաթլերը ենթադրում է, որ Ջոյսը «հետապնդում է ժամանակակաից [[մոդեռնիզմ]]ի այն կենտրոնական նպատակներից մեկը, որը պատրաստ հանդիսականին գրավելն է՝ փորձելով բացահայտել միջոցի և գեղարվեստական հաղորդագրության միջև եղած հարաբերությունները։ Նրա երկերը՝ ''Հերոս Սթիվենից'' մինչև ''Ֆիննեգանի հոգեհաց'', այս առումով նշում են սիմվոլիստական շրջանից դեպի պոստմոդեռն շրջան գրականության էվոլյուցիայի էական քայլերը։ [Ջոյսը] XX դարի բոլոր գրողներից ամենաառատաձեռնն ու ամենից հումորովն է»<ref>Trad. libre: «[…] he follows one of the central aims of early modernism, which was to attract an audience which was willing to attempt to decode the relationships between stylistic medium and message. His works, from ''Stephen Hero'' to ''Finnegans Wake'', mark in this respect the essential steps in the evolution of literature from the Symbolist epoch to the post-modern. […] the most humorous and charitable of all twentieth-century writers». Christopher Butler: "Joyce the modernist", en ''The Cambridge Companion...'', p. 279</ref>։ Իսպանացի գրող Էնրիկե Վիլա Մատասը ամեն անգամ ''Ֆիննեգանի հոգեհացին'' մոտենալիս ցնցում է ապրել, «ինչպես նաև վախեցել է, որ չի գտնվում ընթերցողի այն բարձրության վրա, որը պահանջում է այս գիրքը. մեկը, ով արմատական կապի մեջ է անհասկանալի հետ, հետևաբար՝ իսկական արվեստի, այս անաստղ երկրորդ անհատակ ժամանակի՝ մեր մեծ ճշմարտությանը մոտեցնող տեքստերի, իրերի դաժան ու համր իրականության, առանց իմաստի։ [...] ամեն անգամ, երբ ձեռնարկել եմ այդ հիանալի գրքի ընթերցանությունը, այն վաղ թե ուշ ավարտվել է ջախջախումով՝ նախ փլուզման մի զգացումով, որը միախառնվել է լեզվի հետ տարված նման պարզ աշխատանքի հանդեպ զարմանքով, ապա հենց փլուզումով՝ արդեն չխոսելով հաջորդող շիկնելու պրոցեսից, երբ մերժված եմ զգացել գրականության սահմաններից դուրս Ջոյսի կատարած ցնցող հետազոտությունները ճշգրտությամբ բացահայտել չկարողանալու գիտակցությունից»<ref>[http://www.enriquevilamatas.com/textos/reljoyce1.html Artículo "El último Joyce" en ''El País'', recogido en enriquevilamatas.com - Acceso 30/11/2012]</ref>։ Իսպանացի գրող ու քննադատ Էդուարդո Լագոն Ջոյսի մեջ տեսնում է «մեկին, ով անգլերեն արձակի լեզուն դուրս է հանել իր կարողությունների սահմաններից՝ ենթարկելով իր ամբողջ պատմության մեջ մեծագույն նորարարության. սատանայական և հեգնական հանճարի, որ բառերի ողնաշարը խմել գիտեր, գիտեր՝ ինչպես հասնել լեզվի հոգուն, որպեսզի այնտեղից ծիծաղների ու արցունքերի արանքում բացահայտեր կոդեր ու կանոններ՝ խուտուտ տալով շարահյուսությանը, հյուսելով սարդոստայններ, որոնց թակարդում կհայտնվեին ձևույթները. բայի հսկայական մոգականությունը, աղբյուրներ ու մեխանիզմներ քանդելով, վերախմբավորում է բառերը անսովոր համադրությունների մեջ, որոնցում փայլում է պոեզիայի մերկ ուժը. վերջիվերջո, մեկին, ով պիտի մեկընդմիշտ փոխեր այն ուղղությունները, որոնցով պիտի տարանցի ապագայի վեպը»<ref>[http://www.enriquevilamatas.com/escritores/escrlagoe2.html#nlink13 Artículo "El íncubo de lo imposible" en enriquevilamatas.com - Acceso 30/11/2012]</ref>։ ''Ուլիս'' բաժնում արդեն տեսանք այն ուժգին արձագանքը, որ գտավ այդ վեպը անգլոսաքսոնական լեզվով ստեղծագործող ժամանակի ամենակարևոր գրողների շարքում։ Ջոյսի ստեղծագործությունը սպառման աստիճանի քննվել է ամեն տեսակի ուսումնասիրողների ու քննադատների կողմից, որոնք այդ հեղինակի որոշիչ ազդեցությունը նկատում են այնպիսի գրողների վրա, ինչպիսիք են Հյու ՄըքԴիարմիդը<ref>{{Cite web |title=GRIN Publishing: Hugh MacDiarmid and his influence on modern Scottish poetry - language and national identity - Examination Thesis<!-- Bot generated title --> |url=http://www.grin.com/en/preview/65637.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080414200133/http://www.grin.com/en/preview/65637.html |archive-date=2008 թ․ ապրիլի 14 |access-date=2018 թ․ մայիսի 20}}</ref>, Սեմյուել Բեքեթը<ref>Friedman, Melvin J. [http://www.english.fsu.edu/jobs/num06/Num6Friedman.htm A review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927093510/http://www.english.fsu.edu/jobs/num06/Num6Friedman.htm |date=2006-09-27 }} of Barbara Reich Gluck's ''Beckett and Joyce: friendship and fiction'', Bucknell University Press (June 1979), ISBN 0-8387-2060-9. Acceso 03/12/2006.</ref>, Ֆլան Օ'Բրայենը<ref>por ejemplo, Hopper, Keith: ''Flann O'Brien: A Portrait of the Artist as a Young Post-Modernist'', Cork University Press (May 1995). ISBN 1-85918-042-6: «La figura de Joyce asoma en el horizonte de toda la obra de O'Brien…».</ref>, Մարտին Օ Կադհեյնը<ref>[https://web.archive.org/web/20121103082951/http://www.rte.ie/ten/2006/0925/ocadhain.html "RTÉ commemorates Ó Cadhain centenary" RTÉ 25/09/2006 - Acceso 16/08/2012] «Ó Cadhain is often described as the "James Joyce of the Irish language".»</ref>, Սալման Ռուշիդը<ref>[http://www.wsu.edu/~brians/anglophone/satanic_verses/joyce.html Entrevista de Salman Rushdie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128231236/http://www.wsu.edu/~brians/anglophone/satanic_verses/joyce.html |date=2011-01-28 }}, por Margot Dijkgraaf para el periódico holandés NRC Handelsblad, traducida por K. Gwan Go. Acceso 03/12/2006.</ref>, Ռոբերտ Անտոն Վիլսոնը<ref>[http://www.nii.net/~obie/1988_interview.htm Transcripción de una entrevista del 23/04/1988 por Robert Anton Wilson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060331111500/http://www.nii.net/~obie/1988_interview.htm |date=2006-03-31 }} por David A. Banton, emitido en la cadena HFJC, 89.7 FM, Los Altos Hills, California. Acceso 03/12/2006.</ref>, Ժոզեֆ Կամպբելը<ref>[http://www.jcf.org/about_jc.php "About Joseph Campbell"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205022728/http://www.jcf.org/about_jc.php |date=2006-12-05 }}, Joseph Campbell Foundation. Acceso 03/12/2006.</ref> և ուրիշներ։ Հարրի Լեվինը նշում է նաև Ջոն Դոս Պասոսի, Ալֆրեդ Դոբլինի, Ժյուլ Ռոմեյնի, [[Թոմաս Վուլֆ]]ի անունները<ref>Trad. libre Levin, 181</ref>։ Ջոյսին պարտական գրողների թվում են նաև Ումբերտո Էկոն, Ռայմոնդ Քվինեն, Ֆիլիպ Ռոթը, Դերեք Վալկոտը, Թոմ Ստոպարդը, Էնթընի Բուրգեսը, Ֆիլիպ Ք. Դիքը և ուրիշներ<ref>{{Cite web |title=Página que aporta referencias textuales. Acceso 04/11/2008 |url=http://www.themodernword.com/joyce/joyce_influence_authors.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081115213525/http://www.themodernword.com/joyce/joyce_influence_authors.html |archive-date=2008 թ․ նոյեմբերի 15 |accessdate=2018 թ․ մայիսի 20}}</ref>։ Նրա ստեղծագործության որոշ մեկնաբաններ, մասնավորապես՝ [[Վլադիմիր Նաբոկով]]ը, ցույց են տալիս դրանցում առկա զգացմունքներ, որ մի դեպքում գովելի, իսկ մյուս դեպքում պարսավելի են դարձնում գրքերը։ Նաբոկովի համար ''Ուլիսը'' «փայլուն» է<ref>«Cuando quiero disfrutar con un libro, releo ''En busca del tiempo perdido'', de Proust, o ''Ulises'', de Joyce» (Nabokov, carta a Elena Sikorski, 03/08/1950, en ''Nabokov's Butterflies: Unpublished and Uncollected Writings''. Boston: Beacon, 2000, 464–465.</ref>, մինչդեռ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը''՝ «սարսափելի», կարծիք, որը ինչպես երևաց, կիսում է նաև Խորխե Լուիս Բորխեսը<ref>Borges, tomo II, p. 924.</ref>։ Դ. Հ. Լուորենսը ''Ուլիսին'' դեմ կարծիք է հայտնում բարոյականության տեսանկյունից. ստեղծագործությունը բացահայտում է «թուլացած, թերթային կեղտոտ միտք»<ref>Trad. libre cita en Tindall, 126</ref>։ Իր հերթին իսպանացի գրող Խուան Բենետը դաժանաբար քննադատում է վերոնշյալ վեպը։ Ի թիվս այլ բաների՝ նա համարում է այն «սովորությունների մի պատկեր՝ բառակույտերով լցված»<ref>Citado por García Tortosa, en intr. ''Ulises'', p. XLVI.</ref>։ 1971թ. ընդդեմ «ջոյսյան օվկիանոսի», որ նվաճում էր արևմտյան մշակույթը, Բենետը վատաբանում էր, որ իռլանդացին «մի օր, հավանաբար ոչ այս դարում, կանտեսվի, քանի որ մարդիկ հոգնում են ամեն ինչից»<ref>En el prólogo a ''El "Ulises" de James Joyce'', p. 1</ref>։ Իռլանդացի Պատրիկ Կավանագը հավանաբար չափազանցրել է իր նշանավոր համերկրացուն դատելիս. «Ուզում եմ ասել, որ Ջոյսը ունի շատ քիչ կամ զրոյական պաշար հայտնի եթերային հումքի՝ ոգեշնչության։ Նա շատ խելացի ցինիկ է, որը մի բանաձևով է լոկ հանդես եկել։ [...] ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' ցույց է տալիս մի մարդու հոգեկան շեղում, որն ասելու այլ բան չունի։ Անգամ մատրիցա է հիմնում։ [...] ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' Ջոյսի կտակն է։ Կարդալով ''Ուլիսի'' ամենաքննարկված պարբերություններից մի քանիսը՝ չեմ կարող չմտածել, որ Ջոյսը անկիրթ երեխա է, որը բավականություն է ստանում ամենը կոտրելուց։ Ատելություն և հպարտություն»<ref>Trad. libre: «What I am trying to say is that Joyce has little, or none, of that ethereal commodity known as inspiration. He is the very clever cynical man who has found a formula. [...] ''Finnegans Wake'' is the delirium of a man with no more to say. He has melted down even the matrix. [...] the ''Portrait of the Artist'' is Joyce's testament. [...] And yet, as I read through some of the more violent parts of ''Ulysses'', I feel that Joyce is an unmannerly child enjoying destruction. Hate and pride». Kavanagh en ''A Bash in the Tunnel'', pp. 50-51</ref>։ Վերջին տարիներին, այնուամենայնիվ, գրականության տեսաբանները հակված են արժևորելու իռլանդացու նորարարական ցանկությունն ու ուժը։ === Այլ ոլորտներում === Ջոյսի ազդեցությունը ակնհայտ է նաև գրականությունից դուրս։ ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' վեպից այս արտահայտությունը՝ «Three Quarks for Muster Mark», ֆիզիկայի մի տերմինի աղբյուրն է՝ ''quark'', որը ամենակարևոր էլեմենտար մասնիկներից մեկի անունն է՝ առաջարկված գիտնական Մուրեյ Գել-Մանի կողմից<ref>[http://www.bartleby.com/61/67/Q0016700.html "quark"] ''American Heritage Dictionary of the English Language'', 4ª Edición, 2000.</ref>։ Ամերիկացի փիլիսոփա Դոնալդ Դեյվիդսոնը ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' համեմատել է [[Լուիս Քերոլ]]ի ստեղծագործությունների հետ։ Հոգեվերլուծաբան Ժակ Լականը կիրառել է Ջոյսի երկերը ''sinthome-ի'' իր գաղափարը բացառելու համար։ Ըստ Լականի՝ Ջոյսի գրվածքը վերջին հենարանն է, որ նրան ազատում է հոգեբուժությունից<ref>Evans, Dylan, ''An Introductory Dictionary of Lacanian Psychoanalysis'', Routledge, 1996, p. 189</ref>։ Ֆրանսիացի ապակառուցողական փիլիսոփա Ժակ Դերիդան նույնպես աշխատանք ունի ''Ուլիսում'' լեզվի կիրառության մասին։ Դերիդան պնդում է, որ այս վեպը հարկավոր է լսել կարդալուն զուգընթաց, որպեսզի հնարավոր լինի հասկանալ այն խորությամբ<ref>[http://prairiebloom.wordpress.com/2009/11/16/derridas-thoughts-on-ulysses/ ''Ulysse gramophone''. Acceso 18/05/2011.]</ref>։ Ամեն տարի Դուբլինում և աշխարհի տարբեր վայրերում հունիսի 16-ը նշվում է որպես Ջոյսի հիշատակի օր.սա ''Ուլիս'' վեպի սկզբի օրն է, որ կոչվում է Bloomsday: 1947թ. փետրվարին [[Մանհեթեն]]ի Gotham Book Mart մշակույթի կենտրոնում հիմնվում է James Joyce Society-ն։ Դրա առաջին անդամը [[Թոմաս Սթեռնս Էլիոթ|Թ.Ս. Էլիոթն]] էր։ Ջոյսի կենսագիր Ջոն Սլոկումը դրա առաջին նախահագն էր, իսկ Ֆրանս Ստելոֆը՝ Gotham կենտրոնի հիմնադիրն ու սեփականատերը՝ առաջին գանձապետը։ [[Մասսաչուսեթս]]ում ամեն տարի նշվում է «James Joyce Ramble»՝ հետիոտնային անցում, որի ամեն մղոնը նվիրված է գրողի մի ստեղծագործությանը։ Միջոցառման ընթացքում պրոֆեսիոնալ դերասանները կարդում ու կյանք են տալիս Ջոյսի գրական տարբեր կերպարներին<ref>[http://www.ramble.org/ James Joyce Ramble.] Acceso 28/11/2006.</ref>։ Ջոյսի ժառանգության մեծ մասը պահպանվում է "Harry Ransom Center"-ում՝ Տեխասի համալսարանում, որը ընդգրկում է հազարավոր ձեռագրեր, նամակագրություն, նախագծեր, փորձեր, գրառումներ, վեպից հատվածներ, բանաստեղծություններ, երգերի բառեր, երաժշտական նոտաներ, ''limericks'' (հինգ տողից բաղկացած փոքրիկ հումորային բանաստեղծություններ) և թարգմանություններ։ [[Պատկեր:"James Joyce Centre", Dublin.jpg|thumb|«Ջեյմս Ջոյսի կենտրոն» ճակատային հատվածը Դուբլինի North Great Georges Street-ում]] Ջոյսի կենսագրության ու ստեղծագործության ուսումնասիրողների համար ամեն ինչ չէ, որ պարզ է։ Ստեֆան Ջոյսը՝ հեղինակի թոռն ու միակ ժառանգը, հաստատել է, որ վերացրել է նրա նամակագրության մի մասը. սպառնացել է նաև, որ դրանք հրապարակայնորեն չկարդացվեն Bloomsday-ի ժամանակ<ref>Max, D. J., "[http://www.newyorker.com/archive/2006/06/19/060619fa_fact The Injustice Collector: Is James Joyce’s Grandson Suppressing Scholarship?]," ''[[The New Yorker]]'', 19/06/2006. Acceso 09/07/2007.</ref> և արգելք է դրել այն ստեղծագործությունների վրա, որոնք համարել է «ոչ պատշաճ»<ref>Cavanaugh, Tim, [http://www.reason.com/news/show/29196.html "Ulysses Unbound: Why does a book so bad it "defecates on your bed" still have so many admirers?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903152525/http://www.reason.com/news/show/29196.html |date=2009-09-03 }}. ''Reason'', julio de 2004.</ref>։ 2006թ. հունիսի 12-ին Կարոլ Շլոսը՝ [[Սթենֆորդի համալսարան]]ի մի դասախոս, նրանից ժառանգությունը հաստատող ապացույց է պահանջում, երբ նրան թույլ չեն տալիս Ջոյսի ու իր աղջկա՝ Լյուսիայի մասին նյութ տեղադրել իր կայքէջում<ref>[http://cyberlaw.stanford.edu/004003.shtml Schloss.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190428065403/http://cyberlaw.stanford.edu/004003.shtml |date=2019-04-28 }} Stanford Law School, The Center for Internet and Society. Acceso 28/11/2006.</ref><ref>[[Associated Press]]. [http://www.msnbc.msn.com/id/13286926/ ''Profesora demanda a la testamentaría de James Joyce: Carol Schloss pide acceso a material registrado en su página web''.] ''MSNBC''. 12/06/2006. Acceso 28/11/2006.</ref>։ Սիդ Բարեթը՝ [[Փինք Ֆլոյդ]]ի ռոք խմբի առաջին ղեկավարն ու անդամը, Ջոյսի "Golden Hair" բանաստեղծությունը ընդգրկում է իրենց ձայներիզում՝''The Madcap Laughs:'' Իտալացի ավանգարդիստ երգահան Լուչիանո Բերիոն Ջոյսին է նվիրել իր ''Thema (Omaggio a Joyce)'' ստեղծագործությունը, որում երգիչը արտասանում է ''Ուլիսի'' «Ջրահարսներ» գլխի առաջին հատվածը<ref name="Ross, Alex 2009. p. 564"/><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=-uIvzVgk16c Vídeo de la obra en YouTube - Acceso 20/03/2012]</ref> և ''Կամերային երաժշտությունից'' տարբեր հատվածներ<ref>[http://www.themodernword.com/joyce/music/berio_chamber.html themodernword.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327222529/http://www.themodernword.com/joyce/music/berio_chamber.html |date=2012-03-27 }} Acceso 20/04/2012.</ref>։ Դասական երաժշտության այլ երգահաններ ոգեշնչվել են հեղինակից՝ Սեմյուել Բարբեր, Լուիջի Դալապիկոլա, Պիեր Բուլե, Ջոն Քեյջ, փոփ, ռոք ու ֆոլկ ժանրերից՝ Դը Փոգս, Քեյթ Բաշ, Ջեֆերսոն Էյրփլեյն, Ժուան Բաեզ, Վան Մորրիսոն, ինչպես նաև ջազային երաժիշտներ Լուիս Ստյուարտ, Սյուզան Աբուել Անդրե Հոդեյր և ուրիշներ<ref>[http://www.themodernword.com/joyce/music.html themodernword.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320215516/http://www.themodernword.com/joyce/music.html |date=2012-03-20 }} Acceso 20/04/2012.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110920080300/http://members.aon.at/andreas.weigel/James-Joyce-Vertonungen.htm James Joyce Vertonungen] Acceso 20/04/2012.</ref><ref>[http://www.cluas.com/music/features/james_joyce.htm cluas.com] Acceso 20/04/2012.</ref>։ Կոմեդիայի ժանրում Ջոյսի կյանքը պատմվել է Ալֆոնսո Զապիկոյի կողմից իր ''Dublinés'' (2011թ.) աշխատության մեջ<ref>[[Álvaro Pons|Pons, Álvaro]] (25/03/2011). ''[http://cultura.elpais.com/cultura/2011/03/25/actualidad/1301007611_850215.html "Zapico, autor revelación del cómic, publica 'Dublinés'"]'', "[[El País (España)|El País]]".</ref>։ Վերջինը 2012թ. արժանացել է Կոմեդիայի իսպանական ազգային մրցանակի<ref>[http://cultura.elpais.com/cultura/2012/10/22/actualidad/1350895495_531122.html Noticia en ''El País'', 22/10/2012 - Acceso 22/10/2012]</ref>։ Դուբլինի University College-ի կենտրոնական գրադարանը Ջոյսի անունն է կրում<ref>{{Cite web |title=University College Dublin Library - Acceso 22/10/2012 |url=http://www.ucd.ie/library/using_the_library/our_libraries/jjl/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121005092805/http://www.ucd.ie/library/using_the_library/our_libraries/jjl/ |archive-date=2012 թ․ հոկտեմբերի 5 |accessdate=2018 թ․ մայիսի 20}}</ref>։ Նրա հիշատակը պրոպագանդելու համար այդ քաղաքում հիմվել են «Ջեյմս Ջոյսի կենտրոնը»<ref>[http://www.jamesjoyce.ie/ The James Joyce Centre] Acceso 20/04/2012.</ref> և «Ջեյմս Ջոյսի թանգարանը»<ref>[http://www.dublintourist.com/details/james_joyce_museum.shtml DublinTourist.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905063958/http://www.dublintourist.com/details/james_joyce_museum.shtml |date=2011-09-05 }} Acceso 20/04/2012.</ref>։ Համաձայն ԵՄ օրենսդրության՝ Ջոյսի ստեղծագործության ''copyright''-ի իրավունքների ժամկետը լրանում է 2011թ. դեկտեմբերի 31-ին։ Թեև կասկածներ կան որոշ փաստաթղթերի հարցում, օրինակ, իր քարտուղար Պոլ Լեոնի հետ վարած նամակագրության դեպքում, սպասվում է, որ 2012թ.-ից նրա կյանքի ու ստեղծագործության մինչև այժմ անհայտ կողմերը, որ այդպիսին են մնացել նրա թոռ Ստեֆան Ջոյսի խիստ հսկողության պատճառով, կհանրայնացվեն։ Ամեն դեպքում այս հեղինակի ստեղծագործությունների հրատարակում ու ներկայացումը նշված ժամանակահատվածից կազատականացվի<ref>[http://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2011/0616/1224299000027.html "Joyce Enters The Public Domain"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304053116/http://www.irishtimes.com/newspaper/opinion/2011/0616/1224299000027.html |date=2012-03-04 }} Periódico ''Irish Times'' de 16/06/2011 - Acceso 20/12/2011.</ref>։ === Հիշողություններ Ջոյսի մասին === ''The Joyce We Knew. Memoirs of Joyce''<ref>O'Connor, Ulick, ed.: ''The Joyce We Knew. Memoirs of James Joyce''. Ed. Brandon. Dingle (Kerry, Ireland), 2004. ISBN 0-86322-324-9</ref>[''Մեր ճանաչած Ջոյսը. Հիշողություններ Ջոյսի մասին''] գիրքը պարունակում է տարբեր վկայություններ հեղինակի մասին նրա ընկերների ու համերկրացիների կողմից։ Նրանցից մեկը՝ գրող Արթուր Փաուերը, նրան հետևյալ կերպ է նկարագրում. «Նրա կերպարը հաճելի էր, թեթև ու կոմիկական, շեքսպիրյան գլխով, հաստ ակնոցներ էր կրում, որ մեծացնում էին նրա աչքերից մեկը։ Մի թեթև մազափունջ էր ծածկում նրա բարակ շրթունքները և հետաքրքիր ձև ունեցող բերանը։ Ձեռքերը նուրբ էին, մատները՝ բարակ։ Նրա մեջ ամենը վկայում էր պոետին, ամենը՝ բացի բերանից։ Նրա վարվելակերպը պայմանականորեն ավելի ուշադիր էր, քան թե ընկերական, որովհետև Ջոյսի սոցիալական տաղանդը հարմարավետ չէր զգում իրեն։ Սովորաբար իրեն շրջապատում էր մտավոր փշալարերով։ Ամենով հանդերձ՝ նրա նուրբ շարժուձևը ստիպում էր մտածել մեծ դարաշրջանի Դուբլինի մասին»<ref>Traducción libre ''The Joyce We Knew'', p. 88-89</ref>։ Նրա համալսարանական ընկերներից մեկը՝ Յուջին Շիյը, պատմում է, որ 1928թ. Ջոյսի փարիզյան տունը լի էր Դուբլինի մասին հիշողություններով ու նկարներով. անգամ մի գորգի վրայի նկարը պատկերում էր Լիֆֆեյ գետի հոսանքը<ref>Trad. libre Sheehy en ''The Joyce We Knew'', p. 37</ref>։ Գրող Պադրայք Կոլումը ընդգծում է, որ արդեն 1902թ. ընդամենը քսանամյան Ջոյսը իր քաղաքում մի իսկական լեգենդ էր դարձել<ref>''The Joyce We Knew'', p. 59</ref>։ Կոլումը հիշեցնում է պատանի Ջոյսի զինաթափ անող «հասունությունը» և պոեզիա արտասանելու նրա գրավիչ ձևերը (անգամ նորվեգերենով, որը սովորել էր Իբսենին իր նվիրվածությունից դրդված), որ նրա երաժշտական գիտելիքների շնորհիվ էին զարգացել<ref>Trad. libre Colum en ''The Joyce We Knew'', p. 62</ref>։ Ջոյսի ընկեր, լրագրող ու դիվանագետ Շոն Լեսթերի կենսագրության մեջ կարդում ենք, որ երբ նա 1940թ. ծանոթանում է Ջոյսի հետ, վերջինս, ի հեճուկս իր հսկայական փառքի, չէր կորցրել իր խառնվածքը։ Նա «բնական ու հաճելի» անձնավորություն էր. իր տեսքով ու առոգանությամբ չէր կարող պակաս դուբլինցի համարվել, քան երբ երեսուն տարի առաջ թողեց իր երկիրը<ref>Trad. libre Lester en ''The Joyce We Knew'', p. 115</ref>։ Այս գրքի խմբագիր, իռլանդացի քննադատ Ուլիք Օ'Քոնըրի համար «նրան դուր գա թե չէ, նա գրական վերածննդի մաս է, արդյունքը երևակայության այն բուռն շարժումներից մեկի, որ ծագել էին [[Ֆլորենցիա]]յում և գագաթնակետին հասել XX դարում [[Եվրոպա]]յի վերջին կղզում»<ref>Trad. libre O'Connor en ''The Joyce We Knew'', p. 18</ref>։ Նրա ընկեր Ֆրենկ Բուդգենը մանրամասն նկարագրում է այն տպավորությունը, որ ստացել է նրա հետ ծանոթանալիս. «Նրա ողջույնը արտահայտում էր եվրոպական բարձրագույն քաղաքավարությունը, սակայն նրա վարվելակերպը տարբեր էր թվում. նրա ձեռքսեղմումը սառն էր։ Մոտիկից այդքան բարձրահասակ չէր թվում, չնայած որ նրա հասակը միջինից բարձր էր։ Խաբուսիկությունը նրա նիհար կազմվածքի արդյունք էր, բաց ժիլետի և ուղիղ կարճ տաբատի։ [...] Գլուխը օվալաձև էր՝ նորմանադական ռասսային բնորոշ գլխի ձևով։ [...] Մեծ ակնոցների հետևում պարզ կապույտ աչքերն էին՝ հուժկու, բայց անորոշ ձևով ու անիրական արտահայտությամբ։ Ավելի ուշ հասկացա, որ մտավախության կամ մտահոգության պահերին աչքերը ոսկեգույն փայլ էին ստանում։ [...] Բարձր ճակատը սկսվում էր գլխի առաջին գծից հետո։ Ծնոտը ձիգ էր ու քառակուսի, շրթունքները՝ նիհար ու սեղմված, մի ուղիղ գիծ էին կազմում։ Ջոյսի գլխի մի հատված ինձ ալքիմիկոսի էր հիշեցնում»<ref>Trad. libre Budgen, 11-12</ref>։ Էնթընի Բուրգեսը իր ''Re Joyce'' (վերնագիրը շատ ջոյսյան է. ''rejoice'' անգլ. նշանակում է ուրախանալ) ուսումնասիրության մեջ նշում է այն դրդապատճառը, որով հեղինակը իր վեպերում հանդես է գալիս Սթիվեն անունով (Ստեփան՝ քիրստոնեական առաջին նահատակներից). «Նա նույնպես նահատակ էր՝ գրականության նահատակ. լույսի վկա՝ ինքնադատապարտված աքսորի, թշվառության, տառապանքի, նվաստացման և (գուցե ամենից վատագույնը) դեռևս կյանքի ընթացքում դասային կանոնակարգման, որը պրոպագանդում էր Բառերի դոկտրինան։ [...] Այն քարերով, որ նրան էր նետում կյանքը, նա մի լաբիրինթոս կառուցեց, այդտեղից է, որ Սթիվենը ստանում է Դեդալուս ազգանունը։ Վերոնշյալ լաբիրինթոսը, այնուամենայնիվ, հրեշ բանտարկելու համար չէր, այլ կյանքից փախուստի միջոց, որի սրահներում լսվում էին երգեր ու ծիծաղներ»<ref>Trad. libre: «He too was a martyr, though to literature; a witness for the light, self-condemned to exile, poverty, suffering, vilification and (perhaps worst of all) coterie canonisation in life, that the doctrine of the Word might be spread. [...] Out of the stones that life threw at him he made a labyrinth, so that Stephen earned the surname Dedalus. The labyrinth is no home for a monster, however; it is a house of life, its corridors ringing with song and laughter». Burgess, 17-18</ref>։ Իր ''My Brother's Keeper'' (''Եղբորս պահապան հրեշտակը'', 1957թ.) գրքում Ստանիսլաուս Ջոյսը անկեղծորեն գրում է. «Հրաշքի պես մի բան եմ համարում, որ իմ ընտանքի անդամներից մեկը իրեն նվիրել է պոեզիա զարգացնելուն կամ մտահոգվել եվրոպական մտածողության ուղիների հետ կապ հաստատելու հարցով՝ ապրելով մեր տան պես մի վայրում, թաղված հարբեցողների սերնդի թշվառության մեջ։ Չգիտեմ, թե ինչ ներքին կրակ է կարողացել փոխակերպել նրան»<ref>Traducción libre: «It seems to me little short of a miracle that anyone should have striven to cultivate poetry or cared to get in touch with the current of European thought while living in a household such as ours, typical as it was of the squalor of a drunken generation. Some inner purpose transfigured him». S. Joyce en ''My Brother's Keeper'', p. 98</ref><ref>[http://books.google.es/books?id=zt3kuhTGL_AC&pg=PA84&lpg=PA84&dq=%22It+seems+to+me+little+short+of+a+miracle+that+anyone+should+have+striven%22&source=bl&ots=IoydjjekyB&sig=M4t-D9ojljhZBAVsHkUxS6E5yZE&hl=es&ei=LxbUTevNOMnx0gHM5OD5Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CFMQ6AEwBg#v=onepage&q=%22It%20seems%20to%20me%20little%20short%20of%20a%20miracle%20that%20anyone%20should%20have%20striven%22&f=false ''My Brother's Keeper'', p. 84, en Google Books. Acceso 18/05/2011.]</ref>։ Արգենտինացի գրող Խորխե Լուիս Բորխեսը տարբեր բանաստեղծություններ է նվիրել ''Ուլիսի'' հեղինակին.<blockquote>Ինչ նշանակություն ունի մեր վախկոտությունը,</blockquote><blockquote>եթե երկիր վրա կա թեկուզ մեկ խիզախ մարդ, </blockquote><blockquote>ինչ նշանակություն ունի տխրությունը,</blockquote><blockquote>եթե եղել է ժամանակ, որ ինչ-որ մեկն իրեն երջանիկ է անվանել,</blockquote><blockquote>ինչ նշանակություն ունի իմ կորուսյալ սերունդը,</blockquote><blockquote>այս ծույլ հայելին,</blockquote><blockquote>եթե քո գրքերն արդարացնում են դրա գոյությունը։</blockquote><blockquote>«Հրավեր Ջոյսին», ''Գովք խավարի'' շարքից (1969թ.)<ref>Borges, tomo II, p. 1005</ref></blockquote> == Ստեղծագործությունների ժամանակագրությունը == [[Պատկեր:Joyce - Dubliners, 1914 - 3690390 F.jpg|thumb|upright|''Dubliners'', 1914]] * ''Կամերային երաժշտություն'' (''Chamber Music''), 1907 թ. * ''Դուբլինցիներ'' (''Dubliners''), 1914 թ. * ''Պատանի արվեստագետի դիմանկարը'' (''Portrait of the Artist as a Young Man''), 1916 թ. * ''Վտարանդիները (թատերական երկ)'' (''Exiles''), 1918 թ. * ''Ուլիս'' (''Ulysses''), 1922 թ. * ''Խնձոր պոեմներ'' (''Pomes Penyeach''), 1927 թ. * ''Բանաստեղծությունների ժողովածու'' (1936 թ., պոեզիա) * ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'', 1939 թ. '''Հետմահու հրատարակություններ''' * ''Stephen Hero'' (''Հերոս Սթիվենը'', գրված 1904–1906 թթ., տպագրված 1944 թ.) * ''Letters of James Joyce Vol. 1'' (նամակներ, Stuart Gilbert հրատ., 1957 թ.) * ''The Critical Writings of James Joyce'' (քննադատական գրվածքներ, Ellsworth Mason-ի և Richard Ellman-ի խմբագրությամբ, 1959 թ.) * ''The Cat and the Devil'' (մանկական գիրք, 1964 թ.) * ''Letters of James Joyce Vol. 2'' (խմբ. Richard Ellman, 1966 թ.) * ''Letters of James Joyce Vol. 3'' (խմբ. Richard Ellman, 1966 թ.) * ''Giacomo Joyce'' (պոեմ՝ գրված 1907 թ., տպագրված 1968 թ.) * ''Selected Letters of James Joyce'' (խմբ. Richard Ellman, 1975 թ.) * ''The Cats of Copenhagen'' (մանկական գիրք, 2012 թ.) * ''Finn's Hotel'' (''էպիկլետներ'', 2013 թ.)<ref>{{Cite web |author=The Guardian |date=14 de junio de 2013 |title=James Joyce's 'last undiscovered' collection to be published |url=http://www.guardian.co.uk/books/2013/jun/14/james-joyce-collection-published |access-date=6 de julio de 2013 |language=inglés}}</ref> == Կինեմատոգրաֆիկ պատկերումներ == Ինչպես Ջոյսի ստեղծագործությունը, այնպես էլ նրա կյանքը մահվանից հետո տարբեր ֆիլմերի հիմք են հանդիսացել. * ''Ֆիննեգանի հոգեհացը'' (Մերի Էլեն Բյութ, 1965թ.) * ''Ուլիս'' (Ժոզեֆ Սթրիք, 1967թ.) * ''RՊատանի արվեստագետի դիմանկարը'' (Ժոզեֆ Սթրիք, 1977թ.) * ''Ջեյմս Ջոյսի կանայք'' (Մայքլ Փիրս, 1985թ.) * ''Դուբլինցիներ'' (Ջոն Հյուսթոն, 1987թ.) * ''Նորա'' (Փատ Մըրֆի, 2000թ.) * ''Բլում'' (Շոն Ուոլշ, 2003թ.) == Տոն == '''Բլումսդեյը''' կամ '''[[Բլումի օր]]ը''' (անգլերեն՝ Bloomsday, իրլանդերեն՝ Ln Bloom) Ջոյսի երկրպագուների կողմից [[հունիսի 16]]-ին նշվող տոնակատարություն է։ [[Դուբլին]]ում տոնը նշողներն անցնում են ստեղծագործության գործող անձանց՝ Բլումի և Սթիվենի ճանապարհը։ Քաղաքի փողոցներում կարելի է գտնել վեպին նվիրված հուշարձաններ և հերոսների անցած ճանապարհների ցուցանակները։ Նվիրյալները հագնում են այն ժամանակների զգեստները, պատվիրում են վեպում նշված ուտելիքներ՝ [[գառ]]ան տապակած [[երիկամ]]ներ, մի բաժակ [[Բուրգունդիա|բուրգունդյան]] [[գինի]], իտալական [[պանիր]]ով [[բուտերբրոդ]]։ <br /> 1904 թ. այդ օրը՝ հունիսի 16-ին է կայացել Ջոյսի և նրա ապագա (1931 թվականից) կնոջ՝ Finn’s Hotel հյուրանոցի սպասուհի Նորա Բարնաքլի առաջին տեսակցությունը և գրողը որոշել էր հավերժացնել այդ օրն իր ստեղծագործության մեջ։ == Ջ. Ջոյսը հայերեն == * Դուբլինցիներ, Երևան, «Սովետական գրող», 1978։ * «Ուլիսես», 2011, Երևան, Թարգմանիչ Սամվել Մկրտչյան, հեղինակային հրատարակություն ISBN 678-9939-53-778-8<ref>http://www.samvelmkrtchyan.am {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210519000608/http://samvelmkrtchyan.am/ |date=2021-05-19 }} Պատվիրել գիրքը</ref> == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://zangak.am/dubliners Դուբլինցիները զանգակում] * [https://grapaharan.org/Ջեյմս_Ջոյս Ջեյմս Ջոյսը գրապահարանում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200703035343/http://grapaharan.org/%D5%8B%D5%A5%D5%B5%D5%B4%D5%BD_%D5%8B%D5%B8%D5%B5%D5%BD |date=2020-07-03 }} * [https://archive.168.am/articles/15542 Ջեյմս Ջոյս (1882-1941). «168 ժամ»] * [https://archive.168.am/articles/13404 Խորխե Լուիս Բորխեսը և Օսվալդո Ֆերարին Ջոյսի «Ուլիս» վեպի մասին. «168 ժամ»] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=520}} {{DEFAULTSORT:Ջոյս, Ջեյմս}} [[Կատեգորիա:20-րդ դարի բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ]] [[Կատեգորիա:Time-ի վարկածով «Տարվա մարդ» ճանաչվածներ]] [[Կատեգորիա:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Իռլանդացի արձակագիրներ]] [[Կատեգորիա:Իռլանդացի բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:Իռլանդացի գրողներ]] [[Կատեգորիա:Իռլանդացի վիպասաններ]] [[Կատեգորիա:Մոդեռնիստ գրողներ]] [[Կատեգորիա:Պոլիգլոտներ]] [[Կատեգորիա:Ջեյմս Ջոյս]] [[Կատեգորիա:Իռլանդացի դրամատուրգներ]] [[Կատեգորիա:Իռլանդացի լրագրողներ]] emyg0a2nyft2ovpzss18ckg87vdz26s 0 26082 10715981 10707239 2026-03-28T05:25:04Z ~2026-19283-12 168674 10715981 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Սպորտ | անուններ = սոկեր, ֆութի, «գեղեցիկ խաղը», «համաշխարհային խաղը» | մարմին = [[ՖԻՖԱ]] | սեռ = արական | կարգավիճակ = թիմային, գնդակով խաղ | հարմարանք = [[Ֆուտբոլի գնդակ]] <br /> [[Պատկեր:Football Pallo valmiina-cropped.jpg|200px]] | վայր = 120 x 90 մ, Ֆուտբոլային դաշտ <br /> [[Պատկեր:Football pitch metric.svg|200px]] | առաջին = [[1863]] թվական, [[Անգլիա]] ([[Անգլիայի ֆուտբոլային միություն|Անգլիայի ֆուտբոլային միության]] ձևավորումը) | օլիմպիական խաղեր = սկսած [[1900]] թվականից |պատկեր=Algérie - Arménie - 20140531 - Yacine Brahimi (Alg) face à Taron Voskanyan (Arm).jpg}} [[Պատկեր:La mejor Hinchada de Futbol Argentino.jpg|մինի|Ֆուտբոլում երկրպագուների հիմնական նպատակը խաղի ընթացքում իրենց թիմին խրախուսելն է:]] '''Ֆուտբոլ''' ({{lang-en|football}}, բառացի՝ «ոտքի գնդակ»), մարզաձև, աշխարհի ամենատարածված և ամենասիրված խաղերից մեկն է։ Ֆուտբոլը թիմային խաղ է, որտեղ թիմի 11 ֆուտբոլիստները համաձայնեցված գործողություններով փորձում են գրավել հակառակորդ թիմի դարպասը և անառիկ պահել իրենցը։ == Տեխնիկական չափանիշներ == Ֆուտբոլը խաղում են բնական կամ արհեստական խոտածածկ ունեցող դաշտում։ Խաղադաշտը նշանագծված ուղղանկյուն հրապարակ է։ Դաշտի առավելագույն երկարությունը պետք է լինի 109,88 մ, իսկ առավելագույն լայնությունը՝ 90,728 մ։ Երբեմն պաշտոնական խաղերի համար օգտագործում են 100-110X69-75 Մ չափսի դաշտ։ Աշխարհի ամենամեծ ֆուտբոլային մարզադաշտը Մայ Դայ Ստադիոնն է [[Հյուսիսային Կորեա]]յում, որտեղ միաժամանակ կարող է գտնվել մինչև 150, 000 հանդիսական։ [[Պատկեր:Santiagobernabeupanoramav2.jpg||մինի|225px|[[Ռեալ Մադրիդ]] ՖԱ-ի խաղադաշտը՝ 105x70 մ]] Գնդակի շրջագիծը 680-711 մմ է, զանգվածը՝ 396-453 գ։ Դարպասի բարձրությունը 2, 44 Մ է, լայնությունը՝ 7, 32 մ։ == Հիմնական կանոններ == • Արգելվում է ոտքով հարվածել կամ հրել մրցակցին, • Արգելվում է իրար ձեռքով փոխանցել գնդակը խաղի ընթացքում՝ առանց որևէ պատճառի, • Խաղացողներին արգելվում է կոշիկների վրա կրել մեխեր, երկաթե թիթեղներ կամ ռետինե կոշիկներ, • Ֆուտբոլային խաղը բաղկացած է երկու խաղակեսերից՝ յուրաքանչյուրը 45 րոպե։ Խաղակեսերի միջև 15 րոպեով դադար, • Խաղին մասնակցում են երկու թիմերը՝ յուրաքանչյուրում 11 խաղացող։ Դարպասապահը կարող է խաղալ ձեռքով տուգանային հրապարակում, իր հիմնական խնդիրն է պաշտպանել դարպասը։ Այլ խաղացողները նույնպես ունեն իրենց խնդիրները։ Պաշտպանները գտնվում են հիմնականում իրենց դաշտի կեսում, իրենց խնդիրը հակազդելն է մյուս թիմի հարձակվողներին։ Կիսապաշտպանները գտնվում են դաշտի միջնամասում, նրանց դերն է օգնել պաշտպաններին կամ հարձակվողներին՝ կախված խաղի իրավիճակից։ Հարձակվողները հիմնականում հակառակորդի դաշտի կեսում են գտնվում, և նրանց առաջնային նպատակն է գոլ խփել։ Խաղի նպատակն է գնդակ խփել հակառակորդի դարպասը, որքան հնարավոր է շատ և փորձել կանխել գնդակի հայտնվելը իրենց դարպասում։ Խաղը հաղթում է ավելի շատ գոլ խփած թիմը։ Այն դեպքում, երբ երկու խաղակեսերից հետո թիմերը խփել են նույն թվով գոլեր, ապա արձանագրվում է ոչ ոքի։ Կամ, կարող են փոխանցվել լրացուցիչ ժամանակ - Երկու խաղակես՝ 15 րոպե յուրաքանչյուրը։ Եթե լրացուցիչ ժամանակում հաղթող չկա, ապա իրացվում են 11 մետրանոց հարվածներ՝ գնդակը դրվում է հակառակորդի դարպասից 11 [[մետր]] հեռավորության վրա, և կատարում են հինգ հարվածներ յուրաքանչյուր թիմից հինգ խաղացող։ == Խաղացողներ == Յուրաքանչյուր թիմում ընդգրկվում է տասնմեկ խաղացող։ Բացի հիմնական դաշտում գտնվող խաղացողներից, գոյություն ունեն նաև պահեստային խաղացողներ, որոնք կախված հիմնական թիմի խաղացողների առողջական վիճակից կամ խաղի ընթացքից, խաղի ընթացքում կարող են փոխարինել նրանց, սակայն մի խաղի ընթացքում հինգ անգամ։ Ըստ իրենց կատարած ֆունկցիաների խաղացողները բաժանվում են 14 հոգու * [[Դարպասապահ]] - պաշտպանում է դարպասը * [[Պաշտպան]]ներ - խոչընդոտում են հակառակորդ թիմի հարձակվողներին և գործում են իրենց կիսադաշտում։ Լինում են՝ * Աջ պաշտպաններ - գործում են աջ թևում * Ձախ պաշտպաններ - գործում են ձախ թևում * Կենտրոնական պաշտպաններ - գործում են կենտրոնում * Ունիվերսալ պաշտպաններ - կարող են գործել բոլոր դիրքերում * [[Կիսապաշտպան]]ներ - Պաշտպաններին և հարձակվողներին կապող օղակ, կախված խաղից՝ կատարում են պաշտպանական կամ հարձակվողական ֆունկցիաներ, գործում են դաշտի կենտրոնում։ Լինում են՝ * Հարձակվողական ոճի կիսապաշտպաններ - Կատարում են հարձակվողական ֆունկցիա * Պաշտպանական ոճի կիսապաշտպաններ - Կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա * Ունիվերսալ կիսապաշտպաններ - Կատարում են և՛ պաշտպանական, և՛ հարձակվողական ֆունկցիա * [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|Հարձակվող]]ներ - Նպատակը գոլ խփելն է հակառակորդի դարպասին, գործում են հակառակորդի կիսադաշտում։ Լինում են՝ * Կենտրոնական հարձակվողներ - Գործում են կենտրոնում, նպատակը՝ գրավել հակառակորդի դարպասը * Եզրային հարձակվողներ կամ վինգերներ - Գործում են եզրերից, նպատակը փոխանցում տալն է կենտրոնական հարձակվողներին * Հետ քաշված հարձակվողներ - Գործում են կենտրոնական հարձակվողների թիկունքից, նպատակը՝ փոխանցում տալը կենտրոնական հարձակվողներին։ Չնայած այս բոլոր բաժանումներին, ներկա ֆուտբոլում նախընտրելի են ունիվերսալ խաղացողները, և նույնիսկ եզրային պաշտպանը կարող է կատարել եզրային հարձակվողի ֆունկցիաները։ == Պատմական ակնարկ == Պատմաբանները պարզել են, որ ֆուտբոլ խաղացել են [[մ.թ.ա. 2500]] թվականից։ Մարզախաղի գոյության մասին վկայություններ կան աշխարհի շատ ժողովուրդների պատմության էջերում։ Օրինակ` տարածված էր [[գնդակ]]ով խաղը։ Իսկ առաջին գրավոր տեղեկությունը, որտեղ հիշատակվում է ժամանակակից ֆուտբոլ հիշեցնող խաղ, թվագրված է [[մ. թ. ա. 180|մ.թ.ա 180]] թվականով։ [[Պոլուքս]]ի [[հունարեն]] [[բառարան]]ում կան հետևյալ գրառումները՝ գնդակ խաղացողները բաժանվում են երկու թիմի՝ յուրաքանչյուրը նպատակ ունենալով գնդակը դուրս հանել մրցակցի կիսադաշտից։ Միաժամանակ մրցակիցներին թույլատրվել է ձեռքով խաղը, որն արդի [[ռեգբի]]ի հատկանշական տարրերից է։ [[Հին Հունաստան]]ում տարածված են եղել գնդակախաղի նաև այլ տարատեսակներ։ Հնարավոր չէ ստույգ ասել, թե անտիկ շրջանի որ գնդակախաղն է ժամանակակից ֆուտբոլի նախահայրը։ Բայց և այնպես, շատերն այն կարծիքի են, թե ֆուտբոլն իր ծագմամբ պարտական է [[Հին Հռոմ|հինհռոմեական]] «հարպաստում» խաղին, որը [[Մեծ Բրիտանիա]] և [[Եվրոպա]] են բերել [[Հուլիոս Կեսար]]ի [[լեգեոն]]երները։ Գնդակախաղով զբաղվել են նաև աշխարհի այլ երկրներում։ Օրինակ՝ մ.թ.ա. 6-4-րդ դարերում [[Չինաստան]]ում գոյություն է ունեցել մի խաղ, որն ինչ-ինչ տարրերով ֆուտբոլ է հիշեցրել և զինվորական պատրաստության բաղադրիչներից էր։ Յուրաքանչյուր թիմում ընդգրկվել է 27 խաղացող, որոնցից 15-ը կատարել են հարձակվողի, մյուսները՝ պաշտպանի պարտականություններ, ապահովել են դարպասի անառիկությունը դիմային գծի ողջ երկայնքով։ [[Մ.թ.ա. 206]] թվականից մինչև մ.թ. [[25]] թվականը գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է «չժու-կէ» խաղը։ Չժու նշանակում է հարվածել ոտքով, իսկ կե՝ փքված կաշվե գնդակ։ [[Ճապոնիա]]յում դեռևս 14 դար առաջ սիրված է եղել «կոմերի» խաղը։ 14 քառակուսի մետր տարածքով հրապարակում տեղաբախշված ութ խաղացողները, պահպանվելով հաստատված կանոնակարգը, գնդակը փոխանցել են մեկը մյուսին։ Մինչ այսօր [[Իտալիա]]յում պահպանվել է [[միջնադար]]յան «կալ չիե» խաղը, որը, ըստ ավանդույթի, տարին երկու անգամ՝ [[մայիս]]ի առաջին [[կիրակի]] օրը և [[հունիսի 24]]-ին, խաղացել են [[Ֆլորենցիա]]յում։ Թիմերը կրել են «Բյանկա» (սպիտակներ) և «Ռոսսի» (կարմիրներ) անունները։ Սակայն ներկա ֆուտբոլի հայրենիքը համարվում է [[Անգլիա]]ն, որտեղ և մշակվել են ներկա ֆուտբոլի կանոնները։ Ֆուտբոլային առաջին ակումբը՝ Շեֆիլդ Յունայթեդը ([[1855]]-[[1957]]) և [[Անգլիայի ֆուտբոլային միություն|առաջին ազգային առաջնությունը]] ([[1863]]) հիմնվել են [[Անգլիա]]յում։ [[1904]] թվականին հիմնադրվել է Ֆուտբոլային Միությունների Միջազգային Ֆեդերացիան՝ [[ՖԻՖԱ]]։ Առաջին միջազգային հանդիպումը տեղի է ունեցել [[1902]] թվականին՝ [[Ավստրիա]]-[[Հունգարիա]], [[Արգենտինա]]-[[Ուրուգվայ]]։ [[Օլիմպիական խաղեր]]ի ծրագրում մտցվել է [[1900]] թվականից։ [[1930]] թվականից սկսվել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության, իսկ [[1955]] թվականից՝ [[Եվրոպա]]յի երկրների չեմպիոն թիմերի գավաթի, [[1960]] թվականից՝ գավաթակիրների գավաթի, [[1973]] թվականից [[ՈՒԵՖԱ]] գավաթի կանոնավոր հանդիպումները։ == Հետաքրքիր փաստեր Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն և աշխարհի գավաթի մասին == [[Պատկեր:Flag of Brazil.svg|350px|մինի|Բրազիլիայի դրոշը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]ներն անց են կացվում [[1930]] թվականից։ Նախաձեռնողը ֆրանսիացի [[Ժյուլ Ռիմե]]ն է ([[1874]]-[[1956]] թվականներ)։ Նա [[ՖԻՖԱ]]-ի (ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիա) նախագահն էր 1930-[[1954]] թվականներին։ [[1946]] թվականին ՖԻՖԱ-ն որոշեց աշխարհի առաջնության գավաթն անվանել Ժյուլ Ռիմեի անունով։ * [[1950]] թվականին [[Բրազիլիա]]յում կառուցվեց 200 հազար տեղանոց «Մարականա» մարզադաշտը։ * Ֆուտբոլի առաջին առաջնությունում առաջին գոլը խփել է ֆրանսիացի [[Լյուսինե Լորան|Լյուսիեն Լորան]]ը։ * Աշխարհի գավաթ (Ժ. Ռիմեի գավաթ) 1930 թվականին Ռիմեի պատվերով պատրաստել է ֆրանսիացի ոսկերիչ [[Աբել Լեֆյոր]]ը։ Գավաթը կշռում էր 1 կգ 800 գրամ։ Հաղթանակի աստվածուհի [[Նիկե]]ի ոսկե արձանիկի բարձրությունը 30 սմ էր։ * [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ գավաթը պահպանեց [[Իտալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա]]յի նախագահ Բարասին։ * [[1966]] թվականին գավաթը անհետացավ։ Այն գտավ լոնդոնցի Քորբեթը իր այգում զբոսնելիս։ * [[1983]] թվականին կրկին առևանգվում է 47 հազար [[դոլար]] արժողությամբ գավաթը, այս անգամ՝ ընդմիշտ։ Բրազիլիայում ձուլեցին «Ոսկե աստվածուհու» կրկնօրինակը։ * Նոր գավաթը (մաքուր [[Ոսկի|ոսկու]]ց, երկրագնդի պատկերով, 36 սմ բարձրությամբ և 5 կգ քաշով) պատրաստել է իտալացի ոսկերիչ [[Սիլվիո Գազանգա]]ն։ == Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ == {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Խաղերի անցկացման վայր !! Չեմպիոն !! 2-րդ տեղ գրավողներ !! 3-րդ տեղ գրավողներ |- | [[1930]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Արգենտինա]] || [[ԱՄՆ]] |- | [[1934]] || [[Իտալիա]] || [[Իտալիա]] || [[Չեխոսլովակիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[1938]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Իտալիա]] || [[Հունգարիա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1950]] || [[Բրազիլիա]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Բրազիլիա]] || [[Շվեդիա]] |- | [[1954]] || [[Շվեյցարիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Հունգարիա]] || [[Ավստրիա]] |- | [[1958]] || [[Շվեդիա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Շվեդիա]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1962]] || [[Չիլի]] || [[Բրազիլիա]] || [[Չեխոսլովակիա]] || [[Չիլի]] |- | [[1966]] || [[Անգլիա]] || [[Անգլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Պորտուգալիա]] |- | [[1970]] || [[Մեքսիկա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[1974]] || [[Գերմանիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Լեհաստան]] |- | [[1978]] || [[Արգենտինա]] || [[Արգենտինա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1982]] || [[Իսպանիա]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Լեհաստան]] |- | [[1986]] || [[Մեքսիկա]] || [[Արգենտինա]] || [[Գերմանիա]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1990]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Արգենտինա]] || [[Իտալիա]] |- | [[1994]] || [[ԱՄՆ]] || [[Բրազիլիա]] || [[Իտալիա]] || [[Շվեդիա]] |- | [[1998]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Խորվաթիա]] |- | [[2002]] || [[Ճապոնիա]]/[[Կորեա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Թուրքիա]] |- | [[2006]] || [[Գերմանիա]] || [[Իտալիա]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[2010]] || [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն]] || [[Իսպանիա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Գերմանիա]] |- | [[2014]] || [[Բրազիլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Արգենտինա]] || [[Նիդերլանդներ]] |- |2018 || Ռուսաստան || Ֆրանսիա || Խորվաթիա || Բելգիա |- |2022 || Կատար || Արգենտինա || Ֆրանսիա || Խորվաթիա |- |2026 || Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ,Մեքսիկա,Կանադա || | | | | |} === Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների լավագույն ֆուտբոլիստներ === {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Ֆուտբոլիստ !! Երկիր |- | [[1930]] || [[Խոսե Անդրադե]] || [[Ուրուգվայ]] |- | [[1934]] || [[Ֆրանտիշեկ Պլանիչկա]] || [[Չեխոսլովակիա]] |- | [[1938]] || [[Լեոնիդաս դա Սիլվա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1950]] || [[Ադեմիր]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1954]] || [[Շանդոր Կոչիշ]] || [[Հունգարիա]] |- | [[1958]] || [[Ժյուստ Ֆոնտեն]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1962]] || [[Գարինչա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1966]] || [[Էյսեբիո]] || [[Պորտուգալիա]] |- | [[1970]] || [[Պելե]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1974]] || [[Յոհան Կրուիֆ]] || [[Հոլանդիա]] |- | [[1978]] || [[Մարիո Կեմպես]] || [[Արգենտինա]] |- | [[1982]] || [[Պաոլո Ռոսսի]] || [[Իտալիա]] |- | [[1986]] || [[Դիեգո Մարադոնա]] || [[Արգենտինա]] |- | [[1990]] || [[Սալվատորե Սկիլլաչի]] || [[Իտալիա]] |- | [[1994]] || [[Ռոմարիո]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1998]] || [[Զինեդին Զիդան]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[2002]] || [[Ռոնալդո]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[2006]] || [[Զինեդին Զիդան]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[2010]] || [[Դիեգո Ֆորլան]] || [[Ուրուգվայ]] |- | [[2014]] || [[Լիոնել Մեսսի]] || [[Արգենտինա]] |- | [[2018]] || [[Լուկա Մոդրիչ]] || [[Խորվաթիա]] |} == Աշխարհի առաջնությունների լավագույն ռմբարկուներ == {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Ռմբարկուներ !! Գոլեր |- | [[1930]] || [[Գիլերմո Ստաբիլե]] ([[Արգենտինա]]) || 8 |- | [[1934]] || [[Օլդրժիխ Նեեդլի]] ([[Չեխոսլովակիա]]), [[Սկիավիո]] ([[Իտալիա]]), [[Կոնեն]] ([[Գերմանիա]]) || 5-ական |- | [[1938]] || [[Լեոնիդաս դա Սիլվա]] ([[Բրազիլիա]]) || 8 |- | [[1950]] || [[Ադեմիր]] ([[Բրազիլիա]]) || 9 |- | [[1958]] || [[Շանդոր Կոչիշ]] ([[Հունգարիա]]) || 11 |- | [[1962]] || [[Ժյուստ Ֆոնտեն]] ([[Ֆրանսիա]]) || 13 |- | [[1966]] || [[Գարինչա]], [[Վավա]] ([[Բրազիլիա]]), [[Լեոնել Սանչես]] ([[Չիլի]]), [[Դրաժան Երկովիչ]] ([[Հարավսլավիա]]), [[Ֆլորիան Ալբերտ]] ([[Հունգարիա]]), [[Վալենտին Իվանով]] ([[ԽՍՀՄ]]) || 4-ական գոլ |- | [[1970]] || [[Գերդ Մյուլլեր]] ([[ԳՖՀ]]) || 10 |- | [[1974]] || [[Գժեգոժ Լյատո]] ([[Լեհաստան]]) || 7 |- | [[1978]] || [[Մարիո Կեմպես]] ([[Արգենտինա]]) || 6 |- | [[1982]] || [[Պաոլո Ռոսսի]] ([[Իտալիա]]) || 6 |- | [[1986]] || [[Գարի Լինեկեր]] ([[Անգլիա]]) || 6 |- | [[1990]] || [[Սալվատորե Սկիլլաչի]] ([[Իտալիա]]) || 6 |- | [[1994]] || [[Օլեգ Սալենկո]] ([[Ռուսաստան]]), [[Խրիստո Ստոիչկով]] ([[Բուլղարիա]]) || 6-ական |- | [[1998]] || [[Դավոր Շուկեր]] ([[Խորվաթիա]]) || 6 |- | [[2002]] || [[Ռոնալդո]] ([[Բրազիլիա]]) || 8 |- | [[2006]] || [[Միրոսլավ Կլոզե]] ([[Գերմանիա]]) || 5 |- | [[2010]] || [[Միրոսլավ Կլոզե]] ([[Գերմանիա]]), [[Դավիդ Վիլյա]] ([[Իսպանիա]]), [[Ուեսլի Սնեյդեր]] ([[Հոլանդիա]]), [[Թոմաս Մյուլլեր]] ([[Գերմանիա]]), [[Դիեգո Ֆորլան]] ([[Ուրուգվայ]]) || 5-ական |- | [[2014]] || [[Խամես Ռոդրիգես]] ([[Կոլումբիա]]) || 6 |- | [[2018]] || [[Հարի Քեյն]] ([[Անգլիա]]) || 6 |} == Դարի լավագույն ֆուտբոլիստ == {{Հիմնական|Պելե}} [[Պատկեր:Pele200802FabioRodriguesPozzebomAgenciaBrasil.jpg|200px|մինի|աջից|Պելե]] [[Էդսոն Արանտես Դու Նասիմենտու]] ({{lang-pt|Edson Arantes do Nascimento}}), ով հայտնի է որպես '''Պելե''' ({{lang-pt|Pelé}}), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական [[հարձակվող]], նրան կոչել են «ֆուտբոլի արքա»։ Հանդես է եկել «Բաուրու» ([[1950]]-[[1955]] թվականներ), «Սանթոս» ([[1956]]-[[1974]] թվականներ) և [[Նյու Յորք]]ի «Կոսմոս» ([[1975]]-[[1977]] թվականներ) թիմերում։ [[Բրազիլիայի ազգային հավաքական]]ում անցկացրել է 93 խաղ, խփել 77 գոլ։ Աշխարհի եռակի չեմպիոն է ([[1958]], [[1962]] և [[1970]] թվականներ)։ [[1958]] թվականի և 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունների լավագույն ֆուտբոլիստը։ Մասնակցել է նաև [[1966]] թվականի առաջնությանը։ Լիբերտադորեսի գավաթի և միջմայրցամաքային գավաթի խաղարկությունների հաղթող (1962-1963 թվականներ)։ 1970 թվականին՝ աշխարհի լավագույն մարզիկ։ [[Հարավային Ամերիկա]]ի լավագույն ֆուտբոլիստ ([[1973]] թվական)։ Նրան է պատկանում բրազիլական երկու ռեկորդ։ 1958 թվականին 30 խաղում խփել է 58 գոլ, «Սանթոս»-«Բոտաֆոգո» հանդիպման ժամանակ (13:0) խփել է 11 գոլ։ Ընդհանուր առմամբ դարձել է 1284 գոլի հեղինակ 1363 խաղում։ Եղել է [[Բրազիլիա]]յի սպորտի կոնֆեդերացիայի նախագահ։ 1950 թվական-Սկսել է խաղալ Տրես Կարոկաս քաղաքի Բաուրու թիմում։ 1956 թվական-տեղափոխվել է Սանտոս և 15 տարեկանում, հանդես գալով Բրազիլիայի առաջնությունում, առաջին մրցաշրջանում խփել է 32 գոլ։ [[1957]] թվականին 16 տարեկանում ընդգրկվել է Բրազիլիայի հավաքական և առաջաին գոլը խփել է [[Արգենտինա]]յի դարպասը։ == Ֆուտբոլը Հայաստանում == [[Պատկեր:Mecz Polska - Armenia 04 ssj 20070328.jpg|thumb|[[Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայաստան]] - [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստան]] 2007 թվական:]] Հայկական ֆուտբոլային առաջին խմբերն ստեղծվել են [[Կ. Պոլիս|Կ.Պոլսում]], [[Իզմիր]]ում:Առաջին հայկական ակումբը բացվել էր դեռ 1900թ. Զմյուռնիայում։ Դրանք էին՝ «Բալթա–Լիման», «Արաքս», «Տորք», «Հայաստան», «Վասպուրական», «Կիլիկիա», «Արարատ» և այլն։ [[ՀԽՍՀ]]-ում ֆուտբոլը տարածվել է 1920-ական թվականներ։ Ակումբները գործել են [[Ալեքսանդրապոլ]]ում կամ [[Լենինական]]ում, [[Էջմիածին]]ում, [[Երևան]]ում։ [[1920]] թվականին [[Երևան]]ի անգլիական այգում տեղի է ունեցել ֆուտբոլի առաջին խաղը Երևանի և Ալեքսանդրապոլի թիմերի միջև։ Միջազգային առաջին խաղը տեղի է ունեցել [[1930]] թվականին Երևանի և [[Գերմանիա]]յի բանվորական միության թիմերի միջև։ [[1939]] թվականից անցկացվում է հանրապետական պաշտոնական առաջնություն, նույն թվականից Սպարտակը (1937-1954 թվականներ՝ Դինամո, 1963 թվականից՝ Արարատ) իրավունք է ստացել մասնակցելու համամիութենական առաջնության Բ խմբի մրցումներին։ [[Արարատ ՖԱ|Արարատը]] [[1973]] և [[1975]] թվականներին նվաճել է [[ԽՍՀՄ]] գավաթը։ 1991 թվականից սկսած՝ անցկացվում են [[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային առաջնության հանդիպումներ]]։ Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմը ֆուտբոլային հայկական ակումբներ են ստեղծվել նաև Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիայի խոշոր քաղաքներում։ 1911 թվականին Կ․Պոլսի «Հայաստան» ակումբը դարձել է Հունաստանի ֆուտբոլային ֆեդերացիայի կողմից կազմակերպված միջազգային մրցաշարի հաղթողը, իսկ 1913 թվականին Օսմանյան կայսրության ուսումնական հաստատությունների մրցաշարում «Կիլիկիան» զբաղեցրեց առաջին տեղը։ Հայերի և թուրքերի միջև կայացած առաջին պաշտոնական հանդիպումը տեղի է ունեցել 1906 թվականի ամռանը, որի ժամանակ Կ․Պոլսի «Բալթա–Լիման» 5:0 հաշվով ջախջախիչ հաղթանակ է տարել թուրքական «Գալաթասարայ»–ի նկատմամբ, որից հետո «Բալթա–Լիման» բաժանվեց «Արաքս»–ի և «Տորք»–ի։ «Արաքսը դարձավ լավագույն հայկական ակումբը, որը իր մարզումներն անցացնում էր Կ․Պոլսի Շիշլի թաղամասի «Ազատության բլուրում»։ Թիմը մեծ համբավ էր ձեռք բերել և հաճախ ուրախացնում էր իր երկրպագուներին հաղթանակներով։ 1918 թվականից Հայաստանի Ալեքսանդրապոլ, Վաղարշապատ և Երևան քաղաքներում սկսեցին գործել ֆուտբոլային ակումբներ։ Հայկական թիմերի առաջին պաշտոնական հանդիպումը տեղի է ունեցել 1920 թվականի մայիսի 28-ին Երևանի և Ալեքսանդրապոլի միջև՝ Երևանի Անգլիական այգում։ Մեր ժամանակների ճանաչված հայազգի ֆուտբոլիստներից է [[Հենրիխ Մխիթարյան]]ը, ով 2013-2016 թվականներին հաջողությամբ հանդես էր գալիս Գերմանիայի առաջնությունում «[[Բորուսիա Դորտմունդ]]» ակումբում։ 2016 թվականի ամռանը նա Բորուսիայից տեղափոխվեց անգլիական «[[Մանչեսթեր Յունայթեդ|Մանչեսթեր]] Յունայթեդ» , որտեղ հասավ մեծ հաջողությունների, և դարձավ առաջին հայ ֆուտբոլիստը, որը կարողացավ նվաճել Եվրոպայի սուպերգավաթը։ 2018 թվականի հունվարի 22-ին Մխիթարյանը 4 տարվա պայմանագիր է կնքել [[Լոնդոն]]ի [[Արսենալ ՖԱ|«Արսենալի»]] հետ, ներկայումս հանդես է գալիս իտալական [[Ռոմա ՖԱ]]-ում։ == Տես նաև == * [[Պորտալ:Ֆուտբոլ]] * [[Հենրիխ Մխիթարյան]] * [[Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնություն]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://proffootball.am Պրոֆֆուտբոլ] *[https://armsport.am/category/football/ Ֆուտբոլի մասին լուրեր] {{Արտաքին հղումներ}} {{Վիքիբառարան}} {{Օլիմպիական մարզաձևեր}} {{ՀՍՀ}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր]] [[Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլ]] [[Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր]] dztqac7ci4e7h0yehv4gew6nf40v6u3 10715983 10715981 2026-03-28T05:27:44Z ~2026-19283-12 168674 10715983 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Սպորտ | անուններ = սոկեր, ֆութի, «գեղեցիկ խաղը», «համաշխարհային խաղը» | մարմին = [[ՖԻՖԱ]] | սեռ = արական | կարգավիճակ = թիմային, գնդակով խաղ | հարմարանք = [[Ֆուտբոլի գնդակ]] <br /> [[Պատկեր:Football Pallo valmiina-cropped.jpg|200px]] | վայր = 120 x 90 մ, Ֆուտբոլային դաշտ <br /> [[Պատկեր:Football pitch metric.svg|200px]] | առաջին = [[1863]] թվական, [[Անգլիա]] ([[Անգլիայի ֆուտբոլային միություն|Անգլիայի ֆուտբոլային միության]] ձևավորումը) | օլիմպիական խաղեր = սկսած [[1900]] թվականից |պատկեր=Algérie - Arménie - 20140531 - Yacine Brahimi (Alg) face à Taron Voskanyan (Arm).jpg}} [[Պատկեր:La mejor Hinchada de Futbol Argentino.jpg|մինի|Ֆուտբոլում երկրպագուների հիմնական նպատակը խաղի ընթացքում իրենց թիմին խրախուսելն է:]] '''Ֆուտբոլ''' ({{lang-en|football}}, բառացի՝ «ոտքի գնդակ»), մարզաձև, աշխարհի ամենատարածված և ամենասիրված խաղերից մեկն է։ Ֆուտբոլը թիմային խաղ է, որտեղ թիմի 11 ֆուտբոլիստները համաձայնեցված գործողություններով փորձում են գրավել հակառակորդ թիմի դարպասը և անառիկ պահել իրենցը։ == Տեխնիկական չափանիշներ == Ֆուտբոլը խաղում են բնական կամ արհեստական խոտածածկ ունեցող դաշտում։ Խաղադաշտը նշանագծված ուղղանկյուն հրապարակ է։ Դաշտի առավելագույն երկարությունը պետք է լինի 109,88 մ, իսկ առավելագույն լայնությունը՝ 90,728 մ։ Երբեմն պաշտոնական խաղերի համար օգտագործում են 100-110X69-75 Մ չափսի դաշտ։ Աշխարհի ամենամեծ ֆուտբոլային մարզադաշտը Մայ Դայ Ստադիոնն է [[Հյուսիսային Կորեա]]յում, որտեղ միաժամանակ կարող է գտնվել մինչև 150, 000 հանդիսական։ [[Պատկեր:Santiagobernabeupanoramav2.jpg||մինի|225px|[[Ռեալ Մադրիդ]] ՖԱ-ի խաղադաշտը՝ 105x70 մ]] Գնդակի շրջագիծը 680-711 մմ է, զանգվածը՝ 396-453 գ։ Դարպասի բարձրությունը 2, 44 Մ է, լայնությունը՝ 7, 32 մ։ == Հիմնական կանոններ == • Արգելվում է ոտքով հարվածել կամ հրել մրցակցին, • Արգելվում է իրար ձեռքով փոխանցել գնդակը խաղի ընթացքում՝ առանց որևէ պատճառի, • Խաղացողներին արգելվում է կոշիկների վրա կրել մեխեր, երկաթե թիթեղներ կամ ռետինե կոշիկներ, • Ֆուտբոլային խաղը բաղկացած է երկու խաղակեսերից՝ յուրաքանչյուրը 45 րոպե։ Խաղակեսերի միջև 15 րոպեով դադար, • Խաղին մասնակցում են երկու թիմերը՝ յուրաքանչյուրում 11 խաղացող։ Դարպասապահը կարող է խաղալ ձեռքով տուգանային հրապարակում, իր հիմնական խնդիրն է պաշտպանել դարպասը։ Այլ խաղացողները նույնպես ունեն իրենց խնդիրները։ Պաշտպանները գտնվում են հիմնականում իրենց դաշտի կեսում, իրենց խնդիրը հակազդելն է մյուս թիմի հարձակվողներին։ Կիսապաշտպանները գտնվում են դաշտի միջնամասում, նրանց դերն է օգնել պաշտպաններին կամ հարձակվողներին՝ կախված խաղի իրավիճակից։ Հարձակվողները հիմնականում հակառակորդի դաշտի կեսում են գտնվում, և նրանց առաջնային նպատակն է գոլ խփել։ Խաղի նպատակն է գնդակ խփել հակառակորդի դարպասը, որքան հնարավոր է շատ և փորձել կանխել գնդակի հայտնվելը իրենց դարպասում։ Խաղը հաղթում է ավելի շատ գոլ խփած թիմը։ Այն դեպքում, երբ երկու խաղակեսերից հետո թիմերը խփել են նույն թվով գոլեր, ապա արձանագրվում է ոչ ոքի։ Կամ, կարող են փոխանցվել լրացուցիչ ժամանակ - Երկու խաղակես՝ 15 րոպե յուրաքանչյուրը։ Եթե լրացուցիչ ժամանակում հաղթող չկա, ապա իրացվում են 11 մետրանոց հարվածներ՝ գնդակը դրվում է հակառակորդի դարպասից 11 [[մետր]] հեռավորության վրա, և կատարում են հինգ հարվածներ յուրաքանչյուր թիմից հինգ խաղացող։ == Խաղացողներ == Յուրաքանչյուր թիմում ընդգրկվում է տասնմեկ խաղացող։ Բացի հիմնական դաշտում գտնվող խաղացողներից, գոյություն ունեն նաև պահեստային խաղացողներ, որոնք կախված հիմնական թիմի խաղացողների առողջական վիճակից կամ խաղի ընթացքից, խաղի ընթացքում կարող են փոխարինել նրանց, սակայն մի խաղի ընթացքում հինգ անգամ։ Ըստ իրենց կատարած ֆունկցիաների խաղացողները բաժանվում են 14 հոգու * [[Դարպասապահ]] - պաշտպանում է դարպասը * [[Պաշտպան]]ներ - խոչընդոտում են հակառակորդ թիմի հարձակվողներին և գործում են իրենց կիսադաշտում։ Լինում են՝ * Աջ պաշտպաններ - գործում են աջ թևում * Ձախ պաշտպաններ - գործում են ձախ թևում * Կենտրոնական պաշտպաններ - գործում են կենտրոնում * Ունիվերսալ պաշտպաններ - կարող են գործել բոլոր դիրքերում * [[Կիսապաշտպան]]ներ - Պաշտպաններին և հարձակվողներին կապող օղակ, կախված խաղից՝ կատարում են պաշտպանական կամ հարձակվողական ֆունկցիաներ, գործում են դաշտի կենտրոնում։ Լինում են՝ * Հարձակվողական ոճի կիսապաշտպաններ - Կատարում են հարձակվողական ֆունկցիա * Պաշտպանական ոճի կիսապաշտպաններ - Կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա * Ունիվերսալ կիսապաշտպաններ - Կատարում են և՛ պաշտպանական, և՛ հարձակվողական ֆունկցիա * [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|Հարձակվող]]ներ - Նպատակը գոլ խփելն է հակառակորդի դարպասին, գործում են հակառակորդի կիսադաշտում։ Լինում են՝ * Կենտրոնական հարձակվողներ - Գործում են կենտրոնում, նպատակը՝ գրավել հակառակորդի դարպասը * Եզրային հարձակվողներ կամ վինգերներ - Գործում են եզրերից, նպատակը փոխանցում տալն է կենտրոնական հարձակվողներին * Հետ քաշված հարձակվողներ - Գործում են կենտրոնական հարձակվողների թիկունքից, նպատակը՝ փոխանցում տալը կենտրոնական հարձակվողներին։ Չնայած այս բոլոր բաժանումներին, ներկա ֆուտբոլում նախընտրելի են ունիվերսալ խաղացողները, և նույնիսկ եզրային պաշտպանը կարող է կատարել եզրային հարձակվողի ֆունկցիաները։ == Պատմական ակնարկ == Պատմաբանները պարզել են, որ ֆուտբոլ խաղացել են [[մ.թ.ա. 2500]] թվականից։ Մարզախաղի գոյության մասին վկայություններ կան աշխարհի շատ ժողովուրդների պատմության էջերում։ Օրինակ` տարածված էր [[գնդակ]]ով խաղը։ Իսկ առաջին գրավոր տեղեկությունը, որտեղ հիշատակվում է ժամանակակից ֆուտբոլ հիշեցնող խաղ, թվագրված է [[մ. թ. ա. 180|մ.թ.ա 180]] թվականով։ [[Պոլուքս]]ի [[հունարեն]] [[բառարան]]ում կան հետևյալ գրառումները՝ գնդակ խաղացողները բաժանվում են երկու թիմի՝ յուրաքանչյուրը նպատակ ունենալով գնդակը դուրս հանել մրցակցի կիսադաշտից։ Միաժամանակ մրցակիցներին թույլատրվել է ձեռքով խաղը, որն արդի [[ռեգբի]]ի հատկանշական տարրերից է։ [[Հին Հունաստան]]ում տարածված են եղել գնդակախաղի նաև այլ տարատեսակներ։ Հնարավոր չէ ստույգ ասել, թե անտիկ շրջանի որ գնդակախաղն է ժամանակակից ֆուտբոլի նախահայրը։ Բայց և այնպես, շատերն այն կարծիքի են, թե ֆուտբոլն իր ծագմամբ պարտական է [[Հին Հռոմ|հինհռոմեական]] «հարպաստում» խաղին, որը [[Մեծ Բրիտանիա]] և [[Եվրոպա]] են բերել [[Հուլիոս Կեսար]]ի [[լեգեոն]]երները։ Գնդակախաղով զբաղվել են նաև աշխարհի այլ երկրներում։ Օրինակ՝ մ.թ.ա. 6-4-րդ դարերում [[Չինաստան]]ում գոյություն է ունեցել մի խաղ, որն ինչ-ինչ տարրերով ֆուտբոլ է հիշեցրել և զինվորական պատրաստության բաղադրիչներից էր։ Յուրաքանչյուր թիմում ընդգրկվել է 27 խաղացող, որոնցից 15-ը կատարել են հարձակվողի, մյուսները՝ պաշտպանի պարտականություններ, ապահովել են դարպասի անառիկությունը դիմային գծի ողջ երկայնքով։ [[Մ.թ.ա. 206]] թվականից մինչև մ.թ. [[25]] թվականը գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է «չժու-կէ» խաղը։ Չժու նշանակում է հարվածել ոտքով, իսկ կե՝ փքված կաշվե գնդակ։ [[Ճապոնիա]]յում դեռևս 14 դար առաջ սիրված է եղել «կոմերի» խաղը։ 14 քառակուսի մետր տարածքով հրապարակում տեղաբախշված ութ խաղացողները, պահպանվելով հաստատված կանոնակարգը, գնդակը փոխանցել են մեկը մյուսին։ Մինչ այսօր [[Իտալիա]]յում պահպանվել է [[միջնադար]]յան «կալ չիե» խաղը, որը, ըստ ավանդույթի, տարին երկու անգամ՝ [[մայիս]]ի առաջին [[կիրակի]] օրը և [[հունիսի 24]]-ին, խաղացել են [[Ֆլորենցիա]]յում։ Թիմերը կրել են «Բյանկա» (սպիտակներ) և «Ռոսսի» (կարմիրներ) անունները։ Սակայն ներկա ֆուտբոլի հայրենիքը համարվում է [[Անգլիա]]ն, որտեղ և մշակվել են ներկա ֆուտբոլի կանոնները։ Ֆուտբոլային առաջին ակումբը՝ Շեֆիլդ Յունայթեդը ([[1855]]-[[1957]]) և [[Անգլիայի ֆուտբոլային միություն|առաջին ազգային առաջնությունը]] ([[1863]]) հիմնվել են [[Անգլիա]]յում։ [[1904]] թվականին հիմնադրվել է Ֆուտբոլային Միությունների Միջազգային Ֆեդերացիան՝ [[ՖԻՖԱ]]։ Առաջին միջազգային հանդիպումը տեղի է ունեցել [[1902]] թվականին՝ [[Ավստրիա]]-[[Հունգարիա]], [[Արգենտինա]]-[[Ուրուգվայ]]։ [[Օլիմպիական խաղեր]]ի ծրագրում մտցվել է [[1900]] թվականից։ [[1930]] թվականից սկսվել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության, իսկ [[1955]] թվականից՝ [[Եվրոպա]]յի երկրների չեմպիոն թիմերի գավաթի, [[1960]] թվականից՝ գավաթակիրների գավաթի, [[1973]] թվականից [[ՈՒԵՖԱ]] գավաթի կանոնավոր հանդիպումները։ == Հետաքրքիր փաստեր Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն և աշխարհի գավաթի մասին == [[Պատկեր:Flag of Brazil.svg|350px|մինի|Բրազիլիայի դրոշը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]ներն անց են կացվում [[1930]] թվականից։ Նախաձեռնողը ֆրանսիացի [[Ժյուլ Ռիմե]]ն է ([[1874]]-[[1956]] թվականներ)։ Նա [[ՖԻՖԱ]]-ի (ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիա) նախագահն էր 1930-[[1954]] թվականներին։ [[1946]] թվականին ՖԻՖԱ-ն որոշեց աշխարհի առաջնության գավաթն անվանել Ժյուլ Ռիմեի անունով։ * [[1950]] թվականին [[Բրազիլիա]]յում կառուցվեց 200 հազար տեղանոց «Մարականա» մարզադաշտը։ * Ֆուտբոլի առաջին առաջնությունում առաջին գոլը խփել է ֆրանսիացի [[Լյուսինե Լորան|Լյուսիեն Լորան]]ը։ * Աշխարհի գավաթ (Ժ. Ռիմեի գավաթ) 1930 թվականին Ռիմեի պատվերով պատրաստել է ֆրանսիացի ոսկերիչ [[Աբել Լեֆյոր]]ը։ Գավաթը կշռում էր 1 կգ 800 գրամ։ Հաղթանակի աստվածուհի [[Նիկե]]ի ոսկե արձանիկի բարձրությունը 30 սմ էր։ * [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ գավաթը պահպանեց [[Իտալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա]]յի նախագահ Բարասին։ * [[1966]] թվականին գավաթը անհետացավ։ Այն գտավ լոնդոնցի Քորբեթը իր այգում զբոսնելիս։ * [[1983]] թվականին կրկին առևանգվում է 47 հազար [[դոլար]] արժողությամբ գավաթը, այս անգամ՝ ընդմիշտ։ Բրազիլիայում ձուլեցին «Ոսկե աստվածուհու» կրկնօրինակը։ * Նոր գավաթը (մաքուր [[Ոսկի|ոսկու]]ց, երկրագնդի պատկերով, 36 սմ բարձրությամբ և 5 կգ քաշով) պատրաստել է իտալացի ոսկերիչ [[Սիլվիո Գազանգա]]ն։ == Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ == {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Խաղերի անցկացման վայր !! Չեմպիոն !! 2-րդ տեղ գրավողներ !! 3-րդ տեղ գրավողներ |- | [[1930]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Արգենտինա]] || [[ԱՄՆ]] |- | [[1934]] || [[Իտալիա]] || [[Իտալիա]] || [[Չեխոսլովակիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[1938]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Իտալիա]] || [[Հունգարիա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1950]] || [[Բրազիլիա]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Բրազիլիա]] || [[Շվեդիա]] |- | [[1954]] || [[Շվեյցարիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Հունգարիա]] || [[Ավստրիա]] |- | [[1958]] || [[Շվեդիա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Շվեդիա]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1962]] || [[Չիլի]] || [[Բրազիլիա]] || [[Չեխոսլովակիա]] || [[Չիլի]] |- | [[1966]] || [[Անգլիա]] || [[Անգլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Պորտուգալիա]] |- | [[1970]] || [[Մեքսիկա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[1974]] || [[Գերմանիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Լեհաստան]] |- | [[1978]] || [[Արգենտինա]] || [[Արգենտինա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1982]] || [[Իսպանիա]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Լեհաստան]] |- | [[1986]] || [[Մեքսիկա]] || [[Արգենտինա]] || [[Գերմանիա]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1990]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Արգենտինա]] || [[Իտալիա]] |- | [[1994]] || [[ԱՄՆ]] || [[Բրազիլիա]] || [[Իտալիա]] || [[Շվեդիա]] |- | [[1998]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Խորվաթիա]] |- | [[2002]] || [[Ճապոնիա]]/[[Կորեա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Թուրքիա]] |- | [[2006]] || [[Գերմանիա]] || [[Իտալիա]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[2010]] || [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն]] || [[Իսպանիա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Գերմանիա]] |- | [[2014]] || [[Բրազիլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Արգենտինա]] || [[Նիդերլանդներ]] |- |2018 || Ռուսաստան || Ֆրանսիա || Խորվաթիա || Բելգիա |- |2022 || Կատար || Արգենտինա || Ֆրանսիա || Խորվաթիա |- |2026 || Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ,Մեքսիկա,Կանադա || | | | | |} === Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների լավագույն ֆուտբոլիստներ === {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Ֆուտբոլիստ !! Երկիր |- | [[1930]] || [[Խոսե Անդրադե]] || [[Ուրուգվայ]] |- | [[1934]] || [[Ֆրանտիշեկ Պլանիչկա]] || [[Չեխոսլովակիա]] |- | [[1938]] || [[Լեոնիդաս դա Սիլվա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1950]] || [[Ադեմիր]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1954]] || [[Շանդոր Կոչիշ]] || [[Հունգարիա]] |- | [[1958]] || [[Ժյուստ Ֆոնտեն]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1962]] || [[Գարինչա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1966]] || [[Էյսեբիո]] || [[Պորտուգալիա]] |- | [[1970]] || [[Պելե]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1974]] || [[Յոհան Կրուիֆ]] || [[Հոլանդիա]] |- | [[1978]] || [[Մարիո Կեմպես]] || [[Արգենտինա]] |- | [[1982]] || [[Պաոլո Ռոսսի]] || [[Իտալիա]] |- | [[1986]] || [[Դիեգո Մարադոնա]] || [[Արգենտինա]] |- | [[1990]] || [[Սալվատորե Սկիլլաչի]] || [[Իտալիա]] |- | [[1994]] || [[Ռոմարիո]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1998]] || [[Զինեդին Զիդան]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[2002]] || [[Ռոնալդո]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[2006]] || [[Զինեդին Զիդան]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[2010]] || [[Դիեգո Ֆորլան]] || [[Ուրուգվայ]] |- | [[2014]] || [[Լիոնել Մեսսի]] || [[Արգենտինա]] |- | [[2018]] || [[Լուկա Մոդրիչ]] || [[Խորվաթիա]] |- | [[2022]] || [[Լիոնել Մեսսի]] || [[Արգենտինա]] |- | [[2026]] == Աշխարհի առաջնությունների լավագույն ռմբարկուներ == {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Ռմբարկուներ !! Գոլեր |- | [[1930]] || [[Գիլերմո Ստաբիլե]] ([[Արգենտինա]]) || 8 |- | [[1934]] || [[Օլդրժիխ Նեեդլի]] ([[Չեխոսլովակիա]]), [[Սկիավիո]] ([[Իտալիա]]), [[Կոնեն]] ([[Գերմանիա]]) || 5-ական |- | [[1938]] || [[Լեոնիդաս դա Սիլվա]] ([[Բրազիլիա]]) || 8 |- | [[1950]] || [[Ադեմիր]] ([[Բրազիլիա]]) || 9 |- | [[1958]] || [[Շանդոր Կոչիշ]] ([[Հունգարիա]]) || 11 |- | [[1962]] || [[Ժյուստ Ֆոնտեն]] ([[Ֆրանսիա]]) || 13 |- | [[1966]] || [[Գարինչա]], [[Վավա]] ([[Բրազիլիա]]), [[Լեոնել Սանչես]] ([[Չիլի]]), [[Դրաժան Երկովիչ]] ([[Հարավսլավիա]]), [[Ֆլորիան Ալբերտ]] ([[Հունգարիա]]), [[Վալենտին Իվանով]] ([[ԽՍՀՄ]]) || 4-ական գոլ |- | [[1970]] || [[Գերդ Մյուլլեր]] ([[ԳՖՀ]]) || 10 |- | [[1974]] || [[Գժեգոժ Լյատո]] ([[Լեհաստան]]) || 7 |- | [[1978]] || [[Մարիո Կեմպես]] ([[Արգենտինա]]) || 6 |- | [[1982]] || [[Պաոլո Ռոսսի]] ([[Իտալիա]]) || 6 |- | [[1986]] || [[Գարի Լինեկեր]] ([[Անգլիա]]) || 6 |- | [[1990]] || [[Սալվատորե Սկիլլաչի]] ([[Իտալիա]]) || 6 |- | [[1994]] || [[Օլեգ Սալենկո]] ([[Ռուսաստան]]), [[Խրիստո Ստոիչկով]] ([[Բուլղարիա]]) || 6-ական |- | [[1998]] || [[Դավոր Շուկեր]] ([[Խորվաթիա]]) || 6 |- | [[2002]] || [[Ռոնալդո]] ([[Բրազիլիա]]) || 8 |- | [[2006]] || [[Միրոսլավ Կլոզե]] ([[Գերմանիա]]) || 5 |- | [[2010]] || [[Միրոսլավ Կլոզե]] ([[Գերմանիա]]), [[Դավիդ Վիլյա]] ([[Իսպանիա]]), [[Ուեսլի Սնեյդեր]] ([[Հոլանդիա]]), [[Թոմաս Մյուլլեր]] ([[Գերմանիա]]), [[Դիեգո Ֆորլան]] ([[Ուրուգվայ]]) || 5-ական |- | [[2014]] || [[Խամես Ռոդրիգես]] ([[Կոլումբիա]]) || 6 |- | [[2018]] || [[Հարի Քեյն]] ([[Անգլիա]]) || 6 |} == Դարի լավագույն ֆուտբոլիստ == {{Հիմնական|Պելե}} [[Պատկեր:Pele200802FabioRodriguesPozzebomAgenciaBrasil.jpg|200px|մինի|աջից|Պելե]] [[Էդսոն Արանտես Դու Նասիմենտու]] ({{lang-pt|Edson Arantes do Nascimento}}), ով հայտնի է որպես '''Պելե''' ({{lang-pt|Pelé}}), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական [[հարձակվող]], նրան կոչել են «ֆուտբոլի արքա»։ Հանդես է եկել «Բաուրու» ([[1950]]-[[1955]] թվականներ), «Սանթոս» ([[1956]]-[[1974]] թվականներ) և [[Նյու Յորք]]ի «Կոսմոս» ([[1975]]-[[1977]] թվականներ) թիմերում։ [[Բրազիլիայի ազգային հավաքական]]ում անցկացրել է 93 խաղ, խփել 77 գոլ։ Աշխարհի եռակի չեմպիոն է ([[1958]], [[1962]] և [[1970]] թվականներ)։ [[1958]] թվականի և 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունների լավագույն ֆուտբոլիստը։ Մասնակցել է նաև [[1966]] թվականի առաջնությանը։ Լիբերտադորեսի գավաթի և միջմայրցամաքային գավաթի խաղարկությունների հաղթող (1962-1963 թվականներ)։ 1970 թվականին՝ աշխարհի լավագույն մարզիկ։ [[Հարավային Ամերիկա]]ի լավագույն ֆուտբոլիստ ([[1973]] թվական)։ Նրան է պատկանում բրազիլական երկու ռեկորդ։ 1958 թվականին 30 խաղում խփել է 58 գոլ, «Սանթոս»-«Բոտաֆոգո» հանդիպման ժամանակ (13:0) խփել է 11 գոլ։ Ընդհանուր առմամբ դարձել է 1284 գոլի հեղինակ 1363 խաղում։ Եղել է [[Բրազիլիա]]յի սպորտի կոնֆեդերացիայի նախագահ։ 1950 թվական-Սկսել է խաղալ Տրես Կարոկաս քաղաքի Բաուրու թիմում։ 1956 թվական-տեղափոխվել է Սանտոս և 15 տարեկանում, հանդես գալով Բրազիլիայի առաջնությունում, առաջին մրցաշրջանում խփել է 32 գոլ։ [[1957]] թվականին 16 տարեկանում ընդգրկվել է Բրազիլիայի հավաքական և առաջաին գոլը խփել է [[Արգենտինա]]յի դարպասը։ == Ֆուտբոլը Հայաստանում == [[Պատկեր:Mecz Polska - Armenia 04 ssj 20070328.jpg|thumb|[[Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայաստան]] - [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստան]] 2007 թվական:]] Հայկական ֆուտբոլային առաջին խմբերն ստեղծվել են [[Կ. Պոլիս|Կ.Պոլսում]], [[Իզմիր]]ում:Առաջին հայկական ակումբը բացվել էր դեռ 1900թ. Զմյուռնիայում։ Դրանք էին՝ «Բալթա–Լիման», «Արաքս», «Տորք», «Հայաստան», «Վասպուրական», «Կիլիկիա», «Արարատ» և այլն։ [[ՀԽՍՀ]]-ում ֆուտբոլը տարածվել է 1920-ական թվականներ։ Ակումբները գործել են [[Ալեքսանդրապոլ]]ում կամ [[Լենինական]]ում, [[Էջմիածին]]ում, [[Երևան]]ում։ [[1920]] թվականին [[Երևան]]ի անգլիական այգում տեղի է ունեցել ֆուտբոլի առաջին խաղը Երևանի և Ալեքսանդրապոլի թիմերի միջև։ Միջազգային առաջին խաղը տեղի է ունեցել [[1930]] թվականին Երևանի և [[Գերմանիա]]յի բանվորական միության թիմերի միջև։ [[1939]] թվականից անցկացվում է հանրապետական պաշտոնական առաջնություն, նույն թվականից Սպարտակը (1937-1954 թվականներ՝ Դինամո, 1963 թվականից՝ Արարատ) իրավունք է ստացել մասնակցելու համամիութենական առաջնության Բ խմբի մրցումներին։ [[Արարատ ՖԱ|Արարատը]] [[1973]] և [[1975]] թվականներին նվաճել է [[ԽՍՀՄ]] գավաթը։ 1991 թվականից սկսած՝ անցկացվում են [[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային առաջնության հանդիպումներ]]։ Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմը ֆուտբոլային հայկական ակումբներ են ստեղծվել նաև Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիայի խոշոր քաղաքներում։ 1911 թվականին Կ․Պոլսի «Հայաստան» ակումբը դարձել է Հունաստանի ֆուտբոլային ֆեդերացիայի կողմից կազմակերպված միջազգային մրցաշարի հաղթողը, իսկ 1913 թվականին Օսմանյան կայսրության ուսումնական հաստատությունների մրցաշարում «Կիլիկիան» զբաղեցրեց առաջին տեղը։ Հայերի և թուրքերի միջև կայացած առաջին պաշտոնական հանդիպումը տեղի է ունեցել 1906 թվականի ամռանը, որի ժամանակ Կ․Պոլսի «Բալթա–Լիման» 5:0 հաշվով ջախջախիչ հաղթանակ է տարել թուրքական «Գալաթասարայ»–ի նկատմամբ, որից հետո «Բալթա–Լիման» բաժանվեց «Արաքս»–ի և «Տորք»–ի։ «Արաքսը դարձավ լավագույն հայկական ակումբը, որը իր մարզումներն անցացնում էր Կ․Պոլսի Շիշլի թաղամասի «Ազատության բլուրում»։ Թիմը մեծ համբավ էր ձեռք բերել և հաճախ ուրախացնում էր իր երկրպագուներին հաղթանակներով։ 1918 թվականից Հայաստանի Ալեքսանդրապոլ, Վաղարշապատ և Երևան քաղաքներում սկսեցին գործել ֆուտբոլային ակումբներ։ Հայկական թիմերի առաջին պաշտոնական հանդիպումը տեղի է ունեցել 1920 թվականի մայիսի 28-ին Երևանի և Ալեքսանդրապոլի միջև՝ Երևանի Անգլիական այգում։ Մեր ժամանակների ճանաչված հայազգի ֆուտբոլիստներից է [[Հենրիխ Մխիթարյան]]ը, ով 2013-2016 թվականներին հաջողությամբ հանդես էր գալիս Գերմանիայի առաջնությունում «[[Բորուսիա Դորտմունդ]]» ակումբում։ 2016 թվականի ամռանը նա Բորուսիայից տեղափոխվեց անգլիական «[[Մանչեսթեր Յունայթեդ|Մանչեսթեր]] Յունայթեդ» , որտեղ հասավ մեծ հաջողությունների, և դարձավ առաջին հայ ֆուտբոլիստը, որը կարողացավ նվաճել Եվրոպայի սուպերգավաթը։ 2018 թվականի հունվարի 22-ին Մխիթարյանը 4 տարվա պայմանագիր է կնքել [[Լոնդոն]]ի [[Արսենալ ՖԱ|«Արսենալի»]] հետ, ներկայումս հանդես է գալիս իտալական [[Ռոմա ՖԱ]]-ում։ == Տես նաև == * [[Պորտալ:Ֆուտբոլ]] * [[Հենրիխ Մխիթարյան]] * [[Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնություն]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://proffootball.am Պրոֆֆուտբոլ] *[https://armsport.am/category/football/ Ֆուտբոլի մասին լուրեր] {{Արտաքին հղումներ}} {{Վիքիբառարան}} {{Օլիմպիական մարզաձևեր}} {{ՀՍՀ}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր]] [[Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլ]] [[Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր]] ky3fwss44xo6qqfwheefykd1ltgbrfn 10715984 10715983 2026-03-28T05:31:17Z ~2026-19283-12 168674 10715984 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Սպորտ | անուններ = սոկեր, ֆութի, «գեղեցիկ խաղը», «համաշխարհային խաղը» | մարմին = [[ՖԻՖԱ]] | սեռ = արական | կարգավիճակ = թիմային, գնդակով խաղ | հարմարանք = [[Ֆուտբոլի գնդակ]] <br /> [[Պատկեր:Football Pallo valmiina-cropped.jpg|200px]] | վայր = 120 x 90 մ, Ֆուտբոլային դաշտ <br /> [[Պատկեր:Football pitch metric.svg|200px]] | առաջին = [[1863]] թվական, [[Անգլիա]] ([[Անգլիայի ֆուտբոլային միություն|Անգլիայի ֆուտբոլային միության]] ձևավորումը) | օլիմպիական խաղեր = սկսած [[1900]] թվականից |պատկեր=Algérie - Arménie - 20140531 - Yacine Brahimi (Alg) face à Taron Voskanyan (Arm).jpg}} [[Պատկեր:La mejor Hinchada de Futbol Argentino.jpg|մինի|Ֆուտբոլում երկրպագուների հիմնական նպատակը խաղի ընթացքում իրենց թիմին խրախուսելն է:]] '''Ֆուտբոլ''' ({{lang-en|football}}, բառացի՝ «ոտքի գնդակ»), մարզաձև, աշխարհի ամենատարածված և ամենասիրված խաղերից մեկն է։ Ֆուտբոլը թիմային խաղ է, որտեղ թիմի 11 ֆուտբոլիստները համաձայնեցված գործողություններով փորձում են գրավել հակառակորդ թիմի դարպասը և անառիկ պահել իրենցը։ == Տեխնիկական չափանիշներ == Ֆուտբոլը խաղում են բնական կամ արհեստական խոտածածկ ունեցող դաշտում։ Խաղադաշտը նշանագծված ուղղանկյուն հրապարակ է։ Դաշտի առավելագույն երկարությունը պետք է լինի 109,88 մ, իսկ առավելագույն լայնությունը՝ 90,728 մ։ Երբեմն պաշտոնական խաղերի համար օգտագործում են 100-110X69-75 Մ չափսի դաշտ։ Աշխարհի ամենամեծ ֆուտբոլային մարզադաշտը Մայ Դայ Ստադիոնն է [[Հյուսիսային Կորեա]]յում, որտեղ միաժամանակ կարող է գտնվել մինչև 150, 000 հանդիսական։ [[Պատկեր:Santiagobernabeupanoramav2.jpg||մինի|225px|[[Ռեալ Մադրիդ]] ՖԱ-ի խաղադաշտը՝ 105x70 մ]] Գնդակի շրջագիծը 680-711 մմ է, զանգվածը՝ 396-453 գ։ Դարպասի բարձրությունը 2, 44 Մ է, լայնությունը՝ 7, 32 մ։ == Հիմնական կանոններ == • Արգելվում է ոտքով հարվածել կամ հրել մրցակցին, • Արգելվում է իրար ձեռքով փոխանցել գնդակը խաղի ընթացքում՝ առանց որևէ պատճառի, • Խաղացողներին արգելվում է կոշիկների վրա կրել մեխեր, երկաթե թիթեղներ կամ ռետինե կոշիկներ, • Ֆուտբոլային խաղը բաղկացած է երկու խաղակեսերից՝ յուրաքանչյուրը 45 րոպե։ Խաղակեսերի միջև 15 րոպեով դադար, • Խաղին մասնակցում են երկու թիմերը՝ յուրաքանչյուրում 11 խաղացող։ Դարպասապահը կարող է խաղալ ձեռքով տուգանային հրապարակում, իր հիմնական խնդիրն է պաշտպանել դարպասը։ Այլ խաղացողները նույնպես ունեն իրենց խնդիրները։ Պաշտպանները գտնվում են հիմնականում իրենց դաշտի կեսում, իրենց խնդիրը հակազդելն է մյուս թիմի հարձակվողներին։ Կիսապաշտպանները գտնվում են դաշտի միջնամասում, նրանց դերն է օգնել պաշտպաններին կամ հարձակվողներին՝ կախված խաղի իրավիճակից։ Հարձակվողները հիմնականում հակառակորդի դաշտի կեսում են գտնվում, և նրանց առաջնային նպատակն է գոլ խփել։ Խաղի նպատակն է գնդակ խփել հակառակորդի դարպասը, որքան հնարավոր է շատ և փորձել կանխել գնդակի հայտնվելը իրենց դարպասում։ Խաղը հաղթում է ավելի շատ գոլ խփած թիմը։ Այն դեպքում, երբ երկու խաղակեսերից հետո թիմերը խփել են նույն թվով գոլեր, ապա արձանագրվում է ոչ ոքի։ Կամ, կարող են փոխանցվել լրացուցիչ ժամանակ - Երկու խաղակես՝ 15 րոպե յուրաքանչյուրը։ Եթե լրացուցիչ ժամանակում հաղթող չկա, ապա իրացվում են 11 մետրանոց հարվածներ՝ գնդակը դրվում է հակառակորդի դարպասից 11 [[մետր]] հեռավորության վրա, և կատարում են հինգ հարվածներ յուրաքանչյուր թիմից հինգ խաղացող։ == Խաղացողներ == Յուրաքանչյուր թիմում ընդգրկվում է տասնմեկ խաղացող։ Բացի հիմնական դաշտում գտնվող խաղացողներից, գոյություն ունեն նաև պահեստային խաղացողներ, որոնք կախված հիմնական թիմի խաղացողների առողջական վիճակից կամ խաղի ընթացքից, խաղի ընթացքում կարող են փոխարինել նրանց, սակայն մի խաղի ընթացքում հինգ անգամ։ Ըստ իրենց կատարած ֆունկցիաների խաղացողները բաժանվում են 14 հոգու * [[Դարպասապահ]] - պաշտպանում է դարպասը * [[Պաշտպան]]ներ - խոչընդոտում են հակառակորդ թիմի հարձակվողներին և գործում են իրենց կիսադաշտում։ Լինում են՝ * Աջ պաշտպաններ - գործում են աջ թևում * Ձախ պաշտպաններ - գործում են ձախ թևում * Կենտրոնական պաշտպաններ - գործում են կենտրոնում * Ունիվերսալ պաշտպաններ - կարող են գործել բոլոր դիրքերում * [[Կիսապաշտպան]]ներ - Պաշտպաններին և հարձակվողներին կապող օղակ, կախված խաղից՝ կատարում են պաշտպանական կամ հարձակվողական ֆունկցիաներ, գործում են դաշտի կենտրոնում։ Լինում են՝ * Հարձակվողական ոճի կիսապաշտպաններ - Կատարում են հարձակվողական ֆունկցիա * Պաշտպանական ոճի կիսապաշտպաններ - Կատարում են պաշտպանական ֆունկցիա * Ունիվերսալ կիսապաշտպաններ - Կատարում են և՛ պաշտպանական, և՛ հարձակվողական ֆունկցիա * [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|Հարձակվող]]ներ - Նպատակը գոլ խփելն է հակառակորդի դարպասին, գործում են հակառակորդի կիսադաշտում։ Լինում են՝ * Կենտրոնական հարձակվողներ - Գործում են կենտրոնում, նպատակը՝ գրավել հակառակորդի դարպասը * Եզրային հարձակվողներ կամ վինգերներ - Գործում են եզրերից, նպատակը փոխանցում տալն է կենտրոնական հարձակվողներին * Հետ քաշված հարձակվողներ - Գործում են կենտրոնական հարձակվողների թիկունքից, նպատակը՝ փոխանցում տալը կենտրոնական հարձակվողներին։ Չնայած այս բոլոր բաժանումներին, ներկա ֆուտբոլում նախընտրելի են ունիվերսալ խաղացողները, և նույնիսկ եզրային պաշտպանը կարող է կատարել եզրային հարձակվողի ֆունկցիաները։ == Պատմական ակնարկ == Պատմաբանները պարզել են, որ ֆուտբոլ խաղացել են [[մ.թ.ա. 2500]] թվականից։ Մարզախաղի գոյության մասին վկայություններ կան աշխարհի շատ ժողովուրդների պատմության էջերում։ Օրինակ` տարածված էր [[գնդակ]]ով խաղը։ Իսկ առաջին գրավոր տեղեկությունը, որտեղ հիշատակվում է ժամանակակից ֆուտբոլ հիշեցնող խաղ, թվագրված է [[մ. թ. ա. 180|մ.թ.ա 180]] թվականով։ [[Պոլուքս]]ի [[հունարեն]] [[բառարան]]ում կան հետևյալ գրառումները՝ գնդակ խաղացողները բաժանվում են երկու թիմի՝ յուրաքանչյուրը նպատակ ունենալով գնդակը դուրս հանել մրցակցի կիսադաշտից։ Միաժամանակ մրցակիցներին թույլատրվել է ձեռքով խաղը, որն արդի [[ռեգբի]]ի հատկանշական տարրերից է։ [[Հին Հունաստան]]ում տարածված են եղել գնդակախաղի նաև այլ տարատեսակներ։ Հնարավոր չէ ստույգ ասել, թե անտիկ շրջանի որ գնդակախաղն է ժամանակակից ֆուտբոլի նախահայրը։ Բայց և այնպես, շատերն այն կարծիքի են, թե ֆուտբոլն իր ծագմամբ պարտական է [[Հին Հռոմ|հինհռոմեական]] «հարպաստում» խաղին, որը [[Մեծ Բրիտանիա]] և [[Եվրոպա]] են բերել [[Հուլիոս Կեսար]]ի [[լեգեոն]]երները։ Գնդակախաղով զբաղվել են նաև աշխարհի այլ երկրներում։ Օրինակ՝ մ.թ.ա. 6-4-րդ դարերում [[Չինաստան]]ում գոյություն է ունեցել մի խաղ, որն ինչ-ինչ տարրերով ֆուտբոլ է հիշեցրել և զինվորական պատրաստության բաղադրիչներից էր։ Յուրաքանչյուր թիմում ընդգրկվել է 27 խաղացող, որոնցից 15-ը կատարել են հարձակվողի, մյուսները՝ պաշտպանի պարտականություններ, ապահովել են դարպասի անառիկությունը դիմային գծի ողջ երկայնքով։ [[Մ.թ.ա. 206]] թվականից մինչև մ.թ. [[25]] թվականը գրավոր աղբյուրներում հիշատակվում է «չժու-կէ» խաղը։ Չժու նշանակում է հարվածել ոտքով, իսկ կե՝ փքված կաշվե գնդակ։ [[Ճապոնիա]]յում դեռևս 14 դար առաջ սիրված է եղել «կոմերի» խաղը։ 14 քառակուսի մետր տարածքով հրապարակում տեղաբախշված ութ խաղացողները, պահպանվելով հաստատված կանոնակարգը, գնդակը փոխանցել են մեկը մյուսին։ Մինչ այսօր [[Իտալիա]]յում պահպանվել է [[միջնադար]]յան «կալ չիե» խաղը, որը, ըստ ավանդույթի, տարին երկու անգամ՝ [[մայիս]]ի առաջին [[կիրակի]] օրը և [[հունիսի 24]]-ին, խաղացել են [[Ֆլորենցիա]]յում։ Թիմերը կրել են «Բյանկա» (սպիտակներ) և «Ռոսսի» (կարմիրներ) անունները։ Սակայն ներկա ֆուտբոլի հայրենիքը համարվում է [[Անգլիա]]ն, որտեղ և մշակվել են ներկա ֆուտբոլի կանոնները։ Ֆուտբոլային առաջին ակումբը՝ Շեֆիլդ Յունայթեդը ([[1855]]-[[1957]]) և [[Անգլիայի ֆուտբոլային միություն|առաջին ազգային առաջնությունը]] ([[1863]]) հիմնվել են [[Անգլիա]]յում։ [[1904]] թվականին հիմնադրվել է Ֆուտբոլային Միությունների Միջազգային Ֆեդերացիան՝ [[ՖԻՖԱ]]։ Առաջին միջազգային հանդիպումը տեղի է ունեցել [[1902]] թվականին՝ [[Ավստրիա]]-[[Հունգարիա]], [[Արգենտինա]]-[[Ուրուգվայ]]։ [[Օլիմպիական խաղեր]]ի ծրագրում մտցվել է [[1900]] թվականից։ [[1930]] թվականից սկսվել են ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության, իսկ [[1955]] թվականից՝ [[Եվրոպա]]յի երկրների չեմպիոն թիմերի գավաթի, [[1960]] թվականից՝ գավաթակիրների գավաթի, [[1973]] թվականից [[ՈՒԵՖԱ]] գավաթի կանոնավոր հանդիպումները։ == Հետաքրքիր փաստեր Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն և աշխարհի գավաթի մասին == [[Պատկեր:Flag of Brazil.svg|350px|մինի|Բրազիլիայի դրոշը]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]ներն անց են կացվում [[1930]] թվականից։ Նախաձեռնողը ֆրանսիացի [[Ժյուլ Ռիմե]]ն է ([[1874]]-[[1956]] թվականներ)։ Նա [[ՖԻՖԱ]]-ի (ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիա) նախագահն էր 1930-[[1954]] թվականներին։ [[1946]] թվականին ՖԻՖԱ-ն որոշեց աշխարհի առաջնության գավաթն անվանել Ժյուլ Ռիմեի անունով։ * [[1950]] թվականին [[Բրազիլիա]]յում կառուցվեց 200 հազար տեղանոց «Մարականա» մարզադաշտը։ * Ֆուտբոլի առաջին առաջնությունում առաջին գոլը խփել է ֆրանսիացի [[Լյուսինե Լորան|Լյուսիեն Լորան]]ը։ * Աշխարհի գավաթ (Ժ. Ռիմեի գավաթ) 1930 թվականին Ռիմեի պատվերով պատրաստել է ֆրանսիացի ոսկերիչ [[Աբել Լեֆյոր]]ը։ Գավաթը կշռում էր 1 կգ 800 գրամ։ Հաղթանակի աստվածուհի [[Նիկե]]ի ոսկե արձանիկի բարձրությունը 30 սմ էր։ * [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ գավաթը պահպանեց [[Իտալիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա]]յի նախագահ Բարասին։ * [[1966]] թվականին գավաթը անհետացավ։ Այն գտավ լոնդոնցի Քորբեթը իր այգում զբոսնելիս։ * [[1983]] թվականին կրկին առևանգվում է 47 հազար [[դոլար]] արժողությամբ գավաթը, այս անգամ՝ ընդմիշտ։ Բրազիլիայում ձուլեցին «Ոսկե աստվածուհու» կրկնօրինակը։ * Նոր գավաթը (մաքուր [[Ոսկի|ոսկու]]ց, երկրագնդի պատկերով, 36 սմ բարձրությամբ և 5 կգ քաշով) պատրաստել է իտալացի ոսկերիչ [[Սիլվիո Գազանգա]]ն։ == Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություններ == {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Խաղերի անցկացման վայր !! Չեմպիոն !! 2-րդ տեղ գրավողներ !! 3-րդ տեղ գրավողներ |- | [[1930]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Արգենտինա]] || [[ԱՄՆ]] |- | [[1934]] || [[Իտալիա]] || [[Իտալիա]] || [[Չեխոսլովակիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[1938]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Իտալիա]] || [[Հունգարիա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1950]] || [[Բրազիլիա]] || [[Ուրուգվայ]] || [[Բրազիլիա]] || [[Շվեդիա]] |- | [[1954]] || [[Շվեյցարիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Հունգարիա]] || [[Ավստրիա]] |- | [[1958]] || [[Շվեդիա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Շվեդիա]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1962]] || [[Չիլի]] || [[Բրազիլիա]] || [[Չեխոսլովակիա]] || [[Չիլի]] |- | [[1966]] || [[Անգլիա]] || [[Անգլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Պորտուգալիա]] |- | [[1970]] || [[Մեքսիկա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[1974]] || [[Գերմանիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Լեհաստան]] |- | [[1978]] || [[Արգենտինա]] || [[Արգենտինա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1982]] || [[Իսպանիա]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Լեհաստան]] |- | [[1986]] || [[Մեքսիկա]] || [[Արգենտինա]] || [[Գերմանիա]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1990]] || [[Իտալիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Արգենտինա]] || [[Իտալիա]] |- | [[1994]] || [[ԱՄՆ]] || [[Բրազիլիա]] || [[Իտալիա]] || [[Շվեդիա]] |- | [[1998]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Խորվաթիա]] |- | [[2002]] || [[Ճապոնիա]]/[[Կորեա]] || [[Բրազիլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Թուրքիա]] |- | [[2006]] || [[Գերմանիա]] || [[Իտալիա]] || [[Ֆրանսիա]] || [[Գերմանիա]] |- | [[2010]] || [[Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն]] || [[Իսպանիա]] || [[Նիդերլանդներ]] || [[Գերմանիա]] |- | [[2014]] || [[Բրազիլիա]] || [[Գերմանիա]] || [[Արգենտինա]] || [[Նիդերլանդներ]] |- |2018 || Ռուսաստան || Ֆրանսիա || Խորվաթիա || Բելգիա |- |2022 || Կատար || Արգենտինա || Ֆրանսիա || Խորվաթիա |- |2026 || Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ,Մեքսիկա,Կանադա || | | | | |} === Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների լավագույն ֆուտբոլիստներ === {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Ֆուտբոլիստ !! Երկիր |- | [[1930]] || [[Խոսե Անդրադե]] || [[Ուրուգվայ]] |- | [[1934]] || [[Ֆրանտիշեկ Պլանիչկա]] || [[Չեխոսլովակիա]] |- | [[1938]] || [[Լեոնիդաս դա Սիլվա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1950]] || [[Ադեմիր]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1954]] || [[Շանդոր Կոչիշ]] || [[Հունգարիա]] |- | [[1958]] || [[Ժյուստ Ֆոնտեն]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[1962]] || [[Գարինչա]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1966]] || [[Էյսեբիո]] || [[Պորտուգալիա]] |- | [[1970]] || [[Պելե]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1974]] || [[Յոհան Կրուիֆ]] || [[Հոլանդիա]] |- | [[1978]] || [[Մարիո Կեմպես]] || [[Արգենտինա]] |- | [[1982]] || [[Պաոլո Ռոսսի]] || [[Իտալիա]] |- | [[1986]] || [[Դիեգո Մարադոնա]] || [[Արգենտինա]] |- | [[1990]] || [[Սալվատորե Սկիլլաչի]] || [[Իտալիա]] |- | [[1994]] || [[Ռոմարիո]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[1998]] || [[Զինեդին Զիդան]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[2002]] || [[Ռոնալդո]] || [[Բրազիլիա]] |- | [[2006]] || [[Զինեդին Զիդան]] || [[Ֆրանսիա]] |- | [[2010]] || [[Դիեգո Ֆորլան]] || [[Ուրուգվայ]] |- | [[2014]] || [[Լիոնել Մեսսի]] || [[Արգենտինա]] |- | [[2018]] || [[Լուկա Մոդրիչ]] || [[Խորվաթիա]] |- | [[2022]] || [[Լիոնել Մեսսի]] || [[Արգենտինա]] |- | [[2026]] | | == Աշխարհի առաջնությունների լավագույն ռմբարկուներ == {| class="wikitable sortable" |- ! Տարի !! Ռմբարկուներ !! Գոլեր |- | [[1930]] || [[Գիլերմո Ստաբիլե]] ([[Արգենտինա]]) || 8 |- | [[1934]] || [[Օլդրժիխ Նեեդլի]] ([[Չեխոսլովակիա]]), [[Սկիավիո]] ([[Իտալիա]]), [[Կոնեն]] ([[Գերմանիա]]) || 5-ական |- | [[1938]] || [[Լեոնիդաս դա Սիլվա]] ([[Բրազիլիա]]) || 8 |- | [[1950]] || [[Ադեմիր]] ([[Բրազիլիա]]) || 9 |- | [[1958]] || [[Շանդոր Կոչիշ]] ([[Հունգարիա]]) || 11 |- | [[1962]] || [[Ժյուստ Ֆոնտեն]] ([[Ֆրանսիա]]) || 13 |- | [[1966]] || [[Գարինչա]], [[Վավա]] ([[Բրազիլիա]]), [[Լեոնել Սանչես]] ([[Չիլի]]), [[Դրաժան Երկովիչ]] ([[Հարավսլավիա]]), [[Ֆլորիան Ալբերտ]] ([[Հունգարիա]]), [[Վալենտին Իվանով]] ([[ԽՍՀՄ]]) || 4-ական գոլ |- | [[1970]] || [[Գերդ Մյուլլեր]] ([[ԳՖՀ]]) || 10 |- | [[1974]] || [[Գժեգոժ Լյատո]] ([[Լեհաստան]]) || 7 |- | [[1978]] || [[Մարիո Կեմպես]] ([[Արգենտինա]]) || 6 |- | [[1982]] || [[Պաոլո Ռոսսի]] ([[Իտալիա]]) || 6 |- | [[1986]] || [[Գարի Լինեկեր]] ([[Անգլիա]]) || 6 |- | [[1990]] || [[Սալվատորե Սկիլլաչի]] ([[Իտալիա]]) || 6 |- | [[1994]] || [[Օլեգ Սալենկո]] ([[Ռուսաստան]]), [[Խրիստո Ստոիչկով]] ([[Բուլղարիա]]) || 6-ական |- | [[1998]] || [[Դավոր Շուկեր]] ([[Խորվաթիա]]) || 6 |- | [[2002]] || [[Ռոնալդո]] ([[Բրազիլիա]]) || 8 |- | [[2006]] || [[Միրոսլավ Կլոզե]] ([[Գերմանիա]]) || 5 |- | [[2010]] || [[Միրոսլավ Կլոզե]] ([[Գերմանիա]]), [[Դավիդ Վիլյա]] ([[Իսպանիա]]), [[Ուեսլի Սնեյդեր]] ([[Հոլանդիա]]), [[Թոմաս Մյուլլեր]] ([[Գերմանիա]]), [[Դիեգո Ֆորլան]] ([[Ուրուգվայ]]) || 5-ական |- | [[2014]] || [[Խամես Ռոդրիգես]] ([[Կոլումբիա]]) || 6 |- | [[2018]] || [[Հարի Քեյն]] ([[Անգլիա]]) || 6 |- | [[2022]] || [[Կիլիան Մբապե]] ([[Ֆրանսիա]]) || 8 |- | [[2026]] | | |} == Դարի լավագույն ֆուտբոլիստ == {{Հիմնական|Պելե}} [[Պատկեր:Pele200802FabioRodriguesPozzebomAgenciaBrasil.jpg|200px|մինի|աջից|Պելե]] [[Էդսոն Արանտես Դու Նասիմենտու]] ({{lang-pt|Edson Arantes do Nascimento}}), ով հայտնի է որպես '''Պելե''' ({{lang-pt|Pelé}}), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կենտրոնական [[հարձակվող]], նրան կոչել են «ֆուտբոլի արքա»։ Հանդես է եկել «Բաուրու» ([[1950]]-[[1955]] թվականներ), «Սանթոս» ([[1956]]-[[1974]] թվականներ) և [[Նյու Յորք]]ի «Կոսմոս» ([[1975]]-[[1977]] թվականներ) թիմերում։ [[Բրազիլիայի ազգային հավաքական]]ում անցկացրել է 93 խաղ, խփել 77 գոլ։ Աշխարհի եռակի չեմպիոն է ([[1958]], [[1962]] և [[1970]] թվականներ)։ [[1958]] թվականի և 1970 թվականի աշխարհի առաջնությունների լավագույն ֆուտբոլիստը։ Մասնակցել է նաև [[1966]] թվականի առաջնությանը։ Լիբերտադորեսի գավաթի և միջմայրցամաքային գավաթի խաղարկությունների հաղթող (1962-1963 թվականներ)։ 1970 թվականին՝ աշխարհի լավագույն մարզիկ։ [[Հարավային Ամերիկա]]ի լավագույն ֆուտբոլիստ ([[1973]] թվական)։ Նրան է պատկանում բրազիլական երկու ռեկորդ։ 1958 թվականին 30 խաղում խփել է 58 գոլ, «Սանթոս»-«Բոտաֆոգո» հանդիպման ժամանակ (13:0) խփել է 11 գոլ։ Ընդհանուր առմամբ դարձել է 1284 գոլի հեղինակ 1363 խաղում։ Եղել է [[Բրազիլիա]]յի սպորտի կոնֆեդերացիայի նախագահ։ 1950 թվական-Սկսել է խաղալ Տրես Կարոկաս քաղաքի Բաուրու թիմում։ 1956 թվական-տեղափոխվել է Սանտոս և 15 տարեկանում, հանդես գալով Բրազիլիայի առաջնությունում, առաջին մրցաշրջանում խփել է 32 գոլ։ [[1957]] թվականին 16 տարեկանում ընդգրկվել է Բրազիլիայի հավաքական և առաջաին գոլը խփել է [[Արգենտինա]]յի դարպասը։ == Ֆուտբոլը Հայաստանում == [[Պատկեր:Mecz Polska - Armenia 04 ssj 20070328.jpg|thumb|[[Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հայաստան]] - [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստան]] 2007 թվական:]] Հայկական ֆուտբոլային առաջին խմբերն ստեղծվել են [[Կ. Պոլիս|Կ.Պոլսում]], [[Իզմիր]]ում:Առաջին հայկական ակումբը բացվել էր դեռ 1900թ. Զմյուռնիայում։ Դրանք էին՝ «Բալթա–Լիման», «Արաքս», «Տորք», «Հայաստան», «Վասպուրական», «Կիլիկիա», «Արարատ» և այլն։ [[ՀԽՍՀ]]-ում ֆուտբոլը տարածվել է 1920-ական թվականներ։ Ակումբները գործել են [[Ալեքսանդրապոլ]]ում կամ [[Լենինական]]ում, [[Էջմիածին]]ում, [[Երևան]]ում։ [[1920]] թվականին [[Երևան]]ի անգլիական այգում տեղի է ունեցել ֆուտբոլի առաջին խաղը Երևանի և Ալեքսանդրապոլի թիմերի միջև։ Միջազգային առաջին խաղը տեղի է ունեցել [[1930]] թվականին Երևանի և [[Գերմանիա]]յի բանվորական միության թիմերի միջև։ [[1939]] թվականից անցկացվում է հանրապետական պաշտոնական առաջնություն, նույն թվականից Սպարտակը (1937-1954 թվականներ՝ Դինամո, 1963 թվականից՝ Արարատ) իրավունք է ստացել մասնակցելու համամիութենական առաջնության Բ խմբի մրցումներին։ [[Արարատ ՖԱ|Արարատը]] [[1973]] և [[1975]] թվականներին նվաճել է [[ԽՍՀՄ]] գավաթը։ 1991 թվականից սկսած՝ անցկացվում են [[Հայաստանի Բարձրագույն խումբ (ֆուտբոլ)|Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային առաջնության հանդիպումներ]]։ Մինչ Առաջին համաշխարհային պատերազմը ֆուտբոլային հայկական ակումբներ են ստեղծվել նաև Արևմտյան Հայաստանի և Կիլիկիայի խոշոր քաղաքներում։ 1911 թվականին Կ․Պոլսի «Հայաստան» ակումբը դարձել է Հունաստանի ֆուտբոլային ֆեդերացիայի կողմից կազմակերպված միջազգային մրցաշարի հաղթողը, իսկ 1913 թվականին Օսմանյան կայսրության ուսումնական հաստատությունների մրցաշարում «Կիլիկիան» զբաղեցրեց առաջին տեղը։ Հայերի և թուրքերի միջև կայացած առաջին պաշտոնական հանդիպումը տեղի է ունեցել 1906 թվականի ամռանը, որի ժամանակ Կ․Պոլսի «Բալթա–Լիման» 5:0 հաշվով ջախջախիչ հաղթանակ է տարել թուրքական «Գալաթասարայ»–ի նկատմամբ, որից հետո «Բալթա–Լիման» բաժանվեց «Արաքս»–ի և «Տորք»–ի։ «Արաքսը դարձավ լավագույն հայկական ակումբը, որը իր մարզումներն անցացնում էր Կ․Պոլսի Շիշլի թաղամասի «Ազատության բլուրում»։ Թիմը մեծ համբավ էր ձեռք բերել և հաճախ ուրախացնում էր իր երկրպագուներին հաղթանակներով։ 1918 թվականից Հայաստանի Ալեքսանդրապոլ, Վաղարշապատ և Երևան քաղաքներում սկսեցին գործել ֆուտբոլային ակումբներ։ Հայկական թիմերի առաջին պաշտոնական հանդիպումը տեղի է ունեցել 1920 թվականի մայիսի 28-ին Երևանի և Ալեքսանդրապոլի միջև՝ Երևանի Անգլիական այգում։ Մեր ժամանակների ճանաչված հայազգի ֆուտբոլիստներից է [[Հենրիխ Մխիթարյան]]ը, ով 2013-2016 թվականներին հաջողությամբ հանդես էր գալիս Գերմանիայի առաջնությունում «[[Բորուսիա Դորտմունդ]]» ակումբում։ 2016 թվականի ամռանը նա Բորուսիայից տեղափոխվեց անգլիական «[[Մանչեսթեր Յունայթեդ|Մանչեսթեր]] Յունայթեդ» , որտեղ հասավ մեծ հաջողությունների, և դարձավ առաջին հայ ֆուտբոլիստը, որը կարողացավ նվաճել Եվրոպայի սուպերգավաթը։ 2018 թվականի հունվարի 22-ին Մխիթարյանը 4 տարվա պայմանագիր է կնքել [[Լոնդոն]]ի [[Արսենալ ՖԱ|«Արսենալի»]] հետ, ներկայումս հանդես է գալիս իտալական [[Ռոմա ՖԱ]]-ում։ == Տես նաև == * [[Պորտալ:Ֆուտբոլ]] * [[Հենրիխ Մխիթարյան]] * [[Հայաստանի ֆուտբոլի առաջնություն]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://proffootball.am Պրոֆֆուտբոլ] *[https://armsport.am/category/football/ Ֆուտբոլի մասին լուրեր] {{Արտաքին հղումներ}} {{Վիքիբառարան}} {{Օլիմպիական մարզաձևեր}} {{ՀՍՀ}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Թիմային մարզաձևեր]] [[Կատեգորիա:Գնդակով խաղեր]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլ]] [[Կատեգորիա:Ամառային օլիմպիական մարզաձևեր]] |} 160or4cciejud9uyzq3pdtq99x9m4ju 0 30842 10715827 9128248 2026-03-27T15:11:17Z Դավթաշենցի 158104 10715827 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Տոն | պատկեր =Damiane. Last supper.JPG }} '''Ավագ Շաբաթ''' ({{lang-el|Μεγάλη Εβδομάδα}} — Megali Evdomada), Ծաղկազարդին հաջորդող [[Մեծ Պահք]]ի վերջին շաբաթը, որն ավարտվում է [[Սուրբ Հարության տոն]]ով (Զատիկ), որի ընթացքում հիշվում է [[Խորհրդավոր ընթրիք]]ը, [[Հիսուս Քրիստոս]]ի դատավարությունը, տանջանքները, խաչելությունը և թաղումը։ Ավագ Շաբաթի բոլոր օրերի անվանը նախորդում է «Ավագ» բառը (Ավագ Երկուշաբթի, [[Ավագ Երեքշաբթի]], և այլն)։ == Ավագ Շաբաթի օրերի խորհուրդները == === Ավագ երկուշաբթի === [[Արարչագործություն|Արարչագործության]] հիշատակի, նաև Անիծված թզենու և [[Երուսաղեմի տաճար]]ը մաքրելու օրն է։ === Ավագ երեքշաբթի === [[Տասը կույսերի առակ|Տասը կույսերի]] հիշատակության, ինչպես նաև հրեաների հարցումներին Քրիստոսի բացատրության ու փարիսեցիների հանդիմանության օրն է։ Եկեղեցին [[Ավագ Երեքշաբթի|Ավագ երեքշաբթի]] հիշատակում է տասը կույսերի առակը և [[Ահեղ դատաստան|Վերջին Դատաստանի]] բացատրությունը, ինչպես նաև [[Ջրհեղեղ]]ը և մարդկության կրկին սկզբնավորումը։ === Ավագ չորեքշաբթի === Քրիստոսի մատնության հիշատակի օրն է։ Հիշատակվում է Քրիստոսի օծումը և [[Հուդա]]յի մատնությունը։ Այդ օրը [[Բեթանիա]]յում, Սիմոն Բորոտի տանը մի կին թանկարժեք յուղով օծել է Հիսուսին, ինչը խորհրդանշում է Տիրոջ մոտալուտ մահը։ Օծմանը հաջորդում է Հիսուսին մատնելու Հուդայի որոշումը։ === Ավագ հինգշաբթի === Հիսուս Քրիստոսի վերջին ընթրիքի հիշատակության օրն է։ Ըստ Ավետարանի այդ օրը հաստատվել է Սբ. Հաղորդության խորհուրդը։ Միջօրեին մատուցվում է Սբ. Պատարագ։ Ոտնլվայի արարողությունը կատարվում է օրվա երկրորդ կեսին մինչև երեկոյան ժամերգություն և խորհրդանշում է այն խոնարհությունը, որ ցուցաբերեց Քրիստոս Իր աշակերտների հանդեպ։ Ավագ հինգշաբթի, երեկոյան ժամերգությունից հետո կատարվում է հսկման (Խավարում) կարգը։ Այդ ժամանակ խորանի վրա վառվում է 12 մոմ, իսկ մեկ մեծ մոմ դրվում է կենտրոնում։ Յուրաքանչյուր անգամ, երբ ընթերցվում է Ավետարանը, մեկ-մեկ հանգցնում են մոմերը, վերջում մնում է միայն կենտրոնինը։ Այն խորհրդանշում է Քրիստոսին, Ով մնացել էր մենակ։ === Ավագ ուրբաթ === Հիսուս Քրիստոսի ձերբակալության, խաչելության, մահվան ու թաղման հիշատակի օրն է։ Առավոտյան կատարվում է ժամերգություն, ընթերցում են Ավետարաններ, որոնք բովանդակում են Հիսուսի երկրային կյանքի վերջին ժամերը՝ մատնությունը, ձերբակալությունը, Պետրոսի ուրացումները, Պիղատոսի մոտ տանելը, մահվան վճիռը, չարչարանքներն ու անարգանքը, Գողգոթայի վրա խաչվելը, արեգակի խավարումը, մահը, թաղումը։ Ավագ ուրբաթ պատարագ չի մատուցվում, որովհետև Քրիստոս պատարագվեց խաչի վրա։ Երեկոյան արարողությունը խորհրդանշում է Հիսուս Քրիստոսի թաղումը։ === Ավագ շաբաթ === Դժոխքի ավերում, Ճրագալույցի Սբ. Պատարագ։ Ըստ եկեղեցական ուսմունքի՝ Քրիստոսը մահից հետո իջել է դժոխք, ավերել այն՝ փրկություն շնորհելով արդարների հոգիներին։ Շաբաթ երեկոյան կատարվում է Ճրագալույցի Սբ. Պատարագ։ Հընթացս Ճրագալույցի Սբ. Պատարագի, երբ տրվում է Հիսուսի Հարության ավետիսը, վերջանում է նաև Մեծ Պահքը։ Սբ. Պատարագից հետո կատարվում է Սբ. Հաղորդության նախատոնակ։ == Արտաքին հղումներ == * [http://philotheus.blogspot.com/2013/03/blog-post_28.html Ավագ Հինգշաբթին տարբեր ազգերի սովորույթներում] (հոդված) {{Ավագ շաբաթ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Քրիստոնեական տոներ]] ib0jfaf6pxl9j3bwj78uaosmmes8g69 0 40201 10716040 10607203 2026-03-28T08:42:38Z A.arpi.a 23940 /* Վաղ կյանք */ 10716040 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մխիթար Սեբաստացի''' ({{ԱԾ}}), հայ կաթոլիկ եկեղեցական գործիչ, հայագետ, [[Մխիթարյան միաբանություն|Մխիթարյան միաբանության]] հիմնադիր։ == Կենսագրություն == Մխիթար Սեբաստացին սովորել է Սեբաստիայի [[Սուրբ Նշան վանք (Սեբաստիա)|Սբ. Նշան]], ապա՝ [[Էջմիածին|Էջմիածնի]], [[Սևանի վանք|Սևանի]], Կարինի վանքերում։ 1693 թ. մեկնել է Բերիա (այժմ՝ [[Հալեպ]]), որտեղ ծանոթացել է կաթոլիկ միսիոներների հետ։ 1696 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թ.՝ ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսում]] հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թ. [[Հռոմ]]ի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 թ. [[Վենետիկ]]ին ենթակա [[Հունաստան]]ի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։ 1712 թ. [[Հռոմի պապ]]ը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է [[Վենետիկ]]։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով [[Սուրբ Ղազար կղզի|Սբ. Ղազար]] կղզին շնորհել է միաբանությանը։ Այստեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարում նա զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարել իր սաների բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարել թարգմանություններ, հրատարակել գրքեր։ Սեբաստացու մահվանից հետո [[Մխիթարյան միաբանություն|միաբանությունը]], ի պատիվ նրա, կոչվել է Մխիթարյան։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան մեծարել են ''Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ'' և այլ պատվանուններով։ == Վաղ կյանք == 1676 թվականի Հունվարի 17-ին, Սեբաստիա քաղաքում ծնվեց Մանուկը` Պետրոսի և Շահրիստանի զավակը։ Հետագա տարիներին նա իր ծնողների շնորհիվ ստացավ բարձրորակ կրթություն, որը իրեն կպատրաստեր հետագայում ընտանեկան առևտուրը շարունակելու համար։ Դեռ վաղ տարիքից Մանուկը երազում էր դառնալ քահանա։ Նա գտավ մի ընկեր, որի հետ փախան դեպի լեռները, որտեղ ապրեցին որպես ճգնավորներ։ Մանուկի ծնողները գտան նրանց և նրան տարան տուն։ Այս պատահարի մասին տեղեկանալով` մոտակա վանքի` Սուրբ Նշանի վանահայրը, Մանուկին առաջարկեց վանքում հասարակական աշխատանքներ կատարել, ինչը նորից մերժվեց ծնողների կողմից։ Նա սկսեց այցելել հարևան ընտանիքներից մեկի տուն, որտեղ մի մայր իր երկու դուստրերի հետ ապրում էր վանականի կյանքով։ Նրա այցելությունների նպատակը նույն տանը ապրող քահանայի հետ զրուցելն էր, ով իրեն շատ բան սովորեցրեց վանական կյանքի մասին։ ''Վանական'' 1691 թվականն էր, երբ Մանուկը վերջապես թույլատվություն ստացավ իր ծնողներից վանքում աշխատելու համար և շուտով ստացավ սարկավակի աստիճան։ Հենց այս ժամանակ նա իր անունը փոխեց դնելով Մխիթար։ Տեսնելով, որ վանական կյանքի մակարդակը նախորդ դարերին եղած պատերազմների արդյունքում հազարավոր վանքերի փլուզման պատճառով բավականին ցածր էր, Մխիթարը սկսեց որոնել կրթություն` ճշմարիտ հոգևոր կյանքի մասին։ Սովորելով կաթոլիկության մասին` Մխիթարը որոշեց, որ իր փնտրած պատասխանները ստանալու լավագույն վայրը Հռոմն էր։ Վերջապես, հասնելով Հալեպ, Մխիթարը դարձավ մի կաթողիկոսի աշակերտ, ով իրեն ծանոթացրեց մարդկանց քրիստոնեացման միաբանությանը։ Մխիթարը որոշեց միանալ այդ միաբանությանը, սակայն նա հիվանդ էր դեղնախտով և ի վիճակի չէր շարունակել իր ճանապարհը։ Նա նաև ստացել էր Հայաստանի վարդապետներից մերժում, քանի որ նրանք հաշտ չէին արևմտյան վարդապետության հետ։ Այսպիսով` նրան ստիպեցին ոտաբոբիկ վերադառնալ տուն։ == Հիմնադիր == [[Պատկեր:Մխիթար Սեբաստացու արձան.jpg|right|thumb|240px|Մխիթար Սեբաստացու արձանը Մխիթարյան միաբանության մուտքի մոտ]] Մխիթարը դեռ ոգևորված էր ստեղծել քարոզիչների միաբանություն, որը նվիրված կլիներ հայ ժողովրդի կրթական և հոգևոր մակարդակների բարձրացմանը։ Քսան տարեկան հասակում Սուրբ նշան վանքի վանահոր կողմից նա նշանակվեց քահանա։ Քսանհինգ տարեկանում Մխիթարը հիմնեց եկեղեցի Կոստանդոպոլսում, որի օրինակով էլ մի խումբ երիտասարդների հետ հիմնեց Մխիթարյան միաբանությունը։ Ընդամենը երկու տարի հետո` Օսմանյան իշխանությունների հալածանքներից փախչելով` միաբանությունը տեղափոխվեց Պենոպոլես, որը գտնվում էր վենետիկում։ Իսկ 1715 թվականին միաբանությունը տեղափոխվեց Սուրբ Ղազար կղզի` Վենետիկի Հանրապետության հրամանով։ Սուրբ Ղազար կղզում կառուցեց վանքը, որտեղ էլ մահացավ 73 տարեկան հասակում։ Նա թարգմանել, ստեղծել և տպագրել է հազարավոր աշխատություններ` հարստացնելով հայերեն գրականությունը։ Այսօր նրա մատենադարանում պահվում են ավելի քան 5000 ձեռագրեր և 100000 տպագիր գրականություն։ == Աշխատություններ == Մխիթար Սեբաստացին աշխարհաբարի քերականության առաջին դասագրքի՝ «Դուռն քերականութեան աշխարհաբար լեզուին հայոց»-ի (1727 թ.) հեղինակն է։ Արժեքավոր է նաև նրա «Քերականութիւն գրաբար լեզուի հայկազեան սեռի» (1730 թ.) երկը, որտեղ քննել է գրաբարի ձևաբանությունը, շարահյուսությունը, սահմանել կանոններ, անդրադարձել ուղղագրության և այլ հարցերի։ Հայագիտական մեծ նվաճում է Սեբաստացու «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» (2 հատոր, 1749–69 թթ.) աշխատությունը, որն այսօր էլ ունի բացառիկ արժեք. ընդգրկում է ժամանակի հայերեն ձեռագիր ու տպագիր բառագանձը՝ ավելի քան 100 հզ. բառահոդված։ Ուշագրավ է նաև նրա «Տաղարան» (1727 թ.) ժողովածուն, որի բանաստեղծությունների մի մասը, որպես շարական, Սեբաստացու երաժշտությամբ, երգում են ցայսօր։ Լավագույն ձեռագրերի համեմատությամբ հրատարակել է [[Աստվածաշունչ]] (1733–35 թթ.), կազմել է նաև «Ավետեաց երկրի աշխարհացոյցը» (1746 թ.)։ Մխիթար Սեբաստացու անվամբ է կոչվում Երևանի [[Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր|«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը]]։ == Գրականություն == * [http://greenstone.flib.sci.am/gsdl/collect/armbook/books/patmutyun_kenac1810.pdf Ագոնց Ստեփանոս (Գիւվէր), Պատմութիւն կենաց և վարուց տեառն Մխիթարայ Սեբաստացւոյ, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1810։] * Յովհաննէս Վ. Թորոսեան, Վարք Մխիթարայ Աբբայի Սեբաստացւոյ, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, Մխիթարեան տպարան, 1932։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՎԴԵ}} [[Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ]] [[Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ հայագետներ]] [[Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում]] [[Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ]] [[Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ]] [[Կատեգորիա:Աստվածաշնչի թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ]] [[Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ]] pd3esfcyxhhctctazvjxsfdq8cvjcr2 10716041 10716040 2026-03-28T08:43:24Z A.arpi.a 23940 /* Վաղ կյանք */ 10716041 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մխիթար Սեբաստացի''' ({{ԱԾ}}), հայ կաթոլիկ եկեղեցական գործիչ, հայագետ, [[Մխիթարյան միաբանություն|Մխիթարյան միաբանության]] հիմնադիր։ == Կենսագրություն == Մխիթար Սեբաստացին սովորել է Սեբաստիայի [[Սուրբ Նշան վանք (Սեբաստիա)|Սբ. Նշան]], ապա՝ [[Էջմիածին|Էջմիածնի]], [[Սևանի վանք|Սևանի]], Կարինի վանքերում։ 1693 թ. մեկնել է Բերիա (այժմ՝ [[Հալեպ]]), որտեղ ծանոթացել է կաթոլիկ միսիոներների հետ։ 1696 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թ.՝ ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսում]] հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թ. [[Հռոմ]]ի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 թ. [[Վենետիկ]]ին ենթակա [[Հունաստան]]ի Մեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։ 1712 թ. [[Հռոմի պապ]]ը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է [[Վենետիկ]]։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով [[Սուրբ Ղազար կղզի|Սբ. Ղազար]] կղզին շնորհել է միաբանությանը։ Այստեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարում նա զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարել իր սաների բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարել թարգմանություններ, հրատարակել գրքեր։ Սեբաստացու մահվանից հետո [[Մխիթարյան միաբանություն|միաբանությունը]], ի պատիվ նրա, կոչվել է Մխիթարյան։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան մեծարել են ''Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ'' և այլ պատվանուններով։ == Վաղ կյանք == 1676 թվականի Հունվարի 17-ին, Սեբաստիա քաղաքում ծնվեց Մանուկը` Պետրոսի և Շահրիստանի զավակը։ Հետագա տարիներին նա իր ծնողների շնորհիվ ստացավ բարձրորակ կրթություն, որը իրեն կպատրաստեր հետագայում ընտանեկան առևտուրը շարունակելու համար։ Դեռ վաղ տարիքից Մանուկը երազում էր դառնալ քահանա։ Նա գտավ մի ընկեր, որի հետ փախան դեպի լեռները, որտեղ ապրեցին որպես ճգնավորներ։ Մանուկի ծնողները գտան նրանց և նրան տարան տուն։ Այս պատահարի մասին տեղեկանալով` մոտակա վանքի` Սուրբ Նշանի վանահայրը, Մանուկին առաջարկեց վանքում հասարակական աշխատանքներ կատարել, ինչը նորից մերժվեց ծնողների կողմից։ Նա սկսեց այցելել հարևան ընտանիքներից մեկի տուն, որտեղ մի մայր իր երկու դուստրերի հետ ապրում էր վանականի կյանքով։ Նրա այցելությունների նպատակը նույն տանը ապրող քահանայի հետ զրուցելն էր, ով իրեն շատ բան սովորեցրեց վանական կյանքի մասին։ == Վանական == 1691 թվականն էր, երբ Մանուկը վերջապես թույլատվություն ստացավ իր ծնողներից վանքում աշխատելու համար և շուտով ստացավ սարկավակի աստիճան։ Հենց այս ժամանակ նա իր անունը փոխեց դնելով Մխիթար։ Տեսնելով, որ վանական կյանքի մակարդակը նախորդ դարերին եղած պատերազմների արդյունքում հազարավոր վանքերի փլուզման պատճառով բավականին ցածր էր, Մխիթարը սկսեց որոնել կրթություն` ճշմարիտ հոգևոր կյանքի մասին։ Սովորելով կաթոլիկության մասին` Մխիթարը որոշեց, որ իր փնտրած պատասխանները ստանալու լավագույն վայրը Հռոմն էր։ Վերջապես, հասնելով Հալեպ, Մխիթարը դարձավ մի կաթողիկոսի աշակերտ, ով իրեն ծանոթացրեց մարդկանց քրիստոնեացման միաբանությանը։ Մխիթարը որոշեց միանալ այդ միաբանությանը, սակայն նա հիվանդ էր դեղնախտով և ի վիճակի չէր շարունակել իր ճանապարհը։ Նա նաև ստացել էր Հայաստանի վարդապետներից մերժում, քանի որ նրանք հաշտ չէին արևմտյան վարդապետության հետ։ Այսպիսով` նրան ստիպեցին ոտաբոբիկ վերադառնալ տուն։ == Հիմնադիր == [[Պատկեր:Մխիթար Սեբաստացու արձան.jpg|right|thumb|240px|Մխիթար Սեբաստացու արձանը Մխիթարյան միաբանության մուտքի մոտ]] Մխիթարը դեռ ոգևորված էր ստեղծել քարոզիչների միաբանություն, որը նվիրված կլիներ հայ ժողովրդի կրթական և հոգևոր մակարդակների բարձրացմանը։ Քսան տարեկան հասակում Սուրբ նշան վանքի վանահոր կողմից նա նշանակվեց քահանա։ Քսանհինգ տարեկանում Մխիթարը հիմնեց եկեղեցի Կոստանդոպոլսում, որի օրինակով էլ մի խումբ երիտասարդների հետ հիմնեց Մխիթարյան միաբանությունը։ Ընդամենը երկու տարի հետո` Օսմանյան իշխանությունների հալածանքներից փախչելով` միաբանությունը տեղափոխվեց Պենոպոլես, որը գտնվում էր վենետիկում։ Իսկ 1715 թվականին միաբանությունը տեղափոխվեց Սուրբ Ղազար կղզի` Վենետիկի Հանրապետության հրամանով։ Սուրբ Ղազար կղզում կառուցեց վանքը, որտեղ էլ մահացավ 73 տարեկան հասակում։ Նա թարգմանել, ստեղծել և տպագրել է հազարավոր աշխատություններ` հարստացնելով հայերեն գրականությունը։ Այսօր նրա մատենադարանում պահվում են ավելի քան 5000 ձեռագրեր և 100000 տպագիր գրականություն։ == Աշխատություններ == Մխիթար Սեբաստացին աշխարհաբարի քերականության առաջին դասագրքի՝ «Դուռն քերականութեան աշխարհաբար լեզուին հայոց»-ի (1727 թ.) հեղինակն է։ Արժեքավոր է նաև նրա «Քերականութիւն գրաբար լեզուի հայկազեան սեռի» (1730 թ.) երկը, որտեղ քննել է գրաբարի ձևաբանությունը, շարահյուսությունը, սահմանել կանոններ, անդրադարձել ուղղագրության և այլ հարցերի։ Հայագիտական մեծ նվաճում է Սեբաստացու «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» (2 հատոր, 1749–69 թթ.) աշխատությունը, որն այսօր էլ ունի բացառիկ արժեք. ընդգրկում է ժամանակի հայերեն ձեռագիր ու տպագիր բառագանձը՝ ավելի քան 100 հզ. բառահոդված։ Ուշագրավ է նաև նրա «Տաղարան» (1727 թ.) ժողովածուն, որի բանաստեղծությունների մի մասը, որպես շարական, Սեբաստացու երաժշտությամբ, երգում են ցայսօր։ Լավագույն ձեռագրերի համեմատությամբ հրատարակել է [[Աստվածաշունչ]] (1733–35 թթ.), կազմել է նաև «Ավետեաց երկրի աշխարհացոյցը» (1746 թ.)։ Մխիթար Սեբաստացու անվամբ է կոչվում Երևանի [[Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր|«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը]]։ == Գրականություն == * [http://greenstone.flib.sci.am/gsdl/collect/armbook/books/patmutyun_kenac1810.pdf Ագոնց Ստեփանոս (Գիւվէր), Պատմութիւն կենաց և վարուց տեառն Մխիթարայ Սեբաստացւոյ, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1810։] * Յովհաննէս Վ. Թորոսեան, Վարք Մխիթարայ Աբբայի Սեբաստացւոյ, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, Մխիթարեան տպարան, 1932։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՎԴԵ}} [[Կատեգորիա:Հայ բառարանագիրներ]] [[Կատեգորիա:Հայ թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ հայագետներ]] [[Կատեգորիա:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Կատեգորիա:Հայերն Օսմանյան կայսրությունում]] [[Կատեգորիա:Մխիթարյան միաբանության անդամներ]] [[Կատեգորիա:Հայ աստվածաբաններ]] [[Կատեգորիա:Աստվածաշնչի թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ]] [[Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ մշակութային գործիչներ]] ls5ag02u0gajxb6j9go04hvncyq8uc2 0 41182 10715786 10612701 2026-03-27T12:42:15Z Gardmanahay 25102 10715786 wikitext text/x-wiki {{անվանափոխություն|Պատճառաբանությունը տես անվանափոխման առաջադրված հոդվածների քննարկման էջում:}} {{այլ|Գազախ (այլ կիրառումներ)|Կողթ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}} '''Գազախ''', ինչպես նաև ''Ղազախ'' ({{lang-az|Qazax}}), նախկինում՝ '''Կողթ''', քաղաք ներկայիս [[Ադրբեջան|Ադրբեջանական Հանրապետություն]]ում, [[Գազախի շրջան]]ի վարչական կենտրոն։ Գտնվում է Աղստև գետի աջ ափին՝ ծովի մակերևույթից 350-390 մետր բարձրության վրա, արգավանդ դաշտավայրում<ref name="ՍԿ">Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երևան, 2004, էջ 446</ref>։ Բնակչությունը՝ {{Բնակ}}։ [[Պատկեր:Армянская ССР ; Казах, Акстафа 1921.jpg|մինի|Գազախ(Kasack) 1921-1923 թվականներին եղել է Հայկական ԽՍՀ կազմում]] == Բնակչություն == {{Wikidata/Population}} === Հայերը Գազախում === Հայերն այստեղ բնակություն են հաստատել քաղաքի հիմնադրման հենց սկզբից<ref name="ՍԿ" />։ Իբրև փոստային կայարան՝ Գազախը վաճառական տարրի համար նկատվել է հարմար գործատեղի. արդեն [[1885]] թվականին, հանձինս հիշյալ բնագավառի գործավորների, նրանց մի նշանակալի մասը հայեր էին<ref>«Նոր-Դար», 1885, N 58, էջ 1.<blockquote>«Բնակչաց մեծամասնությունը կազմում են շատ կողմերից եկած հայ և օտար վաճառականներ...»</blockquote></ref>։ Նորաբնակների թվում կային և՛ քաղաքացիներ և՛ գյուղացիներ. {{քաղվածք|Ժողովուրդը մեծաւ մասամբ, Շուշուց և մօտակայ գիւղօրայքից են վերաբնակուած և պարապում են զանազան արհեստներով և վաճառականութեամբ<ref>«Արձագանք», 1897, N 35, էջ 3։</ref>}} [[1905]] թվականին Գազախի բնակչությունը կազմել է 3380 շունչ (հիմնականում՝ թուրքեր, ապա՝ հայեր, ավելի քիչ ռուսներ)<ref name="ReferenceA" />։ == Պատմություն == Արդեն [[1883]] թվականին բնակավայրին շնորհվել էր քաղաքի կարգավիճակ<ref>«Նոր-Դար», 1886, N 208</ref>, սակայն այլ վկայության համաձայն Գազախը քաղաքի կարգավիճակ ստացել էր [[1909]] թվականին<ref>Азербайджанская ССР. Административно-территориальное деление, Баку, 1979, с. 9</ref>։ Մինչ քաղաքի հիմնադրումը, գավառի վարչանիստը [[Դաղ-Քյասաման]] գյուղն էր<ref name="ՍԿ" />։ Սակայն սկզբնական շրջանում Գազախի զարգացման հեռանկարի նկատմամբ մամուլում թերահավատություն է արտահայտվել։ Այդպես «[[Արձագանք]]»-ը 1886 թվականին գրում է. {{քաղվածք|Մի քանի տարի է միայն, որ այս քաղաքը հիմնարկուել է և հետզհետէ վայելուչ տներ և խանութներ բազմանում են. բայց հազիւ թէ այս նոր քաղաքը կարողանայ հաստատուն ապագայ ունենալ. որովհետև ամառնային սաստիկ տաք օդն և վատառողջ ջուրը մի&nbsp;օր կարող են սորան ևս Ջվանշիրի գաւառի Թառթառ աւանի վիճակին հասցնել«Արձագանք», 1886, N 12, էջ 162}} [[1880]] թվականի [[դեկտեմբերի 11]]-ին Կովկասի փոխարքայի հրամանագրով Աղստև գետի աջ ափին 356 դեսյատին 490 քառ. սաժեն արքունի հողատարածք է հատկացվում քաղաքի կառուցապատման համար<ref>“Кавказ'', Тифлис, 1905, N 24, էջ 3</ref>։ [[Դիլիջան]] փոխադրվելու բնակիչների մտադրությունը կանխելու նպատակով կառավարությունը [[1897]] թվականին ծրագրել էր խողովակաշարերով ջուր հասցնել Գազախ<ref>«Նոր-Դար», 1887, N 53, էջ 1</ref>։ Նախագծի իրականացումը (ջուրը բնակավայր էր հասցվել 11 վերստ հեռավորությունից) համայնքի վրա նստել էր 23.000 ռուբլի<ref name="ReferenceA">“Кавказ'', Тифлис, 1905, N 24, с. 3</ref>։ [[1905]] թվականին ականատեսը գրել է. {{քաղվածք|Ներկայումս Գազախը բաժանված է 26 թաղամասերի, որոնք էլ բաղկացած են 276 տեղամասերից։ Դրանցից 156-ը դեռևս ավարտված չեն։ Գազախում կառույցների մեծամասնությունը քարից են, միահարկ, քաղաքային տիպի։ Առկա են ուղղափառ և հայ-գրիգորյանական եկեղեցիներ և մուսուլմանական մզկիթ։ Քաղաքի կենտրոնում տեղադրված է շուկայի հրապարակը՝ շրջապատված առևտրական կրպակների շարքերով...<ref>“Кавказ'', Тифлис, 1905, N 24, с. 3.: Բնագրում՝ “Въ настоящее время Казахъ разбитъ на 26 кварталовъ, въ которыхъ состоитъ 276 участковъ, изъ незастроенныхъ осталосъ всего 156. Большинство построекъ въ Казахе каменныя, одноэтажныя, городского типа. Имеются православная и армяно-григорианския церкви и магометанская мечетъ. Посреди города расположена базарная площадь, окруженная торговыми рядами лавокъ</ref>}} Հայտնի է, որ 1905 թվականին ազգությամբ գերմանացի գավառապետ Առնոլդը «...որպէս նախանձախնդիր անձն քաղաքի առաջադիմութեան և լուսաւորութեան, դատարկ գետինների վաճառումով աշխատում է հարստացնել քաղաքը»<ref>Հայաստանի ազգային արխիվ, ֆ. 53, ց. 1, գ. 1254, թ. 1</ref>։ [[1905]]-[[1906]] թթ. հայ-թուրքական ընդհանրումների ժամանակ Գազախաբնակ հայերն չարաչար պատժվում են՝ կորցնելով այն ամենը, ինչ ունեին։ Թուրքերը հրդեհում են Ջաղեթյանցի, Մելիք-Իսրայելյանի, Գուլումյանի, Խաչատրյանի և այլոց տները, թալանում և ավերում եկեղեցին ու դպրոցը։ Փախչելով Թիֆլիս և մերձակա հայաբնակ գյուղեր՝ հայ բնակիչները հազիվ կարողանում են ազատել իրենց կյանքը<ref>Ա-Դօ, Հայ-թուրքական ընդհարումները Կովկասում (1905-1906 թ.), Երևան, 1907, էջ 360</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Գազախի շրջան}} {{Ադրբեջանի քաղաքներ}} [[Կատեգորիա:Ադրբեջանի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Գազախի շրջան]] esgzr0vwf1xqjq4hitow1nfpvkya8wm 0 44451 10716058 10678753 2026-03-28T09:25:00Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆեներբահչեի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]], [[Կատեգորիա:Ատլետիկո Մինեյրոյի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնության ֆուտբոլիստներ]] 10716058 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ռոբերտո Կառլոս | պատկեր = [[Պատկեր:Roberto Carlos in Moscow 3.jpg|250px|կենտրոն]] | ամբողջական անուն = Ռոբերտո Կառլոս դա Սիլվա Ռոշա | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Բրազիլիա}}<br />{{դրոշավորում|Իսպանիա}} | մականուն = Ռոբբի | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1973|4|10}} | ծննդյան քաղաք = Գարսա, [[Սան Պաուլու]] | ծննդյան երկիր = Բրազիլիա | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | դավանանք = | հասակ = 168 սմ | քաշ = 70 [[կգ]] | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Քատար}}Ալ Արաբի | պաշտոն = Գլխավոր մարզիչ | համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1988 - 1991|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Ունիոն Սան Ժուան| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1991 - 1993|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Ունիոն Սան Ժուան|33 (10) |1993 - 1995|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Պալմեյրաս ՖԱ|Պալմեյրաս]]|44 (5) |1995 - 1996|{{դրոշ|Իտալիա}} [[Ինտեր Միլան|Ինտեր]]|30 (5) |1996 - 2007|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]]|370 (47) |2007 - 2010|{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Ֆեներբախչե ՖԱ|Ֆեներբախչե]]|65 (6) |2010 - 2011|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Կորինտիանս]]|35 (1) |2011 - 2012|{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Անժի]]|25 (4) |1991 - 2012|'''Ընդամենը'''|606 (75) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1992 - 2006|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]|125 (11)}} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2011|{{դրոշ|Ռուսաստան}}Անժի| |2013 - 2014|{{դրոշ|Թուրքիա}}Սիվասսպոր| |2015|{{դրոշ|Թուրքիա}}Ակիսար Բելեդիեսպոր| |2015 - մ.հ|{{դրոշ|Քատար}}Ալ Արաբի| }} | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = | մեդալներ = }} '''Ռոբերտո Կառլոս դա Սիլվա Ռոշա''' ({{lang-pt|''Roberto Carlos da Silva Rocha''}}, {{ԱԾ}}), [[Բրազիլիա|բրազիլացի]] [[ֆուտբոլ]]իստ, ձախ [[պաշտպան]]։ 2002 թվականի աշխարհի չեմպիոն, ընդգրկվում է [[ՖԻՖԱ]]-ի լավագույն հարյուր ֆուտբոլիստների շարքում։ Նա հայտնի է իր ֆանտաստիկ արագությամբ և իր հեռվից ուժգին հարվածների կատարմամբ։ Երկար ժամանակ նրան էր պատկանում ամենաուժգին հարվածի և ամենաարագ ընթացող գնդակի աշխարհի ռեկորդները՝ 198 կմ/ժ<ref>{{Cite web |title=На свадьбе знаменитого бразильского футболиста Роберто Карлоса присутствовало более 600 гостей |url=http://www.nevesta.info/news/209/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616215611/http://www.nevesta.info/news/209 |archive-date=2010 թ․ հունիսի 16 |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 5}}</ref><ref name="Ефим Шаинский">{{Cite web |author=Ефим Шаинский |date=2010 թ․ հուլիսի 3 |title=Немецкий интернационал |url=http://football.sport-express.ru/reviews/6571/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65URppCIO?url=http://football.sport-express.ru/reviews/6571/ |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 16 |accessdate=2010 թ․ հուլիսի 4 |publisher=[[Спорт-Экспресс]] |lang=ru}}</ref>, այս ռեկորդը այնուհետև թարմացրեց գերմանացի [[Լուկաս Պոդոլսկի]]ն [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2010|2010 թվականի աշխարհի առաջնության]] ժամանակ՝ 201 կմ/ժ<ref name="Ефим Шаинский" />։ Տուգանային հարվածները Կառլոսը իրացնում է ոտքի դրսի մասով, որի հետևանքով գնդակի հետագիծը անկանխատեսելի է դառնում<ref name="на родину">[http://futbol-1960.ru/print/59255.html Бразильская «пушка» вернётся на родину?]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ == Կարիերա == === Ակումբային === ==== Ունիոն Սան Ժուան ==== «Ունիոնում» Ռոբերտո Կառլոսը անցկացրեց 4 մրցաշրջան։ [[1990]] թվականից Կառլոսին հրավիրեցին Բրազիլիայի (Մ20) հավաքական։ 1991 թվականին նորամուտը նշեց «Ունիոնում», իսկ 1992 թվականից դարձավ հիմնական կազմի խաղացող։ 1992 թվականին Ռոբերտո Կառլոսը փորձում էր տեղափոխվել [[Ատլետիկո Մինեյրո]], որի կազմում խաղաց 3 ընկերական հանդիպում՝ [[Աթլետիկ Բիլբաո|Ատլետիկ Բիլբաոյի]] (1:3), Լոգրոնեսայի (1:2) և Լերիդայի (1:2) դեմ, բոլոր հանդիպումներում էլ խաղացել է ամբողջ խաղը։ Սակայն Կառլոսի հետ Ատլետիկո Մինեյրոն պայմանագիր չի կնքում և Ռոբերտոն վերադառնում է «Ունիոն»<ref>{{Cite web |title=Профиль на galodigital.com.br |url=http://www.galodigital.com.br/enciclopedia/index.php/Roberto_Carlos_da_Silva |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090817053558/http://www.galodigital.com.br/enciclopedia/index.php/Roberto_Carlos_da_Silva |archive-date=2009 թ․ օգոստոսի 17 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 2}}</ref>։ Հենց այդ տարում Ռոբերտոն կատարեց իր երազանքը, գնելով հոր համար ոչ մեծ քոթեջ։ Ռոբերտո Կառլոսի ծնողները մինչև հիմա ապրում են Կորդեյրոպոլսում։ ==== Պալմեյրաս ==== [[1993]] թվականի հունվարին Ռոբերտո Կառլոսը տեղափոխվեց Պալմեյրաս։ Տրանսֆերի արժեքը կազմեց 500 հզ դոլլար։ Կառլոսը այնտեղ շատ արագ դարձավ հիմնական կազմի խաղացող և այդ տարում նրա օգնությամբ թիմը 2 անգամ դարձավ Բրազիլիայի և [[Սան Պաուլո]]յի առաջնությունների հաղթող։ ==== Ինտեր Միլան ==== 1995 թվականին Ռոբերտո Կառլոսին առաջարկեցին տեղափոխվել անգլիական [[Միդլսբրո ՖԱ|Միդլսբրո]], սակայն գործարքը չկատարվեց և [[1995]] թվականի հուլիսին Կառլոսը տեղափոխվեց [[Ինտեր Միլան|Ինտեր]]։ Տրանսֆերի արժեքը կազմեց 3.5 մլն [[եվրո]]<ref name="transfermarkt">{{Cite web |title=Профиль на transfermarkt |url=http://transfermarkt.de/de/spieler/7518/roberto-carlos/transferdaten.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091228061150/http://transfermarkt.de/de/spieler/7518/roberto-carlos/transferdaten.html |archive-date=2009 թ․ դեկտեմբերի 28 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 2}}</ref>։ Ինտերի կազմում իր նորամուտը նշեց 1995 թվականի օգոստոսի 27-ին [[Սերիա Ա|Սերիա Ա-ի]] շրջանակներում՝ Վիչենցոյի դեմ խաղի ժամանակ, որը ավարտվեց 1:0 Ինտերի հաղթանակով<ref name="inter.it">{{Cite web |title=Профиль на inter.it |url=http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codice=G0551&L=it |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312101102/http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codice=G0551&L=it |archive-date=2012 թ․ մարտի 12 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 2}}</ref>։ Ինտերի գլխավոր մարզիչ՝ [[Ռոյ Հոջսոն]]ը Կառլոսին օգտագործում էր, որպես ձախ կիսապաշտպան։ Ակումբի կազմում Կառլոսը անցկացրեց 34 հանդիպում և դարձել է 7 գոլի հեղինակ (30 խաղից 5 գոլ [[Սերիա A (Իտալիա)|Իտալիայի առաջնությունում]], 2 խաղից 1 գոլ [[ՈՒԵՖԱ գավաթ|ՈՒԵՖԱ-ի գավաթում]] և 2 խաղից 1 գոլ նաև Իտալիայի գավաթում)<ref name="inter.it"/>։ Վերջին հանդիպումը Ինտերի կազմում Կառլոսը անցկացրեց 1996 թվականի [[մայիսի 12|մայիսի 12-ին]] [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմայի]] դեմ հանդիպման ժամանակ, որը ավարտվեց Ռոմայի հաղթանակով (0:1)<ref name="inter.it"/>։ ==== Ռեալ Մադրիդ ==== 1996 թվականի հուլիսին Ռոբերտո Կառլոսը տեղափոխվեց [[Ռեալ Մադրիդ]]։ Տրանսֆերի արժեք կազմեց 6 մլն եվրո<ref name="transfermarkt"/>։ Արդեն Կառլոսը Մադրիդի Ռեալում իր երրորդ հանդիպման ժամանակ դարձավ գոլի հեղինակ, գրավելով [[Ռեալ Բետիս|Բետիսի]] դարպասը<ref name="однолюб">[http://www.sports.ru/football/3045587.html Великий однолюб]</ref>։ Իր առաջին տարում Կառլոսը ակումբի կազմում անցկացրեց 42 հանդիպում, դառնալով 5 գոլի հեղինակ։ Այդ տարում նրա օգնությամբ Ռեալ Մադրիդը դարձավ [[Լա Լիգա|Իսպանիայի առաջնության]] չեմպիոն։ Մեկ տարի անց Կառլոսը Ռեալի կազմում դառնում [[Չեմպիոնների Լիգա]]յի հաղթող։ [[2000 թվական]]ին Ռոբերտո Կառլոսը կրկնեց իր հաջողությունը, նորից հաղթելով Եվրոպայի լավագույն ակումբ տիտղոսը։ 2003 թվականին խոսակցություն կար, թե Կառլոսը կարող է տեղափոխվել [[Ինտեր Միլան|Ինտեր]] կամ [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]], սակայն տրանսֆեր չի կայանում և Ռոբերտոն կնքում է նոր պայմանագիր իսպանական ակումբի հետ<ref name="однолюб"/>։ 2007 թվականին Կառլոսը հայտարարում է, որ լքում է Ռեալը։ Արքայական ակումբի կազմում Ռոբերտոն անցկացրեց 584 հանդիպում դառնալով 71 գոլի հեղինակ, որից 370-ը և 47 գոլի Լա Լիգայի շրջանակներում։ Մադրիդի Ռելաի կազմում այլազգի ֆուտբոլիստներից միայն [[Ալֆրեդո դի Ստեֆանո]]ն էր Լա Լիգայի շրջանակներում անցկացրել 329 հանդիպում, իսկ Կառլոսի 370 հանդիպումը դարձավ ռեկորդային<ref>{{Cite web |title=Roberto Carlos, Real Madrid’s indefatigable full-back |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=102516.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421104309/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=102516.html |archive-date=2008 թ․ ապրիլի 21 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 2}}</ref>։ ==== Ֆեներբահչե ==== [[Պատկեր:Roberto Carlos in Moscow 5.jpg|150px|մինի|ձախից]] [[2007 թվական]]ին Կառլոսը ուներ առաջարկներ Միլանի Ինտերից և անգլիական Չելսիից<ref>{{Cite web |title=Герои минувших дней. Часть 1 |url=http://www.championat.ru/football/article-73142.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214051559/http://www.championat.ru/football/article-73142.html |archive-date=2010 թ․ դեկտեմբերի 14 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 2}}</ref>, սակայն 2007 թվականի հունիսի 19-ին Ռոբերտոն ստորագրեց 2 տարվա պայմանագիր թուրքական [[Ֆեներբահչե]]ի հետ<ref>[http://www.fenerbahce.org/eng/detay.asp?ContentID=967 Carlos’ Signing Ceremony]</ref>։ Կառլոսը իր նորամուտը նշեց Թուրքիայի սուպերգավաթում [[Բեշիկթաշ (ֆուտբոլային ակումբ)|Բեշիկթաշի]] դեմ հանդիպման ժամանակ։ 2007 թվականի օգոստոսի 25-ին Ռոբերտոն խփեց իր առաջին գոլը թուրքական ակումբի կազմում։ Մրցաշրջանի վերջերում Կառլոսը ստանում է լուրջ վնասվածք և չի կարողանում մասնակցել տուրի մնացած հանդիպումներին, իսկ Ֆեներբահչեն պայքարում էր չեմպիոնության համար [[Գալաթասարայ ՖԱ|Գալաթասարայի]] հետ<ref>[http://int.soccerway.com/news/2008/April/17/fenerbahces-carlos-set-to-miss-rest-of-season/ Fenerbahce´s Carlos set to miss rest of season]</ref>։ Արդյունքում Ֆեներբահչեն չկարողացավ դառնալ չեմպիոն և նվաճեց արծաթե մեդալ։ Ռոբերտո Կառլոսը ասաց, որ շատ դժգոհ է արդյունքից, և ամեն ինչ կանի, որ մյուս մրցաշրջանում թիմը դառնա չեմպիոն<ref>{{Cite web |title=Carlos’la bir yıl daha |url=http://arsiv.sabah.com.tr/2008/08/06/haber,3EA27DA8B7DA4590860F4DF755244C41.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023123713/http://arsiv.sabah.com.tr/2008/08/06/haber,3EA27DA8B7DA4590860F4DF755244C41.html |archive-date=2012 թ․ հոկտեմբերի 23 |accessdate=2015 թ․ հուլիսի 2}}</ref>։ 2009 թվականին հունվարի 21-ին Կառլոսը մեկ տարով ավելացնում է պայմանագիրը թուրքական ակումբի հետ։ Վերջին հանդիպումը թիմի կազմում Կառլոսը անցկացրեց [[2009]] թվականի [[դեկտեմբերի 17]]-ին [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա|Եվրոպայի Լիգայի]]՝ [[Շերիֆ (ֆուբոլային ակումբ)|Շերիֆի]] դեմ խաղում։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {| class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |- ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Լիգա ! colspan="2" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Մայրցամաքային |- !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |1993 |{{դրոշ|Բրազիլիա}} Պալմեյրաս |Սերիա Ա |20 |1 |5 |0 |0 |0 |- |1994 |{{դրոշ|Բրազիլիա}} Պալմեյրաս |Սերիա Ա |24 |2 |3 |0 |0 |0 |- |1995 |{{դրոշ|Բրազիլիա}} Պալմեյրաս |Սերիա Ա |0 |0 |4 |1 |0 |0 |- |1995/1996 |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Ինտեր Միլան|Ինտեր]] |[[Սերիա Ա]] |30 |5 |2 |1 |2 |1 |- |1996/1997 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |37 |5 |5 |0 |0 |0 |- |1997/1998 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |35 |4 |1 |1 |9 |2 |- |1998/1999 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |35 |5 |4 |0 |8 |0 |- |1999/2000 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |35 |4 |3 |0 |17 |3 |- |2000/2001 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |36 |5 |0 |0 |14 |4 |- |2001/2002 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |31 |2 |6 |1 |13 |2 |- |2002/2003 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |36 |5 |1 |0 |18 |2 |- |2003/2004 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |33 |6 |7 |1 |8 |2 |- |2004/2005 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |34 |3 |2 |0 |9 |1 |- |2005/2006 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |35 |5 |3 |1 |7 |0 |- |2006/2007 |{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]] |[[Լա Լիգա|Պրիմերա]] |23 |3 |1 |0 |8 |0 |- |2007/2008 |{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Ֆեներբահչե (футбольный клуб)|Ֆեներբահչե]] |Սուպեր Լիգա |22 |2 |3 |0 |9 |0 |- |2008/2009 |{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Ֆեներբահչե (футбольный клуб)|Ֆեներբահչե]] |Սուպեր Լիգա |32 |4 |8 |2 |10 |1 |- |2009/2010 |{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Ֆեներբահչե (футбольный клуб)|Ֆեներբահչե]] |Սուպեր Լիգա |11 |0 |0 |0 |8 |1 |- |2010 |{{դրոշ|Բրազիլիա}} Կորինտիանս |Սերիա Ա |35 |1 |1 |0 |8 |0 |- |2011 |{{դրոշ|Բրազիլիա}} Կորինտիանս |Սերիա Ա |0 |0 |1 |1 |0 |0 |- |2011/2012 |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Անժի]] |Պրիմիեր Լիգա |25 |4 |3 |1 |0 |0 |} === Հավաքականում === <ref>{{Cite web |title=Roberto Carlos – Century of International Appearances |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/rcarlos-intl.html |accessdate=2012 թ․ մայիսի 1 |work=RSSSF}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=3 | '''{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]''' |- !Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- |- |1992||7||0 |- |1993||5||0 |- |1994||7||0 |- |1995||13||1 |- |1996||4||0 |- |1997||18||2 |- |1998||10||0 |- |1999||13||2 |- |2000||9||0 |- |2001||7||1 |- |2002||11||1 |- |2003||5||1 |- |2004||12||0 |- |2005||9||3 |- |2006||6||0 |- !Ընդհանուր||125||11 |} === Մարզչական վիճակագրություն === ''(2015 թվականի հունիսի 2-ի դրությամբ)'' {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Ակումբ !rowspan="2"|Երկիր !rowspan="2"|Աշխատանքի սկիզբ !rowspan="2"|Աշխատանքի ավարտ !colspan="7"|Արդյունք |- !Խ!!Հ!!Ո!!Պ!!Հ %!!Ո %!!Պ % |- |align=left|«Սիվասպոր» |{{flagicon|Turkey}} |align=left|3 հունիս 2013 |align=left|22 դեկտեմբեր 2014 |60||23||9||28||38.33||15.00||46.67 |- |align=left|«Ակիսար Բելեդիեսպոր» |{{flagicon|Turkey}} |align=left|2 հունվար 2015 |align=left|1 հունիս 2015 |18||5||6||7||27.78||33.33||38.89 |- |align=left|«Ալ Արաբի» |{{flagicon|Qatar}} |align=left|2 հունիս 2015 |align=left|— |0||0||0||0||0.00||0.00||0.00 |- !colspan="4" align="center" valign=middle|Ընդհանուր !78!!28!!15!!35!!35.90!!19.23!!44.87 |} == Ձեռքբերումներ == <big>'''Թիմային ձեռքբերումներ'''</big> {{դրոշ|Բրազիլիա|20px}} '''Պալմեյրաս''' * Բրազիլիայի չեմպիոն ('''2''') – 1993, 1994 * Ռիո Սան Պաուլոյի մրցաարի հաղթող – 1993 * Սան Պաուլո նահանգի չեմպիոն ('''2''') – 1993, 1994 {{դրոշ|Իսպանիա|20px}} '''Ռեալ Մադրիդ''' * Իսպանիայի չեմպիոն ('''4''') – 1997, 2001, 2003, 2007 * Իսպանիայի սուպերգավաթի դափնեկիր ('''3''') – 1997, 2001, 2003 * ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի հաղթող ('''3''') – 1998, 2000, 2002 * ՈՒԵՖԱ սուպերգավաթի դափնեկիր – 2002 * Միջմայրցամաքային գավաթի դափնեկիր ('''2''') – 1998, 2002 {{դրոշ|Թուրքիա|20px}} [[Ֆեներբահչե ՖԱ|Ֆեներբախչե]] * Թուրքիայի սուպերգավաթի դափնեկիր ('''2''') – 2007, 2009 {{դրոշ|Բրազիլիա|20px}} '''Բրազիլիայի հավաքական''' * Աշխարհի չեմպիոն – 2002 * Ամերիկայի գավաթի դափնեկիր ('''2''') – 1997, 1999 * Կոնֆեդերացիայի գավաթի դափնեկիր – 1997 * Աշխարհի փոխչեմպիոն – 1998 * Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր – 1996 <big>'''Անհատական'''</big> * Եվրոպայի լավագույն պաշտպան ՈՒԵՖԱ վարկածով ('''2''') – 2001/02, 2002/03 * Եվրոպայի երկրորդ ֆուտբոլիստ «France Football» վարկածով – 2002 * Աշխարհի երկրորդ ֆուտբոլիստ ՖԻՖԱ վարկածով – 1997 * Իտալիայի առաջնության լավագույն պաշտպան – 1996 * Բրազիլիայի առաջնության լավագույն պաշտպան – 2010<ref>[http://ru.intv.ua/61954-db8m8d2bsukpdvgr.html В Бразилии выбрали лучшего игрока и тренера года]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * Բրազիլիայի «Արծաթե գնդակի» դափնեկիր ('''3''') – 1993, 1994, 2010 * EFE տիտղոսի դափնեկիր – 1998 *[[Golden Foot]] մրցանակի դափնեկիր – 2008 * Ընդգրկվել է ՈՒԵՖԱ խորհրդանշական հավաքականի կազմում ('''2''') – 2002<ref>{{Cite web |title=Team of the Year 2002 |url=http://www1.uefa.com/fanzone/teamoftheyear/history/newsid=52201.html# |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100205133346/http://www1.uefa.com/fanzone/teamoftheyear/history/newsid=52201.html# |archivedate=2010 թ․ փետրվարի 5 |accessdate=2009 թ․ դեկտեմբերի 9}}</ref>, 2003<ref>{{Cite web |title=Team of the Year 2003 |url=http://www1.uefa.com/fanzone/teamoftheyear/history/newsid=136922.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091207191405/http://www1.uefa.com/fanzone/teamoftheyear/history/newsid=136922.html |archive-date=2009 թ․ դեկտեմբերի 7 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 7}}</ref> * Ընդգրկվել է Բրազիլիայի խորհրդանշական հավաքականի կազմում – 2010 * Ընդգրկվել է ՖԻՖԱ-100 ցանկում * Տարվա մարզիչ Թուրքիայում – 2013/14 * Ընդգրկվել է 20-րդ դարի մեծագույն ֆուտբոլիստների ցանկում World Soccer-ի վարկածով == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.robertocarlos.com.br/site_en/index.htm Պաշտոնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322092501/http://www.robertocarlos.com.br/site_en/index.htm |date=2012-03-22 }} {{ref-en}} * [https://twitter.com/Oficial_RC3 Թվիթթերում] * [http://www.fc-anji.ru/users/12/ Անժիի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031165609/http://www.fc-anji.ru/users/12/ |date=2012-10-31 }} {{ref-ru}} * [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041516860/1202817704171/jugador/JugadorLegendario/Roberto_Carlos.htm Ռեալ Մադրիդի պաշտոնական կայքում] {{ref-en}} * [http://futpedia.globo.com/jogadores/roberto-carlos futpedia.globo.com կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212054935/http://futpedia.globo.com/jogadores/roberto-carlos |date=2009-02-12 }} {{ref-pt}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը ՖԻՖԱ 2002-ում}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{DEFAULTSORT:Կառլոս, Ռոբերտո}} [[Կատեգորիա:Անժիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆեներբահչեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ատլետիկո Մինեյրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ Աշխարհի առաջնության ֆուտբոլիստներ]] obzx9393bwpzkv3q4rt6wlfkdm62r88 0 49279 10715956 9620018 2026-03-28T04:20:51Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Քովենթրի Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] 10715956 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ֆրենկ Լեմպարդ | պատկեր = [[Պատկեր:Frank Lampard vs Norwich City.jpg|270px]] | ամբողջական անուն = Ֆրենկ Ջեյմս Լեմպարդ | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = | ծննդյան քաղաք = [[Ռոմֆորդ]] | ծննդյան երկիր = [[Անգլիա]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 1.84 սմ | դիրք = Հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան | | ներկա ակումբ = [[Նյու Յորք Սիթի ՖԱ|Նյու Յորք Սիթի]] | համար = 8 | երիտ տարիներ = 1994 -1995 | երիտ ակումբ = [[Վեստ Հեմ Յունայթեդ|Վեստ Հեմ ՖԱ]] | տարի = 1995-2001<br />1995-1996<br />2001-2014<br />2014-2015<br />2015-ներկա | ակումբ =[[Վեստ Հեմ Յունայթեդ|Վեստ Հեմ ՖԱ]]<br />{{վարձավճար}}[[Սուոնսի Սիթի ՖԱ]]<br />[[Չելսի ՖԱ]]<br />{{վարձավճար}}[[Մանչեսթեր Սիթի]]<br />[[Նյու Յորք Սիթի ՖԱ|Նյու Յորք Սիթի]] | խաղ(գոլ) = 148 (24)<br />9 (1)<br />429 (147)<br />32 (6)<br />10 (3) | ազգային տարի = 1998<br />1999<br />1999-ներկա | ազգային թիմ = [[Անգլիայի մինչև 18 տարեկանների Ազգային Հավաքական|Անգլիա մինչև 18]]<br /> [[Անգլիայի մինչև 21 տարեկանների Ազգային Հավաքական|Անգլիա մինչև 21]]<br /> [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիա]] | ազգային խաղ(գոլ) =5 (0)<br />19 (9)<br />106 (29) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = [[Հոկտեմբերի 26]], [[2015]] | հավաքականի ըստ = }} '''Ֆրենկ Լեմպարդ''' ({{lang-en|Frank James Lampard, Jr.}}; {{ԱԾ}}), անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ է, [[Մանչեսթեր Սիթի]]ի և [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի հավաքականի]] [[կիսապաշտպան]]։ Լեմպարդը համարվում է ժամանակակից ֆուտբոլի լավագույն կիսապաշտպաններից մեկը<ref>[http://bleacherreport.com/articles/579327-world-football-the-top-ten-midfielders-of-the-past-decade Համաշխարհային ֆուտբոլ․ նախորդ տասնամյակի լավագույն կիսապաշտպանները] Bleacher Report (հունվարի 21, 2011)</ref><ref>{{Cite news |last=Barlow |first=Matt |date=2008 թ․ հոկտեմբերի 31 |title=Scolari and Terry hail Chelsea 'world beater' Frank Lampard |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1081923/Scolari-Terry-hail-Chelsea-world-beater-Frank-Lampard.html |work=Daily Mail |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cash Advance &#124; Cell Phones at |url=http://www.wldcup.com/worldcup/2006/players_present//31_player_profile.html |publisher=Wldcup.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Little |first=Tony |date=2007 թ․ մայիսի 21 |title=Lampards world bid |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/football/138196/Lampards-world-bid.html |work=The Sun |location=London}}</ref><ref>{{Cite news |last=Kastrinakis |first=Antony |date=2008 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Hull City 0 Chelsea 3 |url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/football/1871296/Hull-City-0-Chelsea-3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022122141/http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/sport/football/1871296/Hull-City-0-Chelsea-3.html |archive-date=2012 թ․ հոկտեմբերի 22 |access-date=2013 թ․ դեկտեմբերի 13 |work=The Sun |location=London}}</ref>։ Նա (ինչպես իր հայրը) իր կարիերան սկսել է [[Վեսթ Հեմ Յունայթեդ]]ում։ 2001 թվականին 11 միլիոն ֆունտի դիմաց տեղափոխվել է [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]։ [[Չելսի ՖԱ|Չելսիի]] պատմության լավագույն ռմբարկուն է 208 խփած գնդակով<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ մայիսի 11 |title=Лэмпард стал лучшим бомбардиром в истории "Челси" |url=http://www.championat.com/football/news-1527059-ljempard-stal-luchshim-bombardirom-v-istorii-chelsi.html}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Ֆրենկը ծնվել է ֆուտբոլային ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Ֆրենկ Լեմպարդ ավագը, եղել է անգլիացի պաշտպան և [[Վեսթ Հեմ Յունայթեդ]]ի կազմում 2 անգամ հաղթել է [[Անգլիայի գավաթ]]ը, իսկ մայրը՝ Պետը, մահացել է [[2008 թվական]]ի [[ապրիլի 24]]-ին թոքերի բորբոքումից։ Ֆրենկի հորեղբայրը՝ [[Գարրի Ռեդնապ]]ը, [[Կուինզ Պարկ Ռեյնջերս]]ի գլխավոր մարզիչն է, իսկ նրա ազգական [[Ջեյմի Ռեդնապ]]ը հայտնի է [[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլում]] իր ելույթներով։ Լեմպարդը կրթություն է ստացել [[Բրենտվուդ]]ի դպրոցում, որը գտնվում է [[Էսսեկսե]]ում<ref>{{Cite web |author=theguardian |date=Friday 12 June 2015 23.49 BST |title=Jonny Wilkinson, James Anderson and Frank Lampard in Birthday Honours |url=http://www.theguardian.com/sport/2015/jun/12/jonny-wilkinson-james-anderson-frank-lampard-queen-birthday-honours |work=Jonny Wilkinson, James Anderson and Frank Lampard in Birthday Honours |publisher=www.theguardian.com}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Վեսթ Հեմ Յունայթեդ === 1994 թվականին Լեմպարդը միանում է [[Վեսթ Հեմ Յունայթեդ]]ին, որտեղ իր հայրը մարզչի օգնականն էր։ Մեկ տարի անց կնքում է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը։ Հոկտեմբերին վարձավճարով տեղափոխվում է Սուոնսի Սիթի, որտեղ անցկացնում է 9 հանդիպում։ Հաջորդ տարի Ասթոն Վիլլայի հետ հանդիպման ժամանակ կոտրում է ոտքը։ 1998-99 մրցաշրջանում Լեմպարդը մասնակցում է իր թիմի բոլոր խաղերին։ Վեսթ Հեմը գրավում է իր պատմության մեջ ամենաբարձր՝ 5-րդ տեղը։ 2001 թվականին Ֆրենկ Լեմպարդը 11 միլիոն ֆունտի դիմաց տեղափոխվում է [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]։ === Չելսի === Ֆրենկի համար 2004-05 մրցաշրջանն հաջող սկսվող մրցաշրջաններից էր, որտեղ նա դարձավ Պրեմիեր Լիգայի կիսապաշտպանների լավագույն ռմբարկուն 13 գոլ խփելով։ 2005 թվականի վերջում Լեմպարդը ռեկորդ սահմանեց խաղերի թվով։ Ֆրենկը իրար հետևից խաղաց 164 խաղ։ Նա այդ մրցաշրջանում դարձավ Չելսիի առաջատարներից մեկը։ 2005-06 մրցաշրջանում Լեմպարդը Չելսիի կազմում դարձավ [[Պրեմիեր Լիգա 2005-06 (Անգլիա)|Անգլիայի առաջնության]] հաղթող։ Նա մրցաշրջանում 20 գոլ խփելով դարձավ ակումբի լավագույն ռմբարկուն։ Լեմպարդի համար առաջնությունում խփած 16 գոլերը կիսապաշտպանի համար Պրեմիեր Լիգայում լավագույն ցուցանիշն էր։ Հաջորդ մրցաշրջանում Չելսիի կազմում Ֆրենկը 21 գոլ խփեց, մրցույթում նրանից առաջ միայն հարձակվող [[Դրոգբա Դիդիե|Դիդե Դրոգբան]] էր։ 2006-07 մրցաշրջանում Չելսիի կազմում՝ բոլոր առաջնություններում անցկացրեց 62 խաղ։ Այդպիսի արդյունքի հասնել Չելսիի կազմում ոչ ոքի չէր հաջողվել։ Ֆրենկն անգլիական լրատվամիջոցների վարկածով տարվա լավագույն խաղացողն էր։ [[Պատկեր:Frank Lampard in the rain - geograph.org.uk - 1608772.jpg|left|thumb|Լեմպարդը [[Չելսի ՖԱ|Չելսիի]] կազմում]] Նաև Ֆրենկը ՈւԵՖԱ-ի և ՖԻՖԱ-ի վարկածով [[2005 թվական]]ի լավագույն ֆուտբոլիստի կոչման եռյակում էր։ Նրանից առաջ անցավ միայն ֆենոմենալ մրցաշրջան անցկացրած [[Ռոնալդինյո]]ն։ 2008 թվականի [[Չեմպիոնների Լիգա]]յի եզրափակչում Լեմպարդի գոլից հետո բարձրացավ խաղի ինտրիգը, և նա ճանաչվեց առաջնության լավագույն կիսապաշտպանը։ 2009 թվականի [[հունվարի 17]]-ին, Ստոք Սիթիի դեմ խաղը Լեմպարդի համար Լոնդոնի Չելսիի կազմում 400-րդ խաղն էր<ref>[http://www.championat.ru/football/news-176281.html Матч против «Сток Сити» станет для Лэмпарда 400-м за «Челси»]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Նրանից առաջ այդպիսի արդյունքի հասել են միայն 9 խաղացողներ։ 2009 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, Ֆրենկ Լեմպարդը ճանաչվեց վերջին 10 տարիների (2000-2010) լավագույն խաղացող, համաձայն անգլիական Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական վիճակագրության։ 2010 թվականի հունվարի 16-ին, 23-րդ տուրի շրջանակներում կայացած [[Բիրմինգհեմ Սիթի]]ի դեմ խաղում Լեմպարդը խփեց իր 139-րդ գոլը և դուրս եկավ լոնդոնյան ակումբի լավագույն ռմբարկուների հնգյակ, հնգյակից դուրս թողնելով [[Ջիմմի Գրիվզին]] (132 գոլ)։ 2010 թվականի մարտի 27-ին, 32-րդ տուրում՝ Ասթոն Վիլլայի դեմ խաղում Լեմպարդը 4 գոլ խփեց և մտավ [[Չելսի ՖԱ|Չելսիի]] պատմության լավագույն ռմբարկուների եռյակ։ Առջևում էր արիստոկրատ [[Բոբբի Տեմբլինգ]]ը։ Մանչեսթեր Յունայթեդի դեմ խաղը 32-ամյա կիսապաշտպանի համար Չելսիի կազմում 500-րդն էր։ Միայն երեք ֆուտբոլիստ էին կարողացել նրանից շատ խաղ անցկացնել Չելսիի կազմում։ Նրանք են. [[Ռոն Հարրիս]]ը (795 խաղ), [[Փիտեր Բոնետտի]]ն (729 խաղ) և [[Ջոն Հոլլինս]]ը (592 խաղ)։ 2013 թվականի հունվարի 12-ին Լեմպարդը Ստոք Սիթիի դեմ արտագնա խաղում 11 մետրանոց իրացրեց, և մտավ Չելսիի պատմության լավագույն ռմբարկուների ցանկի 2-րդ հորիզոնականը։ Լեմպարդը ակտիվում ուներ 194 գոլ՝ լոնդոնական ակումբի կազմում։ Նա երրորդ հորիզոնական ուղարկեց Կերրի Դիկսոնին։ Առաջին հորիզոնականում էր ակումբի լեգենդար ֆուտբոլիսը Բոբբի Տեմբլինգը (202 գոլ), որին հասնելու համար Ֆրենկին անհրաժեշտ էր 8 գոլ<ref>[http://www.championat.com/football/news-1422331-ljempard-vyshel-na-vtoroe-mesto-v-spiske-bombardirov-v-istorii-chelsi.html Лэмпард вышел на единоличное второе место в списке бомбардиров в истории «Челси»]</ref>։ 2013 թվականի [[փետրվարի 24]]-ին, Լեմպարդը [[Մանչեսթեր Սիթի]]ի դեմ արտագնա խաղում, երբ հաշիվը 0:0 էր չկարողացավ իրակցնել 11 մետրանոցը, որից հետո Սիթին 2 ամպատասխան գնդակ ուղարկեց Չելսիի դարպասը (եթե նա 11 մետրանոցից գոլ խփեր իր 200-րդ գոլը կլիներ)։ Իր 200-րդ գոլը Լեմպարդը խփեց մարտի 17-ին, երբ խաղում էին [[Վեսթ Հեմ Յունայթեդ]]ի դեմ։ Խաղն ավարտվեց 2:0 հաշվով հօգուտ Չելսիի<ref>[http://www.championat.com/football/news-1481243-ljempard-dovjol-kolichestvo-golov-zabitykh-za-chelsi-do-200.html Лэмпард довёл количество голов, забитых за «Челси», до 200]</ref>։ 2013 թվականի [[մայիսի 11]]-ին Լեմպարդը Ասթոն Վիլլայի դարպասին գոլ խփեց և անցվաց Բոբբի Տեմբլինգի [[Չելսիի ռեկորդներ և վիճակագրություն|սահմանած ռեկորդը]] Չելսիի կազմում գոլերի թվով<ref>[http://www.championat.com/football/news-1527059-ljempard-stal-luchshim-bombardirom-v-istorii-chelsi.html Лэмпард стал лучшим бомбардиром в истории «Челси»]</ref><ref>[http://www.championat.com/football/news-1527209-ljempard-ja-pobil-rekord-bobbi-tjemblinga---jeto-potrjasajushhe.html Лэмпард: я побил рекорд Бобби Тэмблинга - это потрясающе]</ref>։ 203-րդ գոլը խփելով նա համարվեց Չելսիի լավագույն ռմբարկուն<ref>[http://www.sports.ru/football/148881932.html «Астон Вилла» - «Челси». Лэмпард забил 203-й гол и стал лучшим бомбардиром в истории «синих»]</ref>։ Իր ռեկորդը նվիրց մորը, որը մահացել էր 2008 թվականին թոքերի բորբոքումից<ref>[http://www.sports.ru/football/148885170.html Фрэнк Лэмпард: «Рекорд посвятил маме, которая умерла несколько лет назад»]</ref>։ Վերջին գնդակը Չելսիի կազմում Ֆրենկը խփել է 2014 թվականի [[ապրիլի 5]]-ին, Անգլիայի առաջնության 33-րդ տուրում՝ [[Ստոք Սիթի ՖԱ|Ստոք Սիթիի]] դեմ խաղում (Չելսի-Ստոք Սիթի 3:0)։ === Նյու Յորք Սիթի և Մանչեսթեր Սիթի === 2014 թվականի հուլիսի 24-ին հայտարարվեց, որ Լեմպարդը տեղափոխվել է [[ՄԼՍ]] Նյու Յորք Սիթի ակումբ՝ կնքելով երկամյա պայմանագիր<ref>{{Cite web |date=24 июля 2014 |title=Welcome to New York City: Frank Lampard |url=http://www.nycfc.com/News/Latest-News/2014/July/Lampard8 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727195730/http://nycfc.com/News/Latest-News/2014/July/Lampard8 |archive-date=2014 թ․ հուլիսի 27 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 июля 2014 |title=New York FC sign EPL, World Cup veteran Frank Lampard to Designated Player deal |url=http://www.ՄԼՍsoccer.com/news/article/2014/07/24/new-york-fc-sign-epl-world-cup-veteran-frank-lampard-designated-player-deal |lang=en}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web |date=31 декабря 2014 |title=Frank Lampard's Contract with Manchester City Extended |url=http://www.nycfc.com/post/2014/12/31/frank-lampards-contract-manchester-city-extended |accessdate=2015 թ․ հունվարի 5 |publisher=nycfc.com |lang=en}}</ref>։ 2014 թվականի օգոստոսի 3-ին հաղորդագրություններ տարածվեցին, որ Լեմպարդը վարձավճարով տեղափոխվելու է [[Մանչեսթեր Սիթի]] մինչև 2014 թվականի դեկտեմբերի 31-ը մարզավիճակը պահպանելու համար<ref>[http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28627707 BBC Sport - Frank Lampard: Man City boss confirms loan deal until January]</ref>։ Լեմպարդի առաջին խաղը Մանչեսթեր Սիթիի կազմում տեղի ունեցավ 2014 թվականի սեպտեմբերի 21-ին իր նախկին ակումբի՝ Չելսիի դեմ խաղի 79-րդ րոպեին։ Նույն խաղում նա 85-րդ րոպեին գոլի հեղինակ դարձավ և հավասարեցրեց հաշիվը։ Խաղն ավարտվեց 1:1 հաշվով։ Լեմպարդը ներգրավվեց Մանչեսթեր Սիթիիխաղին՝ դառնալով մի քանի կարևոր գոլերի հեղինակ։ Դեկտեմբերի 31-ին հաշվետվություններ հայտնվեցին, որտեղ նշվում էր, որ իրականում Լեմպարդը կարճաժամկետ պայմանագիր է կնքել Մանչեսթեր Սիթիի հետ, որը կերկարացվի մինչև [[Անգլիայի Պրեմիեր Լիգա|Անգլիայի Պրեմիեր լիգայի]] ավարտը<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/11318335/Frank-Lampard-in-limbo-at-Manchester-City-as-registration-expires-on-New-Years-Day.html Frank Lampard in limbo at Manchester City as registration expires on New Year's Day - Telegraph]</ref><ref>{{Cite web |title=Manchester City: Frank Lampard's deal from New York extended |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/30647043 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 1 |website=BBC News}}</ref><ref>[http://www.si.com/planet-futbol/2014/12/31/frank-lampard-man-city-nycfc-extension-fan-reaction With Lampard extension, Man City shows lack of regard for NYC fans - Planet Futbol - SI.com]</ref><ref>[http://www1.skysports.com/football/news/12691/9627215/premier-league-manchester-city-extend-frank-lampards-contract-until-end-of-season Premier League: Manchester City extend Frank Lampard's contract until end of season | Football News | Sky Sports]</ref>, մինչդեռ Նյու Յորք Սիթիի հետ պայմանագիր չէր կնքվել և Ֆրենկի ապագան ՄԼՍ-ում անհայտ էր մնում<ref>http://www.nytimes.com/2015/01/02/sports/soccer/frank-lampard-lifts-manchester-city-as-fans-in-new-york-fume.html</ref><ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/08/frank-lampard-manchester-city-premier-league-response-new-york-city-fc Manchester City have ‘no agreement with New York’ over Frank Lampard | Football | The Guardian]</ref>։ Այդ հաշվետվությունները, ինչպես նաև Մանչեսթեր Սիթիի մարզիչ Մանուել Պելեգրինիի հայտարարությունը, որ Լեմպարդը կարող է Մանչեսթեր Սիթիում մնալ մեկ մրցաշրջան ևս, Նյու Յորք Սիթիի երկրպագուների մոտ բացասական արձագանքների ալիք բարձրացրին<ref>{{Cite web |title=Lampardgate: Where are ՄԼՍ and New York City FC? - Empire of Soccer |url=http://www.empireofsoccer.com/lampardgate-where-york-31195/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150721114839/http://www.empireofsoccer.com/lampardgate-where-york-31195/ |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 21 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20}}</ref><ref>[http://americansoccernow.com/articles/frank-lampard-debacle-makes-ՄԼՍ-look-foolish ASN article: Frank Lampard Debacle Makes ՄԼՍ Look Foolish]</ref><ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/01/frank-lampard-manchester-city-next-season-manuel-pellegrini-ՄԼՍ-new-york-city Manuel Pellegrini hints Frank Lampard could stay at City next season | Football | The Guardian]</ref>։ 2015 թվականի հունվարի 9-ին Մանչեսթեր Սիթին հաստատեց, որ Լեմպարդը Նյու Յորք Սիթիի հետ պաշտոնական պայմանագիր չի կնքել, այլ միայն համաձայնություն է ձեռք բերել, որպեսզի ապագայում տեղափոխվի այդ ակումբ<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/manchester-city/11336116/Premier-League-forced-to-step-in-after-Manchester-City-mislead-supporters-over-Frank-Lampard-deal.html Premier League forced to step in after Manchester City mislead supporters over Frank Lampard deal - Telegraph>]</ref><ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/09/manchester-city-error-frank-lampard-new-york-city-fc-deal?CMP=share_btn_tw Manchester City admit Frank Lampard never signed two-year deal with NYCFC | Football | The Guardian]</ref><ref>[http://nypost.com/2015/01/09/new-york-fc-confesses-frank-lampard-signing-was-a-fraud/ New York FC confesses Frank Lampard signing was a fraud | New York Post]</ref><ref>{{Cite web |date=9 января 2015 |title=Frank Lampard: I will start playing for NYCFC this summer |url=http://www.ՄԼՍsoccer.com/news/article/2015/01/09/frank-lampard-i-will-start-playing-nycfc-summer |accessdate=2015 թ․ հունվարի 9 |publisher=ՄԼՍsoccer.com |lang=en}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/jan/09/frank-lampard-manchester-city-nycfc Frank Lampard: I signed commitment with NYCFC, not Manchester City | Football | The Guardian]</ref>։ Նույն օրը՝ 2015 թվականի հուլիսի 1-ին, Նյու Յորք Սիթիի պաշտոնական կայքը հայտարարեց, որ Լեմպարդը պայմանագիր է կնքել ակումբի հետ, որը հաստատում է Լեմպարդի տեղափոխությունը Նյու Յորք Սիթի<ref>{{Cite web |date=9 января 2015 |title=Frank Lampard, in Statement, Says He’ll Join New York City F.C. in Summer |url=http://www.nytimes.com/2015/01/10/sports/soccer/frank-lampard-in-statement-says-hell-join-new-york-city-fc-in-summer.html?smid%3D=tw-nytsports&_r=1 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 12 |publisher=nytimes.com |lang=en}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Լեմպարդը մինչև 21 տարեկանների Անգլիայի հավաքական հրավիրվել է, երբ գլխավոր մարզիչն էր [[Փիտեր Տեյլոր]]ը։ Նրա դեբյուտային խաղը եղել է 1997 թվականի [[նոյեմբերի 13]]-ին, Հունաստանի հավաքականի դեմ խաղում։ Ֆրենկը այդ հավաքականի կազմում խաղաց 1997 նոյեմբերից մինչև 2000 թվականի հունիսը, և խփեց 9 գոլ։ Նրանից շատ խփել էին [[Ալան Շիրեր]]ը և [[Ֆրենսիս Ջեֆֆերս]]ը (13 գոլ)։ Անգլիայի հավաքականի կազմում Լեմպարդը իր դեբյուտը նշել է 1999 թվականի հոկտեմբերի 10-ին, [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիայի հավաքականի]] դեմ խաղում (2:1), իսկ խաղն անցկացվել է [[Սանդերլենդ]]ում։ 2004 թվականի Եվրոպայի առաջնությունում նա ճանաչվեց անգլիացիների մեջ լավագույնը։ Նա դարձավ 3 գոլի հեղինակ։ 2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում նա անհաջող հանդես եկավ, որտեղ ոչ մի գոլ չխփեց։ 2010 թվականի [[աշխարհի առաջնության]] 1/8-րդ եզրափակչում Ֆրենկը [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի]] դարպասին գոլ խփեց, սակայն մրցավարը գոլ չհամարեց։ Վնասվածքի պատճառով, որը ստացել էր մարզման ժամանակ՝ չմասնակցեց 2012 թվականի Եվրոպայի առաջնությանը։ Նրա փոխարեն հավաքական էր հրավիրվել [[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլի]] խաղացող [[Ջորջան Հենդերսոն]]ը։ 2012 թվականի [[սեպտեմբերի 7]]-ին, [[Մոլդովայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մոլդովայի]] դեմ արտագնա խաղում (անգլիացիները հաղթեցին 0:5 հաշվով) դուբլ ձևակերպեց։ Աչքի ընկավ 3-րդ և 29-րդ րոպպեներին։ 2013 թվականի փետրվարի 6-ին, [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի հավաքականի]] դեմ տնային խաղում՝ 60-րդ րոպեին խփեց հաղթական գոլ, այդ դեպքից հետո Ֆրենկ Լեմպարդը դարձավ առաջին խաղացողը, որը [[1990]] թվականից սկսած Բրազիլիայի հավաքականին հաղթական գոլ է խփել։ == Ելույթների վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === 4 մարտի, 2015<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ նոյեմբերի 18 |title=Profile: Frank James Lampard |url=http://www.bounder.friardale.co.uk/Appearances/La-Le.htm#587 |accessdate=2013 թ․ նոյեմբերի 18 |publisher=Bounder.friardale.co.uk |lang=en}}</ref> {{ԱկՎիճ5|Լիգա|Երկրի գավաթ|Լիգայի գավաթ|Եվրոգավաթ|Այլ<ref>Անգլիայի Սուպերգավաթում 6 խաղ և 1 գոլ, ՈւԵՖԱ-ի Սուպերգավաթում 2 խաղ և 2 խաղ Աշխարհի ակումբային առաջնությունում</ref>}} {{ԱկՎիճ5/Ակումբ|{{դրոշ|Ուելս|20px}} [[Սուոնսի Սիթի]]|Առաջին դիվիզիոն}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|1995/96|9|1|0|0|0|0|0|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Ակումբ|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} [[Վեսթ Հեմ Յունայթեդ]]|[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]|մրցաշրջան=6}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|1995/96|2|0|0|0|0|0|0|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|1996/97|13|0|1|0|2|0|0|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|1997/98|31|5|6|1|5|4|0|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|1998-99|38|5|1|0|2|1|0|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|1999/00|34|7|1|0|4|3|10|4|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2000/01|30|7|4|1|3|1|0|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/ԸնդհանուրԱկումբ|Արդյունքում|157|25|13|2|16|9|10|4|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Ակումբ|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]|[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]|մրցաշրջան=13}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2001/02|37|5|8|1|4|0|4|1|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2002/03|38|6|5|1|3|0|2|1|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2003/04|38|10|4|1|2|0|14|4|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2004/05|38|13|2|0|6|2|12|4|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2005/06|35|16|5|2|1|0|8|2|1|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2006/07|37|11|7|6|6|3|11|1|1|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2007/08|24|10|1|2|3|4|11|4|1|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2008/09|37|12|7|3|2|2|11|3|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2009/10|36|22|6|3|1|0|7|1|1|1}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2010/11|24|10|3|3|0|0|4|0|1|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2011/12|30|11|5|2|2|0|12|3|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2012/13|29|15|4|2|3|0|10|0|4|0}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2013/14|26|6|1|0|1|1|11|1|1|0}} {{ԱկՎիճ5/ԸնդհանուրԱկումբ|Արդյունքում|429|147|58|26|34|12|117|25|10|1}} {{ԱկՎիճ5/Ակումբ|{{դրոշ|Անգլիա|20px}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]|[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]|մրցաշրջան=1}} {{ԱկՎիճ5/Մրցաշրջան|2014/15|32|6|2|0|1|2|4|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/ԸնդհանուրԱկումբ|Արդյունքում|32|6|2|0|1|2|4|0|0|0}} {{ԱկՎիճ5/Ընդհանուր|613|178|73|28|51|23|129|29|10|1}} === Միջազգային վիճակագրություն === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:beige" !rowspan="2"|Հավաքական !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Ընկերական !colspan="2"|Առաջնություններ !colspan="2"|Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ |- |rowspan="16"|'''[[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիա]]''' |1999 |1||0||0||0||1||0 |- |2000 |0||0||0||0||0||0 |- |2001 |3||0||0||0||3||0 |- |2002 |3||0||0||0||3||0 |- |2003 |5||1||4||0||9||1 |- |2004 |5||1||8||5||13||6 |- |2005 |3||0||6||3||9||3 |- |2006 |4||2||9||0||13||2 |- |2007 |4||1||5||1||9||2 |- |2008 |2||0||4||0||6||0 |- |2009 |4||2||6||4||10||6 |- |2010 |3||0||4||0||7||0 |- |2011 |2||1||5||2||7||3 |- |2012 |1||0||2||3||3||3 |- |2013 |5||2||5||1||10||3 |- |2014 |2||0||1||0||3||0 |- style="background:beige" !colspan="2"|Ամբողջ կարիերայի ընթացքում !47||10||59||19||106||29 |- |} === Խաղերը և գոլերը հավաքականի կազմում === 30 հունիսի, 2014<ref name="Profile: W">{{Cite news |date=2013 թ․ նոյեմբերի 18 |title=Internationals: Frank James Lampard |url=http://www.bounder.friardale.co.uk/Internationals/F%20Lampard.htm |accessdate=2013 թ․ նոյեմբերի 18 |publisher=Bounder.friardale.co.uk |lang=en}}</ref> {{Hider |title = Ֆրենկ Լեմպարդի խաղերը և գոլերը Անգլիայի հավաքականի կազմում |hidden = 1 |content = {{{!}} class="wikitable" style="font-size: 95%" {{!}}- {{!}} align=center width=40{{!}}'''№''' {{!}} align=center width=110{{!}}'''Ամսաթիվ''' {{!}} align=center width=165{{!}}'''Մրցակից''' {{!}} align=center width=60{{!}}'''Հաշիվ''' {{!}} align=center width=70{{!}}'''Լեմպարդի գոլերը''' {{!}} align=center width=180{{!}}'''Առաջնություն''' {{!}}- {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}{{lc:{{date|10-10-1999|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բելգիա}} [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}{{lc:{{date|28-02-2001|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}{{lc:{{date|15-8-2001|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հոլանդիա}} [[Հոլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}0:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}4 {{!}}{{lc:{{date|10-11-2001|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեդիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}5 {{!}}{{lc:{{date|13-2-2002|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հոլանդիա}} [[Հոլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}6 {{!}}{{lc:{{date|27-3-2002|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իտալիա}} [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}7 {{!}}{{lc:{{date|17-4-2002|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Պարագվայ}} [[Պարագվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պարագվայ]] {{!}}align=center{{!}}4:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}8 {{!}}{{lc:{{date|12-2-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ավստրիա}} [[Ավստրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրիա]] {{!}}align=center{{!}}1:3 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}9 {{!}}{{lc:{{date|22-5-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն}} [[Հարավաֆրիկյան հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավաֆրիկյան հանրապետություն]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}10 {{!}}{{lc:{{date|3-6-2003|mdy}}}} {{!}} [[Սերբիայի և Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սերբիա և Չեռնոգորիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}11 {{!}}{{lc:{{date|11-6-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Սլովակիա}} [[Սլովակիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սլովակիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության նաընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}12 {{!}}{{lc:{{date|20-8-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Խորվաթիա}} [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] {{!}}align=center{{!}}3:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}13 {{!}}{{lc:{{date|6-9-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Մակեդոնիա}} [[Մակեդոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մակեդոնիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}14 {{!}}{{lc:{{date|10-9-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Լիխտենշտեյն}} [[Լիխտեշտեյնի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լիխտենշտեյն]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}15 {{!}}{{lc:{{date|11-10-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Թուրքիա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}16 {{!}}{{lc:{{date|16-11-2003|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Դանիա}} [[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]] {{!}}align=center{{!}}2:3 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}17 {{!}}{{lc:{{date|18-2-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Պորտուգալիա}} [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}18 {{!}}{{lc:{{date|1-6-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}19 {{!}}{{lc:{{date|5-6-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսլանդիա}} [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}6:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}20 {{!}}{{lc:{{date|13-6-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակաչային խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}21 {{!}}{{lc:{{date|17-6-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Շվեյցարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեյցարիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակաչային խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}22 {{!}}{{lc:{{date|21-6-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Խորվաթիա}} [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] {{!}}align=center{{!}}4:2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակաչային խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}23 {{!}}{{lc:{{date|24-6-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Պորտուգալիա}} [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2004 թվականի Եվրոպայի առաջնության եզրափակաչային խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}24 {{!}}{{lc:{{date|18-8-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուկրաինա}} [[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}25 {{!}}{{lc:{{date|4-9-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ավստրիա}} [[Ավստրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}26 {{!}}{{lc:{{date|8-9-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Լեհաստան}} [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստան]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}27 {{!}}{{lc:{{date|9-10-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուելս}} [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելս]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}28 {{!}}{{lc:{{date|13-10-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ադրբեջան}} [[Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ադրբեջան]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}29 {{!}}{{lc:{{date|17-11-2004|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիա]] {{!}}align=center{{!}}0:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}30 {{!}}{{lc:{{date|9-2-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հոլանդիա}} [[Հոլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}31 {{!}}{{lc:{{date|26-3-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հյուսիսային Իռլանդիա}} [[Հյուսիսային Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հյուիսիային Իռլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}4:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}32 {{!}}{{lc:{{date|30-3-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ադրբեջան}} [[Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ադրբեջան]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}33 {{!}}{{lc:{{date|17-8-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Դանիա}} [[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]] {{!}}align=center{{!}}1:4 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}34 {{!}}{{lc:{{date|3-9-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուելս}} [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելս]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}35 {{!}}{{lc:{{date|7-9-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հյուսիսային Իռլանդիա}} [[Հյուսիսային Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հյուիսիային Իռլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}0:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}36 {{!}}{{lc:{{date|8-10-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ավստրիա}} [[Ավստրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրիա]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}37 {{!}}{{lc:{{date|12-10-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Լեհաստան}} [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստան]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}38 {{!}}{{lc:{{date|12-11-2005|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Արգենտինա}} [[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինա]] {{!}}align=center{{!}}3:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}39 {{!}}{{lc:{{date|30-5-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունգարիա]] {{!}}align=center{{!}}3:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}40 {{!}}{{lc:{{date|3-6-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ճամայկա}} [[Ճամայկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճամայկա]] {{!}}align=center{{!}}6:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}41 {{!}}{{lc:{{date|6-6-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Պարագվայ}} [[Պարագվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պարագվայ]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}42 {{!}}{{lc:{{date|15-6-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Տրինիդադ և Տոբագո}} [[Տրինիդադ և Տոբագոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տրինիդադ և Տոբագո]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}43 {{!}}{{lc:{{date|20-6-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեդիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}44 {{!}}{{lc:{{date|25-6-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Էկվադոր}} [[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադոր]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}45 {{!}}{{lc:{{date|1-7-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Պորտուգալիա}} [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2006 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}46 {{!}}{{lc:{{date|16-8-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հունաստան}} [[Հունաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունաստան]] {{!}}align=center{{!}}4:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}47 {{!}}{{lc:{{date|2-9-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Անդորրա}} [[Անդորրայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անդորրա]] {{!}}align=center{{!}}5:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}48 {{!}}{{lc:{{date|6-9-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Մակեդոնիա}} [[Մակեդոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մակեդոնիա]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}49 {{!}}{{lc:{{date|7-10-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Մակեդոնիա}} [[Մակեդոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մակեդոնիա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}50 {{!}}{{lc:{{date|11-10-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Խորվաթիա}} [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] {{!}}align=center{{!}}0:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}51 {{!}}{{lc:{{date|15-11-2006|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հոլանդիա}} [[Հոլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}52 {{!}}{{lc:{{date|7-2-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիա]] {{!}}align=center{{!}}0:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}53 {{!}}{{lc:{{date|24-3-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսրայել}} [[Իսրայելի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսրայել]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}54 {{!}}{{lc:{{date|1-6-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}55 {{!}}{{lc:{{date|6-6-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Էստոնիա}} [[Էստոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էստոնիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}56 {{!}}{{lc:{{date|22-8-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Գերմանիա}} [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիա]] {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}57 {{!}}{{lc:{{date|13-10-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Էստոնիա}} [[Էստոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էստոնիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}58 {{!}}{{lc:{{date|17-10-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռուսաստան]] {{!}}align=center{{!}}1:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}59 {{!}}{{lc:{{date|16-11-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ավստրիա}} [[Ավստրիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ավստրիա]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}60 {{!}}{{lc:{{date|21-11-2007|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Խորվաթիա}} [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] {{!}}align=center{{!}}2:3 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2008 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}61 {{!}}{{lc:{{date|28-5-2008|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[Միացյալ Նահանգների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԱՄՆ]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}62 {{!}}{{lc:{{date|20-8-2008|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Չեխիա}} [[Չեխիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Չեխիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}63 {{!}}{{lc:{{date|6-9-2008|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Անդորրա}} [[Անդորրայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անդորրա]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}64 {{!}}{{lc:{{date|10-9-2008|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Խորվաթիա}} [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] {{!}}align=center{{!}}4:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}65 {{!}}{{lc:{{date|11-10-2008|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ղազախստան}} [[Ղազախստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ղազախստան]] {{!}}align=center{{!}}5:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}66 {{!}}{{lc:{{date|15-10-2008|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բելառուս}} [[Բելառուսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելառուս]] {{!}}align=center{{!}}3:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}67 {{!}}{{lc:{{date|11-2-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիա]] {{!}}align=center{{!}}0:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}68 {{!}}{{lc:{{date|28-3-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Սլովակիա}} [[Սկովակիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սլովակիա]] {{!}}align=center{{!}}4:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}69 {{!}}{{lc:{{date|1-4-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուկրաինա}} [[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}70 {{!}}{{lc:{{date|6-6-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ղազախստան}} [[Ղազախստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ղազախստան]] {{!}}align=center{{!}}4:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}71 {{!}}{{lc:{{date|10-6-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Անդորրա}} [[Անդորրայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անդորրա]] {{!}}align=center{{!}}6:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}72 {{!}}{{lc:{{date|12-8-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հոլանդիա}} [[Հոլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}73 {{!}}{{lc:{{date|5-9-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Սլովենիա}} [[Սլովենիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սլովենիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}74 {{!}}{{lc:{{date|9-9-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Խորվաթիա}} [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիա]] {{!}}align=center{{!}}5:1 {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}75 {{!}}{{lc:{{date|10-10-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուկրաինա}} [[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] {{!}}align=center{{!}}0:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}76 {{!}}{{lc:{{date|14-10-2009|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բելառուս}} [[Բելառուսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելառուս]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}77 {{!}}{{lc:{{date|3-3-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Եգիպտոս}} [[Եգիպտոսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Եգիպտոս]] {{!}}align=center{{!}}3:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}78 {{!}}{{lc:{{date|30-5-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ճապոնիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}79 {{!}}{{lc:{{date|12-6-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ-ի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԱՄՆ]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}80 {{!}}{{lc:{{date|18-6-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ալժիր}} [[Ալժիրի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալժիր]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}81 {{!}}{{lc:{{date|23-6-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Սլովենիա}} [[Սլովենիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սլովենիա]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}82 {{!}}{{lc:{{date|27-6-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Գերմանիա}} [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիա]] {{!}}align=center{{!}}1:4 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2010 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}83 {{!}}{{lc:{{date|11-8-2010|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հունգարիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}84 {{!}}{{lc:{{date|9-2-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Դանիա}} [[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}85 {{!}}{{lc:{{date|26-3-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուելս}} [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելս]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}86 {{!}}{{lc:{{date|4-6-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Շվեյցարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեյցարիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}87 {{!}}{{lc:{{date|2-9-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բուլղարիա}} [[Բուլղարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բուլղարիա]] {{!}}align=center{{!}}3:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}88 {{!}}{{lc:{{date|6-9-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուելս}} [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելս]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}89 {{!}}{{lc:{{date|7-10-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Չեռնոգորիա}} [[Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Չեռնոգորիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի Եվրոպայի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}90 {{!}}{{lc:{{date|12-11-2011|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Իսպանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսպանիա]] {{!}}align=center{{!}}1:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}91 {{!}}{{lc:{{date|15-8-2012|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իտալիա}} [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}92 {{!}}{{lc:{{date|7-9-2012|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Մոլդովա}} [[Մոլդովայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մոլդովա]] {{!}}align=center{{!}}5:0 {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}93 {{!}}{{lc:{{date|11-9-2012|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուկրաինա}} [[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}94 {{!}}{{lc:{{date|6-2-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] {{!}}align=center{{!}}2:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}95 {{!}}{{lc:{{date|22-3-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Սան Մարինո}} [[Սան Մարինոյի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Սան Մարինո]] {{!}}align=center{{!}}8:0 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}96 {{!}}{{lc:{{date|29-5-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Իռլանդիա}} [[Իռլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իռլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}1:1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}97 {{!}}{{lc:{{date|2-6-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}98 {{!}}{{lc:{{date|14-8-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Շոտլանդիա}} [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիա]] {{!}}align=center{{!}}3:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}99 {{!}}{{lc:{{date|6-9-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Մոլդովա}} [[Մոլդովայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մոլդովա]] {{!}}align=center{{!}}4:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}100 {{!}}{{lc:{{date|10-9-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Ուկրաինա}} [[Ուկրաինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուկրաինա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}101 {{!}}{{lc:{{date|11-10-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Չեռնոգորիա}} [[Չեռնոգորիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Չեռնոգորիա]] {{!}}align=center{{!}}4:1 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}102 {{!}}{{lc:{{date|15-10-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Լեհաստան}} [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստան]] {{!}}align=center{{!}}2:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}103 {{!}}{{lc:{{date|15-11-2013|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Չիլի}} [[Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Չիլի]] {{!}}align=center{{!}}0:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}104 {{!}}{{lc:{{date|4-6-2014|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Էկվադոր}} [[Էկվադորի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Էկվադոր]] {{!}}align=center{{!}}2:2 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}105 {{!}}{{lc:{{date|7-6-2014|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Հոնդուրաս}} [[Հոնդուրասի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոնդուրաս]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}[[Ընկերական խաղ]] {{!}}- {{!}}align=center{{!}}106 {{!}}{{lc:{{date|24-6-2014|mdy}}}} {{!}}{{դրոշ|Կոստա Ռիկա}} [[Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոստա Ռիկա]] {{!}}align=center{{!}}0:0 {{!}}align=center{{!}}- {{!}}2012 թվականի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ {{!}}} |title-style = color: #0000b3; background-color: white; border: 1px #aaaaaa solid |content-style = text-align: left }} '''Արդյունքում՝ 106 խաղ/ 29 գոլ, 62 հաղթանակ, 27 ոչ ոքի, 17 պարտություն։''' == Նվաճումներ == === Ակումբային === '''Վեսթ Հեմ Յունայթեդ''' * Ինտերտոտո գավաթի հաղթող (1). 1999: * '''Ընդհանուր 1 տիտղոս''' '''Չելսի''' * Պրեմիեր լիգայի չեմպիոն (3). 2004/05, 2005/06, 2009/10: * Անգլիայի գավաթակիր (4). 2007, 2009, 2010, 2012: * Անգլիայի լիգայի գավաթակիր (2). 2005, 2007: * Անգլիայի սուպերգավաթակիր (2). 2005, 2009: * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների լիգայի]] հաղթող (1). 2012: * Եվրոպայի լիգայի հաղթող (1). 2013: * '''Ընդհանուր 13 տիտղոս'''։ === Անձնական === * ՊՖԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (1). [[2005]]: * ՖԼԱ-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (1). [[2005]]: * ՊՖԱ-ի վարկածով երկրպագուների լավագույն ֆուտբոլիստ (1). [[2005]]: * [[ՈՒԵՖԱ]]-ի վարկածով լավագույն կիսապաշտպան (1). [[2008]]: * FIFPRO-ի վարկածով աշխարհի խորհրդանշական հավաքական (1). [[2005]]: * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] ամսվա լավագույն ֆուտբոլիստ (4). Սեպտեմբեր [[2003]], Ապրիլ [[2005]], Հոկտեմբեր [[2005]], Հոկտեմբեր [[2008]]: * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] տասնամյակի լավագույն ֆուտբոլիստ (1). [[2010]]: * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] լավագույն ֆուտբոլիստտ (2). [[2005]], [[2006]]: * Ֆուտբոլային ասոցիացիայի լավագույն ֆուտբոլիստ. (2) [[2004]], [[2005]]: * [[ՈՒԵՖԱ]]-ի վարկածով Եվրոպայի խորհրդանշական հավաքական (1). [[2005]]: * Բարքլայզի վարկածով լավագույն ֆուտբոլիստ (2). [[2005]], [[2006]]: * [[Չելսի ՖԱ|Չելսիի]] տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (3). [[2004]], [[2005]], [[2009]]: * ՊՖԱ-ի վարկածով տարվա հավաքական (3). [[2004]], [[2005]], [[2006]]: * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] լավագույն ասսիստենտ (2). [[2005]], [[2010]]: * [[Չելսի ՖԱ|Չելսիի]] տարվա լավագույն ռմբարկու (3). [[2005]], [[2006]], [[2008]]: * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] ամսվա լավագույն գոլ (1). Ապրիլ [[2010]]: * Անգլիայի գավաթի լավագույն ֆուտբոլիստ (3). [[2007]], [[2009]], [[2010]]: * Անգլիայի լիգայի գավաթի լավագույն ֆուտբոլիստ (2). [[2005]], [[2007]]: * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի]] լավագույն կիսապաշտպան ռմբարկու (1). 150 գոլ։ * ՖԼԱ-ի հատուկ պարգև ֆուտբոլին մատուցած ծառայությունների համար (1). [[2010]]: * Barclays Asia Trophy-ի լավագույն ֆուտբոլիստ (2). [[2003]], [[2011]]: * Բարքլայզի հատուկ պարգև նվաճումների համար (1). [[2005]]: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * {{soccerbase|4370}} * [http://www.chelsea-fc.ru/football/squad/1978-06-20_23_14_40.html Ֆուտբոլիստի էջը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140103202229/http://www.chelsea-fc.ru/football/squad/1978-06-20_23_14_40.html |date=2014-01-03 }} ''Chelsea-fc.ru'' կայքում {{ref-ru}} * [http://www.chelseafc.com/first-team/player/6076/title/frank-lampard Ֆուտբոլիստի էջը] կայքում ''Chelseafc.com'' {{ref-en}} * [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=185385/index.html Ֆուտբոլիստի էջը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216010319/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=185385/index.html |date=2013-12-16 }} կայքում ''Fifa.com'' {{ref-en}} * [http://www.thefa.com/england/All-Teams/Players/L/Frank-Lampard%20jnr Ֆուտբոլիստի էջը] ''Thefa.com'' կայքում {{ref-en}} * [http://www.worldfootball.net/player_summary/frank-lampard/ Ֆուտբոլիստի էջը] ''Worldfootball.net'' կայքում {{ref-en}} * [http://www.football-lineups.com/footballer/107/ Ֆուտբոլիստի էջը] на сайте ''Football-lineups.com'' կայքում {{ref-en}} * [http://www.transfermarkt.de/en/frank-lampard/profil/spieler_3163.html Ֆուտբոլիստի էջը] ''Transfermarkt.de'' կայքում {{ref-de}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} {{DEFAULTSORT:Լեմպարդ, Ֆրենկ}} [[Կատեգորիա:1978 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գինեսի գրքի ռեկորդակիրներ]] [[Կատեգորիա:Հունիսի 20 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սուոնսի Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Վեստ Հեմ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2012-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Քովենթրի Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] l00t9os10uxs25ejgnmkfw2ssrd6d49 0 51172 10715962 10001593 2026-03-28T04:38:49Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] 10715962 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ջոն Օբի Միկել | պատկեր = [[Պատկեր:Mikel J O.jpg|220px]] | ամբողջական անուն = Ջոն Միքայել Նչեկվուբե Օբիննա | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1987|4|22}} | ծննդյան քաղաք = [[Ջոս]] | ծննդյան երկիր = {{դրոշավորում|Նիգերիա}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 1.88 սմ<ref>{{Cite web |title=Premier League Player Profile |url=http://www.premierleague.com/page/PlayerProfile/0,,12306~33408,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818013730/http://www.premierleague.com/page/PlayerProfile/0,,12306~33408,00.html |archive-date=2010 թ․ օգոստոսի 18 |accessdate=2011 թ․ ապրիլի 30 |publisher=Premier League}}</ref><ref name="Chelsea FC profile">{{Cite web |date=2008 թ․ հուլիսի 16 |title=Chelsea FC profile |url=http://www.chelseafc.com/page/PlayerProfileDetail/0,,10268~33408,00.html |accessdate=2008 թ․ հուլիսի 16 |publisher=Chelsea FC}}</ref> | դիրք = [[Կիսապաշտպան]] | | ներկա ակումբ = [[Չելսի ՖԱ]] | համար = 12 | երիտ տարիներ = 2002–2003 թթ.<br/ >2004–2005 թթ. | երիտ ակումբ = [[Պլատե]]<br/ >[[Այաքս Կեյպ Թաուն ՖԱ|Այաքս Կեյպ]] | տարի = 2005–2006 թթ.<br />2006- ներկա | ակումբ =[[Լին ՖԱ|Լին]]<br/ >[[Չելսի ՖԱ|Չելսի]] | խաղ(գոլ) = 16 (1)<br />249 (2) | ազգային տարի = 2005-ներկա | ազգային թիմ = [[Նիգերիայի Ֆուտբոլի Ազգային Հավաքական|Նիգերիա]] | ազգային խաղ(գոլ) =30 (2) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = 15:30, 24 Ապրիլ 2011 (UTC). | հավաքականի ըստ = 15:30, 24 Ապրիլ 2011 (UTC) }} '''Ջոն Միքայել Նչեկվուբե Օբիննա''' ({{lang-en|John Michael Nchekwube Obinna}}), ({{ԱԾ}}), առավել հայտնի է '''Միկել Ջոն Օբի''', '''Ջոն Օբի Միկել''' կամ '''Ջոն Միկել Օբի''', նիգերացի ֆուտբոլիստ, [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]ի և [[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիայի հավաքական]]ի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]]։ == Կենսագրություն == Ծնվել է [[Նիգերիա]]յի [[Ջոս]] քաղաքում Մայքլ Նչեկվուբե Օբիննա անվամբ։ Հայրը՝ Մայքլ Օբին է, ում պատկանում է Ջոսում տեղակայված միջպետական տրանսպորտային ընկերությունը<ref name="guardiankidnap">{{Cite news |date=15 августа 2011 |title=Father of Chelsea's Mikel John Obi the victim of kidnapping |url=http://www.guardian.co.uk/football/2011/aug/15/father-chelsea-mikel-jon-obi |publisher=The Guardian |lang=en}}</ref>։ Հայրը [[Իգբո (ժողովուրդ)|Իգբո]] ցեղախմբից է<ref>{{Cite news |date=13 мая 2005 |title=Obi's father calls for truce |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/4544613.stm |accessdate=25 января 2009 |publisher=BBC News |lang=en}}</ref>։ Նչեկվուբե (Nchekwube) նշանակում է «հույս», իսկ Օբին Օբիննա անվան կրճատ ձևն է, որը նշանակում է «հոր սիրտ»<ref>{{Cite news |date=13 января 2008 |title=Meaning of Obinna in |url=http://www.nigerian.name/w/index.php?title=Obinna |publisher=Nigerian.name |lang=en}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Չելսիի կազմը}} {{Ֆուտբոլիստ-անավարտ | հոդված = [[Նիգերիա|նիգերացի]] [[ֆուտբոլ]]իստի մասին | image = Flag of Nigeria.svg }} {{DEFAULTSORT:Միկել, Ջոն Օբի }} [[Կատեգորիա:1987 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ապրիլի 22 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միդլսբրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Չելսիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տրաբզոնսպորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] 475e6rrbpoyitl57m2sb5lld1qp2jmz 0 52417 10715994 9995677 2026-03-28T06:11:48Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715994 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} [[Պատկեր:Nightwish-Melbourne-2008.jpg|thumb|right|350px|Նայթվիշը [[Մելբուրն]]ում [[2008]] թվական: Ձախից աջ` [[Մարկո Հիետալա]], [[Տուոմաս Հոլոպայնեն]], [[Անետ Օլզոն]], [[Յուկկա Նևալայնեն]], [[Էմպպու Վուորինեն]]:]] '''«Նայթվիշ»''' ({{lang-en|''Nightwish''}}), ֆիննական սիմֆոնիկ [[մետալ]] խումբ, որի երգացանկը հիմնականում [[անգլերեն]] է։ Ստեղծվել է [[1996]] թվականին՝ [[Կիտեե]] քաղաքում։ Նախկինում «Nightwish»-ի ստեղծագործությունները առանձնանում էին նախկին վոկալիստ [[Տարյա Տուրունեն]]ի կանացի օպեռային վոկալի, [[ստեղնաշարային-սիմֆոնիկ]] երաժշտության և [[փաուեր-մետալ]]ի ծանր կիթառային հիմքի միախառնությմբ։ Այդ ոճը հաճախ անվանում են [[փաուեր-մետալ]] և [[սիմֆո-մետալ]]։ Ներկայիս վոկալիստ [[Անետ Օլզօն]]ի ձայնը զգալիորեն տարբերվում է խմբի նախկին ձայնից։ Չնայած նրան, որ իրենց հայրենիքում նրանք ճանաչվեցին հենց առային սինգլից հետո, համաշխարհային ճանաչում ստացան միայն "[[Oceanburn]]" ([[1998]] թվական) և "[[Wishmaster]]" ([[2000]] թվական) ալբոմներից հետո, տեսահոլովակների հետ միասին, որոնք հաջողություն ունեցան բոլոր հայտնի հեռուստաալիքներում։ [[2007]] թվականին խումբը թողարկեց նոր ալբոմ "[[Dark Passion Play]]", որի ձայնագրման մեջ մասնակցություն ունեցավ նոր վոկալիստ [[Անետ Օլզոն]]ը։ Նա փոխարինման եկավ նախկին վոկալիստ [[Տարյա Տուրունեն]]ին, որը հեռացվել էր խմբից [[2005]] թվականին։ [[2012]] թվականի [[հոկտեմբերի 1]]-ին խմբում ի հայտ եկած տարաձայնությունների պատճառով, [[Անետ Օլզոն]]ը լքեց այն։ [[2013]] թվականի [[հոկտեմբերի 9]]-ին Նայթվիշի պաշտոնական կայքում հայտարարվեց, որ խմբի մշտական վոկալիստ է նշանակվում [[Ֆլոր Յանսեն]]ը։ Նույն օրը հայտարարվեց նաև, որ խմբին է միանում [[Թրոյ Դոնոքլի]]ն։ == Խմբի անդամները == === Ներկայիս կազմը === * [[Տուոմաս Հոլոպայնեն]] ([[ֆին]]. ''Tuomas Holopainen'') - կոմպոզիտոր, տեքստերի հեղինակ, ստեղնաշարային գործիքներ, վոկալ (սկզբնական շրջանում) * [[Յուկկա Նևալայնեն]] ([[ֆին]]. ''Jukka "Julius" Nevalainen'') - հարվածային գործիքներ * [[Էրնո "Էմպպու" Վուորինեն]] ([[ֆին]]. ''Emppu Vuorinen'') - [[կիթառ]] * [[Մարկո Հիետալա]] ([[ֆին]]. ''Marco Hietala'') - [[բաս-կիթառ]], վոկալ * [[Ֆլոր Յանսեն]] ([[հոլ]]. ''Floor Jansen'') - վոկալ * [[Թրոյ Դոնոքլի]] ([[անգլ]]. ''Troy Donockley'') - [[պարկապզուկ]], [[թին վիսլ]], վոկալ === Նախկին անդամները === * [[Տարյա Տուրունեն]] ([[ֆին]]. ''Tarja Turunen'') - վոկալ (1996-2005) * [[Սամի Վյանսկյա]] ([[ֆին]]. ''Sami Vānskā'') - բաս-կիթառ (1998-2001) * [[Մարյանա Պելլինեն]] ([[ֆին]]. ''Marjaana Pellinen'') - վոկալ (1997) (միայն համերգներին) * [[Սամպպա Հիրվոնեն]] ([[ֆին]]. ''Samppa Hirvonen'') - բաս-կիթառ (1996) (միայն համերգներին) * [[Անետ Օլզօն]] ([[ֆին]]. ''Anette Olzon'') - վոկալ (2007-2012) === Հրավիրված երաժիշտներ === * [[Տոնի Կակկո]] ([[ֆին]]. ''Tony Kakko'') - մինի-ալբոմ "[[Over the Hills and Far Away]]", երգ "[[Beauty And The Beast]]", համերգ "[[From Wishes to Eternity]]" * [[Տապիո Վիլսկա]] ([[ֆին]]. ''Tapio "Tonquemada" Wilska'') (ex-[[Finntroll]], Sethian) - ալբոմներ "[[Oceanborn]]" և "[[Over the Hills and Far Away]]", համերգ "[[From Wishes to Eternity]]" * [[Իկե Վիլ]] ([[անգլ]]. ''Ike Vil'') ([[Babylon Whores]]) - "[[Wishmaster]]" * [[Սեմ Հարդվիկ]] ([[անգլ]]. ''Sam Hardwick'') - մահացած տղայի ձայն "[[Wishmaster]]"-ում և "[[Century Child]]"-ում * [[Ջոն Թու-Հոքս]] ([[անգլ]]. ''John Two-Hawks'') - "[[Once]]" * [[Մարկ Բրյուլանդ]] ([[անգլ]]. ''Marc Brueland'') - "[[Once]]" * [[Յոհաննա Սալոմաա]] ([[ֆին]]. ''Johanna "Jonsu" Salomaa'') ([[Indica]]) - սինգլ "[[Eramaan viimeinen]]" == Սկավառակագրություն == === Խմբի ալբոմները === * [[Angels Fall First]] (1997 թ.) * [[Oceanborn]] (1998 թ.) * [[Wishmaster]] (2000 թ.) * [[Century Child]] (2002 թ.) * [[Once]] (2004 թ.) * [[Dark Passion Play]] (2007 թ.) * [[Imaginarium]] (2012 թ.) *[[Endless Forms Most Beautiful]] (2015 թ.) *Human. :II: Nature. (2020 թ.) === Սինգլները === * [[The Carpenter]] (1997 թ.) * [[Sacrament Of Wilderness]] (1998 թ.) * [[Walking In The Air]] (1998 թ.) * [[Sleeping Sun]] (1999 թ.) * [[Deep Silent Complete]] (2000 թ.) * [[Over The Hills And Far Away]] (2001 թ.) * [[Ever Dream]] (2002 թ.) * [[Bless The Child]] (2002 թ.) * [[Nemo]] (2004 թ.) * [[Wish I Had An Angel]] (2004 թ.) * [[Kuolema Tekee Taiteilijan]] (2004 թ.) * [[The Siren]] (2005 թ.) * [[Sleeping Sun 2005]] (2005 թ.) * [[Eva]] (2007 թ.) * [[Amaranth]] (2007 թ.) * [[Eramaan Viimeinen]] (2007 թ.) * [[Bye Bye Beautiful]] (2008 թ.) * [[The Islander]] (2008 թ.) * [[Made In Hong Kong]] (And In Various Other Places) (2009 թ.) * [[Storytime]] (2011 թ.) * [[The Crow, the Owl and the Dove]] (2012 թ.) === DVD === * [[From Wishes To Eternity]] (2001 թ.) * [[End Of Innocence]] (2003 թ.) * [[Once (DVD-Audio)]] (2005 թ.) * [[End Of An Era]] (2005 թ.) * [[Dark Passion Play (DVD-Audio)]] (2008 թ.) === Տեսահոլովակները === * [[The Carpenter]] (1998 թ.) * [[Sleeping Sun]] (1998 թ.) * [[Sacrament of Wilderness]] (1998 թ.) * [[Over the Hills and Far Away]] (2001 թ.) * [[Bless the Child]] (2002 թ.) * [[End of All Hope]] (2002 թ.) * [[Nemo]] (2004 թ.) * [[Wish I Had an Angel]] (2005 թ.) * [[Sleeping Sun]] (2005 թ.) * [[While Your Lips Are Still Red]] (2007 թ.) * [[Amaranth]] (2007 թ.) * [[Bye Bye Beautiful]] (2008 թ.) * [[The Islander]] (2008 թ.) * [[I Want My Tears Back]] (2012 թ.) * [[Ghost Love Score]] (2013 թ.) == Արտաքին հղումներ == * [http://www.nightwish.com Նայթվիշի պաշտոնական կայքը] * [http://myspace.com/nightwish Նայթվիշի պաշտոնական էջը [[MySpace]]-ում] * [https://hy-am.facebook.com/nightwish?ref=profile Նայթվիշի պաշտոնական էջը [[Ֆեյսբուք]]-ում] * [http://www.tarjaturunen.com Տարյա Տուրունենի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520104246/http://www.tarjaturunen.com/ |date=2013-05-20 }} * [http://www.tuomasholopainen.net Տուոմաս Հոլոպայնենի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180913040256/http://tuomasholopainen.net/ |date=2018-09-13 }} [[Կատեգորիա:1996 հիմնադրված երաժշտական խմբեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիննական մետալ խմբեր]] hw8mbjiaophclurg2r327rmel0ufba4 0 53270 10715969 9620219 2026-03-28T04:52:03Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ռոսարիո Սենտրալի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] 10715969 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Անխել դի Մարիա | պատկեր = [[Պատկեր:Di María cropped.jpg|200px]] | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 1.80 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան]] | | ներկա ակումբ = [[Պարի Սեն-Ժերմեն]] | համար = 11 | երիտ տարիներ = | երիտ ակումբ = | տարի = 2004–2006 թթ.<br />2007–2010<br />2010-2014<br />2014-2015<br />2015-մ.ժ. | ակումբ ={{դրոշ|Արգենտինա}}[[Ռոսարիո Ցենտրալ ՖԱ|Ռոսարիո Ցենտրալ]]<br />{{դրոշ|Պորտուգալիա}}[[Բենֆիկա ՖԱ|Բենֆիկա]]<br />{{դրոշ|Իսպանիա}}[[Ռեալ Մադրիդ ՖԱ|Ռեալ Մադրիդ]]<br />{{դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]<br />{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Պարի Սեն-Ժերմեն]] | խաղ(գոլ) =35 (6)<br />76 (7)<br />124 (22)<br />21 (3)<br />60 (16) | ազգային տարի = 2008-ներկա | ազգային թիմ = {{դրոշ|Արգենտինա}} [[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինա]] | ազգային խաղ(գոլ) =71 (16) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = 23:12, 14 Սեպտեմբեր,2014 (UTC) | հավաքականի ըստ = 3 Սեպտեմբեր, 2014 (UTC) }} '''Անխել Ֆաբիան Դի Մարիա Էռնանդես''' ({{lang-es|Ángel Fabián Di María Hernández}}, {{ԱԾ}}), [[Արգենտինա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, կիսապաշտպան, հանդես է [[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինայի հավաքականում]]։ == Ակումբային կարիերա == === Ռոսարիո Ցենտրալ === Դի Մարիան սկսել է իր պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային կարիերան 2005 թվականին, երբ նա իր դեբյուտը նշեց Ռոսարիո Ցենտրալ ֆուտբոլային ակումբում։ 2007 թվականի հունվարին, նա կարող էր խաղալ Ռուսաստանի Պրեմիեր Լիգան ներկայացնող Ռուբին Կազան ֆուտբոլային ակումբում։ Սկզբում նա համաձայնեց, բայց դրանից հետո, նա փոխեց իր միտքը և մերժեց առաջարկը<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հունվարի 24 |title=Kurban Berdyev's press conference |url=http://www.rubin-kazan.ru/press-conferences/e092510adcb44c179ed1842ee50bf15e.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031041032/http://www.rubin-kazan.ru/press-conferences/e092510adcb44c179ed1842ee50bf15e.html |archive-date=2007 թ․ հոկտեմբերի 31 |accessdate=2008 թ․ ապրիլի 2 |publisher=FC Rubn official website |language=Russian}}</ref>։ Իսկ դրանից հետո նրա ուշագրավ ելույթները ՖԻՖԱ Մ-20 Աշխարհի Առաջնությունում թույլ տվեց, որ Եվրոպական թիմերը սևերեն ուշադրությունը նրա վրա, և վերջում նա տեղափոխվեց [[Բենֆիկա (ֆուտբոլային ակումբ)|Բենֆիկա]]։ === Բենֆիկա === [[Պատկեր:Ángel Di María.jpg|մինի|100px|ձախից|Դի Մարիան Բենֆիկայի կազմում 2007 թվականին]] Դի Մարիան տեղափոխվեց Պորտուգալական Բենֆիկա 2007 թվականի հուլիսին, նա ակումբում խաղում էր որպես կիսապաշտպան։ === Ռեալ Մադրիդ === Դի Մարիան Ռեալ Մադրիդ տեղափոխվեց 2010 թվականի հունիսի 28-ին 25.000.000 եվրոի դիմաց։ Տեղափոխվելուց հետո նա հայտարարեց. «Ես շատ ուրախ եմ, որ դարձել եմ Ռեալի ֆուտբոլիստ։ Շատ երկար ժամանակ երազում էի դառնալ Եվրոպական առաջատար առաջնությունների ֆուտբոլիստ։ Այս փաստը ինձ ավելի մեծ ուժ կտա Արգենտինայի հավաքականի խաղերում և Աստված տա, որ ես [[Մադրիդ]] վերադառնամ որպես չեմպիոն»։ Ռեալի կազմում իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 28-ին «Մալյորկայի» դեմ, իսկ առաջին գոլը Ռեալի կազմում խփեց Սեպտեմբերի 18-ին [[Ռեալ Սոսիեդադ ՖԱ|Ռեալ Սոսիեդադի]] դարպասին։ 10 օր հետո նա խփեց իր առաջին գնդակը [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների Լիգայում]] «Օսեր» Ֆուտբոլային ակումբին, որը հաղթանակ բերեց Ռեալին։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 19-ին Դի Մարիան գոլ խփեց [[Սևիլյա ՖԱ|Սևիլյային]], որը նույնպես հաղթանակ բերեց Ռեալին։ 3 օր հետո նա 3 գոլային փոխանցում կատարեց [[Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ]]ի շրջանակներում. մեկը [[Կրիշտիանու Ռոնալդու|Կրիշտիանու Ռոնալդուին,]] 2-ը [[Կարիմ Բենզեմա]]յին։ 2014 թվականի Չեմպիոնների լիգայի եզրափակիչ խաղում Դի Մարիան հիանալի խաղ ցուցաբերեց։ Նա իր ներդրումը ունեցավ [[Ատլետիկո Մադրիդ]]ին հաղթելու մեջ (4-1)։ === Մանչեսթեր Յունայթեդ === 2014 թվականի Օգոստոսի 26-ին Դի Մարիան 5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]ի հետ։ Տրանսֆերի արժեքը՝ 59,7 միլիոն ֆունտ ստեռլինգ, որը դարձավ ռեկորդային անգլիական ակումբների համար։ Թիմում Դի Մարիան ստացավ «7» համարը։ Իր դեբյուտային խաղը նա անցկացրեց օգոստոսի 30-ին [[Բըռնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բըռնլի]] ակումբի դեմ։ Իսկ իր առաջին գոլը նա խփեց սեպտեմբերի 14-ին [[Քուինս Պարկ Ռեյնջերս]] ի դարպասին, և այդ խաղի ժամանակ նա նաև կատարեց մեկ գոլային փոխանցում [[Խուան Մատա]]յին։ Նոյեմբերի 29-ին [[Հալլ Սիթի]]ի հետ խաղում արգենտինացին վնասվածք ստացավ և ստիպված եղավ մի քանի խաղ բաց թողնել։ Հունվարի 4-ին Դի Մարիան վերադարձավ խաղադաշտ և [[Յովիլ Թաուն]]ի դեմ խաղում փոխարինեց [[Ռադամել Ֆալկաո]]ին և 90-րդ րոպեին գոլի հեղինակ դարձավ ամրապնդելով Մանչեսթեր Յունայթեդի հաղթանակը (2-0)։ === Պարի Սեն–Ժերմեն === «Մանչեստր Յունայթեդ»-ում անհաջող մրցաշրջանից հետո Անխել Դի Մարիան որոշեց հեռանալ [[Անգլիա]]յից և 2015 թվականի օգոստոսի 6-ին Դի Մարիան դարձավ [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ի ֆուտբոլիստ, կնքելով պայմանագիր մինչև 2019 թվական։ Տրանսֆերն արժեցավ 63.000.000 եվրո։ Եվ այժմ Դի Մարիան ՊՍԺ-ի հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ է։ Վիճակագրության ներկայացում {{updated|2017 թվական, հունվարի 20}} {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<big>Ակումբային կարիերա</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=140|Ակումբ !rowspan="2"|Եղանակ !colspan="2"|Լիգա !colspan="2"|Գավաթ<br />Երկրներ<ref>[[Кубок Португалии по футболу|Պորտուգալիաի գավաթ]], [[Կոպա դել Ռեյ|Իսպանիաի գավաթ]], [[Кубок Англии по футболу|Անգլիաի գավաթ]].</ref> !colspan="2"|Գավաթ լիգայի<ref>[[Кубок португальской лиги по футболу|Պորտուգալիաի լիգաի գավաթ]], [[Լիգայի ֆուտբոլային գավաթ]].</ref> !colspan="2"|Մայր.<br />խաղեր<ref>Գավաթ Լիբերտադորեսի, ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա, Գավաթ УЕФА,ՈՒԵՖԱՅԻ լիգա Եվրոպա .</ref> !colspan="2"|Այլ<ref>[[Իսպանիաի ֆուտբոլային սուպեռ գավաթ|Իսպանիաի սուպեռ գավաթ]] .</ref> !colspan="2"|Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ |- |rowspan=3 align=center valign=center|'''[[Ռոսարիո Սենտրալ]]''' |align="center"|2005/06 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !14 !0 |- |align="center"|2006/07 |align="center"|25 |align="center"|6 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !25 !6 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 35 !! 6 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 4 !! 0 !! 0 !! 0 !! 39 !! 6 |- |rowspan=4 align=center valign=center|'''[[Բենֆիկա (Ֆուտբոլային ակումբ, Լիսսաբոն)|Բենֆիկա]]''' |align="center"|[[Чемпионат Португалии по футболу 2007/2008|2007/08]] |align="center"|26 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|11 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !45 !1 |- |align="center"|[[Պորտուգալիաի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2008/2009|2008/09]] |align="center"|24 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !35 !4 |- |align="center"|[[Պորտուգալիաի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2009/2010|2009/10]] |align="center"|26 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|13 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 !44 !10 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 76 !! 7 !! 7 !! 0 !! 12 !! 2 !! 29 !! 6 !! 0 !! 0 !! 124 !! 15 |- |rowspan=6 align=center valign=center|'''[[Ռեալ Մադրիդ (Ֆուտբոլային ակումբ)|Ռեալ Մադրիդ]]''' |align="center"|[[Իսպանիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2010/2011|2010/11]] |align="center"|35 |align="center"|6 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|10 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 !53 !9 |- |align="center"|[[Իսպանիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2011/2012|2011/12]] |align="center"|23 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|7 |align="center"|2 |align="center"|2 |align="center"|0 !32 !7 |- |align="center"|[[Իսպանիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2012/2013|2012/13]] |align="center"|32 |align="center"|7 |align="center"|7 |align="center"|1 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|11 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|1 !52 !9 |- |align="center"|[[Իսպանիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2013/2014|2013/14]] |align="center"|34 |align="center"|4 |align="center"|7 |align="center"|4 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|11 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 !52 !11 |- |align="center"|[[Իսպանիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2014/2015|2014/15]] |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 !1 !0 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 124 !! 22 !! 22 !! 5 !! 0 !! 0 !! 39 !! 8 !! 5 !! 1 !! 190 !! 36 |- |rowspan=2 align=center valign=center|'''[[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]''' |align="center"|[[ФК «Մանչեսթեր Յունայթեդ» եղանակը 2014/2015|2014/15]] |align="center"|27 |align="center"|3 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|− |align="center"|− |align="center"|0 |align="center"|0 !32 !4 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 27 !! 3 !! 5 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 32 !! 4 |- |rowspan=3 align=center valign=center|'''[[Պարի Սեն-Ժերմեն]]''' |align="center"|[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2015/2016|2015/16]] |align="center"|29 |align="center"|9 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|2 |align="center"|10 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|0 !48 !14 |- |align="center"|[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլային չեմպիոնատ 2016/2017|2016/17]] |align="center"|16 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 !24 !4 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 45 !! 10 !! 5 !! 1 !! 5 !! 2 !! 15 !! 5 !! 2 !! 0 !! 72 !! 18 |- style="background:beige" !colspan="2"|Ամբողջ կարիերան !307!!48!!39!!7!!17!!4!!87!!19!!7!!1!!457!!79 |} == Ձեռքբերումներ == '''<big>Թիմային</big>''' {{դրոշ|Պորտուգալիա|20px}} '''[[Բենֆիկա (ֆուտբոլային ակումբ, Լիսաբոն)|Բենֆիկա]]''' * [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Պորտուգալիայի չեմպիոն]] – 2009/10 * Պորտուգալական լիգայի գավաթի դափնեկիր ('''2''') – 2008/09, 2009/10 {{դրոշ|Իսպանիա|20px}} '''[[Ռեալ Մադրիդ]]''' * [[Լա Լիգա|Իսպանիայի չեմպիոն]] – [[Լա Լիգա 2011-12|2011/12]] * [[Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ|Իսպանիայի գավաթի դափնեկիր]] ('''2''') – [[Կոպա դել Ռեյ 2010-11|2010/11]], [[Կոպա դել Ռեյ 2013-14|2013/14]] * [[Սուպերկոպա դե Իսպանիա|Իսպանիայի սուպերգավաթի]] դափնեկիր – [[Սուպերկոպա դե Իսպանիա 2012|2012]] * ՈՒԵՖԱ Չեմպիոների լիգայի հաղթող – 2013/14 * ՈՒԵՖԱ սուպերգավաթի դափնեկիր – 2014 {{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} ՊՍԺ * Ֆրանսիայի չեմպիոն – [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|2015/2016]], 2017/18 * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] դափնեկիր – 2015/16, 2016/17, 2017/18 * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթի]] դափնեկիր – 2015/16, 2016/17, 2017/18 * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի սուպերգավաթ|Ֆրանսիայի սուպերգավաթի]] դափնեկիր – 2016, 2017, 2018 {{դրոշ|Արգենտինա|20px}} '''Արգենտինա''' * Աշխարհի երիտասարդական առաջնության հաղթող – 2007 * [[Ամառային օլիմպիական խաղեր|Օլիմպիական չեմպիոն]] – [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2008|2008]] * Աշխարհի առաջնության եզրափակչի մասնակից – 2014 * Ամերիկայի գավաթի եզրափակչի մասնակից ('''2''') – 2015, 2016 '''<big>Լավագույն</big>''' * Տարվա ֆուտբոլիստ Արգենտինայում – 2014 * Իսպանիայի առաջնության լավագույն Ասիստենտ – 2013/14 * Ֆրանսիայի առաջնության լավագույն ասիստենտ – 2015/2016 * ՈՒԵՖԱ չեմպիոների լիգայի եզրափակչի լավագույն խաղացող – 2014 * ՈՒԵՖԱ առաջնության լավագույն ասիստենտ – 2013/14 * Ընդգրկվել է ՈՒԵՖԱ չեմպիոնների լիգայի խորհրդանշական հավաքականի կազմում – 2013/14 * Ընդգրկվել է աշխարհի առաջնության խորհրդանշական հավաքականի կազմում – 2014 * Ընդգրկվել է աշխարհի առաջնության խորհրդանշական հավաքականի կազմում ըստ ՈՒԵՖԱ – 2014 * Ընդգրկվել է աշխարհի առաջնության խորհրդանշական հավաքականի կազմում ըստ ՖԻՖԱ – 2014 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:դի Մարիա, Անխել}} [[Կատեգորիա:1988 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2008 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Փետրվարի 14 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռոսարիո Սենտրալի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] n0wlo139perkphjoxqj39hibvhnw2ms 0 53583 10715978 10400160 2026-03-28T05:08:14Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Գրոնինգենի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Գրեմիոյի ֆուտբոլիստներ]] 10715978 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Լուիս Ալբերտո Սուարես | պատկեր =[[Պատկեր:Luis Suarez FCB 2014.jpg|250px]] | ամբողջական անուն = Luis Alberto Suárez Díaz | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = | ծննդյան քաղաք = [[Սալտո]] | ծննդյան երկիր = {{Դրոշ|Ուրուգվայ}} | հասակ = 1.81 մ. | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ներկա ակումբ = Club Nacional De Football ] | համար = 9 | երիտ տարիներ =2003-2005 | երիտ ակումբ = Նասիոնալ | տարի = 2005-2006<br />2006-2007<br />2007-2011<br />2011-2014<br />2014-ներկա | ակումբ = {{Դրոշ|Ուրուգվայ}}[[Նասիոնալ]]<br />{{Դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Գրոնինգեն]]<br />{{Դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Այաքս]]<br />{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]<br />{{Դրոշ|Իսպանիա}}[[Բարսելոնա ՖԱ|Բարսելոնա]] | խաղ(գոլ) = 29 (12)<br />29 (10)<br />110 (81)<br />110 (69)<br />76 (66) | ազգային տարի =2007 - ներկա | ազգային թիմ = {{Դրոշ|Ուրուգվայ}} [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայ]] | ազգային խաղ(գոլ) = 82 (43) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Լուիս Ալբերտո Սուարես Դիաս''' ({{lang-en|Luis Alberto Suárez Díaz}}, {{ԱԾ}}, [[Ուրուգվայ]]), ուրուգվայցի ֆուտբոլիստ, հարձակվող, Բրազիլիական «[[Գրեմիո (ֆուտբոլային ակումբ, Գրեմիո)|Գրեմիո]]» և [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի խաղացող։ Սուարեսը «Նասիոնալ» ակումբի սան է, որի կազմում 2006 թվականին դարձել է Ուրուգվայի առաջնության հաղթող։ 19 տարեկանում տեղափոխվեց հոլանդական [[Էրեդիվիզի]]ի (Նիդերալանդների ֆուտբոլի բարձրագույն առաջնություն) «[[Գրոնինգեն]]» ակումբ։ 2007 թվականին տեղափոխվել է Ամստերդամի [[Այաքս ՖԱ|«Այաքս»]]։ 2008/09 մրցաշրջանում իր ակումբում ճանաչվել է տարվա լավագույն խաղացող։ Հաջորդ մրցաշրջանում դարձավ թիմի ավագը. այդ ժամանակ նա խփեց 35 գոլ 33 խաղերում և ճանաչվեց Նիդերլանդների տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ Բոլոր առաջնություններում [[Այաքս (ֆուտբոլային ակումբ, Ամստերդամ)|«Այաքս»]]ի կազմում անցկացրած խաղերում նա այդ տարի աչքի է ընկել 49 անգամ, նաև ակումբի հետ նվաճել է [[Նիդերլանդների գավաթ]]ը։ 2010/11 մրցաշրջանում նա իր հարյուրերորդ գոլը խփեց թիմի կազմում, ինչով հավասարվեց [[Դենիս Բերգկամպ]]ին, [[Յոհան Կրոյֆ]]ին և [[Մարկո վան Բաստեն]]ին։ 2011 թվականի հունվարին 26,5 միլիոն [[եվրո]]յով տեղափոխվեց անգլիական [[Լիվերպուլ ՖԱ|«Լիվերպուլ»]]։ Այդ տարի նա թիմին օգնեց 12-րդ հորիզոնականից բարձրանալ 6-րդ հորիզոնական։ 2012 թվականի [[փետրվարի 26]]-ին Լուիսը շահեց «կարմիրների» թիմում իր միակ մրցանակը՝ Ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։ 2014 թվականի ապրիլին դարձավ առաջին ոչ եվրոպացին, որը Ֆուտբոլային լրագրողների ասոցիացիայի կողմից ճանաչվեց տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ և ՊՖԱ-ի ֆուտբոլիստների վարկածով տարվա լավագույն խաղացող<ref>{{Cite web |title=Луис Суарес признан игроком года в Англии |url=http://m.rg.ru/2014/04/28/suares-site.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202033811/http://m.rg.ru/2014/04/28/suares-site.html |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref><ref>[http://football.sport.ua/news/222908 Суарес - лучший игрок сезона в АПЛ]</ref>։ 2014 թվականի [[Ոսկե գնդակ]]ի հավակնորդներից էր (31 գոլ)։ 2014 թվականի հուլիսին հարձակվողը 81 միլիոն [[եվրո]]յի դիմաց տեղափոխվեց կատալոնական [[Բարսելոնա ՖԱ|«Բարսելոն»]]։ Սուարեսի տրանսֆերը դարձավ ակումբի պատմության ամենաթանկարժեք տրանսֆերը և երրորդը աշխարհի ֆուտբոլի պատմության մեջ<ref>[http://www.rg.ru/2014/07/04/suares-site-anons.html Трансфер Суареса в «Барселону» станет самым дорогим в истории клуба]</ref><ref>{{Cite web |title=Топ-10 самых дорогих трансферов в истории футбола |url=http://goal.net.ua/encyclopedia/73468.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114323/http://goal.net.ua/encyclopedia/73468.html |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 2 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref>։ «Կապտանռնագույնների» կազմում անցկացրած իր առաջին մրցաշրջանում դարձավ ոսկե հետ-թրիկի հեղինակ, հաղթեց [[Լա Լիգա|Իսպանիայի առաջնություն]]ում, [[Իսպանիայի գավաթ]]ի առաջնությունում և [[Չեմպիոնների Լիգա]]յում։ Սուարեսը 2007 թվականին հրավիրվեց [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայի հավաքական]]՝ մասնակցելու 2007 թվականին անցկացվող մինչև 20 տարեկանների աշխարհի առաջնությանը։ 2007 թվականի [[փետրվարի 8]]-ին հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշեց [[Կուլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կուլումբիայի հավաքական]]ի դեմ խաղում (3։1)։ 2010 թվականին հավաքականի կազմում նշանակալի դեր ունեցավ։ Նրանք [[Աշխարհի առաջնություն 2010|աշխարհի առաջնությունում]] զբաղեցրեցին 4-րդ հորիզոնականը. Սուարեսն առաջնությունում 3 գոլ խփեց, նաև խաղի ավելացված ժամանակում ձեռքով գնդակը բաց դարպասից հետ մղեց։ Այդ իսկ պատճառով էլ նա 1/4 եզրափակչում՝ [[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանայի հավաքական]]ի դեմ խաղում, դաշտից հեռացվեց։ 2011 թվականին հավաքականի կազմում հաղթեց [[Ամերիկայի Գավաթ]]ը. դա 15-րդն էր հավաքականի համար։ Առաջնությունում Սուարեսը 4 գոլ խփեց և ճանաչվեց առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2013 թվականի [[հունիսի 23]]-ին [[Տոիտայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Տոիտայի հավաքական]]ի դեմ խաղում դուբլ ձևակերպեց և դարձավ Ուրուգվայի հավաքականի պատմության լավագույն ռմբարկուն։ 2007 թվականին 20-ամյա հարձակվողը տեղափոխվեց Ամստերդամի [[Այաքս ՖԱ|«Այաքս»]], որ նրա համար 7,5 միլիոն [[Евро|€]] էր վճարել։ Ֆուտբոլիստը նոր ակումբի հետ կնքեց 5-ամյա պայմանագիր<ref>[http://football.ua/countrieselse/21750-luys-suares-pereshel-v-ajaks.html Луис Суарес перешел в «Аякс»]</ref>։ Նա իր պաշտոնական դեբյուտը նշեց [[Չեմպիոնների Լիգա]]յի խմբային փուլի երրորդ խաղում։ Նա խաղաց [[Սլավի ՖԱ|Սլավի]]ի դեմ, որի ժամանակ խաղադաշտ էր մտել առաջին րոպեներից, և աչքի ընկավ՝ վաստակելով 11 մետրանոց։ Սակայն կարմրասպիտակավուններին չհաջողվեց դուրս գալ խմբային փուլից և մասնակցել առաջնության հաջորդ խաղերին։ Նիդերլանդական առաջնությունում իր առաջին գոլը խփել է դեբյուտի ժամանակ [[Դե Գրաֆսհապ]]ի դարպասը։ Այդ հանդիպման ժամանակ Սուարեսն աչքի է ընկել նաև 3 գոլային փոխանցմամբ (խաղն ավարտվեց [[Այաքս ՖԱ|«Այաքս»]]ի հաղթանակով՝ 8։1 հաշվով)։ Ամստերդամ Արենայում իր առաջին գոլերը խփել է [[Հերենվոմ ՖԱ|Հերենվոմ]]ի դեմ խաղում, որի ժամանակ ձևակերպեց իր առաջին դուբլը [[Էրեդիվիզի]]ում<ref>{{Cite web |title=Матч в фото «Аякс»-«Херенвен» (4-1) |url=http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Match-photos-Ajax-sc-Heerenveen-41.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407012856/http://english.ajax.nl/News/Archive/Article/Match-photos-Ajax-sc-Heerenveen-41.htm |archive-date=2012 թ․ ապրիլի 7 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref>։ == Կարիերա == === Ակումբային === 2003 թվականին Սուարեսին ընդունել են երկրի ամենահայտնի երկու ակումբներից մեկի՝ «Նասիոնալի» ակադեմիա։ Երկու տարի անց նա ընդգրկվել է թիմի հիմնական կազմում։ 2005-06 մրցաշրջանում խփելով 12 գոլ՝ նա օգնեց ակումբին նվաճել հերթական չեմպիոնական տիտղոսը։ 2006 թվականին Սուարեսը 800 հազար եվրոյով տեղափոխվեց հոլանդական չափանիշներով համեստ «Գրոնինգեն» ակումբ, որի կազմում 29 խաղում խփեց 10 գոլ։ 2007 թվականին 7,5 միլիոն եվրոյով տեղափոխվեց «Այաքս», որտեղ խաղաց մինչև 2011 թվականը։ «Այաքսում» առաջին մրցաշրջանում 33 խաղում դարձավ 17 գոլի հեղինակ, իսկ 2008-09 մրցաշրջանում՝ 31 խաղում 21 գոլ առաջնության լավագույն ռմբարկուն խփել էր մեկ գոլ ավելի։ Սուարեսը հաջող անցկացրեց նաև 2009-10 սեզոնը՝ դառնալով 35 գոլի հեղինակ Էրեդիվայզիում։ 2009-ի Դեկտեմբերի 25-ին, Հոլանդիայի գավաթի խաղարկության ժամանակ, «WHC» սիրողական թիմի դեմ խաղում նա խփեց 6 գոլ, իսկ «Այաքսը» հաղթեց 14։1 հաշվով։ === «Լիվերպուլ» === [[Պատկեր:Luis Suárez Díaz.jpg|thumb|180px|Լուիս Սուարեսը «Լիվերպուլի» կազմում]] 2011 թվականի [[հունվարի 28]]-ին [[Այաքս ՖԱ|«Այաքս»]]ը պաշտոնապես հայտարարեց, որ ընդունել է [[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]ի առաջարկը՝ կապված Լուիսի տեղափոխության հետ։ Տրանսֆերի արժեքը կազմում էր 26,5 միլիոն [[Եվրո|€]]<ref>{{Cite web |date=28.01.2011 |title=Официально: «Аякс» принял предложение «Ливерпуля» |url=http://www.liverbird.ru/news/2011/1/oficialno-ajaks-prinjal-predlozhenie-liverpulja |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65uj4qB8i?url=http://www.liverbird.ru/news/2011/1/oficialno-ajaks-prinjal-predlozhenie-liverpulja |archivedate=2012 թ․ մարտի 4 |accessdate=2011 թ․ հունվարի 28 |publisher=LiverBird.ru}}</ref><ref>{{Cite web |date=28.01.2011 |title=Suarez verruilt Ajax voor Liverpool |url=http://www.ajax.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuws-artikel/Suarez-verruilt-Ajax-voor-Liverpool.htm |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65uj8BJIo?url=http://www.ajax.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuws-artikel/Suarez-verruilt-Ajax-voor-Liverpool.htm |archivedate=2012 թ․ մարտի 4 |accessdate=2011 թ․ հունվարի 28 |publisher=Officiële website van de AFC Ajax |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |date=28.01.2011 |title=Reds agree Suarez deal |url=http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/reds-agree-suarez-deal |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65ujBXbcs?url=http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/reds-agree-suarez-deal |archivedate=2012 թ․ մարտի 4 |accessdate=2011 թ․ հունվարի 28 |publisher=Official Site of Liverpool FC |language=en}}</ref>։ [[Հունվարի 30]]-ին [[Լիվերպուլ ՖԱ|«Լիվերպուլը»]] հաստատեց, որ խաղացողը հաջողությամբ անցել է բուժզննությունը և համաձայնել է պայմանագրի բոլոր կետերին<ref>[http://www.liverbird.ru/news/2011/1/suares-proshjol-medosmotr-v-liverpule «Суарес прошёл медосмотр в „Ливерпуле“»] // LiverBird.ru</ref>։ [[Հունվարի 31]]-ի երեկոյան եղավ պաշտոնական հայտարարություն այն մասին, որ Լուիսը պայմանագիր է կնքել ակումբի հետ<ref>[http://www.liverbird.ru/news/2011/1/luis-suares-7 «Луис Суарес № 7»] // Liverbird.ru</ref>։ Լիվերպուլում նա ստացավ 7 համարը, որը ժամանակին կրել էր ակումբի գլխավոր մարզիչ [[Կեննի Դալգլիշ]]ը։ Ուրուգվայցին Լիվերպուլի կազմում իր առաջին գոլը խփել է իր դեբյուտային խաղում։ Նրանք խաղում էին [[Ստոկ Սիթի|«Սթոք Սիթի»]]ի դեմ<ref>[http://www.liverbird.ru/news/2011/2/suares-debyutiruet-segodnja «Суарес дебютирует сегодня»] // LiverBird.ru</ref><ref>[http://www.liverbird.ru/match/4124 «Ливерпуль - Стоук Сити»] // Liverbird.ru</ref>։ 2011 թվականի [[մարտի 6]]-ին օգնեց Լիվերպուլին հաղթել [[Մանչեսթեր Յունայթեդ ՖԱ|«Մանչեսթեր Յունայթեդ»]]ին 3։1 հաշվով։ Իր ներդրումն ունեցավ «մերսիսայդականների» խփած բոլոր երեք գոլերում։ [[Մարտի 20]]-ին Լուիս Սուարեսը [[Սանդերլենդ ՖԱ|«Սանդերլենդի»]] դեմ խաղում կարմիրներին հաղթանակ բերեց. խաղավերջում հեռահար հարվածով արդյունավետ գոլ խփեց։ Մարտ ամսին Լուիսը Standard Chartered բանկի հովանավորների վարկածով «Լիվերպուլի» լավագույն խաղացողն էր։ Նման մրցանակ Լուիսը ստացավ մայիսին, սեպտեմբերին, հոկտեմբերին և դեկտեմբերին։ 2013 թվականի [[ապրիլի 21]]-ին անգլիական [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]յի 34-րդ տուրի շրջանակներում կայացավ [[Լիվերպուլ ՖԱ|«Լիվերպուլ»]]-[[Չելսի ՖԱ|«Չելսի»]] հանդիպումը, որի ժամանակ երկրորդ խաղակեսում Սուարեսը կծեց հակառակորդի պաշտպան [[Բրանիսլավ Իվանովիչ]]ի ձեռքը<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 21 |title="Кусающийся" Суарес уже вряд ли сыграет в этом сезоне, считает Реднапп |url=http://rsport.ru/football/20130421/658309220.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6GDduR4aU?url=http://rsport.ru/football/20130421/658309220.html |archivedate=2013 թ․ ապրիլի 28 |accessdate=2013 թ․ ապրիլի 22 |publisher=Р-Спорт}}</ref>։ Խախտումն ավարտվեց մրցավարի զգուշացմամբ, և Սուարեսը պատիժ չկրեց (նա այդ ժամանակ դեղին քարտ ուներ)։ Խաղավերջում ավելացված 7 րոպեում հարձակվողը գոլ խփեց և «Լիվերպուլին» բերեց 1 միավոր։ Խաղից հետո Սուարեսը ներողություն խնդրեց Իվանովիչից։ 2010 թվականի նոյեմբերին անցկացվեց խաղ [[Այաքս (ֆուտբոլային ակումբ, Ամստերդամ)|Այաքս]]ի հետ, Սուարեսի որակազրկված 7 խաղերի թիվը ավարտվել էր, սակայն նա կրկին կծեց հակառակորդին՝ այս անգամ [[Օտմանա Բակկալա]]յին<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 22 |title=Футболист "Ливерпуля" Суарес извинился перед Ивановичем за укус |url=http://rsport.ru/football/20130422/658362741.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6GDdz9pOV?url=http://rsport.ru/football/20130422/658362741.html |archivedate=2013 թ․ ապրիլի 28 |accessdate=2013 թ․ ապրիլի 22 |publisher=Р-Спорт}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 23 |title=Футболист Суарес так и не научился контролировать эмоции - Баккал |url=http://rsport.ru/football/20130423/658663650.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6GDe3JFHX?url=http://rsport.ru/football/20130423/658663650.html |archivedate=2013 թ․ ապրիլի 28 |accessdate=2013 թ․ ապրիլի 23 |publisher=Р-Спорт}}</ref>։ [[Ապրիլի 24]]-ին Անգլիայի Ֆուտբոլային ասոցիացիան Սուարեսին կծելու համար որակազրկեց Պրեմիեր Լիգայի 10 խաղով<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 24 |title=Форвард "Ливерпуля" Суарес дисквалифицирован на 10 матчей за укус |url=http://rsport.ru/football/20130424/658887908.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6GDe791e4?url=http://rsport.ru/football/20130424/658887908.html |archivedate=2013 թ․ ապրիլի 28 |accessdate=2013 թ․ ապրիլի 24 |publisher=Р-Спорт}}</ref>։ Սուարեսը [[Պրեմիեր Լիգա 2012-13 (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայի 2012/2013 մրցաշրջան]]ում անցկացրեց 33 հանդիպում, որի ժամանակ 23 գոլ հեղինակեց և կատարեց 10 արդյունավետ փոխանցում։ 2013 թվականի [[դեկտեմբերի 20]]-ին Սուարեսը երկարաձգեց իր պայմանագիրը [[Լիվերպուլ ՖԱ|«Լիվերպուլի»]] հետ, դարձավ «մերսիսայդցիների» ակումբի պատմության ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը. նրա շաբաթական աշխատավարձը կազմում իր 200 հազար ֆունտ ստերլինգ<ref>[http://bigtransfers.ru/122-luis-suares-prodlil-svoe-soglashenie-s-liverpulem.html Луис Суарес продлил свое соглашение с «Ливерпулем»]</ref>։ Ուրուգվայցու նոր պայմանագրում հայտնվեց մի կետ, որ այլ ակումբ նրա իրավունքները կարող է գնել 100 միլիոն ֆունտ ստերլինգով, իսկ անգլիական այլ ակումբ՝ 130 միլիոն ֆունտ ստերլինգով<ref>[http://bigtransfers.ru/151-suares-mozhet-pokinut-liverpul-za-100-mln-funtov.html Суарес может покинуть «Ливерпуль» за 100 млн фунтов]</ref><ref>[http://www.mirror.co.uk/sport/football/transfer-news/luis-suarezs-liverpool-release-clause-2958816 Luis Suarez’s Liverpool release clause is a staggering £100million - or £130million for a Premier League club]</ref>։ 2014 թվականի հունվարի 1-ին Սուարեսը «Հալլ Սիթիի» դեմ տնային խաղում խփեց իր 20-րդ գոլը անգլիական Պրեմիեր Լիգայի 15 խաղերում՝ դրանով սահմանելով առաջնության նոր ռեկորդ։ Մրցաշրջանի արդյունքում ուրուգվայցին դարձավ առաջնության լավագույն ռմբարկու՝ 33 հանդիպումներում հեղինակելով 31 գոլ։ === «Բարսելոնա» === ==== Տրանսֆեր ==== 2014 թվականի [[հուլիսի 11]]-ին պաշտոնական կայքերը հայտարարեցին, որ [[Բարսելոնա ՖԱ|Բարսելոնա]]յի և [[Լիվերպուլ ֆա|Լիվերպուլ]]ի միջև կնքվել է պայմանագիր Սուարեսի տեղափոխության վերաբերյալ<ref>{{Cite web |title=LFC statement: Suarez to leave |url=http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/166178-lfc-statement-suarez-to-leave |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140711215817/http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/166178-lfc-statement-suarez-to-leave |archive-date=2014 թ․ հուլիսի 11 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref><ref>[http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/fc-barcelona-and-liverpool-fc-have-reached-an-agreement-for-the-transfer-of-luis-suarez FC Barcelona and Liverpool FC have reached an agreement for the transfer of Luis Suárez]</ref>։ Ուրուգվայցու պայմանագրի ժամկետը 5 տարի էր։ Տրանսֆերի արդյունքը գնահատվում էր 81 միլիոն [[Եվրո|€]]։ Լուիս Սուարեսը դարձավ 10-րդ ուրուգվայցին, որ տեղափոխվել է կատալոնական ակումբ<ref>[http://www.fc-barca.com/news/luis_suares_17_j_urugvaec_v_fk_barselona/2014-08-05-92 Луис Суарес, 17-й уругваец в ФК «Барселона»]</ref>։ Բարսելոնայում Սուարեսը վերցրեց 9 համարը, որով հանդես է գալիս նաև [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայի հավաքականի]] կազմում։ Տրանսֆերից հետո Լուիսն ասաց. {{քաղվածքի սկիզբ}} «Լիվերպուլը» արեց ամեն ինչ, որ ես մնամ ակումբում, սակայն Իսպանիայում ապրելն իմ երազանք է<ref>[http://www.liverpoolfc.com/news/latest-news/166181-statement-from-luis-suarez. Statement from Luis Suarez]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ {{քաղվածքի վերջ}} Սուարեսի տրանսֆերը ակումբի պատմության համար ամենաթանկն էր և իր արժեքով երրորդն էր ֆուտբոլի պատմության մեջ։ ==== 2014/2015 մրցաշրջան ==== Սուարեսն իր դեբյուտը նշեց [[2014]] թվականի [[օգոստոսի 18]]-ին [[Ժոան Գամպերի գավաթ]]ում՝ մեքսիկական «Լեոնի» դեմ անցկացրած խաղի ժամանակ, որն ավարտվեց 6։0 հաշվով<ref>[http://www.gazeta.ru/sport/news/2014/08/19/n_6405905.shtml Луис Суарес дебютировал за «Барселону»]</ref><ref>[http://tass.ru/sport/1387107 Уругвайский футболист Луис Суарес дебютировал за «Барселону»]</ref>։ Ուրուգվայցին դուրս եկավ խաղադաշտ [[Ռաֆինիա Ալկանտարա|Ռաֆինիա]]յի փոխարեն։ Որակազրկման պատճառով Լուիսը չկարողացավ մասնակցել հոկտեմբեր ամսվա խաղերին, բայց որպեսզի օգնի թիմին, խաղաց [[Բարսելոնա Բ]]-ում։ Այդպես ուրուգվայցին խաղաց Ինդոնեզիայի հավաքականի դեմ Ուրուգվայի պատանեկան թիմի կազմում և պահեստային թիմի օգտին խփեց 2 գոլ<ref>[http://football.ua/spain/250085-suares-oformil-dubl-za-barselonu-b.html Суарес оформил дубль за Барселону Б]</ref>։ [[Հոկտեմբերի 25]]-ին, Իսպանիայի առաջնության շրջանակներում, [[Սանտյագո Բերնաբեու մարզադաշտ|«Սանտյագո Բերնաբեու»]] մարզադաշտում կայացած [[Ռեալ Մադրիդ|մադրիդի «Ռեալ»]]ի դեմ խաղում Սուարեսը պաշտոնական խաղում իր նորամուտը նշեց<ref>[http://www.championat.com/football/news-1963392-luis-suares-debjutiruet-za-barselonu-v-matche-s-realom.html Луис Суарес дебютирует за «Барселону» в матче с «Реалом»]</ref><ref>[http://www.sport.ru/football/Suares_Debyut_za_Barsu_v_matche_s_Realom_eto_sudba/article255345/Суарес: "Дебют за "Барсу" в матче с "Реалом" – это судьба"]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Հարձակվողը խաղադաշտ մտավ առաջին իսկ րոպեներից և գոլային փոխանցում կատարեց [[Նեյմար]]ին, սակայն պարտվեցին 1։3 հաշվով։ Նոյեմբերի 5-ին [[Չեմպիոնների Լիգա|ՉԼ]]-ի շրջանակներում կայացած Ամստերդամի [[Այաքս ՖԱ|«Այաքս»]]ի դեմ խաղում [[Բարսելոնա ՖԱ|«Բարսելոնը»]] հաղթեց 0։2 հաշվով։ 3 օր անց երկրորդ խաղակեսում դուրս եկավ խաղադաշտ և կատարեց 2 գոլային փոխանցում, ինչը օգնեց կապտանռնագույններին հաղթել 2։1 հաշվով։ Նոյեմբերի 25-ին Սուարեսը իր նոր ակումբում խփեց իր առաջին գոլը. դա Չամպիոնների Լիգայում կայացած ԱՊՈԵԼ-ի դեմ խաղն էր (0։4)։ Դեկտեմբերի 10-ին Չեմպիոնների Լիգայի շրջանակներում կայացած խմբային փուլի վերջին՝ ՊՍԺ-ի դեմ խաղում կատարեց 1 գոլային փոխանցում և 1 գոլ խփեց, ինչը թույլ տվեց կատալոնական ակումբին դուրս գալ խմբից առաջին հորիզոնականով (3։1)։ Առաջնությունում առաջին գոլը խփել է [[դեկտեմբերի 20]]-ին 16-րդ տուրի շրջանակներում կայացած «Կորդոբայի» դեմ կայացած խաղում։ Հանդիպումն ավարտվեց կապտանռնագույնների օգտին (5։0)։ [[Հունվարի 9]]-ին առաջին անգամ աչքի ընկավ Իսպանիայի գավաթում, խփելով «Էլչեի» դարպասին խփված 5 անպատասխան գնդակներից մեկը<ref>[http://www.rg.ru/2015/01/09/barselona-site.html «Барселона» разгромила «Эльче» в Кубке Испании]</ref>։ Հունվարի 11-ին Մադրիդի «Ատլետիկոյի» դարպասին խփեց հաղթական գոլ, նաև գոլային փոխանցում կատարեց Նեյմարին։ Խաղի ադրյունքում կատալոնացիները տարան 3։1 հաշվով վստահ հաղթանակ<ref>[http://sport.rbc.ru/article/246565/ «Барселона» уверенно переиграла «Атлетико» в Примере]</ref>։ Փետրվարի 15-ին Պրեմիերայի 23-րդ տուրում կայացած «Լևանտեի» դեմ խաղում Սուարեսը 67-րդ րոպեին դուրս եկավ խաղադաշտ և խփեց գեղեցիկ գոլ. նա Ադրիանոյի փոխանցումից հետո շրջադարձ գոլ խփեց և սահմանեց վերջնական 5։0 հաշիվ<ref>[http://sport.rbc.ru/news/251004/ «Барселона»-«Леванте» 5:0]</ref><ref>[http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Evropejskie_chempionaty/spbnews_NI517007_Gol_Suaresa__vne_konkurencii Гол Суареса - вне конкуренции]</ref><ref>[http://www.dni.ru/sport/2015/2/16/295042.html Суарес забил чудо-гол в чемпионате Испании]</ref>։ [[Փետրվարի 24]]-ին Բարսելոնայի կազմում իր առաջին դուբլը ձևակերպեց, դա Չեմպիոնների լիգայի 1/8-րդ եզրափակչի շրջանակներում կայացած «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ի» դեմ խաղն էր։ Ուրուգվայցու շնորհիվ «Էտիհադ» մարզադաշտում կապտանռնագույնները տարան կարևոր հաղթանակ (2։1)<ref>[http://www.dp.ru/a/2015/02/25/Barselona_obigrala_Man/ «Барселона» обыграла «Манчестер Сити» со счетом 2:1]</ref><ref>{{Cite web |title=Луис Суарес стал героем матча «Манчестер Сити»-«Барселона» |url=http://m.rg.ru/2015/02/26/suares.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202031739/http://m.rg.ru/2015/02/26/suares.html |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref>։ [[Փետրվարի 28]]-ին [[Գրանադա ՖԱ|«Գրանադայի»]] դեմ խաղում աչքի ընկավ 1 գոլով և 1 գոլային փոխանցմամբ՝ կատալոնացիներին բերելով հաղթանակ (3։1)<ref>[http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Evropejskie_chempionaty/Ispaniya/spbnews_NI519735_Suares_prines_Barse_tri_ochka_v_Granade Суарес принес «Барсе» три очка в Гранаде]</ref>։ [[Մարտի 4]]-ին Իսպանիայի գավաթի կիսաեզրափակչում՝ «Վիլյառեալի» դեմ խաղում, խփեց հաղթական գոլ, իսկ [[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|«Բարսելոնը»]] 7 տարում 4-րդ անգամ դուրս եկավ առաջնության եզրափակիչ<ref>[http://www.rg.ru/2015/03/05/barselona-vilyareal-site.html «Барселона» вышла в финал Кубка Испании]</ref>։ Մարտի 8-ին, 26-րդ տուրի շրջանակներում կայացած «Ռայո Վալյեկանոյի» դեմ խաղում խփված 4 գոլերից երկուսը Լուիսը խփեց, Պրեմիերայում ձևակերպեց իր առաջին դուբլը, խփեց հանդիպման 5-րդ և 91-րդ րոպպեներին։ Վաստակեց 11 մետրանոց և դարձավ գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>[http://sport.rbc.ru/article/252113/ «Барселона» разгромила «Райо Вальекано» и вышла в лидеры Примеры]</ref>։ Այդ հաղթանակը կատալոնացիներին օգնեց առաջնության աղյուսակում դուրս գալ առաջին հորիզոնական։ Մարտի 22-ին «[[Կամպ Նոու]]» մարզադաշտում կայացած «Էլ Կլասիոկոյի» ժամանակ Կասիլյասի դարպասը հաղթական գոլ խփեց, ձևակերպեց խաղի վերջնական 2։1 հաշիվ (հօգուտ Բարսելոնայի)<ref>[http://sport.rbc.ru/article/253097/ «Барселона» на своем поле обыграла «Реал». Видеообзор]</ref><ref>{{Cite web |title=«Барселона» переиграла «Реал» в «Эль-Класико», Суарес забил победный гол |url=http://smotrisport.tv/news/football/22613-barsyelona-pyeryeigrala-ryeal-v-el-klasiko-suaryes-zabil-pobyednyy-gol.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404134533/http://smotrisport.tv/news/football/22613-barsyelona-pyeryeigrala-ryeal-v-el-klasiko-suaryes-zabil-pobyednyy-gol.html |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 4 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref><ref>{{Cite web |title=«Барселона» - «Реал» - 2:1. Обзор матча |url=http://www.championat.com/football/article-218821-barselona--real-obzor-matcha--21.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201212054/http://www.championat.com/football/article-218821-barselona--real-obzor-matcha--21.html |archive-date=2016 թ․ փետրվարի 1 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref>։ Ապրիլի 8-ին առաջնությունում իր երկրորդ դուբլն ձևակերպեց, երկուսնել Ալմերիայի դարպասին (4։0)։ Հատկապես գեղեցիկ ստացվեց Սուարեսի առաջին գոլն. գնդակն ստացավ աջ եզրում, հարձակվողը երկու մետրով մոտեցավ դեպի դարպասը և 15 մետր հեռավորությունից հարվածեց դարպասի հռու վերևի անկյունը, որը դարպասապահը հնարավորություն չունեցավ պահելու<ref>{{Cite web |title=Дубль Суареса помог «Барселоне» одержать крупную победу над «Альмерией» |url=http://sport.bigmir.net/football/spain/1707759-Dubl--Suaresa-pomog-Barselone-oderzhat--krupnuju-pobedu-nad-Al-meriej |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414205433/http://sport.bigmir.net/football/spain/1707759-Dubl--Suaresa-pomog-Barselone-oderzhat--krupnuju-pobedu-nad-Al-meriej |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 14 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref><ref>[http://www.championat.com/football/news-2111537-dubl-suaresa-pomog-barselone-razgromit-almeriju.html Дубль Суареса помог «Барселоне» разгромить «Альмерию»]</ref>։ [[Ապրիլի 15]]-ին Չեմպիոնների Լիգայի 1/4-րդ եզրափակչում՝ «Պարկ դե Պրենս» մարզադաշտում, [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ի դեմ խաղում երկու գոլ խփեց, որը կատալոնացիներին հաղթանակ բերեց (1։3)3<ref>[http://sport.rbc.ru/article/254351/ «Барселона» победила «ПСЖ» в 1/4 финала Лиги чемпионов. Видео]</ref><ref>[http://www.sovsport.ru/news/text-item/796880 «Барселона» обыграла «ПСЖ», Суарес оформил дубль]</ref>։ Ուրուգվայցի հարձակվողի 1-ին գոլն ֆրանսիական ակումբին դարձավ «Բարսելոնի» համար 400-րդը (Չեմպիոնների Լիգայում)<ref>{{Cite web |title=Луис Суарес забил 400-й гол ФК «Барселона» в Лиге чемпионов |url=http://prosport-online.ru/football/news-3032-luis-suares-zabil-400-j-gol-fk-barselona-v-lige-chempionov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419012847/http://prosport-online.ru/football/news-3032-luis-suares-zabil-400-j-gol-fk-barselona-v-lige-chempionov |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 19 |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref>։ Ապրիլի 18-ին, Պրեմիերայում «Վալեսիայի» դեմ խաղում կապտանռնագույնների կազմում իր ամենաարագ գոլն խփեց, այդ գոլն խփելու համար նրանից պահանջվեց ընդամենը 55 վայրկյան, իսկ խաղն ավարտվեց 2։0 հաշվով<ref>[http://www.championat.com/football/news-2120247-goly-suaresa-i-messi-prinesli-barselone-pobedu-v-matche-s-valensiej.html Голы Суареса и Месси принесли «Барселоне» победу в матче с «Валенсией»]</ref>։ [[Մայիսի 2]] 35-րդ տուրի շրջանակներում կայացած «Կորդոբայի» դեմ խաղում՝ Սուարեսն կատալոնական թիմի կազմում իր առաջին հետ-թրիկն ձևակերպեց (խաղն ավարտվեց 0։8 հաշվով)<ref>[http://www.sovsport.ru/news/text-item/802004 «Барселона» разгромила «Кордобу» со счетом 8:0, Суарес сделал хет-трик]</ref>։ Մայիսի 12-ին, Մյունխենի «Բավարիայի» դեմ ՉԼ-ի 1/2-ի պատասխան խաղում՝ Լուիսը Նեյմարին 2 գոլային փոխանցում կատարեց, բայց «Բարսելոնը» պարտվեց 2։3 հաշվով<ref>[http://www.championat.com/football/news-2141441-barselona-ustupila-bavarii-v-otvetnom-matche-no-vyshla-v-final-ligi-chempionov.html «Барселона» уступила «Баварии» в ответном матче, но вышла в финал Лиги чемпионов]</ref>։ Խաղի ընթացքում հարձակվողն վնասվածք ստացավ և առաջին խաղակեսից հետո փոխարինվեց<ref>[http://www.championat.com/football/news-2141425-suares-poluchil-nebolshuju-travmu-bedra-trenery-barselony-reshili-ego-poberech.html «Бавария» - «Барселона»: Суарес получил микротравму бедра]</ref>։ [[Մայիսի 23]]-ին կապտանռնագույնները «Ատլետիկոյի» հետ խաղից հետո հաղթեցին Իսպանիայի առաջնությունում և Սուարեսը նոր ակումբի կազմում իր առաջին տիտղոսը նվաճեց։ Սակայն Սուարեսը չկարողացավ մասնակցել այդ խաղին։ Մայիսի 30-ին հարձակվողը վերադարձավ ապաքինվելուց հետո և Իսպանիայի գավաթի եզրափակչում խաղաց [[Ատլետիկ Բիլբաո (ֆուտբոլային ակումբ)|Բիլբաոյի «Ատլետիկի»]] դեմ, որտեղ կատալոնացիները մրցակցին հաղթեցին 3։1 հաշվով<ref>[http://www.championat.com/football/news-2157193-barselona-pobedila-atletik-i-v-27-j-raz-stala-obladatelem-kubka-ispanii.html «Барселона» победила «Атлетик» и в 27-й раз стала обладателем Кубка Испании]</ref>։ Այդ խաղում ուրուգվայցին աչքի ընկավ նրանով, որ գնդակն ստացավ խաղային լավ դիրքում, բայց փոխանցում կատարեց Նեյմարին, որը գրավեց բաց դարպասը։ Հունիսի 6-ին Չեմպոինների լիգայի եզրափակչում՝ Թուրինի [[Յուվենտուս ՖԱ|«Յուվենտուս»]]ի դեմ խաղում, որն անցկացվում էր [[Բեռլին]]ի [[Օլիմպիական մարզադաշտ (Բեռլին)|Օլիմպիական մարզադաշտ]]ում, խփեց հաղթական գոլ։ Խաղում [[Բարսելոնա ՖԱ|«Բարսելոնը»]] տարավ 3։1 հաշվով վստահ հաղթանակ և դարձավ ֆուտբոլի պատմության մեջ առաջին եվրոպական ակումբը, որը 2 անգամ ձևակերպել է ոսկե հետ-թրիկ<ref>[http://sport.rbc.ru/article/257643/ Терпение и труд. «Барселона» победила «Ювентус» в финале Лиги чемпионов]</ref><ref>[http://www.livesport.ru/football/2015/06/06/juventus_barcelona/ «Барселона» победила «Ювентус» в финале Лиги чемпионов]</ref><ref>{{Cite web |title=Хет-трик по-каталонски. Лига чемпионов. Финал (ВИДЕО) |url=http://www.sport-express.ua/football/eurocups/news/293577-het-trik-po-katalonski-liga-chempionov-final-video.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924104846/http://www.sport-express.ua/football/eurocups/news/293577-het-trik-po-katalonski-liga-chempionov-final-video.html |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 24 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref><ref>[http://www.championat.com/football/news-2162877-barselona-stala-pervym-evropejskim-klubom-dvazhdy-oformivshim-trebl.html «Барселона» стала первым европейским клубом, дважды оформившим требл]</ref>։ Բացի այդ, Սուարեսը դարձավ երրորդ ուրուգվայցին Խուան Սկյաֆիննոյից և Դիեգո Գոդինից հետո, որը աչքի է ընկել առաջնության եզրափակչում<ref>[http://football-tv.ru/news/suares_tretiy_urugvaec_zabivshiy_v_finale_lch_7798 Суарес - третий уругваец, забивший в финале Лиги чемпионов]</ref>։ Ամբողջ [[Լա Լիգա 2014-15|2014/15 մրցաշրջան]]ում «Բարսելոնայի» կազմում Լուիսը խփեց 25 գոլ (16-ը առաջնությունում, 2-ը Իսպանիայի գավաթում և 7 գոլ Չեմպիոնների լիգայում), իսկ ակումբի հարձակվողներ Նեյմար-Մեսսի-Սուարես եռյակը՝ 122 գոլ, որով դարձավ ամենաարդյունավետ եռյակը իսպանական ֆուտբոլի պատմության մեջ<ref>[http://www.championat.com/football/news-2157249-messi-suares-i-nejmar--samoe-rezultativnoe-trio-v-istorii-ispanskogo-futbola.html Месси, Суарес и Неймар – самое результативное трио в истории испанского футбола]</ref>։ == Հավաքական == === Կարիերան հավաքականում === [[Պատկեր:Suárez Forlan (cropped).jpg|right|180px|thumb|Սուարեսը (ձախ) և Դիեգո Ֆորլանն 2012 թվականի ԱԱ-ին]] Սուարեսը Ուրուգվայի պատանեկան հավաքական է հրավիրվել 2007 թվականի ԱԱ-ի ժամանակ, բայց նրա ակումբը՝ «Գրոնինգենը», նրան թույլ չի տվել խաղալ նաև հավաքականում։ Այդ առաջնությունում նա խաղացել է 4 խաղ և խփել է 2 գոլ<ref name="FIFA stats">{{Cite web |title=Luis SUAREZ |url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=270775/index.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6F0crfMyQ?url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=270775/index.html |archivedate=2013 թ․ մարտի 10 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 21 |work=FIFA.com}}</ref>։ Խմբային փուլում անցկացված Իսպանիայի հավաքականի դեմ խաղում Սուարեսը թիմին բերել է 1 միավոր<ref name="Bell">{{Cite news |author=Jack Bell |date=2007 թ․ հուլիսի 9 |title=U-20’s: USA vs. Uruguay – the Preview |url=http://goal.blogs.nytimes.com/2007/07/09/u-20s-usa-vs-uruguay-the-preview/ |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 27 |work=NYTimes.com |publisher=The New York Times Company}}</ref>։ 1/8 եզրափակչում գոլ է խփել ԱՄՆ-ի հավաքականին. նրանք հաղթեցին 2։1 հաշվով և առաջնությունից դուրս թողեցին Լա Սելեստուին<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ հուլիսի 11 |title=Match 38 – USA – Uruguay |url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/u20worldcup/canada2007/results/match=58881/report.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722142135/http://www.fifa.com/tournaments/archive/u20worldcup/canada2007/results/match=58881/report.html |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 22 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 27 |work=FIFA.com}}</ref>։ === 2010 թվականի ԱԱ === 2010 թվականի աշխարհի առաջնությունում՝ Հարավային Կորեայի հավաքականի դեմ խաղում Սուարեսի դուբլի շնորհիվ Ուրուգվայի հավաքականը դուրս եկավ առաջնության 1/4 եզրափակիչ։ 1/4 եզրափակչում [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայ]]-[[Գանայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գանա]] խաղի ժամանակ Սուարեսը խաղի 120-րդ րոպեին դարպասի գծից գնդակը ձեռքով պահեց, որի համար էլ կարմիր քարտ ստացավ։ Արդյունքում Սուարեսը Ուրուգվային փրկեց պարտությունից. Ասամոա Գյանը չկարողացավ 11 մետրանոցից գոլ խփել, իսկ հետխաղյա 11 մետրանոցների ժամանակ ուրուգվայցիները հաղթեցին։ === 2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ === [[2011]] թվականի հուլիսի 24-ին ուրուգվայցին եզրափակչում [[Պարագվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պարագվայ]]ի հավաքականին 3։0 հաշվով հաղթելուց հետո նվաճեց [[Ամերիկայի գավաթ]]ը։ Այդ խաղի առաջին գոլը խփեց Լուիսը, ով նաև իր հաշվին գոլային փոխանցում գրանցեց։ Ամերիկայի գավաթի բոլոր 6 խաղերում Սուարեսը 4 գոլ խփեց և դարձավ առաջնության լավագույն ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |title=Luis Suarez is the Best Player LG Copa America 2011 |url=http://www.ca2011.com/noticias_exibe.php?IdNews=6cd67d9b6f0150c77bda2eda01ae484c |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923195732/http://www.ca2011.com/noticias_exibe.php?IdNews=6cd67d9b6f0150c77bda2eda01ae484c |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 23 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8}}</ref>։ 2011 թվականի նոյեմբերի 11-ին 2014 թվականի [[Աշխարհի առաջնություն]]ան նախընտրական փուլում անցկացված [[Չիլիի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Չիլի]]ի հավաքականի դեմ խաղում 32 րոպեում «պոկեր» (1 խաղում 4 գոլ) ձևակերպեց։ === 2014 թվականի ԱԱ === 2014 թվականի աշխարհի առաջնությունում, որը անցկացվում էր Բրազիլիայում, Սուրաեզը դեռ լիովին չէր ապաքինվել վնասվածքից, որի պատճառով էլ բաց թողեց առաջնության առաջին հանդիպումը՝ [[Կոստա Ռիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոստա Ռիկա]]յի դեմ խաղը (Ուրուգվայը պարտվեց 1։3 հաշվով)։ Հունիսի 24-ին Սուրաեզը խմբային փուլի վերջին խաղի 79-րդ րոպեին կծեց Իտալիայի հավաքականի պաշտպան [[Ջիորջո Կյելլինի]]ին, բայց այդ խախտումը մեքսիկական փորձառու մարզիչ [[Մարկո Ռոդրիգես]]ի համար տեսանելի չէր<ref>[http://www.sports.ru/football/1021636015.html Италия - Уругвай. Суарес укусил Кьеллини]</ref>։ Սակայն հետո, երբ Կյելլինին այդ մասին լացելով հայտնեց մրցավարին, Մարկոն կրկին ուշադրություն չդարձրեց<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ հունիսի 25 |title=Фото со следами укуса Суареса отредактированы, считают в Уругвае |url=http://ria.ru/wc2014/20140625/1013536251.html |accessdate=2014 թ․ հունիսի 25 |publisher=РИА Новости}}</ref>, իսկ երկու րոպե անց, երբ [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայ]]ը աջ կողմից վաստակեց եզրային հարված, [[Դիեգո Գոդին]]ը խփեց խաղի միակ գոլը։ Ուրուգվայը այդ հաղթանակից հետո դուրս եկավ առաջնության 1/8 եզրափակիչ (նրա խմբից 1/8 անցավ նաև [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]]ն)։ Սուարեսը, ով կարիերայի ընթացքում արդեն 3-րդ անգամ մարզադաշտում կծեց մրցակցին, [[ՖԻՖԱ]]-ի կողմից պատժվեց։ Հունիսի 26-ի որոշման համաձայն՝ Սուարեսը որակազրկվեց հավաքականի կազմում պաշտոնական 9 խաղով սկսած 1/8 եզրափակչի խաղերից ([[Կոլումբիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոլումբիա]]-Ուրուգվայ)։ Նաև Սուարեսը 4 ամիս պետք է ոչ մի կապ չունենար ֆուտբոլի հետ։ Բացի այդ Սուարեսը պետք է վճարեր 100 հազար շվեյցարական ֆրանկ (մոտ 82 հազար եվրո)<ref name="Suarez suspension">{{Cite web |date=2014 թ․ հունիսի 26 |title=Luis Suárez suspended for nine matches and banned for four months from any football-related activity |url=http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=luis-suarez-suspended-for-nine-matches-and-banned-for-four-months-from-2386354.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703172739/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2014/m=6/news=luis-suarez-suspended-for-nine-matches-and-banned-for-four-months-from-2386354.html |archive-date=2014 թ․ հուլիսի 3 |accessdate=2014 թ․ հունիսի 26 |publisher=[[FIFA]] |language=en}}</ref>։ === Մուտք հավաքական === 14 նոյեմբերի, 2014 թվական<ref name="Profile: W">{{Cite news |date=2013 թ․ նոյեմբերի 20 |title=Luis Alberto Suárez - International Appearances |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/bijtertje-intlg.html |publisher=rsssf.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2013 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Luis Suárez - National Football Teams |url=http://www.national-football-teams.com/player/20658/Luis_Suarez.html |publisher=national-football-teams.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=755px |- ! style="color: black; background-color: #87cefa; border: 1px #aaaaaa solid" colspan=6|'''Ուրուգվայի հավաքականում Սուարեսի խաղերը և գոլերը''' |- | align=center width=50|'''№''' | align=center width=125|'''Ամսաթիվ''' | align=center width=180|'''Հակառակորդ''' | align=center width=90|'''Հաշիվ''' | align=center width=90|'''Գոլեր''' | align=center width=220|'''Մրցույթներ''' |- |align=center|'''1''' |7 փետրվարի 2007 |{{COL}} |align=center|3։1 |align=center|- |[[Ընկերական հանդիպում]] |- |align=center|'''2''' |12 սեպտեմբերի 2007 |{{RSA}} |align=center|0։0 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''3''' |13 հոկտեմբերի 2007 |{{BOL}} |align=center|5։0 |align=center|1 |[[2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ]] |- |align=center|'''4''' |17 հոկտեմբերի 2007 |{{PAR|||||1990}} |align=center|0։1 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''5''' |18 նոյեմբերի 2007 |{{CHI}} |align=center|2։2 |align=center|1 |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''6''' |21 նոյեմբերի 2007 |{{BRA}} |align=center|1։2 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''7''' |6 փետրվարի 2008 |{{COL}} |align=center|2։2 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''8''' |25 մայիսի 2008 |{{TUR}} |align=center|3։2 |align=center|2 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''9''' |28 մայիսի 2008 |{{NOR}} |align=center|2։2 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''10''' |14 հունիսի 2008 |{{VEN}} |align=center|0։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''11''' |17 հունիսի 2008 |{{PER}} |align=center|6։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''12''' |20 օգոստոսի 2008 |{{JPN}} |align=center|3։1 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''13''' |6 սեպտեմբերի 2008 |{{COL}} |align=center|1։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''14''' |10 սեպտեմբերի 2008 |{{ECU}} |align=center|0։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''15''' |11 հոկտեմբերի 2008 |{{ARG}} |align=center|1։2 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''16''' |19 նոյեմբերի 2008 |{{FRA}} |align=center|0։0 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''17''' |11 փետրվարի 2009 |{{LBY|||||1977}} |align=center|3։2 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''18''' |28 մարտի 2009 |{{PAR|||||1990}} |align=center|2։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''19''' |1 ապրիլի 2009 |{{CHI}} |align=center|0։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''20''' |6 հունիսի 2009 |{{BRA}} |align=center|0։4 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''21''' |10 հունիսի 2009 |{{VEN}} |align=center|2։2 |align=center|1 |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''22''' |12 օգոստոսի 2009 |{{ALG}} |align=center|0։1 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''23''' |5 սեպտեմբերի 2009 |{{PER}} |align=center|0։1 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''24''' |9 սեպտեմբերի 2009 |{{COL}} |align=center|3։1 |align=center|1 |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''25''' |10 հոկտեմբերի 2009 |{{ECU}} |align=center|2։1 |align=center|1 |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''26''' |13 հոկտեմբերի 2009 |{{ARG}} |align=center|0։1 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''27''' |14 նոյեմբերի 2009 |{{CRC}} |align=center|1։0 |align=center|- |[[2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղեր]] |- |align=center|'''28''' |18 նոյեմբերի 2009 |{{CRC}} |align=center|1։1 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի նախընտրական խաղեր |- |align=center|'''29''' |3 մարտի 2010 |{{SUI}} |align=center|3։1 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''30''' |26 մայիսի 2010 |{{ISR}} |align=center|4։1 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''31''' |11 հունիսի 2010 |{{FRA}} |align=center|0։0 |align=center|- |[[2010 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ]] |- |align=center|'''32''' |16 հունիսի 2010 |{{RSA}} |align=center|3։0 |align=center|- |2010 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ |- |align=center|'''33''' |22 հունիսի 2010 |{{MEX}} |align=center|1։0 |align=center|1 |2010 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ |- |align=center|'''34''' |26 հունիսի 2010 |{{KOR}} |align=center|2։1 |align=center|2 |[[2010 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ]] |- |align=center|'''35''' |2 հուլիսի 2010 |{{GHA}} |align=center|{{Comment|1:1|4:2 (հաղթանակ 11 մետրանոցներով)}} |align=center|- |[[2010 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ]] |- |align=center|'''36''' |10 հուլիսի 2010 |{{GER}} |align=center|2։3 |align=center|- |[[2010 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ]] |- |align=center|'''37''' |8 հոկտեմբերի 2010 |{{IDN}} |align=center|7։1 |align=center|3 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''38''' |12 հոկտեմբերի 2010 |{{CHN}} |align=center|4։0 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''39''' |17 նոյեմբերի 2010 |{{CHI}} |align=center|0։2 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''40''' |29 մայիսի 2011 |{{GER}} |align=center|1։2 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''41''' |8 հունիսի 2011 |{{NED}} |align=center|{{Comment|1:1|4:3 (հաղթանակ 11 մետրանոցներով)}} |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''42''' |23 հունիսի 2011 |{{EST}} |align=center|3։0 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''43''' |4 հուլիսի 2011 |{{PER}} |align=center|1։1 |align=center|1 |[[2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ]] |- |align=center|'''44''' |8 հուլիսի 2011 |{{CHI}} |align=center|1։1 |align=center|- |2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ |- |align=center|'''45''' |12 հուլիսի 2011 |{{MEX}} |align=center|1։0 |align=center|- |2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ |- |align=center|'''46''' |16 հուլիսի 2011 |{{ARG}} |align=center|{{Comment|0:0|5:4 (հաղթանակ 11 մետրանոցներով)}} |align=center|- |[[2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ]] |- |align=center|'''47''' |19 հուլիսի 2011 |{{PER}} |align=center|2։0 |align=center|2 |[[2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ]] |- |align=center|'''48''' |24 հուլիսի 2011 |{{PAR|||||1990}} |align=center|3։0 |align=center|1 |[[2011 թվականի Ամերիկայի Գավաթ]] |- |align=center|'''49''' |2 սեպտեմբերի 2011 |{{UKR}} |align=center|3։2 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''50''' |7 հոկտեմբերի 2011 |{{BOL}} |align=center|4։2 |align=center|1 |[[2014 թվականի նախընտրական խաղ]] |- |align=center|'''51''' |11 հոկտեմբերի 2011 |{{PAR|||||1990}} |align=center|1։1 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''52''' |11 նոյեմբերի 2011 |{{CHI}} |align=center|4։0 |align=center|4 |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''53''' |29 փետրվարի 2012 |{{ROM}} |align=center|1։1 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''54''' |25 մայիսի 2012 |{{RUS}} |align=center|1։1 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''55''' |2 հունիսի 2012 |{{VEN}} |align=center|1։1 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''56''' |10 հունիսի 2012 |{{PER}} |align=center|4։2 |align=center|1 |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''57''' |11 սեպտեմբերի 2012 |{{ECU}} |align=center|1։1 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''58''' |12 հոկտեմբերի 2012 |{{ARG}} |align=center|0։3 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''59''' |16 հոկտեմբերի 2012 |{{BOL}} |align=center|1։4 |align=center|1 |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''60''' |14 նոյեմբերի 2012 |{{POL}} |align=center|2։0 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''61''' |6 փետրվարի 2013 |{{ESP}} |align=center|1։3 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''62''' |22 մարտի 2013 |{{PAR|||||1990}} |align=center|1։1 |align=center|1 |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''63''' |27 մարտի 2013 |{{CHI}} |align=center|0։2 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''64''' |5 հունիսի 2013 |{{FRA}} |align=center|1։0 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''65''' |16 հունիսի 2013 |{{ESP}} |align=center|1։2 |align=center|1 |[[2013 թվականի Կոնֆեդերացիայի Գավաթ]] |- |align=center|'''66''' |20 հունիսի 2013 |{{NGA}} |align=center|2։1 |align=center|- |2013 թվականի Կոնֆեդերացիայի Գավաթ |- |align=center|'''67''' |23 հունիսի 2013 |{{TAH}} |align=center|8։0 |align=center|2 |2013 թվականի Կոնֆեդերացիայի Գավաթ |- |align=center|'''68''' |26 հունիսի 2013 |{{BRA}} |align=center|1։2 |align=center|- |[[2013 թվականի Կոնֆեդերացիայի Գավաթ]] |- |align=center|'''69''' |30 հունիսի 2013 |{{ITA}} |align=center|{{Comment|2:2|2:3 (պարտություն 11 մետրանոցներով)}} |align=center|- |[[2013 թվականի Կոնֆեդերացիայի Գավաթ]] |- |align=center|'''70''' |14 օգոստոսի 2013 |{{JPN}} |align=center|4։2 |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''71''' |7 սեպտեմբերի 2013 |{{PER}} |align=center|2։1 |align=center|2 |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''72''' |11 սեպտեմբերի 2013 |{{COL}} |align=center|2։0 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''73''' |12 հոկտեմբերի 2013 |{{ECU}} |align=center|0։1 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''74''' |16 հոկտեմբերի 2013 |{{ARG}} |align=center|3։2 |align=center|1 |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''75''' |13 նոյեմբերի 2013 |{{JOR}} |align=center|5։0 |align=center|- |[[2014 թվականի նախընտրական խաղ]] |- |align=center|'''76''' |21 նոյեմբերի 2013 |{{JOR}} |align=center|0։0 |align=center|- |2014 թվականի նախընտրական խաղ |- |align=center|'''77''' |5 մարտի 2014 |{{AUS}} |align=center|1։1 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''78''' |19 հունիսի 2014 |{{ENG}} |align=center|2։1 |align=center|2 |[[2014 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ]] |- |align=center|'''79''' |24 հունիսի 2014 |{{ITA}} |align=center|1։0 |align=center|- |2014 թվականի ԱԱ-ի եզրափակչային խաղ |- |align=center|'''80''' |10 հոկտեմբերի 2014 |{{Саудовская Аравия}} |align=center|1։1 |align=center|- |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''81''' |13 հոկտեմբերի 2014 |{{Оман}} |align=center|3։0 |align=center|2 |Ընկերական հանդիպում |- |align=center|'''82''' |14 նոյեմբերի 2014 |{{Коста-Рика}} |align=center|{{Comment|3:3|6:7 (պարտություն 11 մետրանոցներով)}} |align=center|1 |Ընկերական հանդիպում |} '''Արդյունքում։ 82 հանդիպում/ 44 գոլ, 38 հաղթանակ, 27 ոչ ոքի, 17 պարտություն'''<ref name="Profile: W" /> == Խաղաոճ == Սուարեսը համարվում է լայն հասկացողությամբ հարձակվող. կարող է խաղալ ինչպես կենտրոնական հարձակվողի, այնպես էլ եզրային հարձակողի դիրքերում։ == Հովանավորություն == Սուարեսը ունի պայմանագիր «[[Ադիդաս]]» ընկերության հետ, որ մարզահագուստ և սպորտային իրեր արտադրող գերմանական ընկերություն է։ == Անձնական կյանք == Սուարեսը ծնվել է Ուրուգվայի [[Սալտո (քաղաք)|Սալտո]] քաղաքում<ref name="Pearce 1-1">{{Cite news |author=James Pearce |date=2011 թ․ փետրվարի 9 |title=Luis Suarez’s rise from the streets of Montevideo to Liverpool FC hero – part one |url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-fc/lfc-player-profiles/luis-suarez/2011/02/09/luis-suarez-s-rise-from-the-streets-of-montevideo-to-liverpool-fc-hero-part-one-100252-28138725/ |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 20 |newspaper=Liverpool Echo |page=1}}</ref>։ Լուիսը ընտանիքում 4-րդ երեխան էր։ Երբ Սուարեսը 7 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվել է [[Մոնտևիդեո]], իսկ երկու տարի անց ծնողները բաժանվեցին։ Լուիսիտոն ապրում էր մոր և եղբայրների հետ, բայց հոր հետ շփումը շարունակում էր։ Մոնտևիդեոյի փողոցներում նա ձևավորեց իր խաղաոճը։ Սուարեսի մեծ եղբայր Պաոլո Սուարեսը նույնպես համարվում է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ և խաղում է «Իսիդրո Մետապանի» կազմում։ 2009 թվականին Սուարեսը ամուսնացավ իր առաջին սիրո՝ Սոֆյա Բալբիի հետ։ 2010 թվականի օգոստոսի 5-ին զույգը աղջիկ ունեցավ, որին անվանեցին Դելֆինա<ref name="daughter">{{Cite web |date=2010 թ․ օգոստոսի 5 |title=Suarez in Barcelona vader geworden van dochter |trans-title=Suarez has a daughter in Barcelona |url=http://www.vi.nl/Nieuws-item/184887/Suarez-in-Barcelona-vader-geworden-van-dochter.htm |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100806171323/http://www.vi.nl/Nieuws-item/184887/Suarez-in-Barcelona-vader-geworden-van-dochter.htm |archivedate=2010 թ․ օգոստոսի 6 |accessdate=2010 թ․ օգոստոսի 6 |publisher=Voetbal International |language=Dutch}}</ref>։ 2013 թվականի օգոստոսի 26-ին Սոֆյան և Սուարեսը տղա ունեցան, որին անվանեցին Բենխամին։ Որդու ծնունդը [[Լիվերպուլ ՖԱ|«Լիվերպուլի»]] հարձակվողը նշեց [[Սանդերլենդ ՖԱ|«Սանդերլենդի»]] դեմ խաղում խփած գոլից հետո հատուկ ողջույնով<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2436480/Brendan-Rodgers-says-Luis-Suarez-world-going-better.html?ico=sport^headlines Brendan Rodgers says Luis Suarez is on top of the world and is only going to get better | Mail Online]</ref>։ == Հետաքրքիր == Լուիս Սուարեսը մի քանի անգամ կծել է մրցակցի ֆուտբոլիստներին Բրանիսլավ Իվանովիչ, Ջորջիո Կյելինի և այլն։ 2014 թ. Բրազիլիայում ընթացող աշխարհի առաջնության ժամանակ Իտալիայի հավաքականի հետ խաղում Կյելինիին կծելուց հետո որակազրկվում է 9 խաղով հավաքականի կազմում և 4 ամսով (ինչը չի խանգարում նրան տեղափոխվել «Բարսելոն»)։ == Վիճակագրություն == ''2011 թվականի Մայիսի 1-ի դրությամբ'' {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<big>Ակումբային կարիերա</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=138|Ակումբ !rowspan="2" width=52|Սեզոն !colspan="2" width=92|Լիգա !colspan="2" width=92|Գավաթներ !colspan="2" width=92|Հարավամերիկյան գավաթներ/ Եվրագավաթներ !colspan="2" width=92|Այլ !colspan="2" width=92|Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Նասիոնալ]]''' |align="center"|2005-06 |align="center"|27 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|3 !34 !12 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդհանուր !27!!10!!0!!0!!3!!0!!4!!2!!34!!12 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Գրոնինգեն]]''' |align="center"|2006-07 |align="center"|29 |align="center"|10 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|4 |align="center"|2 !37 !15 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդհանուր !29!!10!!2!!1!!2!!1!!4!!3!!37!!15 |- |rowspan="5" align=center valign=center|'''[[Այաքս Ամստերդամ|Այաքս]]''' |align="center"|2007-08 |align="center"|33 |align="center"|17 |align="center"|3 |align="center"|2 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|4 |align="center"|2 !44 !22 |- |align="center"|2008-09 |align="center"|31 |align="center"|22 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|10 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 !43 !28 |- |align="center"|2009-10 |align="center"|33 |align="center"|35 |align="center"|6 |align="center"|8 |align="center"|9 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 !48 !49 |- |align="center"|2010-11 |align="center"|13 |align="center"|7 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|9 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|0 !24 !12 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդհանուր !110!!81!!12!!12!!32!!16!!5!!2!!159!!111 |- |rowspan="1" align=center valign=center|'''[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]''' |align="center"|2010-11 |align="center"|11 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !8 !2 |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդհանուր !174!!103!!14!!13!!37!!17!!13!!7!!238!!140 |} == Նվաճումներ == === Թիմային === [[Պատկեր:Luis Suarez - CA2011 mvp award.jpg|մինի|250px|Լուիս Սուարեսը - 2011 Ամերիկայի գավաթի լավագույն ֆուտբոլիստ]] '''«Նասիոնալ»''' * Ուրուգվայի չեմպիոն։ 2005-06 '''«Այաքս»''' * Էրեդիվիզի։ 2010-11 * Հոլանդիայի գավաթ։ 2009-10 {{Դրոշ|Ուրուգվայ}} '''Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական''' * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2010]]։ 4-րդ տեղ * Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 2011։ Չեմպիոն === Անձնական === * [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայի հավաքական]]ի պատմության լավագույն ռմբարկու - 44 գոլ * [[Ամերիկայի գավաթի լավագույն ֆուտբոլիստ]] - 2011 * [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայի հավաքական]]ի լավագույն ֆուտբոլիստ ('''3''') - 2010<ref>Դիեգո Ֆորլանի հետ միասին -</ref>, 2011, 2012 * Նիդերլանդական առաջնության լավագույն ռմբարկու - 2009/10 * Նիդերլանդական առաջնության լավագույն խաղացող - 2009/10 * [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Անգլիայի առաջնության]] լավագույն ռմբարկու - [[Պրեմիեր Լիգա 2013-14 (Անգլիա)|2013/14]] * [[Անգլիայի Պրեմիեր Լիգայի ամսվա խաղացող]] ('''2''') - դեկտեմբեր 2013, մարտ 2014 * Ֆուտբոլայի ասոցացիայի լրագրողների կարծիքով տարվա լավագույն խաղացող - 2013/14 * [[ՊՖԱ-ի վարկածով տարվա խաղացող]] - 2013/14 * [[ՊՖԱ-ի երկրպագուների վարկածով տարվա խաղացող]] - 2013/14 * [[ՊՖԱ-ի վարկածով «տարվա ակումբ»-ի մասնակից]] - 2013/14 * Ոսկե խաղակոշիկի հաղթող - 2013/14<ref name=autogenerated1>[[Կրիշտիանու Ռոնալդու]]ի հետ միասին -</ref> * [[IFFHS]] մրցանակի հաղթող (ազգային առաջնության լավագույն ռմբարկու) ('''2''')<ref>{{Cite web |title=Former Results {{!}} IFFHS |url=http://iffhs.de/former-results/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924094523/https://iffhs.de/former-results/ |archive-date=2019 թ․ սեպտեմբերի 24 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=IFFHS |publisher=https://plus.google.com/u/1/b/104918308099981647436/+IFFHSTVChannel |language=en-US}}</ref> - 2010, 2014<ref name=autogenerated1 /> * Չեմպիոնների Լիգայում Բարսելոնայի կազմում 400-րդ գոլի հեղինակը == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.liverpoolfc.tv/team/first-team/player/7-luis-suarez Լուիս Սուարեսը] ''LiverpoolFC.tv'' կայքում։ * [http://www.lfchistory.net/Articles/Article/3169 Լուիս Սուարեսը] ''LFCHistory.net'' կայքում։ * [http://www.premierleague.com/page/PlayerProfile/0,,12306~41201,00.html Լուիս Սուարեսը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829071708/http://www.premierleague.com/page/PlayerProfile/0,,12306~41201,00.html |date=2011-08-29 }} ''Premier League'' կայքում։ {{Արտաքին հղումներ}} {{Բարսելոնա ՖԱ կազմ}} {{Անգլիայի տարվա ֆուտբոլիստ՝ ըստ ՖԼԱ-յի}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} {{DEFAULTSORT:Սուարես, Լուիս}} [[Կատեգորիա:1987 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հունվարի 24 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Նասիոնալ Մոնտեվիդեոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուրուգվայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուրուգվայցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ատլետիկո Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գրոնինգենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գրեմիոյի ֆուտբոլիստներ]] g9z74kdfbm1ij0f95241t2mpa35hggq 0 54128 10716054 10489557 2026-03-28T09:16:17Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ]], [[Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ]], [[Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա]] 10716054 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ալֆրեդո դի Ստեֆանո | պատկեր = [[Պատկեր:Mcu Alfredo Di Stefano.jpg|250px]] | ամբողջական անուն = Ալֆրեդո դի Ստեֆանո Լաուլիե | ազգությունը= | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Արգենտինա}}<br />{{դրոշավորում|Կոլումբիա}}<br />{{դրոշավորում|Իսպանիա}} | մականուն= Շիկահեր աղեղ (La saeta rubia) | ծննդյան քաղաք = [[Բուենոս Այրես]] | ծննդյան երկիր ={{դրոշավորում|Արգենտինա}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = հուլիսի 7, 2014 (88 տարեկան) | մահվան քաղաք = [[Մադրիդ]] | մահվան երկիր = {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | հասակ = 178 սմ | քաշ = | դիրք = [[հարձակվող (ֆուտբոլ)|Հարձակվող]] | ներկա ակումբ = կարիերան ավարտել է | համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1940-1943|{{դրոշ|Արգենտինա}} [[Ռիվեր Փլեյթ ՖԱ|Ռիվեր Փլեյթ]]| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1945–1949|{{դրոշ|Արգենտինա}} [[Ռիվեր Փլեյթ ՖԱ|Ռիվեր Փլեյթ]]|95 (79) |1946|{{tooltip|→|հանդես է եկել վարձավճարով}} {{դրոշ|Արգենտինա}} [[Ուռական ՖԱ|Ուռական]]|55 (40) |1949–1953|{{դրոշ|Կոլումբիա}} [[Մալոնարիոս ՖԱ|Մալոնարիոս]]|131 (120) |1953–1964|{{դրոշ|Իսպանիա|1945}} [[Ռեալ Մադրիդ]]|302 (246) |1964–1966|{{դրոշ|Իսպանիա|1945}} [[Էսպանյոլ ՖԱ|Էսպանյոլ]]|77 (41) |'''Ընդամենը՝'''|| |1944-1966||660 (526) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1947-1948|{{ֆուտբոլ2|Արգենտինա}}|6 (6) |1949|{{Ֆուտբոլ2|Կոլումբիա}}|4 (0) |1956-1963|{{Դրոշ|Իսպանիա|1945}} {{Ֆուտբոլ2|Իսպանիա|xx}}|31 (23) }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1967|{{Դրոշ|Իսպանիա|1945}} [[Էլչե ՖԱ|Էլչե]]| |1969–1970|{{դրոշ|Արգենտինա}} [[Բոկա Խունիորս]]| |1970–1974|{{Դրոշ|Իսպանիա|1945}} [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]]| |1974|{{դրոշ|Պորտուգալիա}} [[Սպորտինգ Լիսաբոն (ֆուտբոլային ակումբ)|Սպորտինգ]]| |1975–1976|{{Դրոշ|Իսպանիա|1945}} [[Ռայո Վալեկանո]]| |1976–1977|{{Դրոշ|Իսպանիա|1945}} [[Կաստելիոն ՖԱ|Կաստելիոն]]| |1979–1980|{{Դրոշ|Իսպանիա}} [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]]| |1981–1982|{{դրոշ|Արգենտինա}} [[Ռիվեր Փլեյթ ՖԱ|Ռիվեր Փլեյթ]]| |1982–1984|{{Դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ]]| |1985|{{դրոշ|Արգենտինա}} [[Բոկա Խունիորս]]| |1986–1988|{{Դրոշ|Իսպանիա}} [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]]| |1990–1991|{{Դրոշ|Իսպանիա}} [[Ռեալ Մադրիդ ՖԱ|Ռեալ Մադրիդ]]| }} | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Ալֆրեդո դի Ստեֆանո Լաուլիե''' ({{lang-es|Alfredo di Stéfano Laulhé}}, ծնվել է [[Հուլիսի 4]], [[1926]], [[Բուենոս Այրես]], [[Արգենտինա]], մահացել է [[Հուլիսի 7]], [[2014]], [[Մադրիդ]], [[Իսպանիա]]<ref>http://www.sports.ru/football/1021982757.html?ext=anpo</ref>), [[արգենտինա]]-[[Իսպանիա|իսպանացի]] ֆուտբոլիստ ([[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]) և մարզիչ։ Ծնվել է [[Իտալիա|իտալական]] էմիգրանտների ընտանիքում [[Կապրի]] քաղաքից<ref>Brian Glanville, ''Soccer. A history of the game: its players, and its strategy'', Crown Publishers 1968, p.154</ref>. {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" Դի Ստեֆանոյի մականունն է "Saeta rubia" ("Շիկահեր աղեղ")<ref>{{Cite web |date=2005 թ․ հուլիսի 16 |title=The birth of the Saeta Rubia |url=http://www.clarin.com/diario/2005/07/16/deportes/d-07303.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081213062020/http://www.clarin.com/diario/2005/07/16/deportes/d-07303.htm |archive-date=2008 թ․ դեկտեմբերի 13 |accessdate=2008 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=Clarin}}</ref><ref>{{Cite web |title=Saeta Rubia (Movie) |url=http://icervantes.wordpress.com/1956/10/24/saeta-rubia/ |accessdate=2008 թ․ դեկտեմբերի 1}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008 թ․ հունիսի 27 |title=Alfredo di Stefano – Saeta Rubia |url=http://albionroad.com/articles/alfredo-di-stefano-saeta-rubia.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020001357/http://albionroad.com/articles/alfredo-di-stefano-saeta-rubia.html |archive-date=2008 թ․ հոկտեմբերի 20 |accessdate=2008 թ․ դեկտեմբերի 1 |publisher=AlbionRoad.com}}</ref>,։ Մեծ տոկունությամբ ուժեղ հարձակվող էր, տակտիկապես բազմաֆունկցիոնալ և մեծ տեսադաշտով, ով կարողանում էր խաղալ ֆուտբոլային բոլոր դիրքերում։ Նա այժմ իսպանական [[Լա Լիգա]]յի պատմության չորրորդ լավագույն ռմբարկուն է և Ռեալ Մադրիդի պատմության երկրորդ լավագույն ռմբարկուն, ով Ռեալում խաղացել է 1953-1964 թվականներին և խփել է 216 գոլ 282 խաղում։ 2003 թվականի Նոյեմբերին կայացած [[ՈՒԵՖԱ]]յի հոբելյանական տոնակատարության ժամանակ նրան հանձնեցին իսպանիայի առաջնության Ոսկե խաղացող մրցանակը, որպես նրանց վերջին 50 տարիների ամենահիանալի ֆուտբոլիստ<ref>[http://www.uefa.com/uefa/news/Kind=256/newsId=130150.html "Golden Players take centre stage" by UEFA.com]</ref> [[Պելե]]ն նրան անվանեց "125 ապրող ամենամեծ ֆուտբոլիստներից մեկը", իսկ 2004 թվականի Սեպտեմբերին ասաց, որ Դի Ստեֆանոն բոլոր ժամանակների լավագույն խաղացողն է եղել<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 17 |title=Pele hits back in Maradona spat |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/8261803.stm |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 23 |work=BBC News}}</ref>։ === Վաղ տարիներին === [[Պատկեր:Di Stefano 1926.jpg|thumb|left|200px|<center>Դի Ստեֆանոն իր ծննդյան օրը մոր հետ</center>]] Ալֆրեդո դի Ստեֆանոն ծնվել է 1926 թվականի հունիսի 4-ին Բարրակաս թաղամսում, որը գտնվում է նավահանգստաին Բուենոս-Այրես շրջանում<ref name="legend in white">{{Cite web |title=Di Stefano, a legend in white |url=http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174499/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150719001012/http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=174499/index.html |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 19 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 1}}</ref>։ Նա սերում եվրոպական էմիգրանտ ընտանիքից. նրա պապը՝ Միգելը (Իտալյայում նրան անվանում էին Միկելե<ref>{{Cite web |title=Через ссылки — к славе |url=http://www.footballplayers.ru/players/story_572.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200811152421/http://www.footballplayers.ru/players/story_572.html |archive-date=2020 թ․ օգոստոսի 11 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 1}}</ref>) ծագումով Կապրիից էր<ref name="footstory">[http://footstory.ru/index.php/biografy/great-players/280-alfredo-di-stefano Альфредо ди Стефано]</ref>։ Միգելի հայրը՝ Ալֆրեդոի նախապապը Դոն Ֆելիչինոն է, Ջուզեպե Գարիբալդիի բանակի գեներալ<ref name="Винокуров">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Олег Винокуров. |заглавие=Альфредо Ди Стефано |год=2001 |место=Можайск |издательство=Книжный клуб |страниц=96 |серия=Сборная мира ХХ века |isbn=5-93607-032-8}}</ref><ref name="footblogger"/>։ Հետարքիր է, որ Դոն Ֆելիչինոի կինը նույնպես ծնվել է Դի Ստեֆանո ազգանունով, թեպետ եկել էին Սիցիլյայից<ref name="Vieja">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Alfredo Di Stéfano, Enrique Ortego, Alfredo Relaño. |заглавие=Gracias, vieja |год=2000 |isbn=84-03-09200-8}}</ref>։ Միկելեն, որը հեռացել էր ծննդավայրից, բնակություն է հաստատել Բուենոս-Այրես Լա-Բոկա շրջանում, որտեղ մթերքներ էր տեղափոխում Պարանա գետից Պարագվայ։ 17 տարեկանում կրկին գնաց հյուսիս, խորթ մոր հետ վիճելուց մեկնեց հարավային Ամերիկա, 2-րդ կնոջ՝ Ֆելիչինոի հետ<ref name="Vieja"/>։ Դի Ստեֆանոյի տատիկը՝ Թերեզա Կոցցան ծնվել է Գենուիում։ Նրանց ընտանիքում եղել է 7 երեխա. Ֆելիկսը, Հանիբալը, Էկտորը, Ալֆրեդոն, Լուիզան, Խուանան և Օսվալդոն<ref name="Винокуров"/><ref name="Vieja"/>։ Դի Ստեֆանոյի մայրը՝ Էուլալիա Ժիլմոն եղել է ֆրանսիացի օդաչու Պեռռա Լաուելեի և իռալանդացի Ինես Դիկի դուստրը<ref name="footstory"/><ref name="Vieja"/>։ Դի Ստեֆանոյի հոր անունը նույնպես Ալֆրեդո էր. և նա ինչպես որդին եղել է ֆուտբոլիստ, այն էլ հարձակվող<ref name="Vieja"/>, բացի այդ նա եղել է Ռեիվեր Պլեյտ ակումբի համահիմնադիրը, որտեղ խաղացել է 1910-1912 թվականներին, կարիերան ավարտել է ծնկի վնասվածքի պատճառով<ref name="footblogger">{{Cite web |title=Человек оркестр. Альфредо Ди Стефано. |url=http://footblogger.ru/chelovek-orkestr-alfredo-di-stefano |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322080026/http://footblogger.ru/chelovek-orkestr-alfredo-di-stefano/ |archive-date=2016 թ․ մարտի 22 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 1}}</ref><ref name="irlandeses"/>։ Երկրորդ տղան Միկելեն, որը Ալֆրեդոյի եղբայր էր, ամուսնացել է Արգենտինայի հավաքականի դարպասապահ Կառլոս Իսոլի հարազատ քրոջ հետ։ Ընտանիքում եղել է նաև 2 երեխա՝ Տուլիոն (ծնվել է 1928 թվականին), որը նույնպես ֆուտբոլիստ էր և Նորման (ծնվել է 1931 թվականին), ով զբաղվել է բասկետբոլով<ref name="Винокуров"/><ref name="realmadrid">[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472616/1202817703443/jugador/JugadorLegendario/Di_Stefano.htm Jugadores de leyenda: Alfredo Di Stéfano Laulhé]</ref>։ [[Պատկեր:Di Stefano family.jpg|thumb|left|250px|<center>Դի Ստեֆանոյի ընտանիքը։ Աջից-ձախ. Ալֆրեդո կրտսերը, Ալֆրեդո մեծը, Նորման, Էուլալիյան, Տուլիոն </center>]] Հենց այդտեղ՝ Բարրակաս շրջանում, Դի Ստեֆանոն սկսեց ֆուտբոլ խաղալ. «Երբ ես 4 կամ 5 տարեկան էի ես ֆուտբոլ էի խաղում, դա եղել է գործարանային շրջան, մեքենաները այդտեղ քիչ էին և կար կամուրջ։ Այդպիսով մենք բոլորս խաղում էինք այդտեղ։ Մեզ, այդտեղի երեխաներիս համար բավական էր, որովհետեև այդտեղ ապրում էին համեստ ընտանիքի մարդիկ, այդպիսի ընտանիքներում կային շատ երեխաներ։ Այսպիսով մենք խաղում էին մեր թաղամասում, իսկ հետո ավելի հեռու գտնվող ուրիշ թաղամասում»<ref>[http://real-madrid.ru/?act=show&id=2670 Դի Ստեֆանո. «Если бы вернулся в прошлое, не стал бы футболистом»]</ref>։ Երեխաների շատ գումար չունեին, դրա համար մենք խաղում էին կաուչուկից պատրաստված գնդակով<ref name="footblogger"/>, որոնք գնել էին 2 սետնավոյով, որպես դարպաս ծառայում էին ծառերը, կամ պատին նկարած դարպասները<ref name="Vieja"/>։ Իր ընկերների հետ միասին Ալֆրեդոն ստեղծեց շրջանային թիմ, որն անվանեցին «Միավորված և հաղթող» ({{lang-es|Unidos y Venceremos}})։ «Մեր շրջանում կային 40-ից ավելի երեխա, որ ինձնից լավ էին խաղում։ Բայց մեկը սովորում էր, մեկը աշխատանքի էր գնում, իսկ ինչ-որ մեկը նույնիս չէր կարողանում իրեն խաղկոշիկներ գնել<ref>[http://real-madrid.ru/?act=show&id=892 Жизнь Альфредо Ди Стефано, часть I]</ref>։ Առաջին կաշվե գնդակը Ալֆրեդոն շահել է կինոթատրոնում լոտոյով<ref name="Vieja"/>։ Երբ Ալֆրեդոն 10 տարեկան էր, նրան խաղալ էր սովորեցնում 17 տարեկան մի տղա։ Դրանից հետո Ալֆրեդոն պատմեց, որ շնորհակալ է նրան 2 ոտքով խաղալ սովորեցնելու համար<ref name="Vieja"/>։ Հետո Դի Ստեֆանոի ընտանիքը տեղափոխվեց Ֆլորես թաղամասի մի տուն, որը գնել էր նրա հայրը։ Այդտեղ երիտասարդ Ալֆրեդոն սկսեց խաղալ իր նոր ընկերների հետ, թաղամասի թիմի՝ Մագնիտի կազմում ({{lang-es|Imán}})<ref name="irlandeses">[http://www.irlandeses.org/0803_079to081.pdf Alfredo Di Stéfano, football player]</ref>: Այդ ակումբում էլ նա ստացավ իր ֆուտբոլային առաջին մականունը՝ Մինելիտա, ի պատիվ Խոսե Մարի Մինելիի, որը խաղում էր Ռիվեր Փլեյտ ակումբում, որին ինչպես ԴԻ Ստեֆանոն ուներ բաց գույնի մազեր<ref name="footstory"/><ref name="realmadrid"/>։ [[Պատկեր:Unión Progresista.jpg|thumb|right|250px|<center>Դի Ստեֆանոն «Առաջավորների միավորություն» ակումբի խաղացողների հետ</center>]] 1940 թվականին ընտանիքը նորից տեղափոխվեց, այս անգամ նա հիմնավորեց մեկնումը Լոս-Կարլադես ֆերմա։ Երբ Ալֆրեդոն դուրս եկավ դպրոցից և առաջին հերթին պետք է աշխատեր, օգնեց հորը ստեղծել և վաճառել կարտոֆիլ, նաև զբաղվել մեղվաբուծությամբ<ref name="irlandeses"/><ref name="futsal">{{Cite web |title=Interview with Alfredo Di Stefano |url=http://futsal.fai.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=163:interview-with-alfredo-di-stefano&catid=46:interviews&Itemid=74 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130170237/http://futsal.fai.ie/index.php?option=com_content&view=article&id=163:interview-with-alfredo-di-stefano&catid=46:interviews&Itemid=74 |archive-date=2009 թ․ նոյեմբերի 30 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 29}}</ref>։ Ինքը՝ Դի Ստեֆանոն հիմնականում օգնում էր հողատարացքում, հետևելով 80 աշխատողներին<ref name="Винокуров"/><ref name="Vieja"/>։ Չնայած դա շատ դժվար աշխատանք էր, օգտագործվում էր մեծ ուժ, բայց Ալֆրեդոն չէր մոռանում ֆուտբոլ խաղալ։ Ամեն կիրակի նա եղբոր՝ Տուլիոյի հետ<ref>որը հաշվի էր առնում Ալֆրեդոյի տաղանդը, ծանր վնասվածք ստացավ. կտրվեց ծնկան ջիլը, բայց նրան չխանգարեց դա</ref> խաղաց Կամապանա առաջնության շրջանակներում ավանային «Առաջավոր միություն» ({{lang-es|Unión Progresista}}) թիմի դեմ, նաև անցկացրեցին խաղ Ռիվեր Պլեյտի դեմ, որից հետո նա հիվանդացավ 7 տարի<ref name="realmadrid"/>։ Ֆերմայում աշխատանքի ժամանակ Դի Ստեֆանոն գնաց մաֆյայի հետ հանդիպման. «Ռոսարիոյում հիմանդրվեց ամերիկական մաֆիա։ Նրանք եկել էին Չիկագոյից կամ էլ Նու Յորքից, այդտեղ արդեն աչքի էին ընկել։ Երեսուն տարի, «չոր օրենքի» ժամանակ, նրանք վերջացրել էին մարդասպանությունը։ Մաֆիան շատ կազմակերպված էր և ղեկավարում էր բոլոր երեխա ունեցող իտալացիներին։ Իմ «ծերուկին» նույնպես։ Նա պարտավորվեց ամեն վագոն կարտոֆիլի շահույթից վճարել 5-10 պեսո։ Հայրը վճարել չէր ցանկանում։ Ատրճանակը գրպանում նա քնում էր, դնում էր պահարանում։ Արկղը բացում էր, ձեռքը տանում ատրճանակը։ Երբեմն մաֆիան կրակում էր վագոնի վրա, բայց բարեբախտաբար նրան դրանք չէին դիպչում։ Հայրը վախենում էր, որ նրանց կարող էին առևանգել։ Մի որ նրանք տեղափոխվեցին մի տուն։ Մենք այդ մասին շտապ հաղորդեցինք մայրիկին, որը արագ ճուտ էր պատրաստում։ Նա դուրս եկավ դաշույնը ձեռքին։ Մի ուրիշ անգամ, երբ մենք գնացին Սան-Նիկոլաս պապիկիս հետ, մենք ստիված էին դուրս թռչել մեծ արագությամբ ընթացող գնացքից։ Այդտեղ կար սպասողական 4 ձև։ Նրանցից մեկը մեզ հյուր եկավ, որպեսզի գնի մեր տունը, և հայրս նրան ճանաչեց։ Ես այդպես էլ չհասկացա, ինչե կատարվում, բայց լսեցի, որ հայրս քեռուն պատմեց կատարվածի մասին»<ref name="историй">[http://real-madrid.ru/?act=show&id=2584 11 историй из жизни Альфредо Ди Стефано]</ref>։ === «Ռիվեր Փլեյտը» և «Ուռականը» === [[Պատկեր:Di_stefano_the_certificate.jpg|thumb|left|200px|<center>Դի Ստեֆանոյի առաջին ֆուտբոլային թղթերը, որով նա համարվում էր Ռիվեր Փլեյտի խաղացող</center>]] Երբ Ալֆրեդոն Դի Ստեֆանոն 17 տարեկան էր, նրա մայրը հանդիպեց հոր ընկերոջ հետ՝ Ռիվեր Փլեյտ ակումբի նախկին դարպասապահի հետ, Ալեքսանդրո Լուպասինի հետ, որը աշխատում էր էլեկտրիկ իրենց թաղամասում։ Նա համոզեց նրան, որ որդին, ով հաջաղություն ունի ֆուտբոլում, կարող է գնալ և տեսնել ակումբը։ Լուպասնին օգնեց. մի քանի օրից Էուլաիի նամակով, ակումբին հեռագիր ուղարկվեց, որով Ալֆրեդոն տեսակցության գնաց<ref name="Vieja"/><ref>[http://www.elpais.com/articulo/deportes/jugue/futbol/casualidad/elpepidep/20080217elpepidep_13/Tes ¡Yo jugué al fútbol de casualidad!]</ref>։ Երբ երիտասարդ ֆուտբոլիստին հարցրեցին, թե ով կօգնի նրան մտնել ակումբ, նա պատասխանեց «Իմ մայրը»<ref>{{Cite web |title=Гений из квартала Папы |url=http://www.championat.com/football/article-201030-ushjol-iz-zhizni-alfredo-di-stefano.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115443/http://www.championat.com/football/article-201030-ushjol-iz-zhizni-alfredo-di-stefano.html |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 1}}</ref>։ Կառլոս Պեուսելեն տեսնելով փոքր խաղացողին, ով տեսավ Դի Ստեֆանոյի տաղանդը հրավիրեց նրան ակումբի չորրորդ դիվիզյայում խաղալու։ 32 տղաներից ֆուտբոլային ակումբի համար վերցրեցին ընդամենը վերցրեցին 2-ին, 2-րդը Ալֆրեդոի մոտիկ ընկերն էր՝ Սալվուչին<ref name="Vieja"/>։ Հետաքրիքիրն այն է, որ Դի Ստեֆանոի հայրը դեմ էր որդու ֆուտբոլային կարիերային, և միայն Էուլալիան համոզեց նրա հորը չխոչնդոտել որդու կարիերային<ref name="Винокуров"/>։ Դի Ստեֆանոն սկսեց իր կարիերան չորրորդ դիվիզյայաում, որտեղ խաղում էին 16-18 տարեկանները։ Այս կումբի հետ նա կարողացավ հաղթել առաջնության բոլոր խաղերում, բացի եզրափակչում, որտեղ պարտվեցին Պլատենսե ակումբին 1:2 հաշվով<ref name="Vieja"/>։ Այստեղ նա ամեն հաղթանակի համար ստանում էր 2 պեսո, իսկ արդեն երրորդ դիվիզյայում 20 պեսո<ref name="Vieja"/>։ [[1944 թվական]]ի [[օգոստոսի 7]]-ին իր դեբյուտը նշեց Ռիվեր Փլեյտի հիմնական կազմում, նրանք անցկացրեցին ընկերական խաղ Սան-Լորենսոի դեմ։ Ավելի ուշ Ալֆրեդոն հուշում է. «Այդ խաղից շատ ժամանակ անց, հիշելով փշաքաղվում էի»։ Հարձակվողական դիրքում իմ հետ խաղացել են հեռչակավոր խաղացողներ. Պադերները, Լաբրունան և Դ Ամբրոզիոն։ Կարելի է պատկերացնել, թե ինչպես էի անհանգստանում։ Չէ որ բոլոր իմ բարեկամներն ու համագյուղացիները ժամանել էին մայրաքաղաք, որպեսզի ինչ երկրպագեն։ Նաև ժամանել էին Լա-Բոկայի հին ընկերները։ Բայց նա լավ խաղ չցուցադրեց. միգուցե պատճառը անհանգստությունն էր կամ վարպետության պակասը։ Բացի այդ վնասել էի ոտքս, և երկրորդ խաղակեսի սկզբին ստիպված էի լքել խաղը»։ Շուտով Ալֆրեդոն, Ռիվերի հիմնական մարզչի՝ Ռենատո Չեզառինի պահանջով, տեղափոխվեց 3-րդ թիմ<ref name = "100riv">'''Alfredo Di Stéfano''' (ноябрь 2010). [[El Gráfico]] Специальный выпуск. 27 — «100 Ídolos de River», стр. 30-31</ref>։ 21 տարեկանների թիմում նա զբաղեցրեց 1-ին հորիզոնականը, մի անգամ միայնակ թիմին զրկել է հաղթանակից. վերջին տուրի՝ Բոկա Խունիորսի դեմ խաղում, ավարտվեց ծեծկրտուքով, արդյունքում բոլոր խաղացողները որակազրկվեցին և զրկվեցին կիավորներից<ref>{{Cite web |title=Альфредо Ди Стефано, исполнилось 85 лет |url=http://www.bobsoccer.ru/user/4938/blog/?item=28664 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304200701/http://www.bobsoccer.ru/user/4938/blog/?item=28664 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 1}}</ref>։ === Տեղափոխությունը === 1953 թվականին Դի Ստեֆանոն բանակցություններ սկսեց «Բարսելոնա» տեղափեխվելու համար։ Կատալոնական ակումբի նախագահ Էնրիկ Մարտին և ակուբի գլխավոր մարզիչ Խոսեպ Սամիտեռը պայմանավորվեցին Ռիվեր Պլեյտիհետ այն մասին, որ [[1955 թվական]]ի հունվարի 1-ին Ալֆրեդոն դառնա կապտանռնագույնների խաղացող, երբ ավարտվի Միլիոնարիոսի հետ պայմանագիրը, իսկ ֆուտբոլիստին գնելու համար վճարեցին 4 միլիոն պեսետ (մոտավոր 80 հազար դոլլար)։ Մայիսի 23-ին, ընտանիքի հետ միասին, ժամանեց Իսպանիա։ Այդտեղ նա նաև անցկացրեց 3 ընկերական հանդիպում «Բարսելոնայի» հիմնական կազմում։ Որոշ բանակցությունների ժամանակ խնդրի առաջացավ. Միլոնարոօսաի նախագահը՝ Ալֆոնսո Սենոր Կևեդոն, նույնպես պահանջեց 350 միլիոն պեսետ (27 հազար դոլլար) ֆուտբոլիստի համար, որիհամար Բարսելոնայի ղեկավարությունը միանգամից չմեկնեց, քանի որ գումարը համարեց չափից շատ<ref name="real-madrid.ru">[http://real-madrid.ru/?act=show&id=914 Жизнь Альфредо Ди Стефано, часть II]</ref>։ Այս դեպքերից հետո հետաքրքրություններ առաջացան մադրիդյան Ռեալի մոտ, որը նույնպես ցանկանում էր իր թիմի շարքերում տեսնել Դի Ստեֆանոին։ «Արքայական ակումբի» նախագահը, Սանտյագո Բերնաբեու ուղարկեց իր գանձապահին՝ Պայմունդո Սապորտուին, որը նորից գնաց Արգենտինա, բայց անյտեղ նա իմացավ, որ Ռիվերը արդեն պայմանավորվել է «Բարսելոնայի» հետ։ Այդ ժամանակ Սապորտան գնաց Կոլումբիա, հարձակվողի տեղափոխման համար պայմանագիր կնքվեց նախկինում գրված պայմանագրի հիման վրա<ref name="Vieja"/>։ Արդյունքում Դի Ստեֆանոն ձեռքում ուներ 2 պայմանագիր «Բարսելոնայի» և «Ռեալի» հետ<ref name = "transfer">BARNETT, Tim; BRENNAN, Dan; CORBETT, James; HARPER, Nick; LYTTLETON, Ben; MITTEN, Andy; MOYNIHAN, Leo; TALBOT Simon; WILSON, Jonathan (dezembro de 2008). '''16 transferências que abalaram o mundo'''. FourFourTwo n. 2. Editora Cádiz, pp. 62-67</ref>։ == Նվաճումներ == === Ակումբային === === Որպես ֆուտբոլիստ === {{դրոշ|Արգենտինա|Այլ}} '''[[Ռիվեր Պլեյտ]]''' * [[Արգենտինայի ֆուտբոլի առաջնություն|Արգենտինայի առաջնություն]] ('''2''')։ [[1945]], [[1947]] * [[Ռիո դե Լա Պլատա գավաթի]]ի գավաթակիր ('''2''') - 1945, 1947 * '''Արդյունքում՝ 4 մրցանակ''' {{դրոշ|Կոլումբիա}} '''[[Միլոնարիոս]]''' * [[Կոլումբիայի չեմպիոն]] ('''3''') - 1949, 1951, 1952 * [[Կոլումբիայի Գավաթ]]ի գավաթակիր - 1951/52 * '''Արդյունդում՝ 4 մրցանակ''' {{դրոշ|Իսպանիա}} '''[[Ռեալ Մադրիդ]]''' * [[Իսպնայայի չեմպիոն]] ('''8''') - 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64 * [[Իսպանիայի գավաթ]]ի գավաթակակիր - 1961/62 * [[Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթ]]ի գավաթակիր ('''5''') - 1955/56, 1956/57, 1957/58, 1958/59, 1959/60 * [[Միջմայրցամաքային գավաթ]]ի գավաթակիր - 1960 * [[Լատինական գավաթ]]ի գավաթակիր ('''2''') - 1955, 1957 * [[Աշխարհի փոքր գավաթ]] - 1956 * '''Արդյունքում՝ 18 մրցանակ''' {{դրոշ|Արգենտինա|Այլ}} '''[[Արգենտինայի հավաքական]]''' * [[Հարավայիյն Ամերիկայի չեմպիոն]] - 1947 * '''Արդյունքում՝ 1 մրցանակ''' * '''Կարիերայի ընթացքում՝ 27 մրցանակ։''' === Որպես մարզիչ === {{դրոշ|Արգենտինա|Այլ}} '''[[Բոկա Խունիորս]]''' * [[Արգենտինայի չեմպիոն]] - [[Նասոնալ 1969]] * [[Արգենտինայի գավաթ]]ի գավաթակիր - 1969 * [[Սուրբ Մարտին Տուրսկոյի գավաթ]]ի գավաթակիր - 1969 {{դրոշ|Իսպանիա}} '''[[Վալենսիա]]''' * [[Իսպանիայի չեմպիոն]] - 1970/71 * [[Ուեֆայի գավաթակիրների գավաթ]]ի գավաթակիր - 1979/80 * [[Ուեֆայի Սուպերգավաթ]]ի գավաթակիր - 1980 * [[Իսպանիայի առաջնության 2-րդ դիվիզյայի]] հաղթող - 1986/87 * [[Իսպանիայի առաջնության]] արծաթե մրցանակակիր - 1971/72 * [[Իսպանիայի գավաթ]]ի եզրափակչի մասնակից ('''2''') - 1970/71, 1971/72 {{դրոշ|Արգենտինա}} '''[[Ռիվեր Փլեյտ]]''' * [[Արգենտինայի առաջնություն]] - [[Նասոնալ 1981]] {{դրոշ|Իսպանիա}} '''[[Ռեալ Մադրիդ]]''' * [[Իսպնայայի գավաթ]]ի գավաթակիր - 1991 * [[Սանտյագո Բերնաբեու գավաթ]]ի գավաթակիր - 1983 * [[Իսպանիայի առաջնության]] արծաթե մեդալակիր ('''2''') - 1982/83, 1983/84 * [[Իսպանիայի առաջնության]] Բրոնզե մեդալակիր - 1990/91 * [[Իսպանիայի Գավաթ]]ի եզրափակչի մասնակից - 1982/83 === Անձնական === * [[Արգենտինայի առաջնության լավագույն ռմբարկու]] - [[1947]] (27 գոլ) * Կոլումբիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու ('''2''') - 1951 (32 գոլ), 1952 (19 գոլ) * [[Իսպանիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու]] ('''5''') - 1954 (27 գոլ), 1956 (24 գոլ), 1957 (31 գոլ), 1958 (19 գոլ), 1959 (23 գոլ) * «[[Ոսկե Գնդակ]]ի» գավաթակիր ('''2''') - 1957, 1959 * [[Եվրոպայի Գավաթի առաջնության լավագույն ռմբարկու]] ('''2''') - 1958 (10 գնդակ), 1962 (7 գնդակ) == Ակումբային կարիերա == |+ '''<big>Ակումբային կարիերա</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=132|Ակումբ !rowspan="2" width=52|Մրցաշրջան !colspan="2" width=92|Լիգա !colspan="2" width=92|Գավաթներ<ref>[[Կոլումբիայի ֆուտբոլի գավաթ]], [[Կոպա դել Ռեյ]].</ref> !colspan="2" width=92|Հարավային Ամերիկայի գավաթներ / Եվրոգավաթներ<ref>[[Հարավային Ամերիկայի ակումբային առաջնություն]], [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա]], [[ՈՒԵՖԱ Գավաթ]].</ref> !colspan="2" width=92|Այլ<ref>[[Լատինական գավաթ]], [[Ֆուտբոլի միջմայրցամաքային գավաթ|Միջմայրցամաքային գավաթ]].</ref> !colspan="2" width=92|Ընդամենը |- style="background:beige" !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ |- |rowspan="3" align=center valign=center|'''[[Ռիվեր Փլեյթ]]''' |align="center"|1944 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !0 !0 |- |align="center"|1945 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !1 !0 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդամենը !1!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!1!!0 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Ուռական]]''' |align="center"|1946 |align="center"|24 |align="center"|11 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !24 !11 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդամնեը !24!!11!!0!!0!!0!!0!!0!!0!!24!!11 |- |rowspan="4" align=center valign=center|'''[[Ռիվեր Փլեյթ]]''' |align="center"|1947 |align="center"|30 |align="center"|27 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !30 !27 |- |align="center"|1948 |align="center"|23 |align="center"|13 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 !29 !17 |- |align="center"|1949 |align="center"|12 |align="center"|9 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !12 !9 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդամենը !65!!49!!0!!0!!6!!4!!0!!0!!71!!53 |- |rowspan="5" align=center valign=center|'''[[Մալիոնարիոս]]''' |align="center"|1949 |align="center"|15 |align="center"|16 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !15 !16 |- |align="center"|1950 |align="center"|29 |align="center"|23 |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !29+ !23+ |- |align="center"|1951 |align="center"|34 |align="center"|32 |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !34+ !32+ |- |align="center"|1952 |align="center"|24 |align="center"|19 |align="center"|? |align="center"|? |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !24+ !19+ |- style="background:lemonchiffon" !Ընդամենը !102!!90!!?!!10!!0!!0!!0!!0!!102+!!100 |- |rowspan="12" align=center valign=center|'''[[Ռեալ Մադրիդ]]''' |align="center"|1953–54 |align="center"|28 |align="center"|27 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !28 !27 |- |align="center"|1954–55 |align="center"|30 |align="center"|25 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 !32 !25 |- |align="center"|1955–56 |align="center"|30 |align="center"|24 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|7 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 !37 !29 |- |align="center"|1956–57 |align="center"|30 |align="center"|31 |align="center"|3 |align="center"|3 |align="center"|8 |align="center"|7 |align="center"|2 |align="center"|2 !43 !43 |- |align="center"|1957–58 |align="center"|30 |align="center"|19 |align="center"|7 |align="center"|7 |align="center"|7 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|0 !44 !36 |- |align="center"|1958–59 |align="center"|28 |align="center"|23 |align="center"|8 |align="center"|5 |align="center"|7 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 !43 !34 |- |align="center"|1959–60 |align="center"|23 |align="center"|12 |align="center"|5 |align="center"|3 |align="center"|6 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|0 !34 !23 |- |align="center"|1960–61 |align="center"|23 |align="center"|21 |align="center"|9 |align="center"|8 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|1 !36 !30 |- |align="center"|1961–62 |align="center"|23 |align="center"|11 |align="center"|8 |align="center"|4 |align="center"|10 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|0 !41 !22 |- |align="center"|1962–63 |align="center"|13 |align="center"|12 |align="center"|9 |align="center"|8 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !24 !21 |- |align="center"|1963–64 |align="center"|24 |align="center"|11 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|9 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 !34 !17 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդամնեը !282!!216!!50!!39!!58!!49!!6!!3!!396!!307 |- |rowspan="3" align=center valign=center|'''[[Էսպանյոլ ՖԱ|Էսպանյոլ]]''' |align="center"|1964–65 |align="center"|24 |align="center"|7 |align="center"|1+ |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !25+ !8 |- |align="center"|1965–66 |align="center"|23 |align="center"|4 |align="center"|1+ |align="center"|1 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !30+ !5 |- style="background:lemonchiffon" !Ընդամենը !47!!11!!2+!!2!!6!!0!!0!!0!!55+!!13 |- style="background:beige" !colspan="2"|Ընդամենը կարիերայի ընթացքում !521!!377!!64!!51!!70!!53!!6!!3!!661!!484 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}}{{Արտաքին հղումներ}} {{Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{DEFAULTSORT:Դի Ստեֆանո, Ալֆրեդո}} [[Կատեգորիա:1926 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2014 մահեր]] [[Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Էսպանյոլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իսպանացի տղամարդ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իսպանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հուլիսի 4 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Հունիսի 7 մահեր]] [[Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդ ՖԱ մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ]] [[Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա]] n7zerciye1c5eqvlnl3lsqizogd1t1c 0 55157 10715982 9617200 2026-03-28T05:26:24Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] 10715982 wikitext text/x-wiki {{անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Մայքլ Օուեն | պատկեր = [[Պատկեր:Owen4.jpg|270px]] | ամբողջական անուն = Մայքլ Ջեյմս Օուեն | ծննդյան քաղաք = [[Չեսթեր]] | ծննդյան երկիր ={{դրոշ|Անգլիա}} | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 173 սմ | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ներկա ակումբ = [[Ստոկ Սիթի]] | համար = 10 | երիտ տարիներ = | երիտ ակումբ = | տարի = | ակումբ = | խաղ(գոլ) = | ազգային տարի = | ազգային թիմ = | ազգային խաղ(գոլ) = | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Մայքլ Ջեյմս Օուենը''' ({{lang-en|Michael James Owen}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի ֆուտբոլիստ, «[[Ստոկ Սիթի]]ի» խաղացող։ Մայքլ Օուենը իր առաջին պրոֆեսսիոնալ պայմանագիրը ստորագրել է 1996 թվականին «[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]ի» հետ։ Հենց այս ակումբի հետ Օուենն 1997 – 2004 թթ. անցկացրեց 216 հանդիպում և խփեց 118 գնդակ։ Որպես «Լիվերպուլի» ֆուտբոլիստ Մայքլը դարձել է Անգլիայի գավաթակիր, երկու անգամ նվաճել է Լիգայի Գավաթը, Անգլիայի Սուպերգավաթը, ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթն ու Եվրոպայի Սուպերգավաթը, 2001 թ. դառնալով «Ֆրանս Ֆուտբոլ» ամսագրի «[[Ոսկե գնդակ]]ի» մրցանակակիր՝ որպես Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2004 թ. օգոստոսի 13-ին «[[Ռեալ Մադրիդ]]ը» ձեռք բերեց Օուենին 8 միլիոն ֆունտ ստերլինգով։ «Սանտյագո Բերնաբեու» ստադիոնում Անգլիայի առաջատար հարձակվողներից մեկը մեծ համբավ ձեռք չբերեց, քանի որ արքայական ակումբի ղեկավարությունն այն պահին նախընտրում էր հարձակման գծում տեսնել Ռոբինյոյին և Ժուլիո Բապտիստային։ Անցկացնելով «Ռեալում» 2004-05 մրցաշրջանն ու 18 գոլ խփելով 41 խաղում Օուենը վերադարձավ Պրեմիեր Լիգա։ 2005 թվականին «[[Նյուքասլ Յունայթեդ]]ը» գնեց Մայքլին «Ռեալից» 16 միլիոն ֆունտով։ Ու թեև նորեկի կարիերան «Սենտ-Ջեյմս Պարկում» սկզբից լավ էր ընթանում, բայց հետո նորից չդասավորվեց՝ ֆուտբոլիստի բազմաթիվ վնասվածքների հետևանքով։ Ապաքինվելով Օուենը նորից վերականգնեց մարզավիճակը, բայց մարզչական խառն իրավիճակը և թիմի վատ խաղը բերեցին նրան, որ 2008-09 մրցաշրջանի արդյունքներով «Նյուքասլը» դուրս մնաց առաջնությունից։ 2009 թվականին ավարտվեց «Նյուքասլի» հետ Մայքլի պայմանագրի ժամկետը և նա ազատ գործակալի կարգավիճակով տեղափոխվեց «Մանչեսթեր Յունայթեդ»՝ դարձնալով չորրորդ ֆուտբոլիստը, որն իր կարիերայի ընթացքում ելույթ է ունեցել ինչպես «Լիվերպուլում», այդպես էլ «Յունայթեդում»։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{DEFAULTSORT:Օուեն, Մայքլ}} [[Կատեգորիա:1979 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] 532qgk27yg93ugli94fjwt61ka4czle 4 57125 10715795 10715363 2026-03-27T13:10:17Z Gardmanahay 25102 /* Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն */ 10715795 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; margin-top: 1em; border:1px #a3b1bf solid; border-radius:2px;" |- | style="background:#CEE0F2; padding:0.5em;" valign="top" |{{#if:{{{1|}}}|<span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;">{{{1}}}</span>| <span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;"> Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ </span>}}{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}| <div style="font-size:90%; margin-bottom:10px; text-align:left; padding-right:5%; line-height:150%; color:#3a3a3a; padding-left:5px;"> '''Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ''' էջում Վիքիպեդիայի համայնքը որոշում է կայացնում անվանափոխման ներկայացված հոդվածների վերաբերյալ։ * Վերնագրի ակնհայտ սխալի դեպքում գրանցված մասնակիցները առանց քննարկման կարող են անվանափոխել հոդվածը։ * Այս էջում քննարկման են ներկայացվում այն հոդվածները, որոնց վերնագրերի ընտրությունը տարաձայնություն է առաջացնում մասնակիցների մոտ, կամ որևէ մասնակից կասկածանքներ ունի վերնագրի վերաբերյալ և չի կողմնորոշվում։ Այստեղ ընդգրկված հոդվածների քննարկումը կարող է տևել մեկ ամիս, որից հետո հոդվածից հեռացվում է {{կ|անվանափոխություն}} կաղապարը։ Քվեարկելու ժամանակ կարելի է օգտագործել {{կ|Ա}} (Անվանափոխել) և {{կ|Թ}} (Թողնել) կաղապարները՝ կողմ կամ դեմ քվեարկելու համար։ '''<big>Անվանափոխում նախաձեռնող մասնակիցը պարտավոր է անվանափոխության դեպքում հոդվածում միաժամանակ փոխել նախկին վերնագրի գործածումը, իսկ քննարկման էջում ավելացնել {{կ|Անվանափոխում}} կաղապարը, իսկ քննարկման բացասական արդյունքի դեպքում՝ {{կ|Քննարկված վերնագիր}} կաղապարը։</big>''' </div>}}<div style="clear:both;"></div> | style="width:300px; background:#F7F7F7; border-left:1px solid #a3b1bf; padding:0.5em; color:#4b4b4b;" valign="top"; align="center" | <div style="font-size:100%;">'''Որոնել անվանափոխման առաջադրված հոդվածների [[Վիքիպեդիա:Անվանափոխման_առաջադրված_հոդվածներ/Արխիվ|պահոցում]]'''</div> <inputbox> bgcolor=transparent type=fulltext prefix=Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ break=yes width=15 searchbuttonlabel=Որոնել break=no </inputbox> |} __ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__ {{Նոր թեկնածու/անվանափոխում}} {{Հին թեկնածու/ջնջման}} {{Դյուրանցում|[[ՎՊ:ԱԱՀ]]}} {{Մասնակից:Աշբոտ/Արխիվ |archive = Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ/Արխիվ/%(year)d |algo = old(7d) |counter = 1 |isthere = true |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} <!-- Նոր քննարկում սկսելու համար օգտագործել. == [[Հոդվածանուն]] == :{{la|Հոդվածանուն}} [[Հին անուն]] → [[Նոր անուն]] --> == Օգտագործման կաղապար == <pre> == [[Հոդված]] == :{{la|Հոդված}} [[Ներկա տարբերակ]] → [[Ձեր տարբերակ]] Ձեր պատճառաբանությունը։~~~~ </pre> ---- == [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] == :{{la|Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)}} [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] → [[Իշխանություն (ֆիլմ, ՀՀ)]] Ֆիլմն ունի նաև երկրորդ մաս(2022 թվականին)--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:10, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Կխնդրեմ առաջարկել այլ տարբերակ, պարզապես հստակեցման համար: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:53, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Կորիզակիսում]] == :{{la|Կորիզակիսում}} [[Կորիզակիսում]] → [[Միտոզ]] Առավել հայտնի տարբերակը Միտոզն է: Այլ վիքիներում ևս դա է կիրառվում:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 16:03, 18 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Անգլերեն, ռուսերեն և այլ վիքիպեդիաներում ևս Միտոզ է, քանի որ կարծում եմ ավելի հասկանալի և ավելի կիրառելի է(գոնե մասնագիտական տեսանկյունից). գրքերում, հոդվածներում և այլն: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:55, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] == :{{la|Քիթկոկորդականջաբանություն}} [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] → [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] Առաջարկում եմ [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] հոդվածը ջնջելուց հետո սա այդպես անվանափոխել, տես ԱՆ հրամանը՝ [https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=99060#:~:text=%D5%94%D5%AB%D5%A9%2D%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%2D%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6]:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:06, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Կաթետր]] == :{{la|Կաթետր}} [[Կաթետր]] → [[Կաթետեր]] Բառարանային տարբերակը. [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=114&dt=HY_HY&query=կաթետեր]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:34, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Մաստիտ]] == :{{la|Մաստիտ}} [[Մաստիտ]] → [[Կրծքագեղձաբորբ]] Հայերեն տարբերակը։--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:33, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, վստահելի աղբյուր չգտա--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Հարգելի @[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], կա Բժշկգիտական տերմինաբանության կանոն, խնդրում եմ նայել Լեզվի կոմիտեի [https://www.langcom.am/wp-content/uploads/2019/07/Terminology-and-spelling-guide.pdf որոշումը](էջ՝ 262-263), որտեղ նշված է. «Այսուհետ գործածել»՝ «-ԻՏ = -ԲՈՐԲ». մաստիտ - ստինքաբորբ կամ կրծքագեղձաբորո։ [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *::Շատ կավ, այս պարագայում, և հետայսու, խնդրում եմ ներկայացնել հիմքեր, քանի որ խմբագիրները կարող են չտիրապետել այս տեղեկությանը։ Այլևս խնդիր չեմ տեսնում։ [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 14:42, 26 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Նիկոլայ_Ազարով]] == :{{la|Նիկոլայ_Ազարով}} [[Նիկոլայ_Ազարով]] → [[Միկոլա Ազարով]] Քանի որ, լինելով ուկրաինացի գործիչ, անհրաժեշտ է անունը գրել ուկրաիներեն արտասանությանը համապատասխան, ուստի ոչ թե Նիկոլայ, այլ Միկոլա:--ՎաՖ 13:44, 3 փետրվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] == :{{la|COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում}} [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] → [[COVID-19 հղիության ընթացքում]] Երևի այսպես ավելի ճիշտ կլինի--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 18:53, 23 փետրվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, չգտա վստահելի աղբյուր--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:14, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], նկատի չունեի ինչ որ բան սխալ է գրած, պարզապես առաջարկում էի վարակ բառը հեռացնել: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:57, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Էվինգի սարկոմա]] == :{{la|Էվինգի սարկոմա}} [[Էվինգի սարկոմա]] → [[Յուինգի սարկոմա]] Կարծես թե հոդվածի վերնագիրը տառացի է թարգմանվել անգլերենից։ Ջեյմս Յուինգն ({{lang-en|James Ewing}}) է հայտնաբերել այս հիվանդությունը և նրա անունով էլ կոչվել է այն։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 08:18, 12 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, միանշանակ [https://nairimed.com/hy/news/klinikakan-depq-tiaki-amboghjakan-heratsum-yuingi-sarkomayi-kapaktsutyamb] [https://muratsan.am/%D5%A1%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D6%80%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%A1-%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF-%D5%B8%D6%82%D5%B6/] [https://cancer.am/blog/14]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:23, 15 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 02:08, 20 մարտի 2026 (UTC) == [[Թունագիտություն]] == :{{la|Թունագիտություն}} [[Թունագիտություն]] → [[Թունաբանություն]] Բառարաններում և գրականության մեծ մասում Թունաբանություն է:----[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:12, 25 մարտի 2026 (UTC) :* Հոդվածը ժամանակին ստեղծվել է ՀՍՀ-ի հոդվածի հիման վրա, որտեղ [https://w.wiki/KMuS թունագիտություն է]։ Ռուս-հայերեն [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=52&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F պոլիտեխնիկական բառարանում] էլ է այդպես։ Եթե ավելի հեղինակավոր աղբյուրներ կան, խնդրում եմ այստեղ ներկայացնել։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 07:02, 26 մարտի 2026 (UTC) :*:@[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] տեսեք, բառարաններում(օր.՝ [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=47&dt=HY_HY&query=%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 Աղայան], [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=37&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F Ղարիբյան]) երկու տարբերակն էլ կա, բայց Թունաբանությունը կարծում եմ ավելի կիրառելի է և տարածված: Օրինակ ԵՊՀ-ում հրատարակված [http://publishing.ysu.am/files/Genetikakan_tunabanutyan_himunqner.pdf գիրքը] հենց այդպես է կոչվում, Մուրացան ՀՀ-ում կա [https://muratsan.am/departments/toxicology/ Թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկա], ՀՀ ԲՈԿ-ը բժշկական գիտությունների թեկնածուի կոչում շնորհում է Հիգիենա, մասնագիտական ախտաբանություն և թունաբանություն մասնագիտությամբ՝ [https://degrees.hesc.am/councils?field_council_number_value=&field_council_institution_target_id=1965&field_council_specialty_code_target_id=All#:~:text=%D5%80%D5%AB%D5%A3%D5%AB%D5%A5%D5%B6%D5%A1%2C%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%20%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20%D6%87%20%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 ԺԴ.00.05]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:52, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախի շրջան]] == :{{la|Գազախի շրջան}} [[Գազախի շրջան]] → [[Ղազախի շրջան]] [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] մասնակիցը առանց քննարկման կատարում է բազմաթիվ հոդվածների անհիմն անվանափոխումներ/ միացումներ, որոնց ինքս դեմ եմ։ Դրանցից են՝ այս և [[Գազախ]] հոդվածները։ Ադրբեջանի այս շրջանը և համանուն քաղաքը հայերենում հայտնի են Ղազախի շրջան և Ղազախ քաղաք անվանումներով։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:04, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, համաձայն եմ. [https://www.shantnews.am/news/view/1467840.html] [https://www.civilnet.am/news/199693/%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B2%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%BC%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%A8-%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D6%81-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4/] [https://www.azatutyun.am/a/32537173.html]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:13, 26 մարտի 2026 (UTC) * {{Թ}}, որովհետև բնօրինակում հնչում է այդպես՝ '''գ''' ոչ թե '''ղ'''։--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 22:31, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] == :{{la|Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն}} [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] → [[Սերժ Սարգսյանի երրորդ կառավարություն]] Սերժ Սարգսյանը Հայաստանի վարչապետ է եղել երեք անգամ (չհաշված պաշտանակատար լինելը), որոնցից առաջին երկուսը մինչև նախագահ դառնալն է եղել։ Անվանափոխման նպատակը նաև այն է, որ ցանկանում եմ երկրորդ կառավարության մասին հոդված գրել, որի մասին [https://fr.wikipedia.org/wiki/Gouvernement_Serge_Sarkissian_II հոդված կա] Ֆրանսերեն Վիքիպեդիայում։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:16, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:14, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախ]] == :{{la|Գազախ}} [[Գազախ]] → [[Ղազախ]] Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:10, 27 մարտի 2026 (UTC) i7mm06lvlz6uug7irxvt93ybr8njgy2 10715796 10715795 2026-03-27T13:11:37Z Gardmanahay 25102 /* Գազախի շրջան */ 10715796 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; margin-top: 1em; border:1px #a3b1bf solid; border-radius:2px;" |- | style="background:#CEE0F2; padding:0.5em;" valign="top" |{{#if:{{{1|}}}|<span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;">{{{1}}}</span>| <span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;"> Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ </span>}}{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}| <div style="font-size:90%; margin-bottom:10px; text-align:left; padding-right:5%; line-height:150%; color:#3a3a3a; padding-left:5px;"> '''Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ''' էջում Վիքիպեդիայի համայնքը որոշում է կայացնում անվանափոխման ներկայացված հոդվածների վերաբերյալ։ * Վերնագրի ակնհայտ սխալի դեպքում գրանցված մասնակիցները առանց քննարկման կարող են անվանափոխել հոդվածը։ * Այս էջում քննարկման են ներկայացվում այն հոդվածները, որոնց վերնագրերի ընտրությունը տարաձայնություն է առաջացնում մասնակիցների մոտ, կամ որևէ մասնակից կասկածանքներ ունի վերնագրի վերաբերյալ և չի կողմնորոշվում։ Այստեղ ընդգրկված հոդվածների քննարկումը կարող է տևել մեկ ամիս, որից հետո հոդվածից հեռացվում է {{կ|անվանափոխություն}} կաղապարը։ Քվեարկելու ժամանակ կարելի է օգտագործել {{կ|Ա}} (Անվանափոխել) և {{կ|Թ}} (Թողնել) կաղապարները՝ կողմ կամ դեմ քվեարկելու համար։ '''<big>Անվանափոխում նախաձեռնող մասնակիցը պարտավոր է անվանափոխության դեպքում հոդվածում միաժամանակ փոխել նախկին վերնագրի գործածումը, իսկ քննարկման էջում ավելացնել {{կ|Անվանափոխում}} կաղապարը, իսկ քննարկման բացասական արդյունքի դեպքում՝ {{կ|Քննարկված վերնագիր}} կաղապարը։</big>''' </div>}}<div style="clear:both;"></div> | style="width:300px; background:#F7F7F7; border-left:1px solid #a3b1bf; padding:0.5em; color:#4b4b4b;" valign="top"; align="center" | <div style="font-size:100%;">'''Որոնել անվանափոխման առաջադրված հոդվածների [[Վիքիպեդիա:Անվանափոխման_առաջադրված_հոդվածներ/Արխիվ|պահոցում]]'''</div> <inputbox> bgcolor=transparent type=fulltext prefix=Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ break=yes width=15 searchbuttonlabel=Որոնել break=no </inputbox> |} __ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__ {{Նոր թեկնածու/անվանափոխում}} {{Հին թեկնածու/ջնջման}} {{Դյուրանցում|[[ՎՊ:ԱԱՀ]]}} {{Մասնակից:Աշբոտ/Արխիվ |archive = Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ/Արխիվ/%(year)d |algo = old(7d) |counter = 1 |isthere = true |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} <!-- Նոր քննարկում սկսելու համար օգտագործել. == [[Հոդվածանուն]] == :{{la|Հոդվածանուն}} [[Հին անուն]] → [[Նոր անուն]] --> == Օգտագործման կաղապար == <pre> == [[Հոդված]] == :{{la|Հոդված}} [[Ներկա տարբերակ]] → [[Ձեր տարբերակ]] Ձեր պատճառաբանությունը։~~~~ </pre> ---- == [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] == :{{la|Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)}} [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] → [[Իշխանություն (ֆիլմ, ՀՀ)]] Ֆիլմն ունի նաև երկրորդ մաս(2022 թվականին)--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:10, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Կխնդրեմ առաջարկել այլ տարբերակ, պարզապես հստակեցման համար: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:53, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Կորիզակիսում]] == :{{la|Կորիզակիսում}} [[Կորիզակիսում]] → [[Միտոզ]] Առավել հայտնի տարբերակը Միտոզն է: Այլ վիքիներում ևս դա է կիրառվում:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 16:03, 18 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Անգլերեն, ռուսերեն և այլ վիքիպեդիաներում ևս Միտոզ է, քանի որ կարծում եմ ավելի հասկանալի և ավելի կիրառելի է(գոնե մասնագիտական տեսանկյունից). գրքերում, հոդվածներում և այլն: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:55, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] == :{{la|Քիթկոկորդականջաբանություն}} [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] → [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] Առաջարկում եմ [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] հոդվածը ջնջելուց հետո սա այդպես անվանափոխել, տես ԱՆ հրամանը՝ [https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=99060#:~:text=%D5%94%D5%AB%D5%A9%2D%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%2D%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6]:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:06, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Կաթետր]] == :{{la|Կաթետր}} [[Կաթետր]] → [[Կաթետեր]] Բառարանային տարբերակը. [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=114&dt=HY_HY&query=կաթետեր]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:34, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Մաստիտ]] == :{{la|Մաստիտ}} [[Մաստիտ]] → [[Կրծքագեղձաբորբ]] Հայերեն տարբերակը։--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:33, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, վստահելի աղբյուր չգտա--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Հարգելի @[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], կա Բժշկգիտական տերմինաբանության կանոն, խնդրում եմ նայել Լեզվի կոմիտեի [https://www.langcom.am/wp-content/uploads/2019/07/Terminology-and-spelling-guide.pdf որոշումը](էջ՝ 262-263), որտեղ նշված է. «Այսուհետ գործածել»՝ «-ԻՏ = -ԲՈՐԲ». մաստիտ - ստինքաբորբ կամ կրծքագեղձաբորո։ [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *::Շատ կավ, այս պարագայում, և հետայսու, խնդրում եմ ներկայացնել հիմքեր, քանի որ խմբագիրները կարող են չտիրապետել այս տեղեկությանը։ Այլևս խնդիր չեմ տեսնում։ [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 14:42, 26 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Նիկոլայ_Ազարով]] == :{{la|Նիկոլայ_Ազարով}} [[Նիկոլայ_Ազարով]] → [[Միկոլա Ազարով]] Քանի որ, լինելով ուկրաինացի գործիչ, անհրաժեշտ է անունը գրել ուկրաիներեն արտասանությանը համապատասխան, ուստի ոչ թե Նիկոլայ, այլ Միկոլա:--ՎաՖ 13:44, 3 փետրվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] == :{{la|COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում}} [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] → [[COVID-19 հղիության ընթացքում]] Երևի այսպես ավելի ճիշտ կլինի--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 18:53, 23 փետրվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, չգտա վստահելի աղբյուր--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:14, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], նկատի չունեի ինչ որ բան սխալ է գրած, պարզապես առաջարկում էի վարակ բառը հեռացնել: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:57, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Էվինգի սարկոմա]] == :{{la|Էվինգի սարկոմա}} [[Էվինգի սարկոմա]] → [[Յուինգի սարկոմա]] Կարծես թե հոդվածի վերնագիրը տառացի է թարգմանվել անգլերենից։ Ջեյմս Յուինգն ({{lang-en|James Ewing}}) է հայտնաբերել այս հիվանդությունը և նրա անունով էլ կոչվել է այն։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 08:18, 12 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, միանշանակ [https://nairimed.com/hy/news/klinikakan-depq-tiaki-amboghjakan-heratsum-yuingi-sarkomayi-kapaktsutyamb] [https://muratsan.am/%D5%A1%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D6%80%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%A1-%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF-%D5%B8%D6%82%D5%B6/] [https://cancer.am/blog/14]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:23, 15 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 02:08, 20 մարտի 2026 (UTC) == [[Թունագիտություն]] == :{{la|Թունագիտություն}} [[Թունագիտություն]] → [[Թունաբանություն]] Բառարաններում և գրականության մեծ մասում Թունաբանություն է:----[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:12, 25 մարտի 2026 (UTC) :* Հոդվածը ժամանակին ստեղծվել է ՀՍՀ-ի հոդվածի հիման վրա, որտեղ [https://w.wiki/KMuS թունագիտություն է]։ Ռուս-հայերեն [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=52&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F պոլիտեխնիկական բառարանում] էլ է այդպես։ Եթե ավելի հեղինակավոր աղբյուրներ կան, խնդրում եմ այստեղ ներկայացնել։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 07:02, 26 մարտի 2026 (UTC) :*:@[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] տեսեք, բառարաններում(օր.՝ [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=47&dt=HY_HY&query=%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 Աղայան], [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=37&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F Ղարիբյան]) երկու տարբերակն էլ կա, բայց Թունաբանությունը կարծում եմ ավելի կիրառելի է և տարածված: Օրինակ ԵՊՀ-ում հրատարակված [http://publishing.ysu.am/files/Genetikakan_tunabanutyan_himunqner.pdf գիրքը] հենց այդպես է կոչվում, Մուրացան ՀՀ-ում կա [https://muratsan.am/departments/toxicology/ Թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկա], ՀՀ ԲՈԿ-ը բժշկական գիտությունների թեկնածուի կոչում շնորհում է Հիգիենա, մասնագիտական ախտաբանություն և թունաբանություն մասնագիտությամբ՝ [https://degrees.hesc.am/councils?field_council_number_value=&field_council_institution_target_id=1965&field_council_specialty_code_target_id=All#:~:text=%D5%80%D5%AB%D5%A3%D5%AB%D5%A5%D5%B6%D5%A1%2C%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%20%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20%D6%87%20%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 ԺԴ.00.05]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:52, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախի շրջան]] == :{{la|Գազախի շրջան}} [[Գազախի շրջան]] → [[Ղազախի շրջան]] [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] մասնակիցը առանց քննարկման կատարում է բազմաթիվ հոդվածների անհիմն անվանափոխումներ/ միացումներ, որոնց ինքս դեմ եմ։ Դրանցից են՝ այս և [[Գազախ]] հոդվածները։ Ադրբեջանի այս շրջանը և համանուն քաղաքը հայերենում հայտնի են Ղազախի շրջան և Ղազախ քաղաք անվանումներով։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:04, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, համաձայն եմ. [https://www.shantnews.am/news/view/1467840.html] [https://www.civilnet.am/news/199693/%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B2%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%BC%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%A8-%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D6%81-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4/] [https://www.azatutyun.am/a/32537173.html]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:13, 26 մարտի 2026 (UTC) * {{Թ}}, որովհետև բնօրինակում հնչում է այդպես՝ '''գ''' ոչ թե '''ղ'''։--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 22:31, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}} Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:--[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:11, 27 մարտի 2026 (UTC) == [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] == :{{la|Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն}} [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] → [[Սերժ Սարգսյանի երրորդ կառավարություն]] Սերժ Սարգսյանը Հայաստանի վարչապետ է եղել երեք անգամ (չհաշված պաշտանակատար լինելը), որոնցից առաջին երկուսը մինչև նախագահ դառնալն է եղել։ Անվանափոխման նպատակը նաև այն է, որ ցանկանում եմ երկրորդ կառավարության մասին հոդված գրել, որի մասին [https://fr.wikipedia.org/wiki/Gouvernement_Serge_Sarkissian_II հոդված կա] Ֆրանսերեն Վիքիպեդիայում։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:16, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:14, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախ]] == :{{la|Գազախ}} [[Գազախ]] → [[Ղազախ]] Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:10, 27 մարտի 2026 (UTC) dyes2a8uc6lo5n2sovjvjktrc75x47d 10715798 10715796 2026-03-27T13:12:17Z Gardmanahay 25102 /* Գազախի շրջան */ 10715798 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; margin-top: 1em; border:1px #a3b1bf solid; border-radius:2px;" |- | style="background:#CEE0F2; padding:0.5em;" valign="top" |{{#if:{{{1|}}}|<span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;">{{{1}}}</span>| <span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;"> Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ </span>}}{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}| <div style="font-size:90%; margin-bottom:10px; text-align:left; padding-right:5%; line-height:150%; color:#3a3a3a; padding-left:5px;"> '''Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ''' էջում Վիքիպեդիայի համայնքը որոշում է կայացնում անվանափոխման ներկայացված հոդվածների վերաբերյալ։ * Վերնագրի ակնհայտ սխալի դեպքում գրանցված մասնակիցները առանց քննարկման կարող են անվանափոխել հոդվածը։ * Այս էջում քննարկման են ներկայացվում այն հոդվածները, որոնց վերնագրերի ընտրությունը տարաձայնություն է առաջացնում մասնակիցների մոտ, կամ որևէ մասնակից կասկածանքներ ունի վերնագրի վերաբերյալ և չի կողմնորոշվում։ Այստեղ ընդգրկված հոդվածների քննարկումը կարող է տևել մեկ ամիս, որից հետո հոդվածից հեռացվում է {{կ|անվանափոխություն}} կաղապարը։ Քվեարկելու ժամանակ կարելի է օգտագործել {{կ|Ա}} (Անվանափոխել) և {{կ|Թ}} (Թողնել) կաղապարները՝ կողմ կամ դեմ քվեարկելու համար։ '''<big>Անվանափոխում նախաձեռնող մասնակիցը պարտավոր է անվանափոխության դեպքում հոդվածում միաժամանակ փոխել նախկին վերնագրի գործածումը, իսկ քննարկման էջում ավելացնել {{կ|Անվանափոխում}} կաղապարը, իսկ քննարկման բացասական արդյունքի դեպքում՝ {{կ|Քննարկված վերնագիր}} կաղապարը։</big>''' </div>}}<div style="clear:both;"></div> | style="width:300px; background:#F7F7F7; border-left:1px solid #a3b1bf; padding:0.5em; color:#4b4b4b;" valign="top"; align="center" | <div style="font-size:100%;">'''Որոնել անվանափոխման առաջադրված հոդվածների [[Վիքիպեդիա:Անվանափոխման_առաջադրված_հոդվածներ/Արխիվ|պահոցում]]'''</div> <inputbox> bgcolor=transparent type=fulltext prefix=Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ break=yes width=15 searchbuttonlabel=Որոնել break=no </inputbox> |} __ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__ {{Նոր թեկնածու/անվանափոխում}} {{Հին թեկնածու/ջնջման}} {{Դյուրանցում|[[ՎՊ:ԱԱՀ]]}} {{Մասնակից:Աշբոտ/Արխիվ |archive = Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ/Արխիվ/%(year)d |algo = old(7d) |counter = 1 |isthere = true |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} <!-- Նոր քննարկում սկսելու համար օգտագործել. == [[Հոդվածանուն]] == :{{la|Հոդվածանուն}} [[Հին անուն]] → [[Նոր անուն]] --> == Օգտագործման կաղապար == <pre> == [[Հոդված]] == :{{la|Հոդված}} [[Ներկա տարբերակ]] → [[Ձեր տարբերակ]] Ձեր պատճառաբանությունը։~~~~ </pre> ---- == [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] == :{{la|Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)}} [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] → [[Իշխանություն (ֆիլմ, ՀՀ)]] Ֆիլմն ունի նաև երկրորդ մաս(2022 թվականին)--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:10, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Կխնդրեմ առաջարկել այլ տարբերակ, պարզապես հստակեցման համար: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:53, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Կորիզակիսում]] == :{{la|Կորիզակիսում}} [[Կորիզակիսում]] → [[Միտոզ]] Առավել հայտնի տարբերակը Միտոզն է: Այլ վիքիներում ևս դա է կիրառվում:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 16:03, 18 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Անգլերեն, ռուսերեն և այլ վիքիպեդիաներում ևս Միտոզ է, քանի որ կարծում եմ ավելի հասկանալի և ավելի կիրառելի է(գոնե մասնագիտական տեսանկյունից). գրքերում, հոդվածներում և այլն: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:55, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] == :{{la|Քիթկոկորդականջաբանություն}} [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] → [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] Առաջարկում եմ [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] հոդվածը ջնջելուց հետո սա այդպես անվանափոխել, տես ԱՆ հրամանը՝ [https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=99060#:~:text=%D5%94%D5%AB%D5%A9%2D%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%2D%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6]:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:06, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Կաթետր]] == :{{la|Կաթետր}} [[Կաթետր]] → [[Կաթետեր]] Բառարանային տարբերակը. [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=114&dt=HY_HY&query=կաթետեր]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:34, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Մաստիտ]] == :{{la|Մաստիտ}} [[Մաստիտ]] → [[Կրծքագեղձաբորբ]] Հայերեն տարբերակը։--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:33, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, վստահելի աղբյուր չգտա--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Հարգելի @[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], կա Բժշկգիտական տերմինաբանության կանոն, խնդրում եմ նայել Լեզվի կոմիտեի [https://www.langcom.am/wp-content/uploads/2019/07/Terminology-and-spelling-guide.pdf որոշումը](էջ՝ 262-263), որտեղ նշված է. «Այսուհետ գործածել»՝ «-ԻՏ = -ԲՈՐԲ». մաստիտ - ստինքաբորբ կամ կրծքագեղձաբորո։ [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *::Շատ կավ, այս պարագայում, և հետայսու, խնդրում եմ ներկայացնել հիմքեր, քանի որ խմբագիրները կարող են չտիրապետել այս տեղեկությանը։ Այլևս խնդիր չեմ տեսնում։ [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 14:42, 26 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Նիկոլայ_Ազարով]] == :{{la|Նիկոլայ_Ազարով}} [[Նիկոլայ_Ազարով]] → [[Միկոլա Ազարով]] Քանի որ, լինելով ուկրաինացի գործիչ, անհրաժեշտ է անունը գրել ուկրաիներեն արտասանությանը համապատասխան, ուստի ոչ թե Նիկոլայ, այլ Միկոլա:--ՎաՖ 13:44, 3 փետրվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] == :{{la|COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում}} [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] → [[COVID-19 հղիության ընթացքում]] Երևի այսպես ավելի ճիշտ կլինի--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 18:53, 23 փետրվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, չգտա վստահելի աղբյուր--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:14, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], նկատի չունեի ինչ որ բան սխալ է գրած, պարզապես առաջարկում էի վարակ բառը հեռացնել: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:57, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Էվինգի սարկոմա]] == :{{la|Էվինգի սարկոմա}} [[Էվինգի սարկոմա]] → [[Յուինգի սարկոմա]] Կարծես թե հոդվածի վերնագիրը տառացի է թարգմանվել անգլերենից։ Ջեյմս Յուինգն ({{lang-en|James Ewing}}) է հայտնաբերել այս հիվանդությունը և նրա անունով էլ կոչվել է այն։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 08:18, 12 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, միանշանակ [https://nairimed.com/hy/news/klinikakan-depq-tiaki-amboghjakan-heratsum-yuingi-sarkomayi-kapaktsutyamb] [https://muratsan.am/%D5%A1%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D6%80%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%A1-%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF-%D5%B8%D6%82%D5%B6/] [https://cancer.am/blog/14]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:23, 15 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 02:08, 20 մարտի 2026 (UTC) == [[Թունագիտություն]] == :{{la|Թունագիտություն}} [[Թունագիտություն]] → [[Թունաբանություն]] Բառարաններում և գրականության մեծ մասում Թունաբանություն է:----[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:12, 25 մարտի 2026 (UTC) :* Հոդվածը ժամանակին ստեղծվել է ՀՍՀ-ի հոդվածի հիման վրա, որտեղ [https://w.wiki/KMuS թունագիտություն է]։ Ռուս-հայերեն [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=52&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F պոլիտեխնիկական բառարանում] էլ է այդպես։ Եթե ավելի հեղինակավոր աղբյուրներ կան, խնդրում եմ այստեղ ներկայացնել։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 07:02, 26 մարտի 2026 (UTC) :*:@[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] տեսեք, բառարաններում(օր.՝ [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=47&dt=HY_HY&query=%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 Աղայան], [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=37&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F Ղարիբյան]) երկու տարբերակն էլ կա, բայց Թունաբանությունը կարծում եմ ավելի կիրառելի է և տարածված: Օրինակ ԵՊՀ-ում հրատարակված [http://publishing.ysu.am/files/Genetikakan_tunabanutyan_himunqner.pdf գիրքը] հենց այդպես է կոչվում, Մուրացան ՀՀ-ում կա [https://muratsan.am/departments/toxicology/ Թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկա], ՀՀ ԲՈԿ-ը բժշկական գիտությունների թեկնածուի կոչում շնորհում է Հիգիենա, մասնագիտական ախտաբանություն և թունաբանություն մասնագիտությամբ՝ [https://degrees.hesc.am/councils?field_council_number_value=&field_council_institution_target_id=1965&field_council_specialty_code_target_id=All#:~:text=%D5%80%D5%AB%D5%A3%D5%AB%D5%A5%D5%B6%D5%A1%2C%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%20%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20%D6%87%20%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 ԺԴ.00.05]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:52, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախի շրջան]] == :{{la|Գազախի շրջան}} [[Գազախի շրջան]] → [[Ղազախի շրջան]] [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] մասնակիցը առանց քննարկման կատարում է բազմաթիվ հոդվածների անհիմն անվանափոխումներ/ միացումներ, որոնց ինքս դեմ եմ։ Դրանցից են՝ այս և [[Գազախ]] հոդվածները։ Ադրբեջանի այս շրջանը և համանուն քաղաքը հայերենում հայտնի են Ղազախի շրջան և Ղազախ քաղաք անվանումներով։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:04, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, համաձայն եմ. [https://www.shantnews.am/news/view/1467840.html] [https://www.civilnet.am/news/199693/%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B2%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%BC%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%A8-%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D6%81-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4/] [https://www.azatutyun.am/a/32537173.html]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:13, 26 մարտի 2026 (UTC) * {{Թ}}, որովհետև բնօրինակում հնչում է այդպես՝ '''գ''' ոչ թե '''ղ'''։--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 22:31, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}} Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:--[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:11, 27 մարտի 2026 (UTC) == [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] == :{{la|Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն}} [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] → [[Սերժ Սարգսյանի երրորդ կառավարություն]] Սերժ Սարգսյանը Հայաստանի վարչապետ է եղել երեք անգամ (չհաշված պաշտանակատար լինելը), որոնցից առաջին երկուսը մինչև նախագահ դառնալն է եղել։ Անվանափոխման նպատակը նաև այն է, որ ցանկանում եմ երկրորդ կառավարության մասին հոդված գրել, որի մասին [https://fr.wikipedia.org/wiki/Gouvernement_Serge_Sarkissian_II հոդված կա] Ֆրանսերեն Վիքիպեդիայում։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:16, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:14, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախ]] == :{{la|Գազախ}} [[Գազախ]] → [[Ղազախ]] Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:10, 27 մարտի 2026 (UTC) sfkbavrz3j43htw7sls1l7u96pan8t4 10715815 10715798 2026-03-27T14:16:23Z POitor 107559 /* Գազախ */ Պատասխան 10715815 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; margin-top: 1em; border:1px #a3b1bf solid; border-radius:2px;" |- | style="background:#CEE0F2; padding:0.5em;" valign="top" |{{#if:{{{1|}}}|<span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;">{{{1}}}</span>| <span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;"> Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ </span>}}{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}| <div style="font-size:90%; margin-bottom:10px; text-align:left; padding-right:5%; line-height:150%; color:#3a3a3a; padding-left:5px;"> '''Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ''' էջում Վիքիպեդիայի համայնքը որոշում է կայացնում անվանափոխման ներկայացված հոդվածների վերաբերյալ։ * Վերնագրի ակնհայտ սխալի դեպքում գրանցված մասնակիցները առանց քննարկման կարող են անվանափոխել հոդվածը։ * Այս էջում քննարկման են ներկայացվում այն հոդվածները, որոնց վերնագրերի ընտրությունը տարաձայնություն է առաջացնում մասնակիցների մոտ, կամ որևէ մասնակից կասկածանքներ ունի վերնագրի վերաբերյալ և չի կողմնորոշվում։ Այստեղ ընդգրկված հոդվածների քննարկումը կարող է տևել մեկ ամիս, որից հետո հոդվածից հեռացվում է {{կ|անվանափոխություն}} կաղապարը։ Քվեարկելու ժամանակ կարելի է օգտագործել {{կ|Ա}} (Անվանափոխել) և {{կ|Թ}} (Թողնել) կաղապարները՝ կողմ կամ դեմ քվեարկելու համար։ '''<big>Անվանափոխում նախաձեռնող մասնակիցը պարտավոր է անվանափոխության դեպքում հոդվածում միաժամանակ փոխել նախկին վերնագրի գործածումը, իսկ քննարկման էջում ավելացնել {{կ|Անվանափոխում}} կաղապարը, իսկ քննարկման բացասական արդյունքի դեպքում՝ {{կ|Քննարկված վերնագիր}} կաղապարը։</big>''' </div>}}<div style="clear:both;"></div> | style="width:300px; background:#F7F7F7; border-left:1px solid #a3b1bf; padding:0.5em; color:#4b4b4b;" valign="top"; align="center" | <div style="font-size:100%;">'''Որոնել անվանափոխման առաջադրված հոդվածների [[Վիքիպեդիա:Անվանափոխման_առաջադրված_հոդվածներ/Արխիվ|պահոցում]]'''</div> <inputbox> bgcolor=transparent type=fulltext prefix=Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ break=yes width=15 searchbuttonlabel=Որոնել break=no </inputbox> |} __ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__ {{Նոր թեկնածու/անվանափոխում}} {{Հին թեկնածու/ջնջման}} {{Դյուրանցում|[[ՎՊ:ԱԱՀ]]}} {{Մասնակից:Աշբոտ/Արխիվ |archive = Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ/Արխիվ/%(year)d |algo = old(7d) |counter = 1 |isthere = true |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} <!-- Նոր քննարկում սկսելու համար օգտագործել. == [[Հոդվածանուն]] == :{{la|Հոդվածանուն}} [[Հին անուն]] → [[Նոր անուն]] --> == Օգտագործման կաղապար == <pre> == [[Հոդված]] == :{{la|Հոդված}} [[Ներկա տարբերակ]] → [[Ձեր տարբերակ]] Ձեր պատճառաբանությունը։~~~~ </pre> ---- == [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] == :{{la|Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)}} [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] → [[Իշխանություն (ֆիլմ, ՀՀ)]] Ֆիլմն ունի նաև երկրորդ մաս(2022 թվականին)--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:10, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Կխնդրեմ առաջարկել այլ տարբերակ, պարզապես հստակեցման համար: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:53, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Կորիզակիսում]] == :{{la|Կորիզակիսում}} [[Կորիզակիսում]] → [[Միտոզ]] Առավել հայտնի տարբերակը Միտոզն է: Այլ վիքիներում ևս դա է կիրառվում:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 16:03, 18 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Անգլերեն, ռուսերեն և այլ վիքիպեդիաներում ևս Միտոզ է, քանի որ կարծում եմ ավելի հասկանալի և ավելի կիրառելի է(գոնե մասնագիտական տեսանկյունից). գրքերում, հոդվածներում և այլն: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:55, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] == :{{la|Քիթկոկորդականջաբանություն}} [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] → [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] Առաջարկում եմ [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] հոդվածը ջնջելուց հետո սա այդպես անվանափոխել, տես ԱՆ հրամանը՝ [https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=99060#:~:text=%D5%94%D5%AB%D5%A9%2D%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%2D%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6]:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:06, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Կաթետր]] == :{{la|Կաթետր}} [[Կաթետր]] → [[Կաթետեր]] Բառարանային տարբերակը. [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=114&dt=HY_HY&query=կաթետեր]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:34, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Մաստիտ]] == :{{la|Մաստիտ}} [[Մաստիտ]] → [[Կրծքագեղձաբորբ]] Հայերեն տարբերակը։--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:33, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, վստահելի աղբյուր չգտա--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Հարգելի @[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], կա Բժշկգիտական տերմինաբանության կանոն, խնդրում եմ նայել Լեզվի կոմիտեի [https://www.langcom.am/wp-content/uploads/2019/07/Terminology-and-spelling-guide.pdf որոշումը](էջ՝ 262-263), որտեղ նշված է. «Այսուհետ գործածել»՝ «-ԻՏ = -ԲՈՐԲ». մաստիտ - ստինքաբորբ կամ կրծքագեղձաբորո։ [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *::Շատ կավ, այս պարագայում, և հետայսու, խնդրում եմ ներկայացնել հիմքեր, քանի որ խմբագիրները կարող են չտիրապետել այս տեղեկությանը։ Այլևս խնդիր չեմ տեսնում։ [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 14:42, 26 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Նիկոլայ_Ազարով]] == :{{la|Նիկոլայ_Ազարով}} [[Նիկոլայ_Ազարով]] → [[Միկոլա Ազարով]] Քանի որ, լինելով ուկրաինացի գործիչ, անհրաժեշտ է անունը գրել ուկրաիներեն արտասանությանը համապատասխան, ուստի ոչ թե Նիկոլայ, այլ Միկոլա:--ՎաՖ 13:44, 3 փետրվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] == :{{la|COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում}} [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] → [[COVID-19 հղիության ընթացքում]] Երևի այսպես ավելի ճիշտ կլինի--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 18:53, 23 փետրվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, չգտա վստահելի աղբյուր--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:14, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], նկատի չունեի ինչ որ բան սխալ է գրած, պարզապես առաջարկում էի վարակ բառը հեռացնել: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:57, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Էվինգի սարկոմա]] == :{{la|Էվինգի սարկոմա}} [[Էվինգի սարկոմա]] → [[Յուինգի սարկոմա]] Կարծես թե հոդվածի վերնագիրը տառացի է թարգմանվել անգլերենից։ Ջեյմս Յուինգն ({{lang-en|James Ewing}}) է հայտնաբերել այս հիվանդությունը և նրա անունով էլ կոչվել է այն։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 08:18, 12 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, միանշանակ [https://nairimed.com/hy/news/klinikakan-depq-tiaki-amboghjakan-heratsum-yuingi-sarkomayi-kapaktsutyamb] [https://muratsan.am/%D5%A1%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D6%80%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%A1-%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF-%D5%B8%D6%82%D5%B6/] [https://cancer.am/blog/14]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:23, 15 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 02:08, 20 մարտի 2026 (UTC) == [[Թունագիտություն]] == :{{la|Թունագիտություն}} [[Թունագիտություն]] → [[Թունաբանություն]] Բառարաններում և գրականության մեծ մասում Թունաբանություն է:----[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:12, 25 մարտի 2026 (UTC) :* Հոդվածը ժամանակին ստեղծվել է ՀՍՀ-ի հոդվածի հիման վրա, որտեղ [https://w.wiki/KMuS թունագիտություն է]։ Ռուս-հայերեն [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=52&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F պոլիտեխնիկական բառարանում] էլ է այդպես։ Եթե ավելի հեղինակավոր աղբյուրներ կան, խնդրում եմ այստեղ ներկայացնել։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 07:02, 26 մարտի 2026 (UTC) :*:@[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] տեսեք, բառարաններում(օր.՝ [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=47&dt=HY_HY&query=%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 Աղայան], [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=37&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F Ղարիբյան]) երկու տարբերակն էլ կա, բայց Թունաբանությունը կարծում եմ ավելի կիրառելի է և տարածված: Օրինակ ԵՊՀ-ում հրատարակված [http://publishing.ysu.am/files/Genetikakan_tunabanutyan_himunqner.pdf գիրքը] հենց այդպես է կոչվում, Մուրացան ՀՀ-ում կա [https://muratsan.am/departments/toxicology/ Թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկա], ՀՀ ԲՈԿ-ը բժշկական գիտությունների թեկնածուի կոչում շնորհում է Հիգիենա, մասնագիտական ախտաբանություն և թունաբանություն մասնագիտությամբ՝ [https://degrees.hesc.am/councils?field_council_number_value=&field_council_institution_target_id=1965&field_council_specialty_code_target_id=All#:~:text=%D5%80%D5%AB%D5%A3%D5%AB%D5%A5%D5%B6%D5%A1%2C%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%20%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20%D6%87%20%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 ԺԴ.00.05]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:52, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախի շրջան]] == :{{la|Գազախի շրջան}} [[Գազախի շրջան]] → [[Ղազախի շրջան]] [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] մասնակիցը առանց քննարկման կատարում է բազմաթիվ հոդվածների անհիմն անվանափոխումներ/ միացումներ, որոնց ինքս դեմ եմ։ Դրանցից են՝ այս և [[Գազախ]] հոդվածները։ Ադրբեջանի այս շրջանը և համանուն քաղաքը հայերենում հայտնի են Ղազախի շրջան և Ղազախ քաղաք անվանումներով։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:04, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, համաձայն եմ. [https://www.shantnews.am/news/view/1467840.html] [https://www.civilnet.am/news/199693/%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B2%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%BC%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%A8-%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D6%81-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4/] [https://www.azatutyun.am/a/32537173.html]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:13, 26 մարտի 2026 (UTC) * {{Թ}}, որովհետև բնօրինակում հնչում է այդպես՝ '''գ''' ոչ թե '''ղ'''։--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 22:31, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}} Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:--[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:11, 27 մարտի 2026 (UTC) == [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] == :{{la|Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն}} [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] → [[Սերժ Սարգսյանի երրորդ կառավարություն]] Սերժ Սարգսյանը Հայաստանի վարչապետ է եղել երեք անգամ (չհաշված պաշտանակատար լինելը), որոնցից առաջին երկուսը մինչև նախագահ դառնալն է եղել։ Անվանափոխման նպատակը նաև այն է, որ ցանկանում եմ երկրորդ կառավարության մասին հոդված գրել, որի մասին [https://fr.wikipedia.org/wiki/Gouvernement_Serge_Sarkissian_II հոդված կա] Ֆրանսերեն Վիքիպեդիայում։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:16, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:14, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախ]] == :{{la|Գազախ}} [[Գազախ]] → [[Ղազախ]] Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:10, 27 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 14:16, 27 մարտի 2026 (UTC) o192c31u8gabqkwlh3mhjoia23h6cnq 10716143 10715815 2026-03-28T11:52:15Z Tigran Ovanyan 99045 /* Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն */ Պատասխան 10716143 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; margin-top: 1em; border:1px #a3b1bf solid; border-radius:2px;" |- | style="background:#CEE0F2; padding:0.5em;" valign="top" |{{#if:{{{1|}}}|<span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;">{{{1}}}</span>| <span style="margin-top:.1em; padding-left:5px; text-align:left; margin-bottom:.2em; border-bottom:0; font-variant: small-caps; font-weight:bold; font-size:150%; color:#3a3a3a; line-height:1.3;"> Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ </span>}}{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}| <div style="font-size:90%; margin-bottom:10px; text-align:left; padding-right:5%; line-height:150%; color:#3a3a3a; padding-left:5px;"> '''Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ''' էջում Վիքիպեդիայի համայնքը որոշում է կայացնում անվանափոխման ներկայացված հոդվածների վերաբերյալ։ * Վերնագրի ակնհայտ սխալի դեպքում գրանցված մասնակիցները առանց քննարկման կարող են անվանափոխել հոդվածը։ * Այս էջում քննարկման են ներկայացվում այն հոդվածները, որոնց վերնագրերի ընտրությունը տարաձայնություն է առաջացնում մասնակիցների մոտ, կամ որևէ մասնակից կասկածանքներ ունի վերնագրի վերաբերյալ և չի կողմնորոշվում։ Այստեղ ընդգրկված հոդվածների քննարկումը կարող է տևել մեկ ամիս, որից հետո հոդվածից հեռացվում է {{կ|անվանափոխություն}} կաղապարը։ Քվեարկելու ժամանակ կարելի է օգտագործել {{կ|Ա}} (Անվանափոխել) և {{կ|Թ}} (Թողնել) կաղապարները՝ կողմ կամ դեմ քվեարկելու համար։ '''<big>Անվանափոխում նախաձեռնող մասնակիցը պարտավոր է անվանափոխության դեպքում հոդվածում միաժամանակ փոխել նախկին վերնագրի գործածումը, իսկ քննարկման էջում ավելացնել {{կ|Անվանափոխում}} կաղապարը, իսկ քննարկման բացասական արդյունքի դեպքում՝ {{կ|Քննարկված վերնագիր}} կաղապարը։</big>''' </div>}}<div style="clear:both;"></div> | style="width:300px; background:#F7F7F7; border-left:1px solid #a3b1bf; padding:0.5em; color:#4b4b4b;" valign="top"; align="center" | <div style="font-size:100%;">'''Որոնել անվանափոխման առաջադրված հոդվածների [[Վիքիպեդիա:Անվանափոխման_առաջադրված_հոդվածներ/Արխիվ|պահոցում]]'''</div> <inputbox> bgcolor=transparent type=fulltext prefix=Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ break=yes width=15 searchbuttonlabel=Որոնել break=no </inputbox> |} __ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__ {{Նոր թեկնածու/անվանափոխում}} {{Հին թեկնածու/ջնջման}} {{Դյուրանցում|[[ՎՊ:ԱԱՀ]]}} {{Մասնակից:Աշբոտ/Արխիվ |archive = Վիքիպեդիա:Անվանափոխման առաջադրված հոդվածներ/Արխիվ/%(year)d |algo = old(7d) |counter = 1 |isthere = true |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} <!-- Նոր քննարկում սկսելու համար օգտագործել. == [[Հոդվածանուն]] == :{{la|Հոդվածանուն}} [[Հին անուն]] → [[Նոր անուն]] --> == Օգտագործման կաղապար == <pre> == [[Հոդված]] == :{{la|Հոդված}} [[Ներկա տարբերակ]] → [[Ձեր տարբերակ]] Ձեր պատճառաբանությունը։~~~~ </pre> ---- == [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] == :{{la|Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)}} [[Իշխանություն_(ֆիլմ,_2021)]] → [[Իշխանություն (ֆիլմ, ՀՀ)]] Ֆիլմն ունի նաև երկրորդ մաս(2022 թվականին)--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:10, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Կխնդրեմ առաջարկել այլ տարբերակ, պարզապես հստակեցման համար: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:53, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Կորիզակիսում]] == :{{la|Կորիզակիսում}} [[Կորիզակիսում]] → [[Միտոզ]] Առավել հայտնի տարբերակը Միտոզն է: Այլ վիքիներում ևս դա է կիրառվում:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 16:03, 18 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Անգլերեն, ռուսերեն և այլ վիքիպեդիաներում ևս Միտոզ է, քանի որ կարծում եմ ավելի հասկանալի և ավելի կիրառելի է(գոնե մասնագիտական տեսանկյունից). գրքերում, հոդվածներում և այլն: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:55, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] == :{{la|Քիթկոկորդականջաբանություն}} [[Քիթկոկորդականջաբանություն]] → [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] Առաջարկում եմ [[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն ]] հոդվածը ջնջելուց հետո սա այդպես անվանափոխել, տես ԱՆ հրամանը՝ [https://www.irtek.am/views/act.aspx?aid=99060#:~:text=%D5%94%D5%AB%D5%A9%2D%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%2D%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6]:--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:06, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Կաթետր]] == :{{la|Կաթետր}} [[Կաթետր]] → [[Կաթետեր]] Բառարանային տարբերակը. [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=114&dt=HY_HY&query=կաթետեր]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:34, 20 հունվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:12, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Մաստիտ]] == :{{la|Մաստիտ}} [[Մաստիտ]] → [[Կրծքագեղձաբորբ]] Հայերեն տարբերակը։--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:33, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, վստահելի աղբյուր չգտա--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:Հարգելի @[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], կա Բժշկգիտական տերմինաբանության կանոն, խնդրում եմ նայել Լեզվի կոմիտեի [https://www.langcom.am/wp-content/uploads/2019/07/Terminology-and-spelling-guide.pdf որոշումը](էջ՝ 262-263), որտեղ նշված է. «Այսուհետ գործածել»՝ «-ԻՏ = -ԲՈՐԲ». մաստիտ - ստինքաբորբ կամ կրծքագեղձաբորո։ [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:48, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *::Շատ կավ, այս պարագայում, և հետայսու, խնդրում եմ ներկայացնել հիմքեր, քանի որ խմբագիրները կարող են չտիրապետել այս տեղեկությանը։ Այլևս խնդիր չեմ տեսնում։ [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 14:42, 26 փետրվարի 2026 (UTC) == [[Նիկոլայ_Ազարով]] == :{{la|Նիկոլայ_Ազարով}} [[Նիկոլայ_Ազարով]] → [[Միկոլա Ազարով]] Քանի որ, լինելով ուկրաինացի գործիչ, անհրաժեշտ է անունը գրել ուկրաիներեն արտասանությանը համապատասխան, ուստի ոչ թե Նիկոլայ, այլ Միկոլա:--ՎաՖ 13:44, 3 փետրվարի 2026 (UTC) * {{ա}}--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:13, 25 փետրվարի 2026 (UTC) == [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] == :{{la|COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում}} [[COVID-19_վարակ_հղիության_ընթացքում]] → [[COVID-19 հղիության ընթացքում]] Երևի այսպես ավելի ճիշտ կլինի--[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 18:53, 23 փետրվարի 2026 (UTC) * {{թ}}, չգտա վստահելի աղբյուր--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:14, 25 փետրվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]], նկատի չունեի ինչ որ բան սխալ է գրած, պարզապես առաջարկում էի վարակ բառը հեռացնել: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:57, 2 մարտի 2026 (UTC) == [[Էվինգի սարկոմա]] == :{{la|Էվինգի սարկոմա}} [[Էվինգի սարկոմա]] → [[Յուինգի սարկոմա]] Կարծես թե հոդվածի վերնագիրը տառացի է թարգմանվել անգլերենից։ Ջեյմս Յուինգն ({{lang-en|James Ewing}}) է հայտնաբերել այս հիվանդությունը և նրա անունով էլ կոչվել է այն։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 08:18, 12 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, միանշանակ [https://nairimed.com/hy/news/klinikakan-depq-tiaki-amboghjakan-heratsum-yuingi-sarkomayi-kapaktsutyamb] [https://muratsan.am/%D5%A1%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D6%80%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%A1-%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF-%D5%B8%D6%82%D5%B6/] [https://cancer.am/blog/14]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 15:23, 15 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 02:08, 20 մարտի 2026 (UTC) == [[Թունագիտություն]] == :{{la|Թունագիտություն}} [[Թունագիտություն]] → [[Թունաբանություն]] Բառարաններում և գրականության մեծ մասում Թունաբանություն է:----[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 20:12, 25 մարտի 2026 (UTC) :* Հոդվածը ժամանակին ստեղծվել է ՀՍՀ-ի հոդվածի հիման վրա, որտեղ [https://w.wiki/KMuS թունագիտություն է]։ Ռուս-հայերեն [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=52&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F պոլիտեխնիկական բառարանում] էլ է այդպես։ Եթե ավելի հեղինակավոր աղբյուրներ կան, խնդրում եմ այստեղ ներկայացնել։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 07:02, 26 մարտի 2026 (UTC) :*:@[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] տեսեք, բառարաններում(օր.՝ [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=47&dt=HY_HY&query=%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 Աղայան], [http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=37&dt=RU_HY&query=%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F Ղարիբյան]) երկու տարբերակն էլ կա, բայց Թունաբանությունը կարծում եմ ավելի կիրառելի է և տարածված: Օրինակ ԵՊՀ-ում հրատարակված [http://publishing.ysu.am/files/Genetikakan_tunabanutyan_himunqner.pdf գիրքը] հենց այդպես է կոչվում, Մուրացան ՀՀ-ում կա [https://muratsan.am/departments/toxicology/ Թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկա], ՀՀ ԲՈԿ-ը բժշկական գիտությունների թեկնածուի կոչում շնորհում է Հիգիենա, մասնագիտական ախտաբանություն և թունաբանություն մասնագիտությամբ՝ [https://degrees.hesc.am/councils?field_council_number_value=&field_council_institution_target_id=1965&field_council_specialty_code_target_id=All#:~:text=%D5%80%D5%AB%D5%A3%D5%AB%D5%A5%D5%B6%D5%A1%2C%20%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%20%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20%D6%87%20%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6 ԺԴ.00.05]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 17:52, 26 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախի շրջան]] == :{{la|Գազախի շրջան}} [[Գազախի շրջան]] → [[Ղազախի շրջան]] [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] մասնակիցը առանց քննարկման կատարում է բազմաթիվ հոդվածների անհիմն անվանափոխումներ/ միացումներ, որոնց ինքս դեմ եմ։ Դրանցից են՝ այս և [[Գազախ]] հոդվածները։ Ադրբեջանի այս շրջանը և համանուն քաղաքը հայերենում հայտնի են Ղազախի շրջան և Ղազախ քաղաք անվանումներով։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:04, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}, համաձայն եմ. [https://www.shantnews.am/news/view/1467840.html] [https://www.civilnet.am/news/199693/%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B2%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%BC%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%A8-%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D6%81-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4/] [https://www.azatutyun.am/a/32537173.html]: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:13, 26 մարտի 2026 (UTC) * {{Թ}}, որովհետև բնօրինակում հնչում է այդպես՝ '''գ''' ոչ թե '''ղ'''։--[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 22:31, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}} Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:--[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:11, 27 մարտի 2026 (UTC) == [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] == :{{la|Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն}} [[Սերժ Սարգսյանի երկրորդ կառավարություն]] → [[Սերժ Սարգսյանի երրորդ կառավարություն]] Սերժ Սարգսյանը Հայաստանի վարչապետ է եղել երեք անգամ (չհաշված պաշտանակատար լինելը), որոնցից առաջին երկուսը մինչև նախագահ դառնալն է եղել։ Անվանափոխման նպատակը նաև այն է, որ ցանկանում եմ երկրորդ կառավարության մասին հոդված գրել, որի մասին [https://fr.wikipedia.org/wiki/Gouvernement_Serge_Sarkissian_II հոդված կա] Ֆրանսերեն Վիքիպեդիայում։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 21:16, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 22:14, 26 մարտի 2026 (UTC) :{{անվանափոխել}} @[[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ջան, շնորհակալություն Հայաստանի կառավարությունների նկատմամբ ցուցաբերած ուշադրության համար։ Սակայն մենք այս անվանափոխմամբ սկզբունքային փոփոխություն ենք մտցնում։ Կառավարությունների մասին հայերեն Վիքիպեդիայում հոդվածները գրված են ըստ Հանրապետության վարչապետերի՝ բացառությամբ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունների։ Վերանվանման դեպքում մենք կիրառում ենք նույն այն մոտեցումը, որը կա Փաշինյանի կառավարությունների մասին հոդվածներում․ կառավարությունները դասակարգել ըստ ընտրությունների, ինչը ճիշտ սկզբունք է։ :Սակայն այդ դեպքում անհաժեշտ է բոլոր կառավարությունները 0-ից վերադասակարգել․ օրինակ՝ Կարեն Կարապետյանի կառավարությունը պետք է բաժանել 2 մասի՝ մինչև 2017 թ-ի խորհրդարանական ընտրությունները և դրանից հետո (Կարապետյան I և II)։ Նույն ֆրանսիական Վիքիպեդիան հաշվի է առնում անգամ նախագահական ընտրությունները և ըստ այդմ Տիգրան Սարգսյանը ունի թվով 3 կառավարություններ, սակայն ես այդ մոտեցման հետ այդքան էլ համաձայն չեմ և առաջարկում եմ առաջնորդվել խորհրդարանական ընտրություններով։ :Ամփոփելով, այս սկզբունքը կիրառելով պետք է գրվեն հոդվածներ Մանուկյան, Գ․ Հարությունյան, Խ․ Հարությունյան, Բագրատյան I և II, Արմեն Սարգսյան, Քոչարյան, Դարբինյան, Վ․ Սարգսյան, Արամ Սարգսյան, Մարգարյան I և II, Ս․ Սարգսյան I և II, Տ․ Սարգսյան I և II, Աբրահամյան, Կարապետյան I և II, ''Ս․ Սարգսյան III, Փաշինյան I, II և III'' (վերջիններս առկա են) կառավարությունների մասին։ Կարճ ասած՝ լիքը աշխատանք ունենք ։Դ --[[Մասնակից:Tigran Ovanyan|<font face="Arial" color="red">'''Tigr'''</font><font face="Arial" color="blue">'''an Ova'''</font><font face="Arial" color="orange">'''nyan'''</font>]]/[[Մասնակցի քննարկում:Tigran Ovanyan| 💬]] 11:52, 28 մարտի 2026 (UTC) == [[Գազախ]] == :{{la|Գազախ}} [[Գազախ]] → [[Ղազախ]] Տարբեր ժամանակաշրջանների հայկական գրականության մեջ այդ բնակավայրի անունը Ղազախ է ներկայացված, ոչ թե Գազախ: Ղազախ է գրված Սամվել Կարապետյանի հեղինակած «ՀյուսիսայինԱրցախ» գրքում (էջ 435-354), Գրիգորիս եպիսկոպոս Աղուանեանց «Փոխանորդական այցելություն ի վիճակին Գանձակ» (էջ 6) և այլն: Գազախ տարբերակն են կիրառում ադրբեջանական հայալեզու ռեսուրսները (տես՝ [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%81%D5%A5%D5%AC%D5%A5%D5%AC-%D5%A7-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6 1], [https://caliber.az/arm/post/%D5%AB%D5%AC%D5%B0%D5%A1%D5%B4-%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D6%87%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AD-%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4 2]), ինչը հիմք չի բնակավայրն անվանափոխել Գազախ: Պետք է առաջնորդվել նախ և առաջ հայկական հեղինակավոր գրականությամբ:[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:10, 27 մարտի 2026 (UTC) :{{Ա}}: --[[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} 14:16, 27 մարտի 2026 (UTC) ldaxcig0j6wo826a2qx5p2pigb8xoww 0 58941 10716006 10715749 2026-03-28T06:54:29Z Voskanyan 23951 /* Մրցանակներ */ 10716006 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արարատ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | պատկեր = Արարատ (ֆիլմ).jpg }} '''«Արարատ»''' ({{lang-en|''Ararat''}}), [[2002]] թվականի ամերիկա-ֆրանսիական ֆիլմ, որը նկարահանել է կանադահայ ռեժիսոր [[Ատոմ Էգոյան]]ը։ Այն պատմում է [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]] և դրա ընթացքում ծավալված մի շարք կարևոր դեպքերի, մասնավորապես՝ [[Վանի հերոսամարտ]]ի մասին։ Ֆիլմը նաև քննության է ենթարկում ճշմարտության բնույթը ու դրա ճանաչումն արվեստի միջոցով։ Էգոյանը բացի ֆիլմի ռեժիսորը լինելուց նաև սցենարի հեղինակն է և համապրոդյուսերը։ Ֆիլմն արտամրցույթային կարգով ներկայացվել է [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի միջազգային փառատոնին]]։ 2003 թվականին կայացած Genie Awards միջազգային փառատոնին այն արժանացել է 5 մրցանակի, այդ թվում նաև որպես լավագույն ֆիլմ<ref>Միջոցառման վարողներից է եղել ֆիլմի դերակատարներից [[Արսինե Խանջյան]]ը, որը ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի կինն է։</ref>։ == Սյուժե == [[Տորոնտո|Տորոնտոյում]] կանադահայ ընտանիքը գլխավորում է Անին՝ այրին, ում ամուսինն սպանվել է թուրք դեսպանի դեմ կատարած մահափորձի ժամանակ: Նրա չափահաս որդին՝ Րաֆֆին, սեռական կապի մեջ է իր խորթ քրոջ՝ Սելիայի հետ, որն Անիին մեղադրել է իր հորը ժայռից ցած նետելու մեջ, մինչդեռ Անին պնդում է, որ նա ինքն է սայթաքել ու ընկել։ Անին անցկացնում է ամերիկահայ նկարիչ [[Արշիլ Գորկի|Արշիլ Գորկիին]] նվիրված արվեստի պատմության շնորհանդեսներ, որոնց Սելիան մշտապես ներկա է և հրապարակայնորեն հանդիմանում է Անիին ճշմարտությունը թաքցնելու համար: Հայ ռեժիսոր Էդվարդ Սարոյանը գալիս է Տորոնտո՝ [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]], [[Վանի հերոսամարտ|Վանի դիմադրության]] և Արշիլ Գորկու մասին ֆիլմ նկարահանելու նպատակով: Անիին առաջարկում են հանդես գալ որպես պատմության խորհրդատու, իսկ Րաֆֆին մոր հետ աշխատում է նախագծի վրա։ Թուրք ծագումով կանադացի Ալի անունով սկսնակ դերասանն ստանում է Օսմանյան նահանգապետ [[Ջևդեթ բեյ|Ջևդեթ բեյի]] դերը։ Ալին կարդում է Հայոց ցեղասպանության մասին, որի մասին նախկինում գրեթե ոչինչ չէր լսել։ Սարոյանի հետ զրույցի ընթացքում նա ասում է, որ, իր կարծիքով, ցեղասպանությունն արդարացված է [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմի]] լույսի ներքո: Րաֆֆին փորձում է Ալիին բացատրել, որ հայերը [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] քաղաքացիներ են եղել, և թուրքերը նրանց հետ չեն կռվել։ Ալին փակում է խոսակցությունը` ասելով, որ երկուսն էլ ծնվել են Կանադայում և պետք է միասին փորձեն անցյալում թողնել ցեղասպանությունը։ Երբ Րաֆֆին Թուրքիայից վերադառնում է Կանադա, նրան հարցաքննում է օդանավակայանի անվտանգության ծառայությունը՝ Դեյվիդ անունով պաշտոնաթող մաքսավորը, որը հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Րաֆֆին ներգրավված է թմրանյութերի մաքսանենգության մեջ։ Թմրանյութ փնտրող շներ վարձելու փոխարեն Դեյվիդը նախընտրում է մանրամասն խոսել Րաֆֆիի հետ, որը պնդում է, որ համարձակություն է ունեցել Թուրքիայում լրացուցիչ կադրեր նկարահանել։ Իրականում, ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունենալու այդ նույն երեկոյան։ Ոգեշնչված սեփական որդուց՝ Դեյվիդը որոշում է հավատալ Րաֆֆու անմեղությանը և ազատ է թողնում նրան։ Սակայն իր մոտ է պահում ֆիլմի հետ կապված ժապավենների տուփերը, որոնցում, ինչպես հայտնաբերում է Դեյվիդը, հերոին էր։ == Դերակատարներ == Գլխավոր դերակատարներն են՝ * [[Շառլ Ազնավուր]] - Էդուարդ Սարոյան * [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] - Դեյվիդ * [[Դևիդ Ալփեյ]] - Րաֆֆի * [[Արսինե Խանջյան]] - Անի * [[Էրիկ Բոգոսյան]] - Ռուբեն * Մարի-Ջոսե Կրոս - Սելիա * Բրենթ Կարվեր - Ֆիլիպ * Էլիաս Կոտեաս - Ալի, [[Ջևդեթ բեյ]]ի դերակատար * Լուսնակ - Շուշան, Արշիլ Գորկու մայր * [[Սիմոն Աբգարյան]] - [[Արշիլ Գորկի]] * [[Կարեն Բոյաջյան]] - Պատանի Արշիլ Գորկի == Թողարկում == [[Մետրո-Գոլդուին-Մայեր|ՄԳՄ]] ընկերությունը դիտարկել է «Արարատ» ֆիլմի տարածման հնարավորությունը, սակայն գործադիր տնօրեն Ալեքս Յեմենիջյանը հայտարարել է, որ ֆինանսական տեսանկյունից ռացիոնալ չի լինի ֆիլմի տարածումը, ուստի դրա փոխարեն այն տարածել է ''Միրամաքսը''<ref name=Welkyp41>{{cite journal|author=Welky, David|title=GLOBAL HOLLYWOOD VERSUS NATIONAL PRIDE: The Battle to Film ''The Forty Days of Musa Dagh''|journal=Film Quarterly|publisher=University of California Press|volume=59|issue=3|date=Spring 2006|pages=35–43|jstor=10.1525/fq.2006.59.3.35|doi=10.1525/fq.2006.59.3.35}} - Cited: p. 41</ref>: Ֆիլմը մրցույթից դուրս ցուցադրվել է 2002 թվականի [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի կինոփառատոնում]]<ref name="festival-cannes.com">{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |title=Festival de Cannes: Ararat |access-date=1 November 2009 |work=festival-cannes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010001319/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |archive-date=10 October 2012}}</ref>։ Ֆիլմը ցուցադրվել է նաև 2002 թվականին [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնի]] բացման օրը՝ սեպտեմբերի 5-ին<ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |title=Ararat to open TIFF2002 |last=Dillon |first=Mark |date=8 July 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201143953/http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի նոյեմբերի 15-ին [[Լոս Անջելես|Լոս Անջելեսում]], [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]] և Տորոնտոյում<ref name="Dillon1"/>։ Երբ «Արարատ» ֆիլմն էկրան է բարձրացել, այն Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միակ ֆիլմն էր, որը արդի ժամանակաշրջանում ցուցադրվել է Միացյալ Նահանգների կոմերցիոն կինոթատրոններում<ref name=Welkyp41/>։ «Արարատի» իտալական վարձույթը պետք է կայանար 2003 թվականի ապրիլի 24-ին: Սակայն կինոթատրոնում նախատեսված թողարկումից մեկ օր առաջ Իտալիայի իշխանություններն անսպասելիորեն արգելել են դրա ցուցադրությունը՝ դա բացատրելով նրանով, որ ֆիլմի դիստրիբյուտորը բաց է թողել պարտադիր գրաքննության վկայական ստանալու համար դիմելու վերջնաժամկետը: [[Հռոմ|Հռոմում]] Թուրքիայի դեսպանատունը խոստովանել է, որ իր կառավարությունը չի ցանկացել, որ ֆիլմը ցուցադրվի Իտալիայում, սակայն հայտարարել է, որ չի մասնակցել ֆիլմը չցուցադրելու վերաբերյալ որոշման կայացմանը<ref>{{Cite web |url=http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |title=Italy Bans Release of Atom Egoyan's Ararat |date=28 April 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Asbarez |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040529/http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ի սկզբանե Թուրքիայի պետնախարար Յիլմազ Կարակոյունլուն հայտարարել էր, որ թուրքական կառավարությունն ամեն կերպ հակազդելու է ֆիլմի թողարկմանը: Թուրքիայի կառավարությունը, սակայն, թույլատրել է ֆիլմը ցուցադրել Թուրքիայում, քանի որ այն ժամանակ փորձում էր ընդլայնել խոսքի ազատությունը, որպեսզի Թուրքիան կարողանա [[ Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարց|անդամակցել Եվրամիությանը]]<ref name=FilmQNatlPride>{{cite web|url=https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|title=Global Hollywood Versus National Pride: The Battle to Film The Forty Days of Musa Dagh|publisher=Film Quarterly|date=2006-03-01|volume=59|issue=3|access-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011931/https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>: ''Belge Film'' ընկերությունը թուրքական կառավարությունից թույլտվություն է ստացել ֆիլմը ցուցադրելու հենց Թուրքիայում, սակայն որոշել է դա չանել, երբ ազգայնականները խոստացել են «միջոցներ ձեռնարկել»<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=46 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ Չորս տարի անց ֆիլմը ցուցադրվել է թուրքական ''Kanaltürk'' հեռուստաալիքով<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=47 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ ==Արձագանքներ == === Դրամարկղային շահույթ === Նոյեմբերի 15-ին սահմանափակ վարձույթից հետո պրեմիերայի շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը մեկ դիտման համար հավաքել է միջինը 35,188 դոլար<ref name="Dillon1"/>: Մինչև նոյեմբերի 18-ը հինգ կինոթատրոններում այն հավաքել է $ 162,000<ref>{{cite news |agency=Associated Press|date=18 November 2002 |title=Harry magical at box office |newspaper=The Toronto Star |page=E04}}</ref>: Հյուսիսային Ամերիկայում վարձույթի 24 օրվա ընթացքում այն հավաքել է 1,1 միլիոն դոլար<ref name="Dillon1"/>: 2003 թվականի հունվարի 30-ին Հյուսիսային Ամերիկայում ֆիլմի վարձույթն ավարտվել է 1,555,959 դոլար հասույթով։ Այն այլ տարածքներում հավաքել է 1,187,377 դոլար, և ընդհանուր հասույթը կազմել է 2,743,336 դոլար<ref name="mojo">{{Cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |title=Ararat (2002) |access-date=30 November 2016 |work=[[Box Office Mojo]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706223356/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |archive-date=6 July 2017 |url-status=live }}</ref>: === Քննադատական արձագանքներ === Ֆիլմի թողարկումից հետո նրա վերաբերյալ քննադատների արձագանքները հիմնականում եղել են բացասական{{sfn|Melnyk|2004|p=161}}։ Կանադական ''The Globe and Mail'' թերթը գրել է, թե որ «Մետաֆորները սադրիչ են, բայց շատ հաճախ հանդիսատեսը մնում է շփոթված մատուցման մեխանիկայի պատճառով»<ref name="Dillon1">{{Cite web |url=http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |title=Ararat shines with nine |last=Dillon |first=Mark |date=19 December 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201212027/http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |archive-date=1 December 2016 |url-status=dead }}</ref>։ Բրայան Դ. Ջոնսոնը, որը գրում էր ''Maclean's''-ի համար, այն անվանել է հիասթափեցնող, բայց հետաքրքիր, և ասել է, որ այն չի արդարացրել սպասելիքները, չնայած հավակնոտությանը<ref>{{cite magazine |last=Johnson |first=Brian D. |date=18 November 2002 |title=A MAZE OF DENIAL |magazine=Maclean's |volume=115 |issue=46 |page=116}}</ref> ։ ''[[National Post]]''-ի անդրադարձում ասվում էր, որ «Էգոյանը գրեթե կաթվածահար է եղել բոլոր կողմերը ցույց տալու անհրաժեշտությունից»<ref name="Dillon1"/>։ [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում]] ժյուրիի ազգային կոլեգիան ֆիլմը ներառել է Տարվա լավագույն ֆիլմերի տասնյակում<ref>{{cite magazine |date=March–May 2003 |title=Toronto International Film Festival 2002 Top Ten |magazine=Take One |page=50}}</ref>: Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին երկուսուկես աստղ է տվել՝ այն անվանելով «չափազանց շփոթեցնող» և ասելով, որ այն «ակնհայտորեն բխում է Էգոյանի սրտից», բայց «չափից շատ շերտավորված է, չափազանց անիմաստ բարդ, չափազանց անթափանց»: Նա նաև ասել է, որ բանավեճեր են եղել այն մասին, թե արդյոք ֆիլմում [[Ադոլֆ Հիտլեր|Ադոլֆ Հիտլերի]]ց մեջբերումն այն մասին, որ Հայոց ցեղասպանությունը մոռացվել է, իրական է<ref name="Ebert">{{Cite web |url=https://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |title=Ararat |last=Ebert |first=Roger |date=22 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Rogerebert.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201211253/http://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: ''[[The New York Times]]''-ից Սթիվեն Հոլդենը ֆիլմն անվանել է «պատմական հիշողության խորը արտացոլում» և «տարվա` ամենաշատը մտածել ստիպող ֆիլմը»<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |title=To Dwell on a Historic Tragedy or Not: A Bitter Choice |last=Holden |first=Stephen |date=15 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144057/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ BBC-ից Թոմ Դոուսոնը գրել է, որ ֆիլմը «անտաշ և խճճված է թվում»՝ համեմատած Էգոյանի մյուս ստեղծագործությունների հետ<ref name="Dawson1">{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |title=Ararat (2003) |last=Dawson |first=Tom |date=11 March 2003 |access-date=30 November 2016 |work=[[BBC]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201174344/http://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |archive-date=1 December 2017 |url-status=live }}</ref>։ Հետագայում քննադատները վերանայել են «Արարատ» ֆիլմի գնահատականը: ''Rotten Tomatoes'' ակնարկների ագրեգատոր կայքում քննադատների 78 ակնարկների 55 %-ը դրական է՝ 10-ից 6,3 միջին վարկանիշով։ Կայքի կոնսենսուսն ասում է. «Չնայած «Արարատը» ինտելեկտ է ճառագում, նրա ազդեցությունը նվազում է չափազանց խճճված սյուժեի և ինտելեկտուալ ոճի պատճառով»<ref>[https://web.archive.org/web/20161212065432/https://www.rottentomatoes.com/m/ararat/ "Ararat"]. Rotten Tomatoes. Fandango Media. Archived from the original on 12 December 2016. Edit this at Wikidata</ref>: Metacritic կայքը ֆիլմին տվել է 100-ից 62 միավոր՝ հիմնվելով քննադատների 25 ակնարկների վրա, ինչը համապատասխանում «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ» ակնարկներ կարգավիճակին<ref>[https://www.metacritic.com/movie/ararat/ "Ararat"]. Metacritic. Fandom, Inc. Retrieved 28 June 2008.</ref>։ === Ազգայնականների արձագանք === Կանադայում էթնիկ թուրքերն առաջարկել են բոյկոտել Disney-ի և նրա դուստր ընկերությունների ֆիլմերը, և մի քանի ազգայնական քննադատներ էլեկտրոնային նամակներ են ուղարկել Էգոյանին և ստեղծել կայքեր՝ պնդելով, որ ֆիլմի նախադրյալները չեն համապատասխանում իրականությանը<ref name=FilmQNatlPride/>: Ոմանք Էգոյանին սպառնալիքներ են ուղղել, այդ թվում՝ հայտարարություններ, թե ֆիլմի վարձույթում հայտնվելը կարող է վտանգ ստեղծել Թուրքիայում հայերի համար<ref name=Buckley>{{cite news|author=Buckley, Cara|url=https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|title=Battle Over Two Films Represents Turkey's Quest to Control a Narrative|newspaper=[[The New York Times]]|date=2017-04-20|access-date=2019-05-13|quote="The Promise", [...] was unfettered by studio pressures. The film’s financier was Kirk Kerkorian,|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011924/https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>։ ''[[Film Quarterly]]'' ամսագիրը հայտարարել է, թե «Արարատը» զայրացած հերքումների և ատելության խոսքի նոր փուլ է առաջացրել»<ref name=FilmQNatlPride/>։ === Մրցանակներ === «Արարատ» ֆիլմն արժանացել է մի քանի մրցանակների։ Այդ թվում՝ հինգ մրցանակ է ստացել Genie Awards 23-րդ մրցանակաբաշխությանը, որը վարել է ֆիլմի գլխավոր դերակատար Արսինե Խանջյանը անցկացրել է դերասան Փիթեր Քելեգանի հետ համատեղ: Էգոյանը ներկա չի եղել<ref name="McKay">{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |title=Egoyan's Ararat named best film, takes 5 awards at the Genies |last=McKay |first=John |date=14 February 2003 |access-date=30 November 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144140/http://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ 2008 թվականին Իսրայելի կառավարությունը Էգոյանին շնորհել է նաև Դան Դեյվիդ մրցանակ (Dan David Prize)՝ «անցյալի ատեղծագործական վերարտադրման համար»: Արարատը հատուկ առիթ է եղել այդ պարգևի շնորհման համար<ref>{{Cite web |url=https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |title=Egoyan recognized for Armenian perspective in Ararat |last=Knelman |first=Martin |date=28 February 2008 |access-date=3 December 2016 |work=The Toronto Star |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220033925/https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |archive-date=20 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col"| Մրցանակ ! scope="col"|Ամսաթիվ ! scope="col"| Կատեգորիա ! scope="col"| Ստացող(ներ) ! scope="col"| Արդյունք ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ծնթ.|Ծանոթագրություն(ներ)}} |- !scope="row" rowspan=3| Կանադայի ռեժիսորների գիլդիա | rowspan="3" | 4 հոկտեմբերի 2003 | Outstanding Direction - Feature Film | [[Ատոմ Էգոյան]] | {{nom}} | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |title=Spider, Queer as Folk top DGC nominations |last=Dinoff |first=Diston |date=18 August 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907143214/http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |archive-date=7 September 2018 |url-status=live }}</ref> |- | Outstanding Production Design - Long Form | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Outstanding Feature Film | ''Արարատ'' | {{nom}} |- !scope="row" rowspan=3| Դուրբանի միջազգային կինոփառատոն | rowspan="3" | 13–26 հոկտեմբերի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="3" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- | Լավագույն ռեժիսոր | {{won}} |- | Լավագույն դերասանուհի | [[Արսինե Խանջյան]] | {{won}} |- !scope="row" rowspan=9| Genie Awards | rowspan="9" | 13 փետրվարի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | Ռոբերտ Լանտոս և Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="9" | <ref name="McKay"/> |- | rowspan="2" | Լավագույն դերասան | [[Դևիդ Ալփեյ]] | {{nom}} |- | [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] | {{nom}} |- | Լավագույն դերասանուհի | Արսինե Խանջյան | {{won}} |- | Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան | Էլիաս Կոտեաս | {{won}} |- | Լավագույն օրիգինալ սցենար | Ատոմ Էգոյան | {{nom}} |- | Best Art Direction | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Հագուստի լավագույն դիզայն | Բեթ Պաստեռնակ | {{won}} |- | Լավագույն երաժշտություն | [[Մայքլ Դաննա]] | {{won}} |- ! scope="row"| National Board of Review | rowspan="1" | 4 դեկտեմբերի 2002 | Freedom of Expression Award | rowspan="2" | ''Արարատ'' | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |title=2002 Award Winners |access-date=30 November 2016 |work=National Board of Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107190644/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |archive-date=7 January 2017 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| Political Film Society | rowspan="1" | 2003 | Մարդու իրավունքների մրցանակ | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Hogikyan|2015|p=38}} |- ! scope="row"| Writers Guild of Canada | rowspan="1" | 14 ապրիլի 2003 | Սցենարի մրցանակ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |title=Canada's Writers Guild hands out awards |access-date=1 December 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040631/http://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Ոսկե ծիրան]] | rowspan="1" | 30 հունիսի - 4 հուլիսի 2004 | Best Film | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == * {{cite book |last=Hogikyan |first=Nellie |editor=Alan Whitehorn |chapter=Ararat |title=The Armenian Genocide: The Essential Reference Guide |location=Santa Barbara, California and Denver |publisher=ABC-CLIO |date=2015 |isbn=978-1610696883 }} * {{cite book |last=Mazierska |first=Ewa |title=European Cinema and Intertextuality: History, Memory and Politics |publisher=Palgrave Macmillan |date=2011 |isbn=978-0230319547 }} * {{cite book |last=Melnyk |first=George |author-link= |title=One Hundred Years of Canadian Cinema |location=Toronto, Buffalo and London |publisher=University of Toronto Press |date=2004 |isbn=0802084443 }} * {{cite book |last=Siraganian |first=Lisa |chapter=Hiding Horrors in Full View: Atom Egoyan's Representations of the Armenian Genocide |title=The Armenian Genocide Legacy |publisher=Palgrave Macmillan |date=2016 }} * {{cite book |editor1-last=Tschofen |editor1-first=Monique |editor2-last=Burwell |editor2-first=Jennifer |title=Image and Territory: Essays on Atom Egoyan|publisher=Wilfrid Laurier University Press |date=2007 |location=Waterloo, Ontario |isbn=978-0889204874}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.miramax.com/movie/ararat/ Պաշտոնական էջ Miramax.com-ում] * [https://kinoashkharh.am/2019/12/inch-en-grum-egoyani-ararati-masin-arevmutqum/ Ի՞նչ են գրում Էգոյանի «Արարատի» մասին Արևմուտքում] * [https://kinoashkharh.am/2021/04/atom-egoyani-ararat-canrakshir/ Ատոմ Էգոյանի «Արարատը»՝ ծանրակշիռ ու մեծարվեստ աշխատանք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ատոմ Էգոյանի ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան]] [[Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տորոնտոյում]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Արարատ]] [[Կատեգորիա:2000-ականների գերմաներեն ֆիլմեր]] 6jgy9k96fqidsfyv0qiqmq1nhly857a 10716007 10716006 2026-03-28T06:55:42Z Voskanyan 23951 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր]], [[Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր]], [[Կատեգորիա:Miramax ֆիլմեր]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռազմական ֆիլմեր]], [[Կատեգորիա:2002 դրամա ֆիլմեր]], [[Կատեգորիա:Կանադայում նկարահանված ֆիլմեր]] 10716007 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արարատ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | պատկեր = Արարատ (ֆիլմ).jpg }} '''«Արարատ»''' ({{lang-en|''Ararat''}}), [[2002]] թվականի ամերիկա-ֆրանսիական ֆիլմ, որը նկարահանել է կանադահայ ռեժիսոր [[Ատոմ Էգոյան]]ը։ Այն պատմում է [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]] և դրա ընթացքում ծավալված մի շարք կարևոր դեպքերի, մասնավորապես՝ [[Վանի հերոսամարտ]]ի մասին։ Ֆիլմը նաև քննության է ենթարկում ճշմարտության բնույթը ու դրա ճանաչումն արվեստի միջոցով։ Էգոյանը բացի ֆիլմի ռեժիսորը լինելուց նաև սցենարի հեղինակն է և համապրոդյուսերը։ Ֆիլմն արտամրցույթային կարգով ներկայացվել է [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի միջազգային փառատոնին]]։ 2003 թվականին կայացած Genie Awards միջազգային փառատոնին այն արժանացել է 5 մրցանակի, այդ թվում նաև որպես լավագույն ֆիլմ<ref>Միջոցառման վարողներից է եղել ֆիլմի դերակատարներից [[Արսինե Խանջյան]]ը, որը ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի կինն է։</ref>։ == Սյուժե == [[Տորոնտո|Տորոնտոյում]] կանադահայ ընտանիքը գլխավորում է Անին՝ այրին, ում ամուսինն սպանվել է թուրք դեսպանի դեմ կատարած մահափորձի ժամանակ: Նրա չափահաս որդին՝ Րաֆֆին, սեռական կապի մեջ է իր խորթ քրոջ՝ Սելիայի հետ, որն Անիին մեղադրել է իր հորը ժայռից ցած նետելու մեջ, մինչդեռ Անին պնդում է, որ նա ինքն է սայթաքել ու ընկել։ Անին անցկացնում է ամերիկահայ նկարիչ [[Արշիլ Գորկի|Արշիլ Գորկիին]] նվիրված արվեստի պատմության շնորհանդեսներ, որոնց Սելիան մշտապես ներկա է և հրապարակայնորեն հանդիմանում է Անիին ճշմարտությունը թաքցնելու համար: Հայ ռեժիսոր Էդվարդ Սարոյանը գալիս է Տորոնտո՝ [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]], [[Վանի հերոսամարտ|Վանի դիմադրության]] և Արշիլ Գորկու մասին ֆիլմ նկարահանելու նպատակով: Անիին առաջարկում են հանդես գալ որպես պատմության խորհրդատու, իսկ Րաֆֆին մոր հետ աշխատում է նախագծի վրա։ Թուրք ծագումով կանադացի Ալի անունով սկսնակ դերասանն ստանում է Օսմանյան նահանգապետ [[Ջևդեթ բեյ|Ջևդեթ բեյի]] դերը։ Ալին կարդում է Հայոց ցեղասպանության մասին, որի մասին նախկինում գրեթե ոչինչ չէր լսել։ Սարոյանի հետ զրույցի ընթացքում նա ասում է, որ, իր կարծիքով, ցեղասպանությունն արդարացված է [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմի]] լույսի ներքո: Րաֆֆին փորձում է Ալիին բացատրել, որ հայերը [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] քաղաքացիներ են եղել, և թուրքերը նրանց հետ չեն կռվել։ Ալին փակում է խոսակցությունը` ասելով, որ երկուսն էլ ծնվել են Կանադայում և պետք է միասին փորձեն անցյալում թողնել ցեղասպանությունը։ Երբ Րաֆֆին Թուրքիայից վերադառնում է Կանադա, նրան հարցաքննում է օդանավակայանի անվտանգության ծառայությունը՝ Դեյվիդ անունով պաշտոնաթող մաքսավորը, որը հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Րաֆֆին ներգրավված է թմրանյութերի մաքսանենգության մեջ։ Թմրանյութ փնտրող շներ վարձելու փոխարեն Դեյվիդը նախընտրում է մանրամասն խոսել Րաֆֆիի հետ, որը պնդում է, որ համարձակություն է ունեցել Թուրքիայում լրացուցիչ կադրեր նկարահանել։ Իրականում, ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունենալու այդ նույն երեկոյան։ Ոգեշնչված սեփական որդուց՝ Դեյվիդը որոշում է հավատալ Րաֆֆու անմեղությանը և ազատ է թողնում նրան։ Սակայն իր մոտ է պահում ֆիլմի հետ կապված ժապավենների տուփերը, որոնցում, ինչպես հայտնաբերում է Դեյվիդը, հերոին էր։ == Դերակատարներ == Գլխավոր դերակատարներն են՝ * [[Շառլ Ազնավուր]] - Էդուարդ Սարոյան * [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] - Դեյվիդ * [[Դևիդ Ալփեյ]] - Րաֆֆի * [[Արսինե Խանջյան]] - Անի * [[Էրիկ Բոգոսյան]] - Ռուբեն * Մարի-Ջոսե Կրոս - Սելիա * Բրենթ Կարվեր - Ֆիլիպ * Էլիաս Կոտեաս - Ալի, [[Ջևդեթ բեյ]]ի դերակատար * Լուսնակ - Շուշան, Արշիլ Գորկու մայր * [[Սիմոն Աբգարյան]] - [[Արշիլ Գորկի]] * [[Կարեն Բոյաջյան]] - Պատանի Արշիլ Գորկի == Թողարկում == [[Մետրո-Գոլդուին-Մայեր|ՄԳՄ]] ընկերությունը դիտարկել է «Արարատ» ֆիլմի տարածման հնարավորությունը, սակայն գործադիր տնօրեն Ալեքս Յեմենիջյանը հայտարարել է, որ ֆինանսական տեսանկյունից ռացիոնալ չի լինի ֆիլմի տարածումը, ուստի դրա փոխարեն այն տարածել է ''Միրամաքսը''<ref name=Welkyp41>{{cite journal|author=Welky, David|title=GLOBAL HOLLYWOOD VERSUS NATIONAL PRIDE: The Battle to Film ''The Forty Days of Musa Dagh''|journal=Film Quarterly|publisher=University of California Press|volume=59|issue=3|date=Spring 2006|pages=35–43|jstor=10.1525/fq.2006.59.3.35|doi=10.1525/fq.2006.59.3.35}} - Cited: p. 41</ref>: Ֆիլմը մրցույթից դուրս ցուցադրվել է 2002 թվականի [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի կինոփառատոնում]]<ref name="festival-cannes.com">{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |title=Festival de Cannes: Ararat |access-date=1 November 2009 |work=festival-cannes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010001319/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |archive-date=10 October 2012}}</ref>։ Ֆիլմը ցուցադրվել է նաև 2002 թվականին [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնի]] բացման օրը՝ սեպտեմբերի 5-ին<ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |title=Ararat to open TIFF2002 |last=Dillon |first=Mark |date=8 July 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201143953/http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի նոյեմբերի 15-ին [[Լոս Անջելես|Լոս Անջելեսում]], [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]] և Տորոնտոյում<ref name="Dillon1"/>։ Երբ «Արարատ» ֆիլմն էկրան է բարձրացել, այն Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միակ ֆիլմն էր, որը արդի ժամանակաշրջանում ցուցադրվել է Միացյալ Նահանգների կոմերցիոն կինոթատրոններում<ref name=Welkyp41/>։ «Արարատի» իտալական վարձույթը պետք է կայանար 2003 թվականի ապրիլի 24-ին: Սակայն կինոթատրոնում նախատեսված թողարկումից մեկ օր առաջ Իտալիայի իշխանություններն անսպասելիորեն արգելել են դրա ցուցադրությունը՝ դա բացատրելով նրանով, որ ֆիլմի դիստրիբյուտորը բաց է թողել պարտադիր գրաքննության վկայական ստանալու համար դիմելու վերջնաժամկետը: [[Հռոմ|Հռոմում]] Թուրքիայի դեսպանատունը խոստովանել է, որ իր կառավարությունը չի ցանկացել, որ ֆիլմը ցուցադրվի Իտալիայում, սակայն հայտարարել է, որ չի մասնակցել ֆիլմը չցուցադրելու վերաբերյալ որոշման կայացմանը<ref>{{Cite web |url=http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |title=Italy Bans Release of Atom Egoyan's Ararat |date=28 April 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Asbarez |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040529/http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ի սկզբանե Թուրքիայի պետնախարար Յիլմազ Կարակոյունլուն հայտարարել էր, որ թուրքական կառավարությունն ամեն կերպ հակազդելու է ֆիլմի թողարկմանը: Թուրքիայի կառավարությունը, սակայն, թույլատրել է ֆիլմը ցուցադրել Թուրքիայում, քանի որ այն ժամանակ փորձում էր ընդլայնել խոսքի ազատությունը, որպեսզի Թուրքիան կարողանա [[ Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարց|անդամակցել Եվրամիությանը]]<ref name=FilmQNatlPride>{{cite web|url=https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|title=Global Hollywood Versus National Pride: The Battle to Film The Forty Days of Musa Dagh|publisher=Film Quarterly|date=2006-03-01|volume=59|issue=3|access-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011931/https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>: ''Belge Film'' ընկերությունը թուրքական կառավարությունից թույլտվություն է ստացել ֆիլմը ցուցադրելու հենց Թուրքիայում, սակայն որոշել է դա չանել, երբ ազգայնականները խոստացել են «միջոցներ ձեռնարկել»<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=46 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ Չորս տարի անց ֆիլմը ցուցադրվել է թուրքական ''Kanaltürk'' հեռուստաալիքով<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=47 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ ==Արձագանքներ == === Դրամարկղային շահույթ === Նոյեմբերի 15-ին սահմանափակ վարձույթից հետո պրեմիերայի շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը մեկ դիտման համար հավաքել է միջինը 35,188 դոլար<ref name="Dillon1"/>: Մինչև նոյեմբերի 18-ը հինգ կինոթատրոններում այն հավաքել է $ 162,000<ref>{{cite news |agency=Associated Press|date=18 November 2002 |title=Harry magical at box office |newspaper=The Toronto Star |page=E04}}</ref>: Հյուսիսային Ամերիկայում վարձույթի 24 օրվա ընթացքում այն հավաքել է 1,1 միլիոն դոլար<ref name="Dillon1"/>: 2003 թվականի հունվարի 30-ին Հյուսիսային Ամերիկայում ֆիլմի վարձույթն ավարտվել է 1,555,959 դոլար հասույթով։ Այն այլ տարածքներում հավաքել է 1,187,377 դոլար, և ընդհանուր հասույթը կազմել է 2,743,336 դոլար<ref name="mojo">{{Cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |title=Ararat (2002) |access-date=30 November 2016 |work=[[Box Office Mojo]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706223356/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |archive-date=6 July 2017 |url-status=live }}</ref>: === Քննադատական արձագանքներ === Ֆիլմի թողարկումից հետո նրա վերաբերյալ քննադատների արձագանքները հիմնականում եղել են բացասական{{sfn|Melnyk|2004|p=161}}։ Կանադական ''The Globe and Mail'' թերթը գրել է, թե որ «Մետաֆորները սադրիչ են, բայց շատ հաճախ հանդիսատեսը մնում է շփոթված մատուցման մեխանիկայի պատճառով»<ref name="Dillon1">{{Cite web |url=http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |title=Ararat shines with nine |last=Dillon |first=Mark |date=19 December 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201212027/http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |archive-date=1 December 2016 |url-status=dead }}</ref>։ Բրայան Դ. Ջոնսոնը, որը գրում էր ''Maclean's''-ի համար, այն անվանել է հիասթափեցնող, բայց հետաքրքիր, և ասել է, որ այն չի արդարացրել սպասելիքները, չնայած հավակնոտությանը<ref>{{cite magazine |last=Johnson |first=Brian D. |date=18 November 2002 |title=A MAZE OF DENIAL |magazine=Maclean's |volume=115 |issue=46 |page=116}}</ref> ։ ''[[National Post]]''-ի անդրադարձում ասվում էր, որ «Էգոյանը գրեթե կաթվածահար է եղել բոլոր կողմերը ցույց տալու անհրաժեշտությունից»<ref name="Dillon1"/>։ [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում]] ժյուրիի ազգային կոլեգիան ֆիլմը ներառել է Տարվա լավագույն ֆիլմերի տասնյակում<ref>{{cite magazine |date=March–May 2003 |title=Toronto International Film Festival 2002 Top Ten |magazine=Take One |page=50}}</ref>: Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին երկուսուկես աստղ է տվել՝ այն անվանելով «չափազանց շփոթեցնող» և ասելով, որ այն «ակնհայտորեն բխում է Էգոյանի սրտից», բայց «չափից շատ շերտավորված է, չափազանց անիմաստ բարդ, չափազանց անթափանց»: Նա նաև ասել է, որ բանավեճեր են եղել այն մասին, թե արդյոք ֆիլմում [[Ադոլֆ Հիտլեր|Ադոլֆ Հիտլերի]]ց մեջբերումն այն մասին, որ Հայոց ցեղասպանությունը մոռացվել է, իրական է<ref name="Ebert">{{Cite web |url=https://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |title=Ararat |last=Ebert |first=Roger |date=22 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Rogerebert.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201211253/http://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: ''[[The New York Times]]''-ից Սթիվեն Հոլդենը ֆիլմն անվանել է «պատմական հիշողության խորը արտացոլում» և «տարվա` ամենաշատը մտածել ստիպող ֆիլմը»<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |title=To Dwell on a Historic Tragedy or Not: A Bitter Choice |last=Holden |first=Stephen |date=15 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144057/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ BBC-ից Թոմ Դոուսոնը գրել է, որ ֆիլմը «անտաշ և խճճված է թվում»՝ համեմատած Էգոյանի մյուս ստեղծագործությունների հետ<ref name="Dawson1">{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |title=Ararat (2003) |last=Dawson |first=Tom |date=11 March 2003 |access-date=30 November 2016 |work=[[BBC]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201174344/http://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |archive-date=1 December 2017 |url-status=live }}</ref>։ Հետագայում քննադատները վերանայել են «Արարատ» ֆիլմի գնահատականը: ''Rotten Tomatoes'' ակնարկների ագրեգատոր կայքում քննադատների 78 ակնարկների 55 %-ը դրական է՝ 10-ից 6,3 միջին վարկանիշով։ Կայքի կոնսենսուսն ասում է. «Չնայած «Արարատը» ինտելեկտ է ճառագում, նրա ազդեցությունը նվազում է չափազանց խճճված սյուժեի և ինտելեկտուալ ոճի պատճառով»<ref>[https://web.archive.org/web/20161212065432/https://www.rottentomatoes.com/m/ararat/ "Ararat"]. Rotten Tomatoes. Fandango Media. Archived from the original on 12 December 2016. Edit this at Wikidata</ref>: Metacritic կայքը ֆիլմին տվել է 100-ից 62 միավոր՝ հիմնվելով քննադատների 25 ակնարկների վրա, ինչը համապատասխանում «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ» ակնարկներ կարգավիճակին<ref>[https://www.metacritic.com/movie/ararat/ "Ararat"]. Metacritic. Fandom, Inc. Retrieved 28 June 2008.</ref>։ === Ազգայնականների արձագանք === Կանադայում էթնիկ թուրքերն առաջարկել են բոյկոտել Disney-ի և նրա դուստր ընկերությունների ֆիլմերը, և մի քանի ազգայնական քննադատներ էլեկտրոնային նամակներ են ուղարկել Էգոյանին և ստեղծել կայքեր՝ պնդելով, որ ֆիլմի նախադրյալները չեն համապատասխանում իրականությանը<ref name=FilmQNatlPride/>: Ոմանք Էգոյանին սպառնալիքներ են ուղղել, այդ թվում՝ հայտարարություններ, թե ֆիլմի վարձույթում հայտնվելը կարող է վտանգ ստեղծել Թուրքիայում հայերի համար<ref name=Buckley>{{cite news|author=Buckley, Cara|url=https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|title=Battle Over Two Films Represents Turkey's Quest to Control a Narrative|newspaper=[[The New York Times]]|date=2017-04-20|access-date=2019-05-13|quote="The Promise", [...] was unfettered by studio pressures. The film’s financier was Kirk Kerkorian,|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011924/https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>։ ''[[Film Quarterly]]'' ամսագիրը հայտարարել է, թե «Արարատը» զայրացած հերքումների և ատելության խոսքի նոր փուլ է առաջացրել»<ref name=FilmQNatlPride/>։ === Մրցանակներ === «Արարատ» ֆիլմն արժանացել է մի քանի մրցանակների։ Այդ թվում՝ հինգ մրցանակ է ստացել Genie Awards 23-րդ մրցանակաբաշխությանը, որը վարել է ֆիլմի գլխավոր դերակատար Արսինե Խանջյանը անցկացրել է դերասան Փիթեր Քելեգանի հետ համատեղ: Էգոյանը ներկա չի եղել<ref name="McKay">{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |title=Egoyan's Ararat named best film, takes 5 awards at the Genies |last=McKay |first=John |date=14 February 2003 |access-date=30 November 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144140/http://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ 2008 թվականին Իսրայելի կառավարությունը Էգոյանին շնորհել է նաև Դան Դեյվիդ մրցանակ (Dan David Prize)՝ «անցյալի ատեղծագործական վերարտադրման համար»: Արարատը հատուկ առիթ է եղել այդ պարգևի շնորհման համար<ref>{{Cite web |url=https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |title=Egoyan recognized for Armenian perspective in Ararat |last=Knelman |first=Martin |date=28 February 2008 |access-date=3 December 2016 |work=The Toronto Star |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220033925/https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |archive-date=20 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col"| Մրցանակ ! scope="col"|Ամսաթիվ ! scope="col"| Կատեգորիա ! scope="col"| Ստացող(ներ) ! scope="col"| Արդյունք ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ծնթ.|Ծանոթագրություն(ներ)}} |- !scope="row" rowspan=3| Կանադայի ռեժիսորների գիլդիա | rowspan="3" | 4 հոկտեմբերի 2003 | Outstanding Direction - Feature Film | [[Ատոմ Էգոյան]] | {{nom}} | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |title=Spider, Queer as Folk top DGC nominations |last=Dinoff |first=Diston |date=18 August 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907143214/http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |archive-date=7 September 2018 |url-status=live }}</ref> |- | Outstanding Production Design - Long Form | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Outstanding Feature Film | ''Արարատ'' | {{nom}} |- !scope="row" rowspan=3| Դուրբանի միջազգային կինոփառատոն | rowspan="3" | 13–26 հոկտեմբերի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="3" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- | Լավագույն ռեժիսոր | {{won}} |- | Լավագույն դերասանուհի | [[Արսինե Խանջյան]] | {{won}} |- !scope="row" rowspan=9| Genie Awards | rowspan="9" | 13 փետրվարի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | Ռոբերտ Լանտոս և Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="9" | <ref name="McKay"/> |- | rowspan="2" | Լավագույն դերասան | [[Դևիդ Ալփեյ]] | {{nom}} |- | [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] | {{nom}} |- | Լավագույն դերասանուհի | Արսինե Խանջյան | {{won}} |- | Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան | Էլիաս Կոտեաս | {{won}} |- | Լավագույն օրիգինալ սցենար | Ատոմ Էգոյան | {{nom}} |- | Best Art Direction | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Հագուստի լավագույն դիզայն | Բեթ Պաստեռնակ | {{won}} |- | Լավագույն երաժշտություն | [[Մայքլ Դաննա]] | {{won}} |- ! scope="row"| National Board of Review | rowspan="1" | 4 դեկտեմբերի 2002 | Freedom of Expression Award | rowspan="2" | ''Արարատ'' | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |title=2002 Award Winners |access-date=30 November 2016 |work=National Board of Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107190644/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |archive-date=7 January 2017 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| Political Film Society | rowspan="1" | 2003 | Մարդու իրավունքների մրցանակ | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Hogikyan|2015|p=38}} |- ! scope="row"| Writers Guild of Canada | rowspan="1" | 14 ապրիլի 2003 | Սցենարի մրցանակ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |title=Canada's Writers Guild hands out awards |access-date=1 December 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040631/http://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Ոսկե ծիրան]] | rowspan="1" | 30 հունիսի - 4 հուլիսի 2004 | Best Film | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == * {{cite book |last=Hogikyan |first=Nellie |editor=Alan Whitehorn |chapter=Ararat |title=The Armenian Genocide: The Essential Reference Guide |location=Santa Barbara, California and Denver |publisher=ABC-CLIO |date=2015 |isbn=978-1610696883 }} * {{cite book |last=Mazierska |first=Ewa |title=European Cinema and Intertextuality: History, Memory and Politics |publisher=Palgrave Macmillan |date=2011 |isbn=978-0230319547 }} * {{cite book |last=Melnyk |first=George |author-link= |title=One Hundred Years of Canadian Cinema |location=Toronto, Buffalo and London |publisher=University of Toronto Press |date=2004 |isbn=0802084443 }} * {{cite book |last=Siraganian |first=Lisa |chapter=Hiding Horrors in Full View: Atom Egoyan's Representations of the Armenian Genocide |title=The Armenian Genocide Legacy |publisher=Palgrave Macmillan |date=2016 }} * {{cite book |editor1-last=Tschofen |editor1-first=Monique |editor2-last=Burwell |editor2-first=Jennifer |title=Image and Territory: Essays on Atom Egoyan|publisher=Wilfrid Laurier University Press |date=2007 |location=Waterloo, Ontario |isbn=978-0889204874}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.miramax.com/movie/ararat/ Պաշտոնական էջ Miramax.com-ում] * [https://kinoashkharh.am/2019/12/inch-en-grum-egoyani-ararati-masin-arevmutqum/ Ի՞նչ են գրում Էգոյանի «Արարատի» մասին Արևմուտքում] * [https://kinoashkharh.am/2021/04/atom-egoyani-ararat-canrakshir/ Ատոմ Էգոյանի «Արարատը»՝ ծանրակշիռ ու մեծարվեստ աշխատանք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ատոմ Էգոյանի ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան]] [[Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տորոնտոյում]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Արարատ]] [[Կատեգորիա:2000-ականների գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Miramax ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռազմական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադայում նկարահանված ֆիլմեր]] taxv480zxcqcikil92gmr1ebwx27h0n 10716008 10716007 2026-03-28T06:56:00Z Voskanyan 23951 հեռացվել է [[Կատեգորիա:Կանադայում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716008 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արարատ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | պատկեր = Արարատ (ֆիլմ).jpg }} '''«Արարատ»''' ({{lang-en|''Ararat''}}), [[2002]] թվականի ամերիկա-ֆրանսիական ֆիլմ, որը նկարահանել է կանադահայ ռեժիսոր [[Ատոմ Էգոյան]]ը։ Այն պատմում է [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]] և դրա ընթացքում ծավալված մի շարք կարևոր դեպքերի, մասնավորապես՝ [[Վանի հերոսամարտ]]ի մասին։ Ֆիլմը նաև քննության է ենթարկում ճշմարտության բնույթը ու դրա ճանաչումն արվեստի միջոցով։ Էգոյանը բացի ֆիլմի ռեժիսորը լինելուց նաև սցենարի հեղինակն է և համապրոդյուսերը։ Ֆիլմն արտամրցույթային կարգով ներկայացվել է [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի միջազգային փառատոնին]]։ 2003 թվականին կայացած Genie Awards միջազգային փառատոնին այն արժանացել է 5 մրցանակի, այդ թվում նաև որպես լավագույն ֆիլմ<ref>Միջոցառման վարողներից է եղել ֆիլմի դերակատարներից [[Արսինե Խանջյան]]ը, որը ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի կինն է։</ref>։ == Սյուժե == [[Տորոնտո|Տորոնտոյում]] կանադահայ ընտանիքը գլխավորում է Անին՝ այրին, ում ամուսինն սպանվել է թուրք դեսպանի դեմ կատարած մահափորձի ժամանակ: Նրա չափահաս որդին՝ Րաֆֆին, սեռական կապի մեջ է իր խորթ քրոջ՝ Սելիայի հետ, որն Անիին մեղադրել է իր հորը ժայռից ցած նետելու մեջ, մինչդեռ Անին պնդում է, որ նա ինքն է սայթաքել ու ընկել։ Անին անցկացնում է ամերիկահայ նկարիչ [[Արշիլ Գորկի|Արշիլ Գորկիին]] նվիրված արվեստի պատմության շնորհանդեսներ, որոնց Սելիան մշտապես ներկա է և հրապարակայնորեն հանդիմանում է Անիին ճշմարտությունը թաքցնելու համար: Հայ ռեժիսոր Էդվարդ Սարոյանը գալիս է Տորոնտո՝ [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]], [[Վանի հերոսամարտ|Վանի դիմադրության]] և Արշիլ Գորկու մասին ֆիլմ նկարահանելու նպատակով: Անիին առաջարկում են հանդես գալ որպես պատմության խորհրդատու, իսկ Րաֆֆին մոր հետ աշխատում է նախագծի վրա։ Թուրք ծագումով կանադացի Ալի անունով սկսնակ դերասանն ստանում է Օսմանյան նահանգապետ [[Ջևդեթ բեյ|Ջևդեթ բեյի]] դերը։ Ալին կարդում է Հայոց ցեղասպանության մասին, որի մասին նախկինում գրեթե ոչինչ չէր լսել։ Սարոյանի հետ զրույցի ընթացքում նա ասում է, որ, իր կարծիքով, ցեղասպանությունն արդարացված է [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմի]] լույսի ներքո: Րաֆֆին փորձում է Ալիին բացատրել, որ հայերը [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] քաղաքացիներ են եղել, և թուրքերը նրանց հետ չեն կռվել։ Ալին փակում է խոսակցությունը` ասելով, որ երկուսն էլ ծնվել են Կանադայում և պետք է միասին փորձեն անցյալում թողնել ցեղասպանությունը։ Երբ Րաֆֆին Թուրքիայից վերադառնում է Կանադա, նրան հարցաքննում է օդանավակայանի անվտանգության ծառայությունը՝ Դեյվիդ անունով պաշտոնաթող մաքսավորը, որը հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Րաֆֆին ներգրավված է թմրանյութերի մաքսանենգության մեջ։ Թմրանյութ փնտրող շներ վարձելու փոխարեն Դեյվիդը նախընտրում է մանրամասն խոսել Րաֆֆիի հետ, որը պնդում է, որ համարձակություն է ունեցել Թուրքիայում լրացուցիչ կադրեր նկարահանել։ Իրականում, ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունենալու այդ նույն երեկոյան։ Ոգեշնչված սեփական որդուց՝ Դեյվիդը որոշում է հավատալ Րաֆֆու անմեղությանը և ազատ է թողնում նրան։ Սակայն իր մոտ է պահում ֆիլմի հետ կապված ժապավենների տուփերը, որոնցում, ինչպես հայտնաբերում է Դեյվիդը, հերոին էր։ == Դերակատարներ == Գլխավոր դերակատարներն են՝ * [[Շառլ Ազնավուր]] - Էդուարդ Սարոյան * [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] - Դեյվիդ * [[Դևիդ Ալփեյ]] - Րաֆֆի * [[Արսինե Խանջյան]] - Անի * [[Էրիկ Բոգոսյան]] - Ռուբեն * Մարի-Ջոսե Կրոս - Սելիա * Բրենթ Կարվեր - Ֆիլիպ * Էլիաս Կոտեաս - Ալի, [[Ջևդեթ բեյ]]ի դերակատար * Լուսնակ - Շուշան, Արշիլ Գորկու մայր * [[Սիմոն Աբգարյան]] - [[Արշիլ Գորկի]] * [[Կարեն Բոյաջյան]] - Պատանի Արշիլ Գորկի == Թողարկում == [[Մետրո-Գոլդուին-Մայեր|ՄԳՄ]] ընկերությունը դիտարկել է «Արարատ» ֆիլմի տարածման հնարավորությունը, սակայն գործադիր տնօրեն Ալեքս Յեմենիջյանը հայտարարել է, որ ֆինանսական տեսանկյունից ռացիոնալ չի լինի ֆիլմի տարածումը, ուստի դրա փոխարեն այն տարածել է ''Միրամաքսը''<ref name=Welkyp41>{{cite journal|author=Welky, David|title=GLOBAL HOLLYWOOD VERSUS NATIONAL PRIDE: The Battle to Film ''The Forty Days of Musa Dagh''|journal=Film Quarterly|publisher=University of California Press|volume=59|issue=3|date=Spring 2006|pages=35–43|jstor=10.1525/fq.2006.59.3.35|doi=10.1525/fq.2006.59.3.35}} - Cited: p. 41</ref>: Ֆիլմը մրցույթից դուրս ցուցադրվել է 2002 թվականի [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի կինոփառատոնում]]<ref name="festival-cannes.com">{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |title=Festival de Cannes: Ararat |access-date=1 November 2009 |work=festival-cannes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010001319/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |archive-date=10 October 2012}}</ref>։ Ֆիլմը ցուցադրվել է նաև 2002 թվականին [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնի]] բացման օրը՝ սեպտեմբերի 5-ին<ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |title=Ararat to open TIFF2002 |last=Dillon |first=Mark |date=8 July 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201143953/http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի նոյեմբերի 15-ին [[Լոս Անջելես|Լոս Անջելեսում]], [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]] և Տորոնտոյում<ref name="Dillon1"/>։ Երբ «Արարատ» ֆիլմն էկրան է բարձրացել, այն Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միակ ֆիլմն էր, որը արդի ժամանակաշրջանում ցուցադրվել է Միացյալ Նահանգների կոմերցիոն կինոթատրոններում<ref name=Welkyp41/>։ «Արարատի» իտալական վարձույթը պետք է կայանար 2003 թվականի ապրիլի 24-ին: Սակայն կինոթատրոնում նախատեսված թողարկումից մեկ օր առաջ Իտալիայի իշխանություններն անսպասելիորեն արգելել են դրա ցուցադրությունը՝ դա բացատրելով նրանով, որ ֆիլմի դիստրիբյուտորը բաց է թողել պարտադիր գրաքննության վկայական ստանալու համար դիմելու վերջնաժամկետը: [[Հռոմ|Հռոմում]] Թուրքիայի դեսպանատունը խոստովանել է, որ իր կառավարությունը չի ցանկացել, որ ֆիլմը ցուցադրվի Իտալիայում, սակայն հայտարարել է, որ չի մասնակցել ֆիլմը չցուցադրելու վերաբերյալ որոշման կայացմանը<ref>{{Cite web |url=http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |title=Italy Bans Release of Atom Egoyan's Ararat |date=28 April 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Asbarez |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040529/http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ի սկզբանե Թուրքիայի պետնախարար Յիլմազ Կարակոյունլուն հայտարարել էր, որ թուրքական կառավարությունն ամեն կերպ հակազդելու է ֆիլմի թողարկմանը: Թուրքիայի կառավարությունը, սակայն, թույլատրել է ֆիլմը ցուցադրել Թուրքիայում, քանի որ այն ժամանակ փորձում էր ընդլայնել խոսքի ազատությունը, որպեսզի Թուրքիան կարողանա [[ Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարց|անդամակցել Եվրամիությանը]]<ref name=FilmQNatlPride>{{cite web|url=https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|title=Global Hollywood Versus National Pride: The Battle to Film The Forty Days of Musa Dagh|publisher=Film Quarterly|date=2006-03-01|volume=59|issue=3|access-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011931/https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>: ''Belge Film'' ընկերությունը թուրքական կառավարությունից թույլտվություն է ստացել ֆիլմը ցուցադրելու հենց Թուրքիայում, սակայն որոշել է դա չանել, երբ ազգայնականները խոստացել են «միջոցներ ձեռնարկել»<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=46 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ Չորս տարի անց ֆիլմը ցուցադրվել է թուրքական ''Kanaltürk'' հեռուստաալիքով<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=47 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ ==Արձագանքներ == === Դրամարկղային շահույթ === Նոյեմբերի 15-ին սահմանափակ վարձույթից հետո պրեմիերայի շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը մեկ դիտման համար հավաքել է միջինը 35,188 դոլար<ref name="Dillon1"/>: Մինչև նոյեմբերի 18-ը հինգ կինոթատրոններում այն հավաքել է $ 162,000<ref>{{cite news |agency=Associated Press|date=18 November 2002 |title=Harry magical at box office |newspaper=The Toronto Star |page=E04}}</ref>: Հյուսիսային Ամերիկայում վարձույթի 24 օրվա ընթացքում այն հավաքել է 1,1 միլիոն դոլար<ref name="Dillon1"/>: 2003 թվականի հունվարի 30-ին Հյուսիսային Ամերիկայում ֆիլմի վարձույթն ավարտվել է 1,555,959 դոլար հասույթով։ Այն այլ տարածքներում հավաքել է 1,187,377 դոլար, և ընդհանուր հասույթը կազմել է 2,743,336 դոլար<ref name="mojo">{{Cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |title=Ararat (2002) |access-date=30 November 2016 |work=[[Box Office Mojo]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706223356/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |archive-date=6 July 2017 |url-status=live }}</ref>: === Քննադատական արձագանքներ === Ֆիլմի թողարկումից հետո նրա վերաբերյալ քննադատների արձագանքները հիմնականում եղել են բացասական{{sfn|Melnyk|2004|p=161}}։ Կանադական ''The Globe and Mail'' թերթը գրել է, թե որ «Մետաֆորները սադրիչ են, բայց շատ հաճախ հանդիսատեսը մնում է շփոթված մատուցման մեխանիկայի պատճառով»<ref name="Dillon1">{{Cite web |url=http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |title=Ararat shines with nine |last=Dillon |first=Mark |date=19 December 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201212027/http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |archive-date=1 December 2016 |url-status=dead }}</ref>։ Բրայան Դ. Ջոնսոնը, որը գրում էր ''Maclean's''-ի համար, այն անվանել է հիասթափեցնող, բայց հետաքրքիր, և ասել է, որ այն չի արդարացրել սպասելիքները, չնայած հավակնոտությանը<ref>{{cite magazine |last=Johnson |first=Brian D. |date=18 November 2002 |title=A MAZE OF DENIAL |magazine=Maclean's |volume=115 |issue=46 |page=116}}</ref> ։ ''[[National Post]]''-ի անդրադարձում ասվում էր, որ «Էգոյանը գրեթե կաթվածահար է եղել բոլոր կողմերը ցույց տալու անհրաժեշտությունից»<ref name="Dillon1"/>։ [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում]] ժյուրիի ազգային կոլեգիան ֆիլմը ներառել է Տարվա լավագույն ֆիլմերի տասնյակում<ref>{{cite magazine |date=March–May 2003 |title=Toronto International Film Festival 2002 Top Ten |magazine=Take One |page=50}}</ref>: Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին երկուսուկես աստղ է տվել՝ այն անվանելով «չափազանց շփոթեցնող» և ասելով, որ այն «ակնհայտորեն բխում է Էգոյանի սրտից», բայց «չափից շատ շերտավորված է, չափազանց անիմաստ բարդ, չափազանց անթափանց»: Նա նաև ասել է, որ բանավեճեր են եղել այն մասին, թե արդյոք ֆիլմում [[Ադոլֆ Հիտլեր|Ադոլֆ Հիտլերի]]ց մեջբերումն այն մասին, որ Հայոց ցեղասպանությունը մոռացվել է, իրական է<ref name="Ebert">{{Cite web |url=https://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |title=Ararat |last=Ebert |first=Roger |date=22 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Rogerebert.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201211253/http://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: ''[[The New York Times]]''-ից Սթիվեն Հոլդենը ֆիլմն անվանել է «պատմական հիշողության խորը արտացոլում» և «տարվա` ամենաշատը մտածել ստիպող ֆիլմը»<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |title=To Dwell on a Historic Tragedy or Not: A Bitter Choice |last=Holden |first=Stephen |date=15 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144057/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ BBC-ից Թոմ Դոուսոնը գրել է, որ ֆիլմը «անտաշ և խճճված է թվում»՝ համեմատած Էգոյանի մյուս ստեղծագործությունների հետ<ref name="Dawson1">{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |title=Ararat (2003) |last=Dawson |first=Tom |date=11 March 2003 |access-date=30 November 2016 |work=[[BBC]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201174344/http://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |archive-date=1 December 2017 |url-status=live }}</ref>։ Հետագայում քննադատները վերանայել են «Արարատ» ֆիլմի գնահատականը: ''Rotten Tomatoes'' ակնարկների ագրեգատոր կայքում քննադատների 78 ակնարկների 55 %-ը դրական է՝ 10-ից 6,3 միջին վարկանիշով։ Կայքի կոնսենսուսն ասում է. «Չնայած «Արարատը» ինտելեկտ է ճառագում, նրա ազդեցությունը նվազում է չափազանց խճճված սյուժեի և ինտելեկտուալ ոճի պատճառով»<ref>[https://web.archive.org/web/20161212065432/https://www.rottentomatoes.com/m/ararat/ "Ararat"]. Rotten Tomatoes. Fandango Media. Archived from the original on 12 December 2016. Edit this at Wikidata</ref>: Metacritic կայքը ֆիլմին տվել է 100-ից 62 միավոր՝ հիմնվելով քննադատների 25 ակնարկների վրա, ինչը համապատասխանում «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ» ակնարկներ կարգավիճակին<ref>[https://www.metacritic.com/movie/ararat/ "Ararat"]. Metacritic. Fandom, Inc. Retrieved 28 June 2008.</ref>։ === Ազգայնականների արձագանք === Կանադայում էթնիկ թուրքերն առաջարկել են բոյկոտել Disney-ի և նրա դուստր ընկերությունների ֆիլմերը, և մի քանի ազգայնական քննադատներ էլեկտրոնային նամակներ են ուղարկել Էգոյանին և ստեղծել կայքեր՝ պնդելով, որ ֆիլմի նախադրյալները չեն համապատասխանում իրականությանը<ref name=FilmQNatlPride/>: Ոմանք Էգոյանին սպառնալիքներ են ուղղել, այդ թվում՝ հայտարարություններ, թե ֆիլմի վարձույթում հայտնվելը կարող է վտանգ ստեղծել Թուրքիայում հայերի համար<ref name=Buckley>{{cite news|author=Buckley, Cara|url=https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|title=Battle Over Two Films Represents Turkey's Quest to Control a Narrative|newspaper=[[The New York Times]]|date=2017-04-20|access-date=2019-05-13|quote="The Promise", [...] was unfettered by studio pressures. The film’s financier was Kirk Kerkorian,|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011924/https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>։ ''[[Film Quarterly]]'' ամսագիրը հայտարարել է, թե «Արարատը» զայրացած հերքումների և ատելության խոսքի նոր փուլ է առաջացրել»<ref name=FilmQNatlPride/>։ === Մրցանակներ === «Արարատ» ֆիլմն արժանացել է մի քանի մրցանակների։ Այդ թվում՝ հինգ մրցանակ է ստացել Genie Awards 23-րդ մրցանակաբաշխությանը, որը վարել է ֆիլմի գլխավոր դերակատար Արսինե Խանջյանը անցկացրել է դերասան Փիթեր Քելեգանի հետ համատեղ: Էգոյանը ներկա չի եղել<ref name="McKay">{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |title=Egoyan's Ararat named best film, takes 5 awards at the Genies |last=McKay |first=John |date=14 February 2003 |access-date=30 November 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144140/http://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ 2008 թվականին Իսրայելի կառավարությունը Էգոյանին շնորհել է նաև Դան Դեյվիդ մրցանակ (Dan David Prize)՝ «անցյալի ատեղծագործական վերարտադրման համար»: Արարատը հատուկ առիթ է եղել այդ պարգևի շնորհման համար<ref>{{Cite web |url=https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |title=Egoyan recognized for Armenian perspective in Ararat |last=Knelman |first=Martin |date=28 February 2008 |access-date=3 December 2016 |work=The Toronto Star |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220033925/https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |archive-date=20 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col"| Մրցանակ ! scope="col"|Ամսաթիվ ! scope="col"| Կատեգորիա ! scope="col"| Ստացող(ներ) ! scope="col"| Արդյունք ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ծնթ.|Ծանոթագրություն(ներ)}} |- !scope="row" rowspan=3| Կանադայի ռեժիսորների գիլդիա | rowspan="3" | 4 հոկտեմբերի 2003 | Outstanding Direction - Feature Film | [[Ատոմ Էգոյան]] | {{nom}} | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |title=Spider, Queer as Folk top DGC nominations |last=Dinoff |first=Diston |date=18 August 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907143214/http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |archive-date=7 September 2018 |url-status=live }}</ref> |- | Outstanding Production Design - Long Form | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Outstanding Feature Film | ''Արարատ'' | {{nom}} |- !scope="row" rowspan=3| Դուրբանի միջազգային կինոփառատոն | rowspan="3" | 13–26 հոկտեմբերի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="3" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- | Լավագույն ռեժիսոր | {{won}} |- | Լավագույն դերասանուհի | [[Արսինե Խանջյան]] | {{won}} |- !scope="row" rowspan=9| Genie Awards | rowspan="9" | 13 փետրվարի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | Ռոբերտ Լանտոս և Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="9" | <ref name="McKay"/> |- | rowspan="2" | Լավագույն դերասան | [[Դևիդ Ալփեյ]] | {{nom}} |- | [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] | {{nom}} |- | Լավագույն դերասանուհի | Արսինե Խանջյան | {{won}} |- | Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան | Էլիաս Կոտեաս | {{won}} |- | Լավագույն օրիգինալ սցենար | Ատոմ Էգոյան | {{nom}} |- | Best Art Direction | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Հագուստի լավագույն դիզայն | Բեթ Պաստեռնակ | {{won}} |- | Լավագույն երաժշտություն | [[Մայքլ Դաննա]] | {{won}} |- ! scope="row"| National Board of Review | rowspan="1" | 4 դեկտեմբերի 2002 | Freedom of Expression Award | rowspan="2" | ''Արարատ'' | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |title=2002 Award Winners |access-date=30 November 2016 |work=National Board of Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107190644/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |archive-date=7 January 2017 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| Political Film Society | rowspan="1" | 2003 | Մարդու իրավունքների մրցանակ | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Hogikyan|2015|p=38}} |- ! scope="row"| Writers Guild of Canada | rowspan="1" | 14 ապրիլի 2003 | Սցենարի մրցանակ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |title=Canada's Writers Guild hands out awards |access-date=1 December 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040631/http://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Ոսկե ծիրան]] | rowspan="1" | 30 հունիսի - 4 հուլիսի 2004 | Best Film | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == * {{cite book |last=Hogikyan |first=Nellie |editor=Alan Whitehorn |chapter=Ararat |title=The Armenian Genocide: The Essential Reference Guide |location=Santa Barbara, California and Denver |publisher=ABC-CLIO |date=2015 |isbn=978-1610696883 }} * {{cite book |last=Mazierska |first=Ewa |title=European Cinema and Intertextuality: History, Memory and Politics |publisher=Palgrave Macmillan |date=2011 |isbn=978-0230319547 }} * {{cite book |last=Melnyk |first=George |author-link= |title=One Hundred Years of Canadian Cinema |location=Toronto, Buffalo and London |publisher=University of Toronto Press |date=2004 |isbn=0802084443 }} * {{cite book |last=Siraganian |first=Lisa |chapter=Hiding Horrors in Full View: Atom Egoyan's Representations of the Armenian Genocide |title=The Armenian Genocide Legacy |publisher=Palgrave Macmillan |date=2016 }} * {{cite book |editor1-last=Tschofen |editor1-first=Monique |editor2-last=Burwell |editor2-first=Jennifer |title=Image and Territory: Essays on Atom Egoyan|publisher=Wilfrid Laurier University Press |date=2007 |location=Waterloo, Ontario |isbn=978-0889204874}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.miramax.com/movie/ararat/ Պաշտոնական էջ Miramax.com-ում] * [https://kinoashkharh.am/2019/12/inch-en-grum-egoyani-ararati-masin-arevmutqum/ Ի՞նչ են գրում Էգոյանի «Արարատի» մասին Արևմուտքում] * [https://kinoashkharh.am/2021/04/atom-egoyani-ararat-canrakshir/ Ատոմ Էգոյանի «Արարատը»՝ ծանրակշիռ ու մեծարվեստ աշխատանք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ատոմ Էգոյանի ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան]] [[Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տորոնտոյում]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Արարատ]] [[Կատեգորիա:2000-ականների գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Miramax ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռազմական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 դրամա ֆիլմեր]] 9sehs3b9hiwz5bc84fkfgnh0duyuifx 10716009 10716008 2026-03-28T06:57:01Z Voskanyan 23951 /* Սյուժե */ 10716009 wikitext text/x-wiki {{Այլ|Արարատ (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | պատկեր = Արարատ (ֆիլմ).jpg }} '''«Արարատ»''' ({{lang-en|''Ararat''}}), [[2002]] թվականի ամերիկա-ֆրանսիական ֆիլմ, որը նկարահանել է կանադահայ ռեժիսոր [[Ատոմ Էգոյան]]ը։ Այն պատմում է [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]] և դրա ընթացքում ծավալված մի շարք կարևոր դեպքերի, մասնավորապես՝ [[Վանի հերոսամարտ]]ի մասին։ Ֆիլմը նաև քննության է ենթարկում ճշմարտության բնույթը ու դրա ճանաչումն արվեստի միջոցով։ Էգոյանը բացի ֆիլմի ռեժիսորը լինելուց նաև սցենարի հեղինակն է և համապրոդյուսերը։ Ֆիլմն արտամրցույթային կարգով ներկայացվել է [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի միջազգային փառատոնին]]։ 2003 թվականին կայացած Genie Awards միջազգային փառատոնին այն արժանացել է 5 մրցանակի, այդ թվում նաև որպես լավագույն ֆիլմ<ref>Միջոցառման վարողներից է եղել ֆիլմի դերակատարներից [[Արսինե Խանջյան]]ը, որը ռեժիսոր Ատոմ Էգոյանի կինն է։</ref>։ == Սյուժե == [[Տորոնտո|Տորոնտոյում]] կանադահայ ընտանիքը գլխավորում է Անին՝ այրին, ում ամուսինն սպանվել է թուրք դեսպանի դեմ կատարած մահափորձի ժամանակ: Նրա չափահաս որդին՝ Րաֆֆին, սեռական կապի մեջ է իր խորթ քրոջ՝ Սելիայի հետ, որն Անիին մեղադրել է իր հորը ժայռից ցած նետելու մեջ, մինչդեռ Անին պնդում է, որ նա ինքն է սայթաքել ու ընկել։ Անին անցկացնում է ամերիկահայ նկարիչ [[Արշիլ Գորկի|Արշիլ Գորկիին]] նվիրված արվեստի պատմության շնորհանդեսներ, որոնց Սելիան մշտապես ներկա է և հրապարակայնորեն հանդիմանում է Անիին ճշմարտությունը թաքցնելու համար: Հայ ռեժիսոր Էդվարդ Սարոյանը գալիս է Տորոնտո՝ [[Հայոց ցեղասպանություն|Հայոց ցեղասպանության]], [[Վանի հերոսամարտ|Վանի դիմադրության]] և Արշիլ Գորկու մասին ֆիլմ նկարահանելու նպատակով: Անիին առաջարկում են հանդես գալ որպես պատմության հարցերով խորհրդատու, իսկ Րաֆֆին մոր հետ աշխատում է նախագծի վրա։ Թուրք ծագումով կանադացի Ալի անունով սկսնակ դերասանն ստանում է Օսմանյան նահանգապետ [[Ջևդեթ բեյ|Ջևդեթ բեյի]] դերը։ Ալին կարդում է Հայոց ցեղասպանության մասին, որի մասին նախկինում գրեթե ոչինչ չէր լսել։ Սարոյանի հետ զրույցի ընթացքում նա ասում է, որ, իր կարծիքով, ցեղասպանությունն արդարացված է [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ|Առաջին համաշխարհային պատերազմի]] լույսի ներքո: Րաֆֆին փորձում է Ալիին բացատրել, որ հայերը [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] քաղաքացիներ են եղել, և թուրքերը նրանց հետ չեն կռվել։ Ալին փակում է խոսակցությունը` ասելով, որ երկուսն էլ ծնվել են Կանադայում և պետք է միասին փորձեն անցյալում թողնել ցեղասպանությունը։ Երբ Րաֆֆին Թուրքիայից վերադառնում է Կանադա, նրան հարցաքննում է օդանավակայանի անվտանգության ծառայությունը՝ Դեյվիդ անունով պաշտոնաթող մաքսավորը, որը հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Րաֆֆին ներգրավված է թմրանյութերի մաքսանենգության մեջ։ Թմրանյութ փնտրող շներ վարձելու փոխարեն Դեյվիդը նախընտրում է մանրամասն խոսել Րաֆֆիի հետ, որը պնդում է, որ համարձակություն է ունեցել Թուրքիայում լրացուցիչ կադրեր նկարահանել։ Իրականում, ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունենալու այդ նույն երեկոյան։ Ոգեշնչված սեփական որդուց՝ Դեյվիդը որոշում է հավատալ Րաֆֆու անմեղությանը և ազատ է թողնում նրան։ Սակայն իր մոտ է պահում ֆիլմի հետ կապված ժապավենների տուփերը, որոնցում, ինչպես հայտնաբերում է Դեյվիդը, հերոին էր։ == Դերակատարներ == Գլխավոր դերակատարներն են՝ * [[Շառլ Ազնավուր]] - Էդուարդ Սարոյան * [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] - Դեյվիդ * [[Դևիդ Ալփեյ]] - Րաֆֆի * [[Արսինե Խանջյան]] - Անի * [[Էրիկ Բոգոսյան]] - Ռուբեն * Մարի-Ջոսե Կրոս - Սելիա * Բրենթ Կարվեր - Ֆիլիպ * Էլիաս Կոտեաս - Ալի, [[Ջևդեթ բեյ]]ի դերակատար * Լուսնակ - Շուշան, Արշիլ Գորկու մայր * [[Սիմոն Աբգարյան]] - [[Արշիլ Գորկի]] * [[Կարեն Բոյաջյան]] - Պատանի Արշիլ Գորկի == Թողարկում == [[Մետրո-Գոլդուին-Մայեր|ՄԳՄ]] ընկերությունը դիտարկել է «Արարատ» ֆիլմի տարածման հնարավորությունը, սակայն գործադիր տնօրեն Ալեքս Յեմենիջյանը հայտարարել է, որ ֆինանսական տեսանկյունից ռացիոնալ չի լինի ֆիլմի տարածումը, ուստի դրա փոխարեն այն տարածել է ''Միրամաքսը''<ref name=Welkyp41>{{cite journal|author=Welky, David|title=GLOBAL HOLLYWOOD VERSUS NATIONAL PRIDE: The Battle to Film ''The Forty Days of Musa Dagh''|journal=Film Quarterly|publisher=University of California Press|volume=59|issue=3|date=Spring 2006|pages=35–43|jstor=10.1525/fq.2006.59.3.35|doi=10.1525/fq.2006.59.3.35}} - Cited: p. 41</ref>: Ֆիլմը մրցույթից դուրս ցուցադրվել է 2002 թվականի [[Կաննի կինոփառատոն|Կաննի կինոփառատոնում]]<ref name="festival-cannes.com">{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |title=Festival de Cannes: Ararat |access-date=1 November 2009 |work=festival-cannes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010001319/http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3158397/year/2002.html |archive-date=10 October 2012}}</ref>։ Ֆիլմը ցուցադրվել է նաև 2002 թվականին [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնի]] բացման օրը՝ սեպտեմբերի 5-ին<ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |title=Ararat to open TIFF2002 |last=Dillon |first=Mark |date=8 July 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201143953/http://playbackonline.ca/2002/07/08/tiff-20020708/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ֆիլմի պրեմիերան տեղի է ունեցել 2002 թվականի նոյեմբերի 15-ին [[Լոս Անջելես|Լոս Անջելեսում]], [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]] և Տորոնտոյում<ref name="Dillon1"/>։ Երբ «Արարատ» ֆիլմն էկրան է բարձրացել, այն Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված միակ ֆիլմն էր, որը արդի ժամանակաշրջանում ցուցադրվել է Միացյալ Նահանգների կոմերցիոն կինոթատրոններում<ref name=Welkyp41/>։ «Արարատի» իտալական վարձույթը պետք է կայանար 2003 թվականի ապրիլի 24-ին: Սակայն կինոթատրոնում նախատեսված թողարկումից մեկ օր առաջ Իտալիայի իշխանություններն անսպասելիորեն արգելել են դրա ցուցադրությունը՝ դա բացատրելով նրանով, որ ֆիլմի դիստրիբյուտորը բաց է թողել պարտադիր գրաքննության վկայական ստանալու համար դիմելու վերջնաժամկետը: [[Հռոմ|Հռոմում]] Թուրքիայի դեսպանատունը խոստովանել է, որ իր կառավարությունը չի ցանկացել, որ ֆիլմը ցուցադրվի Իտալիայում, սակայն հայտարարել է, որ չի մասնակցել ֆիլմը չցուցադրելու վերաբերյալ որոշման կայացմանը<ref>{{Cite web |url=http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |title=Italy Bans Release of Atom Egoyan's Ararat |date=28 April 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Asbarez |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040529/http://asbarez.com/48572/italy-bans-release-of-atom-egoyans-ararat/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref>: Ի սկզբանե Թուրքիայի պետնախարար Յիլմազ Կարակոյունլուն հայտարարել էր, որ թուրքական կառավարությունն ամեն կերպ հակազդելու է ֆիլմի թողարկմանը: Թուրքիայի կառավարությունը, սակայն, թույլատրել է ֆիլմը ցուցադրել Թուրքիայում, քանի որ այն ժամանակ փորձում էր ընդլայնել խոսքի ազատությունը, որպեսզի Թուրքիան կարողանա [[ Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարց|անդամակցել Եվրամիությանը]]<ref name=FilmQNatlPride>{{cite web|url=https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|title=Global Hollywood Versus National Pride: The Battle to Film The Forty Days of Musa Dagh|publisher=Film Quarterly|date=2006-03-01|volume=59|issue=3|access-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011931/https://filmquarterly.org/2006/03/01/global-hollywood-versus-national-pride/|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>: ''Belge Film'' ընկերությունը թուրքական կառավարությունից թույլտվություն է ստացել ֆիլմը ցուցադրելու հենց Թուրքիայում, սակայն որոշել է դա չանել, երբ ազգայնականները խոստացել են «միջոցներ ձեռնարկել»<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=46 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ Չորս տարի անց ֆիլմը ցուցադրվել է թուրքական ''Kanaltürk'' հեռուստաալիքով<ref>{{cite journal |last=Koksal |first=Özlem |date=Fall 2014 |title='Past Not-So-Perfect': Ararat and Its Reception in Turkey |journal=Cinema Journal |volume=54 |issue=1 |page=47 |doi=10.1353/cj.2014.0069 |s2cid=143790920 |url=http://westminsterresearch.wmin.ac.uk/19789/1/Koksal_O_Cinema%20Journal_54.1_past_not_so_perfect.pdf }}</ref>։ ==Արձագանքներ == === Դրամարկղային շահույթ === Նոյեմբերի 15-ին սահմանափակ վարձույթից հետո պրեմիերայի շաբաթվա ընթացքում ֆիլմը մեկ դիտման համար հավաքել է միջինը 35,188 դոլար<ref name="Dillon1"/>: Մինչև նոյեմբերի 18-ը հինգ կինոթատրոններում այն հավաքել է $ 162,000<ref>{{cite news |agency=Associated Press|date=18 November 2002 |title=Harry magical at box office |newspaper=The Toronto Star |page=E04}}</ref>: Հյուսիսային Ամերիկայում վարձույթի 24 օրվա ընթացքում այն հավաքել է 1,1 միլիոն դոլար<ref name="Dillon1"/>: 2003 թվականի հունվարի 30-ին Հյուսիսային Ամերիկայում ֆիլմի վարձույթն ավարտվել է 1,555,959 դոլար հասույթով։ Այն այլ տարածքներում հավաքել է 1,187,377 դոլար, և ընդհանուր հասույթը կազմել է 2,743,336 դոլար<ref name="mojo">{{Cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |title=Ararat (2002) |access-date=30 November 2016 |work=[[Box Office Mojo]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706223356/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=ararat.htm |archive-date=6 July 2017 |url-status=live }}</ref>: === Քննադատական արձագանքներ === Ֆիլմի թողարկումից հետո նրա վերաբերյալ քննադատների արձագանքները հիմնականում եղել են բացասական{{sfn|Melnyk|2004|p=161}}։ Կանադական ''The Globe and Mail'' թերթը գրել է, թե որ «Մետաֆորները սադրիչ են, բայց շատ հաճախ հանդիսատեսը մնում է շփոթված մատուցման մեխանիկայի պատճառով»<ref name="Dillon1">{{Cite web |url=http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |title=Ararat shines with nine |last=Dillon |first=Mark |date=19 December 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201212027/http://oldads.playbackmag.com/articles/magazine/20021219/ararat.html |archive-date=1 December 2016 |url-status=dead }}</ref>։ Բրայան Դ. Ջոնսոնը, որը գրում էր ''Maclean's''-ի համար, այն անվանել է հիասթափեցնող, բայց հետաքրքիր, և ասել է, որ այն չի արդարացրել սպասելիքները, չնայած հավակնոտությանը<ref>{{cite magazine |last=Johnson |first=Brian D. |date=18 November 2002 |title=A MAZE OF DENIAL |magazine=Maclean's |volume=115 |issue=46 |page=116}}</ref> ։ ''[[National Post]]''-ի անդրադարձում ասվում էր, որ «Էգոյանը գրեթե կաթվածահար է եղել բոլոր կողմերը ցույց տալու անհրաժեշտությունից»<ref name="Dillon1"/>։ [[Տորոնտոյի կինոփառատոն|Տորոնտոյի միջազգային կինոփառատոնում]] ժյուրիի ազգային կոլեգիան ֆիլմը ներառել է Տարվա լավագույն ֆիլմերի տասնյակում<ref>{{cite magazine |date=March–May 2003 |title=Toronto International Film Festival 2002 Top Ten |magazine=Take One |page=50}}</ref>: Ռոջեր Էբերտը ֆիլմին երկուսուկես աստղ է տվել՝ այն անվանելով «չափազանց շփոթեցնող» և ասելով, որ այն «ակնհայտորեն բխում է Էգոյանի սրտից», բայց «չափից շատ շերտավորված է, չափազանց անիմաստ բարդ, չափազանց անթափանց»: Նա նաև ասել է, որ բանավեճեր են եղել այն մասին, թե արդյոք ֆիլմում [[Ադոլֆ Հիտլեր|Ադոլֆ Հիտլերի]]ց մեջբերումն այն մասին, որ Հայոց ցեղասպանությունը մոռացվել է, իրական է<ref name="Ebert">{{Cite web |url=https://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |title=Ararat |last=Ebert |first=Roger |date=22 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=Rogerebert.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201211253/http://www.rogerebert.com/reviews/ararat-2002 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>: ''[[The New York Times]]''-ից Սթիվեն Հոլդենը ֆիլմն անվանել է «պատմական հիշողության խորը արտացոլում» և «տարվա` ամենաշատը մտածել ստիպող ֆիլմը»<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |title=To Dwell on a Historic Tragedy or Not: A Bitter Choice |last=Holden |first=Stephen |date=15 November 2002 |access-date=30 November 2016 |work=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144057/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9903E6DA1730F936A25752C1A9649C8B63 |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ BBC-ից Թոմ Դոուսոնը գրել է, որ ֆիլմը «անտաշ և խճճված է թվում»՝ համեմատած Էգոյանի մյուս ստեղծագործությունների հետ<ref name="Dawson1">{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |title=Ararat (2003) |last=Dawson |first=Tom |date=11 March 2003 |access-date=30 November 2016 |work=[[BBC]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201174344/http://www.bbc.co.uk/films/2003/03/11/ararat_2003_review.shtml |archive-date=1 December 2017 |url-status=live }}</ref>։ Հետագայում քննադատները վերանայել են «Արարատ» ֆիլմի գնահատականը: ''Rotten Tomatoes'' ակնարկների ագրեգատոր կայքում քննադատների 78 ակնարկների 55 %-ը դրական է՝ 10-ից 6,3 միջին վարկանիշով։ Կայքի կոնսենսուսն ասում է. «Չնայած «Արարատը» ինտելեկտ է ճառագում, նրա ազդեցությունը նվազում է չափազանց խճճված սյուժեի և ինտելեկտուալ ոճի պատճառով»<ref>[https://web.archive.org/web/20161212065432/https://www.rottentomatoes.com/m/ararat/ "Ararat"]. Rotten Tomatoes. Fandango Media. Archived from the original on 12 December 2016. Edit this at Wikidata</ref>: Metacritic կայքը ֆիլմին տվել է 100-ից 62 միավոր՝ հիմնվելով քննադատների 25 ակնարկների վրա, ինչը համապատասխանում «ընդհանուր առմամբ բարենպաստ» ակնարկներ կարգավիճակին<ref>[https://www.metacritic.com/movie/ararat/ "Ararat"]. Metacritic. Fandom, Inc. Retrieved 28 June 2008.</ref>։ === Ազգայնականների արձագանք === Կանադայում էթնիկ թուրքերն առաջարկել են բոյկոտել Disney-ի և նրա դուստր ընկերությունների ֆիլմերը, և մի քանի ազգայնական քննադատներ էլեկտրոնային նամակներ են ուղարկել Էգոյանին և ստեղծել կայքեր՝ պնդելով, որ ֆիլմի նախադրյալները չեն համապատասխանում իրականությանը<ref name=FilmQNatlPride/>: Ոմանք Էգոյանին սպառնալիքներ են ուղղել, այդ թվում՝ հայտարարություններ, թե ֆիլմի վարձույթում հայտնվելը կարող է վտանգ ստեղծել Թուրքիայում հայերի համար<ref name=Buckley>{{cite news|author=Buckley, Cara|url=https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|title=Battle Over Two Films Represents Turkey's Quest to Control a Narrative|newspaper=[[The New York Times]]|date=2017-04-20|access-date=2019-05-13|quote="The Promise", [...] was unfettered by studio pressures. The film’s financier was Kirk Kerkorian,|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011924/https://www.nytimes.com/2017/04/20/movies/the-promise-the-ottoman-lieutenant-turkey-armenian-genocide.html|archive-date=13 May 2019|url-status=live}}</ref>։ ''[[Film Quarterly]]'' ամսագիրը հայտարարել է, թե «Արարատը» զայրացած հերքումների և ատելության խոսքի նոր փուլ է առաջացրել»<ref name=FilmQNatlPride/>։ === Մրցանակներ === «Արարատ» ֆիլմն արժանացել է մի քանի մրցանակների։ Այդ թվում՝ հինգ մրցանակ է ստացել Genie Awards 23-րդ մրցանակաբաշխությանը, որը վարել է ֆիլմի գլխավոր դերակատար Արսինե Խանջյանը անցկացրել է դերասան Փիթեր Քելեգանի հետ համատեղ: Էգոյանը ներկա չի եղել<ref name="McKay">{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |title=Egoyan's Ararat named best film, takes 5 awards at the Genies |last=McKay |first=John |date=14 February 2003 |access-date=30 November 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201144140/http://www.theglobeandmail.com/news/national/egoyans-ararat-named-best-film-takes-5-awards-at-the-genies/article1010681/ |archive-date=1 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ 2008 թվականին Իսրայելի կառավարությունը Էգոյանին շնորհել է նաև Դան Դեյվիդ մրցանակ (Dan David Prize)՝ «անցյալի ատեղծագործական վերարտադրման համար»: Արարատը հատուկ առիթ է եղել այդ պարգևի շնորհման համար<ref>{{Cite web |url=https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |title=Egoyan recognized for Armenian perspective in Ararat |last=Knelman |first=Martin |date=28 February 2008 |access-date=3 December 2016 |work=The Toronto Star |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220033925/https://www.thestar.com/opinion/columnists/2008/02/28/egoyan_recognized_for_armenian_perspective_in_ararat.html |archive-date=20 December 2016 |url-status=live }}</ref>։ {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col"| Մրցանակ ! scope="col"|Ամսաթիվ ! scope="col"| Կատեգորիա ! scope="col"| Ստացող(ներ) ! scope="col"| Արդյունք ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ծնթ.|Ծանոթագրություն(ներ)}} |- !scope="row" rowspan=3| Կանադայի ռեժիսորների գիլդիա | rowspan="3" | 4 հոկտեմբերի 2003 | Outstanding Direction - Feature Film | [[Ատոմ Էգոյան]] | {{nom}} | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |url=http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |title=Spider, Queer as Folk top DGC nominations |last=Dinoff |first=Diston |date=18 August 2003 |access-date=1 December 2016 |work=Playback |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907143214/http://playbackonline.ca/2003/08/18/dgc-20030818/ |archive-date=7 September 2018 |url-status=live }}</ref> |- | Outstanding Production Design - Long Form | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Outstanding Feature Film | ''Արարատ'' | {{nom}} |- !scope="row" rowspan=3| Դուրբանի միջազգային կինոփառատոն | rowspan="3" | 13–26 հոկտեմբերի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="3" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- | Լավագույն ռեժիսոր | {{won}} |- | Լավագույն դերասանուհի | [[Արսինե Խանջյան]] | {{won}} |- !scope="row" rowspan=9| Genie Awards | rowspan="9" | 13 փետրվարի 2003 | Լավագույն ֆիլմ | Ռոբերտ Լանտոս և Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="9" | <ref name="McKay"/> |- | rowspan="2" | Լավագույն դերասան | [[Դևիդ Ալփեյ]] | {{nom}} |- | [[Քրիստոֆեր Փլամեր]] | {{nom}} |- | Լավագույն դերասանուհի | Արսինե Խանջյան | {{won}} |- | Երկրորդ պլանի լավագույն դերասան | Էլիաս Կոտեաս | {{won}} |- | Լավագույն օրիգինալ սցենար | Ատոմ Էգոյան | {{nom}} |- | Best Art Direction | Ֆիլիպ Բարքեր | {{nom}} |- | Հագուստի լավագույն դիզայն | Բեթ Պաստեռնակ | {{won}} |- | Լավագույն երաժշտություն | [[Մայքլ Դաննա]] | {{won}} |- ! scope="row"| National Board of Review | rowspan="1" | 4 դեկտեմբերի 2002 | Freedom of Expression Award | rowspan="2" | ''Արարատ'' | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite web |url=http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |title=2002 Award Winners |access-date=30 November 2016 |work=National Board of Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107190644/http://www.nationalboardofreview.org/award-years/2002/ |archive-date=7 January 2017 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| Political Film Society | rowspan="1" | 2003 | Մարդու իրավունքների մրցանակ | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Hogikyan|2015|p=38}} |- ! scope="row"| Writers Guild of Canada | rowspan="1" | 14 ապրիլի 2003 | Սցենարի մրցանակ | rowspan="2" | Ատոմ Էգոյան | {{won}} | rowspan="1" | <ref>{{Cite news |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |title=Canada's Writers Guild hands out awards |access-date=1 December 2016 |work=The Globe and Mail |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202040631/http://www.theglobeandmail.com/arts/canadas-writers-guild-hands-out-awards/article1013536/ |archive-date=2 December 2016 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row"| [[Ոսկե ծիրան]] | rowspan="1" | 30 հունիսի - 4 հուլիսի 2004 | Best Film | {{won}} | rowspan="1" | {{sfn|Tschofen|Burwell|2007|p=370}} |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Գրականություն == * {{cite book |last=Hogikyan |first=Nellie |editor=Alan Whitehorn |chapter=Ararat |title=The Armenian Genocide: The Essential Reference Guide |location=Santa Barbara, California and Denver |publisher=ABC-CLIO |date=2015 |isbn=978-1610696883 }} * {{cite book |last=Mazierska |first=Ewa |title=European Cinema and Intertextuality: History, Memory and Politics |publisher=Palgrave Macmillan |date=2011 |isbn=978-0230319547 }} * {{cite book |last=Melnyk |first=George |author-link= |title=One Hundred Years of Canadian Cinema |location=Toronto, Buffalo and London |publisher=University of Toronto Press |date=2004 |isbn=0802084443 }} * {{cite book |last=Siraganian |first=Lisa |chapter=Hiding Horrors in Full View: Atom Egoyan's Representations of the Armenian Genocide |title=The Armenian Genocide Legacy |publisher=Palgrave Macmillan |date=2016 }} * {{cite book |editor1-last=Tschofen |editor1-first=Monique |editor2-last=Burwell |editor2-first=Jennifer |title=Image and Territory: Essays on Atom Egoyan|publisher=Wilfrid Laurier University Press |date=2007 |location=Waterloo, Ontario |isbn=978-0889204874}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.miramax.com/movie/ararat/ Պաշտոնական էջ Miramax.com-ում] * [https://kinoashkharh.am/2019/12/inch-en-grum-egoyani-ararati-masin-arevmutqum/ Ի՞նչ են գրում Էգոյանի «Արարատի» մասին Արևմուտքում] * [https://kinoashkharh.am/2021/04/atom-egoyani-ararat-canrakshir/ Ատոմ Էգոյանի «Արարատը»՝ ծանրակշիռ ու մեծարվեստ աշխատանք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2000-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ատոմ Էգոյանի ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ոսկե ծիրան]] [[Կատեգորիա:Տորոնտոյում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր Հայոց ցեղասպանության մասին]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Տորոնտոյում]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների կանադական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսիական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2000-ականների ֆրանսերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Արարատ]] [[Կատեգորիա:2000-ականների գերմաներեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Կանադական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Miramax ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիական ռազմական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2002 դրամա ֆիլմեր]] h5m4kl5bzl1k8qq9c2pujd0zck7squg 0 62910 10715992 9508691 2026-03-28T06:05:47Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715992 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աստղագիտական օբյեկտ | անուն = Նայադա | այլ անուն = <small>S/1989 N 6; Նեպտուն III</small> | լատիներեն անուն = {{lang-grc|Ναϊάς}} | պատկեր = Naiad Voyager.png | մակագրություն = Նայադան կամ [[Տալասա (արբանյակ)|Տալասան]], լուսանկարը թույլ չի տալիս ճշգրտել | հայտնաբերման տարեթիվ = սեպտեմբեր [[1989]] թ.<ref name="JPL-Discoverers" /> | հայտնաբերող = Վոյաջերի լուսանկարների վերլուծության թիմ | տեսանելի մագնիտուդ = 23,9<ref name="jplssd" /> | տեսանելի չափ = | համաստեղություն = | հեռավորություն = 48 227 ± 1 կմ<ref name="Jacobson2004" /> | չափման կետ = [[Նեպտուն]] | արբանյակներ = | պերիհելին = | ապոհելին = | մեծ կիսաառանցք = 48 227 ± 1 կմ<ref name="Jacobson2004" /> | էքսցենտրիսիտետ = 0,0004 ± 0,0003<ref name="Jacobson2004" /> | սիդերիկ պարբերություն = 0,2943958 ± 0,0000002 օր | սինոդիկ պարբերությունը = | ուղեծրային արագություն = | թեքվածություն = 4,75 ± 0,03°<ref name="Jacobson2004" /> (Նեպտունի հասարակածի նկատմամբ)<br /> 4,75° (տեղի [[Լապլասի հարթություն|Լապլասի հարթության]] նկատմամբ) | ծագման անկյուն = | պերիկենտրոնի արգումենտ = | սեղմվածություն = | շառավիղ = 96×60×52 կմ<ref name="Karkoschka2003" /><ref name="Williams2008-nssdc" /> | հասարակածային շառավիղ = 33 ± 3 կմ<ref name="jplssd" /> | բևեռային շառավիղ = | մակերևույթի մակերես = | ծավալ = ~1,5{{e|5}}կմ³ | զանգված = ~1,9{{e|17}} [[կիլոգրամ|կգ]] | միջին խտություն = ~1,3 գ/սմ³ ''ենթադրված''<ref name="jplssd" /> | մակերևութային ձգողություն = ~0,012 մ/վ² | պտույտի արագություն = | տիեզերական արագություն = ~0,028 կմ/վ | պտույտի պարբերություն = [[Սինքրոն]] | առանցքի թեքում = 0 | ալբեդո = 0,07<ref name="jplssd" /><ref name="Karkoschka2003" /> | տարիք = | քիմիական կազմ = | մթնոլորտի ջերմաստիճան = ~51 [[Կելվին|Կ]] միջին ''ենթադրված'' | այլ տվյալներ = }} '''Նայադա''' ({{lang-grc|Ναϊάς}}), նույնպես հայտնի է որպես '''Նեպտուն III''', [[Նեպտուն]] [[մոլորակ]]ին ամենամոտ գտնվող ներքին [[բնական արբանյակ]]ն է։ Արբանյակը անվանվել է [[Հունական դիցաբանություն|Հունական]] [[Նայադ]]աների անունով<ref name="USGS-Gazetteer" />։ Նայադան հայտնաբերվել է 1989 թվականի սեպտեմբերի սկզբին ''[[Վոյաջեր-2]]'' [[Ավտոմատ միջմոլորակային կայան|ԱՄԿ]]-ից ստացված լուսանկարների վրա։ Այս արբանյակը վերջինն էր, որը հայտնավերվեց կայանի անցման ընթացքում, այն ստացավ '''S/1989 N 6''' ժամանակավոր նշանակում<ref name="IAUC 4867" />։ Հայտնաբերման մասին հայտարարվեց (IAUC 4867) 1989 թվականի սեպտեմբերի 29-ին, ըստ հայտարարության տեքստի, եղել են "25 դիտարկումներ 11 օրվա ընթացքում", հետևաբար հայտնաբերման մոտավոր օրը կարող է լինել սեպտեմբերի 18-ից առաջ։ Արբանյակի անվանումը տրվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 16-ին<ref name="IAUC 5347" />։ Արբանյակը ունի անկանոն ձև, նրա վրա չեն հայտնաբերվել երկրաբանական ակտիվության հետքեր։ Հավանական է, որ Տալասան, ինչպես և Նեպտունի այլ ներքին արբանյակները, առաջացել է Նեպտունի կողմից Տրիտոնի որսալու ընթացքում առաջացած բեկորների իրար միանալուց։ [[Տրիտոն (արբանյակ)|Տրիտոնի]] ուղեծիրը որսալու սկզբնական ժամանակահատվածում չափազանց էքսցենտրիկ էր, և այն հավանաբար առաջացրել է քաոտիկ փոփոխություններ Նեպտունի նախկինում ունեցած ներքին արբանյակների մեջ, ստիպելով նրանց բախվել իրար և տրոհվել մասնիկների, առաջացնելով բեկորների սկավառակ<ref name="Goldreich1989" />։ Միայն Տրիտոնի ուղեծրի շրջանաձև դառնալուց հետո այս մասնիկների սկավառակից առաջացել են այժմյան ներքին արբանյակները<ref name="BanfieldMurray1992" />։ [[Պատկեր:Simulated view of Naiad.jpg|մինի|ձախից|250px|'''Նայադան''' [[Նեպտուն]]ի ուղեծրում, համակարգչային մոդելավորում]] Նայադան պտտվում է մոլորակի շուրջ ընդամենը 23 500 կմ հեռավորության վրա նրա ամպերից։ Քանի որ Նայադայի ուղեծիրը ընկնում է Նեպտունի [[սինքրոն ուղեծիր|սինքրոն ուղեծրի]] շառավղից ներքև, այն դանդաղ, պարորաձև մոտենում է մոլորակին [[մակընթացային]] ուժերի ազդեցության տակ պտույտի արագության նվազման պատճառով և ի վերջո այն կմտնի Նեպտունի մթնոլորտ, կամ հասնելով [[Ռոշի սահման]]ին կքանդվի և կառաջացնի ևս մի [[մոլորակների օղակներ|օղակ]]։ Նայադան պտտվում է Նեպտունին բավականին մոտ, և ենթադրվում է որ այն արդեն շատ մոտ է Ռոշի սահմանին։ [[Վոյաջեր-2]]-ի անցումից հետո Նեպտունի համակարգը բավականին լայնածավալ հետազոտվել է Երկրի վրա գտնվող [[աստղադիտակ]]ներով և [[Հաբլ (աստղադիտակ)|Հաբլ]] տիեզերական աստղադիտակով։ 2002–03 թվականներին [[Կեկի աստղադիտարան]]ի աստղադիտակներով դիտարկվել է մոլորակի համակարգը օգտագործելով [[ադապտացված օպտիկա]]։ Այս դիտարկումները թույլ տվեցին հայտնաբերել չորս արտաքին արբանյակները։ [[Տալասա (արբանյակ)|Տալասան]] նույնպես գտնվեց, սակայն Նայադան չհաջողվեց գտնել<ref name="Marchis2004May-AAS" />։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Հաբլ աստղադիտակով կարելի է դիտարկել բոլոր [[Արեգակնային համակարգ]]ի արբանյակները, այն ունի ավելի մեծ հնարավորություններ քան ''Վոյաջեր-2-ը'', սակայն, Նայադան դեռևս չի դիտարկվել։ Կարծիք կա, որ դրա պատճառն է Նայադայի ուղեծրի գնահատման զգալի սխալանքը<ref name="Showalter2005Aug-AAS" />։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ | refs = <ref name="JPL-Discoverers">{{Cite web |author=ՌՇԼ |date=2011 թ․ հուլիսի 21 |title=Մոլորակների արբանյակների հայտնաբերման տվյալները |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_discovery |accessdate=2011 թ․ հոկտեմբերի 24 |publisher=Ռեակտիվ Շարժման Լաբորատորիա}}</ref> <ref name="jplssd">{{Cite web |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 18 |title=Մոլորակների արբանյակների ֆիզիկական պարամետրները |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par |accessdate=2011 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=ՌՇԼ (Արեգակնային համակարգի դինամիկան)}}</ref> <ref name="Jacobson2004">{{Cite journal |last1=Ջակոբսոն |first1=Ռ. Ա. |last2=Օուեն |first2=Մ. Մ., Կր. |year=2004 |title=Նեպտունի ներքին արբանյակների ուղեծրերը Վոյաջերի, Երկրի վրայի աստղադիտարանների և Հաբլ աստղադիտակի տվյալներով |journal=Աստղագիտական ամսագիր |volume=128 |issue=3 |pages=1412–1417 |bibcode=2004AJ....128.1412J |doi=10.1086/423037}}</ref> <ref name="Karkoschka2003">{{Cite journal |last=Կարկոշկա |first=Էրիխ |year=2003 |title=Նեպտունի ներքին արբանյակների չափերը, ձևերը և ալբեդոները |journal=Իկարուս |volume=162 |issue=2 |pages=400–407 |bibcode=2003Icar..162..400K |doi=10.1016/S0019-1035(03)00002-2}}</ref> <ref name="Williams2008-nssdc">{{Cite web |last=Ուիլյամս |first=Դևիդ Ռ. |date=2008 թ․ հունվարի 22 |title=Նեպտունի արբանյակների փաստերը |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 3 |publisher=[[ՆԱՍԱ]] (Ազգային տիեզերական գիտությունների տվյալների կենտրոն)}}</ref> <ref name="USGS-Gazetteer">{{Cite web |date=2006 թ․ հուլիսի 21 |title=Մոլորակների և արբանյակների անունները և հայտնաբերողները |url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html |accessdate=2006 թ․ օգոստոսի 5 |work=Մոլորակների անվանումների լրատու |publisher=ԱՄՆԱՇ Աստղաերկրաբանություն}}</ref> <ref name="IAUC 4867">{{Cite journal |last=Գրին |first=Դենիել Վ. Ե. |date=1989 թ․ սեպտեմբերի 29 |title=Նեպտուն |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/04800/04867.html |journal=ՄԱՄ թերթիկ |volume=4867 |accessdate=2011 թ․ հոկտեմբերի 26}}</ref> <ref name="IAUC 5347">{{Cite journal |last=Մարսդեն |first=Բրայան Ջ. |date=1991 թ․ սեպտեմբերի 16 |title=Սատուրնի և Նեպտունի արբանյակները |url=http://www.cbat.eps.harvard.edu/iauc/05300/05347.html |journal=ՄԱՄ թերթիկ |volume=5347 |accessdate=2011 թ․ հոկտեմբերի 26}}</ref> <ref name="Goldreich1989">{{Cite journal |last=Գոլդրիչ |first=Պ. |author2=Մյուրեյ, Ն.; Լոնգարետի, Պ. Յ.; Բանֆիլդ, Դ. |year=1989 |title=Նեպտունի պատմությունը |journal=Սայենս |volume=245 |issue=4917 |pages=500–504 |bibcode=1989Sci...245..500G |doi=10.1126/science.245.4917.500 |pmid=17750259}}</ref> <ref name="BanfieldMurray1992">{{Cite journal |last1=Բանֆիլդ |first1=Դոն |last2=Մյուրեյ |first2=Նորմ |date=1992 թ․ հոկտեմբեր |title=Նեպտունի ներքին արբանյակների շարժման պատմությունը |journal=Իկարուս |volume=99 |issue=2 |pages=390–401 |bibcode=1992Icar...99..390B |doi=10.1016/0019-1035(92)90155-Z}}</ref> <ref name="Marchis2004May-AAS">{{Cite journal |last1=Մարչիս |first1=Ֆ. |last2=Ուրատա |first2=Ռ. |last3=դե Պատեր |first3=Ի. |last4=Գիբարդ |first4=Ս. |last5=Հեմել |first5=Հ. Բ. |last6=Բարթիեր |first6=Ջ. |date=2004 թ․ մայիս |title=Կեկի աստղադիտակնեով դիտարկված Նեպտունի արբանյակները |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2004DDA....35.0708M&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=4489edb0bc24666 |pages=860 |accessdate=2006 թ․ օգոստոսի 5 |book-title=Ամերիկյան աստղագիտական միություն, DDA ժողով #35, #07.08; Ամերիկյան աստղագիտական միության թերթիկ, համար 36}}</ref> <ref name="Showalter2005Aug-AAS">{{Cite journal |last1=Շոուոլտեր |first1=Մ. Ռ. |last2=Լիսաուեր |first2=Ջ. Ջ. |last3=դե Պատեր |first3=Ի. |date=2005 թ․ օգոստոս |title=Նեպտունի և Ուրանի օղակները դիտարկված Հաբլ աստղադիտակով |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2005DPS....37.6609S&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=4489edb0bc15539 |pages=772 |accessdate=2006 թ․ օգոստոսի 5 |book-title=Ամերիկյան աստղագիտական միություն, DPS ժողով #37, #66.09; Ամերիկյան աստղագիտական միության թերթիկ, համար 37}}</ref>}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category|Thalassa (moon)}} * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Nep_Naiad Նայադայի տվյալները] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070801204452/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Nep_Naiad |date=2007-08-01 }} [http://solarsystem.nasa.gov ՆԱՍԱ-ի Արեգակնային համակարգի հետազոտություների կայքում] * [http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/nepsatdata.html Նեպտունի հայտնի արբանյակները] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628211148/http://www.dtm.ciw.edu/users/sheppard/satellites/nepsatdata.html |date=2011-06-28 }} ([[Սքոթ Շեփարդ]]) {{-}} {{Նեպտունի համակարգ}} [[Կատեգորիա:Նեպտունի արբանյակներ]] dep4omwqqz5ro4z2f0zxnechdgn7vp0 0 63194 10715781 9661121 2026-03-27T12:24:28Z ~2026-19097-73 168642 Փոփոխեցի թեմի առաջնորդի անուն, ազգանունը 10715781 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Stvartannyc-ryangomez.JPG|մինի|[[Սուրբ Վարդան տաճար|սուրբ Վարդան]] տաճար, [[Նյու Յորք]]]] {{չշփոթել|Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ}} '''Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արևելյան հայոց թեմ'''<ref>{{Cite web |author=Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն |date=2007 թվականի նոյեմբերի 23-ի N 1390-Ն որոշում |title=Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը դադարեցնելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը և դրանք ներկայացնելու կարգը սահմանելու մասին (N 4 հավելված՝ Եկեղեցական այն կառույցների ցանկ, որոնց կողմից տրված մկրտության մասին փաստաթուղթը (հաստատված օտարերկրյա պետություններում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից, մկրտվածի կամ նրա ծնողի ազգությամբ հայ լինելու մասին նշումով) համարվում է ազգությամբ հայ լինելը հաստատող փաստաթուղթ) |url=https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=190930 |website=arlis.am}}</ref> [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու]]՝ [[Հյուսիսային Ամերիկա]]յի տարածքում գտնվող, [[Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին|Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին]] պատկանող երեք թեմերից ([[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան]] և [[Կանադայի հայոց թեմ|Կանադայի հայոց]] թեմերի հետ միասին) մեկը, որը ներկայացնում է ԱՄՆ-ի արևելյան նահանգներում բնակվող առաքելական [[Հայերն ԱՄՆ-ում|հայության]] մի մասի հոգևոր կյանքը։ Մյուս մասը ներկայացնում է [[Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսություն|Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը]] պատկանող [[Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ]]ը<ref name="mfa.am">{{Cite web |title=Համայնքի մասին |url=https://usa.mfa.am/hy/community-overview/ |website=usa.mfa.am |publisher=Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն}}</ref>։ Առաջնորդանիստը՝ [[Նյու Յորք]]ի [[Սուրբ Վարդան տաճար (Նյու Յորք)|Սուրբ Վարդան]] տաճար։ Թեմի առաջնորդն է Գերաշնորհ Տ․ Մեսրոպ եպիսկոպոս Պարսամյանը (2022 թվականից)։ == Պատմություն == Արևելյան թեմը կազմավորվել է 1927 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Գևորգ Ե Սուրենյանցի]] հայրապետական կոնդակով։ Մինչ այդ ԱՄՆ-ի հայ համայնքը միավորված էր մեկ թեմի մեջ՝ ստեղծված 1898 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Խրիմյան Հայրիկ|Մկրտիչ Ա Վանեցու]] կոնդակով։ Կենտրոնն էր [[Ուսթըր]] քաղաքը ([[Մասաչուսեթս|Մասսաչուսեթս]] նահանգ), 1923 թվականից՝ [[Բոստոն]]ը, իսկ 1927 թվականից՝ [[Նյու Յորք]]ը։ [[Պատկեր:Armenian Church of Our Savior, Worcester.jpg|մինի|[[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ուսթըր)|Սուրբ Փրկիչ]] եկեղեցի, [[Ուսթըր]]]] Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Գևորգ Ե Սուրենյանց]]ի կոնդակով (1927) ԱՄՆ-ի արևմտյան նահանգներն ընդգրկվել են նոր՝ [[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|արևմտյան]] թեմի մեջ, իսկ արևելյան, հարավային, հարավարևմտյան և կենտրոնական նահանգները մնացել արևելյան թեմի իրավասության ներքո։ Կենտրոնը մնացել է Նյու Յորքը։ 2001 թվականի դրությամբ ԱՄՆ Արևելյան թեմը ընդգրկում է ԱՄՆ-ի 21 նահանգների 64 եկեղեցական համայնքներ։ Թեմի տարածքում է գտնվում ԱՄՆ-ի առաջին հայկական եկեղեցին՝ [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ուսթըր)|Սուրբ Փրկիչը]], որը կառուցվել է 1891 թվականին, Ուսթըրում։ 1902 թվականին Մկրտիչ Ա Վանեցին հաստատել է ի գործադրություն հայ ժողովրդյան Ամերիկայի սահմանադրությունը, որն այժմ հայտնի է որպես Կանոնադրություն Ամերիկայի (Արևելյան թեմ) Հայաստանյայց եկեղեցու։ 1898 թվականից ցայսօր թեմն ունեցել է 11 առաջնորդ։ Առաջինը Հովսեփ արքեպիսկոպոս Սարաճյանն էր, 1939-44 թվականներին՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Հովսեփյանը (հետագայում՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս), 1966-90 թվականներին՝ Թորգոմ արքեպիսկոպոս Մանուկյանը, 1990-2018 թվականներին՝ Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը։ == Եկեղեցիներ == {{Հիմնական|ԱՄՆ-ի հայկական վանքերի և եկեղեցիների ցանկ#ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ}} Թեմի առաջնորդանիստ Մայր տաճարը՝ [[սուրբ Վարդան տաճար (Նյու Յորք)|սուրբ Վարդանը]], 1968 թվականին օծել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Վազգեն Ա Բուխարեստցի|Վազգեն Ա Պալճյան]]ը։ Թեմին են պատկանում շուրջ 42 եկեղեցիներ՝ [[Յունիոն Սիթի]]ում՝ [[Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)|Սուրբ Խաչ]] (1907), [[Ուոթըրվլիթ]]ում՝ [[Սուրբ Պետրոս եկեղեցի (Ուոթըրվլիթ)|Սուրբ Պետրոս]] (1916), [[Չելթնհեմ (Փենսիլվանիա)|Չելթենհեմ]]ում՝ [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Չելթենհեմ)|Սուրբ Երրորդություն]] (1917), [[Սաութ Միլուոքի]]ում՝ [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սաութ Միլուոքի)|Սուրբ Հարություն]] (1924), [[Նյու Բրիթըն]]ում՝ [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Նյու Բրիթըն)|Սուրբ Հարություն]] (1925), [[Չիկագո]]յում՝ [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Չիկագո)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ]] (1926), [[Սաութֆիլդ]]ում՝ [[Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Սաութֆիլդ)|Սուրբ Հովհաննես]] (1931), [[Վաշինգտոն]]ում՝ [[Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (Վաշինգտոն)|Սուրբ Մարիամ]] (1963) և այլն։ == Կազմակերպություններ == [[Պատկեր:Holy Cross Armenian Apostolic Church.jpg|մինի|[[Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)|Սուրբ Խաչ]] եկեղեցի, [[Նյու Յորք]]]] Թեմի հովանու ներքո հիմնվել են մի շարք կրթական հաստատություններ։ Նյու Յորքում 1961 թվականից գործում է Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Սուրբ Ներսես ընծայարանը (ճեմարանը), որը պատրաստում է հոգևոր սպասավորներ (դաստիարակ, ծխատեր քահանա և այլն)։ Ընծայարանն ունի ԱՄՆ-ի արևելյան, [[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|արևմտյան]] և [[Կանադայի հայոց թեմ|Կանադայի]] թեմերի կողմից ընտրված խնամակալ մարմին, որի նախագահն է արևելյան թեմի առաջնորդը։ Կրոնական դաստիարակության բաժանմունքը և Հայ դպրոցների կրթական կենտրոնը ստեղծում են դասագրքեր և պատրաստում ուսուցիչներ թեմի դպրոցների համար։ Կրտսերների և պատանիների համար կրոնական դաստիարակության բաժանմունքն ունի ամառային ճամբար (սուրբ Վարդան ճամբար)։ Գրիգոր և Կլարա Զոհրապ տեղեկատվական կենտրոնն ունի արխիվային նյութեր, մամուլի հավաքածուներ, գրքեր, քարտեզներ և այլն։ Կազմակերպում է դասախոսություններ և գիտաժողովներ՝ նվիրված հայոց պատմության և մշակույթի խնդիրներին։ Միջեկեղեցական հարաբերության բաժանմունքի միջոցով կապեր են պահպանվում Առաջնորդարանի և ԱՄՆ-ի կրոնական այլ հարանվանությունների միջև։ Հայ եկեղեցու երիտասարդական կազմակերպությունը մասնաճյուղեր ունի ծխերում, կազմակերպում է տարեկան մարզական մրցախաղեր և համագումարներ։ Տիկնանց միության կենտրոնական խորհուրդը ևս մասնաճյուղեր ունի ծխերում, աշխատանք է կատարում հայ հավատքի պահպանման համար։ ԱՄՆ Արևելյան թեմի [[Հայ օգնության ֆոնդ]]ը (ՀՕՖ) 1988 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած [[Սպիտակի երկրաշարժ|ավերիչ երկրաշարժից]] հետո, գործակցելով բարեգործական, հայրենակցական և այլ կազմակերպությունների հետ, զգալի օգնություն է ցուցաբերել աղետյալ բնակչությանը։ Միջոցներ է տրամադրել [[Ստեփանավան]] քաղաքի վերականգնման համար, բազմաթիվ ծրագրեր իրականացրել մշակույթի, կրթության, առողջապահության, գյուղատնտեսության և այլ ոլորտներում, մարդասիր․ օգնություն կազմակերպել նաև Արցախի բնակչությանը։ Հայաստանում և Արցախում գործում են ՀՕՖ-ի մասնաճյուղերը։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * Ավագյան Ք., Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հայ գաղութի պատմությունը (սկզբնավորումից մինչև 1924 թ), Ե, 2000։ * The Torch was Passed The Centennial History of the Armenian Church of America, N. Y., 1998 * Արտեն ավ. քհն. Աշճյան (ԱՄՆ) * {{գիրք|հեղինակ = |մաս = |վերնագիր = Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան |պատասխանատու = |հրատարակություն = |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ |թվական = 2002 |հատոր = | հղում = https://nip.am/wp-content/uploads/2020/03/Քրիստոնյա-Հայաստան.pdf | էջերի թիվ = 1076 |էջ = 40-41 |սերիա = |ISBN = 5-89700-016-6|տպաքանակ =}} {{ՔՀՀ}} {{ՎՊԵ|Eastern Armenian Diocese of the USA}} {{ՀԱԵ թեմեր}} [[Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ]] p0wdsdtjnyubqzp9bngjq9cq2u60nsz 10715785 10715781 2026-03-27T12:32:54Z ~2026-19097-73 168642 10715785 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Stvartannyc-ryangomez.JPG|մինի|[[Սուրբ Վարդան տաճար|սուրբ Վարդան]] տաճար, [[Նյու Յորք]]]] {{չշփոթել|Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ}} '''Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արևելյան հայոց թեմ'''<ref>{{Cite web |author=Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն |date=2007 թվականի նոյեմբերի 23-ի N 1390-Ն որոշում |title=Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը դադարեցնելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը և դրանք ներկայացնելու կարգը սահմանելու մասին (N 4 հավելված՝ Եկեղեցական այն կառույցների ցանկ, որոնց կողմից տրված մկրտության մասին փաստաթուղթը (հաստատված օտարերկրյա պետություններում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից, մկրտվածի կամ նրա ծնողի ազգությամբ հայ լինելու մասին նշումով) համարվում է ազգությամբ հայ լինելը հաստատող փաստաթուղթ) |url=https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=190930 |website=arlis.am}}</ref> [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու]]՝ [[Հյուսիսային Ամերիկա]]յի տարածքում գտնվող, [[Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին|Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին]] պատկանող երեք թեմերից ([[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան]] և [[Կանադայի հայոց թեմ|Կանադայի հայոց]] թեմերի հետ միասին) մեկը, որը ներկայացնում է ԱՄՆ-ի արևելյան նահանգներում բնակվող առաքելական [[Հայերն ԱՄՆ-ում|հայության]] մի մասի հոգևոր կյանքը։ Մյուս մասը ներկայացնում է [[Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսություն|Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը]] պատկանող [[Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ]]ը<ref name="mfa.am">{{Cite web |title=Համայնքի մասին |url=https://usa.mfa.am/hy/community-overview/ |website=usa.mfa.am |publisher=Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն}}</ref>։ Առաջնորդանիստը՝ [[Նյու Յորք]]ի [[Սուրբ Վարդան տաճար (Նյու Յորք)|Սուրբ Վարդան]] տաճար։ Թեմի առաջնորդն է Գերաշնորհ Տ․ Մեսրոպ եպիսկոպոս Պարսամյանը (2022 թվականից)։ == Պատմություն == Արևելյան թեմը կազմավորվել է 1927 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Գևորգ Ե Սուրենյանցի]] հայրապետական կոնդակով։ Մինչ այդ ԱՄՆ-ի հայ համայնքը միավորված էր մեկ թեմի մեջ՝ ստեղծված 1898 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Խրիմյան Հայրիկ|Մկրտիչ Ա Վանեցու]] կոնդակով։ Կենտրոնն էր [[Ուսթըր]] քաղաքը ([[Մասաչուսեթս|Մասսաչուսեթս]] նահանգ), 1923 թվականից՝ [[Բոստոն]]ը, իսկ 1927 թվականից՝ [[Նյու Յորք]]ը։ [[Պատկեր:Armenian Church of Our Savior, Worcester.jpg|մինի|[[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ուսթըր)|Սուրբ Փրկիչ]] եկեղեցի, [[Ուսթըր]]]] Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Գևորգ Ե Սուրենյանց]]ի կոնդակով (1927) ԱՄՆ-ի արևմտյան նահանգներն ընդգրկվել են նոր՝ [[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|արևմտյան]] թեմի մեջ, իսկ արևելյան, հարավային, հարավարևմտյան և կենտրոնական նահանգները մնացել արևելյան թեմի իրավասության ներքո։ Կենտրոնը մնացել է Նյու Յորքը։ 2001 թվականի դրությամբ ԱՄՆ Արևելյան թեմը ընդգրկում է ԱՄՆ-ի 21 նահանգների 63 եկեղեցական համայնքներ։ Թեմի տարածքում է գտնվում ԱՄՆ-ի առաջին հայկական եկեղեցին՝ [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ուսթըր)|Սուրբ Փրկիչը]], որը կառուցվել է 1891 թվականին, Ուսթըրում։ 1902 թվականին Մկրտիչ Ա Վանեցին հաստատել է ի գործադրություն հայ ժողովրդյան Ամերիկայի սահմանադրությունը, որն այժմ հայտնի է որպես Կանոնադրություն Ամերիկայի (Արևելյան թեմ) Հայաստանյայց եկեղեցու։ 1898 թվականից ցայսօր թեմն ունեցել է 11 առաջնորդ։ Առաջինը Հովսեփ արքեպիսկոպոս Սարաճյանն էր, 1939-44 թվականներին՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Հովսեփյանը (հետագայում՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս), 1966-90 թվականներին՝ Թորգոմ արքեպիսկոպոս Մանուկյանը, 1990-2018 թվականներին՝ Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը։ == Եկեղեցիներ == {{Հիմնական|ԱՄՆ-ի հայկական վանքերի և եկեղեցիների ցանկ#ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ}} Թեմի առաջնորդանիստ Մայր տաճարը՝ [[սուրբ Վարդան տաճար (Նյու Յորք)|սուրբ Վարդանը]], 1968 թվականին օծել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Վազգեն Ա Բուխարեստցի|Վազգեն Ա Պալճյան]]ը։ Թեմին են պատկանում շուրջ 42 եկեղեցիներ՝ [[Յունիոն Սիթի]]ում՝ [[Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)|Սուրբ Խաչ]] (1907), [[Ուոթըրվլիթ]]ում՝ [[Սուրբ Պետրոս եկեղեցի (Ուոթըրվլիթ)|Սուրբ Պետրոս]] (1916), [[Չելթնհեմ (Փենսիլվանիա)|Չելթենհեմ]]ում՝ [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Չելթենհեմ)|Սուրբ Երրորդություն]] (1917), [[Սաութ Միլուոքի]]ում՝ [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սաութ Միլուոքի)|Սուրբ Հարություն]] (1924), [[Նյու Բրիթըն]]ում՝ [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Նյու Բրիթըն)|Սուրբ Հարություն]] (1925), [[Չիկագո]]յում՝ [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Չիկագո)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ]] (1926), [[Սաութֆիլդ]]ում՝ [[Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Սաութֆիլդ)|Սուրբ Հովհաննես]] (1931), [[Վաշինգտոն]]ում՝ [[Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (Վաշինգտոն)|Սուրբ Մարիամ]] (1963) և այլն։ == Կազմակերպություններ == [[Պատկեր:Holy Cross Armenian Apostolic Church.jpg|մինի|[[Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)|Սուրբ Խաչ]] եկեղեցի, [[Նյու Յորք]]]] Թեմի հովանու ներքո հիմնվել են մի շարք կրթական հաստատություններ։ Նյու Յորքում 1961 թվականից գործում է Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Սուրբ Ներսես ընծայարանը (ճեմարանը), որը պատրաստում է հոգևոր սպասավորներ (դաստիարակ, ծխատեր քահանա և այլն)։ Ընծայարանն ունի ԱՄՆ-ի արևելյան, [[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|արևմտյան]] և [[Կանադայի հայոց թեմ|Կանադայի]] թեմերի կողմից ընտրված խնամակալ մարմին, որի նախագահն է արևելյան թեմի առաջնորդը։ Կրոնական դաստիարակության բաժանմունքը և Հայ դպրոցների կրթական կենտրոնը ստեղծում են դասագրքեր և պատրաստում ուսուցիչներ թեմի դպրոցների համար։ Կրտսերների և պատանիների համար կրոնական դաստիարակության բաժանմունքն ունի ամառային ճամբար (սուրբ Վարդան ճամբար)։ Գրիգոր և Կլարա Զոհրապ տեղեկատվական կենտրոնն ունի արխիվային նյութեր, մամուլի հավաքածուներ, գրքեր, քարտեզներ և այլն։ Կազմակերպում է դասախոսություններ և գիտաժողովներ՝ նվիրված հայոց պատմության և մշակույթի խնդիրներին։ Միջեկեղեցական հարաբերության բաժանմունքի միջոցով կապեր են պահպանվում Առաջնորդարանի և ԱՄՆ-ի կրոնական այլ հարանվանությունների միջև։ Հայ եկեղեցու երիտասարդական կազմակերպությունը մասնաճյուղեր ունի ծխերում, կազմակերպում է տարեկան մարզական մրցախաղեր և համագումարներ։ Տիկնանց միության կենտրոնական խորհուրդը ևս մասնաճյուղեր ունի ծխերում, աշխատանք է կատարում հայ հավատքի պահպանման համար։ ԱՄՆ Արևելյան թեմի [[Հայ օգնության ֆոնդ]]ը (ՀՕՖ) 1988 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած [[Սպիտակի երկրաշարժ|ավերիչ երկրաշարժից]] հետո, գործակցելով բարեգործական, հայրենակցական և այլ կազմակերպությունների հետ, զգալի օգնություն է ցուցաբերել աղետյալ բնակչությանը։ Միջոցներ է տրամադրել [[Ստեփանավան]] քաղաքի վերականգնման համար, բազմաթիվ ծրագրեր իրականացրել մշակույթի, կրթության, առողջապահության, գյուղատնտեսության և այլ ոլորտներում, մարդասիր․ օգնություն կազմակերպել նաև Արցախի բնակչությանը։ Հայաստանում և Արցախում գործում են ՀՕՖ-ի մասնաճյուղերը։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * Ավագյան Ք., Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հայ գաղութի պատմությունը (սկզբնավորումից մինչև 1924 թ), Ե, 2000։ * The Torch was Passed The Centennial History of the Armenian Church of America, N. Y., 1998 * Արտեն ավ. քհն. Աշճյան (ԱՄՆ) * {{գիրք|հեղինակ = |մաս = |վերնագիր = Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան |պատասխանատու = |հրատարակություն = |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ |թվական = 2002 |հատոր = | հղում = https://nip.am/wp-content/uploads/2020/03/Քրիստոնյա-Հայաստան.pdf | էջերի թիվ = 1076 |էջ = 40-41 |սերիա = |ISBN = 5-89700-016-6|տպաքանակ =}} {{ՔՀՀ}} {{ՎՊԵ|Eastern Armenian Diocese of the USA}} {{ՀԱԵ թեմեր}} [[Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ]] mbf7rejwf857f0c0my4xu89fneakry8 10715791 10715785 2026-03-27T12:49:54Z ~2026-19097-73 168642 10715791 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Stvartannyc-ryangomez.JPG|մինի|[[Սուրբ Վարդան տաճար|սուրբ Վարդան]] տաճար, [[Նյու Յորք]]]] {{չշփոթել|Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ}} '''Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների արևելյան հայոց թեմ'''<ref>{{Cite web |author=Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն |date=2007 թվականի նոյեմբերի 23-ի N 1390-Ն որոշում |title=Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ստանալու, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը դադարեցնելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը և դրանք ներկայացնելու կարգը սահմանելու մասին (N 4 հավելված՝ Եկեղեցական այն կառույցների ցանկ, որոնց կողմից տրված մկրտության մասին փաստաթուղթը (հաստատված օտարերկրյա պետություններում Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից, մկրտվածի կամ նրա ծնողի ազգությամբ հայ լինելու մասին նշումով) համարվում է ազգությամբ հայ լինելը հաստատող փաստաթուղթ) |url=https://www.arlis.am/documentview.aspx?docid=190930 |website=arlis.am}}</ref> [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայաստանյայց առաքելական սուրբ եկեղեցու]]՝ [[Հյուսիսային Ամերիկա]]յի տարածքում գտնվող, [[Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին|Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին]] պատկանող երեք թեմերից ([[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան]] և [[Կանադայի հայոց թեմ|Կանադայի հայոց]] թեմերի հետ միասին) մեկը, որը ներկայացնում է ԱՄՆ-ի արևելյան նահանգներում բնակվող առաքելական [[Հայերն ԱՄՆ-ում|հայության]] մի մասի հոգևոր կյանքը։ Մյուս մասը ներկայացնում է [[Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսություն|Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանը]] պատկանող [[Հյուսիսային Ամերիկայի արևելյան թեմ]]ը<ref name="mfa.am">{{Cite web |title=Համայնքի մասին |url=https://usa.mfa.am/hy/community-overview/ |website=usa.mfa.am |publisher=Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն}}</ref>։ Առաջնորդանիստը՝ [[Նյու Յորք]]ի [[Սուրբ Վարդան տաճար (Նյու Յորք)|Սուրբ Վարդան]] տաճար։ Թեմի առաջնորդն է Գերաշնորհ Տ․ Մեսրոպ եպիսկոպոս Պարսամյանը (2022 թվականից)։ == Պատմություն == Արևելյան թեմը կազմավորվել է 1927 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Գևորգ Ե Սուրենյանցի]] հայրապետական կոնդակով։ Մինչ այդ ԱՄՆ-ի հայ համայնքը միավորված էր մեկ թեմի մեջ՝ ստեղծված 1898 թվականին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Խրիմյան Հայրիկ|Մկրտիչ Ա Վանեցու]] կոնդակով։ Կենտրոնն էր [[Ուսթըր]] քաղաքը ([[Մասաչուսեթս|Մասսաչուսեթս]] նահանգ), 1923 թվականից՝ [[Բոստոն]]ը, իսկ 1927 թվականից՝ [[Նյու Յորք]]ը։ [[Պատկեր:Armenian Church of Our Savior, Worcester.jpg|մինի|[[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ուսթըր)|Սուրբ Փրկիչ]] եկեղեցի, [[Ուսթըր]]]] Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Գևորգ Ե Սուրենյանց]]ի կոնդակով (1927) ԱՄՆ-ի արևմտյան նահանգներն ընդգրկվել են նոր՝ [[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|արևմտյան]] թեմի մեջ, իսկ արևելյան, հարավային, հարավարևմտյան և կենտրոնական նահանգները մնացել արևելյան թեմի իրավասության ներքո։ Կենտրոնը մնացել է Նյու Յորքը։ 2001 թվականի դրությամբ ԱՄՆ Արևելյան թեմը ընդգրկում է ԱՄՆ-ի 21 նահանգների 64 եկեղեցական համայնքներ։ Թեմի տարածքում է գտնվում ԱՄՆ-ի առաջին հայկական եկեղեցին՝ [[Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի (Ուսթըր)|Սուրբ Փրկիչը]], որը կառուցվել է 1891 թվականին, Ուսթըրում։ 1902 թվականին Մկրտիչ Ա Վանեցին հաստատել է ի գործադրություն հայ ժողովրդյան Ամերիկայի սահմանադրությունը, որն այժմ հայտնի է որպես Կանոնադրություն Ամերիկայի (Արևելյան թեմ) Հայաստանյայց եկեղեցու։ 1898 թվականից ցայսօր թեմն ունեցել է 11 առաջնորդ։ Առաջինը Հովսեփ արքեպիսկոպոս Սարաճյանն էր, 1939-44 թվականներին՝ Գարեգին արքեպիսկոպոս Հովսեփյանը (հետագայում՝ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս), 1966-90 թվականներին՝ Թորգոմ արքեպիսկոպոս Մանուկյանը, 1990-2018 թվականներին՝ Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը։ == Եկեղեցիներ == {{Հիմնական|ԱՄՆ-ի հայկական վանքերի և եկեղեցիների ցանկ#ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ}} Թեմի առաջնորդանիստ Մայր տաճարը՝ [[սուրբ Վարդան տաճար (Նյու Յորք)|սուրբ Վարդանը]], 1968 թվականին օծել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս [[Վազգեն Ա Բուխարեստցի|Վազգեն Ա Պալճյան]]ը։ Թեմին են պատկանում շուրջ 42 եկեղեցիներ՝ [[Յունիոն Սիթի]]ում՝ [[Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)|Սուրբ Խաչ]] (1907), [[Ուոթըրվլիթ]]ում՝ [[Սուրբ Պետրոս եկեղեցի (Ուոթըրվլիթ)|Սուրբ Պետրոս]] (1916), [[Չելթնհեմ (Փենսիլվանիա)|Չելթենհեմ]]ում՝ [[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (Չելթենհեմ)|Սուրբ Երրորդություն]] (1917), [[Սաութ Միլուոքի]]ում՝ [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Սաութ Միլուոքի)|Սուրբ Հարություն]] (1924), [[Նյու Բրիթըն]]ում՝ [[Սուրբ Հարություն եկեղեցի (Նյու Բրիթըն)|Սուրբ Հարություն]] (1925), [[Չիկագո]]յում՝ [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Չիկագո)|Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ]] (1926), [[Սաութֆիլդ]]ում՝ [[Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (Սաութֆիլդ)|Սուրբ Հովհաննես]] (1931), [[Վաշինգտոն]]ում՝ [[Սուրբ Մարիամ եկեղեցի (Վաշինգտոն)|Սուրբ Մարիամ]] (1963) և այլն։ == Կազմակերպություններ == [[Պատկեր:Holy Cross Armenian Apostolic Church.jpg|մինի|[[Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Նյու Յորք)|Սուրբ Խաչ]] եկեղեցի, [[Նյու Յորք]]]] Թեմի հովանու ներքո հիմնվել են մի շարք կրթական հաստատություններ։ Նյու Յորքում 1961 թվականից գործում է Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված Սուրբ Ներսես ընծայարանը (ճեմարանը), որը պատրաստում է հոգևոր սպասավորներ (դաստիարակ, ծխատեր քահանա և այլն)։ Ընծայարանն ունի ԱՄՆ-ի արևելյան, [[ԱՄՆ-ի հայոց արևմտյան թեմ|արևմտյան]] և [[Կանադայի հայոց թեմ|Կանադայի]] թեմերի կողմից ընտրված խնամակալ մարմին, որի նախագահն է արևելյան թեմի առաջնորդը։ Կրոնական դաստիարակության բաժանմունքը և Հայ դպրոցների կրթական կենտրոնը ստեղծում են դասագրքեր և պատրաստում ուսուցիչներ թեմի դպրոցների համար։ Կրտսերների և պատանիների համար կրոնական դաստիարակության բաժանմունքն ունի ամառային ճամբար (սուրբ Վարդան ճամբար)։ Գրիգոր և Կլարա Զոհրապ տեղեկատվական կենտրոնն ունի արխիվային նյութեր, մամուլի հավաքածուներ, գրքեր, քարտեզներ և այլն։ Կազմակերպում է դասախոսություններ և գիտաժողովներ՝ նվիրված հայոց պատմության և մշակույթի խնդիրներին։ Միջեկեղեցական հարաբերության բաժանմունքի միջոցով կապեր են պահպանվում Առաջնորդարանի և ԱՄՆ-ի կրոնական այլ հարանվանությունների միջև։ Հայ եկեղեցու երիտասարդական կազմակերպությունը մասնաճյուղեր ունի ծխերում, կազմակերպում է տարեկան մարզական մրցախաղեր և համագումարներ։ Տիկնանց միության կենտրոնական խորհուրդը ևս մասնաճյուղեր ունի ծխերում, աշխատանք է կատարում հայ հավատքի պահպանման համար։ ԱՄՆ Արևելյան թեմի [[Հայ օգնության ֆոնդ]]ը (ՀՕՖ) 1988 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած [[Սպիտակի երկրաշարժ|ավերիչ երկրաշարժից]] հետո, գործակցելով բարեգործական, հայրենակցական և այլ կազմակերպությունների հետ, զգալի օգնություն է ցուցաբերել աղետյալ բնակչությանը։ Միջոցներ է տրամադրել [[Ստեփանավան]] քաղաքի վերականգնման համար, բազմաթիվ ծրագրեր իրականացրել մշակույթի, կրթության, առողջապահության, գյուղատնտեսության և այլ ոլորտներում, մարդասիր․ օգնություն կազմակերպել նաև Արցախի բնակչությանը։ Հայաստանում և Արցախում գործում են ՀՕՖ-ի մասնաճյուղերը։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * Ավագյան Ք., Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների հայ գաղութի պատմությունը (սկզբնավորումից մինչև 1924 թ), Ե, 2000։ * The Torch was Passed The Centennial History of the Armenian Church of America, N. Y., 1998 * Արտեն ավ. քհն. Աշճյան (ԱՄՆ) * {{գիրք|հեղինակ = |մաս = |վերնագիր = Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան |պատասխանատու = |հրատարակություն = |վայր = Երևան |հրատարակչություն = Հայկական Հանրագիտարան հրատարակչություն ՊՈԱԿ |թվական = 2002 |հատոր = | հղում = https://nip.am/wp-content/uploads/2020/03/Քրիստոնյա-Հայաստան.pdf | էջերի թիվ = 1076 |էջ = 40-41 |սերիա = |ISBN = 5-89700-016-6|տպաքանակ =}} {{ՔՀՀ}} {{ՎՊԵ|Eastern Armenian Diocese of the USA}} {{ՀԱԵ թեմեր}} [[Կատեգորիա:ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ]] p0wdsdtjnyubqzp9bngjq9cq2u60nsz 0 67567 10715923 10619708 2026-03-27T20:45:43Z Սահակ 24 /* Հետագա կարիերան և գիտական գործունեությունը */ 10715923 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Փիլիսոփա | բնագիր անուն = Francis Bacon }} '''Ֆրենսիս Բեկոն''' ([[Անգլերեն|անգլ.]]՝ Francis Bacon, 1st Viscount St Albans<ref>[http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/bacon «Bacon»] entry in ''[[Collins English Dictionary]]'', HarperCollins Publishers, 1998.</ref>, [[հունվարի 22]], [[1561]], Յորք Հաուս, Ստրենդ, [[Վեստմինստեր (Լոնդոն)|Վեստմինստեր]], [[Մեծ Լոնդոն]], [[Անգլիա]] - [[Ապրիլի 19|ապրիլի 9 (19)]], [[1626]], Հայգեյթ, [[Միացյալ Թագավորություն]]), [[անգլիա]]ցի փիլիսոփա, պատմաբան, քաղաքական գործիչ, [[էմպիրիզմ]]ի հիմնադիր։ Նոր ժամանակների փիլիսոփայության հիմնադիրներից մեկը։ [[1584]] թվականին, 23 տարեկանում, ընտրվել է խորհրդարանի անդամ։{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=11—13}} [[1617]] թվականից կնիքի լորդ-պահապան, ապա՝ լորդ-կանցլեր, Վերուլամի բարոն և Սենտ-Օլբանի դերկոմս (վիկոնտ)։ [[1621]] թվականին մեղադրվել է կաշառակերության մեջ և ազատվել բոլոր պաշտոններից։ Հետագայում ներման է արժանացել, սակայն չի վերադարձել պետական ծառայության՝ իր կյանքի վերջին տարիներին զբաղվելով գիտական և գրական աշխատանքով։ Նրա երկերը կազմում են գիտական հետազոտության [[Ինդուկցիա|ինդուկտիվ]] մեթոդաբանության հիմքը։ Ինդուկտիվ մեթոդը հաճախ անվանում են «Բեկոնի մեթոդ»։ Գիտության խնդիրների նկատմամբ իր մոտեցումները Բեկոնը շարադրել է [[Նոր օրգանոն|«Նոր օրգանոն»]] աշխատությունում, որը լույս է տեսել [[1620]] թվականին (թարգմանվել է [[հայերեն]])։ Այդ տրակտատում նա [[Գիտություն|գիտության]] նպատակ է հռչակում բնության նկատմամբ մարդու իշխանության ավելացումը։{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=14}} Բնությունը համարում է անհոգի նյութ, որի կոչումն է ծառայել մարդուն, օգտագործվել մարդու կողմից։ Նրա գրչին են պատկանում նաև «Գիտությունների արժանապատվության և բազմապատկման մասին», «Քաղաքական և բարոյական փորձեր», «Նոր Ատլանտիդա» և այլ երկեր։{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=14—15}} == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ֆրենսիս Բեկոնը ծնվել է 1561 թվականի հունվարի 22-ին անգլիական ազնվական ընտանիքում ՝ Եղիսաբեթ I-ի թագադրումից երկու տարի անց, Յորքհաուսի առանձնատանը ՝ իր հոր լոնդոնյան նստավայրում, ով երկրի ամենաբարձր պաշտոնյաներից էր՝ լորդ-կանցլերը, [[Մեծ կնիք|Անգլիայի Մեծ կնիքի]] լորդ-պահապանը` [[Նիկոլաս Բեկոն]]ին։ Վերջինս ծնվել է 1956 թվականի հունվարի 22-ին, Լոնդոնում։ Ֆրենսիսի մայրը՝ Աննա Բեկոնը, անգլիացի հումանիստ [[Անտոնի Կուկի]] դուստրը, Անգլիայի և Իռլանդիայի թագավոր [[Էդուարդ VII|Էդուարդ VI-]]ի դաստիարակը, Նիկոլասի երկրորդ կինն էր, և Ֆրենսիսից բացի, նրանք դաստիարակել են Էնթոնի ավագ որդուն։ Ֆրենսիսն ու Էնթոնին հայրական կողմից ևս երեք եղբայր ունեին ՝ Էդվարդը, Նաթանիելը և Նիկոլասը, ովքեր հոր առաջին կնոջ՝ Ջեյն Ֆերնլիի{{sfn|The History of Parliament, E. Bacon}} երեխաներն էին(մահացել է 1552 թվականին){{sfn|The History of Parliament, N. Bacon}}։ Աննան ստացել էր լավ կրթություն։ Նա գիտեր հունարեն և լատիներեն, ինչպես նաև ֆրանսերեն և իտալերեն։ Լինելով նախանձախնդիր [[Պուրիտանություն|պուրիտան]], նա անձամբ ճանաչում էր Անգլիայի և մայրցամաքային Եվրոպայի առաջատար [[Կալվինականություն|կալվինիստ]] աստվածաբաններին, նրանց հետ վարում նամակագրություն, թարգմանում տարբեր աստվածաբանական գրականություն անգլերեն։ Նա, Նիկոլասը և նրանց հարազատները (Բեկոն, Սեսիլ, Ռասսել, Քավենդիիշի, Սեյմուր և Հերբերտ) պատկանել են [[Թյուդորներ|Թուդորներին]] նվիրված «նոր արիստոկրատությանը» ՝ ի տարբերություն հին համառ ցեղային արիստոկրատիայի:{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=6}} Աննան իր երեխաներին խրախուսում էր խստորեն պահպանել կրոնական ծեսերը ՝ համատեղելով աստվածաբանական ուսմունքների մանրակրկիտ ուսումնասիրությունը։ Աննայի քույրերից մեկը ՝ Միլդրեսը, ամուսնացած էր Ելիզավետայի կառավարության առաջին նախարարի ՝ լորդ-գանձապետ Ուիլյամ Սեսիլի,{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=6}}<ref>{{Cite web |title=Мортимер Ян, книга "Елизаветинская Англия. Путеводитель путешественника во времени" |url=http://www.litmir.co/br/?b=251355&p=20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206115107/http://www.litmir.co/br/?b=251355&p=20 |archive-date=2017 թ․ փետրվարի 6 |accessdate=2017 թ․ փետրվարի 5 |publisher=Электронная биб-ка "Литмир", Registrant ELENA KOZACHEK (Ukraine) |language=ru}}</ref> բարոն Բերլիի հետ, ում հետագայում Ֆրանցիսկ Բեկոնը հաճախ դիմում էր օգնության ՝ իր կարիերայի առաջխաղացման հարցում, իսկ բարոնի մահից հետո դիմում էր երկրորդ որդուն ՝ Ռոբերտին։ Ֆրենսիսի մանկության մասին շատ քիչ բան է հայտնի։ Նա առանձնապես չէր տարբերվում ամուր առողջությամբ և, հավանաբար, հիմնականում սովորում էր տանը,{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=135}} որի մթնոլորտը հագեցած էր «մեծ քաղաքականության» ինտրիգների մասին խոսակցություններով։ Մանկուց պետական խնդիրների հետ անձնական գործի համադրությունը առանձնացրեց Ֆրենսիսի կյանքը, ինչը Ա.Ի. Հերզենին թույլ տվեց նշել. [[Պատկեր:18-year old Francis Bacon.jpg|մինի|Ֆ. Բեկոնը 18 տարեկանում]] «Բեկոնը իր միտքը մաքրեց հանրային գործերով, նա սովորեց մտածել հասարակության մեջ»:{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}<ref>А. И. Герцен. Сочинения в 30 томах, т. III. М., 1954, стр. 254.</ref> 1573 թվականի ապրիլին նա ընդունվեց [[Քեմբրիջ]]ի [[Սուրբ Երրորդության քոլեջ]] և երեք տարի այնտեղ սովորեց իր ավագ եղբոր ՝ Էնթոնիի հետ միասին; նրանց անձնական ուսուցիչը դոկտոր [[Ջոն Ուիթգիֆթ]]ն էր, [[Քենթերբերիի տաճար|Քենթերբերիի]] ապագա արքեպիսկոպոսը։ Պալատականները, ինչպես նաև ինքը ՝ Եղիսաբեթ Առաջինը, որը հաճախ էր խոսում նրա հետ և կատակով անվանում երիտասարդ պահապան լորդ, ուշադրություն էին դարձնում Ֆրենսիսի ունակություններին և բարի ձևերին:{{sfn|Spedding J., vol.I|1861|с=2}} Լքելով քոլեջը ՝ ապագա փիլիսոփան իր հետ վերցրեց թշնամություն [[Արիստոտել]]ի փիլիսոփայության նկատմամբ, ինչը, նրա կարծիքով, լավ էր վերացական վեճերի համար, բայց ոչ մարդկային կյանքի բարօրության համար{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=6}}։ 1576 թվականի հունիսի 27-ին, Ֆրենսիսը և Էնթնին միացան [[Գրեյս Ինն]]-ում Ուսուցիչների միությանը (լատ. ՝ societate magistrorum): Մի քանի ամիս անց, իր հոր հովանավորությամբ, {{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}Ֆրենսիսը ուղարկվեց արտերկիր ՝ որպես Ֆրանսիայում անգլիական դեսպան Սըր Էմիաս Պոլեթի անձնակազմի անդամ, որտեղ, բացի [[Փարիզ]]ից, Ֆրենսիսը եղավ [[Բլոիս]]ում, [[Տուր (այլ կիրառումներ)|Տուրում]] և [[Պուատիե]]ում,{{sfn|R. W. Church|1910|с=6}} իսկ նրա հայրը այդպիսով ցանկացավ պատրաստել իր որդուն պետությանը ծառայության{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=6}}։ Այդ ժամանակ Ֆրանսիան շատ ցավոտ ժամանակաշրջան անցավ , ինչը մեծ տպավորություն թողեց երիտասարդ դիվանագետի վրա և «կերակուր» մտքի համար։ Ոմանք կարծում են,{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=7}} որ դրա արդյունքը Բեկոնի «Նշումներ քրիստոնեական աշխարհի պետության մասին» աշխատությունն է (անգլ. Notes on the state of Christendom)<ref>У Субботина А. Л. переведено как «Заметки о состоянии Европы».</ref>, որը նրա գրերի մի մասն է, այնուամենայնիվ, Բեկոնի հրատարակիչ Ջեյմս Սփեդինգը ցույց տվեց, որ այս գործը Բեկոնին վերագրելու քիչ պատճառ կա, բայց ավելի հավանական է, որ «Նշումներ ...» -ը պատկանում է նրա եղբոր ՝ Էնթոնիի թղթակիցներից մեկին{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=136}}։ === Մասնագիտական գործունեության սկիզբը === Հոր հանկարծակի մահը 1579 թվականի փետրվարին ստիպեց Բեկոնին վերադառնալ տուն` Անգլիա։ Սըր Նիկոլասը առանձնացրել էր զգալի գումար՝ նրան անշարժ գույք գնելու համար, բայց ժամանակ չունեցավ իրականացնել իր մտադրությունը։ Արդյունքում, Ֆրենսիսը ստացավ խնայված գումարի միայն մեկ հինգերորդ մասը։ Սա նրա համար բավարար չէր, և նա սկսեց պարտքով գումար վերցնել։ Հետագայում նա միշտ պարտավորություններ ուներ։ {{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=136}}Անհրաժեշտ էր նաև աշխատանք գտնել, և Բեկոնը ընտրեց իրավունքը ՝ հաստատվելով 1579 թվականին ՝ Գրեյս Ինն-ում գտնվող իր նստավայրում։ Այսպիսով, Բեկոնը սկսեց իր կարիերան որպես [[իրավաբան]], բայց հետագայում ավելի հայտնի դարձավ որպես քաղաքական գործիչ, գրող և փիլիսոփա, գիտական հեղափոխության պաշտպան։ 1580 թվականին Ֆենսիսը կատարեց իր առաջին քայլերը իր կարիերայում՝ հորեղբոր՝ Ուիլյամ Սեսիլի միջոցով՝ տալով դատարանում նրան որևէ պաշտոնի նշանակելու մասին խնդրագիրը։ Թագուհին բարեհաճորեն ընդունեց այս խնդրանքը, բայց չբավարարեց։ Այս գործի մանրամասները մնացին անհայտ։ Եվ հետագայում նորին մեծությունը գտնվում էր փիլիսոփայի մոտ, խորհրդակցում էր նրա հետ պետական ծառայության իրավական և այլ հարցերի շուրջ, զրուցում, բայց դա ոչ նյութական խրախուսանք, ոչ էլ կարիերայի առաջխաղացում չէր:{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=10}} Գրեյս Իննում երկու տարի աշխատելուց հետո, 1582 թվականին Բեկոնը առաջադրվեց կրտսեր բարեր ({{lang-en|outer barrister}}): === Պատգամավոր === [[Միացյալ Թագավորության համայնքների պալատ|Համայնքների պալատում]] Բեկոնը նիստեր էր հրավիրում ՝ 1581 թվականից մինչև իր ընտրությունը [[Լորդերի պալատ]]ում։ 1581 թվականին խորհրդարանում տեղի ունեցավ առաջին նստաշրջանը ՝ Ֆրենսիսի մասնակցությամբ։ Նա այնտեղ իր տեղն ստացավ Բոսինիի ընտրատարածքից ՝ ընտրություններին ընդառաջ, և, անկասկած, ոչ առանց նրա կնքահոր օգնության:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1558-1603}} Նա չի հանդիպել լիարժեք ժամկետով. խորհրդարանական ամսագրերում այդ ժամանակ Բեկոնի գործունեության մասին ոչ մի խոսք չկար:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1558-1603}} 1584 թվականին Բեկոնը խորհրդարանում տեղ զբաղեցրեց Դորսեթշիրի Մելքոմ շրջանից, 1586 թվականին ՝ Թաունթոն կոմսությունից, 1589 թվականին ՝ Լիվերպուլի շրջանից, 1593 թվականին ՝ Միդլեսեքսից, 1597 թվականին ՝ 1601 թվականից և 1604 թվականից ՝ Իփսվիչից, իսկ 1614 թվականի - Քեմբրիջի համալսարանից։ 1584 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Բեկոնը խոսեց խորհրդարանական պալատների վերաբերյալ օրինագծի մասին, ինչպես նաև նշանակվեց իրազեկիչների կոմիտե ։ Խորհրդարանում իր երրորդ պաշտոնավարման ընթացքում ՝ 1586 թվականի նոյեմբերի 3-ին, Բեկոնը ելույթ ունեցավ Շոտլանդիայի թագուհի [[Մարիա Ստյուարտ (օպերա)|Մարիա Ստյուարտին]] պատժելու օգտին, և նոյեմբերի 4-ին մասնակցեց նրա նկատմամբ դատարանի միջնորդության կազմման կոմիտեին։ 1593 թվականի խորհրդարանական նստաշրջանը սկսվեց փետրվարի 19-ին։ Խորհրդարանի նիստի գումարումը պայմանավորված էր թագուհու դրամական միջոցների անհրաժեշտությամբ՝ ի դեմս Իսպանիայի ռազմական սպառնալիքի։ Լորդերը, որպես Վերին պալատի ներկայացուցիչներ, առաջարկել են երեք տարվա ընթացքում երեք սուբսիդիա վճարել, այնուհետև իջեցնել չորս տարի՝ սովորական պրակտիկայում երկու տարի ժամկետով մեկ դոտացիա վճարելու համար:{{sfn|S. R. Gardiner, Dict. of National Biogr., том 2|1885|c=331}} Բեկոնը, որպես Ստորին պալատի ներկայացուցիչ, պաշտպանելով թագավորական արքունիքի համար սուբսիդիաների չափը որոշելու իր իրավունքը, անկախ Լորդերից, դեմ է արտահայտվել ՝ ասելով, որ դատարանն ու տերերը առաջարկել են մեծ օրինագիծ ներկայացնել, որն անտանելի բեռ կբերի վճարողների վրա, ինչի արդյունքում «… պարոնայք պետք է վաճառեն իրենց արծաթե իրերը, իսկ ֆերմերները `պղինձ»,{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=10}} և արդյունքում այս ամենը ավելի շատ վնաս կբերի, քան շահույթ։ Ֆրենսիսը ակնառու բանախոս էր, նրա ելույթները տպավորեցին նրա ժամանակակիցներին:{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=7}} Նկարագրելով նրան որպես բանախոս, անգլիացի դրամատուրգ, բանաստեղծ և դերասան [[Բենջամին Ջոնսոն|Բեն Ջոնսոնը]] նշել է. «Երբեք ոչ ոք չի խոսել ավելի խորը, ծանրակշիռ, կամ թույլ տվել ավելի քիչ տհաճություն իր ելույթում,քան հմայք ... Բոլորը, ովքեր նրան լսում էին, վախենում էին, որ ելույթը կավարտվի»{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}} Քննարկման գործընթացում Բեկոնը ընդդիմության մեջ մտավ նախ և առաջ Լորդերի պալատի հետ, իսկ հետո, փաստորեն, նաև դատարանի հետ։ Այն, թե հստակ ինչ է հենց ինքն առաջարկել, անհայտ է, բայց ենթադրվում է, որ առաջարկել է բաշխել սուբսիդիաների վճարումը վեց տարի ժամկետով ՝ նշելով, որ վերջին սուբսիդիան հերթական չէ{{sfn|S. R. Gardiner, Dict. of National Biogr., том 2|1885|c=331}}։ Ռոբերտ Բյուրլին, որպես Լորդերի պալատի ներկայացուցիչ, փիլիսոփայից պահանջեց բացատրություն, ինչին ի պատասխան նա հայտարարեց, որ իրավունք ունի խոսելու նաև իր խղճին համաձայն:{{sfn|S. R. Gardiner, Dict. of National Biogr., том 2|1885|c=331}} Այնուամենայնիվ, լորդերի հայցը բավարարվեց։ Վճարման կարգը հաստատվեց՝ բաշխվելով երեք սուբսիդիայի հավասար և նաև օժանդակ՝ վեց-տասնհինգերորդական մասով՝ չորս տարվա ընթացքում{{sfn|The History of Parliament, 1593}}, իսկ փիլիսոփան վատ դրության մեջ ընկավ դատարանի և թագուհու առջև՝ ստիպված լինելով արդարանալ:{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=10}} 1597-1598 թվականների խորհրդարանը նիստ էր գումարել, որը վերաբերում էր Անգլիայի սոցիալ-տնտեսական ծանր իրավիճակին։ Բեկոնը նախաձեռնել էր երկու օրինագիծ ՝ վարելահողերի ավելացման և գյուղական բնակչության աճի վերաբերյալ, որոնք նախատեսում էին [[շրջափակման քաղաքականության]] հետևանքով արոտավայրերի վերածված վարելահողերի ձևափոխումը կրկին վարելահողերի:{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}} Սա համահունչ էր Բրիտանիայի կառավարության ռազմավարությանը, որով ցանկանում էին պահպանել բարձր բնակելիություն երկրի գյուղերում ։ Նրանք կոչվում էին [[իոմեններ]], ովքեր հարկերի վճարման տեսանկյունից արքայական գանձարանի համալրման նշանակալի աղբյուր էին։ Միևնույն ժամանակ, նույնիսկ պահպանելով գյուղական բնակչության աճը, սոցիալական կոնֆլիկտների ինտենսիվությունը ենթադրաբար կնվազեր։ Լորդերի հետ բուռն քննարկումներից և բազմաթիվ հանդիպումներից հետո ընդունվեցին լրիվ վերանայված օրինագծերը:{{sfn|The History of Parliament, 1597}} Յակոբ Առաջինի օրոք գումարված առաջին խորհրդարանը գործեց գրեթե 7 տարի ՝ 1604 թվականի մարտի 19-ից մինչև 1611 թվականի փետրվարի 9-ը։ Համայնքների պալատի ներկայացուցիչները Ֆրենսիս Բեկոնին դասեցին խոսնակի պաշտոնի հավանական հավակնորդների շարքին։ Սակայն, ավանդույթի համաձայն, արքայական արքունիքն առաջադրել էր այդ պաշտոնի համար թեկնածուին, և այս անգամ նա պնդել է իր թեկնածությունը, իսկ Համայնքների պալատի խոսնակ էր դարձել հողատեր Սըր Էդվարդ Ֆիլիպսը :{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}} Այն բանից հետո, երբ 1613 թվականին Բեյխոնը գլխավոր դատախազ դարձավ, խորհրդարանականները հայտարարեցին, որ ապագայում գլխավոր դատախազը չպետք էլիներ Համայնքների պալատի անդամ, բայց Բեկոնը բացառություն էր։ === Հետագա կարիերան և գիտական գործունեությունը === 1580-ականներին Բեկոնը գրել է «Ժամանակի ամենամեծ սերունդը» (լատիներեն՝ Temporis Partus Maximus) փիլիսոփայական էսսեն, որն ուրվագծում էր մեր ժամանակները, և որտեղ նա նախագծեց գիտության ընդհանուր բարեփոխման ծրագիր և նկարագրեց ճանաչողության նոր, [[Ինդուկտիվություն|ինդուկտիվ]] մեթոդ։ 1586 թվականին Բեկոնը դարձավ փաստաբանական կորպորացիայի՝ Բենխերի (անգլերեն՝ Bencher) ղեկավարը, հատկապես նրա հորեղբայրների՝ Ուիլյամ Սեսիլի, Բարոն Բերլիի օգնության շնորհիվ:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1558-1603}} Դրան հաջորդեց նրա նշանակումը որպես արտակարգ թագավորական իրավաբան (չնայած որ այդ պաշտոնը ապահովված չէր աշխատավարձով),{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=8}} իսկ 1589 թվականին Բեկոնը ընդունվեց որպես «[[Աստղային պալատ]]ի» գրանցումներ կատարելու թեկնածու։ Այս տեղը նրան կարող էր բերել տարեկան 1600 ֆունտ, բայց դա կարող էր օգտագործվել միայն 20 տարի անց։ Այդ ժամանակ նրա միակ օգուտն այն էր, որ ավելի դյուրին էր դարձել փոխառություն վերցնելը:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1558-1603}} Չբավարարվելով՝ իր կարիերայի առաջխաղացումից՝ Բեկոնը բազմիցս խնդրում է իր հարազատներին՝ Սեսիլիններին; Բարոն Բուրլիին ուղղված նամակներից մեկում կա ակնարկ, որ նրա կարիերային գաղտնի խոչընդոտում են. «Եվ եթե ձեր տերությունը հիմա կամ երբևէ մտածի, որ ես փնտրում և ձգտում եմ այնպիսի դիրքի, որով դուք եքհետաքրքրված, ապա Դուք կարող եք ինձ անվանել ամենաանազնիվ մարդը»{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=9}}։ Երիտասարդ տարիներին Ֆրենսիսը սիրում էր թատրոնը։ Օրինակ՝ 1588 թվականին, Գրեյս Իննի ուսանողների մասնակցությամբ բեմադրեցին «Արթուր արքայի անհաջողությունները»{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}} ներկայացումը`առաջին ներկայացումը բրիտանացիների լեգենդար արքայի մասին պատմության վերաբերյալ անգլիական թատրոնի բեմից<ref>A. W. Green. Sir Francis Bacon, New York, 1966, p. 57-58</ref>։ 1594 թվականին Գրեյս Իննում [[Սուրբ ծնունդ|Սուրբ Ծննդյան]] տոնին Բեկոնի՝ որպես «Գորիների գործերի» (լատիներեն՝ Gesta Grayorum) հեղինակներից մեկի, մասնակցությամբ մեկ այլ ներկայացում բեմադրվեց։ Այս ներկայացման մեջ Բեկոնը արտահայտեց «բնության արարածներին նվաճելու» գաղափարներ, բացահայտելու և ուսումնասիրելու դրա գաղտնիքները<ref>F.Bacon. Works…, Collect. and ed. by J.Spedding, R.L. Ellis and D.D. Heath, Vol. 1 — 14. New York, 1968, vol. 8, p. 334.</ref>, որոնք հետագայում զարգացել են նրա փիլիսոփայական աշխատություններում և գրական-լրագրողական էսսեներում, օրինակ՝ «Նոր Ատլանտիսում»։ 1580-ականների վերջին Բեկոնը հանդիպեց Ռոբերտ Դեվերյուքսին{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=136}}, [[Էսսեքս (նավաբեկություն)|Էսսեքսի]] 2-րդ Կայսրին (կամ պարզապես Էսսեքսի կայսրին), որին փիլիսոփայի եղբայրը՝ Էնթոնին, ծառայում էր որպես քարտուղար:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1604-1629}} Հարաբերությունները հաստատված են, դրանք կարող են բնութագրվել բարեկամության-հովանավորության{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}} բանաձևով, այլ կերպ ասած կայսրը, լինելով թագուհու ֆավորիտներից մեկը, դառնում է փիլիսոփա իրավաբանի հովանավորը, և իր ողջ ազդեցությունը օգտագործելով փորձում է նպաստել նրա ծառայությանը։ Նաև Բեկոնը ինքն է շարունակում օգնություն հայցել Սեսիլիից կարիերան խթանելու գործում։ Բայց այդպես էլ ոչ մեկը, ոչ էլ մյուսը արդյունք չեն տալիս։ Բեկոնը, իր հերթին, կիսում է մասնագիտական հմտությունները և գիտելիքները Էսսեքսի կայսրիի հետ. նրա համար գրում է տարբեր նախագծեր և առաջարկություններ, որոնք կայսրն արդեն իր անունից է ներկայացնում Էլիզաբեթ թագուհուն՝ քննարկման։ 1594 թվականին Բեկոնը, Էսսեքսի կայսրի աջակցությամբ, փորձեց ստանալ գլխավոր դատախազի պաշտոնը, բայց դատարանը հիշեցրեց փիլիսոփայի ընդդիմականն ելույթը 1593 թվականի խորհրդարանական նստաշրջանի ընթացքում, ինչի արդյունքում փաստաբան [[Էդվարդ Կոկ]]ը ստացավ այս պաշտոնը մեկ տարի անց՝ ազատելով նրան թագի գլխավոր փաստաբանի պաշտոնից։ Բեկոնը փորձեց ազատել փաստաբանի պաշտոնը, սակայն, չնայած հավատարմության հավաստիացումներին, անօգուտ եղավ։ Էսսեքսի կայսրի միջնորդությունները կարող էին բացասական դեր ունենալ՝ կայսրի և Էլիզաբեթ Առաջին թագուհու միջև հարաբերությունների վատթարացման պատճառով։ Այդ ժամանակվանիղ սկսած Կոկը և Բեկոնը դարձան մրցակիցներ այնպես, որ իրենց առճակատումն անվանեցին ''«անգլիական քաղաքականության մշտական գործոններից մեկը 30 դարվա ընթացքում»{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}''. Իրավիճակի սրման պատճառ դարձավ փիլիսոփայի ձախողումը նաև անձնական կյանքում։ Հարուստ երիտասարդ այրին՝ Լեդի Հաթթոնը, որի մասին հոգ էր տանում, գերադասեց Էդվարդ Կոկին և ամուսնացավ նրա հետ:{{sfn|Томас Маколей, Бэкон|1995}} Իրավիճակը մեղմելու նպատակով Էսսեքսի կայսրը փիլիսոփային տվեց Տուիկենեմսկու անտառային պարկում հողատարածք, որը հետագայում Բեկոնը վաճառեց 1800 ֆունտով:{{sfn|Spedding J., vol.I|1861|с=371}} 1597 թվականին փիլիսոփան հրատարակեց իր առաջին գրական աշխատանքը՝ «Բարոյական և քաղաքական փորձառություն և առաջնորդություն», որը բազմիցս արտատպվեց հետագա տարիներին։ Իր եղբորը հասցեագրված աշխատության մեջ հեղինակը վախեցավ, որ «Փորձերը» «նման կլինեն ... նոր կես դրամի մետաղադրամների, որոնք, չնայած ամբողջովին արծաթ են, շատ փոքր են»{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}։ 1597 թվականին հրատարակությունը պարունակում էր 10 կարճ շարադրություն, այնուհետև, նոր հրատարակություններում, հեղինակը մեծացրեց դրանց թիվը և դիվերսիֆիկացրեց թեման՝ ավելի հստակ ընդգծելով քաղաքական ասպեկտները՝ օրինակ, 1612 թվականին{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}հրատարակությունը պարունակում էր 38 ակնարկ<ref name="Бэкон-2">Ф. Бэкон, Соч. в 2-х тт, т.2-й, Примечания, указатели, М., «Мысль», 1972, с.548-549</ref>, իսկ 1625 թվականին՝ 58<ref name = "Бэкон-2"/>: Ընդհանուր առմամբ հեղինակն իր կյանքի ընթացքում հրատարակել է «Փորձեր»-ի երեք հրատարակություններ:{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=11}} Հասարակությունը ընդունեց գիրքը, այն թարգմանվեց լատիներեն, ֆրանսերեն և իտալերեն։ Հեղինակի համբավը տարածվեց, բայց նրա ֆինանսական վիճակը չբարելավվեց։ Բանը հասել էր նրան, որ նա ձերբակալվել էր փողոցում և բերման ենթարկվել ոստիկանների կողմից՝ արհեստագործոսկերիչներից մեկի բողոքով՝ 300 ֆունտ պարտքի պատճառով:{{sfn|Томас Маколей, Бэкон|1995}} 1601 թվականի փետրվարի 8-ին, Էսսեքսի կայսրը, իր գործընկերների հետ միասին, դեմ լինելով թագավորական իշխանությանը դուրս եկավ Լոնդոնի փողոցներ և ուղևորվեց դեպի [[Լոնդոնյան Սիթի|Սիթի]]{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=136}}: Քաղաքացիներից աջակցություն չստանալով նա և այս ելույթի մյուս առաջնորդները ձերբակալվեցին այդ գիշեր, բանտարկվեցին, ապա դատարան ուղարկվեցին։ Դատավորների կազմում ներառվեց Ֆրենսիս Բեկոնը։ Կայսրը մեղադրվեց բարձր դավաճանության համար և դատապարտվեց մահվան։ Դատավճռի կատարումից հետո Բեկոնը գրում է Ռոբերտի քրեական հռչակագիրը՝ «Էսսեքսի նախկին կայսրը»{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=138}}: Նախքան դրապաշտոնական հրապարակումը սկզբնական վարկածը ենթարկվեց նշանակալի վերանայումներին և փոփոխություններին, որոնք արվել էին թագուհու և նրա խորհրդականների կողմից։ Միանշանակ է, թե ինչպես են ընդունվել այս փաստաթուղթը ժամանակակիցների կողմից, որի հեղինակը մեղադրում է ընկերոջը, բայց իրեն արդարացնելու համար փիլիսոփան 1604 թվականին գրել է «Ներողություն»-ը՝ նկարագրելով իր գործողություններն ու հարաբերությունները կայսրի հետ:{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=138}} === Յակոբ Առաջինի թագավորությունը === 1603 թվականի մարտին մահացավ Էլիզաբեթ Առաջինը, գահ բարձրացավ Յակոբ Առաջինը (այսուհետ՝ Յակոբ Ա) , ով նաև Շոտլանդիայի թագավորն էր ՝ Յակոբ VI- ը, ով Լոնդոնում միանալու պահից միանգամից դարձավ երկու անկախ պետությունների առաջնորդ։ 1603 թվականի հուլիսի 23-ին Բեկոնը ստացավ ասպետի կոչում.նույն տիտղոսին են արժանացել գրեթե 300 այլ անձինք:{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=138}} Արդյունքում ՝ Հակոբ Ա- ի օրոք երկու ամիսների ընթացքում շատ մարդիկ ասպետացան, ինչպես Էլիզաբեթ Առաջինի թագավորության վերջին տասը տարիներին{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}։ Յակոբ Ա- ի օրոք առաջին պառլամենտի բացմանը նախորդող ժամանակահատվածում փիլիսոփան զբաղվում էր գրական գործով ՝ փորձելով հետաքրքրել թագավորին ինչպես իր, այնպես էլ քաղաքական և գիտական գաղափարներով։ Նա նրան ներկայացրեց երկու տրակտատ ՝ անգլո-շոտլանդական միության և եկեղեցին խաղաղեցնելու միջոցառումների վերաբերյալ։ 1606-1607 խորհրդարանական բանավեճում Ֆրենսիս Բեկոնը նույնպես միության կողմնակիցն էր:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1604-1629}} 1604 թվականին Բեկոնը առաջադրվեց թագավորի լիաժամկետ իրավաբան, իսկ 1607 թվականի հունիսի 25-ին նա նշանակվեց որպես գլխավոր փաստաբան՝ տարեկան մոտ հազար ֆունտ եկամուտ ունենալով։ Այդ ժամանակ Բեկոնը դեռևս Յակոբ Ա-ի խորհրդական չէր, և նրա զարմիկը ՝ [[Ռոբերտ Սեսիլ|Ռոբերտ Սեսիլը,]] ուներ կառավարության ականջին հասնելու հնարավորություն։ 1608 թվականին, որպես փաստաբան, Բեկոնը լուծեց շոտլանդացիների և անգլիացիների «ավտոմատ» համաբնակեցման հարցը, որը ծնվել է Յակոբ Ա-ի առաջաևկությունից հետո<ref>''Дебатировался вопрос о признании «своими» всех шотландцев, то есть, родившихся как до коронации, так и после, но безуспешно'' — см. английскую статью ''[[:en:Calvin’s Case|«Дело Кэлвина»]]''.</ref>։ Բեկոնի փաստարկը ճանաչել էին 12 դատավորներից 10-ը։ 1605 թվականին Բեկոնը հրատարակեց իր առաջին կարևոր փիլիսոփայական աշխատանքը ՝ «Երկու գիրք գիտությունների վերականգնման համար», որը 18 տարի անց լույս տեսած «Գիտությունների արժանապատվության և առաջխաղացման մասին» աշխատության ուրվագիծն էր։ «Երկու գրքին ...» -ի նախաբանում հեղինակը չի շրջանցել Յակոբ Ա-ի առատ գովեստը, ինչը սովորական երևույթ էր հումանիստների այն ժամանակվա գրական պրակտիկայի համար։ {{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}1609 թվականին լույս է տեսել «Հին մարդկանց իմաստության մասին» աշխատությունը, որը մանրանկարների ժողովածու է։ 1608 թվականին փիլիսոփան դարձավ «Աստղային պալատի» գրանցումներ կատարող՝ գրավելով այն տեղը, որի համար նա առաջադրվել է որպես թեկնածու Էլիզաբեթ Առաջինի օրոք՝ 1589 թվականին։ Արդյունքում, նրա տարեկան եկամուտը արքունիքում կազմեց 3.200 ֆունտ:{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1604-1629}} 1613 թվականին, վերջապես, առաջացավ կարիերայի ավելի նշանակալի առաջխաղացման հնարավորությունը։ Սըր Թոմաս Ֆլեմինգի մահից հետո թագավորի դատավորի պաշտոնը ազատվեց, և Բեկոնը թագավորին առաջարկեց պաշտոնադրել Էդվարդ Կոկին։ Փիլիսոփայի առաջարկությունն ընդունվեց, Կոկին փոխանցվեց, նրա իրավասությունը դատարանում ստացավ Սեն Հեն Հոբարտը, իսկ Բեկոնը ինքն ստացավ [[գլխավոր դատախազի]] պաշտոնը ({{lang-en|attorney-general}}){{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=11}}: Այն փաստը, որ թագավորը հետևեց Բեկոնի խորհուրդներին և դրան գործեց դրան համապատասխան, խոսում է նրանց վստահելի հարաբերությունների մասին։ Այս թեմայով Ջոն Չեմբլեյնի (1553–1628) ժամանակակիցներից մեկը նշեց. «Կա ուժեղ վախ, որ ... Բեկոնը կարող է վտանգավոր գործիք դառնալ»:{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=139}} 1616 թվականին, հունիսի 9-ին, Բեկոնը երիտասարդ թագավորի ընտրյալի [[Ջորջ Վիլյերս]]ի (դուքս Բուքինգհեմից հետո) օգնությամբ դարձավ Մասնավոր խորհրդի անդամ։ 1617 թվականից մինչև 1621 թվականների սկիզբը Բեկոնի համար ամենաարդյունավետն էր ինչպես կարիերայի առաջխաղացման, այնպես էլ ստեղծագործական աշխատանքում։ 1617 թվականի մարտի 7-ին նա դարձավ Անգլիայի Մեծ կնիքի պահապան, 1618 թվականի հունվարի 4-ին նշանակվեց նահանգի բարձրագույն պաշտոնում՝ դառնալով լորդ-կանցլեր, նույն թվականի հուլիսին նրանք մուտք գործեցին Անգլիայի պիերների շրջանակ `յուրացնելովՎերլամի Բարոնի տիտղոսը , և 1621 թվականի հունվարի 27-ին բարձրացան պիերների հաջորդ մակարդակի Սենտ Ալբանիի օգնությամբ։ 1620 թվականի հոկտեմբերի 12-ին լույս տեսավ նրա ամենահայտնի գործերից մեկը ՝ «Նոր Օրգոն» -ը, փիլիսոփայի մտադրության համաձայն «Գիտությունների մեծ վերականգնում» աշխատանքի երկրորդ մասը։ Այս աշխատանքը երկար տարիների ջանքերի ավարտն էր։ Վերջնական տեքստի հրապարակումից առաջ գրվել է 12 տարբերակ:{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}} === Մեղադրանքներ և քաղաքականությունից հեռանալ === Սուբսիդիաների կարիք ունենալով Յակոբ Ա-ն նախաձեռնում է խորհրդարանի համագումար։ 1620 թվականի նոյեմբերին նշանակվում է նիստ, որը պետք է կայանար 1621 թվականի հունվարին։ Հավաքվելով, պատգամավորները դժգոհություն են հայտնում կապված մենաշնորհների աճի հետ, որոնց բաժանման և հետագա գործունեության ընթացքում տեղի էին ունենում բազմաթիվ չարաշահումներ։{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=13}} Այդ դժգոհությունը ունեցավ գործնական հետևանքներ։ Խորհրդարանը պատասխանատվության ենթարկեց մի շարք մենաշնորհով օժտված գործարարների, որից հետո շարունակեց հետաքննությունը։ Հատուկ նշանակված խումբը գտավ չարաշահումներ և պատժեց պետական գրասենյակի որոշ չինովնիկների։ 1621 թվականի մարտի 14ին Քրիստոֆեր Օբրի անունով ոմն մեկը համայնքների պալատի դատարանում մեղադրեց կաշառակերության մեջ անձամբ կանցլերին՝ Բեկոնին, մասնավորապես նրանում, որ վերջինս իրենից ստացել է որոշակի գումար Օբրիի գործով դատական լսումների ժամանակ, որից հետո որոշումը կայացվել է հօգուտ իրեն։ Բեկոնի նամակը,{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=142}} գրված այդ առիթով, վկայում է, որ նա հասկանում էր Օբրիի մեղադրանքը որպես իր դեմ նախապես պլանավորված դավադրություն։ Դրանից համարյա անմիջապես հետո հայտնվեց երկրորդ մեղադրանքը (Էդվարդ Էգերտոնի գործը), որը պատգամավորները ուսումնասիրեցին, գտան արդար և կանցլերին պատժելու արժանի, որից հետո մարտի 19-ին նշանակեցին լորդերի հետ հանդիպում։ Նշանակված օրը հիվանդության պատճառով Բեկոնը չկարողացավ գալ և ուղարկեց նամակ որով ներողություն խնդրեց և խնդրեց այլ օր նշանակել իր պաշտպանության և վկաների հետ հանդիպման համար։ Մեղադրանքները շարունակում էին ավելանալ, սակայն փիլիսոփան դեռևս հույս ուներ արդարանալու, հայտարարելով իր գործողությունների մեջ չար միտումի բացականության մասին, սակայն ընդունելով խախտումները, որոնք կատարվել են իր կողմից այդ պահին գործող համընդհանուր կաշառակերության պրակտիկային համաձայն։ Ինչպես գրում էր նա Յակոբ Ա-ին «...ես կարող եմ լինել բարոյապես անկայուն և կիսել ժամանակի չարաշահումները։ ... ինչպես և գրել էի լորդերին, ես սուտ չեմ ասի իմ անմեղության մասին, ... բայց կասեմ նրանց այն լեզվով, որով ասում է ինձ իմ սիրտը, արդարացնելով ինձ, մեղմացնելով իմ մեղքը և ամբողջ սրտով ընդունելով այն»։ {{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=14}} Ժամանակի ընթացքում, ապրիլի երկրորդ կեսին Բեկոնը հասկացավ, որ չի կարող ինքն իրեն պաշտպանել և ապրիլի 20-ին լորդերին ուղարկեց իր մեղքի ամբողջական ընդունումը։ Լորդերը դա համարեցին անբավարար և նրան ուղարկեցին 28 մեղադրական կետից բաղկացած ցուցակ պահանջելով գրավոր պատասխան։ Բեկոնը պատասխանեց ապրիլի 30-ին ընդունելով մեղքը և հույս ունենալով դատարանի արդարության, մեծահոգության և խղճահարության վրա։ 1621 թվականի մայիսի 1-ին թագավորի կողմից նշանակված 4 հոգանոց խումբը այցելում է Բեկոնին վերջինիս առանձնատանը և բռնագրավում է Մեծ կնիքը, ի պատասխան որի Բեկոնը ասում է. «Աստված ինձ տվեց այն, սակայն իմ մեղքով ես հիմա այն կորցի», վերջում նույնը ավելացնելով լատիներենով. «Deus dedit, mea culpa perdidit»:{{sfn|C. Drinker Bowen, The temper of a man|1963|с=202}} 1621 թվականի մանրամասն քննարկումից հետո լորդերը առաջադրեցին մեղադրանք. տուգանք 40,000 ֆունտի չափով, թագավորի կողմից սահմանված ժամկետով բանտարկություն Տաուերում, պետական պաշտոն զբաղեցնելու, խորհրդարանում լինելու և պալատում գտնվելու իրավունքից զրկում։ Եղել է նաև նրան պատվազրկելու առաջարկ. տվյալ դեպքում զրկել նրան բարոնի և վիկոնտի կոչումներից, սակայն այն չընդունվեց պակասող երկու ձայնի պատճառով, որոնցից մեկը պատկանում էր մարկիզ Բեկինգեմին։{{sfn|C. Drinker Bowen, The temper of a man|1963|с=203}} Վճիռը ի կատար ածվեց միայն մի փոքր մասով. մայիսի 31-ին Բեկոնին բանտարկեցին Տաուերում, սակայն երկու երեք օր անց թագավորը նրան ազատ արձակեց, հետագայում նաև ներելով տուգանքը<ref>Вскоре после выхода из Тауэра, Бэкон 4-го июня 1621 года пишет письма королю и маркизу Бэкингему, с благодарностью за своё освобождение. — ''An account of the life and times of Francis Bacon'' (extracted from James Spedding edition), v.II, London, 1878, p.518-519</ref>։ Դրան հետևեց նաև ընդհանուր համաներումը ( որը սակայն չէր չեղարկում խորհրդարանի վճիռը) և երկար սպասված պալատում գտնվելու թույլտվությունը, որը, ըստ ամենայնի, տրվել էր թագավորի ֆավորիտ Բեկինգեմի օգնությամբ։{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=143}} Սակայն խորհրդարանում Բեկոնը այլևս երբեք չնստեց{{sfn|Encyclopædia Britannica|1911|с=143}} և պետական գործչի նրա կարիերան ավարտվեց։ {{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=14}}Իր ճակատագրով նա հաստատեց իր «Բարձր պաշտոնի մասին» շարադրության մեջ ասված խոսքերը. «Բարձր դիրքում դժվար է մնալ, սակայն չկա հետդարձի ճանապարհ բացառությամբ վայր ընկնելուն կամ ծանրահեղ դեպքում մայրամուտին...».{{sfn|А. Л. Субботин, вступит. статья|1971|с=14}} === Վերջին օրերը === Բեկոնը մահացավ ֆիզիկական փորձարկումներից մեկի ժամանակ առաջացած ցրտի պատճառով։ Նա անձամբ ձյան մեջ էր փաթեթավորել հավի դիակը, որը գնել էր մի աղքատ կնոջից՝ մսի պաշտպանվածությունը ցրտի ազդեցությամբ ստուգելու համար։ Արդեն իսկ ծանր հիվանդ վիճակում` իր ընկերներից մեկին` լորդ Արենդելին ուղղված վերջին նամակում նա հաղթականորեն հայտնում է, որ փորձը հաջողված էր։ Գիտնականը համոզված էր, որ գիտությունը պետք է մարդուն ուժ տա բնության նկատմամբ՝ հաշվի առնելով, որ բնական երևույթների հատկությունները հասկանալը թույլ է տալիս նրանց վերարտադրվել արհեստականորեն և օգտագործել ըստ անհրաժեշտության։ === Կրոնը === Ուղղափառ [[Անգլիացիներ|անգլիացի]] Բեկոնը իրեն համարեց Ջոն Ուիթիֆտի{{sfn|Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография|1980}}{{sfn|R. W. Church|1910|с=12}} աշակերտ, գրեց մի շարք կրոնական աշխատանքներ ՝ «Հավատքի խոստովանություն», «Սրբազան մտքեր» (1597), «Որոշ սաղմոսների անգլերեն թարգմանություն» (1625): Նաև «Նոր Ատլանտիսը» բազմաթիվ ենթադրյալ հղումներ ունի Աստվածաշնչին, և «Գիտությունների մեծ վերականգնումը», ըստ անգլո-իռլանդացի գիտնական Բենջամին Ֆարինգթոնի, ակնարկ է «Մարդու տիրապետության աստվածային խոստում բոլոր արարածների վրա»<ref name="Бэкон-прав-энцикл">{{Православная энциклопедия|153759|БЭКОН|6|458-460|Г. В. Хлебников|1}}</ref>։ Իր «Փորձեր ...» աշխատության մեջ Բեկոնը, ի թիվս այլ բաների, քննարկում է կրոնի զանազան հիմնահարցեր, քննադատում է սնահավատությունը և աթեիզմը. «... մակերեսային փիլիսոփայությունը մարդու միտքը ուղղում է աստվածապաշտության, մինչդեռ փիլիսոփայության խորքերը մարդկանց միտքը դարձնում են կրոնի»<ref>Ф. Бэкон, Соч. в 2-х тт, т.2-й, Опыт XVI «О безбожии», М., «Мысль», 1972, с.386</ref>։ [[Պատկեր:Alice Barnham.gif|մինի|Ալիս Բերնհեմը, Ֆ. Բեկոնի Կինը]] === Անձնական կյանքը === 1603 թվականին Ռոբերտ Սեսիլը Բեկոնին ծանոթացրեց Լոնդոնի ավագ բենեդիկտ Բեռնհեմի այրուն՝ Դորոթիին, ով նորից ամուսնացավ Սըր Ջոն Փաքինգթոնի{{sfn|The History of Parliament, F. Bacon, sect.1604-1629}} ՝ փիլիսոփա Ալիս Բերնհեմի՝ ապագա կնոջ (1592-1650){{sfn|A. C. Bunten, Life of Alice Barnham|1928}}մայրիկի հետ։ 45-ամյա Ֆրենսիսի և 14-ամյա Ալիսի հարսանիքը տեղի է ունեցել 1606 թվականի մայիսի 10-ին։ Ֆրենսիսը և Ալիսը երեխաներ չունեին:{{sfn|A. C. Bunten, Life of Alice Barnham|1928}} [[Պատկեր:StatueOfFrancisBacon.jpg|մինի|Բեկոնի արձանը Քեմբրիջի Համալսարանի սպասասրահում]] == Փիլիսոփայություն և աշխատանքներ == Նրա աշխատանքները գիտական հետազոտությունների ինդուկտիվ [[մեթոդաբանության]] հիմքն ու ժողովրդականությունն է, որը հաճախ կոչվում է [[Բեկոնի մեթոդ]]։ [[Ինդուկցիա]]ն արտաքին աշխարհից [[գիտելիքներ]] է ստանում փորձերի, [[վարկած]]ների դիտարկման և փորձարկման միջոցով, և ոչ թե, օրինակ, [[Արիստոտել]]ի<ref>{{Cite web |title=Vikent - Бэкон Френсис |url=https://vikent.ru/author/3/ |accessdate=2019 թ․ նոյեմբերի 23 |publisher=vikent.ru}}</ref> հին տեքստերի մեկնաբանությունից։ Իրենց ժամանակի համատեքստում նման մեթոդներն օգտագործվում էին [[ալքիմիկոսներ]]ի կողմից։ Բեկոնը ուրվագծեց իր մոտեցումը գիտության, ինչպես նաև մարդու և հասարակության հիմնախնդիրների վերաբերյալ [[«Նոր օրգանոն»]] տրակտատում, որը լույս է տեսել 1620 թվականին։ Այս տրակտատում նրա նպատակն էր բարձրացնել մարդու ուժը բնության նկատմամբ, որը նա սահմանում էր որպես անմիտ նյութ, որի նպատակը մարդուն օգտագործելն է։ Բեկոնը ստեղծեց երկբառանոց ծածկագիր, որն այժմ կոչվում է Բեկոնի ծածկագիր։ Գիտական համայնքի կողմից կա չճանաչված «Բեկոնյան» տարբերակը ՝ Բեկոնին վերագրելով Շեքսպիր կոչվող տեքստերի հեղինակությունը։ === Գիտական գիտելիքներ === Ընդհանուր առմամբ, Բեկոնը գիտության մեծ վաստակը համարեց գրեթե ակնհայտ և արտահայտեց այն իր հայտնի աֆորիզմով ՝ «Գիտությունը ուժ է» (լատ. ՝ Scientia potentia est): Այնուամենայնիվ, շատ գրոհներ են եղել գիտության վրա։ Դրանք վերլուծելուց հետո Բեկոնը հանգեց այն եզրակացության, որ Աստված չի արգելում բնության [[ճանաչողություն]]ը։ Ընդհակառակը, նա մարդուն տվեց միտք, որը փափագում է տիեզերքի մասին գիտելիքները։ Մարդիկ պետք է միայն հասկանան, որ գոյություն ունեն երկու տեսակի գիտելիքներ. 1) լավի և չարի իմացություն, 2) Աստծո կողմից ստեղծված իրերի իմացություն։ Բարու և չարի մասին իմացությունն արգելված է մարդկանց համար։ Աստված նրանց տալիս է Աստվածաշնչի միջոցով։ Բայց մարդը, ընդհակառակը, իր մտքի օգնությամբ պետք է ճանաչի ստեղծված իրերը։ Այսպիսով, գիտությունը պետք է արժանի տեղ զբաղեցնի «մարդու թագավորությունում»։ Գիտության նպատակն է բարձրացնել մարդկանց ուժն ու ուժը, նրանց հարուստ և արժանապատիվ կյանք ապահովել։ ==== Ճանաչման մեթոդ ==== Մեջբերելով գիտության անմխիթար վիճակը ՝ Բեկոնը ասաց, որ մինչ այժմ հայտնագործությունները կատարվել են պատահականորեն, ոչ թե մեթոդականորեն։ Շատ ավելին կլիներ, եթե հետազոտողները զինված լինեին ճիշտ մեթոդով։ Մեթոդը ճանապարհն է, հետազոտության հիմնական միջոցը։ Նույնիսկ մի կաղ մարդ, ով քայլում է ճանապարհով, կհասնի ճանապարհորդող առողջ մարդու։ Ֆրենսիս Բեկոնի կողմից մշակված հետազոտության մեթոդը [[գիտական մեթոդ]]ի նախորդն է։ Մեթոդը առաջարկվել է Բեկոնի «Novum Organum» ([[«Նոր Օրգանոն»]])աշխատության մեջ և նախատեսված էր փոխարինել [[Արիստոտել]]ի «Օրգան» («Օրգոն») աշխատության մեջ առաջարկված մեթոդները գրեթե 2 հազարամյակ առաջ։ Ըստ Բեկոնի, գիտական գիտելիքները պետք է հիմնված լինեն [[ինդուկցիա]]յի և [[Փորձ (այլ կիրառումներ)|փորձի]] վրա։ Ինդուկցիան կարող է լինել ամբողջական (կատարյալ) և թերի։ Ամբողջական ինդուկցիան նշանակում է առարկայի ցանկացած պարբերաբար կրկնություն և սպառվածություն` քննարկվող փորձարկումներում։ Ինդուկտիվ ընդհանրացումները բխում են ենթադրությունից, որ նման բան կլինի բոլոր նմանատիպ դեպքերում։ Այս պարտեզում բոլոր յասամանները սպիտակ են, որը եզրակացություն է իր ծաղկման շրջանում տարեկան դիտարկումներից։ Անավարտ ինդուկցիան ներառում է ընդհանրացումներ, որոնք հիմնված են ոչ բոլոր դեպքերի ուսումնասիրության վրա, այլ միայն որոշ դեպքերի (եզրակացություն անալոգիայի միջոցով), քանի որ, որպես կանոն, բոլոր դեպքերի քանակը գործնականում անսահմանափակ է, և տեսականորեն անհնար է ապացուցել դրանց անսահման թիվը։ Բոլոր կարապները մեզ համար հուսալի են, քանի դեռ սևը չենք տեսել։ Այս եզրակացությունը միշտ հավանական է։ Փորձելով ստեղծել «իսկական ինդուկցիա» ՝ Բեկոնը ոչ միայն փնտրում էր որոշակի եզրակացություն հաստատող փաստեր, այլև նաև հերքում էր փաստեր։ Նա այդպիսով զինեց գիտությունը հետաքննության երկու եղանակով ՝ թվարկում և բացառություն։ Ավելին, բացառությունները առաջնային նշանակություն ունեն։ Օգտագործելով իր մեթոդը, նա, օրինակ, գտավ, որ ջերմության «ձևը» մարմնի ամենափոքր մասնիկների շարժումն է։ Այսպիսով, իր գիտելիքների տեսության մեջ Բեկոնը խստորեն իրականացրեց այն գաղափարը, որ իրական գիտելիքները բխում են զգայական փորձից։ Այս փիլիսոփայական դիրքը կոչվում է [[էմպիրիզմ]]։ Բեկոնը ոչ միայն նրա հիմնադիրն էր, այլև ամենաարդյունավետ էմպիրիկոսը։ ==== Խոչընդոտները գիտական ճանապարհին ==== Ֆրենսիս Բեկոնը մարդկային սխալների աղբյուրները, որոնք կանգնած են գիտության ճանապարհին, բաժանել է չորս խմբի, որոնք նա անվանել է «ուրվականներ» կամ «կուռքեր» (լատ. ՝ idol)<ref>Существуют два варианта перевода. «Термин „idolum“ первоначально (в греч.) означал „призрак“, „тень умершего“, „виде́ние“. В средневековой церковной латыни означал „фигура божка“, „идол“. Ф. Бэкон возвращается к изначальному выражению термина, имея в виду призрак, уводящий человеческое познание на ложный путь» (И. С. Нарский // Бэкон Ф. Соч.: В 2 т. Т. 2. М., 1978. С. 521).</ref>: Դրանք են` «տեսիլքներ» , «քարանձավի ուրվականներ», «հրապարակի ուրվականներ» և «թատրոնի ուրվականներ»<ref>См. «Афоризмы об истолковании природы и царстве человека», XLI-XLIV.</ref>։ * «Տեսիլքները» բխում են մարդու բնույթից, դրանք կախված չեն ոչ մշակույթից, ոչ էլ անհատականությունից։ «Մարդկային միտքը նմանվում է անհավասար հայելու, որը, իր բնությունը միախառնելով իրերի բնությանը, արտացոլում է իրերը թեք և քողարկված ձևով»։ * «Քարանձավի ուրվականները» ընկալման անհատական սխալներ են `ինչպես բնածին, այնպես էլ ձեռք բերված։ «Ի վերջո, բացի մարդկության ցեղին բնորոշ սխալներից, յուրաքանչյուր ոք ունի իր հատուկ քարանձավը, որը թուլացնում և աղավաղում է բնության լույսը»։ * «Հրապարակի ուրվականները (շուկան)» հետևանքն է մարդու սոցիալական բնույթի, հաղորդակցման և հաղորդակցության մեջ լեզվի օգտագործման։ «Մարդիկ միավորվում են խոսքի միջոցով։ Բառերը ստեղծվում են ամբոխի հասկացողությանը համապատասխան։ Հետևաբար, բառերի աղքատ և անհեթեթ հայտարարությունը հրաշքով շրջապատում է միտքը »։ * «Թատրոնի ուրվականներ». սա կեղծ գաղափար է իրականության կառուցվածքի մասին, որը ձուլվում է այլ մարդկանց կողմից։ «Միևնույն ժամանակ, մենք այստեղ նկատի ունենք ոչ միայն ընդհանուր փիլիսոփայական ուսմունքները, այլև այն գիտությունների բազմաթիվ սկզբունքներն ու աքսիոմները, որոնք ուժ են ձեռք բերել ավանդույթի, հավատքի և անհոգության արդյունքում»։ == Հետևորդներ == Նոր դարաշրջանի փիլիսոփայության էմպիրիկ գծի առավել նշանակալի հետևորդներն էին ՝ [[Թոմաս Հոբս]], [[Ջոն Լոք]], [[Ջորջ Բերկլի]], [[Էտիեն Բոննո դը Կոնդիլյակ]], [[Կլոդ Ադրիան Հելվեցիուս]], [[Պոլ Անրի Հոլբախ]], [[Դենի Դիդրո]] ՝ Ֆրանսիայում։ Ֆ. Բեկոնի էմպիրիզմի քարոզիչը նաև սլովակ փիլիսոփա [[Յան Բայերն]] էր։ == Աշխատություններ == Ընդհանուր առմամբ, Բեկոնի կյանքի ընթացքում տպագրվել են նրա գործերից 59-ը, ևս 26-ը առաջին անգամ տպագրվել են փիլիսոփայի մահից հետո։ Առավել ազդեցիկներից են * «''Բարոյական և քաղաքական փորձերը, կամ հրահանգները» (1-ին հրատարակություն, 1597''», *''«Գիտությունների արժանիքների և առաջխաղացման մասին» (1605),'' * «''Բարոյական և քաղաքական փորձերը, կամ հրահանգները'' ''(2-րդ հրատարակություն, — 38 ակնարկ, 1612)'', * «''Գիտությունների մեծ վերականգնում կամ Նոր Օրգոն (1620)''» , * «''Բարոյական և քաղաքական փորձերը, կամ հրահանգները''» (3-''-րդ հրատարակություն, 58 ակնարկ, 1625'') * «''Նոր Ատլանտիսը'' » (1627). Փիլիսոփայի գործերը ավելի մանրամասն ներկայացված են անգլերեն հետևյալ հոդվածներում՝ ''[[:en:Francis Bacon bibliography|Ֆրենսիս Բեկոնի կենսագրությունը]], [[:en:Works by Francis Bacon|Ֆրենսիս Բեկոնի աշխատանքները]]:'' == Պատկերը ժամանակակից մշակույթում == === Կինոյում === *«Էլիզաբեթ թագուհին» / «Les amours de la reine Élisabeth» ([[Ֆրանսիա]], [[1912]]) ռեժիսորներ [[Անրի Դեֆոնտե]] и [[Լուի Մերկանտոն]], Լորդ Բեկոնի դերում՝ [[Ժան Շամրուա]] *«Կույս թագուհին» / «The virgin Queen» ([[Մեծ Բրիտանիա (կղզի)|Մեծ Բրիտանիա]], [[2005]]) ռեժիսոր Կոկի Գեդրոյց, Լորդ Բեկոնի դերում՝ [[Նիլ Ստյուժ]] == Տես նաև == * [[Համարձակություն#Ֆրենսիս Բեկոնը համարձակության մասին|Ֆրենսիս Բեկոնը համարձակության մասին]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == === 18-րդ դար === * {{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://books.google.am/books?id=vDAJAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=ru&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false |автор=Mr. Mallet |заглавие=The Life of Francis Bacon, Lord Chancellor of England |год=MDCCXL (1740) |место=London |издательство=Printed for A. Millar, against St. Clement's Church, in the Strand |pages=VIII, 197+3}} * {{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://play.google.com/books/reader?id=f9VhAAAAcAAJ&pg=GBS.PA1 |автор=Дэвид Моллет |заглавие=Житие канцлера Франциска Бакона |ответственный=Перевод с франц. В. К. Тредиаковского |год=1760 |оригинал=автор французского текста Александр Делейр ({{lang-fr|Alexandre Deleyre}}) |издательство=Печатано при Императорском Московском университете |страниц=162}} === 19-րդ դար === * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Spedding J., vol.I |ссылка=https://play.google.com/books/reader?printsec=frontcover&output=reader&id=3sYYAAAAIAAJ&pg=GBS.PR1 |заглавие=The letters and the life of Francis Bacon including all his occasional works namely letters, speeches, tracts, state papers, memorials, devices and all authentic writings not already printed among his philosophical literary or professional works newly collected and set forth in chronological order with a commentary biographical and historical |ответственный=James Spedding |год=1861 |место=London |издательство=Longman, Green, Longman, and Roberts |allpages=411 |volume=I}} * ''Либих Ю. Ф.'' Бэкон Веруламский и метод естествознания. СПб., 1866. * {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://ia800304.us.archive.org/32/items/dictionaryofnat02stepuoft/dictionaryofnat02stepuoft.pdf |ref=S. R. Gardiner, Dict. of National Biogr., том 2 |автор=Professor S. R. Gardiner, LL.D. |заглавие=BACON, FRANCIS (1561-1626) |год=1885 |ответственный=Sir Leslie Stephen |язык=en |место=New York - London |издание=Dictionary of National Biography |издательство=Macmillan and Co. - Smith, Elder and Co. |тип=книга |том=2 (Annesley - Baird) |страницы=328—349}} * ''Литвинова Е. Ф.'' Ф. Бэкон. Его жизнь, научные труды и общественная деятельность. СПб., 1891. * ''Иванцов, Н. А.'' Франциск Бэкон и его историческое значение / Н. А. Иванцов // Вопросы философии и психологии. — М., 1899. — Год X, кн. 49 (IV)— С. 560—599; год X, кн. 50 (V) — С. 794—860. === 20-րդ դար === * {{Ռուսերեն գիրք |ref=R. W. Church |ссылка=https://archive.org/details/baconbacon00churrich |автор=Richard William Church |заглавие=Bacon |год=1910 |издание=first publ. 1884 |место=London |издательство=Macmillan and Co., Ltd |allpages=232}} * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Encyclopædia Britannica |заглавие=Encyclopædia Britannica |год=1911 |часть=Bacon, Francis |ссылка часть=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Bacon,_Francis |издание=ELEVENTH EDITION |pages=135—143 |volume=3}} * ''Городенский Н.'' Франциск Бэкон, его учение о методе и энциклопедия наук. Сергиев Посад, 1915. * {{Ռուսերեն գիրք |ref=A. C. Bunten, Life of Alice Barnham |ссылка=http://sirbacon.org/ResearchMaterial/Barnham.htm |автор=Alice Chambers Bunten |заглавие=Life of Alice Barnham (1592–1650), Wife of Sir Francis Bacon (Жизнь Алисы Бэрнам, жены сэра Фрэнсиса Бэкона |год=1928 |издание=Впервые опубл. в 1919 |место=London and Edinburgh |издательство=Oliphants, Ltd}} * {{Ռուսերեն գիրք |ref=C. Drinker Bowen, The temper of a man |автор=Catherine Drinker Bowen |заглавие=Francis Bacon: The temper of a man |год=1963 |место=Boston - Toronto |издательство=An Atlantic Monthly Press Book, Little, Brown and Co |allpages=245}} * ''Субботин А. Л.'' Шекспир и Бэкон // Вопросы философии. 1964. № 2. * {{Ռուսերեն գիրք |ref=А. Л. Субботин, вступит. статья |заглавие=Фрэнсис Бэкон: Сочинения в двух томах |ответственный=Сост., общая ред. и вступит. статья - А. Л. Субботин (пер. Н. А. Фёдоров, Я. М. Боровского) |год=1971 |часть=Фрэнсис Бэкон и принципы его философии |место={{М}} |издательство=АН СССР, Ин-т философии, изд-во соц.-эк. лит-ры "Мысль" |том=1 |страницы=5—55 |страниц=590 |серия=Философское наследие |тираж=35.000}} * {{Ռուսերեն գիրք |автор=Субботин А. Л. |заглавие=Фрэнсис Бэкон |год=1974 |место={{М}} |издательство=Мысль |страниц=175 |серия=Мыслители прошлого |тираж=100.000}} * {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://vivovoco.astronet.ru/VV/PAPERS/HISTORY/BACON1.HTM#36 |ref=Карев В. М., Фрэнсис Бэкон: полит. биография |автор=Карев В. М. |заглавие=Фрэнсис Бэкон: политическая биография |год=1980 |место={{М}} |издание=Новая и новейшая история |издательство=«Наука», Институт Всеобщей истории РАН |тип=журнал |номер=3, 4 |issn=0130-3864}} *''Бэкон Ф.'' История правления короля Генриха VII. М.: Наука, 1990, 328 с., 25 000 экз., (Памятники исторической мысли). ISBN 5-02-008973-7 * ''Путилов С.'' Тайны «Новой Атлантиды» Ф. Бэкона // Наш современник. 1993. № 2. С. 171—176. * {{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://vivovoco.astronet.ru/HOME/PAPERS/TEXT/MACAULAY.HTM |ref=Томас Маколей, Бэкон |автор=Томас Б. Маколей |заглавие=Бэкон |оригинал=Thomas Babington Macaulay: Francis Bacon |год=1995 |ответственный=работа Маколея в изложении О. И. Сенковского, "Библиотека для чтения", 1837 |место={{М}} |издание=Знание — сила |тип=журнал |номер=12}} === 21-րդ դար === * ''Сапрыкин Д. Л.'' Regnum Hominis. (Имперский проект Френсиса Бэкона). М.: Индрик. 2001 *{{cite web 2 |url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/bacon-francis-1561-1626 |author = M.A.P. |title = The History of Parliament, section 1558-1603 |subtitle = BACON, Francis (1561-1626), of Gray's Inn and Gorhambury, Herts. |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 18.09.2016 |quote = |quoteup = |description = © Crown copyright and The Hist. of Parl. Trust 1964-2016, Published in The Hist. of Parl.: the House of Commons 1558-1603, ed. P.W. Hasler, 1981 |ref = The History of Parliament, F. Bacon, sect.1558-1603 }} * {{cite web 2 |url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/bacon-sir-francis-1561-1626 |author = John P. Ferris / Simon Healy |title = The History of Parliament, section 1604-1629 |subtitle = BACON, Sir Francis (1561-1626), of Gray's Inn, London and Gorhambury, nr. St. Albans, Herts.; later of York House, The Strand, Westminster |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 02.03.2017 |quote = |quoteup = |description = © Crown copyright and The Hist. of Parl. Trust 1964-2017. Publ. in The Hist. of Parl.: the House of Commons 1604-1629, ed. Andrew Thrush and John P. Ferris, 2010 |ref = The History of Parliament, F. Bacon, sect.1604-1629 }} * {{cite web 2 |url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/bacon-edward-1548-1618 |author = G.M.C. |title = The History of Parliament |subtitle = BACON, Edward (1548-1618), of Bray, Berks. and Shrubland Hall, Suff. |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 18.09.2016 |quote = |quoteup = |description = © Crown copyright and The Hist. of Parl. Trust 1964-2016, Published in The Hist. of Parl.: the House of Commons 1558-1603, ed. P.W. Hasler, 1981 |ref = The History of Parliament, E. Bacon }} * {{cite web 2 |url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1660-1690/member/bacon-nathaniel-1593-1660 |author = M. W. Helms, Paula Watson, John. P. Ferris |title = The History of Parliament |subtitle = BACON, Nathaniel (1593-1660), of Gray's Inn and Ipswich, Suff. |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 21.09.2016 |quote = |quoteup = |description = © Crown copyright and The Hist. of Parl. Trust 1964-2016, Published in The Hist. of Parl.: the House of Commons 1660-1690, ed. B.D. Henning, 1983 |ref = The History of Parliament, N. Bacon }} * {{cite web 2 |url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/parliament/1593 |author = Rosemary Sgroi |title = The History of Parliament |subtitle = 8th Parliament of Queen Elizabeth |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 14.01.2017 |quote = |quoteup = |description = © Crown copyright and The Hist. of Parl. Trust 1964-2016 |ref = The History of Parliament, 1593 }} * {{cite web 2 |url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/parliament/1597 |author = Rosemary Sgroi |title = The History of Parliament |subtitle = 9th Parliament of Queen Elizabeth |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 14.01.2017 |quote = |quoteup = |description = © Crown copyright and The Hist. of Parl. Trust 1964-2016 |ref = The History of Parliament, 1597 }} * {{cite web 2 |url = https://www.britannica.com/biography/Francis-Bacon-Viscount-Saint-Alban-Baron-Verulam |author = Anthony M. Quinton (Baron Quinton), Kathleen Marguerite Lea |title = Francis Bacon, Viscount Saint Alban |subtitle = British author, philosopher, and statesman |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 27.06.2017 |quote = |quoteup = |description = ©2017 Encyclopædia Britannica, Inc. |ref = Encyclopædia Britannica }} == Արտաքին հղումներ == * [http://filosof.historic.ru/books/item/f00/s00/z0000005/st019.shtml Жизненный путь и сочинения Ф. Бэкона] // Цифровая библиотека по философии * [http://www.ashtray.ru/main/lib/newatlant.htm Фрэнсис Бэкон. Новая Атлантида] * {{cite web 2 |url = http://www.sixdegreesoffrancisbacon.com/about |author = |title = Six Degrees of Francis Bacon (Социальная сеть, посвященная Фрэнсису Бэкону) |subtitle = |deadlink = |archiveurl = |archivedate = |lang = en |showlang = |website = |type = |date = |accessdate = 22.11.2019 |quote = |quoteup = |description = Зарегистрировано на ''Кристофера Уоррена (Chris Warren)'', рук-ля проекта, доц. в университете Карнеги-Меллон. Всемирная социальная сеть учёных и студентов для добавления материалов, их ведения, редактирования и критики (''на англ. языке''). CC-BY-NC-SA 4.0 Unported License. |ref = }} * {{Cite web |title=Oxford Francis Bacon (сайт, посвящённый выпуску нового издания работ Ф. Бэкона |url=http://www.oxfordfrancisbacon.com/ |accessdate=2018 թ․ հունվարի 25 |publisher=British Academy for the humanities and social sciences |language=en}} * [http://philosophy.spbu.ru/1697/9128#_ftnref273 И. Дмитриев: Виноград в терновнике. Процесс над Фрэнсисом Бэконом] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225080601/http://philosophy.spbu.ru/1697/9128#_ftnref273 |date=2020-02-25 }}. {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=381}} {{DEFAULTSORT:Բեկոն, Ֆրենսիս}} [[Կատեգորիա:16-րդ դարի փիլիսոփաներ]] [[Կատեգորիա:17-րդ դարի անգլիացի գրողներ]] [[Կատեգորիա:17-րդ դարի փիլիսոփաներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի գրողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի պատմաբաններ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի փիլիսոփաներ]] [[Կատեգորիա:Գիտության փիլիսոփաներ]] [[Կատեգորիա:Թոքաբորբից մահացածներ]] [[Կատեգորիա:Իրավունքի փիլիսոփաներ]] [[Կատեգորիա:Քեմբրիջի համալսարանի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի գիտնականներ]] ezcfox46hk3jfjr5gh3uoh2jfq35srp 0 73838 10715997 10556808 2026-03-28T06:18:23Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715997 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Նայպիդո | բնօրինակ անվանում = [[Պատկեր:Naypyidaw.svg|80px]] | զինանշան = | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 19 | lat_min = 44 | lat_sec = 16 | lat_dir = N | lon_deg = 96 | lon_min = 12 | lon_sec = 27 | lon_dir = E | CoordAddon = type:city_region:MM | CoordScale = | երկիր = Մյանմա | ենթարկում = Մայրաքաղաք | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = 2005 | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = 7 054.37 | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = | լեզու = | բնակչություն = 925 000 | մարդահամարի թվական = 2009 | խտություն = 130 | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | տեղաբնականուն = | ժամային գոտի = +6:30 | DST = | հեռախոսային կոդ = +95 67 | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = 300 | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = Naypyidaw }} '''Նայպիդո''' կամ '''Նեյպյիդո''' ([[Պատկեր:Naypyidaw.svg|80px]]), բառացիորեն թարգմանաբար նշանակում է «թագավորական երկիր», [[Մյանմա]]յի մայրաքաղաք։ Գտնվում է նախկին մայրաքաղաք [[Յանգոն]]ից 320 կմ դեպի հյուսիս։ Քաղաքը կառուցվել է Չեպյի գյուղի տեղում, [[Պյինման]] քաղաքից 17 կմ դեպի արևմուտք։ Մայրաքաղաքի տեղափոխումը Նայպիդո տեղի է ունեցել [[2005]] թվականի [[նոյեմբերի 6]]-ին։ == Պատմություն == [[2005]] թվականի [[նոյեմբերի 7]]-ին Մյանմայի ռազմական կառավարությունը սկսել է [[նախարարություն]]ների և [[գերատեսչություն]]ների Յանգոն քաղաքից տեղաբաշխման գործընթացը։ Տեղափոխման հստակ օրը ընտրված էր աստղաբանական նկատառումներից ելնելով՝ դա նոյեմբերի 11-ի առավոտյան ժամը 06:36 էր։ 11 [[գումարտակ]]ներից և 11 նախարարություններից բաղկացած երկրորդ պահակախումբը լքել է Յանգոնը (համաձայն «Բանգկոկ Փոստ» ամսագրի հաղորդագրության)<ref>{{Cite news |date=2005 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=The Move to Pyinmana |url=http://www.bangkokpost.com/Perspective/04Dec2005_pers01.php |accessdate=2005 թ․ դեկտեմբերի 7 |work=Bangkok Post |archive-date=2005-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051206030757/http://www.bangkokpost.com/Perspective/04Dec2005_pers01.php |url-status=dead }}</ref>։ == Տրանսպորտ == Յանգոնից Նայպիդո գնացքը գնում է ինը ժամ, գործում է ամեն օր՝ ժամը 09:00-ին մինչև 18:00-ը<ref>{{Cite web |date=2006 թ․ մայիսի 29 |title=Import, export licensing moving to Naypyidaw |url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-318/b001.htm |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65ZghW9q7?url=http://www.myanmar.com/ |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 19 |accessdate=2006 թ․ հունիսի 29 |work=The Myanmar Times |publisher=Myanmar Consolidated Media}}</ref>: [[2006]] թվականի մարտի կեսերին ''Air Mandalay'' ավիաընկերությունը չվերթներ է սկսել Յանգոնի և Նայպիդոյի միջև։ 2006 թվականի հունիսի 5-ին ավիափոխադրումներ են սկսվել նաև մինչև [[Սիտվե]] և [[Տանդվե]] քաղաքները<ref>{{Cite web |date=2006 թ․ հունիսի 12 |title=News Briefs (New air destinations) |url=http://www.myanmar.com/myanmartimes/MyanmarTimes16-320/news_brief.htm |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65ZgiZstE?url=http://www.myanmar.com/ |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 19 |accessdate=2006 թ․ հունիսի 29 |work=The Myanmar Times |publisher=Myanmar Consolidated Media}}</ref>։ == Արտաքին հղումներ == * [http://www.burmanet.org/news/2006/02/09/democratic-voice-of-burma-via-bbc-burmese-officials-reportedly-call-new-capital-naypyidaw/ Burma’s new capital name] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060623063908/http://www.burmanet.org/news/2006/02/09/democratic-voice-of-burma-via-bbc-burmese-officials-reportedly-call-new-capital-naypyidaw/ |date=2006-06-23 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm Burma’s new capital stages parade] BBC News Online, 27 March [[2006]] * [http://www.chiangmainews.com/ecmn/2006/jun06/42_43_limits.php Off limit’s: Asia’s secret capital] Citylife, Trisila Company Limited, Chiang Mai, June [[2006]] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/5086056.stm?ls Burma’s confusion over capital] BBC News Online, 17 June [[2006]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ասիական երկրների մայրաքաղաքներ}} [[Կատեգորիա:2005 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Մյանմայի քաղաքներ]] 2qbtdepo3798fetyglxj0gkj12sbm54 0 82953 10715985 9790855 2026-03-28T05:33:46Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] 10715985 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Գաբրիել Հայնցե | պատկեր = [[Պատկեր:Gabriel Ivan Heinze.jpg|250px]] | ամբողջական անուն = Գաբրիել Իվան Հայնցե | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{ԾԱՏ|1978|4|19}} | ծննդյան քաղաք = Կրեսպո | ծննդյան երկիր ={{դրոշ|Արգենտինա}} [[Արգենտինա]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 178 սմ | դիրք = [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|Պաշտպան]] | ներկա ակումբ = [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]] | համար = 5 | երիտ տարիներ = | երիտ ակումբ = | տարի = 1996–1997<br />1997–2001<br />1998–1999<br />2001–2004<br />2004–2007<br />2007–2009<br />2009–2011<br />2011- | ակումբ = [[Նյուելլս Օլդ Բոյզ]]<br />[[Ռեալ Վալյադոլիդ|Վալյադոլիդ]]<br />→ [[Սպորտինգ Լիսաբոն|Սպորտինգ]] (վարձավճար)<br />[[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]<br />[[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]<br />[[Ռեալ Մադրիդ]]<br />[[Օլիմպիկ Մարսել|Մարսել]]<br />[[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]] | խաղ(գոլ) = 8 (0)<br />54 (1)<br />5 (1)<br />99 (4)<br />52 (1)<br />44 (3)<br />58 (7)<br />30 (0) | ազգային տարի = 2004<br />2003– | ազգային թիմ = Արգենտինա Մ-23<br />[[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 6 (1)<br />71 (3) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = Մարտի 20, 2012 | հավաքականի ըստ = Հուլիսի 5, 2011 }} '''Գաբրիել Իվան Հայնցե''' ({{lang-es|'''Gabriel Iván Heinze'''}}, մականունը՝ '''Գրինգո''', որը իսպաներենի արգենտինյան սլենգից թարգմանած՝ նշանակում է «Շիկահեր»<ref>{{Cite web |last=Lagares |first=Juan |date=2010 թ․ հունիսի 12 |title=Fuimos locales otra vez |trans-title=We played at home again |url=http://www.misionmundial.com.ar/equipos/argentina/Ellis_Park_0_278972174.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100628165749/http://www.misionmundial.com.ar/equipos/argentina/Ellis_Park_0_278972174.html |archive-date=2010 թ․ հունիսի 28 |access-date=2010 թ․ հունիսի 26 |publisher=Misión Mundial |language=es |df=dmy}}</ref><ref>{{Cite news |last=Arcucci |first=Daniel |date=2010 թ․ հունիսի 7 |title=Zona mixta, personalidades distintas |trans-title=Mixed area, different personalities |url=http://m.lanacion.com.ar/1271584-zona-mixta-personalidades-distintas?camp=nota_recom |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706081645/http://m.lanacion.com.ar/1271584-zona-mixta-personalidades-distintas?camp=nota_recom |archive-date=2011 թ․ հուլիսի 6 |access-date=2010 թ․ հունիսի 26 |newspaper=[[La Nación]] |language=es |df=dmy}}</ref>. {{ԱԾ}}), [[արգենտինա]]ցի ֆուտբոլիստ, [[Իտալիա|իտալական]] [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]] ֆուտբոլային ակումբի և [[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինայի հավաքականի]] ձախ կամ կենտրոնական [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]]<ref>{{Cite web |title=Gabriel Heinze |url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=201964/profile.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120730061817/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=201964/profile.html |archive-date=2012 թ․ հուլիսի 30 |access-date=2012 թ․ փետրվարի 26 |publisher=FIFA}}</ref>։ Հայնցեի հայրը գերմանացի է, իսկ մայրը իտալուհի, այդ պատճառով նա ունի [[Իտալիա]]յի, [[Գերմանիա]]յի և [[Արգենտինա]]յի քաղաքացիություն, տիրապետում է [[իսպաներեն]]ին, [[անգլերեն]]ին, [[գերմաներեն]]ին, [[իտալերեն]]ին։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.asroma.it/it/team/gabriel-ivan-heinze/ Անհատական պրոֆիլը Ռոմայի պաշտոնական կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{Ռոմայի կազմ}} {{DEFAULTSORT:Հայնցե, Գաբրիել}} [[Կատեգորիա:1978 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2004 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռոմայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սպորտինգ Լիսաբոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] qrcre5lmwx6m9c2t8473wz89tqqzlaq 0 90867 10715970 9619915 2026-03-28T04:53:22Z Armineaghayan 25187 10715970 wikitext text/x-wiki {{անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Անտոնիո Կոնտե | պատկեր = [[Պատկեր:Antonio Conte Dubai 2012.jpg|220px]] | դիրք = [[Մարզիչ (ֆուտբոլ)|Մարզիչ]] | ծննդյան քաղաք =[[Լեչե]] | ծննդյան երկիր =[[Իտալիա]] | հասակ = 1.78 մ | ներկա ակումբ = {{ֆուտբոլ2|Իտալիա}} (մարզիչ) | խաղ(գոլ) = 89(1)<br/>419(44) | տարի = [[1985]]–[[1991]]<br/>[[1991]]–[[2004]] | ակումբ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Լեչե]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Յուվենտուս]] | մարզչական տարի = [[2006]]–[[2007]]<br/>[[2007]]–[[2009]]<br/>[[2009]]–[[2010]]<br/>[[2010]]–[[2011]]<br/>[[2011]]–[[2014]]<br/>[[2014]]- | մարզչական ակումբ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Արեզո]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Բարի]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Ատալանտա]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Սինա]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Յուվենտուս]]<br/>{{ֆուտբոլ2|Իտալիա}} | ազգային թիմ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 20(2) | ազգային տարի = [[1994]]—[[2000]] }} '''Անտոնիո Կոնտե''' ({{lang-it|Antonio Conte}}, {{ԱԾ}}), իտալացի [[ֆուտբոլ]]իստ, ֆուտբոլային կարիերան ավարտելուց հետո դարձել է մարզիչ։ Ներկայումս մարզում է [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիայի հավաքականը]]։ == Նվաճումներ == '''Որպես խաղացող՝ ''' ; {{դրոշ|Իտալիա}} '''[[Յուվենտուս]]''' * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների Լիգայի]] հաղթող 1995/96։ * [[ՈՒԵՖԱ գավաթ|ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի]] հաղթող 1992/93։ * [[Սերիա A (Իտալիա)|Իտալիայի չեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;1994/95, 1996/97, 1997/98, 2001/02, 2002/03։ * [[Իտալիայի գավաթ]]ի հաղթող 1994/95։ * [[Իտալիայի Սուպեր գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;1995, 1997, 2002, 2003 թ.։ * [[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;1995/96։ * [[Միջմայրցամաքային գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;1996 թ.։ {{դրոշ|Իտալիա}} '''[[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիայի հավաքականում]]''' * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;1994։ * [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն|Եվրոպայի առաջնության փոխչեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;2000։ '''Որպես մարզիչ՝ ''' ; {{դրոշ|Իտալիա}} '''[[Յուվենտուս]]''' * [[Սերիա A (Իտալիա)|Իտալիայի չեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;2011/12, 2012/13, 2013/14։ * [[Իտալիայի գավաթ]]ի փոխչեմպիոն&nbsp;-&nbsp;2011/12։ * [[Իտալիայի Սուպեր գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;2012, 2013։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ֆուտբոլիստ-անավարտ | հոդված = [[իտալիա|իտալացի]] [[ֆուտբոլ]]ային գործիչի մասին | image = Flag of Italy.svg }} {{DEFAULTSORT:Կոնտե, Անտոնիո}} [[Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուս ՖԱ մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] h7qh4bgtcc59io7c0yx6e5yt0oa224z 10715971 10715970 2026-03-28T04:55:17Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Լեչեի ֆուտբոլիստներ]] 10715971 wikitext text/x-wiki {{անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Անտոնիո Կոնտե | պատկեր = [[Պատկեր:Antonio Conte Dubai 2012.jpg|220px]] | դիրք = [[Մարզիչ (ֆուտբոլ)|Մարզիչ]] | ծննդյան քաղաք =[[Լեչե]] | ծննդյան երկիր =[[Իտալիա]] | հասակ = 1.78 մ | ներկա ակումբ = {{ֆուտբոլ2|Իտալիա}} (մարզիչ) | խաղ(գոլ) = 89(1)<br/>419(44) | տարի = [[1985]]–[[1991]]<br/>[[1991]]–[[2004]] | ակումբ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Լեչե]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Յուվենտուս]] | մարզչական տարի = [[2006]]–[[2007]]<br/>[[2007]]–[[2009]]<br/>[[2009]]–[[2010]]<br/>[[2010]]–[[2011]]<br/>[[2011]]–[[2014]]<br/>[[2014]]- | մարզչական ակումբ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Արեզո]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Բարի]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Ատալանտա]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Սինա]]<br/>{{դրոշ|Իտալիա}} [[Յուվենտուս]]<br/>{{ֆուտբոլ2|Իտալիա}} | ազգային թիմ = {{դրոշ|Իտալիա}} [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 20(2) | ազգային տարի = [[1994]]—[[2000]] }} '''Անտոնիո Կոնտե''' ({{lang-it|Antonio Conte}}, {{ԱԾ}}), իտալացի [[ֆուտբոլ]]իստ, ֆուտբոլային կարիերան ավարտելուց հետո դարձել է մարզիչ։ Ներկայումս մարզում է [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիայի հավաքականը]]։ == Նվաճումներ == '''Որպես խաղացող՝ ''' ; {{դրոշ|Իտալիա}} '''[[Յուվենտուս]]''' * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների Լիգայի]] հաղթող 1995/96։ * [[ՈՒԵՖԱ գավաթ|ՈՒԵՖԱ-ի գավաթի]] հաղթող 1992/93։ * [[Սերիա A (Իտալիա)|Իտալիայի չեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;1994/95, 1996/97, 1997/98, 2001/02, 2002/03։ * [[Իտալիայի գավաթ]]ի հաղթող 1994/95։ * [[Իտալիայի Սուպեր գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;1995, 1997, 2002, 2003 թ.։ * [[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;1995/96։ * [[Միջմայրցամաքային գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;1996 թ.։ {{դրոշ|Իտալիա}} '''[[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիայի հավաքականում]]''' * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;1994։ * [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն|Եվրոպայի առաջնության փոխչեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;2000։ '''Որպես մարզիչ՝ ''' ; {{դրոշ|Իտալիա}} '''[[Յուվենտուս]]''' * [[Սերիա A (Իտալիա)|Իտալիայի չեմպիոն]]&nbsp;-&nbsp;2011/12, 2012/13, 2013/14։ * [[Իտալիայի գավաթ]]ի փոխչեմպիոն&nbsp;-&nbsp;2011/12։ * [[Իտալիայի Սուպեր գավաթ]]ի հաղթող&nbsp;-&nbsp;2012, 2013։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ֆուտբոլիստ-անավարտ | հոդված = [[իտալիա|իտալացի]] [[ֆուտբոլ]]ային գործիչի մասին | image = Flag of Italy.svg }} {{DEFAULTSORT:Կոնտե, Անտոնիո}} [[Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Իտալացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուս ՖԱ մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Լեչեի ֆուտբոլիստներ]] 4aw69i1hro1chv8fc8wxdcecfm047d0 0 93762 10715821 10658928 2026-03-27T14:22:45Z DrStal 116987 10715821 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաշոու | անվանում = Վիտամին Ակումբ | բնօրինակ անվանում = | պատկեր =Վիտամին ակումբ.png | նկարագրություն = | նաև հայտնի է որպես = | ժանր = ստենդ–ափ, նմանակումներ, ակումբային հումոր | ձևաչափ = [[Հումոր]]ային,<br />[[Սթենդափ (ժանր)|Սթենդապ]] | ստեղծող = | զարգացնող = | սցենարիստ = Ռոբերտ Մարտիրոսյան<br />Կարեն Սահակյան<br />Վաչե Թովմասյան | ռեժիսոր = | գեղարվեստական ռեժիսոր =Ռոբերտ Մարտիրոսյան | ներկայացնող = | դերերում = Արման Խաչատրյան<br />[[Գարիկ Պապոյան]]<br />[[Արամ Mp3|Արամ Սարգսյան]]<br />Վաչե Թովմասյան<br />Կարեն Սահակյան<br />Տիգրան Գևորգյան | ժյուրի = | ձայներ = | պատմող = | թեմայի երաժշտության երգահան = | սկզբի երաժշտություն = [[Արամ Mp3]] - «Վիտամին ակումբ» | վերջի երաժշտություն =[[Արամ Mp3]] - «Վիտամին ակումբ» ինստրումենտալ | երգահան = | արտադրող երկիր = {{Դրոշ|ՀՀ}} [[Հայաստան]] | լեզու = [[հայերեն]] | սեզոնների քանակ = | սերիաների քանակ =199 | էպիզոդների քանակ = | էպիզոդների ցանկ = | կատարողական_բեմադրող = | բեմադրող = | խմբագիր = | վայր =[[Երևան]] | կինեմատոգրաֆիա = | տեսախցիկ = բազմախցիկ | տևողություն = 40 րոպե | արտադրող ընկերություն =«ՎԻ–ԼԻՏ» ՍՊԸ | ներկայացուցիչ = | ալիք = [[Շանթ հեռուստատեսություն|Շանթ TV]] (2010-2015) | պատկերի ձևաչափ = 576p50 (SDTV)<br> 1080p (HDTV) - [[2013]] թ․-ից | ձայնային ձևաչափ = 48 kHz | առաջին ցուցադրում = | առաջին եթեր = [[2010]] թվականի օգոստոսի 13 | վերջին եթեր = [[2015]] թվականի մարտի 28 | կարգավիճակ = ավարտված | նախորդ =[[32 ատամ]] | հաջորդ =[[Women's Club]] | կապված = ''[[32 ատամ]]''<br />''[[Comedy Club]]'' | կայք = http://www.vtv.am |տեսակ=հումորային հեռուստահաղորդում|ընկերություն=«ՎԻ–ԼԻՏ» ՍՊԸ (2010-2015)}} '''«Վիտամին ակումբ»''', հայկական [[Սթենդ ափ կատակերգություն|սթենդ ապ]] ժանրի [[հումոր]]ային հեռուստահաղորդում, որը ցուցադրվել է [[Շանթ հեռուստատեսություն|«Շանթ» հեռուստաընկերությամբ]] 2010-2015 թվականներին։ == Պատմություն == Առաջին անգամ եթեր է հեռարձակվել [[2010]] թվականի օգոստոսին, երբ հումորիստների մեծ մասը լքեցին «[[32 ատամ]]» ակումբը, և ձևավորեցին նորաստեղծ «Վիտամին ակումբ»–ը։ 2010 թվականի հունիսի ասուլիսում նրանք հայտնեցին նոր հաղորդման ստեղծման և «32 ատամ»–ից անջատվելու մասին։<ref>{{Cite web |last=Mediamax |title=“32 ատամ” |url=https://bravo.am/news/32-%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4 |access-date=2026-03-27 |website=Bravo.am |language=am}}</ref> Ակումբի պատմությունը, ըստ իրենց առաջին թողարկման առաջացել է ընդհանուր ժողովից, որտեղ էլ որոշվել է հաղորդման անվանումը, պատկերանշանը և այլն։<ref>{{Citation |last=VTV |title=Vitamin Club 01 - Ինչպես առաջացավ Վիտամինը |date=2011 թ․ ապրիլի 26 |url=https://www.youtube.com/watch?v=NRWrfj7Xl3M |access-date=2024 թ․ դեկտեմբերի 25 |url-status=live}}</ref> Որոշ սպեկուլյացիաներ էին արվել այդ թեմայով տարիներ անց․ այդպես, համաձայն «Իրականում.am» լրատվական կայքի, նոր նախագծի գաղափարը առաջացել էր «32 ատամ»–ում որոշ հումորիստների համար անհարմար պայմանների, [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային հեռուստաընկերության]], [[Նոր ալիք (Հայաստան)|Նոր ալիք հեռուստաընկերության]] և [[Արմենիա հեռուստաընկերություն|Արմենիա հեռուստաընկերության]] կողմից մերժման և [[Փառամոլություն|փառամոլության]] արդյունքում<ref>{{Cite web |title=«32 Ատամ Ակումբի տրոհման իրական պատմությունը», Կարեն Բաբաջանյանը, Գարիկ Պապոյանը, մյուսները և… սատանան (Web Archive) |url=http://irakanum.com/%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF-%D5%BA%D5%A1%D5%BA%D5%B8%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%B4%D5%B5%D5%B8/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920032149/http://irakanum.com/%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF-%D5%BA%D5%A1%D5%BA%D5%B8%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%B4%D5%B5%D5%B8/ |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 20 |accessdate=[[2013]] թ․ սեպտեմբերի 18, [[2013]] թ․ սեպտեմբերի 20–ի պահպանում |website=Irakanum.com}}</ref>։ == Կառուցվածք == Շոուն իր մեջ պարունակում էր «32 ատամ»–ին բնորոշ ձևաչափ․ շփում հյուրերի հետ, տարատեսակ հաղորդումներ և վերջում մեծ համարի ներկայացում, որը կարող էր լինել սիրված կերպարի, հայտնի անձնավորությունների կամ հեռուստահաղորդումների նմանակում։ == Հաղորդումներ == Հիմնականում թողարկումներում երևում էին հետևյալ հաղորդումները․ * '''Մուլտիվիտամիններ''', որտեղ ներկայացվում են մանրապատումներ տարատեսակ իրավիճակներ ընտանիքի, փողոցի և այլ դեպքերի մասին։ Առաջ նաև կային Վիդեովիտամիններ, որտեղ մանրապատումները նկարահանված էին նախապես և ցուցադրվում էին էկրանին։ * '''Չարենց'''։ Այնտեղ Չարենցը (Կարեն Սահակյան) գալիս էր բեմ, և կատակներ անում կենցաղի որոշակի տարրերի մասին։ * '''Բողոքողներ'''․ այնտեղ [[Գարիկ Պապոյան|Գարիկը]] և [[Վաչե Թովմասյան|Վաչեն]] իրար դեմ դիմաց բողոքում էին իրենց կենցաղից և կատարվող երևույթներից, և մրցում թե ում մոտ էր այն ավելի վատ։ * Հայտարարությունների և նկարների մասին, որտեղ [[Գոռ Բարսեղյան]]ը ներկայացվում էր տարատեսակ լուսանկարներ [[Համացանց]]ից և հայտարարություններ կամ վահանակներ, փակցրած [[Երևան]]ում և այլ վայրերում։ === Կերպարներ === Վիտամին ակումբում եղել են բազմապիսի համարներ, որոնցից որոշակի կերպարներ սիրվել են հեռուստադիտողի կողմից և հաճախ երևացել թողարկումներում։ {| class="wikitable" |+ !Անվանում !Մարմնավորող(ներ) !Նկարագրություն |- |'''Եկատերինա''' |[[Գարիկ Պապոյան]] |Գանգրահեր, աֆրո մազերով աղջիկ է, որը չի կարողանում վարժ խոսել [[ռուսերեն]], և առանձնանում էր իր միամտությամբ ու օպտիմիզմով։ Միշտ գալիս է [[Արսեն Գրիգորյան (երգիչ, 1978)|Արսեն Գրիգորյանի]] «Ապրիր միշտ պարզ» երգի ներքո։ |- |'''Դրախտի ալվան''' |[[Գարիկ Պապոյան]] |Հայտնվում է Չարենցի հետ դուետում, և միշտ գալիս է [[Արամ Ասատրյան]]ի «Դրախտի ալվան ծաղիկ» երգի տակ։ Հիմնականում նրանից դժգոհ է գործատուն և վերջում միշտ հեռացնում է իրեն աշխատանքից։ Բարևելիս միշտ շփոթում է դիմացինի պաշտոնը։ |- |'''Ամենից ամենա մարդը''' |[[Վաչե Թովմասյան]] |Ամենից ամենա որակով զարգացած անձը գալիս է հարցազրույցի և պատմում իր մասին։ Ամենամազոխիստ անձնավորության դերը Վաչեյի փոխարեն բացառության կարգով կատարել է [[Արամ MP3]]-ն։ |- |'''Տատ ու թոռ''' |[[Վաչե Թովմասյան]] (տատ) [[Արմուշ]] (թոռ Վազգեն) |Վազգենը փորձում է կապնվել տարատեսակ աղջիկների հետ, սակայն նրան միշտ խոչընդոտում է իր տատը, պարբերաբար կատակելով և փչացնելով փորձերը։ Նաև լինում է երբ նրանք գտնվում են տարբեր իրավիճակներում։ |- |'''Ծկուլ / Ճոճոլ''' |[[Գարիկ Պապոյան]] |«Օ՜, կտա՜վ, կտա՜վ» եռամսյակը մեկ դուրս եկացող հաղորդմանը հրավիրվող միակ հյուր նկարիչը ցուցադրում է իր նկարած կտավները, որոնք սովորաբար իրենց մեջ արժեք չեն կրում, սակայն դա ներկայացնում է որպես արվեստ։ |} === Նմանակումներ === Հաղորդումներում շատ հաճախ են եղել [[Պարոդիա|նմանակումներ]] տարատեսակ հեռուստահաղորդումների, հայտնի անձնավորությունների և տարբեր խավի ներկայացուցիչների վրա։ Ամենահայտնիները եղել են [[Հայկական երկրորդ հեռուստաալիք|Հ2]]–ի «Լրաբեր», «ՄագԱվտո», «Չէին սպասում», «Քաղցած չէին սպասում», [[Շանթ ՀԸ|Շանթի]] «[[Հայ Սուպերսթար|Հայ սուպերսթար]]», «X Ֆակտոր», «Իմ անունն է», «Առավոտը Շանթում», «[[Աշխարհի հայերը]]», «Ավտոշքերթ» հաղորդումների, ինչպես նաև [[Միշո]]յի, Ջուսի, [[Գոռ Վարդանյան (դերասան)|Գոռ Վարդանյանի]], Երվանդ Ղարիբյանի, [[Արտյոմ Երկանյան]]ի և այլ անձանց նանակումները։ == Մասնակիցներ == Ակումբի «ամենաերկարակյաց» անդամներն էին համարվում նախկին երեսուներկուսցիներ Արման Խաչատրյանը (Արմուշ) [[Գարիկ Պապոյան]]ը, [[Արամ Mp3|Արամ Սարգսյան]]ը (Արամ MP3), [[Վաչե Թովմասյան]]ը, Կարեն Սահակյանը (Չարենց) և Տիգրան Գևորգյանը (Տիկո)։ * [[Գարիկ Պապոյան]] * [[Վաչե Թովմասյան]] * [[Արամ MP3|Արամ MP3 (Սարգսյան)]] * [[Արմուշ|Արմուշ (Արման Խաչատրյան)]] * Կարեն Սահակյան * Տիգրան Գևորգյան === Նորեկներ === [[2010]] թվականին կարճ ժամանակով որոշակի անձնավորություններ նույնպես մասնակցել են ակումբին, սակայն ինչ–ինչ պատճառներով հեռացել են այդտեղից։ [[2011]]–ից «32 ատամ» ակումբից նոր մարդիկ սկսեցին մասնակցել Վիտամին–ում, որոնցից որոշները հետագայում հիմնական դերեր ստանձնեցին «Women's Club» նախագծում։ Այդ մարդկանց թվում են ՝ * Պոնչը * Գրիգ Գևորգյանը * Բոնին (Վահե Բեգլարյան) * Մհեր Մխիթարյանը * Վան Խաչատրյանը և ուրիշներ։ == Women's Club == «Վիտամին ակումբ»–ի ավարտից հետո, [[2018]] թ․ հոկտեմբերի 13-ին եթեր դուրս եկավ «Women's Club» նախագիծը, որը հիմնված է «[[Comedy Woman]]» նախագծի վրա։ Այն իր նախորդից տարբերվում է նրանով, որ հիմնական դերերում կին դերասանուհիներ և հումորիստներ են և «Վիտամին»–ի նորեկները։ Այն մինչ օրս եթերում է, և պահում է բավականին բարձր վարկանիշներ դիտելիության առումով, սակայն 197–րդ թողարկումից սկսած (2023թ․ դեկտեմբեր) հաղորդումը տեղափոխվել է «Շանթ» հեռուստաընկերության տաղավարից «Վիվալդի Հոլ» և թողարկվում է բացառապես [https://youtube.com/user/VitaminClub/videos Vitamin Production-ի YouTube-յան ալիքով]։ Նախագծի հիմնական մասնակիցներն են․ * [[Զառա Սահակյան|Զառա (Զարուհի Սահակյան)]] * [[Թամարա Պետրոսյան|Տոմա (Թամարա Պետրոսյան)]] * [[Անահիտ Կիրակոսյան]] (մինչև 2019թ․) * [[Լիլի Մորտո]] * [[Սոնա Մաթևոսյան]] * [[Մարիա Մատվեևա|Մարիա (Մաշա) Մատվեևա։]] * [[Լուիզա Ներսիսյան]] * [[Արենա Զեյնալյան]] (2019–2020թ․) * [[Սիրուն Մինաս]] (2019–2020թթ․) * [[Պոնչ (հումորիստ)|Պոնչ (Տարոն Իսպիրյան)]] * [[Վահե Զիրոյան]] * [[Գրիգ Գևորգյան]] (մինչև 2020թ․) * [[Գոռ Բարսեղյան]] (մինչև 2022թ․) * [[Կարեն Սահակյան|Չարենց (Կարեն Սահակյան)]] * [[Բոնի (Վահե Բեգլարյան)]] (2022թ․–ից) 22-րդ թողարկման համարներից մեկին մասնակցել է [[Արմուշ]]ը, իսկ 57-րդ թողարկման համարներից մեկում ՝ [[Մհեր Մխիթարյան]]ը։ 198–րդ հաղորդմանից սկսած աղջիկներին է միանում արհեստական ինտելեկտով ռոբոտ, որը հայտնվում է նախագծի սկզբում։ == Արտաքին հղումներ == * [http://www.vtv.am/ Պաշտոնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121016040700/http://vtv.am/ |date=2012-10-16 }} * [http://www.shanttv.com/am/programs/vitamin-club/ Էջը «Շանթ» հեռուստաընկերության պաշտոնական կայքում] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:2010 հեռուստասերիալներ]] [[Կատեգորիա:2010-ականների հայկական հեռուստասերիալներ]] [[Կատեգորիա:Հայկական հեռուստահաղորդումներ]] [[Կատեգորիա:Շանթ հեռուստաընկերության նախագծեր]] oa8qghyk6evp0gf5eaufv506cvae1a6 0 161103 10716113 10669053 2026-03-28T10:53:42Z POitor 107559 10716113 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն |colorcode = {{ՀՅԴ/մետա/գույն}} |պատկերանիշ = Armenian Revolutionary Federation Flag.gif |նկարագրում = ՀՅԴ դրոշ |թերթ = Ամսագիր «[[Դրօշակ]]» <br />Հեռուստաալիք <br />«[[Երկիր Մեդիա]]» |ազգային = [[Հայաստան դաշինք]] <small>(Հայաստանում)</small><br />[[Մարտի 8-ի դաշինք]] <small>(Լիբանանում)</small> |միջազգային = [[Սոցիալիստական Ինտերնացիոնալ]] |աթոռներ1_վերնագիր = Հայաստանի Ազգային ժողով |աթոռներ1 = {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն/աթոռներ|16|107|hex=#AA0000}} |աթոռներ2_վերնագիր = [[Լիբանանի խորհրդարան]] |աթոռներ2 = {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն/աթոռներ|3|128|hex=#AA0000}} |աթոռներ3_վերնագիր = [[ԼՂՀ Ազգային ժողով]] |աթոռներ3 = {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն/աթոռներ|3|33|hex=#AA0000}} |առաջնորդ=[[Արմեն Ռուստամյան]] |գույներ={{colorbox|#FF0000|border=darkgray}} կարմիր և {{colorbox|#FFD700|border=darkgray}} դեղին}} '''Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն'''{{Efn|դասական ուղղագրությամբ՝ '''Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիուն''', ժամանակակից ուղղագրությամբ՝ '''Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն'''}} (կրճատ՝ '''ՀՅԴ'''{{Efn|ժամանակակից ուղղագրությամբ՝ '''ՀՀԴ'''}}), հայ ազգային սոցիալիստական կուսակցություն<ref>[https://web.archive.org/web/20140907021022/http://www.pecob.eu/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/EN/IDPagina/1808 «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն».] Պորտալ Կենտրոնական և Արևելյան Բալկանյան Եվրոպայում. Բոլոնիայի, Իտալիա։ Բոլոնիայի համալսարան. Արխիվացված օրիգինալից 7 սեպտեմբերի 2014 Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, որը Ազգայնական-սոցիալիստական կուսակցություն է։</ref>։ Հիմնադրվել է [[1890]] թվականին [[Թիֆլիս]]ում [[Քրիստափոր Միքայելյան]]ի, [[Սիմոն Զավարյան]]ի և [[Ստեփան Զորյան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զորյանի]] կողմից<ref>[http://www.littlearmenia.com/html/history/detail.asp?id=217 «Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն Հիմնադրվել, Հայ պատմության ժամանակացույցը»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180709155231/http://www.littlearmenia.com/html/history/detail.asp?id=217 |date=2018-07-09 }} Վերցված է 2006-12-25.</ref>։ Կուսակցությունը գործում է [[Հայաստան]]ում, [[Արցախ]]ում և [[հայկական սփյուռք|սփյուռքի]] ավելի քան 40 երկրներում։ Ներկայացված է [[Հայաստան]]ի, [[Արցախ]]ի, [[Վրաստան]]ի, [[Կիպրոս]]ի, [[Լիբանան]]ի, [[Իրան]]ի, [[Սիրիա]]յի խորհրդարաններում ([[Հայաստան]]ում, [[Արցախ]]ում և [[Լիբանան]]ում խմբակցության մակարդակով<ref>[https://web.archive.org/web/20070629155631/http://www.unhcr.org/home/RSDCOI/456567564.pdf «Կուսակցությունը զբաղեցնում է 2 տեղ Լիբանանի Ազգային ժողովում»:] Արխիվացված օրիգինալից հունիսի 29-ին, 2007 թ. Վերցված է 2006-12-30.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061003204736/http://www.bhhrg.org/CountryReport.asp?ChapterID=768&CountryID=2&ReportID=249&keyword= «ՀՅԴ-ն կուսակցությունների միջեւ մասնակցում ԼՂՀ նախագահական ընտրությունների»:] Արխիվացված օրիգինալից հոկտեմբերի 3-ին, 2006 թ. Վերցված է 2007-01-03.</ref>)։ == Պատմություն == === Ձևավորում === Ստեղծվել է [[1890]] թվականի [[հուլիս]]-[[օգոստոս]]ին [[Թիֆլիս]]ում. [[Հայ ազգային քաղաքական կազմակերպություններ և կուսակցություններ|ազգային երրորդ կուսակցությունն է]]։ Հիմնադիրները և առաջին ղեկավարներն էին [[Քրիստափոր Միքայելյան]]ը, [[Սիմոն Զավարյան]]ը և [[Ստեփան Զորյան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զորյանը]] (Ռոստոմ)։ 1890 թվականի [[սեպտեմբեր]]ին հրապարակված ՀՅԴ մանիֆեստում նշված է, որ նոր ստեղծված կուսակցության նպատակն է համախմբել [[հայ]] ժողովրդի ուժերը, ձեռք բերել քաղաքական և տնտեսական ազատություն [[Արևմտյան Հայաստան]]ի համար։ Այն արտահայտվել է ՀՅԴ առաջին ծրագրում, որն ընդունվել է [[1892]] թվականին կուսակցության առաջին ընդհանուր ժողովում (հրապարակվել է կուսակցության «[[Դրոշակ (թերթ)|Դրոշակ]]» պաշտոնաթերթում, [[1894]] թվականին)։ [[Պատկեր:Founders of the Armenian Revolutionary Federation Stepan Zorian, Christapor Mikaelian, Simon Zavarian.jpg|մինի|300px|ՀՅԴ-ի հիմնադիրները` [[Ստեփան Զորյան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զորյան]], [[Քրիստափոր Միքայելյան]] և [[Սիմոն Զավարյան]]]] === Դիրքերի ամրապնդում === ՀՅԴ առաջին ընդհանուր ժողովը, հաշվի առնելով հայ իրականության առանձնահատկությունը՝ [[հայ]] բնակչության սփռվածությունը՝ կուսակցության կազմակերպական կառուցվածքում որդեգրեց ապակենտրոնացման սկզբունքը։ Կարճ ժամանակում կուսակցության կազմակերպություններ ստեղծվեցին [[Արևելյան Հայաստան]]ում՝ [[Ալեքսանդրապոլ]], [[Կարս]], [[Երևան]], [[Արցախ]] [[Գանձակ]], [[Անդրկովկաս]]ի հայաշատ քաղաքներում՝ ([[Թիֆլիս]], [[Բաքու]]), [[Հյուսիսային Կովկաս]]ում ([[Նոր Նախիջևան]]), [[Արևմտյան Հայաստան]]ում՝ [[Մուշ]], [[Սասուն]], [[Վան]], [[Կիլիկիա]]յում, [[Կ. Պոլիս|Կոստանդնուպոլսում]], [[Իզմիր]]ում, [[Եգիպտոս]]ում, [[Եվրոպա]]յում, [[Ամերիկա]]յում։ === Օսմանյան Կայսրություն === ==== Մինչև երիտթուրքական հեղափոխություն ==== {{Հիմնական հոդված|Երիտթուրքեր}}ՀՅԴ-ն մեծ կարևորություն էր տալիս [[Հայկական հարց]]ի լուծման գործում արևմտյան տերությունների դերին։ «[[Դրոշակ (թերթ)|Դրոշակ]]ի» շուրջը համախմբված գործիչները կապ հաստատեցին եվրոպական երկրների քաղաքական ու հասարակական շրջանների հետ՝ հույս ունենալով եվրոպական տերությունների միջամտությամբ վերաբացել և ապա լուծել [[Հայկական հարց]]ը։ [[20-րդ դար]]ի սկզբին գլխավորեց [[Անդրկովկաս]]ում [[հայ]] ժողովրդի հուժկու ընդվզումը ցարական կառավարության քաղաքականության դեմ, հատկապես [[ՀԱԵ|հայ եկեղեցու]] ունեցվածքի բռնագրավման մասին [[1903]] օրենքի կապակցությամբ։ [[1905]]-[[1906]]-ին Անդրկովկասում հրահրված [[հայ-թաթարական ընդհարումներ]]ի ժամանակ ՀՅԴ-ն շատ վայրերում գլխավորեց հայ բնակչության ինքնապաշտպանությունը, իրագործեց զինված գործողություններ անընդունելի ցարական իշխանավորների նկատմամբ։ Ցարական կառավարությունը դատական գործ («Դաշնակցության գործ») հարուցեց ՀՅԴ-ի դեմ, բանտարկեց կուսակցության շատ ակտիվ անդամների։[[Պատկեր:Armenian Fedayees 1890-1896.jpg|մինի|300px|աջից|[[Հայդուկ|Ֆիդայիներ]], ովքեր կռվում էին ՀՅԴ-ի դրոշի տակ:]] ==== Երիտթուրքական հեղափոխությունից հետո ==== {{Հիմնական հոդված|Երիտթուրքեր}}[[Ռուսական կայսրություն]]ում գործող կուսակցություններից իր գաղափարախոսությամբ և գործելակերպով ՀՅԴ-ն մոտ էր [[էսէռներ]]ին (2-րդ [[Պետական դումա]]յում դաշնակցականներն ու էսէռները կազմում էին ընդհանուր ֆրակցիա)։ [[1907]] թվականին ՀՅԴ մտավ (էսէռների երաշխավորությամբ) 2-րդ ինտերնացիոնալի մեջ։ Ռուսաստանում ծավալված հեղափոխական դեպքերի ազդեցության ներքո ՀՅԴ վերանայել է իր ծրագիրը ([[1907]]), հստակեցրել նրա սոցիալիստական դրույթները։ [[19-րդ դար]]ի վերջին - [[20-րդ դար]]ի սկզբին ՀՅԴ-ն կապ հաստատեց [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] հակասուլթանական որոշ ուժերի, մասնավորապես [[երիտթուրքեր]]ի հետ։ ՀՅԴ ներկայացուցիչները մասնակցեցին երիտթուրքերի [[1903]] և 1907 թվականների համաժողովներին։ Հայ հասարա-քաղաքական որոշ շրջաններ քննադատեցին այս գործելակերպը։ Իրականում այն կրում էր սոսկ տակտիկական բնույթ{{փաստ}} և ուղղված էր [[Աբդուլ Համիդ Բ]]-ի վարչակարգի դեմ։ [[1908]] թվականի հեղաշրջումից հետո, երբ իշխանության գլուխ անցան երիտթուրքերը, դաշնակցականներից նույնիսկ ընտրվեցին սահմանադրական [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] խորհրդարանի անդամներ։ Սակայն շուտով [[Կիլիկիա]]յում տեղի ունեցած դեպքերը, [[1909]] թվականի [[Ադանայի կոտորած]]ը ցույց տվեցին, որ երիտթուրքերը դահիճ սուլթանների արժանի հետնորդներն են։ [[1912]] թվականին ՀՅԴ Արևմտյան բյուրոն հայտարարեց նրանց հետ վերջնական խզման մասին, մերժեց նաև երիտթուրքերի առաջարկը գալիք պատերազմում [[Ռուսաստան]]ի դեմ համագործակցելու վերաբերյալ։ === Առաջին համաշխարհային պատերազմ === {{Հիմնական հոդված|Առաջին համաշխարհային պատերազմ}}[[Պատկեր:Aram Manoogian.gif|մինի|Հայտնի դաշնակցական [[Արամ Մանուկյան (ՀՅԴ)|Արամ Մանուկյան]]ը:]] [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ի տարիներին ՀՅԴ-ն ակտիվորեն մասնակցեց հայկական կամավորական շարժման կազմակերպմանը, բազմաթիվ դաշնակցականներ զինվորագրվեցին, մարտական գործողությունները հմտորեն ղեկավարեցին [[Անդրանիկ Օզանյան]]ը, [[Դրաստամատ Կանայան]]ը (Դրո), [[Համազասպ Սրվանձտյան]]ը, [[Վարդան Մեհրաբյան]]ը, Արշակ Գաֆավյանը և ՀՅԴ մարտական դպրոցն անցած այլ գործիչներ։ [[Մեծ Եղեռն]]ի ժամանակ շատերը մասնակցեցին [[հայ]] բնակչության ինքնապաշտպանական մարտերին [[Արևմտյան Հայաստան]]ում և [[Կիլիկիա]]յում, շատերն էլ ցեղասպանության զոհ դարձան։ Պատերազմի ժամանակ և հատկապես Ռուսաստանում [[1917]] թվականի [[Փետրվարյան հեղափոխություն]]ից հետո ՀՅԴ գործունեության հիմնական ասպարեզը վերստին [[Անդրկովկաս]]ն էր։ Աջակցելով Ռուսաստանի Ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությանը՝ դաշնակցությունը մասնակցեց Անդրկովկասում ստեղծված բանվորների, զինվորների և գյուղացիների խորհուրդների գործունեությանը․ նա ազդեցիկ դիրք ուներ Հայոց ազգային խորհրդում և նրա մասնաճյուղերում։ [[1917]]-ի [[Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական Հեղափոխություն]]ից հետո ՀՅԴ մասնակցեց Անդրկովկասում իշխանության նոր մարմինների՝ Անդրկովկասյան կոմիսարիատի, ապա՝ [[Անդրկովկասյան սեյմ]]ի ստեղծմանը, երկրամասը Խորհրդային Ռուսաստանից անջատելուն և ինքնուրույն Անդրկովկասյան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետության (ԱԴՖՀ) կազմավորմանը։ Ներքին տարաձայնությունների և արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցության հետևանքով ԱԴՖՀ շուտով ([[1918]]-ի [[մայիսի 26]]) տրոհվեց, կազմավորվեցին [[Վրաստան]]ի ([[մայիսի 26]]), [[Ադրբեջան]]ի (մայիսի 27), [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն|Հայաստանի]] ([[մայիսի 28]]) ինքնուրույն հանրապետությունները։ === Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն === {{Հիմնական հոդված|Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն}}[[Պատկեր:The Cabinet of the Armenian Republic.png|մինի|350px|[[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն|Հայաստանի Առաջին Հանրապետության]] երկրորդ կաբինետի անդամները, 1919 թվական: Նստած են՝ Ա. Սահակյան, [[Ալեքսանդր Խատիսյան]], գեներալ [[Քրիստափոր Արարատյան]]: Կանգնած են՝ [[Նիկոլ Աղբալյան]], Ա. Գյուլխանդանյան, Ս. Արարատյան:]] [[Հայաստանի Հանրապետություն (1918-1920)|Հայաստանի Հանրապետությունում]] հաստատվեց բազմակուսակցական համակարգ։ ՀՅԴ-ն նորաստեղծ պետության առաջատար քաղաքական ուժն էր. նրա ներկայացուցիչները՝ [[Հովհաննես Քաջազնունի]]ն, [[Ալեքսանդր Խատիսյան]]ը, [[Համո Օհանջանյան]]ը, [[Սիմոն Վրացյան]]ը, հաջորդաբար գլխավորեցին հանրապետության կառավարությունը։ [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ում [[Գերմանիա]]յի և նրա դաշնակիցների պարտությունը նոր իրադրություն ստեղծեց, ինչը փորձեց օգտագործել Հայաստանի կառավարությունը՝ կողմնորոշվելով դեպի արևմտյան տերությունները։ 1918-1919 թվականի ընթացքում Հայաստանի Հանրապետության տարածքը նշանակալիորեն ընդարձակվեց։ Թուրքական զորքերի հեռացումից հետո Հայաստանին վերադարձվեցին [[Ալեքսանդրապոլի գավառ]]ը՝ Շիրակն ու Լոռու հարավային մասը, [[Կարսի մարզ]]ը, [[Սուրմալուի գավառ|Սուրմալուի]], [[Շարուր-Դարալագյազի գավառ|Շարուր-Դարալագյազի]] և [[Նախիջևանի գավառ|Նախիջևանի]] գավառները և վերականգնվեցին 1914 թվականի սահմանները։ 1919 թվականի մայիսի 28-ին կառավարությունը Հայաստանը հռչակեց «միացյալ և անկախ հանրապետություն»՝ դրանով հաստատելով հայ ժողովրդի պահանջատիրությունը [[Արևմտյան Հայաստան]]ի նկատմամբ։ Հանրապետության ներքին ու արտաքին ծանր վիճակը հնարավորություն չտվեց զարգացնել ստեղծարար աշխատանքը, հաղթահարել երկրում մոլեգնող սովը, անիշխանականության դրսևորումները։ Դրությունն ավելի էր բարդանում դրսից՝ [[Թուրքիա]]յի և [[Ադրբեջան]]ի կողմից հրահրվող թուրք-մուսուլման բնակչության խռովություններով։ 1920 թվականին իրադրությունը հանրապետությունում խիստ վատացավ։ Ակնհայտ դարձավ խորհրդային Ռուսաստանի և քեմալական Թուրքիայի մերձեցումը։ 1920 թվականի աշնանը բռնկած [[Հայ-թուրքական պատերազմ (1920)|հայ-թուրքական պատերազմի]] ժամանակ Հայաստանը մեկուսացվեց, նրան լքեցին արևմտյան դաշնակիցները, օգնության չհասավ նորաստեղծ [[Ազգերի լիգա]]ն։ Իր ճնշումն ուժեղացրեց նաև Խորհրդային Ռուսաստանը։ Պատերազմում պարտվելով՝ Հայաստանը ստիպված ստորագրեց [[Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր]]ը (1920-ի դեկտեմբերի 2), որով տարածքային մեծ կորուստներ կրեց։ Միաժամանակ կառավարությունը հայտարարեց, որ հրաժարվում է իշխանությունից և այն հանձնում բոլշևիկներին։ Մինչ այդ, [[Ադրբեջանի ԽՍՀ|Խորհրդային Ադրբեջանում]] կազմավորված Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտեն՝ կարմիր բանակի զորամասերի հետ անցավ հանրապետության սահմանը և Հայաստանը հռչակեց խորհրդային հանրապետություն։ === Դաշնակցությունը սփյուռքում === [[1921]] թվականի Փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբության պարտությունից հետո ՀՅԴ-ն իր գործունեությունը հիմնականում շարունակեց արտասահմանում։ 1921 թվականի [[ապրիլ]]ին [[Բուխարեստ]]ում հրավիրված ՀՅԴ խորհրդաժողովը որոշեց, որ պատրաստ է հանուն Հայաստանի վերաշինության համագործակցել խորհրդային իշխանության հետ։ Նույն թվականի հուլիսին [[Ռիգա]]յում կայացան բանակցություններ ՀՅԴ և ՌԿ (բ) կ միջև։ Թեև ձեռք բերվեց համաձայնություն, ըստ որի ՀՅԴ պարտավորվեց համակողմանի օգնել և աջակցել Խորհրդային Հայաստանի կառավարությանը, սակայն 1921 թվականի [[հուլիսի 22]]-ին Հայաստանի կոմկուսի ԿԿ իր բողոքը հայտնեց համաձայնության կապակցությամբ և բացառեց ՀՅԴ հետ որևէ բանակցություն վարելը։ Բողոքից հետո ՌԿ (բ) կ ԿԿ մերժեց համաձայնագրի նախագիծը։ {{փաստ}}[[1923]] թվականի նոյեմբերին խորհրդային իշխանությունների պահանջով [[Երևան]]ում գումարված նախկին դաշնակցականների համահայաստանյան համագումարի որոշմամբ ՀՅԴ լուծարքի ենթարկվեց [[ԽՍՀՄ]]-ում, իսկ [[1933]] թվականին ՀՅԴ 12-րդ ընդհանուր ժողովը պաշտոնապես լուծարեց իր ընդհատակյա կազմակերպությունը [[Հայաստան]]ում:{{փաստ}} 9-րդ ընդհանուր ժողովից հետո ՀՅԴ հետևողականորեն իրականացնում էր [[Մեծ Եղեռն]]ի երիտթուրք պատասխանատուների ահաբեկման [[Նեմեսիս գործողություն]]ը:{{փաստ}} 1925 թվականին [[Փարիզ]]ում կայացած ՀՅԴ 10-րդ ընդհանուր ժողովը որոշեց պահպանել [[ԽՍՀՄ]] հանդեպ որդեգրած «լոյալ ընդդիմադիրի» քաղաքականությունը, սփյուռքում հետևողականորեն տանել հայապահպան կազմակերպչական աշխատանք։{{փաստ}} ՀՅԴ հովանավորությամբ ստեղծվեցին բարեգործական, մշակութային, կրթական, մարզական, երիտասարդական և այլ կազմակերպություններ։ === Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ === [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի նախօրյակին ՀՅԴ 13-րդ ընդհանուր ժողովը ([[Կահիրե]], [[1938]]) որոշեց, որ պատերազմի բռնկման պարագայում՝ «Դաշնակցութիւնը իր պայքարին մէջ ելակէտ պէտք է ունենայ բացառաբար հայ ժողովուրդի ֆիզիքական փրկութեան հարցը և ըստ այնմ ալ վարէ իր քաղաքականութիւնը՝ զայն չկաշկանդելով Հայ դատին վերաբերող առաջադիմութիւններով»<ref>«[[Դրոշակ (թերթ)|Դրոշակ]]», [[1986]], [[նոյեմբերի 12]], էջ 30։</ref>։ Որոշ դաշնակցական ղեկավարներ դեպի Արևելք հիտլերյան զորքերի առաջխաղացման մեջ տեսան [[ԽՍՀՄ]]-ի քայքայման և Հայաստանի անկախության վերականգնման հնարավորություն։ Պատերազմի ընթացքում ՀՅԴ բյուրոն վարեց դաշնակիցներին ի նպաստ քաղաքականություն, որոշ գործիչներ համագործակցեցին հիտլերականների հետ, սակայն ՀՅԴ տրամադրության տակ եղած որևէ հայկական զորամաս չմասնակցեց ռազմական գործողություններին։ Պատերազմի վերջին փուլում ՀՅԴ պաշտպանեց [[Կարս]]ի և [[Արդահան]]ի շրջանները [[ՀԽՍՀ]]-ին կցելու ԽՍՀՄ պահանջը։{{փաստ}} === Հետպատերազմյան շրջան === 14-րդ ընդհանուր ժողովին ([[1947]]) ներկայացրած իր զեկուցման մեջ բյուրոն նշեց, որ [[Հայ դատի հանձնախումբ|Հայ դատ]]ը կարող է լուծվել միայն [[ԽՍՀՄ]]-ի հետ համագործակցությամբ։ Սակայն շուտով ծավալված «սառը պատերազմի» տարիներին ՀՅԴ փոխեց իր դիրքորոշումը՝ որդեգրելով հակախորհրդային կողմնորոշում։ [[1959]]-ին կայացած ՀՅԴ 17-րդ ընդհանուր ժողովը եզրակացրեց, որ անցած տասնամյակում կուսակցության վարած հակախորհրդային քաղաքականությունը չի հասել սպասված արդյունքին, իսկ [[1967]]-ին 19-րդ ընդհանուր ժողովը որոշեց [[ԽՍՀՄ]] քննադատությունը սահմանափակել միայն հայ իրականության և Հայ դատի հետ կապված խնդիրների շուրջ։ 1970-ական թվականներին Արևելքում տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձությունները միավորեցին [[սփյուռք]]ի հասարա-քաղաքական շրջանները՝ հանուն [[հայ]] համայնքների անվտանգության միասնական ճակատով հանդես գալու համար։ ՀՅԴ և հատկապես նրա [[Հայ դատի հանձնախումբ|Հայ դատ]]ի հանձնախմբերի գործունեությունը նպաստեց [[Հայկական հարց]]ի քննարկմանը Եվրոխարհրդարանում ([[1987]]-ի հունիս), [[Հայոց Ցեղասպանություն|Հայոց Ցեղասպանության]] հարցի քննարկմանը [[ԱՄՆ]]-ի Կոնգրեսում։ === Հայաստանի Հանրապետություն === [[Պատկեր:ARFPartyHeadquartersYerevan.JPG|մինի|200px|ՀՅԴ Գերագույն Մարմին՝ Սիմոն Վրացյան կենտրոնը [[Երևան]] քաղաքում, [[Հայաստան]]]] Հաշվի առնելով անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումը, [[Հայաստան]]ում կատարվող արմատական փոփոխությունները՝ ժողովրդավարության և հրապարակայնության զարգացումը, բազմակուսակցական համակարգի ձևավորումը, [[Արցախյան ազատամարտ|Ղարաբաղյան ազգային ազատագրական շարժումը]], ՀՅԴ 24-րդ ընդհանուր ժողովը ([[1988]] թ.) առաջ քաշեց «Դեպի երկիր» կարգախոսը, որով ՀՀ–ում ստեղծեց ՀՅԴ բջիջներ, իսկ հետագայում նաև՝ գրանցված կուսակցություն։ 1988 թվականի հոկտեմբերին ՀՅԴ–ն, [[հնչակյան կուսակցություն|հնչակյան]] և [[ռամկավար ազատական կուսակցություն]]ների հետ, հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ միանգամայն արդարացի ճանաչելով [[Արցախ]]ի [[հայ]] բնակչության պահանջը Հայաստանի հետ վերամիավորվելու վերաբերյալ։ [[1990]] թվականի [[օգոստոսի 8]]-ին ՀՅԴ բացահայտեց իր կազմակերպական ներկայությունը [[Հայաստան]]ում։ 1994 թվականի [[դեկտեմբերի 28]]-ին ՀՀ նախագահ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի հրամանագրով կասեցվել է ՀՅԴ գործունեությունը Հայաստանում՝ հանրապետությունում գործող քաղաքական կուսակցությունների մասին օրենքը խախտելու մեղադրանքով։ ՀՀ Գերագույն դատարանը հաստատել է [[Հայաստանի նախագահ|ՀՀ նախագահի]] հրամանագիրը, որը չեղյալ է հայտարարվել 1998 թվականին ՀՀ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի կողմից։ [[2003]] թվականին տեղի ունեցած երրորդ գումարման Ազգային Ժողովի ընտրությունների արդյունքում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը կոալիցիա է կազմել [[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի Հանրապետական]] և [[«Օրինաց երկիր» կուսակցություն|Օրինաց Երկիր]] կուսակցությունների հետ։ [[2007]] թվականին տեղի ունեցած չորրորդ գումարման Ազգային Ժողովի ընտրությունների արդյունքում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը կոալիցիա է կազմել [[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի Հանրապետական]] և [[«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցություն|Բարգավաճ Հայաստան]] կուսակցությունների հետ։ [[2009]] թվականին [[հայ-թուրքական արձանագրություններ]]ի պատճառով դուրս է եկել կոալիցիայից և դարձել ընդդիմություն։ [[2016]] թվականին [[Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության]] հետ ստորագրվել է համագործակցության համաձայնագիր, որի արդյունքում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ստացել է 3 նախարարական, 2 մարզպետական և համեմատաբար ավելի ցածր բազմաթիվ այլ պաշտոններ։ {| style="font-size:95%;" |- | style="width:33%; text-align:center;"| '''Ներկայությունը [[ՀՀ Ազգային Ժողով]]ներում''' | style="width:33%; text-align:center;"| '''Ներկայությունը [[ԼՂՀ Ազգային ժողով]]ներում''' |- valign="top" | {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" |- style="background:#ececec;" ! Տարի !! Համամասնական<br/ >մանդատ !! Մեծամասնական<br/ >մանդատ !! Ընդհանուր<br/ >մանդատ !! +/- |- | [[1990]] || <center>- || <center>12 || <center>12/259 || {{increase}} 12 |- | [[1995]] || <center>0 || <center>1 || <center>1/190 || {{decrease}} 11 |- | [[1999]] || <center>5 || <center>3 || <center>8/131 || {{increase}} 7 |- | [[2003]] || <center>11 || <center>0 || <center>11/131 || {{increase}} 3 |- | [[2007]] || <center>16 || <center>0 || <center>16/131 || {{increase}} 5 |- | [[2012]] || <center>5 || <center>0 || <center>5/131 || {{decrease}} 11 |- | [[2017]] || <center>7 || <center>- || <center>7/105 || {{increase}} 2 |- | [[2018]] || <center>0 || <center>- || <center>0/132 || {{decrease}} 7 |- | [[2021]] || <center>12 || <center>- || <center>12/107 || {{increase}} 12 |- |} | {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" |- style="background:#ececec;" ! Տարի !! Համամասնական<br/ >մանդատ !! Մեծամասնական<br/ >մանդատ !! Ընդհանուր<br/ >մանդատ !! +/- |- | [[1990]] || <center>- || <center>- || <center>35/75 || {{increase}} 35 |- | [[1995]] || <center>- || <center>- || <center>-/33 || |- | [[2000]] || <center>0 ||<center> 9 || <center>9/33 || |- | [[2005]] || <center>3 || <center>0 || <center>3/33 || {{decrease}} 6 |- | [[2010]] || <center>4 || <center>2 || <center>6/33 || {{increase}} 3 |- | [[2015]] || <center>4 || <center>3 || <center>7/33 || {{increase}} 1 |- | [[2020]] || <center>3 || <center>0 || <center>3/33 || {{decrease}} 4 |} |} == Ծրագիր == Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն իր էությամբ, աշխարհայացքով և ավանդներով ազգային, ընկերվարական, ժողովրդավարական և հեղափոխական կուսակցություն է։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն իր բոլոր ուժերով պայքարում է հանուն հայ ազգի քաղաքական-տնտեսական, ընկերային-մշակութային բովանդակ շահերի պաշտպանության։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը, հավատարիմ իր գաղափարաբանությանը, իր բոլոր ուժերով նվիրվում է բովանդակ հայ ազգի քաղաքական, տնտեսական, ընկերային և մշակութային շահերի պաշտպանությանը՝ հանուն Ազատ Հայի, Ազատ Քաղաքացու և Ազատ Հայրենիքի կերտման։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը հայ ժողովուրդի ազգային ազատագրական պայքարը հիմնավորում է իր գաղափարաբանությամբ։ Նա առաջադրում է անհատի ազատության, ազգային ինքնորոշման, անկախ պետականության, ընկերության, համերաշխության և բարօրության ճանապարհով ապահովել հայ մարդու և հայ ազգի անկաշկանդ, բազմակողմանի և ներդաշնակ զարգացումը։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ձգտում է Հայ Դատի լուծմանը` ամբողջական հայությամբ ամբողջական հայրենիքի կերտմանը։ == Գաղափարախոսություն == [[Պատկեր:United Armenia.png|մինի|550px|աջից|ՀՅԴ ծրագրի կարևորագույն մասն է ազատ անկախ և միացյալ Հայաստանի կերտումը]] Մարդկությունը հասել է ներկա հանգրվանին ընկերային, տնտեսական, քաղաքական և մշակութային նվաճումների հոլովույթով։ Մարդկության առաջադիմությունը, սակայն, անկատար է այնքան ժամանակ, քանի դեռ մարդկային մտքի և աշխատանքի նվաճումներն ի նպաստ իրենց բարօրության գործադրելու հավասար հնարավորություն չունեն բոլոր անհատները, ընկերային հավաքականությունները և ազգերը։ Պատմության ընթացքում դրսևորվել են մարդու նկատմամբ մարդու տիրապետությունը և աշխատանքի շահագործումը։ Տիրապետության և շահագործման տարբեր ձևերն են դրամատիրությունը, կայսերապաշտությունը, ամբողջատիրությունը, գաղութատիրությունը, որոնք դրսևորվում են ռազմապաշտությամբ, ցեղապաշտությամբ, սակավապետությամբ, տնտեսական, գաղափարական և մշակութային ծավալապաշտությամբ։ Դրանց հետևանքն են` տնտեսական մենաշնորհները, ազգային իրավունքների ոտնահարումները, մարդկային իրավունքների բռնաբարումը և այդ նույն մարդկային իրավունքների պաշտպանության անունով կատարվող քաղաքական շահարկումները, կենսոլորտի և բնական միջավայրի ավերումները։ Ազատագրության բնական ու գիտակից այդ պայքարն ընթանում է մարդու և հասարակության կյանքի զարգացման զույգ գործոնների` առարկայական և ենթակայական ազդակների փոխներգործությամբ։ Այդ պատմական ճանապարհին է, որ տեղի են ունենում և ազգային ազատագրական պայքարներ, և մարդկային ընկերության հոլովութային կամ հեղափոխական առաջընթաց դեպի քաղաքական, ընկերային և տնտեսական իրավունքների հավասարությունը կենսագործող արդար կարգեր։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության համոզման համաձայն, ընկերվարության ճանապարհով է, որ մարդկության քաղաքական, տնտեսական և ընկերային զարգացումն օժտվում է արդար և համերաշխ հարաբերություններով։ Ընկերվարությունը ձգտում է ինչպես անհատի և նրա աշխատանքի ազատագրությանը, այնպես էլ ազգերի` իբրև հավաքական անհատականությունների ամբողջական ազատագրությանը, անկախությանը ու գերիշխանությանը և նրանց համերաշխ համակեցությանն ու իրավահավասար գործակցությանը։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ընկերվարական իդեալն է այնպիսի հասարակության կերտումը, ուր մարդը ազատագրված կլինի ռասայական, կրոնական-դավանական, ազգային, քաղաքական, ընկերային և տնտեսական ամեն կարգի խտրականությունից, կաշկանդումից, բռնությունից և շահագործումից։ Ընկերվարությունը առաջադրում է ժողովրդավարության կիրարկումով ապահովել բոլոր քաղաքացիների մասնակցությունը՝ հանուն ընկերային համերաշխության տնտեսական հարաբերությունների կանոնակարգման։ Ազգային հարստություն են և ռազմավարական նշանակություն ունեն մշակույթը, հողը և ընդերքը, բնական միջավայրը և պաշարները։ Ընկերվարությունն ընդունում է բազմաձև սեփականատիրություն՝ պետական, հավաքական-համագործակցական և մասնավոր-անձնական։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության համար ազգը՝ իբրև պատմական-մշակութային, լեզվական և ընկերային-քաղաքական ուրույն ամբողջություն, հիմնական արժեք է և համամարդկային զարգացման ու հոգեմտավոր բազմակողմանի հարստացման էական գործոն։ Ազգը մարդկային ընկերության զարգացման ամենակենսունակ միջավայրն է, ուր անհատը ձեռք է բերում հոգեմտավոր բարգավաճման լայն հնարավորություն, լիակատար հաղորդակցության և սեփական կարողությունների զարգացման առավելագույն հնարավորություն։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը հավատում է, որ ընկերվարության իդեալը անիրականանալի է՝ առանց ժողովրդավարության, իսկ ժողովրդավարությունը թերի է և սահմանափակ՝ առանց ընկերվարության։ Ժողովրդավարությունը խարսխվում է մարդկային և քաղաքացիական իրավունքները և ազատությունները հարգելու վրա։ Այն օրենքով պաշտպանում է բազմակարծությունը, բազմակուսակցականությունը և խոսքի, խղճի, մամուլի, ստեղծագործության և աշխատանքի լիակատար ազատությունը։ * Ժողովրդավարությունը հատկանշվում է անհատի ազատ և հավասար քվեի իրավունքով և ազատ քաղաքացիների՝ օրենքի առջև հավասարությամբ։ Այն ապահովում է ժողովրդի կամքի անկաշկանդ արտահայտությունը և, հաստատութենական ու ներկայացուցչական հիմունքով, ժողովրդի ամբողջական և լիարժեք մասնակցությունը քաղաքական, ընկերային, տնտեսական ու մշակութային կյանքին՝ այդպիսով արդյունավետ հիմքերի վրա դնելով ժողովրդի և պետության փոխհարաբերությունը։ Ժողովրդավարությունը պայմանավորվում է օրենսդիր, դատական և գործադիր իշխանությունների տարանջատումով և փոխադարձ հակակշռումով։ == Կանոնադրություն == [[1890]] թվականի հիմնադիր ժողովից մինչև օրս տեղի է ունեցել Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության 28 ընդհանուր ժողով։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության կանոնադրությամբ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության բարձրագույն մարմինը ընդհանուր ժողովն է, որը գումարվում է չորս տարին մեկ անգամ։ Ընդհանուր ժողովն իրավասու է ՀՅԴ-ին վերաբերող ցանկացած հարց քննարկել և այդ մասին որոշում կայացնել։ Նրա որոշումներն անառարկելի ու պարտադիր են ՀՅԴ բոլոր ժողովների, մարմինների և անդամների համար։ Ընդհանուր ժողովն իրավասու է ձայների երկու երրորդի մեծամասնությամբ ծրագրային կամ կանոնադրական փոփոխություններ կատարելու։ ՀՅԴ գերագույն գործադիր մարմինը՝ բյուրոն, ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ, ընդհանուր ժողովի կողմից։ Բյուրոն մեկնաբանում է ՀՅԴ ծրագիրը, կազմակերպական կանոնները և ընդհանուր ժողովի որոշումները, հսկում նրանց գործադրումը, ղեկավարում կուսակցության ընդհանուր քաղաքականությունը, վերահսկում կուսակցական մամուլի ընթացքը։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ավելի օպերատիվ գործելու համար միաժամանակ ունեցել է երկու (և նույնիսկ երեք) բյուրոներ։ Միաբյուրո կարգը վերջնականապես հաստատվել է [[1919]] թվականին։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը տարածքային առումով բաժանվում է շրջանների։ 500-ից ավելի անդամ ունեցող շրջանները ընտրում են իրենց կենտրոնական կոմիտեները, որոնք ինքնուրույնաբար վարում են տեղական գործերը, տնօրինում իրենց շրջաններում օտար և ազգային իշխանությունների և կազմակերպությունների հետ փոխհարաբերությունները՝ ռազմավարական հարցերում մնալով ենթակա ընդհանուր ժողովի որոշումներին։ == Ընդհանուր Ժողովներ<ref>{{Cite web |title=ՀՅԴ Բյուրոյի պաշտոնական կայք |url=http://www.arfd.info/hy/?p=291 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829114542/http://www.arfd.info/hy/?p=291 |archive-date=2018 թ․ օգոստոսի 29 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 14}}</ref> == {| class="wikitable" |- ! Ժողով !! Ամսաթիվ !! Վայր !! Երկիր |- | Հիմնադիր Ժողովներ || [[1890|1890 թ.]] [[հուլիս]]-[[օգոստոս]] || [[Թբիլիսի]] || [[Պատկեր:Flag of Russia.svg|23px]] [[Ռուսական Կայսրություն]] ([[Վրաստան]]) |- | 1-ին Ընդհանուր Ժողով || [[1892|1892 թ.]] [[հուլիս]]-[[սեպտեմբեր]] || [[Թբիլիսի]] || [[Պատկեր:Flag of Russia.svg|23px]] [[Ռուսական Կայսրություն]] ([[Վրաստան]]) |- | 2-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1898|1898 թ.]] [[ապրիլ]]-[[հունիս]] || [[Թբիլիսի]] || [[Պատկեր:Flag of Russia.svg|23px]] [[Ռուսական Կայսրություն]] ([[Վրաստան]]) |- | 3-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1904|1904 թ.]] [[փետրվար]]-[[մարտ]] || [[Սոֆիա]] || {{դրոշավորում|Բուլղարիա}} |- | 4-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1907|1907 թ.]] [[փետրվարի 22]]-[[մայիսի 4]] || [[Վիեննա]] || [[Պատկեր:Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg|23px]] [[Ավստրո-Հունգարիա]] |- | 5-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1909|1909 թ.]] [[օգոստոս]]-[[սեպտեմբեր]] || [[Վառնա]] || {{դրոշավորում|Բուլղարիա}} |- | 6-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1911|1911 թ.]] [[օգոստոսի 17]]-[[սեպտեմբերի 17]] || [[Կոստանդնուպոլիս]] ([[Ստամբուլ]]) || [[Պատկեր:Flag of the Ottoman Empire.svg|23px]] [[Օսմանյան Կայսրություն]] |- | 7-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1913|1913 թ.]] [[օգոստոսի 17]]-[[օգոստոսի 17|25]] || [[Կարին]] || [[Պատկեր:Flag of the Ottoman Empire.svg|23px]] [[Օսմանյան Կայսրություն]] ([[Արևմտյան Հայաստան]]) |- | 8-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1914|1914 թ.]] [[հուլիս]]-[[օգոստոս]] || [[Կարին]] || [[Պատկեր:Flag of the Ottoman Empire.svg|23px]] [[Օսմանյան Կայսրություն]] ([[Արևմտյան Հայաստան]]) |- | 9-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1919|1919 թ.]] [[սեպտեմբերի 27]]-[[հոկտեմբերի 30]] || [[Երևան]] || [[Պատկեր:Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg|23px]] [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն]] |- | 10-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1924|1924 թ.]] [[նոյեմբերի 17]]-[[1925|1925 թ.]] [[հունվարի 17]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 11-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1929|1929 թ.]] [[մարտի 17]]-[[մայիսի 2]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 12-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1933|1933 թ.]] [[փետրվարի 4]]-[[մարտի 21]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 13-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1938|1938 թ.]] [[հուլիսի 14]]-[[սեպտեմբերի 12]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 14-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[194|1947 թ.]] [[սեպտեմբեր]]-[[հոկտեմբեր]] || [[Կահիրե]] ||{{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 15-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1951|1951 թ.]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 16-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1955|1955 թ.]] [[ապրիլ]]-[[մայիս]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 17-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1959|1959 թ.]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 18-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1963|1963 թ.]] [[հոկտեմբեր]]-[[նոյեմբեր]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 19-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1967|1967 թ.]] [[նոյեմբեր]]-[[դեկտեմբեր]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 20-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1972|1972 թ.]] [[Դեկտեմբեր]] || [[Վիեննա]] || {{դրոշավորում|Ավստրիա}} |- | 21-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1977|1977 թ.]] [[դեկտեմբեր]]-[[1978|1978 թ.]] [[հունվար]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 22-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1981|1981 թ.]] [[դեկտեմբեր]] || [[Վիեննա]] || {{դրոշավորում|Ավստրիա}} |- | 23-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1985|1985 թ.]] || [[Աթենք]] || {{դրոշավորում|Հունաստան}} |- | 24-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1988|1988 թ.]] || [[Աթենք]] || {{դրոշավորում|Հունաստան}} |- | 25-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1992|1992 թ.]] [[հոկտեմբեր]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 26-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1995|1995 թ.]] [[նոյեմբեր]] || Լաքլուք || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 27-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1998|1998 թ.]] [[հունվարի 26]]-[[փետրվարի 5]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 28-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2000|2000 թ.]] [[հունվարի 31]]-[[փետրվարի 12]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 29-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2004|2004 թ.]] [[փետրվարի 6]]-[[փետրվարի 17|17]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 30-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2008|2008 թ.]] [[մայիսի 21]]-[[մայիսի 26|26]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 31-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2011|2011 թ.]] [[հունիսի 24]]-[[հուլիսի 1]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 32-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2015|2015 թ.]] [[հունվարի 16]]-[[հունվարի 24|24]] || [[Դիլիջան]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 33-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2019|2019 թ.]] [[հունվարի 16]]-[[հունվարի 24|24]] || [[Ստեփանակերտ]] || {{դրոշավորում|Արցախ}} |} == Կազմակերպություներ == [[Պատկեր:ArmenianDiaspora.png|մինի|450px|ՀՅԴ-ն գործում է այնտեղ, որտեղ կա [[Հայկական սփյուռք]]]] Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կազմակերպությունուները առաջին հերթին գործում է [[հայկական սփյուռք]]ում։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը և իր ուղեկից կազմակերպությունները համարվում են հայության հիմնական շարժիչ ուժը Մերձավոր Արևելքում, Եվրոպայում և Ամերիկայում։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը գլխավոր ուժ չի հանդիսանում նախկին ԽՍՀՄ անդամ պետություններում բացի Վրաստանից։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ստեղծվել է բազմաթիվ հայկական դպրոցներ, համայնքային կենտրոններ, հետախուզուական և մարզական խմբեր, Երիտասարդական Միություների խմբեր, ճամբարներ, և այլ օրգաններ Հայաստանում, Արցախում և Սփյուռքում։ [[Արգենտինա]]յում, [[Ավստրիա]]յում, [[Կանադա]]յում, [[Կիպրոս]]ում, [[Ֆրանսիա]]յում, [[Գերմանիա]]յում, [[Հունաստան]]ում, [[Լիբանան]]ում, [[Շվեյցարիա]]յում, [[Ուրուգվայ]]ում և այլ երկրներում շատ լուրջ դեր է խաղացել [[Հայոց ցեղասպանության ճանաչում|Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում]]<ref>[http://www.ancsf.org/footer/chapters.htm «Հայ դատի հանձնախումբ»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041019140043/http://www.ancsf.org/footer/chapters.htm |date=2004-10-19 }} Հայ ազգային կոմիտե։ Վերցված 10 Հունիսի 2013։</ref>։ === ԱՄՆ և Կանադա === [[Հայ դատի հանձնախումբ|Հայ Դատի Ամերիկյան Հանձնախումբ]], Հ.Յ.Դ.-փոխկապակցված կազմակերպություն, ամենաուժեղ հայկական լոբբիստական կազմակերպությունն է Միացյալ Նահանգներում<ref>Karentz, Varoujan (2004). Mitchnapert the Citadel: A History of Armenians in Rhode Island. iUniverse. p. 162. ISBN 978-0-595-30662-6.</ref>։ Նրա քույրը կազմակերպությունը Հայ Դատի Հանձնախումբ Կանադայում<ref>[http://www.anccanada.org/ «Հայ ազգային կոմիտե Կանադայում»:] Վերցված 10 Հունիսի 2013։</ref>։ == Հայ Դատ == Հայ դատը՝ որպես համապարփակ ծրագիր, ձևավորվել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության կողմից՝ [[Մեծ եղեռն]]ից հետո, երբ [[Արևմտյան Հայաստան]]ն ամբողջությամբ հայաթափվեց, իսկ [[Արևելյան Հայաստան]]ի առանձին տարածքներ նրանից խլվեցին և կցվեցին հարևան հանրապետություններին։<br/ > Հայ դատն ունի քաղաքական, բարոյական, տարածքային, մշակութային, սոցիալ-տնտեսական, իրավական և այլ հայեցակետեր։ Դրանց լուծումն առանձին-առանձին հետամտելու և ի վերջո ամբողջական լուծման հասնելու նպատակով [[1944]]-ից Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը ձևավորել է Հայ դատի շարժումը. կազմավորվել են նույնանուն կազմակերպություններ՝ Հայ դատի հանձնախմբեր (գրասենյակներ), Հայ ազգային կոմիտեներ են ստեղծվել [[ԱՄՆ]]-ում՝ ([[Վաշինգտոն]]ում, [[Բոստոն]]ում, [[Լոս Անջելես]]ում, [[Ֆրեզնո]]յում), հայաշատ այլ վայրերում, ավելի ուշ՝ [[Եվրոպա]]յի, [[Մերձավոր Արևելք]]ի, [[Լատինական Ամերիկա]]յի մի շարք երկրներում, [[Ռուսաստան]]ում, [[1991]] թ-ից՝ [[Երևան]]ում։ <br/ > Հայ դատի հանձնախմբերը [[Հայկական հարց]]ի պահանջատերերն են առանձին երկրներում և գործուն աջակցում են [[Հայոց ցեղասպանություն]]ը դատապարտող օրենսդրական ակտերի ու բանաձևերի ընդունման գործընթացին, պայքարում [[պատմական Հայաստան]]ի տարածքում հայկական հուշարձանների և մշակութային այլ արժեքների ոչնչացման դեմ, սատարում արցախահայության արդարացի պայքարին։ Նրանց ջանքերի շնորհիվ [[ԱՄՆ]]-ի Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատը ([[1975]], [[1984]], [[1996]] թթ.), Եվրոպայի խորհրդարանը ([[1987]] թ.) և բազմաթիվ երկրների խորհրդարաններ [[Հայոց ցեղասպանություն]]ը դատապարտող բանաձևեր են ընդունել, իսկ [[ԱՄՆ]]-ի Սենատը՝ կարևոր հանձնարարական ([[1989]] թ.) [[Լեռնային Ղարաբաղ]]ի վերաբերյալ։ [[ԱՄՆ]]-ի 42 նահանգներում ապրիլի 24-ը հայտարարվել է Ցեղասպանության հիշատակի օր, Կալիֆոռնիայի նահանգի դպրոցներում դասավանդվում է «Հայ դատ» առարկան։ Հանձնախմբերն աջակցում են նաև ցեղասպանության մասին ֆիլմերի նկարահանմանը, գրականության տպագրմանը, բողոքի գործողություններ կազմակերպում [[Թուրքիա]]յի և [[Ադրբեջան]]ի հակահայկական գործողությունների դեմ։ Հայ Դատի Հանձնախմբեր կան աշխարհի ավելի քան 30 երկրներում{{փաստ}}։ {| class="wikitable" |- ! Հանձնախումբ !! Երկիր(ներ) !! Կայք Էջ |- | Մերձավոր Արևելքի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, {{Դրոշավորում|Սիրիա}}, {{Դրոշավորում|Իրաք}}, {{Դրոշավորում|Քուվեյթ}}, {{Դրոշավորում|Եգիպտոս}}, {{Դրոշավորում|Հորդանան}}<br/ >և Մերձավոր արևելքի այլ երկրներ || [http://www.ancme.net/ http://www.ancme.net] |- | Իրանի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Իրան}} || [http://hoosk.net/ http://hoosk.net] |- | Եվրոպայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Գերմանիա}}, {{Դրոշավորում|Իտալիա}}, {{Դրոշավորում|Բուլղարիա}}, {{Դրոշավորում|Ավստրիա}}, {{Դրոշավորում|Չեխիա}}, {{Դրոշավորում|Հունգարիա}}, {{Դրոշավորում|Շվեդիա}}, || [http://www.eafjd.eu/ http://www.eafjd.eu] |- | Հունաստանի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Հունաստան}} || [http://ancg.gr/ http://ancg.gr] |- | Կիպրոսի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Կիպրոս}} || |- | Ֆրանսիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} || [http://www.cdca.asso.fr/ http://www.cdca.asso.fr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109190234/http://cdca.asso.fr/ |date=2016-01-09 }} |- | Իսպանիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Իսպանիա}} || [http://cnarmenio.es/ http://cnarmenio.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232220/http://cnarmenio.es/ |date=2015-09-25 }} |- | Նիդեռլանդների Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Նիդեռլանդներ}} || [http://haytad.nl/ http://haytad.nl] |- | Մեծ Բրիտանիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} || [http://ancuk.org.uk/ http://ancuk.org.uk] |- | Բելգիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Բելգիա}} || |- | ԼԵհաստանի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} || |- | ԱՄՆ-ի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} || [https://anca.org/ https://anca.org] |- | Կանադայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Կանադա}} || [http://www.anccanada.org/ http://www.anccanada.org] |- | Հարավային Ամերիկայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Արգենտինա}}, {{Դրոշավորում|Բրազիլիա}}, {{Դրոշավորում|Չիլի}}, {{Դրոշավորում|Վենեսուելա}}, {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} || [http://cna.org.ar/ http://cna.org.ar] |- | Ուրուգվայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Ուրուգվայ}} || [http://www.causaarmenia.org/ http://www.causaarmenia.org] |- | Ավստրալիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}}, {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} || [http://www.anc.org.au/ http://www.anc.org.au] |- |} == Մամուլ == 1890 թվականից սկսած ՀՅԴ տարբեր մարմինների, ինչպես նաև անհատ դաշնակցականների հրատարակած պաշտոնաթերթերի, կիսապաշտոնաթերթերի ու պարբերականների ընդհանուր թիվը շուրջ 250 է։ Այսօր լույս են տեսնում կուսակցության պաշտոնաթերթեր [[Դրօշակ|«Դրոշակ»-ը]], «Օրակարգ»-ը, «Հուսաբեր»-ը, «Ազդակ»-ը, «Ալիք»-ը, «Արմենիա»-ն, «Ազատ օր»-ը, «Հորիզոն»-ը, «Երկիր»-ը, «Հայոց աշխարհ»-ը։ <center> {| class="wikitable" |- ! Անուն !! Տեսակը !! Տարեթիվ !! Վայր !! Լեզու !! Կայք էջ |- | Երկիր || Շաբաթաթերթ || 1991 || {{Դրոշավորում|Հայաստան}}, [[Երեվան|Երևան]] || [[Հայերեն]] || [https://yerkir.am yerkir.am] |- | [[Երկիր Մեդիա]] || Հեռուստալիք || 2003 || {{Դրոշավորում|Հայաստան}}, [[Երեվան|Երևան]] || [[Հայերեն]] || [https://yerkirmedia.am yerkirmedia.am] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130091747/http://yerkirmedia.am/ |date=2020-01-30 }} |- | [[Ապառաժ]] || Շաբաթաթերթ || || {{Դրոշավորում|Արցախ}}, [[Ստեփանակերտ]] || [[Հայերեն]] || [https://aparaj.am aparaj.am] |- | [[Ալիք (թերթ)|Ալիք]] || Օրաթերթ || 1931 || {{Դրոշավորում|Իրան}}, [[Թեհրան]] || [[Հայերեն]] || [https://alikonline.ir alikonline.ir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130015202/https://www.alikonline.ir/ |date=2020-01-30 }} |- | Ա-ԻՆՖՈ || Լրատվական Գործակալություն || 2002 || {{Դրոշավորում|Վրաստան}}, [[Ջավախք]] || [[Հայերեն]] || |- | Յուսաբեր || Օրաթերթ || 1913 || {{Դրոշավորում|Եգիպտոս}}, [[Կահիրե]] || [[Հայերեն]] || |- | Ռատիո Եան || Առցանց ռադիո || 2011 || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, [[Բեյրութ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.radioyan.com/ www.radioyan.com] |- | Ազդակ || Օրաթերթ || 1927 || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, [[Բեյրութ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.aztagdaily.com/ www.aztagdaily.com] |- | Վանայ Ձայն || Ռադիոկայան || 1927 || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, [[Բեյրութ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.voiceofvan.net/ www.voiceofvan.net] |- | Օրակարգ || Կայքէջ || 2022 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Լոս Անջելես|Գլենդել]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [https://www.oragark.com/hy/ www.oragark.com] |- | Հայրենիք || Շաբաթաթերթ || 1899 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Մասաչուսետս|Վատերտաուն]] || [[Հայերեն]] || [http://www.hairenikweekly.com/ www.hairenikweekly.com] |- | Արմինիըն Ուիքլի || Շաբաթաթերթ || 1934 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Մասաչուսետս|Վատերտաուն]] || [[Անգլերեն]] || [http://armenianweekly.com/ www.armenianweekly.com] |- | Հայդուկ || Երիտասարդական || 1978 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Լոս Անջելես|Գլենդել]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.haytoug.org/ www.haytoug.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129201221/http://www.haytoug.org/ |date=2014-01-29 }} |- | Հորիզոն ՀԸ || Առցանց հեռուստալիք || || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Կալիֆորնիա]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.horizonarmeniantv.com/ www.horizonarmeniantv.com] |- | Հորիզոն || Շաբաթաթերթ || 1979 || {{Դրոշավորում|Կանադա}}, [[Մոնրեալ]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]], [[Ֆրանսերեն]] || [http://www.horizonweekly.ca/ www.horizonweekly.ca] |- | Նոր Հայ Հորիզոն ՀԸ || Առցանց հեռուստալիք || 1993 || {{Դրոշավորում|Կանադա}}, [[Տորոնտո]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.horizontv.ca// www.horizontv.ca] |- | Արծիվ || Երիտասարդական || 1991 || {{Դրոշավորում|Կանադա}}, [[Տորոնտո]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.ardziv.org/ www.ardziv.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130725044918/http://www.ardziv.org/ |date=2013-07-25 }} |- | Արմենիա || Շաբաթաթերթ || 1931 || {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} [[Բուենոս Այրես]] || [[Հայերեն]], [[Իսպաներեն]] || [http://www.diarioarmenia.org.ar/ http://www.diarioarmenia.org.ar] |- | Հայ Լուր || Ռադիո || || {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} [[Բուենոս Այրես]] || [[Իսպաներեն]] || [http://www.am680.com.ar/ http://www.am680.com.ar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150804151114/http://www.am680.com.ar/ |date=2015-08-04 }} |- | Հայկական Ռադիոժամ || Ռադիո || 2001 || {{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} [[Սան Պաուլո]] || [[Հայերեն]], [[Պորտուգալերեն]] || [http://armeniaeterna.com.br/ http://armeniaeterna.com.br] |- | Արմենիա || Կայքէջ || || {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} [[Սիդնեյ]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.armenia.com.au/ http://www.armenia.com.au/] |- | Արձագանք || Շաբաթաթերթ || 1983 || {{Դրոշավորում|Կիպրոս}}, [[Նիկոսիա]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.artsakank.com.cy/am www.artsakank.com.cy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141101063139/http://www.artsakank.com.cy/am |date=2014-11-01 }} |- | Ազատ Խոսք || Պարբերաթերթ || || {{Դրոշավորում|Կիպրոս}}, [[Նիկոսիա]] || [[Հայերեն]] || [http://azadkhosk.com/ http://azadkhosk.com] |- | Ազատ օր || Շաբաթաթերթ || 1945 || {{Դրոշավորում|Հունաստան}}, [[Աթենք]] || [[Հայերեն]], [[Հունարեն]] || [http://www.azator.gr/ www.azator.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114003838/http://www.azator.gr/ |date=2016-01-14 }} |- | Ազատ ալիք || Առցանց ռադիո || || {{Դրոշավորում|Հունաստան}} || [[Հայերեն]] || [http://www.azatalik.gr/cgi-sys/suspendedpage.cgi www.azatalik.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141004051635/http://www.azatalik.gr/cgi-sys/suspendedpage.cgi |date=2014-10-04 }} |- | Հայաստան || Շաբաթաթերթ || || {{Դրոշավորում|Հունաստան}}, [[Աթենք]] || [[Հայերեն]] [[Հունարեն]] || [http://www.armenika.gr/ http://www.armenika.gr] |- | Գանձասար || Շաբաթաթերթ || 1978 || {{Դրոշավորում|Սիրիա}}, [[Հալեպ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.kantsasar.com/ www.kantsasar.com] |- | Ազդարար || Շաբաթաթերթ || 2009 || {{Դրոշավորում|Քուվեյթ}} [[Էլ Քուվեյթ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.aztarar.com/ http://www.aztarar.com] |} </center> == Ներկայիս անդամներ == '''[[2019]] թ. [[հունվար]]ին ընտրված ՀՅԴ Բյուրոյի անդամներ են<ref>[http://nyut.am/archives/316729 ՀՅԴ դաշնակցությունը նոր բյուրո է ընտրել. (կազմը)]</ref>.''' {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Կարգավիճակ !! Երկիր |- | Հակոբ Տեր-Խաչատուրյան || Բյուրոյի ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Կանադա}} |- | Կիրո Մանոյան || Բյուրոյի Հայ Դատի հանձնախմբի Ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | [[Արմեն Ռուստամյան]] || Բյուրոյի քաղաքական ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | [[Սպարտակ Սեյրանյան]] || Բյուրոյի հասարակական ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | [[Արսեն Համբարձումյան]] || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | Արամ Գալուստյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|ԱՄՆ}} |- | Վիգեն Հակոբյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|ԱՄՆ}} |- | Բենյամին Պչաքճյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | Հակոբ Խաչերյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | Վիգեն Բաղումյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Իրան}} |- | Րաֆֆի Տոնապետյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Կանադա}} |- | Մուրադ Փափազյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | Հովսեփ Տեր-Գևորգյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- |} '''2016 թվականի Ապրիլի 29-ից Մայիսի 1-ը կայացած ՀՅԴ Հայաստանի կազմակերպության 20-րդ Գերագույն ժողովում ընտրվել է ՀՅԴ Գերագույն Մարմին հետևյալ կազմով.'''<ref>http://www.arfd.info/hy/?p=29183 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503173544/http://www.arfd.info/hy/?p=29183 |date=2016-05-03 }} ՀՅԴ ԳՄ նոր կազմը</ref> {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգայուն !! կարգավիճակ |- | [[Իշխան Սաղաթելյան]] || ԳՄ ներկայացուցիչ |- | [[Հրաչ Թադևոսյան]] || ԳՄ նախագահ |- | Սիմոն Սիմոնյան] || ԳՄ անդամ |- | Կարեն Մնացականյան || ԳՄ անդամ |- | Արթուր Եղիազարյան || ԳՄ անդամ |- | Արթուր Ղազարյան || ԳՄ անդամ |- | Արմեն Գրիգորյան || ԳՄ անդամ |- | Սպարտակ Ղարաբաղցյան || ԳՄ անդամ |- | Վահագն Մատինյան || ԳՄ անդամ |} '''ՀՅԴ ԱԺ խմբակցությունն ունի հետևյալ նախնական կազմը (2017-2018) {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Ընտրակարգ |- | [[Արմեն Ռուստամյան]] || Համապետական |- | [[Աղվան Վարդանյան]] || Համապետական |- | [[Արմենուհի Կյուրեղյան]] || Համապետական |- | [[Արմեն Բաբայան]] || Համապետական |- | [[Անդրանիկ Կարապետյան]] || Տարածքային (6-րդ ընտրատարածք) |- | [[Ռոմիկ Մանուկյան]] || Տարածքային (11-րդ ընտրատարածք) |- | [[Սուրեն Մանուկյան]] || Տարածքային (13-րդ ընտրատարածք) |} '''[[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետության]] Ազգային ժողովում''' ՀՅԴ խմբակցության թիվը կազմում է 7 {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Ընտրակարգ !! Պաշտոն |- | Դավիթ Իշխանյան || Մեծամասնական || Խմբակցության ղեկավար |- | Ռիտա Մնացականյան || Համամասնական || Խմբակցության քարտուղար |- | Վահրամ Բալայան || Մեծամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Ալյոշա Գաբրիելյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Լեռնիկ Հովհաննիսյան || Մեծամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Գեորգի Պետրոսյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Արմեն Սարգսյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |} '''[[Լիբանան]]'''-ի խորհրդարանում Մարտի 8-ի դաշինքի անդամներից երկուսը ՀՅԴ ներկայացուցիչներ են։ {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Ընտրակարգ !! Պաշտոն |- | Հակոբ Բագրատունի || Համամասնական || խմբակցության անդամ |- | Արմեն Նազարյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |} == Տես նաև == * [[Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան թանգարան հիմնադրամ|Հ.Յ.Դ. Պատմության թանգարան]] * [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն (Բուլղարիա)]] == Նշումներ == <references group="Ն"/> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Աղբյուրներ և գրականություն == *Վալադեան Վալադ, Հ. Յ. Դաշնակցութեան Չորրորդ ընդհանուր ժողովը,,,Հայրենիք<nowiki>''</nowiki> ամսագիր, 1957, թիւ 4, էջ 9-22, թիւ 5, էջ 36-44, թիւ 6, էջ 42-52, թիւ 7, էջ 40-52։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ա. հատ., բ. տպ., խմբ. Հր. Տասնապետեանի, Պէյրութ, 1984, 302 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Բ. հատ., բ. տպ., խմբ. [[Հրաչ Տասնապետեան|Հր. Տասնապետեան]]ի, Պէյրութ, 1985, 395 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Գ. հատ., բ. տպ., խմբ. [[Հրաչ Տասնապետեան|Հր. Տասնապետեան]]ի, Պէյրութ, 2007, 358 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Դ. հատ., խմբ. [[Հրաչ Տասնապետեան|Հր. Տասնապետեանի]], Պէյրութ, 1982, 384 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ե. հատ., խմբ. [[Երուանդ Փամպուքեան|Եր. Փամպուքեան]]ի, Պէյրութ, 2007, 529 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Զ. հատ., խմբ. [[Երուանդ Փամպուքեան|Եր. Փամպուքեան]]ի, Պէյրութ, 2010, 559 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Է. հատ., խմբ. [[Երուանդ Փամպուքեան|Եր. Փամպուքեան]]ի, [[Պէյրութ]], 2010, 384 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ը. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2011, 496 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Թ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, [[Պէյրութ]], 2012, 560 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ժ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2014, 544 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, ԺԱ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2015, 448 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, ԺԲ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2016, 464 էջ։ *Դիւան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, յաւելուած,,Հայրենիք՛՛ ամսագրի, խմբ. [[Սիմոն Վրացյան|Ս. Վրացեան]], հատ. Ա., Պոսթըն, 1934,395 էջ։ *Դիւան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, յաւելուած,,Հայրենիք՛՛ ամսագրի, խմբ. Ս. Վրացեան, հատ. Բ., Պոսթըն, 1938, 464 էջ։ *Յայտարարագիր և որոշումներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան 5-րդ ընդհանուր ժողովին, Ժընև, 1910, 32 էջ։ *Յուշապատում Հ. Յ. Դաշնակցութեան /1890-1950/, խմբ. Ս. Վրացեան, [[Բոստոն]], 1950, 636 էջ։ *Յուշամատեան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, հատ. I. 1890-1914, [[Լոս Անջելես|Լոս-Անճելոս]], 1992։ *Յուշամատեան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, հատ. II. 1914-1921, Լոս-Անճելոս, 1992։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Ա., [[Աթէնք]], 1991, Երևան, 2001։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Բ., Աթէնք, 1991, Երևան, 2001։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Գ., Աթէնք, 1991, Երևան, 2001։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Դ., Աթէնք, 1991, Երևան, 2001։ *Գրիգորյան Հովիկ, Հայ ազատագրական պայքարի մարտավարությունը 1895-1898 թվականներին, [[Երևան]], 2002, 96 էջ, - http://www.armin.am/images/menus/1084/H-Grigoryan.pdf{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} *Գրիգորյան Հովիկ, Հայոց ազատամարտի զինման և ֆինանսավորման խնդիրը /1890-1908 թթ./, Երևան, 2004, 112 էջ։ *Գիւզալեան Գ., Հայ քաղաքական մտքի զարգացումը և Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը, Փարիզ, 1927, 158 էջ։ *Գևորգյան Համլետ, Ազատագրական պայքարի ռազմավարությունը և էջեր նրա հերոսապատումից, Երևան, 2012, 598 էջ, - http://www.armin.am/images/menus/1989/Azatagr_payqar.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407145127/http://www.armin.am/images/menus/1989/Azatagr_payqar.pdf |date=2019-04-07 }} *Գևորգյան Համլետ, Ազատագրական պայքարի Կովկասյան ճակատը, Երևան, 2010, 528 էջ - http://www.armin.am/images/menus/2005/Kovkasyan_Chakat.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407145117/http://www.armin.am/images/menus/2005/Kovkasyan_Chakat.pdf |date=2019-04-07 }} *[[Գաբրիել Լազյան|Լազեան Գաբրիել]], Դէմքեր հայ ազատագրական շարժումէն, Գահիրէ, 1949, 397 էջ։ *[[Գևորգ Խուդինյան|Խուդինյան Գևորգ]], Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ծնունդը, Երևան, 2000, 227 էջ։ *[[Գևորգ Խուդինյան|Խուդինյան Գևորգ]], ՀՅ Դաշնակցության քննական պատմություն /ակունքներից մինչև 1895 թվականի վերջերը/, Երևան, 2006, 439 էջ, - http://www.arfd.info/hy/docs/G%20Khutinian%20-%20HHD%20Qnnakan%20Patmutyun.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171215161430/http://www.arfd.info/hy/docs/G%20Khutinian%20-%20HHD%20Qnnakan%20Patmutyun.pdf |date=2017-12-15 }} *[[Ազատ Համբարյան|Համբարյան Ազատ]], Ազատագրական շարժումները [[Արևմտյան Հայաստան]]ում 1898-1908 թթ., Երևան, 1999, 478 էջ։ *[[Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)|Ներսիսյան Աշոտ]], Ազգային-ազատագրական պայքարը [[Տարոն (գավառ)|Տարոն]]ում, Երևան, 1999, 130 էջ։ *[[Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)|Ներսիսեան Աշոտ]], Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, հատ. Բ. /1898-1908 թթ./, Պէյրութ, 2008, 400 էջ։ *[[Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)|Ներսիսեան Աշոտ]], Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, հատ. Գ. /1908-1918 թթ./, Պէյրութ, 2011, 360 էջ։ *Նորեան Ա., Դրուագներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան գործունէութիւնից. Ա. տասնամեակ, Բոստոն, 1917, 492 էջ։ *Վարանդեան Միքայէլ, Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, Թեհրան, 1981, Երևան, 1992, 536 էջ։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/116/Dashnak1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407141623/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/116/Dashnak1.pdf |date=2019-04-07 }} *[[Հրաչ Տասնապետեան|Տասնապետեան Հր.]], Պատմութիւն հայ յեղափոխական շարժման և Հ. Յ. Դաշնակցութեան, Պէյրութ, 2009, 504 էջ։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232108/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf |date=2015-09-25 }} *Հակոբյան Կարապետ, ՀՅԴ Կարսի,,Ջրաբերդ՛՛ կենտրոնական կոմիտեի գործունեությունը 1904-1912 թվականներին,,,Պատմություն և մշակույթ /հայագիտական հանդես/, Երևան, ԵՊՀ, 2013, թիվ Բ., էջ 133-151։ *Հակոբյան Կարապետ, ՀՅԴ Կարսի և Ալեքսանդրապոլի Կենտկոմների գործունեությունը զենք ու զինամթերք հայթայթելու և Երկիր փոխադրելու ուղղությամբ /1892-1908 թթ./, Պատմություն և մշակույթ /հայագիտական հանդես/, Երևան, ԵՊՀ, 2013, թիվ Ա., էջ 108-119։ *Պողոսյան Կարո, [[Ստեփան Պողոսյան|Պողոսյան Ստեփան]], Հայկական հարցի և հայոց ցեղասպանության պատմություն, հատ. 1, Երևան, 2000։ *[[Հայկ Ղազարյան|Ղազարյան Հայկ]], Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում, հատ. 1, Երևան, 2004։ *[[Սիմոն Վրացյան|Վրացեան Սիմոն]], Հայաստանի Հանրապետութիւն, Փարիզ, 1928, Պէյրութ, 1968, Թեհրան, 1982։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/286/HH_Simon%20Vracyan.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232156/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/286/HH_Simon%20Vracyan.pdf |date=2015-09-25 }} *[[Ալեքսանդր Խատիսյան|Խատիսեան Ալեքսանդր]], Հայաստանի Հանրապետութեան ծագումն ու զարգացումը, Պէյրութ, 1968։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/347/Alexandr%20Xatisyan-HH%20cagumn%20u%20zargacum@1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309145409/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/347/Alexandr%20Xatisyan-HH%20cagumn%20u%20zargacum@1.pdf |date=2016-03-09 }} *[[Արարատ Հակոբյան|Հակոբյան Արարատ]], ՀՅԴ 9-րդ ընդհանուր ժողովը, Երևան, 1994։ *[[Արարատ Հակոբյան|Հակոբյան Արարատ]], Հայաստանի Խորհրդարանը և քաղաքական կուսակցությունները /1918-1920 թթ./, Երևան, 2005։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/285/Hayastani%20Khorhrdaynacum@%20ev%20qaxaqakan%20kusakcutyunner@.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925231315/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/285/Hayastani%20Khorhrdaynacum%40%20ev%20qaxaqakan%20kusakcutyunner%40.pdf |date=2015-09-25 }} *Հայաստանի Հանրապետությունը 1918-1920 թթ. /փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու/, Երևան, 2000։ *Հ. Յ. Դաշնակցության մեծ դատավարության թղթածրարները, խմբ. Ա. Հարությունյան,,,Վէմ (համահայկական հանդես)՚', Երևան, 2009, թիւ 1 (26), էջ 155-172, թիւ 2 (27), էջ 144-170, թիւ 3 (28), էջ 165-185, 2010, թիւ 1 (29), էջ 149-165, թիւ 2 (30), էջ 166-184, թիւ 3 (31), էջ 184-196, թիւ 4 (32), էջ 186-194, 2011, թիւ 1 (33), էջ 193-205, թիւ 2 (34), էջ 193-216, թիւ 3 (35), էջ 221-240, թիւ 4 (36), էջ 182-209։ *Հայաստանի անկախության հռչակումը և իշխանության կենտրոնական մարմինների ձևավորումը (1918 թ. մայիս-հուլիս), (փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու), խմբ. Հ. Սուքիասյան, 2009։ *Վաթսունամեակ Հ. Յ. Դաշնակցութեան (1890-1950), խմբ. [[Սիմոն Վրացեան]], Պոսթըն, 1950։ *[[Ռիչարդ Հովհաննիսյան]], Հայաստանի Հանրապետություն, հատ. 1, Երևան, 2005, 604 էջ, - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/934/Hayastani_harapetutyun.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309222933/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/934/Hayastani_harapetutyun.pdf |date=2016-03-09 }} *Հ. Յ. Դաշնակցությունը և Խորհրդային իշխանությունը /փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու/, կազմեց՝ Վլ. Ղազախեցյան, Երևան, 1999, 370 էջ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/325/HYD_ev%20Khorhrdayin%20Ishxanutyunnr@.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232355/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/325/HYD_ev%20Khorhrdayin%20Ishxanutyunnr@.pdf |date=2015-09-25 }} *[[Հրաչ Տասնապետեան]], Պատմութիւն Հայ հեղափոխական շարժման և Հ. Յ. Դաշնակցութեան, Պէյրութ, 2009, 504 էջ, - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232108/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf |date=2015-09-25 }} == Արտաքին հղումներ == * [https://arfd.am ՀՅԴ պաշտոնական կայք] * [https://parliamentarf.am ՀՅԴ խմբակցություն Ազգային Ժողովում] * [https://arfarchives.org ՀՅԴ արխիվ] * [http://ancnews.info/ Հայ Դատի Կենտրոնական Խորհուրդ] {{Արտաքին հղումներ}} {{Հայ ազատագրական շարժում}} {{Հայաստանի կուսակցություններ}} {{Արցախի կուսակցություններ}} {{Հայկական սփյուռք}} {{ՀՀՀ}} {{ՀՍՀ|հատոր=3|էջ=285}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:1890 հիմնադրումներ Վրաստանում]] [[Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ]] [[Կատեգորիա:Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]] [[Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն]] hz0h1qmfsxtmes1ej7no0iwj4gip6ez 10716114 10716113 2026-03-28T10:54:17Z POitor 107559 10716114 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն |colorcode = {{ՀՅԴ/մետա/գույն}} |պատկերանիշ = Armenian Revolutionary Federation Flag.gif |նկարագրում = ՀՅԴ դրոշ |թերթ = Ամսագիր «[[Դրօշակ]]» <br />Հեռուստաալիք <br />«[[Երկիր Մեդիա]]» |ազգային = [[Հայաստան դաշինք]] <small>(Հայաստանում)</small><br />[[Մարտի 8-ի դաշինք]] <small>(Լիբանանում)</small> |միջազգային = [[Սոցիալիստական Ինտերնացիոնալ]] |աթոռներ1_վերնագիր = Հայաստանի Ազգային ժողով |աթոռներ1 = {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն/աթոռներ|16|107|hex=#AA0000}} |աթոռներ2_վերնագիր = [[Լիբանանի խորհրդարան]] |աթոռներ2 = {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն/աթոռներ|2|128|hex=#AA0000}} |աթոռներ3_վերնագիր = [[ԼՂՀ Ազգային ժողով]] |աթոռներ3 = {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն/աթոռներ|3|33|hex=#AA0000}} |առաջնորդ=[[Արմեն Ռուստամյան]] |գույներ={{colorbox|#FF0000|border=darkgray}} կարմիր և {{colorbox|#FFD700|border=darkgray}} դեղին}} '''Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն'''{{Efn|դասական ուղղագրությամբ՝ '''Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիուն''', ժամանակակից ուղղագրությամբ՝ '''Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն'''}} (կրճատ՝ '''ՀՅԴ'''{{Efn|ժամանակակից ուղղագրությամբ՝ '''ՀՀԴ'''}}), հայ ազգային սոցիալիստական կուսակցություն<ref>[https://web.archive.org/web/20140907021022/http://www.pecob.eu/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/EN/IDPagina/1808 «Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն».] Պորտալ Կենտրոնական և Արևելյան Բալկանյան Եվրոպայում. Բոլոնիայի, Իտալիա։ Բոլոնիայի համալսարան. Արխիվացված օրիգինալից 7 սեպտեմբերի 2014 Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, որը Ազգայնական-սոցիալիստական կուսակցություն է։</ref>։ Հիմնադրվել է [[1890]] թվականին [[Թիֆլիս]]ում [[Քրիստափոր Միքայելյան]]ի, [[Սիմոն Զավարյան]]ի և [[Ստեփան Զորյան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զորյանի]] կողմից<ref>[http://www.littlearmenia.com/html/history/detail.asp?id=217 «Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն Հիմնադրվել, Հայ պատմության ժամանակացույցը»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180709155231/http://www.littlearmenia.com/html/history/detail.asp?id=217 |date=2018-07-09 }} Վերցված է 2006-12-25.</ref>։ Կուսակցությունը գործում է [[Հայաստան]]ում, [[Արցախ]]ում և [[հայկական սփյուռք|սփյուռքի]] ավելի քան 40 երկրներում։ Ներկայացված է [[Հայաստան]]ի, [[Արցախ]]ի, [[Վրաստան]]ի, [[Կիպրոս]]ի, [[Լիբանան]]ի, [[Իրան]]ի, [[Սիրիա]]յի խորհրդարաններում ([[Հայաստան]]ում, [[Արցախ]]ում և [[Լիբանան]]ում խմբակցության մակարդակով<ref>[https://web.archive.org/web/20070629155631/http://www.unhcr.org/home/RSDCOI/456567564.pdf «Կուսակցությունը զբաղեցնում է 2 տեղ Լիբանանի Ազգային ժողովում»:] Արխիվացված օրիգինալից հունիսի 29-ին, 2007 թ. Վերցված է 2006-12-30.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061003204736/http://www.bhhrg.org/CountryReport.asp?ChapterID=768&CountryID=2&ReportID=249&keyword= «ՀՅԴ-ն կուսակցությունների միջեւ մասնակցում ԼՂՀ նախագահական ընտրությունների»:] Արխիվացված օրիգինալից հոկտեմբերի 3-ին, 2006 թ. Վերցված է 2007-01-03.</ref>)։ == Պատմություն == === Ձևավորում === Ստեղծվել է [[1890]] թվականի [[հուլիս]]-[[օգոստոս]]ին [[Թիֆլիս]]ում. [[Հայ ազգային քաղաքական կազմակերպություններ և կուսակցություններ|ազգային երրորդ կուսակցությունն է]]։ Հիմնադիրները և առաջին ղեկավարներն էին [[Քրիստափոր Միքայելյան]]ը, [[Սիմոն Զավարյան]]ը և [[Ստեփան Զորյան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զորյանը]] (Ռոստոմ)։ 1890 թվականի [[սեպտեմբեր]]ին հրապարակված ՀՅԴ մանիֆեստում նշված է, որ նոր ստեղծված կուսակցության նպատակն է համախմբել [[հայ]] ժողովրդի ուժերը, ձեռք բերել քաղաքական և տնտեսական ազատություն [[Արևմտյան Հայաստան]]ի համար։ Այն արտահայտվել է ՀՅԴ առաջին ծրագրում, որն ընդունվել է [[1892]] թվականին կուսակցության առաջին ընդհանուր ժողովում (հրապարակվել է կուսակցության «[[Դրոշակ (թերթ)|Դրոշակ]]» պաշտոնաթերթում, [[1894]] թվականին)։ [[Պատկեր:Founders of the Armenian Revolutionary Federation Stepan Zorian, Christapor Mikaelian, Simon Zavarian.jpg|մինի|300px|ՀՅԴ-ի հիմնադիրները` [[Ստեփան Զորյան (քաղաքական գործիչ)|Ստեփան Զորյան]], [[Քրիստափոր Միքայելյան]] և [[Սիմոն Զավարյան]]]] === Դիրքերի ամրապնդում === ՀՅԴ առաջին ընդհանուր ժողովը, հաշվի առնելով հայ իրականության առանձնահատկությունը՝ [[հայ]] բնակչության սփռվածությունը՝ կուսակցության կազմակերպական կառուցվածքում որդեգրեց ապակենտրոնացման սկզբունքը։ Կարճ ժամանակում կուսակցության կազմակերպություններ ստեղծվեցին [[Արևելյան Հայաստան]]ում՝ [[Ալեքսանդրապոլ]], [[Կարս]], [[Երևան]], [[Արցախ]] [[Գանձակ]], [[Անդրկովկաս]]ի հայաշատ քաղաքներում՝ ([[Թիֆլիս]], [[Բաքու]]), [[Հյուսիսային Կովկաս]]ում ([[Նոր Նախիջևան]]), [[Արևմտյան Հայաստան]]ում՝ [[Մուշ]], [[Սասուն]], [[Վան]], [[Կիլիկիա]]յում, [[Կ. Պոլիս|Կոստանդնուպոլսում]], [[Իզմիր]]ում, [[Եգիպտոս]]ում, [[Եվրոպա]]յում, [[Ամերիկա]]յում։ === Օսմանյան Կայսրություն === ==== Մինչև երիտթուրքական հեղափոխություն ==== {{Հիմնական հոդված|Երիտթուրքեր}}ՀՅԴ-ն մեծ կարևորություն էր տալիս [[Հայկական հարց]]ի լուծման գործում արևմտյան տերությունների դերին։ «[[Դրոշակ (թերթ)|Դրոշակ]]ի» շուրջը համախմբված գործիչները կապ հաստատեցին եվրոպական երկրների քաղաքական ու հասարակական շրջանների հետ՝ հույս ունենալով եվրոպական տերությունների միջամտությամբ վերաբացել և ապա լուծել [[Հայկական հարց]]ը։ [[20-րդ դար]]ի սկզբին գլխավորեց [[Անդրկովկաս]]ում [[հայ]] ժողովրդի հուժկու ընդվզումը ցարական կառավարության քաղաքականության դեմ, հատկապես [[ՀԱԵ|հայ եկեղեցու]] ունեցվածքի բռնագրավման մասին [[1903]] օրենքի կապակցությամբ։ [[1905]]-[[1906]]-ին Անդրկովկասում հրահրված [[հայ-թաթարական ընդհարումներ]]ի ժամանակ ՀՅԴ-ն շատ վայրերում գլխավորեց հայ բնակչության ինքնապաշտպանությունը, իրագործեց զինված գործողություններ անընդունելի ցարական իշխանավորների նկատմամբ։ Ցարական կառավարությունը դատական գործ («Դաշնակցության գործ») հարուցեց ՀՅԴ-ի դեմ, բանտարկեց կուսակցության շատ ակտիվ անդամների։[[Պատկեր:Armenian Fedayees 1890-1896.jpg|մինի|300px|աջից|[[Հայդուկ|Ֆիդայիներ]], ովքեր կռվում էին ՀՅԴ-ի դրոշի տակ:]] ==== Երիտթուրքական հեղափոխությունից հետո ==== {{Հիմնական հոդված|Երիտթուրքեր}}[[Ռուսական կայսրություն]]ում գործող կուսակցություններից իր գաղափարախոսությամբ և գործելակերպով ՀՅԴ-ն մոտ էր [[էսէռներ]]ին (2-րդ [[Պետական դումա]]յում դաշնակցականներն ու էսէռները կազմում էին ընդհանուր ֆրակցիա)։ [[1907]] թվականին ՀՅԴ մտավ (էսէռների երաշխավորությամբ) 2-րդ ինտերնացիոնալի մեջ։ Ռուսաստանում ծավալված հեղափոխական դեպքերի ազդեցության ներքո ՀՅԴ վերանայել է իր ծրագիրը ([[1907]]), հստակեցրել նրա սոցիալիստական դրույթները։ [[19-րդ դար]]ի վերջին - [[20-րդ դար]]ի սկզբին ՀՅԴ-ն կապ հաստատեց [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] հակասուլթանական որոշ ուժերի, մասնավորապես [[երիտթուրքեր]]ի հետ։ ՀՅԴ ներկայացուցիչները մասնակցեցին երիտթուրքերի [[1903]] և 1907 թվականների համաժողովներին։ Հայ հասարա-քաղաքական որոշ շրջաններ քննադատեցին այս գործելակերպը։ Իրականում այն կրում էր սոսկ տակտիկական բնույթ{{փաստ}} և ուղղված էր [[Աբդուլ Համիդ Բ]]-ի վարչակարգի դեմ։ [[1908]] թվականի հեղաշրջումից հետո, երբ իշխանության գլուխ անցան երիտթուրքերը, դաշնակցականներից նույնիսկ ընտրվեցին սահմանադրական [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] խորհրդարանի անդամներ։ Սակայն շուտով [[Կիլիկիա]]յում տեղի ունեցած դեպքերը, [[1909]] թվականի [[Ադանայի կոտորած]]ը ցույց տվեցին, որ երիտթուրքերը դահիճ սուլթանների արժանի հետնորդներն են։ [[1912]] թվականին ՀՅԴ Արևմտյան բյուրոն հայտարարեց նրանց հետ վերջնական խզման մասին, մերժեց նաև երիտթուրքերի առաջարկը գալիք պատերազմում [[Ռուսաստան]]ի դեմ համագործակցելու վերաբերյալ։ === Առաջին համաշխարհային պատերազմ === {{Հիմնական հոդված|Առաջին համաշխարհային պատերազմ}}[[Պատկեր:Aram Manoogian.gif|մինի|Հայտնի դաշնակցական [[Արամ Մանուկյան (ՀՅԴ)|Արամ Մանուկյան]]ը:]] [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ի տարիներին ՀՅԴ-ն ակտիվորեն մասնակցեց հայկական կամավորական շարժման կազմակերպմանը, բազմաթիվ դաշնակցականներ զինվորագրվեցին, մարտական գործողությունները հմտորեն ղեկավարեցին [[Անդրանիկ Օզանյան]]ը, [[Դրաստամատ Կանայան]]ը (Դրո), [[Համազասպ Սրվանձտյան]]ը, [[Վարդան Մեհրաբյան]]ը, Արշակ Գաֆավյանը և ՀՅԴ մարտական դպրոցն անցած այլ գործիչներ։ [[Մեծ Եղեռն]]ի ժամանակ շատերը մասնակցեցին [[հայ]] բնակչության ինքնապաշտպանական մարտերին [[Արևմտյան Հայաստան]]ում և [[Կիլիկիա]]յում, շատերն էլ ցեղասպանության զոհ դարձան։ Պատերազմի ժամանակ և հատկապես Ռուսաստանում [[1917]] թվականի [[Փետրվարյան հեղափոխություն]]ից հետո ՀՅԴ գործունեության հիմնական ասպարեզը վերստին [[Անդրկովկաս]]ն էր։ Աջակցելով Ռուսաստանի Ժամանակավոր կառավարության քաղաքականությանը՝ դաշնակցությունը մասնակցեց Անդրկովկասում ստեղծված բանվորների, զինվորների և գյուղացիների խորհուրդների գործունեությանը․ նա ազդեցիկ դիրք ուներ Հայոց ազգային խորհրդում և նրա մասնաճյուղերում։ [[1917]]-ի [[Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական Հեղափոխություն]]ից հետո ՀՅԴ մասնակցեց Անդրկովկասում իշխանության նոր մարմինների՝ Անդրկովկասյան կոմիսարիատի, ապա՝ [[Անդրկովկասյան սեյմ]]ի ստեղծմանը, երկրամասը Խորհրդային Ռուսաստանից անջատելուն և ինքնուրույն Անդրկովկասյան Դեմոկրատական Ֆեդերատիվ Հանրապետության (ԱԴՖՀ) կազմավորմանը։ Ներքին տարաձայնությունների և արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցության հետևանքով ԱԴՖՀ շուտով ([[1918]]-ի [[մայիսի 26]]) տրոհվեց, կազմավորվեցին [[Վրաստան]]ի ([[մայիսի 26]]), [[Ադրբեջան]]ի (մայիսի 27), [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն|Հայաստանի]] ([[մայիսի 28]]) ինքնուրույն հանրապետությունները։ === Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն === {{Հիմնական հոդված|Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն}}[[Պատկեր:The Cabinet of the Armenian Republic.png|մինի|350px|[[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն|Հայաստանի Առաջին Հանրապետության]] երկրորդ կաբինետի անդամները, 1919 թվական: Նստած են՝ Ա. Սահակյան, [[Ալեքսանդր Խատիսյան]], գեներալ [[Քրիստափոր Արարատյան]]: Կանգնած են՝ [[Նիկոլ Աղբալյան]], Ա. Գյուլխանդանյան, Ս. Արարատյան:]] [[Հայաստանի Հանրապետություն (1918-1920)|Հայաստանի Հանրապետությունում]] հաստատվեց բազմակուսակցական համակարգ։ ՀՅԴ-ն նորաստեղծ պետության առաջատար քաղաքական ուժն էր. նրա ներկայացուցիչները՝ [[Հովհաննես Քաջազնունի]]ն, [[Ալեքսանդր Խատիսյան]]ը, [[Համո Օհանջանյան]]ը, [[Սիմոն Վրացյան]]ը, հաջորդաբար գլխավորեցին հանրապետության կառավարությունը։ [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ում [[Գերմանիա]]յի և նրա դաշնակիցների պարտությունը նոր իրադրություն ստեղծեց, ինչը փորձեց օգտագործել Հայաստանի կառավարությունը՝ կողմնորոշվելով դեպի արևմտյան տերությունները։ 1918-1919 թվականի ընթացքում Հայաստանի Հանրապետության տարածքը նշանակալիորեն ընդարձակվեց։ Թուրքական զորքերի հեռացումից հետո Հայաստանին վերադարձվեցին [[Ալեքսանդրապոլի գավառ]]ը՝ Շիրակն ու Լոռու հարավային մասը, [[Կարսի մարզ]]ը, [[Սուրմալուի գավառ|Սուրմալուի]], [[Շարուր-Դարալագյազի գավառ|Շարուր-Դարալագյազի]] և [[Նախիջևանի գավառ|Նախիջևանի]] գավառները և վերականգնվեցին 1914 թվականի սահմանները։ 1919 թվականի մայիսի 28-ին կառավարությունը Հայաստանը հռչակեց «միացյալ և անկախ հանրապետություն»՝ դրանով հաստատելով հայ ժողովրդի պահանջատիրությունը [[Արևմտյան Հայաստան]]ի նկատմամբ։ Հանրապետության ներքին ու արտաքին ծանր վիճակը հնարավորություն չտվեց զարգացնել ստեղծարար աշխատանքը, հաղթահարել երկրում մոլեգնող սովը, անիշխանականության դրսևորումները։ Դրությունն ավելի էր բարդանում դրսից՝ [[Թուրքիա]]յի և [[Ադրբեջան]]ի կողմից հրահրվող թուրք-մուսուլման բնակչության խռովություններով։ 1920 թվականին իրադրությունը հանրապետությունում խիստ վատացավ։ Ակնհայտ դարձավ խորհրդային Ռուսաստանի և քեմալական Թուրքիայի մերձեցումը։ 1920 թվականի աշնանը բռնկած [[Հայ-թուրքական պատերազմ (1920)|հայ-թուրքական պատերազմի]] ժամանակ Հայաստանը մեկուսացվեց, նրան լքեցին արևմտյան դաշնակիցները, օգնության չհասավ նորաստեղծ [[Ազգերի լիգա]]ն։ Իր ճնշումն ուժեղացրեց նաև Խորհրդային Ռուսաստանը։ Պատերազմում պարտվելով՝ Հայաստանը ստիպված ստորագրեց [[Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր]]ը (1920-ի դեկտեմբերի 2), որով տարածքային մեծ կորուստներ կրեց։ Միաժամանակ կառավարությունը հայտարարեց, որ հրաժարվում է իշխանությունից և այն հանձնում բոլշևիկներին։ Մինչ այդ, [[Ադրբեջանի ԽՍՀ|Խորհրդային Ադրբեջանում]] կազմավորված Հայաստանի ռազմահեղափոխական կոմիտեն՝ կարմիր բանակի զորամասերի հետ անցավ հանրապետության սահմանը և Հայաստանը հռչակեց խորհրդային հանրապետություն։ === Դաշնակցությունը սփյուռքում === [[1921]] թվականի Փետրվարյան հակախորհրդային ապստամբության պարտությունից հետո ՀՅԴ-ն իր գործունեությունը հիմնականում շարունակեց արտասահմանում։ 1921 թվականի [[ապրիլ]]ին [[Բուխարեստ]]ում հրավիրված ՀՅԴ խորհրդաժողովը որոշեց, որ պատրաստ է հանուն Հայաստանի վերաշինության համագործակցել խորհրդային իշխանության հետ։ Նույն թվականի հուլիսին [[Ռիգա]]յում կայացան բանակցություններ ՀՅԴ և ՌԿ (բ) կ միջև։ Թեև ձեռք բերվեց համաձայնություն, ըստ որի ՀՅԴ պարտավորվեց համակողմանի օգնել և աջակցել Խորհրդային Հայաստանի կառավարությանը, սակայն 1921 թվականի [[հուլիսի 22]]-ին Հայաստանի կոմկուսի ԿԿ իր բողոքը հայտնեց համաձայնության կապակցությամբ և բացառեց ՀՅԴ հետ որևէ բանակցություն վարելը։ Բողոքից հետո ՌԿ (բ) կ ԿԿ մերժեց համաձայնագրի նախագիծը։ {{փաստ}}[[1923]] թվականի նոյեմբերին խորհրդային իշխանությունների պահանջով [[Երևան]]ում գումարված նախկին դաշնակցականների համահայաստանյան համագումարի որոշմամբ ՀՅԴ լուծարքի ենթարկվեց [[ԽՍՀՄ]]-ում, իսկ [[1933]] թվականին ՀՅԴ 12-րդ ընդհանուր ժողովը պաշտոնապես լուծարեց իր ընդհատակյա կազմակերպությունը [[Հայաստան]]ում:{{փաստ}} 9-րդ ընդհանուր ժողովից հետո ՀՅԴ հետևողականորեն իրականացնում էր [[Մեծ Եղեռն]]ի երիտթուրք պատասխանատուների ահաբեկման [[Նեմեսիս գործողություն]]ը:{{փաստ}} 1925 թվականին [[Փարիզ]]ում կայացած ՀՅԴ 10-րդ ընդհանուր ժողովը որոշեց պահպանել [[ԽՍՀՄ]] հանդեպ որդեգրած «լոյալ ընդդիմադիրի» քաղաքականությունը, սփյուռքում հետևողականորեն տանել հայապահպան կազմակերպչական աշխատանք։{{փաստ}} ՀՅԴ հովանավորությամբ ստեղծվեցին բարեգործական, մշակութային, կրթական, մարզական, երիտասարդական և այլ կազմակերպություններ։ === Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ === [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի նախօրյակին ՀՅԴ 13-րդ ընդհանուր ժողովը ([[Կահիրե]], [[1938]]) որոշեց, որ պատերազմի բռնկման պարագայում՝ «Դաշնակցութիւնը իր պայքարին մէջ ելակէտ պէտք է ունենայ բացառաբար հայ ժողովուրդի ֆիզիքական փրկութեան հարցը և ըստ այնմ ալ վարէ իր քաղաքականութիւնը՝ զայն չկաշկանդելով Հայ դատին վերաբերող առաջադիմութիւններով»<ref>«[[Դրոշակ (թերթ)|Դրոշակ]]», [[1986]], [[նոյեմբերի 12]], էջ 30։</ref>։ Որոշ դաշնակցական ղեկավարներ դեպի Արևելք հիտլերյան զորքերի առաջխաղացման մեջ տեսան [[ԽՍՀՄ]]-ի քայքայման և Հայաստանի անկախության վերականգնման հնարավորություն։ Պատերազմի ընթացքում ՀՅԴ բյուրոն վարեց դաշնակիցներին ի նպաստ քաղաքականություն, որոշ գործիչներ համագործակցեցին հիտլերականների հետ, սակայն ՀՅԴ տրամադրության տակ եղած որևէ հայկական զորամաս չմասնակցեց ռազմական գործողություններին։ Պատերազմի վերջին փուլում ՀՅԴ պաշտպանեց [[Կարս]]ի և [[Արդահան]]ի շրջանները [[ՀԽՍՀ]]-ին կցելու ԽՍՀՄ պահանջը։{{փաստ}} === Հետպատերազմյան շրջան === 14-րդ ընդհանուր ժողովին ([[1947]]) ներկայացրած իր զեկուցման մեջ բյուրոն նշեց, որ [[Հայ դատի հանձնախումբ|Հայ դատ]]ը կարող է լուծվել միայն [[ԽՍՀՄ]]-ի հետ համագործակցությամբ։ Սակայն շուտով ծավալված «սառը պատերազմի» տարիներին ՀՅԴ փոխեց իր դիրքորոշումը՝ որդեգրելով հակախորհրդային կողմնորոշում։ [[1959]]-ին կայացած ՀՅԴ 17-րդ ընդհանուր ժողովը եզրակացրեց, որ անցած տասնամյակում կուսակցության վարած հակախորհրդային քաղաքականությունը չի հասել սպասված արդյունքին, իսկ [[1967]]-ին 19-րդ ընդհանուր ժողովը որոշեց [[ԽՍՀՄ]] քննադատությունը սահմանափակել միայն հայ իրականության և Հայ դատի հետ կապված խնդիրների շուրջ։ 1970-ական թվականներին Արևելքում տեղի ունեցած քաղաքական իրադարձությունները միավորեցին [[սփյուռք]]ի հասարա-քաղաքական շրջանները՝ հանուն [[հայ]] համայնքների անվտանգության միասնական ճակատով հանդես գալու համար։ ՀՅԴ և հատկապես նրա [[Հայ դատի հանձնախումբ|Հայ դատ]]ի հանձնախմբերի գործունեությունը նպաստեց [[Հայկական հարց]]ի քննարկմանը Եվրոխարհրդարանում ([[1987]]-ի հունիս), [[Հայոց Ցեղասպանություն|Հայոց Ցեղասպանության]] հարցի քննարկմանը [[ԱՄՆ]]-ի Կոնգրեսում։ === Հայաստանի Հանրապետություն === [[Պատկեր:ARFPartyHeadquartersYerevan.JPG|մինի|200px|ՀՅԴ Գերագույն Մարմին՝ Սիմոն Վրացյան կենտրոնը [[Երևան]] քաղաքում, [[Հայաստան]]]] Հաշվի առնելով անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումը, [[Հայաստան]]ում կատարվող արմատական փոփոխությունները՝ ժողովրդավարության և հրապարակայնության զարգացումը, բազմակուսակցական համակարգի ձևավորումը, [[Արցախյան ազատամարտ|Ղարաբաղյան ազգային ազատագրական շարժումը]], ՀՅԴ 24-րդ ընդհանուր ժողովը ([[1988]] թ.) առաջ քաշեց «Դեպի երկիր» կարգախոսը, որով ՀՀ–ում ստեղծեց ՀՅԴ բջիջներ, իսկ հետագայում նաև՝ գրանցված կուսակցություն։ 1988 թվականի հոկտեմբերին ՀՅԴ–ն, [[հնչակյան կուսակցություն|հնչակյան]] և [[ռամկավար ազատական կուսակցություն]]ների հետ, հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ միանգամայն արդարացի ճանաչելով [[Արցախ]]ի [[հայ]] բնակչության պահանջը Հայաստանի հետ վերամիավորվելու վերաբերյալ։ [[1990]] թվականի [[օգոստոսի 8]]-ին ՀՅԴ բացահայտեց իր կազմակերպական ներկայությունը [[Հայաստան]]ում։ 1994 թվականի [[դեկտեմբերի 28]]-ին ՀՀ նախագահ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի հրամանագրով կասեցվել է ՀՅԴ գործունեությունը Հայաստանում՝ հանրապետությունում գործող քաղաքական կուսակցությունների մասին օրենքը խախտելու մեղադրանքով։ ՀՀ Գերագույն դատարանը հաստատել է [[Հայաստանի նախագահ|ՀՀ նախագահի]] հրամանագիրը, որը չեղյալ է հայտարարվել 1998 թվականին ՀՀ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի կողմից։ [[2003]] թվականին տեղի ունեցած երրորդ գումարման Ազգային Ժողովի ընտրությունների արդյունքում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը կոալիցիա է կազմել [[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի Հանրապետական]] և [[«Օրինաց երկիր» կուսակցություն|Օրինաց Երկիր]] կուսակցությունների հետ։ [[2007]] թվականին տեղի ունեցած չորրորդ գումարման Ազգային Ժողովի ընտրությունների արդյունքում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը կոալիցիա է կազմել [[Հայաստանի հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի Հանրապետական]] և [[«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցություն|Բարգավաճ Հայաստան]] կուսակցությունների հետ։ [[2009]] թվականին [[հայ-թուրքական արձանագրություններ]]ի պատճառով դուրս է եկել կոալիցիայից և դարձել ընդդիմություն։ [[2016]] թվականին [[Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն|Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության]] հետ ստորագրվել է համագործակցության համաձայնագիր, որի արդյունքում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ստացել է 3 նախարարական, 2 մարզպետական և համեմատաբար ավելի ցածր բազմաթիվ այլ պաշտոններ։ {| style="font-size:95%;" |- | style="width:33%; text-align:center;"| '''Ներկայությունը [[ՀՀ Ազգային Ժողով]]ներում''' | style="width:33%; text-align:center;"| '''Ներկայությունը [[ԼՂՀ Ազգային ժողով]]ներում''' |- valign="top" | {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" |- style="background:#ececec;" ! Տարի !! Համամասնական<br/ >մանդատ !! Մեծամասնական<br/ >մանդատ !! Ընդհանուր<br/ >մանդատ !! +/- |- | [[1990]] || <center>- || <center>12 || <center>12/259 || {{increase}} 12 |- | [[1995]] || <center>0 || <center>1 || <center>1/190 || {{decrease}} 11 |- | [[1999]] || <center>5 || <center>3 || <center>8/131 || {{increase}} 7 |- | [[2003]] || <center>11 || <center>0 || <center>11/131 || {{increase}} 3 |- | [[2007]] || <center>16 || <center>0 || <center>16/131 || {{increase}} 5 |- | [[2012]] || <center>5 || <center>0 || <center>5/131 || {{decrease}} 11 |- | [[2017]] || <center>7 || <center>- || <center>7/105 || {{increase}} 2 |- | [[2018]] || <center>0 || <center>- || <center>0/132 || {{decrease}} 7 |- | [[2021]] || <center>12 || <center>- || <center>12/107 || {{increase}} 12 |- |} | {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" |- style="background:#ececec;" ! Տարի !! Համամասնական<br/ >մանդատ !! Մեծամասնական<br/ >մանդատ !! Ընդհանուր<br/ >մանդատ !! +/- |- | [[1990]] || <center>- || <center>- || <center>35/75 || {{increase}} 35 |- | [[1995]] || <center>- || <center>- || <center>-/33 || |- | [[2000]] || <center>0 ||<center> 9 || <center>9/33 || |- | [[2005]] || <center>3 || <center>0 || <center>3/33 || {{decrease}} 6 |- | [[2010]] || <center>4 || <center>2 || <center>6/33 || {{increase}} 3 |- | [[2015]] || <center>4 || <center>3 || <center>7/33 || {{increase}} 1 |- | [[2020]] || <center>3 || <center>0 || <center>3/33 || {{decrease}} 4 |} |} == Ծրագիր == Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն իր էությամբ, աշխարհայացքով և ավանդներով ազգային, ընկերվարական, ժողովրդավարական և հեղափոխական կուսակցություն է։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն իր բոլոր ուժերով պայքարում է հանուն հայ ազգի քաղաքական-տնտեսական, ընկերային-մշակութային բովանդակ շահերի պաշտպանության։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը, հավատարիմ իր գաղափարաբանությանը, իր բոլոր ուժերով նվիրվում է բովանդակ հայ ազգի քաղաքական, տնտեսական, ընկերային և մշակութային շահերի պաշտպանությանը՝ հանուն Ազատ Հայի, Ազատ Քաղաքացու և Ազատ Հայրենիքի կերտման։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը հայ ժողովուրդի ազգային ազատագրական պայքարը հիմնավորում է իր գաղափարաբանությամբ։ Նա առաջադրում է անհատի ազատության, ազգային ինքնորոշման, անկախ պետականության, ընկերության, համերաշխության և բարօրության ճանապարհով ապահովել հայ մարդու և հայ ազգի անկաշկանդ, բազմակողմանի և ներդաշնակ զարգացումը։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ձգտում է Հայ Դատի լուծմանը` ամբողջական հայությամբ ամբողջական հայրենիքի կերտմանը։ == Գաղափարախոսություն == [[Պատկեր:United Armenia.png|մինի|550px|աջից|ՀՅԴ ծրագրի կարևորագույն մասն է ազատ անկախ և միացյալ Հայաստանի կերտումը]] Մարդկությունը հասել է ներկա հանգրվանին ընկերային, տնտեսական, քաղաքական և մշակութային նվաճումների հոլովույթով։ Մարդկության առաջադիմությունը, սակայն, անկատար է այնքան ժամանակ, քանի դեռ մարդկային մտքի և աշխատանքի նվաճումներն ի նպաստ իրենց բարօրության գործադրելու հավասար հնարավորություն չունեն բոլոր անհատները, ընկերային հավաքականությունները և ազգերը։ Պատմության ընթացքում դրսևորվել են մարդու նկատմամբ մարդու տիրապետությունը և աշխատանքի շահագործումը։ Տիրապետության և շահագործման տարբեր ձևերն են դրամատիրությունը, կայսերապաշտությունը, ամբողջատիրությունը, գաղութատիրությունը, որոնք դրսևորվում են ռազմապաշտությամբ, ցեղապաշտությամբ, սակավապետությամբ, տնտեսական, գաղափարական և մշակութային ծավալապաշտությամբ։ Դրանց հետևանքն են` տնտեսական մենաշնորհները, ազգային իրավունքների ոտնահարումները, մարդկային իրավունքների բռնաբարումը և այդ նույն մարդկային իրավունքների պաշտպանության անունով կատարվող քաղաքական շահարկումները, կենսոլորտի և բնական միջավայրի ավերումները։ Ազատագրության բնական ու գիտակից այդ պայքարն ընթանում է մարդու և հասարակության կյանքի զարգացման զույգ գործոնների` առարկայական և ենթակայական ազդակների փոխներգործությամբ։ Այդ պատմական ճանապարհին է, որ տեղի են ունենում և ազգային ազատագրական պայքարներ, և մարդկային ընկերության հոլովութային կամ հեղափոխական առաջընթաց դեպի քաղաքական, ընկերային և տնտեսական իրավունքների հավասարությունը կենսագործող արդար կարգեր։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության համոզման համաձայն, ընկերվարության ճանապարհով է, որ մարդկության քաղաքական, տնտեսական և ընկերային զարգացումն օժտվում է արդար և համերաշխ հարաբերություններով։ Ընկերվարությունը ձգտում է ինչպես անհատի և նրա աշխատանքի ազատագրությանը, այնպես էլ ազգերի` իբրև հավաքական անհատականությունների ամբողջական ազատագրությանը, անկախությանը ու գերիշխանությանը և նրանց համերաշխ համակեցությանն ու իրավահավասար գործակցությանը։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ընկերվարական իդեալն է այնպիսի հասարակության կերտումը, ուր մարդը ազատագրված կլինի ռասայական, կրոնական-դավանական, ազգային, քաղաքական, ընկերային և տնտեսական ամեն կարգի խտրականությունից, կաշկանդումից, բռնությունից և շահագործումից։ Ընկերվարությունը առաջադրում է ժողովրդավարության կիրարկումով ապահովել բոլոր քաղաքացիների մասնակցությունը՝ հանուն ընկերային համերաշխության տնտեսական հարաբերությունների կանոնակարգման։ Ազգային հարստություն են և ռազմավարական նշանակություն ունեն մշակույթը, հողը և ընդերքը, բնական միջավայրը և պաշարները։ Ընկերվարությունն ընդունում է բազմաձև սեփականատիրություն՝ պետական, հավաքական-համագործակցական և մասնավոր-անձնական։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության համար ազգը՝ իբրև պատմական-մշակութային, լեզվական և ընկերային-քաղաքական ուրույն ամբողջություն, հիմնական արժեք է և համամարդկային զարգացման ու հոգեմտավոր բազմակողմանի հարստացման էական գործոն։ Ազգը մարդկային ընկերության զարգացման ամենակենսունակ միջավայրն է, ուր անհատը ձեռք է բերում հոգեմտավոր բարգավաճման լայն հնարավորություն, լիակատար հաղորդակցության և սեփական կարողությունների զարգացման առավելագույն հնարավորություն։ * Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը հավատում է, որ ընկերվարության իդեալը անիրականանալի է՝ առանց ժողովրդավարության, իսկ ժողովրդավարությունը թերի է և սահմանափակ՝ առանց ընկերվարության։ Ժողովրդավարությունը խարսխվում է մարդկային և քաղաքացիական իրավունքները և ազատությունները հարգելու վրա։ Այն օրենքով պաշտպանում է բազմակարծությունը, բազմակուսակցականությունը և խոսքի, խղճի, մամուլի, ստեղծագործության և աշխատանքի լիակատար ազատությունը։ * Ժողովրդավարությունը հատկանշվում է անհատի ազատ և հավասար քվեի իրավունքով և ազատ քաղաքացիների՝ օրենքի առջև հավասարությամբ։ Այն ապահովում է ժողովրդի կամքի անկաշկանդ արտահայտությունը և, հաստատութենական ու ներկայացուցչական հիմունքով, ժողովրդի ամբողջական և լիարժեք մասնակցությունը քաղաքական, ընկերային, տնտեսական ու մշակութային կյանքին՝ այդպիսով արդյունավետ հիմքերի վրա դնելով ժողովրդի և պետության փոխհարաբերությունը։ Ժողովրդավարությունը պայմանավորվում է օրենսդիր, դատական և գործադիր իշխանությունների տարանջատումով և փոխադարձ հակակշռումով։ == Կանոնադրություն == [[1890]] թվականի հիմնադիր ժողովից մինչև օրս տեղի է ունեցել Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության 28 ընդհանուր ժողով։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության կանոնադրությամբ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության բարձրագույն մարմինը ընդհանուր ժողովն է, որը գումարվում է չորս տարին մեկ անգամ։ Ընդհանուր ժողովն իրավասու է ՀՅԴ-ին վերաբերող ցանկացած հարց քննարկել և այդ մասին որոշում կայացնել։ Նրա որոշումներն անառարկելի ու պարտադիր են ՀՅԴ բոլոր ժողովների, մարմինների և անդամների համար։ Ընդհանուր ժողովն իրավասու է ձայների երկու երրորդի մեծամասնությամբ ծրագրային կամ կանոնադրական փոփոխություններ կատարելու։ ՀՅԴ գերագույն գործադիր մարմինը՝ բյուրոն, ընտրվում է գաղտնի քվեարկությամբ, ընդհանուր ժողովի կողմից։ Բյուրոն մեկնաբանում է ՀՅԴ ծրագիրը, կազմակերպական կանոնները և ընդհանուր ժողովի որոշումները, հսկում նրանց գործադրումը, ղեկավարում կուսակցության ընդհանուր քաղաքականությունը, վերահսկում կուսակցական մամուլի ընթացքը։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ավելի օպերատիվ գործելու համար միաժամանակ ունեցել է երկու (և նույնիսկ երեք) բյուրոներ։ Միաբյուրո կարգը վերջնականապես հաստատվել է [[1919]] թվականին։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը տարածքային առումով բաժանվում է շրջանների։ 500-ից ավելի անդամ ունեցող շրջանները ընտրում են իրենց կենտրոնական կոմիտեները, որոնք ինքնուրույնաբար վարում են տեղական գործերը, տնօրինում իրենց շրջաններում օտար և ազգային իշխանությունների և կազմակերպությունների հետ փոխհարաբերությունները՝ ռազմավարական հարցերում մնալով ենթակա ընդհանուր ժողովի որոշումներին։ == Ընդհանուր Ժողովներ<ref>{{Cite web |title=ՀՅԴ Բյուրոյի պաշտոնական կայք |url=http://www.arfd.info/hy/?p=291 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829114542/http://www.arfd.info/hy/?p=291 |archive-date=2018 թ․ օգոստոսի 29 |accessdate=2016 թ․ հունվարի 14}}</ref> == {| class="wikitable" |- ! Ժողով !! Ամսաթիվ !! Վայր !! Երկիր |- | Հիմնադիր Ժողովներ || [[1890|1890 թ.]] [[հուլիս]]-[[օգոստոս]] || [[Թբիլիսի]] || [[Պատկեր:Flag of Russia.svg|23px]] [[Ռուսական Կայսրություն]] ([[Վրաստան]]) |- | 1-ին Ընդհանուր Ժողով || [[1892|1892 թ.]] [[հուլիս]]-[[սեպտեմբեր]] || [[Թբիլիսի]] || [[Պատկեր:Flag of Russia.svg|23px]] [[Ռուսական Կայսրություն]] ([[Վրաստան]]) |- | 2-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1898|1898 թ.]] [[ապրիլ]]-[[հունիս]] || [[Թբիլիսի]] || [[Պատկեր:Flag of Russia.svg|23px]] [[Ռուսական Կայսրություն]] ([[Վրաստան]]) |- | 3-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1904|1904 թ.]] [[փետրվար]]-[[մարտ]] || [[Սոֆիա]] || {{դրոշավորում|Բուլղարիա}} |- | 4-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1907|1907 թ.]] [[փետրվարի 22]]-[[մայիսի 4]] || [[Վիեննա]] || [[Պատկեր:Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg|23px]] [[Ավստրո-Հունգարիա]] |- | 5-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1909|1909 թ.]] [[օգոստոս]]-[[սեպտեմբեր]] || [[Վառնա]] || {{դրոշավորում|Բուլղարիա}} |- | 6-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1911|1911 թ.]] [[օգոստոսի 17]]-[[սեպտեմբերի 17]] || [[Կոստանդնուպոլիս]] ([[Ստամբուլ]]) || [[Պատկեր:Flag of the Ottoman Empire.svg|23px]] [[Օսմանյան Կայսրություն]] |- | 7-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1913|1913 թ.]] [[օգոստոսի 17]]-[[օգոստոսի 17|25]] || [[Կարին]] || [[Պատկեր:Flag of the Ottoman Empire.svg|23px]] [[Օսմանյան Կայսրություն]] ([[Արևմտյան Հայաստան]]) |- | 8-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1914|1914 թ.]] [[հուլիս]]-[[օգոստոս]] || [[Կարին]] || [[Պատկեր:Flag of the Ottoman Empire.svg|23px]] [[Օսմանյան Կայսրություն]] ([[Արևմտյան Հայաստան]]) |- | 9-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1919|1919 թ.]] [[սեպտեմբերի 27]]-[[հոկտեմբերի 30]] || [[Երևան]] || [[Պատկեր:Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg|23px]] [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն]] |- | 10-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1924|1924 թ.]] [[նոյեմբերի 17]]-[[1925|1925 թ.]] [[հունվարի 17]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 11-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1929|1929 թ.]] [[մարտի 17]]-[[մայիսի 2]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 12-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1933|1933 թ.]] [[փետրվարի 4]]-[[մարտի 21]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 13-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1938|1938 թ.]] [[հուլիսի 14]]-[[սեպտեմբերի 12]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 14-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[194|1947 թ.]] [[սեպտեմբեր]]-[[հոկտեմբեր]] || [[Կահիրե]] ||{{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 15-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1951|1951 թ.]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 16-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1955|1955 թ.]] [[ապրիլ]]-[[մայիս]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 17-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1959|1959 թ.]] || [[Կահիրե]] || {{դրոշավորում|Եգիպտոս}} |- | 18-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1963|1963 թ.]] [[հոկտեմբեր]]-[[նոյեմբեր]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 19-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1967|1967 թ.]] [[նոյեմբեր]]-[[դեկտեմբեր]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 20-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1972|1972 թ.]] [[Դեկտեմբեր]] || [[Վիեննա]] || {{դրոշավորում|Ավստրիա}} |- | 21-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1977|1977 թ.]] [[դեկտեմբեր]]-[[1978|1978 թ.]] [[հունվար]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 22-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1981|1981 թ.]] [[դեկտեմբեր]] || [[Վիեննա]] || {{դրոշավորում|Ավստրիա}} |- | 23-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1985|1985 թ.]] || [[Աթենք]] || {{դրոշավորում|Հունաստան}} |- | 24-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1988|1988 թ.]] || [[Աթենք]] || {{դրոշավորում|Հունաստան}} |- | 25-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1992|1992 թ.]] [[հոկտեմբեր]] || [[Փարիզ]] || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | 26-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1995|1995 թ.]] [[նոյեմբեր]] || Լաքլուք || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 27-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[1998|1998 թ.]] [[հունվարի 26]]-[[փետրվարի 5]] || [[Բեյրութ]] || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | 28-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2000|2000 թ.]] [[հունվարի 31]]-[[փետրվարի 12]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 29-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2004|2004 թ.]] [[փետրվարի 6]]-[[փետրվարի 17|17]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 30-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2008|2008 թ.]] [[մայիսի 21]]-[[մայիսի 26|26]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 31-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2011|2011 թ.]] [[հունիսի 24]]-[[հուլիսի 1]] || [[Ծաղկաձոր]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 32-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2015|2015 թ.]] [[հունվարի 16]]-[[հունվարի 24|24]] || [[Դիլիջան]] || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | 33-րդ Ընդհանուր Ժողով || [[2019|2019 թ.]] [[հունվարի 16]]-[[հունվարի 24|24]] || [[Ստեփանակերտ]] || {{դրոշավորում|Արցախ}} |} == Կազմակերպություներ == [[Պատկեր:ArmenianDiaspora.png|մինի|450px|ՀՅԴ-ն գործում է այնտեղ, որտեղ կա [[Հայկական սփյուռք]]]] Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն կազմակերպությունուները առաջին հերթին գործում է [[հայկական սփյուռք]]ում։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը և իր ուղեկից կազմակերպությունները համարվում են հայության հիմնական շարժիչ ուժը Մերձավոր Արևելքում, Եվրոպայում և Ամերիկայում։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը գլխավոր ուժ չի հանդիսանում նախկին ԽՍՀՄ անդամ պետություններում բացի Վրաստանից։ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը ստեղծվել է բազմաթիվ հայկական դպրոցներ, համայնքային կենտրոններ, հետախուզուական և մարզական խմբեր, Երիտասարդական Միություների խմբեր, ճամբարներ, և այլ օրգաններ Հայաստանում, Արցախում և Սփյուռքում։ [[Արգենտինա]]յում, [[Ավստրիա]]յում, [[Կանադա]]յում, [[Կիպրոս]]ում, [[Ֆրանսիա]]յում, [[Գերմանիա]]յում, [[Հունաստան]]ում, [[Լիբանան]]ում, [[Շվեյցարիա]]յում, [[Ուրուգվայ]]ում և այլ երկրներում շատ լուրջ դեր է խաղացել [[Հայոց ցեղասպանության ճանաչում|Հայոց ցեղասպանության ճանաչման գործում]]<ref>[http://www.ancsf.org/footer/chapters.htm «Հայ դատի հանձնախումբ»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041019140043/http://www.ancsf.org/footer/chapters.htm |date=2004-10-19 }} Հայ ազգային կոմիտե։ Վերցված 10 Հունիսի 2013։</ref>։ === ԱՄՆ և Կանադա === [[Հայ դատի հանձնախումբ|Հայ Դատի Ամերիկյան Հանձնախումբ]], Հ.Յ.Դ.-փոխկապակցված կազմակերպություն, ամենաուժեղ հայկական լոբբիստական կազմակերպությունն է Միացյալ Նահանգներում<ref>Karentz, Varoujan (2004). Mitchnapert the Citadel: A History of Armenians in Rhode Island. iUniverse. p. 162. ISBN 978-0-595-30662-6.</ref>։ Նրա քույրը կազմակերպությունը Հայ Դատի Հանձնախումբ Կանադայում<ref>[http://www.anccanada.org/ «Հայ ազգային կոմիտե Կանադայում»:] Վերցված 10 Հունիսի 2013։</ref>։ == Հայ Դատ == Հայ դատը՝ որպես համապարփակ ծրագիր, ձևավորվել է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցություն կուսակցության կողմից՝ [[Մեծ եղեռն]]ից հետո, երբ [[Արևմտյան Հայաստան]]ն ամբողջությամբ հայաթափվեց, իսկ [[Արևելյան Հայաստան]]ի առանձին տարածքներ նրանից խլվեցին և կցվեցին հարևան հանրապետություններին։<br/ > Հայ դատն ունի քաղաքական, բարոյական, տարածքային, մշակութային, սոցիալ-տնտեսական, իրավական և այլ հայեցակետեր։ Դրանց լուծումն առանձին-առանձին հետամտելու և ի վերջո ամբողջական լուծման հասնելու նպատակով [[1944]]-ից Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությունը ձևավորել է Հայ դատի շարժումը. կազմավորվել են նույնանուն կազմակերպություններ՝ Հայ դատի հանձնախմբեր (գրասենյակներ), Հայ ազգային կոմիտեներ են ստեղծվել [[ԱՄՆ]]-ում՝ ([[Վաշինգտոն]]ում, [[Բոստոն]]ում, [[Լոս Անջելես]]ում, [[Ֆրեզնո]]յում), հայաշատ այլ վայրերում, ավելի ուշ՝ [[Եվրոպա]]յի, [[Մերձավոր Արևելք]]ի, [[Լատինական Ամերիկա]]յի մի շարք երկրներում, [[Ռուսաստան]]ում, [[1991]] թ-ից՝ [[Երևան]]ում։ <br/ > Հայ դատի հանձնախմբերը [[Հայկական հարց]]ի պահանջատերերն են առանձին երկրներում և գործուն աջակցում են [[Հայոց ցեղասպանություն]]ը դատապարտող օրենսդրական ակտերի ու բանաձևերի ընդունման գործընթացին, պայքարում [[պատմական Հայաստան]]ի տարածքում հայկական հուշարձանների և մշակութային այլ արժեքների ոչնչացման դեմ, սատարում արցախահայության արդարացի պայքարին։ Նրանց ջանքերի շնորհիվ [[ԱՄՆ]]-ի Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատը ([[1975]], [[1984]], [[1996]] թթ.), Եվրոպայի խորհրդարանը ([[1987]] թ.) և բազմաթիվ երկրների խորհրդարաններ [[Հայոց ցեղասպանություն]]ը դատապարտող բանաձևեր են ընդունել, իսկ [[ԱՄՆ]]-ի Սենատը՝ կարևոր հանձնարարական ([[1989]] թ.) [[Լեռնային Ղարաբաղ]]ի վերաբերյալ։ [[ԱՄՆ]]-ի 42 նահանգներում ապրիլի 24-ը հայտարարվել է Ցեղասպանության հիշատակի օր, Կալիֆոռնիայի նահանգի դպրոցներում դասավանդվում է «Հայ դատ» առարկան։ Հանձնախմբերն աջակցում են նաև ցեղասպանության մասին ֆիլմերի նկարահանմանը, գրականության տպագրմանը, բողոքի գործողություններ կազմակերպում [[Թուրքիա]]յի և [[Ադրբեջան]]ի հակահայկական գործողությունների դեմ։ Հայ Դատի Հանձնախմբեր կան աշխարհի ավելի քան 30 երկրներում{{փաստ}}։ {| class="wikitable" |- ! Հանձնախումբ !! Երկիր(ներ) !! Կայք Էջ |- | Մերձավոր Արևելքի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, {{Դրոշավորում|Սիրիա}}, {{Դրոշավորում|Իրաք}}, {{Դրոշավորում|Քուվեյթ}}, {{Դրոշավորում|Եգիպտոս}}, {{Դրոշավորում|Հորդանան}}<br/ >և Մերձավոր արևելքի այլ երկրներ || [http://www.ancme.net/ http://www.ancme.net] |- | Իրանի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Իրան}} || [http://hoosk.net/ http://hoosk.net] |- | Եվրոպայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Գերմանիա}}, {{Դրոշավորում|Իտալիա}}, {{Դրոշավորում|Բուլղարիա}}, {{Դրոշավորում|Ավստրիա}}, {{Դրոշավորում|Չեխիա}}, {{Դրոշավորում|Հունգարիա}}, {{Դրոշավորում|Շվեդիա}}, || [http://www.eafjd.eu/ http://www.eafjd.eu] |- | Հունաստանի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Հունաստան}} || [http://ancg.gr/ http://ancg.gr] |- | Կիպրոսի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Կիպրոս}} || |- | Ֆրանսիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} || [http://www.cdca.asso.fr/ http://www.cdca.asso.fr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109190234/http://cdca.asso.fr/ |date=2016-01-09 }} |- | Իսպանիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Իսպանիա}} || [http://cnarmenio.es/ http://cnarmenio.es] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232220/http://cnarmenio.es/ |date=2015-09-25 }} |- | Նիդեռլանդների Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Նիդեռլանդներ}} || [http://haytad.nl/ http://haytad.nl] |- | Մեծ Բրիտանիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} || [http://ancuk.org.uk/ http://ancuk.org.uk] |- | Բելգիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Բելգիա}} || |- | ԼԵհաստանի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} || |- | ԱՄՆ-ի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} || [https://anca.org/ https://anca.org] |- | Կանադայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Կանադա}} || [http://www.anccanada.org/ http://www.anccanada.org] |- | Հարավային Ամերիկայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Արգենտինա}}, {{Դրոշավորում|Բրազիլիա}}, {{Դրոշավորում|Չիլի}}, {{Դրոշավորում|Վենեսուելա}}, {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} || [http://cna.org.ar/ http://cna.org.ar] |- | Ուրուգվայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Ուրուգվայ}} || [http://www.causaarmenia.org/ http://www.causaarmenia.org] |- | Ավստրալիայի Հանձնախումբ || {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}}, {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} || [http://www.anc.org.au/ http://www.anc.org.au] |- |} == Մամուլ == 1890 թվականից սկսած ՀՅԴ տարբեր մարմինների, ինչպես նաև անհատ դաշնակցականների հրատարակած պաշտոնաթերթերի, կիսապաշտոնաթերթերի ու պարբերականների ընդհանուր թիվը շուրջ 250 է։ Այսօր լույս են տեսնում կուսակցության պաշտոնաթերթեր [[Դրօշակ|«Դրոշակ»-ը]], «Օրակարգ»-ը, «Հուսաբեր»-ը, «Ազդակ»-ը, «Ալիք»-ը, «Արմենիա»-ն, «Ազատ օր»-ը, «Հորիզոն»-ը, «Երկիր»-ը, «Հայոց աշխարհ»-ը։ <center> {| class="wikitable" |- ! Անուն !! Տեսակը !! Տարեթիվ !! Վայր !! Լեզու !! Կայք էջ |- | Երկիր || Շաբաթաթերթ || 1991 || {{Դրոշավորում|Հայաստան}}, [[Երեվան|Երևան]] || [[Հայերեն]] || [https://yerkir.am yerkir.am] |- | [[Երկիր Մեդիա]] || Հեռուստալիք || 2003 || {{Դրոշավորում|Հայաստան}}, [[Երեվան|Երևան]] || [[Հայերեն]] || [https://yerkirmedia.am yerkirmedia.am] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130091747/http://yerkirmedia.am/ |date=2020-01-30 }} |- | [[Ապառաժ]] || Շաբաթաթերթ || || {{Դրոշավորում|Արցախ}}, [[Ստեփանակերտ]] || [[Հայերեն]] || [https://aparaj.am aparaj.am] |- | [[Ալիք (թերթ)|Ալիք]] || Օրաթերթ || 1931 || {{Դրոշավորում|Իրան}}, [[Թեհրան]] || [[Հայերեն]] || [https://alikonline.ir alikonline.ir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200130015202/https://www.alikonline.ir/ |date=2020-01-30 }} |- | Ա-ԻՆՖՈ || Լրատվական Գործակալություն || 2002 || {{Դրոշավորում|Վրաստան}}, [[Ջավախք]] || [[Հայերեն]] || |- | Յուսաբեր || Օրաթերթ || 1913 || {{Դրոշավորում|Եգիպտոս}}, [[Կահիրե]] || [[Հայերեն]] || |- | Ռատիո Եան || Առցանց ռադիո || 2011 || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, [[Բեյրութ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.radioyan.com/ www.radioyan.com] |- | Ազդակ || Օրաթերթ || 1927 || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, [[Բեյրութ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.aztagdaily.com/ www.aztagdaily.com] |- | Վանայ Ձայն || Ռադիոկայան || 1927 || {{Դրոշավորում|Լիբանան}}, [[Բեյրութ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.voiceofvan.net/ www.voiceofvan.net] |- | Օրակարգ || Կայքէջ || 2022 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Լոս Անջելես|Գլենդել]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [https://www.oragark.com/hy/ www.oragark.com] |- | Հայրենիք || Շաբաթաթերթ || 1899 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Մասաչուսետս|Վատերտաուն]] || [[Հայերեն]] || [http://www.hairenikweekly.com/ www.hairenikweekly.com] |- | Արմինիըն Ուիքլի || Շաբաթաթերթ || 1934 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Մասաչուսետս|Վատերտաուն]] || [[Անգլերեն]] || [http://armenianweekly.com/ www.armenianweekly.com] |- | Հայդուկ || Երիտասարդական || 1978 || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Լոս Անջելես|Գլենդել]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.haytoug.org/ www.haytoug.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140129201221/http://www.haytoug.org/ |date=2014-01-29 }} |- | Հորիզոն ՀԸ || Առցանց հեռուստալիք || || {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}}, [[Կալիֆորնիա]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.horizonarmeniantv.com/ www.horizonarmeniantv.com] |- | Հորիզոն || Շաբաթաթերթ || 1979 || {{Դրոշավորում|Կանադա}}, [[Մոնրեալ]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]], [[Ֆրանսերեն]] || [http://www.horizonweekly.ca/ www.horizonweekly.ca] |- | Նոր Հայ Հորիզոն ՀԸ || Առցանց հեռուստալիք || 1993 || {{Դրոշավորում|Կանադա}}, [[Տորոնտո]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.horizontv.ca// www.horizontv.ca] |- | Արծիվ || Երիտասարդական || 1991 || {{Դրոշավորում|Կանադա}}, [[Տորոնտո]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.ardziv.org/ www.ardziv.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130725044918/http://www.ardziv.org/ |date=2013-07-25 }} |- | Արմենիա || Շաբաթաթերթ || 1931 || {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} [[Բուենոս Այրես]] || [[Հայերեն]], [[Իսպաներեն]] || [http://www.diarioarmenia.org.ar/ http://www.diarioarmenia.org.ar] |- | Հայ Լուր || Ռադիո || || {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} [[Բուենոս Այրես]] || [[Իսպաներեն]] || [http://www.am680.com.ar/ http://www.am680.com.ar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150804151114/http://www.am680.com.ar/ |date=2015-08-04 }} |- | Հայկական Ռադիոժամ || Ռադիո || 2001 || {{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} [[Սան Պաուլո]] || [[Հայերեն]], [[Պորտուգալերեն]] || [http://armeniaeterna.com.br/ http://armeniaeterna.com.br] |- | Արմենիա || Կայքէջ || || {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} [[Սիդնեյ]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.armenia.com.au/ http://www.armenia.com.au/] |- | Արձագանք || Շաբաթաթերթ || 1983 || {{Դրոշավորում|Կիպրոս}}, [[Նիկոսիա]] || [[Հայերեն]], [[Անգլերեն]] || [http://www.artsakank.com.cy/am www.artsakank.com.cy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141101063139/http://www.artsakank.com.cy/am |date=2014-11-01 }} |- | Ազատ Խոսք || Պարբերաթերթ || || {{Դրոշավորում|Կիպրոս}}, [[Նիկոսիա]] || [[Հայերեն]] || [http://azadkhosk.com/ http://azadkhosk.com] |- | Ազատ օր || Շաբաթաթերթ || 1945 || {{Դրոշավորում|Հունաստան}}, [[Աթենք]] || [[Հայերեն]], [[Հունարեն]] || [http://www.azator.gr/ www.azator.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160114003838/http://www.azator.gr/ |date=2016-01-14 }} |- | Ազատ ալիք || Առցանց ռադիո || || {{Դրոշավորում|Հունաստան}} || [[Հայերեն]] || [http://www.azatalik.gr/cgi-sys/suspendedpage.cgi www.azatalik.gr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141004051635/http://www.azatalik.gr/cgi-sys/suspendedpage.cgi |date=2014-10-04 }} |- | Հայաստան || Շաբաթաթերթ || || {{Դրոշավորում|Հունաստան}}, [[Աթենք]] || [[Հայերեն]] [[Հունարեն]] || [http://www.armenika.gr/ http://www.armenika.gr] |- | Գանձասար || Շաբաթաթերթ || 1978 || {{Դրոշավորում|Սիրիա}}, [[Հալեպ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.kantsasar.com/ www.kantsasar.com] |- | Ազդարար || Շաբաթաթերթ || 2009 || {{Դրոշավորում|Քուվեյթ}} [[Էլ Քուվեյթ]] || [[Հայերեն]] || [http://www.aztarar.com/ http://www.aztarar.com] |} </center> == Ներկայիս անդամներ == '''[[2019]] թ. [[հունվար]]ին ընտրված ՀՅԴ Բյուրոյի անդամներ են<ref>[http://nyut.am/archives/316729 ՀՅԴ դաշնակցությունը նոր բյուրո է ընտրել. (կազմը)]</ref>.''' {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Կարգավիճակ !! Երկիր |- | Հակոբ Տեր-Խաչատուրյան || Բյուրոյի ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Կանադա}} |- | Կիրո Մանոյան || Բյուրոյի Հայ Դատի հանձնախմբի Ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | [[Արմեն Ռուստամյան]] || Բյուրոյի քաղաքական ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | [[Սպարտակ Սեյրանյան]] || Բյուրոյի հասարակական ներկայացուցիչ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | [[Արսեն Համբարձումյան]] || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Հայաստան}} |- | Արամ Գալուստյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|ԱՄՆ}} |- | Վիգեն Հակոբյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|ԱՄՆ}} |- | Բենյամին Պչաքճյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | Հակոբ Խաչերյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Լիբանան}} |- | Վիգեն Բաղումյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Իրան}} |- | Րաֆֆի Տոնապետյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Կանադա}} |- | Մուրադ Փափազյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- | Հովսեփ Տեր-Գևորգյան || Բյուրոյի անդամ || {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} |- |} '''2016 թվականի Ապրիլի 29-ից Մայիսի 1-ը կայացած ՀՅԴ Հայաստանի կազմակերպության 20-րդ Գերագույն ժողովում ընտրվել է ՀՅԴ Գերագույն Մարմին հետևյալ կազմով.'''<ref>http://www.arfd.info/hy/?p=29183 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160503173544/http://www.arfd.info/hy/?p=29183 |date=2016-05-03 }} ՀՅԴ ԳՄ նոր կազմը</ref> {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգայուն !! կարգավիճակ |- | [[Իշխան Սաղաթելյան]] || ԳՄ ներկայացուցիչ |- | [[Հրաչ Թադևոսյան]] || ԳՄ նախագահ |- | Սիմոն Սիմոնյան] || ԳՄ անդամ |- | Կարեն Մնացականյան || ԳՄ անդամ |- | Արթուր Եղիազարյան || ԳՄ անդամ |- | Արթուր Ղազարյան || ԳՄ անդամ |- | Արմեն Գրիգորյան || ԳՄ անդամ |- | Սպարտակ Ղարաբաղցյան || ԳՄ անդամ |- | Վահագն Մատինյան || ԳՄ անդամ |} '''ՀՅԴ ԱԺ խմբակցությունն ունի հետևյալ նախնական կազմը (2017-2018) {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Ընտրակարգ |- | [[Արմեն Ռուստամյան]] || Համապետական |- | [[Աղվան Վարդանյան]] || Համապետական |- | [[Արմենուհի Կյուրեղյան]] || Համապետական |- | [[Արմեն Բաբայան]] || Համապետական |- | [[Անդրանիկ Կարապետյան]] || Տարածքային (6-րդ ընտրատարածք) |- | [[Ռոմիկ Մանուկյան]] || Տարածքային (11-րդ ընտրատարածք) |- | [[Սուրեն Մանուկյան]] || Տարածքային (13-րդ ընտրատարածք) |} '''[[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետության]] Ազգային ժողովում''' ՀՅԴ խմբակցության թիվը կազմում է 7 {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Ընտրակարգ !! Պաշտոն |- | Դավիթ Իշխանյան || Մեծամասնական || Խմբակցության ղեկավար |- | Ռիտա Մնացականյան || Համամասնական || Խմբակցության քարտուղար |- | Վահրամ Բալայան || Մեծամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Ալյոշա Գաբրիելյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Լեռնիկ Հովհաննիսյան || Մեծամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Գեորգի Պետրոսյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |- | Արմեն Սարգսյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |} '''[[Լիբանան]]'''-ի խորհրդարանում Մարտի 8-ի դաշինքի անդամներից երկուսը ՀՅԴ ներկայացուցիչներ են։ {| class="wikitable" |- ! Անուն Ազգանուն !! Ընտրակարգ !! Պաշտոն |- | Հակոբ Բագրատունի || Համամասնական || խմբակցության անդամ |- | Արմեն Նազարյան || Համամասնական || Խմբակցության անդամ |} == Տես նաև == * [[Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան թանգարան հիմնադրամ|Հ.Յ.Դ. Պատմության թանգարան]] * [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն (Բուլղարիա)]] == Նշումներ == <references group="Ն"/> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Աղբյուրներ և գրականություն == *Վալադեան Վալադ, Հ. Յ. Դաշնակցութեան Չորրորդ ընդհանուր ժողովը,,,Հայրենիք<nowiki>''</nowiki> ամսագիր, 1957, թիւ 4, էջ 9-22, թիւ 5, էջ 36-44, թիւ 6, էջ 42-52, թիւ 7, էջ 40-52։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ա. հատ., բ. տպ., խմբ. Հր. Տասնապետեանի, Պէյրութ, 1984, 302 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Բ. հատ., բ. տպ., խմբ. [[Հրաչ Տասնապետեան|Հր. Տասնապետեան]]ի, Պէյրութ, 1985, 395 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Գ. հատ., բ. տպ., խմբ. [[Հրաչ Տասնապետեան|Հր. Տասնապետեան]]ի, Պէյրութ, 2007, 358 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Դ. հատ., խմբ. [[Հրաչ Տասնապետեան|Հր. Տասնապետեանի]], Պէյրութ, 1982, 384 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ե. հատ., խմբ. [[Երուանդ Փամպուքեան|Եր. Փամպուքեան]]ի, Պէյրութ, 2007, 529 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Զ. հատ., խմբ. [[Երուանդ Փամպուքեան|Եր. Փամպուքեան]]ի, Պէյրութ, 2010, 559 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Է. հատ., խմբ. [[Երուանդ Փամպուքեան|Եր. Փամպուքեան]]ի, [[Պէյրութ]], 2010, 384 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ը. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2011, 496 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Թ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, [[Պէյրութ]], 2012, 560 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, Ժ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2014, 544 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, ԺԱ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2015, 448 էջ։ *Նիւթեր Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան համար, ԺԲ. հատ., խմբ. Եր. Փամպուքեանի, Պէյրութ, 2016, 464 էջ։ *Դիւան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, յաւելուած,,Հայրենիք՛՛ ամսագրի, խմբ. [[Սիմոն Վրացյան|Ս. Վրացեան]], հատ. Ա., Պոսթըն, 1934,395 էջ։ *Դիւան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, յաւելուած,,Հայրենիք՛՛ ամսագրի, խմբ. Ս. Վրացեան, հատ. Բ., Պոսթըն, 1938, 464 էջ։ *Յայտարարագիր և որոշումներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան 5-րդ ընդհանուր ժողովին, Ժընև, 1910, 32 էջ։ *Յուշապատում Հ. Յ. Դաշնակցութեան /1890-1950/, խմբ. Ս. Վրացեան, [[Բոստոն]], 1950, 636 էջ։ *Յուշամատեան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, հատ. I. 1890-1914, [[Լոս Անջելես|Լոս-Անճելոս]], 1992։ *Յուշամատեան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, հատ. II. 1914-1921, Լոս-Անճելոս, 1992։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Ա., [[Աթէնք]], 1991, Երևան, 2001։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Բ., Աթէնք, 1991, Երևան, 2001։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Գ., Աթէնք, 1991, Երևան, 2001։ *Պատմագրութիւն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան (քառահատոր շարք), հատ. Դ., Աթէնք, 1991, Երևան, 2001։ *Գրիգորյան Հովիկ, Հայ ազատագրական պայքարի մարտավարությունը 1895-1898 թվականներին, [[Երևան]], 2002, 96 էջ, - http://www.armin.am/images/menus/1084/H-Grigoryan.pdf{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} *Գրիգորյան Հովիկ, Հայոց ազատամարտի զինման և ֆինանսավորման խնդիրը /1890-1908 թթ./, Երևան, 2004, 112 էջ։ *Գիւզալեան Գ., Հայ քաղաքական մտքի զարգացումը և Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը, Փարիզ, 1927, 158 էջ։ *Գևորգյան Համլետ, Ազատագրական պայքարի ռազմավարությունը և էջեր նրա հերոսապատումից, Երևան, 2012, 598 էջ, - http://www.armin.am/images/menus/1989/Azatagr_payqar.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407145127/http://www.armin.am/images/menus/1989/Azatagr_payqar.pdf |date=2019-04-07 }} *Գևորգյան Համլետ, Ազատագրական պայքարի Կովկասյան ճակատը, Երևան, 2010, 528 էջ - http://www.armin.am/images/menus/2005/Kovkasyan_Chakat.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407145117/http://www.armin.am/images/menus/2005/Kovkasyan_Chakat.pdf |date=2019-04-07 }} *[[Գաբրիել Լազյան|Լազեան Գաբրիել]], Դէմքեր հայ ազատագրական շարժումէն, Գահիրէ, 1949, 397 էջ։ *[[Գևորգ Խուդինյան|Խուդինյան Գևորգ]], Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ծնունդը, Երևան, 2000, 227 էջ։ *[[Գևորգ Խուդինյան|Խուդինյան Գևորգ]], ՀՅ Դաշնակցության քննական պատմություն /ակունքներից մինչև 1895 թվականի վերջերը/, Երևան, 2006, 439 էջ, - http://www.arfd.info/hy/docs/G%20Khutinian%20-%20HHD%20Qnnakan%20Patmutyun.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171215161430/http://www.arfd.info/hy/docs/G%20Khutinian%20-%20HHD%20Qnnakan%20Patmutyun.pdf |date=2017-12-15 }} *[[Ազատ Համբարյան|Համբարյան Ազատ]], Ազատագրական շարժումները [[Արևմտյան Հայաստան]]ում 1898-1908 թթ., Երևան, 1999, 478 էջ։ *[[Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)|Ներսիսյան Աշոտ]], Ազգային-ազատագրական պայքարը [[Տարոն (գավառ)|Տարոն]]ում, Երևան, 1999, 130 էջ։ *[[Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)|Ներսիսեան Աշոտ]], Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, հատ. Բ. /1898-1908 թթ./, Պէյրութ, 2008, 400 էջ։ *[[Աշոտ Ներսիսյան (պատմաբան)|Ներսիսեան Աշոտ]], Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, հատ. Գ. /1908-1918 թթ./, Պէյրութ, 2011, 360 էջ։ *Նորեան Ա., Դրուագներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան գործունէութիւնից. Ա. տասնամեակ, Բոստոն, 1917, 492 էջ։ *Վարանդեան Միքայէլ, Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, Թեհրան, 1981, Երևան, 1992, 536 էջ։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/116/Dashnak1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407141623/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/116/Dashnak1.pdf |date=2019-04-07 }} *[[Հրաչ Տասնապետեան|Տասնապետեան Հր.]], Պատմութիւն հայ յեղափոխական շարժման և Հ. Յ. Դաշնակցութեան, Պէյրութ, 2009, 504 էջ։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232108/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf |date=2015-09-25 }} *Հակոբյան Կարապետ, ՀՅԴ Կարսի,,Ջրաբերդ՛՛ կենտրոնական կոմիտեի գործունեությունը 1904-1912 թվականներին,,,Պատմություն և մշակույթ /հայագիտական հանդես/, Երևան, ԵՊՀ, 2013, թիվ Բ., էջ 133-151։ *Հակոբյան Կարապետ, ՀՅԴ Կարսի և Ալեքսանդրապոլի Կենտկոմների գործունեությունը զենք ու զինամթերք հայթայթելու և Երկիր փոխադրելու ուղղությամբ /1892-1908 թթ./, Պատմություն և մշակույթ /հայագիտական հանդես/, Երևան, ԵՊՀ, 2013, թիվ Ա., էջ 108-119։ *Պողոսյան Կարո, [[Ստեփան Պողոսյան|Պողոսյան Ստեփան]], Հայկական հարցի և հայոց ցեղասպանության պատմություն, հատ. 1, Երևան, 2000։ *[[Հայկ Ղազարյան|Ղազարյան Հայկ]], Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում, հատ. 1, Երևան, 2004։ *[[Սիմոն Վրացյան|Վրացեան Սիմոն]], Հայաստանի Հանրապետութիւն, Փարիզ, 1928, Պէյրութ, 1968, Թեհրան, 1982։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/286/HH_Simon%20Vracyan.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232156/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/286/HH_Simon%20Vracyan.pdf |date=2015-09-25 }} *[[Ալեքսանդր Խատիսյան|Խատիսեան Ալեքսանդր]], Հայաստանի Հանրապետութեան ծագումն ու զարգացումը, Պէյրութ, 1968։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/347/Alexandr%20Xatisyan-HH%20cagumn%20u%20zargacum@1.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309145409/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/347/Alexandr%20Xatisyan-HH%20cagumn%20u%20zargacum@1.pdf |date=2016-03-09 }} *[[Արարատ Հակոբյան|Հակոբյան Արարատ]], ՀՅԴ 9-րդ ընդհանուր ժողովը, Երևան, 1994։ *[[Արարատ Հակոբյան|Հակոբյան Արարատ]], Հայաստանի Խորհրդարանը և քաղաքական կուսակցությունները /1918-1920 թթ./, Երևան, 2005։ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/285/Hayastani%20Khorhrdaynacum@%20ev%20qaxaqakan%20kusakcutyunner@.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925231315/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/285/Hayastani%20Khorhrdaynacum%40%20ev%20qaxaqakan%20kusakcutyunner%40.pdf |date=2015-09-25 }} *Հայաստանի Հանրապետությունը 1918-1920 թթ. /փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու/, Երևան, 2000։ *Հ. Յ. Դաշնակցության մեծ դատավարության թղթածրարները, խմբ. Ա. Հարությունյան,,,Վէմ (համահայկական հանդես)՚', Երևան, 2009, թիւ 1 (26), էջ 155-172, թիւ 2 (27), էջ 144-170, թիւ 3 (28), էջ 165-185, 2010, թիւ 1 (29), էջ 149-165, թիւ 2 (30), էջ 166-184, թիւ 3 (31), էջ 184-196, թիւ 4 (32), էջ 186-194, 2011, թիւ 1 (33), էջ 193-205, թիւ 2 (34), էջ 193-216, թիւ 3 (35), էջ 221-240, թիւ 4 (36), էջ 182-209։ *Հայաստանի անկախության հռչակումը և իշխանության կենտրոնական մարմինների ձևավորումը (1918 թ. մայիս-հուլիս), (փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու), խմբ. Հ. Սուքիասյան, 2009։ *Վաթսունամեակ Հ. Յ. Դաշնակցութեան (1890-1950), խմբ. [[Սիմոն Վրացեան]], Պոսթըն, 1950։ *[[Ռիչարդ Հովհաննիսյան]], Հայաստանի Հանրապետություն, հատ. 1, Երևան, 2005, 604 էջ, - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/934/Hayastani_harapetutyun.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309222933/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/934/Hayastani_harapetutyun.pdf |date=2016-03-09 }} *Հ. Յ. Դաշնակցությունը և Խորհրդային իշխանությունը /փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու/, կազմեց՝ Վլ. Ղազախեցյան, Երևան, 1999, 370 էջ - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/325/HYD_ev%20Khorhrdayin%20Ishxanutyunnr@.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232355/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/325/HYD_ev%20Khorhrdayin%20Ishxanutyunnr@.pdf |date=2015-09-25 }} *[[Հրաչ Տասնապետեան]], Պատմութիւն Հայ հեղափոխական շարժման և Հ. Յ. Դաշնակցութեան, Պէյրութ, 2009, 504 էջ, - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925232108/http://www.historyofarmenia.am/images/menus/280/Patmutyun%20_%20HYSH%20ev%20HYD.pdf |date=2015-09-25 }} == Արտաքին հղումներ == * [https://arfd.am ՀՅԴ պաշտոնական կայք] * [https://parliamentarf.am ՀՅԴ խմբակցություն Ազգային Ժողովում] * [https://arfarchives.org ՀՅԴ արխիվ] * [http://ancnews.info/ Հայ Դատի Կենտրոնական Խորհուրդ] {{Արտաքին հղումներ}} {{Հայ ազատագրական շարժում}} {{Հայաստանի կուսակցություններ}} {{Արցախի կուսակցություններ}} {{Հայկական սփյուռք}} {{ՀՀՀ}} {{ՀՍՀ|հատոր=3|էջ=285}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:1890 հիմնադրումներ Վրաստանում]] [[Կատեգորիա:Հակակոմունիստական կազմակերպություններ]] [[Կատեգորիա:Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]] [[Կատեգորիա:Օսմանյան Հայաստան]] [[Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության քաղաքականություն]] e9sm9qdz6668q3h56jqg9cp0i3rrnsd 4 233336 10715847 10692268 2026-03-27T17:30:18Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Ռոբոտ։ Արխիվացվում է 2 քննարկման բաժին (ավելի հին քան 30 օր) դեպի [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան/կանոնակարգ/պահոց/Փետրվար 2026]] 10715847 wikitext text/x-wiki {{Մասնակից:Աշբոտ/Արխիվ |archive = Վիքիպեդիա:Խորհրդարան/կանոնակարգ/պահոց/%(monthname)s %(year)d |algo = old(30d) |counter = 1 |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{ԿՔ}} {{Կարճ հղում|[[ՎՊ:ԿԿ]]}} {{Նորերը ներքևից}} 3y5a0ktvyz5xlrlm4llrgbuymh1xisz 0 234500 10715838 10711798 2026-03-27T16:36:21Z Tigran Ovanyan 99045 այլ լոգո 10715838 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Հայաստանի Կառավարություն (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Գործադիր իշխանության մարմին|անվանում=Հայաստանի Հանրապետության Կառավարություն|նախորդ=[[ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհուրդ]]|պետ=[[Հայաստանի վարչապետ]]|կայք=[https://www.gov.am/am/ gov.am]|շտաբակայան=[[Երևան]], Կառավարության շենք 1|պատկերի լայնություն=250|փաստաթուղթ=[[Հայաստանի Սահմանադրություն]]}}{{Հայաստանի քաղաքականություն}} '''Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը''' [[Հայաստան|Հայաստանի]] գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմինն է: Կառավարությունը հաշվետու է [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովին]]․ հերթական նստաշրջանների ամեն չորեքշաբթի օրվա նիստին կառավարության անդամները, վարչապետի հետ միասին, պատասխանում են պատգամավորների հարցերին։ Ըստ Հայաստանի Սահմանադրության 147-րդ հոդվածի՝ Կառավարությունը կազմված է [[Հայաստանի վարչապետ|վարչապետից]], [[Հայաստանի փոխվարչապետ|փոխվարչապետներից]] և նախարարներից: Որպես կառավարության ղեկավար՝ վարչապետը Կառավարության ծրագրի շրջանակներում որոշում է Կառավարության քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ղեկավարում է Կառավարության գործունեությունը և համակարգում է Կառավարության անդամների աշխատանքը<ref>{{Cite web |title=Հայաստանի կառավարման համակարգը |url=https://www.primeminister.am/hy/system-of-government/}}</ref>։ Ըստ Հայաստանի [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրության]] 146-րդ հոդվածի՝ Կառավարությունն իր ծրագրի հիման վրա մշակում և իրականացնում է պետության ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, իրականացնում է պետական կառավարման համակարգի մարմինների ընդհանուր ղեկավարումը։ Կառավարության լիազորությունները սահմանվում են Սահմանադրությամբ և օրենքներով։ Կառավարության իրավասությանն են ենթակա գործադիր իշխանությանը վերաբերող բոլոր այն հարցերը, որոնք վերապահված չեն պետական կառավարման կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմինների։ Հանրապետության [[Հայաստանի Հանրապետության նախագահ|նախագահը]] նշանակում է վարչապետ խորհրդարանական մեծամասնության ընտրած թեկնածուին, իսկ փոխվարչապետները և նախարարները նշանակվում են Հանրապետության նախագահի կողմից՝ վարչապետի առաջարկությամբ։ Գործող կառավարությունը [[Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարություն|Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարությունն]] է, որը ձևավորվել է [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|2021 թ-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների]] արդյունքում։ Սա Հայաստանի Հանրապետության տասնութերորդ կառավարությունն է։ == Պատմություն == {{Տես նաև|Արքունիք|Կիլիկյան Հայաստանի պետական կարգ|}} Հայաստանում դեռևս հնագույն ժամանակներից գործում էր զարգացած պետական ապարատ, որն իր մեջ համադրում էր հարևան կայսրությունների և տեղական ավանդույթների տարրերը։ Չնայած [[Վանի թագավորություն|Վանի թագավորության]]՝ հինարևելյան տիպի բացարձակ միապետություն լինելուց՝ Ուրարտուի արքան ուներ խորհրդականներ, գործում էր Ավագների խորհուրդը։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դարաշրջանից մեզ հասել են ավելի շատ տվյալներ։ Արքան Մեծ Հայքում ուներ գերակա դիրք, սակայն ուներ մի շարք ոլորտային օգնականներ՝ գործակալներ։ Մեծ Հայքի գործակալություններից կենտրոնական դիրք ունեին [[Հազարապետություն|հազարապետությունը]] և [[Սպարապետություն|սպարապետությունը]]՝ հարկային և ռազմական գերատեսչությունները։ Բացի դրանից, Մեծ Հայքում կային գործում էին [[Մարդպետություն|Մարդպետության]], [[Մաղխազություն|Մաղխազության]], [[Մեծ դատավարություն|Մեծ դատավորության]], Ասպետության և մի շարք այլ գործակալություններ։ Հաճախ այդ գերատեսչությունների ղեկավարի պաշտոնը փոխանցվում էր ժառանգաբար, օրինակ՝ [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տան ներկայացուցիչներն էին նշանակվում սպարապետի պաշտոնին։ [[Կիլիկիայի հայկական իշխանություն|Կիլիկյան Հայաստանի]] օրոք պետական կարգը ենթարկվեց որոշակի փոփոխությունների, մասնավորապես՝ խաչակիրների ազդեցության ներքո։ Թագավորին կից գործում էր Վերին արքունի ատյանը, ձևավորվել էին նոր գործակալություններ՝ պայլություն, քարտուղարություն՝ կանցլերի ղեկավարմամբ, սենեսկալություն, սպասալարություն և մարաջախտություն և այլն։ [[Հայաստանի առաջին հանրապետություն|Առաջին հանրապետության]] ժամանակ ձևավորվեց առաջին ժամանակակից կառավարությունը՝ վարչապետի գլխավորմամբ։ Պետական գործընթացների տարբեր ոլորտները գտնվում էին նախարարների՝ մինիստրների վերահսկողության ներքո։ Առաջին հանրապետությունը ունեցավ 4 վարչապետ։ Խորհրդայնացումից հետո Հայաստանի կառավարությունը համապատասխանեցվեց խորհրդային ստանդարտներին։ Դե յուրե [[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն|ՀԽՍՀ]] ղեկավարում էր նախարարների խորհուրդը՝ խորհրդի նախագահի գլխավորմամբ։ Սակայն փաստացի երկրի կառավարման բոլոր լծակները կենտրոնացած էին [[Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ)|Կոմունիստական կուսակցության]] ձեռքերում, որը ղեկավարում էր [[Կենտրոնական կոմիտե (ՀԿԿ)|կենտկոմի]] առաջին քարտուղարը։ Անկախության ձեռքբերումից և [[Հայաստանի սահմանադրական հանրաքվե (1995)|1995 թ-ին Սահմանադրության ընդունումից]] հետո վերականգնվեց Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը։ Վերականգնվեց վարչապետի պաշտոնը։ [[Հայաստանի սահմանադրական հանրաքվե (2005)|2005]] և [[Հայաստանի սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվե (2015)|2015]] թվականների փոփոխությունների արդյունքում Կառավարության լիազորությունների զգալիորեն ընդլայնվեցին․ 2015 թ-ի բարեփոխումների արդյունքում Հայաստանը դարձավ խորհրդարանական հանրապետություն, առաջացավ փոխվարչապետների պաշտոնը։ Նիկոլ Փաշինյանի՝ իշխանությանը գալուց հետո օրենսդրական փոփոխություններով նախարարությունների թիվը կրճատվեց՝ հասնելով 12-ի՝ [[Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն|Պաշտպանության նախարարություն]], [[ՀՀ արտաքին գործերի նախարարություն|Արտաքին գործերի նախարարություն]], [[Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն|Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն]], [[Հայաստանի առողջապահության նախարարություն|Առողջապահության նախարարություն]], [[Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն|Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն]], [[Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարություն|Էկոնոմիկայի նախարարություն]], [[Հայաստանի Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն|Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն]], [[Հայաստանի ներքին գործերի նախարարություն|Ներքին գործերի նախարարություն]], [[Հայաստանի արդարադատության նախարարություն|Արդարադատության նախարարություն]], [[ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն|Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն]], [[Հայաստանի ֆինանսների նախարարություն|Ֆինանսների նախարարություն]], [[Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարություն|Շրջակա միջավայրի նախարարություն]]։ == Գործող կառավարության կառուցվածքը == {{Հիմնական|Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարություն}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:100%; " !Պաշտոն !Անուն, Ազգանուն !Պատկեր !Կուսակցություն !Պաշտոնավարման սկիզբ |- |[[Պատկեր:Coat of arms of Armenia.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի վարչապետ|'''Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ''']] |[[Նիկոլ Փաշինյան]] |[[Պատկեր:Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2018 մայիսի 8 |- ! colspan="5" |Փոխվարչապետներ |- |[[Հայաստանի փոխվարչապետ|'''Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ''']] ''ֆինանսական և վճարահաշվարկային համակարգի, արտաքին և ներքին անվտանգության, հակակոռուպցիոն և դատաիրավական, երիտասարդության, ենթակառուցվածքների, պետական գույքի և ակտիվների, հանրային կառավարման, ռազմավարական պլանավորման, մարդկային կապիտալի, թվայնացման հարցերով'' |[[Մհեր Գրիգորյան]] |[[Պատկեր:Mher-Grigoryan.jpg|100px]] |անկուսակցական |2018 մայիսի 12 |- |[[Հայաստանի փոխվարչապետ|'''Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ''']] ''քաղաքացիական պաշտպանության, շրջակա միջավայրի, բնական պաշարների, տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման, ենթակառուցվածքների, քաղաքաշինության, անշարժ գույքի կադաստրի, պետական գույքի, ներդրումների, գործարար միջավայրի, բարեգործության հարցերով'' |[[Տիգրան Խաչատրյան]] |[[Պատկեր:Tigran Khachatryan (Tehran 2022) 05.jpg|100px]] |անկուսակցական |2022 դեկտեմբերի 19 |- ! colspan="5" |Նախարարություններ |- |[[Պատկեր:Defense-min-coa.png|կենտրոն|129x129փքս]][[Հայաստանի պաշտպանության նախարար|'''Պաշտպանության նախարար''']] |[[Սուրեն Պապիկյան]] |[[Պատկեր:Suren Papikyan 1.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2021 նոյեմբերի 15 |- |[[Պատկեր:ՀՀ արտաքին գործերի նախարարություն.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար|'''Արտաքին գործերի նախարար''']] |[[Արարատ Միրզոյան]] |[[Պատկեր:Armenian Foreign Minister Ararat Mirzoyan in 2023 (cropped).jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2021 օգոստոսի 19 |- |[[Պատկեր:Ia-min-logo.jpg|կենտրոն|100x100փքս]][[ՀՀ ներքին գործերի նախարարություն|'''Ներքին գործերի նախարար''']] |[[Արփինե Սարգսյան]] |[[Պատկեր:Visit of Arpine Sargsyan, Armenian Minister for Internal Affairs, to the EC - 2025 (cropped).jpg|կենտրոն|144x144փքս]] |անկուսակցական |2024 նոյեմբերի 20 |- |[[Պատկեր:Tad-min-logo.svg|կենտրոն|101x101փքս]][[ՀՀ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն|'''Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար''']] |[[Դավիթ Խուդաթյան]] |[[Պատկեր:Դավիթ Խուդաթյան 2024.jpg|Դավիթ_Խուդաթյան_2024|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2024 նոյեմբերի 21 |- |[[Պատկեր:Env-min-logo.jpg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարություն|'''Շրջակա միջավայրի նախարար''']] |[[Համբարձում Մաթևոսյան]] |[[Պատկեր:Համբարձում Մաթևոսյան.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2025 հուլիսի 16 |- |[[Պատկեր:Economics-min-logo.png|կենտրոն|147x147փքս]][[Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարություն|'''Էկոնոմիկայի նախարար''']] |[[Գևորգ Պապոյան]] |[[Պատկեր:Գևորգ Պապոյան («Իմ Քայլը» դաշինք).png|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2024 մարտի 5 |- |[[Պատկեր:Lsa-min-logo.png|կենտրոն|109x109փքս]][[Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար|'''Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար''']] |[[Արսեն Թորոսյան]] |[[Պատկեր:Արսեն Թորոսյան.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2025 օգոստոսի 27 |- |[[Պատկեր:Coat of arms of Armenia.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի արդարադատության նախարար|'''Արդարադատության նախարար''']] |[[Սրբուհի Գալյան]] |[[Պատկեր:Srbuhi Galyan.jpg|100px]] |անկուսակցական |2024 նոյեմբերի 5 |- |[[Պատկեր:Hightech-min-logo.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար|'''Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար''']] |[[Մխիթար Հայրապետյան]] |[[Պատկեր: Մխիթար Հայրապետյան.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2023 դեկտեմբերի 29 |- |[[Պատկեր:Coat of arms of Armenia.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն|'''Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար''']] |[[Ժաննա Անդրեասյան]] |[[Պատկեր:Zhanna-Andreasyan.jpg|կենտրոն|100x100փքս]] |անկուսակցական |2022 դեկտեմբերի13 |- |[[Պատկեր:Fin-min-logo.png|կենտրոն|167x167փքս]][[Հայաստանի ֆինանսների նախարար|'''Ֆինանսների նախարար''']] |[[Վահե Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ)|Վահե Հովհաննիսյան]] |[[Պատկեր:Vahe Hovhannisyan 2.jpg|կենտրոն|100x100փքս]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2022 դեկտեմբերի 20 |- |[[Պատկեր:Health-min-logo.png|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի առողջապահության նախարարություն|'''Առողջապահության նախարար''']] |[[Անահիտ Ավանեսյան]] |[[Պատկեր:Anahit Avanesyan.jpg|կենտրոն|100x100փքս]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2021 հունվարի 18 |} == Հայաստանի վարչապետին ենթակա մարմիններ == {| class="wikitable" !Պաշտոն !Անուն ! Կուսակցություն !Պաշտոնավարում |- |Հայաստանի Հանրապետության պետական պահպանության ծառայության պետ<ref>{{Cite web |title=sps.am |url=https://sps.am/am |website=sps.am}}</ref> |Արթուր Գասպարյան |անկուսակցական |4 մարտի 2024 |- |[[Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայություն|Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն]] |[[Անդրանիկ Սիմոնյան]] |անկուսակցական |[[28 հունիսի]] [[2025]] |- |[[Հայաստանի պետական վերահսկողական ծառայություն|Պետական վերահսկողության ծառայության պետ]] |[[Ռոմանոս Պետրոսյան]] | [[Քաղաքացիական պայմանագիր]] |[[Դեկտեմբերի 10|10 դեկտեմբերի]] [[2021]] |- |[[Արտաքին հետախուզության ծառայություն (Հայաստան)|Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրեն]] |[[Քրիստիննե Գրիգորյան|Քրիստինե Գրիգորյան]] |անկուսակցական |[[Հոկտեմբերի 4|4 հոկտեմբերի]] [[2023]] |- | |} == Հայաստանի կառավարությանը ենթակա մարմիններ == {| class="wikitable" !Պաշտոն !Ղեկավար !Պաշտոնավարման սկիզբ |- |ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ |Էդուարդ Հակոբյան |2024 նոյեմբերի 28 |- |ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահ |Եղիազար Վարդանյան |2024 մարտի 21 |- |ՀՀ միջուկային անվտանգության կարգավորման կոմիտեի նախագահ | | |- |ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի նախագահ |[[Ստեփան Մնացականյան (պետական գործիչ)|Ստեփան Մնացականյան]] |2018 մայիսի 21 |- |ՀՀ կադաստրի կոմիտեի նախագահ |[[Սուրեն Թովմասյան (գեոդեզիստ)|Սուրեն Թովմասյան]] |2019 դեկտեմբերի 5 |} == Տես նաև == * [[Հայաստանի Հանրապետության նախագահ|Հայաստանի նախագահ]] * [[Հայաստանի վարչապետ]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.gov.am/am/ Կառավարության կայք] * [https://irazekum.am Պետական աջակցության ծրագրերի իրազեկման հարթակ] * [https://e-gov.am Էլեկտրոնային կառավարում] * [https://iprc.am Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոն] {{Հայաստանի կառավարություն}} {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Պորտալ|Հայաստան|ՀՀ կառավարություն}} [[Կատեգորիա:Հայաստանի կառավարություն| ]] 99cbdgxs7whmphsjwdcd2jbvikb6ua7 10715839 10715838 2026-03-27T16:36:52Z Tigran Ovanyan 99045 10715839 wikitext text/x-wiki {{Այլ կիրառումներ|Հայաստանի Կառավարություն (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Գործադիր իշխանության մարմին|անվանում=Հայաստանի Հանրապետության Կառավարություն|նախորդ=[[ՀԽՍՀ Մինիստրների խորհուրդ]]|պետ=[[Հայաստանի վարչապետ]]|կայք=[https://www.gov.am/am/ gov.am]|շտաբակայան=[[Երևան]], Կառավարության շենք 1|պատկերի լայնություն=250|փաստաթուղթ=[[Հայաստանի Սահմանադրություն]]}}{{Հայաստանի քաղաքականություն}} '''Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը''' [[Հայաստան|Հայաստանի]] գործադիր իշխանության բարձրագույն մարմինն է: Կառավարությունը հաշվետու է [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովին]]․ հերթական նստաշրջանների ամեն չորեքշաբթի օրվա նիստին կառավարության անդամները, վարչապետի հետ միասին, պատասխանում են պատգամավորների հարցերին։ Ըստ Հայաստանի Սահմանադրության 147-րդ հոդվածի՝ Կառավարությունը կազմված է [[Հայաստանի վարչապետ|վարչապետից]], [[Հայաստանի փոխվարչապետ|փոխվարչապետներից]] և նախարարներից: Որպես կառավարության ղեկավար՝ վարչապետը Կառավարության ծրագրի շրջանակներում որոշում է Կառավարության քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ղեկավարում է Կառավարության գործունեությունը և համակարգում է Կառավարության անդամների աշխատանքը<ref>{{Cite web |title=Հայաստանի կառավարման համակարգը |url=https://www.primeminister.am/hy/system-of-government/}}</ref>։ Ըստ Հայաստանի [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Սահմանադրության]] 146-րդ հոդվածի՝ Կառավարությունն իր ծրագրի հիման վրա մշակում և իրականացնում է պետության ներքին և արտաքին քաղաքականությունը, իրականացնում է պետական կառավարման համակարգի մարմինների ընդհանուր ղեկավարումը։ Կառավարության լիազորությունները սահմանվում են Սահմանադրությամբ և օրենքներով։ Կառավարության իրավասությանն են ենթակա գործադիր իշխանությանը վերաբերող բոլոր այն հարցերը, որոնք վերապահված չեն պետական կառավարման կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմինների։ Հանրապետության [[Հայաստանի Հանրապետության նախագահ|նախագահը]] նշանակում է վարչապետ խորհրդարանական մեծամասնության ընտրած թեկնածուին, իսկ փոխվարչապետները և նախարարները նշանակվում են Հանրապետության նախագահի կողմից՝ վարչապետի առաջարկությամբ։ Գործող կառավարությունը [[Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարություն|Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարությունն]] է, որը ձևավորվել է [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|2021 թ-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների]] արդյունքում։ Սա Հայաստանի Հանրապետության տասնութերորդ կառավարությունն է։ == Պատմություն == {{Տես նաև|Արքունիք|Կիլիկյան Հայաստանի պետական կարգ|}} Հայաստանում դեռևս հնագույն ժամանակներից գործում էր զարգացած պետական ապարատ, որն իր մեջ համադրում էր հարևան կայսրությունների և տեղական ավանդույթների տարրերը։ Չնայած [[Վանի թագավորություն|Վանի թագավորության]]՝ հինարևելյան տիպի բացարձակ միապետություն լինելուց՝ Ուրարտուի արքան ուներ խորհրդականներ, գործում էր Ավագների խորհուրդը։ [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] դարաշրջանից մեզ հասել են ավելի շատ տվյալներ։ Արքան Մեծ Հայքում ուներ գերակա դիրք, սակայն ուներ մի շարք ոլորտային օգնականներ՝ գործակալներ։ Մեծ Հայքի գործակալություններից կենտրոնական դիրք ունեին [[Հազարապետություն|հազարապետությունը]] և [[Սպարապետություն|սպարապետությունը]]՝ հարկային և ռազմական գերատեսչությունները։ Բացի դրանից, Մեծ Հայքում կային գործում էին [[Մարդպետություն|Մարդպետության]], [[Մաղխազություն|Մաղխազության]], [[Մեծ դատավարություն|Մեծ դատավորության]], Ասպետության և մի շարք այլ գործակալություններ։ Հաճախ այդ գերատեսչությունների ղեկավարի պաշտոնը փոխանցվում էր ժառանգաբար, օրինակ՝ [[Մամիկոնյաններ|Մամիկոնյանների]] տան ներկայացուցիչներն էին նշանակվում սպարապետի պաշտոնին։ [[Կիլիկիայի հայկական իշխանություն|Կիլիկյան Հայաստանի]] օրոք պետական կարգը ենթարկվեց որոշակի փոփոխությունների, մասնավորապես՝ խաչակիրների ազդեցության ներքո։ Թագավորին կից գործում էր Վերին արքունի ատյանը, ձևավորվել էին նոր գործակալություններ՝ պայլություն, քարտուղարություն՝ կանցլերի ղեկավարմամբ, սենեսկալություն, սպասալարություն և մարաջախտություն և այլն։ [[Հայաստանի առաջին հանրապետություն|Առաջին հանրապետության]] ժամանակ ձևավորվեց առաջին ժամանակակից կառավարությունը՝ վարչապետի գլխավորմամբ։ Պետական գործընթացների տարբեր ոլորտները գտնվում էին նախարարների՝ մինիստրների վերահսկողության ներքո։ Առաջին հանրապետությունը ունեցավ 4 վարչապետ։ Խորհրդայնացումից հետո Հայաստանի կառավարությունը համապատասխանեցվեց խորհրդային ստանդարտներին։ Դե յուրե [[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն|ՀԽՍՀ]] ղեկավարում էր նախարարների խորհուրդը՝ խորհրդի նախագահի գլխավորմամբ։ Սակայն փաստացի երկրի կառավարման բոլոր լծակները կենտրոնացած էին [[Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն (ՀԽՍՀ)|Կոմունիստական կուսակցության]] ձեռքերում, որը ղեկավարում էր [[Կենտրոնական կոմիտե (ՀԿԿ)|կենտկոմի]] առաջին քարտուղարը։ Անկախության ձեռքբերումից և [[Հայաստանի սահմանադրական հանրաքվե (1995)|1995 թ-ին Սահմանադրության ընդունումից]] հետո վերականգնվեց Հայաստանի Հանրապետության Կառավարությունը։ Վերականգնվեց վարչապետի պաշտոնը։ [[Հայաստանի սահմանադրական հանրաքվե (2005)|2005]] և [[Հայաստանի սահմանադրական բարեփոխումների հանրաքվե (2015)|2015]] թվականների փոփոխությունների արդյունքում Կառավարության լիազորությունների զգալիորեն ընդլայնվեցին․ 2015 թ-ի բարեփոխումների արդյունքում Հայաստանը դարձավ խորհրդարանական հանրապետություն, առաջացավ փոխվարչապետների պաշտոնը։ Նիկոլ Փաշինյանի՝ իշխանությանը գալուց հետո օրենսդրական փոփոխություններով նախարարությունների թիվը կրճատվեց՝ հասնելով 12-ի՝ [[Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն|Պաշտպանության նախարարություն]], [[ՀՀ արտաքին գործերի նախարարություն|Արտաքին գործերի նախարարություն]], [[Հայաստանի աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն|Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն]], [[Հայաստանի առողջապահության նախարարություն|Առողջապահության նախարարություն]], [[Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն|Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարություն]], [[Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարություն|Էկոնոմիկայի նախարարություն]], [[Հայաստանի Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն|Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն]], [[Հայաստանի ներքին գործերի նախարարություն|Ներքին գործերի նախարարություն]], [[Հայաստանի արդարադատության նախարարություն|Արդարադատության նախարարություն]], [[ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն|Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն]], [[Հայաստանի ֆինանսների նախարարություն|Ֆինանսների նախարարություն]], [[Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարություն|Շրջակա միջավայրի նախարարություն]]։ == Գործող կառավարության կառուցվածքը == {{Հիմնական|Նիկոլ Փաշինյանի երրորդ կառավարություն}} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:100%; " !Պաշտոն !Անուն, Ազգանուն !Պատկեր !Կուսակցություն !Պաշտոնավարման սկիզբ |- |[[Պատկեր:Coat of arms of Armenia.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի վարչապետ|'''Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ''']] |[[Նիկոլ Փաշինյան]] |[[Պատկեր:Nikol Pashinyan 2025 (cropped).jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2018 մայիսի 8 |- ! colspan="5" |Փոխվարչապետներ |- |[[Հայաստանի փոխվարչապետ|'''Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ''']] ''ֆինանսական և վճարահաշվարկային համակարգի, արտաքին և ներքին անվտանգության, հակակոռուպցիոն և դատաիրավական, երիտասարդության, ենթակառուցվածքների, պետական գույքի և ակտիվների, հանրային կառավարման, ռազմավարական պլանավորման, մարդկային կապիտալի, թվայնացման հարցերով'' |[[Մհեր Գրիգորյան]] |[[Պատկեր:Mher-Grigoryan.jpg|100px]] |անկուսակցական |2018 մայիսի 12 |- |[[Հայաստանի փոխվարչապետ|'''Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ''']] ''քաղաքացիական պաշտպանության, շրջակա միջավայրի, բնական պաշարների, տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման, ենթակառուցվածքների, քաղաքաշինության, անշարժ գույքի կադաստրի, պետական գույքի, ներդրումների, գործարար միջավայրի, բարեգործության հարցերով'' |[[Տիգրան Խաչատրյան]] |[[Պատկեր:Tigran Khachatryan (Tehran 2022) 05.jpg|100px]] |անկուսակցական |2022 դեկտեմբերի 19 |- ! colspan="5" |Նախարարություններ |- |[[Պատկեր:Defense-min-coa.png|կենտրոն|100փքս]][[Հայաստանի պաշտպանության նախարար|'''Պաշտպանության նախարար''']] |[[Սուրեն Պապիկյան]] |[[Պատկեր:Suren Papikyan 1.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2021 նոյեմբերի 15 |- |[[Պատկեր:ՀՀ արտաքին գործերի նախարարություն.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար|'''Արտաքին գործերի նախարար''']] |[[Արարատ Միրզոյան]] |[[Պատկեր:Armenian Foreign Minister Ararat Mirzoyan in 2023 (cropped).jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2021 օգոստոսի 19 |- |[[Պատկեր:Ia-min-logo.jpg|կենտրոն|100x100փքս]][[ՀՀ ներքին գործերի նախարարություն|'''Ներքին գործերի նախարար''']] |[[Արփինե Սարգսյան]] |[[Պատկեր:Visit of Arpine Sargsyan, Armenian Minister for Internal Affairs, to the EC - 2025 (cropped).jpg|կենտրոն|144x144փքս]] |անկուսակցական |2024 նոյեմբերի 20 |- |[[Պատկեր:Tad-min-logo.svg|կենտրոն|101x101փքս]][[ՀՀ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարություն|'''Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար''']] |[[Դավիթ Խուդաթյան]] |[[Պատկեր:Դավիթ Խուդաթյան 2024.jpg|Դավիթ_Խուդաթյան_2024|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2024 նոյեմբերի 21 |- |[[Պատկեր:Env-min-logo.jpg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարություն|'''Շրջակա միջավայրի նախարար''']] |[[Համբարձում Մաթևոսյան]] |[[Պատկեր:Համբարձում Մաթևոսյան.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2025 հուլիսի 16 |- |[[Պատկեր:Economics-min-logo.png|կենտրոն|147x147փքս]][[Հայաստանի էկոնոմիկայի նախարարություն|'''Էկոնոմիկայի նախարար''']] |[[Գևորգ Պապոյան]] |[[Պատկեր:Գևորգ Պապոյան («Իմ Քայլը» դաշինք).png|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2024 մարտի 5 |- |[[Պատկեր:Lsa-min-logo.png|կենտրոն|109x109փքս]][[Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար|'''Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար''']] |[[Արսեն Թորոսյան]] |[[Պատկեր:Արսեն Թորոսյան.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2025 օգոստոսի 27 |- |[[Պատկեր:Coat of arms of Armenia.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի արդարադատության նախարար|'''Արդարադատության նախարար''']] |[[Սրբուհի Գալյան]] |[[Պատկեր:Srbuhi Galyan.jpg|100px]] |անկուսակցական |2024 նոյեմբերի 5 |- |[[Պատկեր:Hightech-min-logo.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար|'''Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար''']] |[[Մխիթար Հայրապետյան]] |[[Պատկեր: Մխիթար Հայրապետյան.jpg|100px]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2023 դեկտեմբերի 29 |- |[[Պատկեր:Coat of arms of Armenia.svg|կենտրոն|100x100փքս]][[ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարություն|'''Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար''']] |[[Ժաննա Անդրեասյան]] |[[Պատկեր:Zhanna-Andreasyan.jpg|կենտրոն|100x100փքս]] |անկուսակցական |2022 դեկտեմբերի13 |- |[[Պատկեր:Fin-min-logo.png|կենտրոն|167x167փքս]][[Հայաստանի ֆինանսների նախարար|'''Ֆինանսների նախարար''']] |[[Վահե Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ, տնտեսագետ)|Վահե Հովհաննիսյան]] |[[Պատկեր:Vahe Hovhannisyan 2.jpg|կենտրոն|100x100փքս]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2022 դեկտեմբերի 20 |- |[[Պատկեր:Health-min-logo.png|կենտրոն|100x100փքս]][[Հայաստանի առողջապահության նախարարություն|'''Առողջապահության նախարար''']] |[[Անահիտ Ավանեսյան]] |[[Պատկեր:Anahit Avanesyan.jpg|կենտրոն|100x100փքս]] |[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] |2021 հունվարի 18 |} == Հայաստանի վարչապետին ենթակա մարմիններ == {| class="wikitable" !Պաշտոն !Անուն ! Կուսակցություն !Պաշտոնավարում |- |Հայաստանի Հանրապետության պետական պահպանության ծառայության պետ<ref>{{Cite web |title=sps.am |url=https://sps.am/am |website=sps.am}}</ref> |Արթուր Գասպարյան |անկուսակցական |4 մարտի 2024 |- |[[Հայաստանի ազգային անվտանգության ծառայություն|Ազգային անվտանգության ծառայության տնօրեն]] |[[Անդրանիկ Սիմոնյան]] |անկուսակցական |[[28 հունիսի]] [[2025]] |- |[[Հայաստանի պետական վերահսկողական ծառայություն|Պետական վերահսկողության ծառայության պետ]] |[[Ռոմանոս Պետրոսյան]] | [[Քաղաքացիական պայմանագիր]] |[[Դեկտեմբերի 10|10 դեկտեմբերի]] [[2021]] |- |[[Արտաքին հետախուզության ծառայություն (Հայաստան)|Արտաքին հետախուզության ծառայության տնօրեն]] |[[Քրիստիննե Գրիգորյան|Քրիստինե Գրիգորյան]] |անկուսակցական |[[Հոկտեմբերի 4|4 հոկտեմբերի]] [[2023]] |- | |} == Հայաստանի կառավարությանը ենթակա մարմիններ == {| class="wikitable" !Պաշտոն !Ղեկավար !Պաշտոնավարման սկիզբ |- |ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ |Էդուարդ Հակոբյան |2024 նոյեմբերի 28 |- |ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեի նախագահ |Եղիազար Վարդանյան |2024 մարտի 21 |- |ՀՀ միջուկային անվտանգության կարգավորման կոմիտեի նախագահ | | |- |ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի նախագահ |[[Ստեփան Մնացականյան (պետական գործիչ)|Ստեփան Մնացականյան]] |2018 մայիսի 21 |- |ՀՀ կադաստրի կոմիտեի նախագահ |[[Սուրեն Թովմասյան (գեոդեզիստ)|Սուրեն Թովմասյան]] |2019 դեկտեմբերի 5 |} == Տես նաև == * [[Հայաստանի Հանրապետության նախագահ|Հայաստանի նախագահ]] * [[Հայաստանի վարչապետ]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.gov.am/am/ Կառավարության կայք] * [https://irazekum.am Պետական աջակցության ծրագրերի իրազեկման հարթակ] * [https://e-gov.am Էլեկտրոնային կառավարում] * [https://iprc.am Հանրային կապերի և տեղեկատվության կենտրոն] {{Հայաստանի կառավարություն}} {{Հայաստանի թեմաներ}} {{Պորտալ|Հայաստան|ՀՀ կառավարություն}} [[Կատեգորիա:Հայաստանի կառավարություն| ]] 77v1gd7ze1nqsewc1kdg46454fovdy0 0 367029 10715988 9619188 2026-03-28T05:40:01Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Դեպորտիվո Կալիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] 10715988 wikitext text/x-wiki {{անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կառլոս Ալբերտո Վալդեռամա Պալասիո''' ({{lang-es|Carlos Alberto Valderrama Palacio}}, {{ԱԾ}}), նախկին կոլումբիացի ֆուտբոլիստ։ Խաղային և իր առաջնորդ լինելու որակներից բացի խաղադաշտում ընդգծվում էր նաև իր սանրվածքով։ Միակ կոլումբիացի ֆուտբոլիստն է, որը մտել է ՖԻՖԱ-ի 125 մեծագույն ֆուտբոլիստների ցանկը։ == Կենսագրություն == Վալդեմարան հայտնի էր խաղադաշտը հիանալի տեսնելու ընդունակությամբ։ 1990 թ. Աշխարհի առաջնության ժամանակ Գերմանիայի հավաքականի դեմ խաղում 93-րդ րոպեին Վալդեռաման կատարեց գոլային փոխանցում [[Ֆրեդի Ռինկոն]]ին, որը գրավեց [[Բոդո Իլգներ]]ի դարպասը. այդ գոլը բերեց ոչ ոքի արդյունք Կոլումբիայի հավաքականին և թույլ տվեց առաջին անգամ իրենց պատմության մեջ դուրս գալ «[[Մունդիալի]]» երկրորդ փուլ։ Կառլոս Վալդեռաման ծնվել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստի ընտանիքում, որը հանդես էր գալիս «[[Ունիոն Մագդալենա]]» ակումբում։ Նրա եղբայրը՝ [[Ալեքս Վալդեռամա]]ն, նույնպես խաղում էր ֆուտբոլ, 1 անգամ նա նույնիսկ դարձել է Կոլումբիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու։ Ֆուտբոլից հեռացել է 2004 թ. փետրվարի մեկին. տեղի ունեցավ նրա հրաժեշտի հանդիպումը [[Դիեգո Մարադոնա]]յի, [[Էնցո Ֆրանչեսկոլի]]ի, [[Խոսե Լուիս Չիլավերտ]]ի մասնակցությամբ։ Ֆուտբոլիստի կարիերայի ավարտից հետո դարձավ մարզիչ։ == Մրցանակներ == # Կոլումբիայի չեմպիոն (2), 1993, 1995 # Ֆրանսիայի գավաթակիր (1), 1990 # Հարավային Ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (2), 1987, 1993 # Աշխարհի առաջնությունների մասնակից (3), 1990, 1994, 1998 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}}{{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Վալդեռամա, Կառլոս}} [[Կատեգորիա:1961 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոլումբիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սեպտեմբերի 2 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Վալյադոլիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնպելիեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Դեպորտիվո Կալիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոլումբիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] eyvayknadzwqefr9v17cnnp762tl61n 0 439192 10715831 10715604 2026-03-27T15:34:56Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -[[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]], քանի որ արդեն կա [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]], ([[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ/գերկատեգորիզացիա.json|ուղղել բոտին]]) 10715831 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = ^{Գերդ Մյուլլեր} | պատկեր = [[Պատկեր:BOMBERGERDMUELLER.JPG|200px]] | ամբողջական անուն =Gerhard Müller | ազգությունը= գերմանացի | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Գերմանիա}} | մականուն= ''Bomber der Nation'' (Ազգի ռմբարկուն) | հասակ = 176 մետր<ref>{{Cite web |title=Gerd Müller |url=http://fussballdaten.de/spieler/muellergerhard/ |accessdate=2008 թ․ դեկտեմբերի 17 |publisher=fussballdaten.de |language=German}}</ref> | քաշ = | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ներկա ակումբ = [[Բավարիա Մյունխեն II]] (մարզչի օգնական) | համար = | երիտ տարիներ = 1960–1963 | երիտ ակումբ = [[Նյորդլինգեն 1861]] | տարի = 1963–1964<br>1964–1979<br>1979–1981 | ակումբ = [[Նյորդլինգեն 1861]]<br>[[Բավարիա Մյունխեն]]<br>[[Ֆորթ Լաուդերդլ Ստրիքերս]] | խաղ(գոլ) = 31 (51)<br>453 (398)<br>71 (38) | ազգային տարի = 1966<br>1966–1974 | ազգային թիմ = [[ԳՖՀ]] Մ-23<br>[[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԳՖՀ]] | ազգային խաղ(գոլ) = 1 (1)<br>62 (68) | մարզչական տարի = 1992– | մարզչական ակումբ = [[Բավարիա Մյունխեն II]] (մարզչի օգնական) | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Գերհարդ Մյուլլեր''' ({{lang-de|Gerhard Müller}}, {{ԱԾ}}), առավել հայտնի է '''Գերդ Մյուլլեր''' անվամբ, գերմանացի ֆուտբոլիստ, Եվրոպայի և աշխարհի չեմպիոն։ [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|Հարձակվողի]] դիրքում խաղացել է «[[Բավարիա Մյունխեն]]ում» և [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԳՖՀ]]-ի հավաքականում։ Ֆուտբոլային աշխարհի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուներից մեկն է։ [[Միրոսլավ Կլոզե]]ի հետ 68 գոլով ընդհանուր [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի լավագույն ռմբարկուն է։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Մյուլլեր, Գերդ}} [[Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գերմանացի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Գերմանացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Գերմանիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ]] nwl4f3n9u2zmpo8zzoppcc2zef82cgq 0 454318 10715906 10680548 2026-03-27T20:19:35Z Ավետիսյան91 27159 10715906 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Սիմոնյան}} {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | հայերեն անուն = Ալեն Ռոբերտի Սիմոնյան | տիտղոս = [[ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահ]] | կարգ = | կարգ-ին = | անվան տակ = | կառավարչակից1 = | դրոշ = | կառավարման սկիզբ = [[Օգոստոսի 2]], [[2021]] | կառավարման ավարտ = | կառավարման ժամանակ = | նախագահ = [[Արմեն Սարգսյան]], [[Վահագն Խաչատուրյան]] | վարչապետ = [[Նիկոլ Փաշինյան]] | նախորդող = [[Արարատ Միրզոյան]] | հաջորդող = | տիտղոս_2 = [[ՀՀ նախագահ|ՀՀ նախագահի]] պաշտոնակատար | կարգ_2 = | կարգ-ին_2 = | անվան տակ_2 = | դրոշ_2 = | կառավարման ժամանակ_2 = 01․02․2022 - 13․03․2022 | վարչապետ_2 = [[Նիկոլ Փաշինյան]] | նախորդող_2 = [[Արմեն Սարգսյան]] | հաջորդող_2 = [[Վահագն Խաչատուրյան]] | տիտղոս_3 = [[Երևանի ավագանի|Երևանի ավագանու]] անդամ | կառավարման ժամանակ_3 = 05․05․2017 - 16.05.2018 | վերնագիր1_3 = Երևանի քաղաքապետ | տեքստ1_3 = [[Տարոն Մարգարյան]] | ազգություն = | ծննդյան օր = [[1980 թվական]]ի [[հունվարի 5]] | ծննդավայր = [[Երևան]], [[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն|ՀԽՍՀ]], [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|ԽՍՀՄ]] | վախճանի օր = | վախճանի վայր = | դինաստիա = | հայր = Սիմոնյան Ռոբերտ Նշանի | մայր = Հովհաննիսյան Մարինե Սերգեյի | զավակներ = որդիˋ Սիմոնյան Ռոբերտ <br> դուստր՝ Սիմոնյան Վիկտորյա | դավանանք = | կուսակցություն = [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]] | գործունեություն = դերասան <br> պրոդյուսեր <br> լրագրող <br> կուսակցական գործիչ <br> քաղաքական գործիչ | կրթություն = [[ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ]] <br> | մասնագիտություն = Իրավաբան <br> քաղաքագետ | գիտական աստիճան = | պարգևներ = | կայք = | ինքնագիր = | Վիքիպահեստ = Alen Simonyan }} '''Ալեն Ռոբերտի Սիմոնյան''' ({{ԱԾ}}), քաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազգային ժողովի 8-րդ գումարման խորհրդարանի նախագահ, Հայաստանի Ազգային ժողովի 7-րդ գումարման խորհրդարանի փոխխոսնակ<ref>{{Cite web |title=ԱԺ փոխխոսնակները հայտնի են. Վահէ Էնֆիաջյանը՝ ընդդիմադիր փոխնախագահ |url=http://www.panarmenian.net/arm/news/264302/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 15 |website=PanARMENIAN.Net}}</ref>։ Հայաստանի Ազգային ժողովի 6-րդ գումարման պատգամավոր (2018 մայիսի 16-ից), Հանդիսացել է «Արարատ» ամսագրի և araratnews.am կայքի գլխավոր խմբագիրը։ «[[«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]]» կուսակցության վարչության անդամ է։ 2022 թվականի փետրվարի 1-ից մինչև մարտի 13-ը իրականացրել է [[Հայաստանի Հանրապետության նախագահ]]ի լիազորությունները<ref>{{Cite web |title=Հանրապետության նախագահի լիազորությունները իրականացնող Ալեն Սիմոնյանը հանդիպել է նախագահի աշխատակազմի հետ - Մամուլի հաղորդագրություններ - Լրատվություն - Հայաստանի Նախագահ |url=https://president.am/hy/press-release/item/2022/02/01/Alen-Simonyan/ |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 1 |website=president.am}}</ref>։ == Կրթություն == Ավարտել է Երևանի [[Ջոն Կիրակոսյանի անվան թիվ 20 դպրոց|Ձերժինսկու անվան թիվ 20 միջնակարգ դպրոցը]]։ 1996-2000 թվականներին սովորել է [[Երևանի Պետական համալսարան]]ի իրավագիտության ֆակուլտետում։ 2008 թվականին ուսանել է ''European Education & Research Center''-ի կողմից կազմակերպած PR և քաղտեխնոլոգիայի (Political Technologies) դասընթացներին։ 2013-2015 թվականներին սովորել է [[Հայաստան]]ի [[ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա|Գիտությունների ազգային ակադեմիա]]յի քաղաքագիտության ֆակուլտետի մագիստրատուրայում։ == Ծառայություն == 2000-2002 թթ․ ծառայել է Հայաստանի զինված ուժերում, ունի սերժանտի կոչում։ == Դերասանական գործունեություն == 1995-1996 թվականներին խաղալով [[Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա]]յի [[ՈՒՀԱ]] թիմում՝ դարձել է Հայաստանի լիգայի չեմպիոն։ 2004-2008 թվականներին նկարահանվել է "Փախուստ բանտից" հեռուստասերիալում, "Հիպոկրատի երդվյալները" հեռուստասերիալում, մասնակցել է տարբեր հեռուստանախագծերում որպես դերասան, պրոդյուսեր, նախագծի տնօրեն։ Հանդիսացել է "Ալաբալանիցա" Ֆիլմի գծային պրոդյուսեր, "Նո Քոմմենթ" ներկայացման տնօրեն։ == Աշխատանքային գործունեություն և բիզնես == Աշխատել է Աջափնյակ-Դավիթաշեն համայնքների առաջին ատյանի դատարանում՝ որպես նախագահի օգնական, գրասենյակի քարտուղար։ 2003 թվականին աշխատանքի է անցել «Կոնվերս» բանկում՝ որպես [[մարդկային ռեսուրսներ]]ի կառավարիչ։ 2004 թվականին հիմնել է [[Հայաստան]]ում առաջին՝ «Սիցիլիա» բաց մաֆիա ակումբը։ 2004-2010 թվականներին եղել է վերջինիս սեփականատերը։ === Ռադիո === «Սիթի FM» կայանում վարել է «Ֆելիչիտա» և «Չի կարող պատահել» ռադիոնախագծերը։ === Հեռուստատեսություն և շոու բիզնես === 2007-2012 թվականներին համագործակցել է [[Արմենիա (հեռուստաընկերություն)|«Արմենիա»]], «[[TV5]]», «[[Երկիր Մեդիա|Երկիր մեդիա]]» հեռուստաընկերությունների հետ՝ որպես տնօրեն, դերասան, հաղորդավար, ինչպես նաև զբաղվել է երաժշտական պրոդյուսերությամբ։ Որպես պրոդյուսեր՝ նկարահանել է մի շարք երաժշտական, քաղաքական, նախընտրական տեսահոլովակներ։ 2013 թվականից հանդիսանում է իր իսկ կողմից հիմնած ''«Արարատ Մեդիա Գրուպ»'' ՍՊԸ-ի գլխավոր խմբագիրը, որն իր մեջ միավորել է araratnews.am կայքը և «Արարատ» ամսագիրը։ == Հասարակական գործունեություն == 2013 թվականի հուլիսին ակտիվորեն մասնակցել է [[Տրանսպորտի ուղեվարձի թանկացման դեմ ցույցեր Երևանում|տրանսպորտի ուղեվարձի թանկացման դեմ ցույցերին Երևանում]] և հանդիսացել է տրանսպորտի թանկացման դեմ ուղղված ''Car free'' քաղաքացիական ակցիայի կազմակերպիչ<ref>[https://www.aravot.am/2013/09/30/391297/ Ալեն Սիմոնյան. «Չեն համարձակվի ինձ նախազգուշացնել»] [[Առավոտ (օրաթերթ)]]</ref>։ == Քաղաքական գործունեություն == [[ՀՀ նախագահի ընտրություններ 2013|2013 թվականին կայացած նախագահական ընտրություններում]] սատարել է «[[Ժառանգություն կուսակցություն (Հայաստան)|Ժառանգություն]]» կուսակցության ղեկավար [[Րաֆֆի Հովհաննիսյան (քաղաքական գործիչ)|Րաֆֆի Հովհաննիսյանին]]<ref>[https://www.1in.am/175545.html Ոչ թե հիասթափվել եմ, ընդհակառակը՝ հպարտ եմ. Ալեն Սիմոնյան] [[1in.am]]</ref>։ 2013 թվականի մայիսի 5-ին կայացած [[Երևան]]ի ՏԻՄ ընտրություններին մասնակցել է որպես ավագանու թեկնածու՝ ընդգրկված լինելով «Բարև Երևան» դաշինքի նախընտրական ցուցակում<ref>[https://hetq.am/hy/article/25323 Ալեն Սիմոնյան. «Րաֆֆին ուրիշ պլաններ ու մտքեր ուներ, բայց ժողովուրդն իրենից պահանջեց»] hetq.am</ref><ref>[http://www.armradio.am/hy/2013/04/13/%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D5%B6-%D5%BD%D5%AB%D5%B4%D5%B8%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%B8%D5%B9-%D5%A9%D5%A5-%D5%AE%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D5%AC-%D6%84%D5%A1%D5%B2%D5%A1/ Ալեն Սիմոնյան. Ոչ թե ծրագրային, այլ քաղաքական պայքար] Հայաստանի Հանրային Ռադիո</ref>։ 2013 թվականից հանդիսանում է [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի հիմնադրած «[[Քաղաքացիական պայմանագիր]]» քաղաքական միավորի կառավարման խորհրդի անդամ<ref>[http://www.tert.am/am/news/2013/12/09/Civic-agreement/ Իշխանափոխության կհասնենք բոլորի մասնակցությամբ. «Քաղաքացիական պայմանագրի» կառավարման խորհուրդ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} tert.am</ref>:[[2015 թվական]]ի [[մայիսի 30]]-ին ընտրվել է [[«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցություն|«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության]] վարչություն անդամ։ 2015 թվականի հունիսի 17-ին Ալեն Սիմոնյանը ընտրվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության խոսնակ։ 2017-2018 թթ․՝ Երևանի ավագանու անդամ («ԵԼՔ» դաշինք)։ 2018 թվականի մայիսի 16-ից ԱԺ պատգամավոր է<ref name="Ալեն Սիմոնյան">https://civilcontract.am/about-us/alen-simonyan{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններում [[Երևան]] քաղաքի Կենտրոն, Նորք–Մարաշ, Էրեբունի Նուբարաշեն վարչական շրջաններն ընդգրկող թիվ 4 ընտրատարածքում լինելով [[«Իմ քայլը» դաշինք]]ի ռեյտինգային թեկնածուներից մեկը՝ ստացել է 21 949 ձայն<ref name="Ովքե՞ր են ամենաշատ ձայն ստացած ռեյտինգային թեկնածուները` ըստ ընտրատարածքների">{{Cite web |title=Արխիվացված պատճենը |url=https://www.tert.am/am/news/2018/12/10/Elections/2868704 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183342/https://www.tert.am/am/news/2018/12/10/Elections/2868704 |archive-date=2021 թ․ հուլիսի 9 |accessdate=2019 թ․ հունվարի 15}}</ref>։ 2019 թվականի հունվարի 10-ին ստացել է պատգամավորական մանդատը<ref>{{Cite web |url=https://hetq.am/hy/article/99834}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lurer.com/?p=309182&l=am}}</ref>։ 2019 թվականի հունվարի 15-ին տեղի ունեցած [[ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|ՀՀ 7-րդ գումարման Ազգային ժողով]]ի նիստի ժամանակ ընտրվել է [[ՀՀ ԱԺ]] փոխնախագահ<ref name="Ալեն Սիմոնյանը՝ ԱԺ փոխնախագահ">https://www.24news.am/news/19231</ref><ref name="Լենա Նազարյանն ու Ալեն Սիմոնյանն ընտրվել են Ազգային ժողովի փոխնախագահ">[https://armenpress.am/arm/news/960784 Լենա Նազարյանն ու Ալեն Սիմոնյանն ընտրվել են Ազգային ժողովի փոխնախագահ]</ref>։ 2019 թվականի հունիսի 16-ին տեղի ունեցած «[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր]]» կուսակցության 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրվել է [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|ՔՊ]] վարչության անդամ<ref>[https://factor.am/160327.html Ովքե՞ր են ՔՊ-ի վարչության նոր կազմի անդամները. նրանք նիստ են հրավիրել, վարչության նախագահ են ընտրում]</ref><ref>[https://www.aravot.am/2019/06/16/1050518/ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության նոր կազմը՝ նախնական տեղեկություններով]</ref><ref>[https://armlur.am/908542/ ՔՊ վարչության նոր կազմը հայտնի է. անուններ]</ref><ref>{{Cite web |title=«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության 3-րդ վարչության կազմը․ |url=https://www.civilcontract.am/news/news-about-us/k-aghak-ats-iakan-paymanagir-kowsakts-owt-yan-3-rd-varch-owt-yan-kazme |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617141952/https://www.civilcontract.am/news/news-about-us/k-aghak-ats-iakan-paymanagir-kowsakts-owt-yan-3-rd-varch-owt-yan-kazme |archive-date=2019 թ․ հունիսի 17 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 17}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ընտրության արդյունքները.ՔՊ վարչության նորընտիր անդամներն են․ |url=http://ankakh.com/article/123303/entruthyan-ardyunqnyere-qp-varchuthyan-nvorentir-andamnyern-yen%E2%80%A4 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616211836/http://ankakh.com/article/123303/entruthyan-ardyunqnyere-qp-varchuthyan-nvorentir-andamnyern-yen%E2%80%A4 |archive-date=2019 թ․ հունիսի 16 |accessdate=2019 թ․ հունիսի 16}}</ref><ref>[https://www.azatutyun.am/a/30002474.html ՔՊ վարչության նախագահ ընտրվեց Սուրեն Պապիկյանը]</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 20-ի Հայաստանի Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին ընտրվել է [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովի]] պատգամավոր [[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն|Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության]] կազմում<ref>{{Cite web |title=Հայտնի են խորհրդարան անցած պատգամավորների անունները |url=https://armenpress.am/arm/news/1058838 |accessdate=2021 թ․ օգոստոսի 1 |website=armenpress.am}}</ref>։ == Հնչեղություն ստացած դեպքեր == Ալեն Սիմոնյանն անմիջականորեն մասնակցել է կամ նրա անունը հնչեցվել է մի շարք դեպքերով, որոնք ստացել են լայն հնչեղություն հայաստանյան հանրային-քաղաքական կյանքում և լուսաբանվել մամուլում<ref name="aysor.am Սիմոնյան Դանիելյան"/><ref name="tert.am Սիմոնյան Դանիելյան"/><ref name="168.am Սիմոնյան Դանիելյան"/><ref name="aravot.am Սիմոնյան Դանիելյան"/>։ 2020 թվականի ապրիլի 29-ին ծեծկռտուք է տեղի ունեցել Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահի պաշտոնը զբաղեցնող Ալեն Սիմոնյանի և Ադեկվատ կուսակցության նախագահ Արթուր Դանիելյանի միջև։ Ըստ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարխության՝ Երևանի փողոցներից մեկով զբոսնելիս ինքը տեսել է հանդիպակաց քայլող Արթուր Դանիելյանին, երկար նայել է նրան, ապա բարևել, ինչին ի պատասխան վերջինն իրեն ասել է «բարև բ*զի տղա»։ Դրանից հետո, ըստ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարության, Արթուր Դանիելյանին ասել է, որ նույն կարծիքն ունի նրա մասին և գլխով հարվածել է վերջինի քթին<ref name="aysor.am Սիմոնյան Դանիելյան">[https://www.aysor.am/am/news/2020/04/30/%D5%A2%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BD%D5%AB%D5%B4%D5%B8%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6/1690597 ''«Ալեն Սիմոնյանը տվեց խոստովանական «ցուցմունք» առերևույթ կատարված հանցագործության մասին. Արսեն Բաբայան»'' հոդված aysor.am կայքում,] ([https://web.archive.org/web/20231218123853/https://www.aysor.am/am/news/2020/04/30/%D5%A2%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BD%D5%AB%D5%B4%D5%B8%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6/1690597 արխիվացված 18․12․2023 թվականին])։</ref><ref name="168.am Սիմոնյան Դանիելյան">[https://168.am/2021/04/28/1503700.html ''«Արթուր Դանիելյան-Ալեն Սիմոնյան ծեծկռտուքի գործով նիստը հետաձգվեց. հաջորդ նիստը՝ ԱԺ հավանական ընտրություններից հետո»'' հոդված 168.am կայքում,] ([https://web.archive.org/web/20231218125823/https://168.am/2021/04/28/1503700.html արխիվացված 18․12․2023 թվականին])։</ref><ref name="aravot.am Սիմոնյան Դանիելյան">[https://www.aravot.am/2020/09/09/1133936/ ''«Արթուր Դանիելյան- Ալեն Սիմոնյան ծեծկռտուքի գործով նիստը չի կայացել»'' հոդված aysor.am կայքում,] ([https://web.archive.org/web/20231218131035/https://www.aravot.am/2020/09/09/1133936/ արխիվացված 18․12․2023 թվականին])։</ref>։ Սկսված ծեծկռտուքի ընթացքում, ըստ Ալեն Սիմոնյանի, ինքը ստացել է մարմնական վնասվածք<ref name="tert.am Սիմոնյան Դանիելյան">[https://www.tert.am/am/news/2020/04/29/Alen-artur/3276286 ''«Ծեծկռտուք՝ Ալեն Սիմոնյանի ու Արթուր Դանիելյանի միջև. վերջինիս տեղափոխել էին «Էրեբունի» ԲԿ»'' հոդված tert.am կայքում,] ([https://web.archive.org/web/20231218124805/https://www.tert.am/am/news/2020/04/29/Alen-artur/3276286 արխիվացված 18․12․2023 թվականին])։</ref><ref name="168.am Սիմոնյան Դանիելյան"/>։ Դեպքից հետո Արթուր Դանիելյանը ձերբակալվել է և նրան մեղադրանք է առաջադրվել, վերջինը չի ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը<ref name="168.am Սիմոնյան Դանիելյան"/><ref name="aravot.am Սիմոնյան Դանիելյան"/><ref name="դատարանի վճիռ, Արթուր Դանիելյան"/>։ Հայաստանի Հատուկ քննչական ծառայությունն էլ հայտնել է, որ գլխով հարվածելու պահին Ալեն Սիմոնյանը գտնվել է խիստ հուզմունքի վիճակում<ref name="aravot.am Սիմոնյան Դանիելյան"/>։ 2 տարի տևած դատական գործընթացն ավարտվել է Արթուր Դանիելյանի նկատմամբ վաղեմության ժամկետի լրանալու հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելով<ref name="դատարանի վճիռ, Արթուր Դանիելյան">Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում դատավոր Ա. Մելիքսեթյանի նախագահությամբ 2022 թվականի հունիսի 20-ին ԵԴ/0874/01/20 դատական գործով կայացված վճիռ։</ref>։ 2023 թվականի ապրիլի 2-ին Երևանի Կասկադ համալիրում Ալեն Սիմոնյանը հայհոյել և թքել է Կանադայի քաղաքացի Կարեն Մկրտչյանի դեմքին այն բանից հետո, երբ վերջինս իրեն անվանել է «դավաճան»․ ըստ ականատեսների՝ քաղաքացու ձեռքերն այդ պահին բռնած են եղել ԱԺ նախագահի անվտանգության աշխատակիցները։ Իրավապահ մարմինների կողմից Սիմոնյանի այս արարքին որևէ իրավական գնահատական չի տրվել և վարույթ չի նախաձեռնվել<ref>{{Cite web |last=Hraparak |date=2023-04-02 |title=Ալեն Սիմոնյանը թքել է իրեն դավաճան անվանած քաղաքացու դեմքին. ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ |url=https://hraparak.am/am/post/ed81c916849c487b013b33b0d89690c8 |access-date=2026-03-27 |website=Hraparak |language=am}}</ref><ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=Ալեն Սիմոնյանը չի հերքում, որ թքել է քաղաքացու վրա. ԱԺ նախագահը՝ սկանդալի կենտրոնում․ ՏԵՍԱՆՅՈւԹ |url=https://factor.am/630238.html |access-date=2026-03-27 |website=factor.am |language=hy-AM}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 26-ին Ազգային ժողովի դիմաց անհետ կորած զինծառայողների հարազատների բողոքի ակցիայի ժամանակ Ալեն Սիմոնյանը վիճաբանության մեջ է մտել ակցիայի մասնակիցներից մեկի՝ Միքայել Մարգարյանի հետ, որի ընթացքում կողմերը միմյանց հասցեին հնչեցրել են սեռական բնույթի հայհոյանքներ։ Միջադեպից հետո քաղաքացու նկատմամբ խուլիգանության հոդվածով քրեական վարույթ է նախաձեռնվել և նա ձերբակալվել է<ref>{{Cite web |last=ՄԱՄՈՒԼ․ամ |title=Ձերբակալվել է Ալեն Սիմոնյանի հետ վեճի բռնված քաղաքացին՝ Միքայել Մարգարյանը (տեսանյութ) |url=https://mamul.am/am/news/354972 |access-date=2026-03-27 |website=ՄԱՄՈՒԼ․ամ |language=hy}}</ref>, սակայն ԱԺ նախագահի արարքն իրավական հետևանք չի ունեցել<ref>{{Cite web |last=Technologies |first=Peyotto |title=Ալեն Սիմոնյանի հետ տեղի ունեցած միջադեպից հետո Միքայել Մարգարյանի նկատմամբ վարույթ է նախաձեռնվել |url=https://factor.am/1000119.html |access-date=2026-03-27 |website=factor.am |language=hy-AM}}</ref><ref>{{Cite web |title=Թքելուց մինչև հայհոյանք. իրավապահները քննում են միայն Ալեն Սիմոնյանին հայհոյած քաղաքացու արարքը |url=https://www.azatutyun.am/amp/tkelouts-minchev-hayhoyank-iravapahnery-knnoum-en-miayn-alen-simonyanin-hayhoyats-kaghakatsou-ararky/33718180.html |access-date=2026-03-27 |website=www.azatutyun.am}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-27 |title=Ալեն Սիմոնյանը հաստատում է, որ հայհոյել է քաղաքացուն |url=http://news.am/arm/news/939112.html |access-date=2026-03-27 |website=news.am |language=hy}}</ref>։ == Ընտանիք == * Հայր՝ Ռոբերտ Սիմոնյան * Մայր՝ Մարինե Հովհաննիսյան * Եղբայր՝ Կառլեն Սիմոնյան * Որդի՝ Ռոբերտ Սիմոնյան *Որդի՝ Էրիկ Սիմոնյան * Դուստր՝ Վիկտորյա Սիմոնյան == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://hetq.am/hy/article/25323 Ալեն Սիմոնյան. «Րաֆֆին ուրիշ պլաններ ու մտքեր ուներ, բայց ժողովուրդն իրենից պահանջեց»] * [http://cpcarmenia.am/hy/declarations-registry/user_id=15551 Ալեն Սիմոնյանի հայտարարագիրը կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովում] {{Երևանի ավագանու 3-րդ գումարում}} {{Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 6-րդ գումարում}} {{Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 7-րդ գումարում}} {{Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարում}} {{DEFAULTSORT:Սիմոնյան, Ալեն}} [[Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:ԵՊՀ իրավաբանական ֆակուլտետի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Երևանի ավագանու 3-րդ գումարման անդամներ]] [[Կատեգորիա:Կուսակցական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորներ]] [[Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորներ]] [[Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ]] [[Կատեգորիա:Հայ դերասաններ]] [[Կատեգորիա:Հայ լրագրողներ]] [[Կատեգորիա:Հայ պրոդյուսերներ]] [[Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության անդամներ]] 1cp1qxm3bnixlaqgni420syy5buknkj 0 455694 10716064 10346223 2026-03-28T09:36:23Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Պաուլիստայի ֆուտբոլիստներ]] 10716064 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ռիվալդո | պատկեր = [[Պատկեր:Rivaldo.jpg|frameless|կենտրոն]] | ամբողջական անուն = Ռիվալդո Վիտոր Բորբա Ֆերեյրա | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1972|4|19}} | ծննդյան քաղաք = [[Պաուլիստա]] | ծննդյան երկիր = [[Բրազիլիա]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | դավանանք = | հասակ = 186 սմ | քաշ = 75 [[կգ]] | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ներկա ակումբ = | համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1989 - 1991|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Պաուլիստա | }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1991-1992|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Սանտա Կրուզ|4 (6) |1992-1993|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Մոժի-Միրին|30 (10) |1993-1994|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Կորինտիանս]]|41 (17) |1994-1996|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Պալմեյրաս]]|104 (53) |1996-1997|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Դեպորտիվո Լա Կորունյա|Դեպորտիվո]]|41 (21) |1997-2002|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|Բարսելոնա]]|157 (86) |2002-2003|{{դրոշ|Իտալիա}} [[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]|22 (5) |2004|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Կրուզեյրո]]|38 (21) |2004-2007|{{դրոշ|Հունաստան}} [[Օլիմպիակոս ՖԱ|Օլիմպիակոս]]|70 (36) |2007-2008|{{դրոշ|Հունաստան}} ԱԷԿ|29 (8) |2008-2010|{{դրոշ|Ուզբեկստան}} Բունյոդկոր|61 (37) |2011|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Մոժի-Միրին|34 (16) |2011|{{վարձավճար}}{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Սան Պաուլու ՖԱ|Սան Պաուլո]]|30 (5) |2012|{{դրոշ|Անգոլա}} Կաբուշկորպ|21 (11) |2013|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Սան-Կաետանո|17 (2) |1991-2013|Ընդամենը|699 (334) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1992-1993|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] (մինչև 20)|9 (1) |1996|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] (Օլիմպ.)|8 (6) |1993-2003|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]|74 (34)}} }} '''Ռիվալդո Վիտոր Բորբա Ֆերեյրա''' ({{lang-pt|Rivaldo Vítor Borba Ferreira}})<ref>Согласно [[Португальско-русская практическая транскрипция|практической транскрипции]], правильным вариантом передачи имени является Ривалду Витор Борба Феррейра.</ref>, ({{ԱԾ}}), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, Մոժի-Միրին ակումբի [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]], հանդիսանում է նաև այդ ակումբի նախագահը։ == Կարիերա == === Կարիերայի սկիզբ === Ռիվալդոն սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան բրազիլական Սանտա-Կրուզ ակումբում, սակայն չի կարողացել հայտնվել մեկնարկային կազմում։ Ռիվալդոն տեղափոխվեց Մոժի-Միրին ակումբ, որը հանդես էր գալիս բրազիլական ցածր լիգաներում։ Այնտեղ ֆուտբոլիստը «բացվեց» և գրավեց [[Կորինտիանս]]ի սկաուտների ուշադրությունը, որտեղ էլ հետագայում տեղափոխվեց։ Այս ակումբում նա անցկացրեց երկու մրցաշրջան՝ խփելով 17 գոլ 41 խաղում։ Ռիվալդոյի հաջորդ ակումբը [[Պալմեյրաս]]ն էր։ Նրա կազմում Ռիվալդոն անցկացրեց 3 մրցաշրջան, խփեց 50-ից ավելի գնդակ և թիմի հետ հաղթեց Բրազիլիայի առաջնությունը։ === Ծաղկման շրջան === [[1996]] թվականին Ռիվալդոն տեղափոխվեց իսպանական [[Դեպորտիվո]]։ Իր առաջին մրցաշրջանում նա խփեց 21 գոլ։ Հետագայում բրազիլացուն գնեց [[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|Բարսելոնա]]ն՝ վճարելով տրանֆերի համար այդ ժամանակվա համար ռեկորդային 26 միլիոն [[դոլլար]]։ Բրազիլացին իր լավագույն տարիներն անցկացրեց կատալոնական ակումբի կազմում, 157 խաղ, 86 գոլ, նվաճեց [[ոսկե գնդակ]] մրցանակը, ճանաչվեց [[ՖԻՖԱ]]-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ, 2 անգամ հաղթեց առաջնությունը և [[ՈւԵՖԱ]]-ի սուպերգավաթը։ === Կարիերայի ավարտը === [[2002]] թվականին Ռիվալդոն լքեց [[Բարսելոնա]]ն գլխավոր մարզիչ [[Լուի Վան Գալ]]ի հետ ունեցած կոնֆլիկտի պատճառով և տեղափոխվեց իտալական [[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]։ Ապենինյան թերակղզում բրազիլացին ստացավ ավելի շատ խաղաժամանակ, հարձակման գծում Անդրեյ Շևչենկոյի հետ միասին նրանք ուժեղ հարձակվողական զույգ էին կազմել, որի արդյունքում 2002-2003 թվականներին Միլանը հաղթեց [[Չեմպիոնների Լիգա 2002-2003|Չեմպիոնների Լիգան]]։ Այնուհետև բրազիլացին ետ վերադարձավ Բրազիլիա, [[Կրուզեյրո]] ակումբ, որից հետո տեղափովեց [[Հունաստան]], որտեղ տեղի ակումբերում անցկացրեց 4 մրցաշրջան, այնուհետև խաղաց [[Ուզբեկստան]]ի Բունյոդկորի կազմում, որի հետ [[2008]] թվականի [[օգոստոսի 28]]-ին կնքեց մեկ տարվա պայմանագիր<ref>[http://www.gazeta.uz/2008/08/29/rivaldo/ «Бунёдкор» заключил однолетний контракт с Ривалдо]</ref>, իսկ 2008 թ. նոյեմբերին երկարաձգեց պայմանագրի ժամկետը մինչև [[2011]] թվականը<ref>[http://www.gazeta.uz/2008/11/19/rivaldo/ Ривалдо останется в Узбекистане до 2011 года]</ref>։, բայց արդյունքում դադարեցրեց հարաբերությունները տաշկենթյան ակումբի հետ։ [[2010]] թվականի [[հոկտեմբերի 18]]-ին հայտարարեց 2011 թվականի [[Սան Պաուլո]]յի նահանգային առաջնությանը իր մասնակցության մասին Մոժի-Միրին ակումբի կազմում, որի նախագահն էր [[2008]] թվականի [[հոկտեմբերի 9]]-ից<ref>{{Cite web |date=9.10.2008 |title=Rivaldo é o novo presidente do Mogi Mirim |url=http://www.mogimirim.com.br/?p=472 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090203223859/http://www.mogimirim.com.br/?p=472 |archivedate=2009 թ․ փետրվարի 3 |accessdate=2008 թ․ հոկտեմբերի 9 |publisher=Mogi Mirim Esporte Clube |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=18.11.2010 |title=Rivaldo vai disputar o Paulistão 2011 pelo Mogi Mirim |url=http://www.mogimirim.com.br/?p=7641 |url-status=404 |accessdate=2010 թ․ նոյեմբերի 18 |publisher=Mogi Mirim Esporte Clube |lang=pt}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ 2011 թվականի հունվարի 22-ին ֆուտբոլիստը վարձավճարով տեղափոխվեց [[Սան Պաուլու ՖԱ|Սան Պաուլո]] մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերի 31-ը պայմանագիր ևս մեկ տարով երկարաձգելու հնարավորությամբ<ref>{{Cite web |date=22.01.2011 |title=Nota oficial: São Paulo contrata Rivaldo |url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=48726 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65egWrZgf?url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=48726 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2011 թ․ հունվարի 22 |publisher=Site oficial do São Paulo Futebol Clube |lang=pt}}</ref>։ 2011 թվականի փետրվարի 3-ին անցկացրեց իր առաջին հանդիպում թիմի կազմում Սան-Պաուլոյի նահանգային առաջնության 6-րդ տուրի Լինենսե ակումբի դեմ խաղում և 56-րդ րոպեին խփեց իր առաջին գնդակը<ref>{{Cite web |date=3.02.2011 |title=No embalo de Rivaldo, São Paulo acorda e vira sobre Linense |url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=49354 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65egajAYB?url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=49354 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2011 թ․ փետրվարի 3 |publisher=Site oficial do São Paulo Futebol Clube |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=3.01.2011 |title=Estreia de Rivaldo tem golaços e vitória de virada sobre o Linense |url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=49358 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65egevDF7?url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=49358 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2011 թ․ փետրվարի 3 |publisher=Site oficial do São Paulo Futebol Clube |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=3.01.2011 |title=Com golaço de Rivaldo, São Paulo vence o Linense |url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=49359 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65eghA0qI?url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=49359 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2011 թ․ փետրվարի 3 |publisher=Site oficial do São Paulo Futebol Clube |lang=pt}}</ref>.2011 թ. [[մայիսի 22]]-ին Սան Պաուլոյի կազմում Բրազիլիայի առաջնության առաջին տուրում խաղաց Ֆլումինենսեի դեմ՝ 84-րդ րոպեին փոխարինելով [[Կազեմիրո]]յին<ref>{{Cite web |date=22.05.2011 |title=Dagoberto e Lucas dão show e Tricolor vence na estreia |url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=56038 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65egjQmIe?url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=56038 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 22 |publisher=Site oficial do São Paulo Futebol Clube |lang=pt}}</ref><ref>{{Cite web |date=22.05.2011 |title=Ficha Técnica: São Paulo - Fluminense - 2:0 |url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=56044 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65egn4E6G?url=http://www.spfc.net/news.asp?nID=56044 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 23 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 22 |publisher=Site oficial do São Paulo Futebol Clube |lang=pt}}</ref>։ [[Դեկտեմբերի 3]]-ին ֆուտբոլիստը լքեց ակումբը<ref>[http://www.championat.com/football/news-1011261-rivaldo-pokinul-san-paulo-no-zavershat-kareru-ne-nameren.html Ривалдо покинул «Сан-Пауло», но завершать карьеру не намерен ]</ref>։ 2012 թվականի հունվարի 13-ին Ռիվալդոն պայմանագիր կնքեց անգոլական Կաբուշկորպ ակումբի հետ<ref>[http://www.championat.com/football/news-1050361-rivaldo-podpisal-kontrakt-s-angolskim-kabuskorpom.html Ривалдо подписал контракт с ангольским «Кабускорпом»]</ref><ref>[http://globoesporte.globo.com/futebol/futebol-internacional/noticia/2012/01/rivaldo-anuncia-pelo-twitter-que-acertou-com-time-de-angola.html Rivaldo anuncia pelo Twitter que acertou com equipe de Angola]</ref>։ Նոր ակումբի կազմում անցկացրած երկրորդ խաղում բրազիլացին դարձավ հեթ-թրիկ<ref>[http://www.championat.com/football/news-1123938-rivaldo-sdelal-khet-trik-v-matche-chempionata-angoly.html Ривалдо сделал хет-трик в матче чемпионата Анголы]</ref>։ Անգոլական ակումբը լքելուց հետո ազատ ֆուտբոլիստի կարգավիճակով 2013 թվականի հունվարի 8-ին պայմանագիր կնքեց բրազիլական Սան-Կաետանո ակումբի հետ<ref>[http://transferov.net.ru/blog/2013-01-08-14778 Ривалдо стал футболистом «Сан-Каэтано»]</ref>։ Անցկացկացնելով թիմի կազմում 7 հանդիպում՝ Ռիվալդոն լքեց ակումբը ծնկի հետ ունեցած խնդիրների պատճառով։ 2014 թվականի մարտի 15-ին լեգենդար բրազիլացին Ինստագրամում հայտարարեց իր կարիերան ավարտելու մասին լուրը։ Ռիվալդոն երկու աշխարհի առաջնությունների մասնակից է [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]յի հավաքականի կազմում։ Իր առաջին հանդիպումը հավաքականի կազմում անցկացրել է [[1993]] թվականի [[դեկտեմբերի 16]]-ին [[Մեքսիկայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեքսիկա]]յի, իսկ վերջինը [[2003]] թվականի [[նոյեմբերի 19]]-ին [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայ]]ի դեմ դեմ, իսկ ընդհանուր առմամբ հավաքականում անցկացրած 10 տարիներում Ռիվալդոն անցկացրել է 74 խաղ, խփել 34 գնդակ։ == Կարիերայի վիճակագրություն == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |- style="background:beige" !rowspan="2" width=130|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Առաջնություն !colspan="2"|Գավաթ !colspan="2"|Միջ. գավաթ !colspan="2"|Ընդամենը |- style="background:beige" !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ !Խաղ !Գոլ |- |rowspan="1" align=center valign=center|Մոժի-Միրին |align="center"|1992 |align="center"|30 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !30 !10 |- |rowspan="2" align=center valign=center|Կորինտիանս |align="center"|1993 |align="center"|19 |align="center"|11 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !19 !11 |- |align="center"|1994 |align="center"|22 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !22 !6 |- |rowspan="3" align=center valign=center|Պալմեյրաս |align="center"|1994 |align="center"|29 |align="center"|13 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !29 !13 |- |align="center"|1995 |align="center"|45 |align="center"|17 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !45 !17 |- |align="center"|1996 |align="center"|30 |align="center"|23 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !30 !23 |- |rowspan="1" align=center valign=center|Դեպորտիվո |align="center"|1996/97 |align="center"|41 |align="center"|21 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !46 !22 |- |rowspan="5" align=center valign=center|Բարսելոնա |align="center"|1997/98 |align="center"|34 |align="center"|19 |align="center"|9 |align="center"|8 |align="center"|8 |align="center"|0 !51 !28 |- |align="center"|1998/99 |align="center"|37 |align="center"|24 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|6 |align="center"|3 !48 !29 |- |align="center"|1999/00 |align="center"|31 |align="center"|12 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|14 |align="center"|10 !50 !23 |- |align="center"|2000/01 |align="center"|35 |align="center"|23 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|13 |align="center"|11 !53 !36 |- |align="center"|2001/02 |align="center"|20 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|13 |align="center"|6 !33 !14 |- |rowspan="1" align=center valign=center|Միլան |align="center"|2002/03 |align="center"|22 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|13 |align="center"|2 !35 !7 |- |rowspan="1" align=center valign=center|Կրուզեյրո |align="center"|2004 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !2 !1 |- |rowspan="3" align=center valign=center|Օլիմպիակոս |align="center"|2004/05 |align="center"|23 |align="center"|12 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|1 !29 !13 |- |align="center"|2005/06 |align="center"|22 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|2 !27 !9 |- |align="center"|2006/07 |align="center"|25 |align="center"|17 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|0 !31 !17 |- |rowspan="1" align=center valign=center|ԱԷԿ |align="center"|2007/08 |align="center"|29 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|1 !31 !9 |- |rowspan="3" align=center valign=center|Բունյոդկոր |align="center"|2008 |align="center"|11 |align="center"|7 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|2 !16 !9<ref>[http://www.fcbunyodkor.com/ru/news/club/2364 Статистика выступлений Ривалдо в «Бунёдкоре» на 18.09.2009]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |align="center"|2009 |align="center"|30 |align="center"|20 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|7 |align="center"|1 !42 !22 |- |align="center"|2010 |align="center"|11 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|2 !13 !8 |- |rowspan="1" align=center valign=center|Մոժի-Միրին |align="center"|2011 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !0 !0 |- |rowspan="1" align=center valign=center|Սան Պաուլո |align="center"|2011 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !0 !0 |- |} == Տիտղոսներ == === Ակումբային === ; {{դրոշ|Բրազիլիա}} «Պալմեյրաս» * Բրազիլիայի առաջնության հաղթող։ 1994 * Սան Պաուլոյի նահանգային առաջնության հաղթող։ 1994, 1996 * Բրազիլիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից։ 1996 ; {{դրոշ|Իսպանիա}} «Բարսելոնա» * [[Լա Լիգա]]յի հաղթող]։ 1997/98, 1998/99 * [[ՈւԵՖԱ]]-ի սուպերգավաթակիր։ 1997 * Իսպանիայի գավաթակիր։ 1997/98 ; {{դրոշ|Իտալիա}} «Միլան» * [[Չեմպիոնների Լիգա]]յի հաղթող։ 2002-2003 * Իտալիայի գավաթակիր։ 2002/03 * ՈւԵՖԱ-ի սուպերգավաթակիր։ 2003 ; {{դրոշ|Հունաստան}} «Օլիմպիակոս» * Հունաստանի առաջնության հաղթող։ 2004/05, 2005/06, 2006/07 * Հունաստանի գավաթակիր։ 2004/05, 2005/06 ; {{դրոշ|Ուզբեկստան}} «Բունյոդկոր» * Ուզբեկստանի առաջնության հաղթող։ 2008, 2009 * Ուզբեկստանի գավաթակիր։ 2008 ; {{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի հավաքական]] * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Աշխարհի առաջնության հաղթող]]։ 2002 * Ամերիկայի գավաթի հաղթող։ 1999 * [[Կոնֆեդերացիայի գավաթ]]ի հաղթող։ 1997 * Աշխարհի առաջնության արծաթե մեդալակիր։ 1998 * [[Օլիմպիական խաղեր]]ի բրոնզե մեդալակիր։ 1996 === Անձնական === * «[[Ֆրանս ֆուտբոլ]]ի» վարկածով [[Ոսկե գնդակ]]ի մրցանակակիր որպես [[Եվրոպա]]յի լավագույն ֆուտբոլիստ (1999) * [[ՖԻՖԱ]]-ի վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ (1999) * Հարավային ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստի մրցանակակիր (1999) * «Ոսկե աղբարկղ» մրցանակակիր որպես Իտալիայի առաջնության վատագույն ֆուտբոլիստ (2003) * [[Հարավային Ամերիկա]]յի գավաթի լավագույն ռմբարկու (1999) (5 գոլ, [[Ռոնալդո]]յի հետ միասին) * [[Ուզբեկստան]]ի առաջնության լավագույն ռմբարկու (2009) (20 գոլ) * Մտել է [[ՖԻՖԱ 100]]-ի ցանկ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[http://www.scoresway.com/?sport=soccer&page=player&id=4645 scoresway.com կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305020200/http://www.scoresway.com/?id=4645&page=player&sport=soccer |date=2016-03-05 }} *[http://www.transfermarkt.co.uk/rivaldo/profil/spieler/3372 transfermarkt.co.uk կայքում] *[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=170691/ ՖԻՖԱ-ի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090323134447/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player%3D170691/ |date=2009-03-23 }} *[http://www.national-football-teams.com/player/1023/Rivaldo_1.html National-Football-Teams.com կայքում] *[https://x.com/RIVALDOOFICIAL Twitter-ում] {{Արտաքին հղումներ}} {{Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը ՖԻՖԱ 2002-ում}} [[Կատեգորիա:1972 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Ապրիլի 19 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիակոս Պիրեյոսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Դեպորտիվո Լա Կորունյայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պաուլիստայի ֆուտբոլիստներ]] oif3jc89xqqx6a5mkc8e5orcst8rd0c 0 465935 10715825 9923165 2026-03-27T14:55:49Z ~2026-19121-37 168648 Ալելային գեներ 10715825 wikitext text/x-wiki Ալելային գեներ[[Պատկեր:Co-dominance Rhododendron.jpg|thumb|right]] '''Ալելներ''' ({{lang-gr|''άλληλοι''}} - մեկը մյուսին, փոխադարձաբար), [[գեն]]ի երկընտրելի տարբերակներ, որոնք կարող են գտնվել [[քրոմոսոմ]]ի տվյալ լոկուսում։ Միևնույն տեսակին պատկանող բոլոր [[օրգանիզմ]]ներում յուրաքանչյուր որոշակի գեն գտնվում է խիստ որոշակի [[քրոմոսոմ]]ի միևնույն տեղում՝ լոկուսում։ Ընդ որում, [[քրոմոսոմ]]ների հապլիդ հավաքում առկա է տվյալ հատկանիշը պայմանավորող միայն մեկ գեն։ Այդպես է [[էուկարիոտ]] [[օրգանիզմ]]ների սեռական [[բջիջ]]ներում, ինչպես նաև [[ԴՆԹ]]-ի մեկ մոլեկուլ ունեցող [[պրոկարիոտ]] օրգանիզմներում։ [[Էուկարիոտ]]ների մարմնական(սոմատիկ) [[բջիջ]]ներում առկա է [[քրոմոսոմ]]ների դեպլոիդ հավաքը, և, հետևաբար տվյալ հատկանիշը պայմանավորող երկու [[գեն]]<ref>{{Ռուսերեն գիրք |заглавие=Биологический энциклопедический словарь |ответственный=Гл. ред. М.С. Гиляров |год=1986 |место=М. |издательство=Сов.энциклопедия |страниц=831}}</ref>։ Դրանք գտնվում են հոմոլոգ [[քրոմոսոմ]]ների միևնույն լոկուսներում և կոչվում են '''ալելային գեներ''' կամ '''ալելներ''' ։ Որպես կանոն, ալելային [[գեն]]երն ունենում են [[նուկլեոտիդ]]ների միևնույն հաջորդականությունը՝ պայմանավորելով տվյալ հատկանիշի նույնատիպ դրսևորումը։ Սակայն հաճախ ալելներից մեկում(կամ երկուսում էլ) հնարավոր մուտացիաների արդյունքում կարող են տեղի ունենալ [[նուկլեոտիդ]]ների փոխարինումներ, որոնք կբերեն հաջորդականության փոփոխությունների։ Այդ դեպքում տվյալ [[գեն]]ով պայմանավորված հատկանիշն էլ կարող է որոշ չափով փոփոխության ենթարկվել։ Միևնույն [[գեն]]ը կարող է բազմակի անգամ նմանատիպ մուտացիայի ենթարկվել, և արդյունքում կառաջանան մի քանի ալելային գեներ։ == Անվան ծագում == «Ալելներ» տերմինն առաջարկել է դանիացի գիտնական [[Վիլիամ Իոհանսեն]]ը ([[1909]]) անգլիացի գիտնական [[Ուիլ Բեթսոն]]ի ([[1902]]) ալելոմորֆներ բառի փոխարեն։ == Նշանակություն == Օրգանիզմի յուրաքանչյուր հատկանիշի զարգացման ուղղությունը հիմնականում պայմանավորված է այդ հատկանիշի համապատասխան գենի ալելներով։ Տվյալ գենի ալելների թիվը տվյալ [[բջիջ]]ում կախված է օրգանիզմի պլոիդությունից։ Յուրաքանչյուր գեն նվազագույն դեպքում կարող է ունենալ տարբեր կառուցվածքի և հոմոլոգ քրոմոսոմների համապատասխան լոկուսներում տեղադրված երկու ալելներ։ === Տեսակներ === Հապլոիդ օրգանիզմի ամեն մի բջիջ իր մեջ կրում է հոմոլոգ քրոմոսոմներից միայն մեկը, հետևապես՝ տվյալ գենի միայն մեկ ալելը, իսկ դիպլոիդ օրգանիզմի [[բջիջներ]]ում, ուր հոմոլոգ քրոմոսոմները զույգեր են կազմում, առկա են նույն գենի երկու ալելներ։ Տվյալ գենի ալելներից մեկը, որը սովորաբար ապահովում է համապատասխան հատկանիշի առավելագույն զարգացումը (ի հայտ գալը), կոչվում է դոմինանտ ալել<ref name="Zadachi">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Максимов Г.В., Василенко В.Н., Кононенко О.И., Максимов А.Г., Максимов В.Г. |заглавие=Сборник задач по генетике |год=2010 |место=М. |издательство=«Вузовская книга» |страницы=15—20 |страниц=144 |isbn=978-5-9502-0420-3 |тираж=300}}</ref> և նշանակվում մեծատառով (օրինակ՝ Ա, Բ և այլն), իսկ մյուսը, որը լրիվ կամ մասնակի չափով կորցնում է այդ հատկանիշն ի հայտ բերելու ունակությունը, կոչվում է ռեցեսիվ ալել և նշանակվում փոքրատառով (օրինակ՝ ա, բ և այլն)։ Միայն դոմինանտ ալելները (օրինակ՝ Ա, Ա) կամ միայն ռեցեսիվ ալելները (օրինակ՝ ա, ա) կրում են հոմոզիգոտ օրգանիզմները, իսկ և՛ դոմինանտ, և՛ ռեցեսիվ ալելները (օրինակ՝ Ա, ա, Ա, բ և այլն) առկա են հետերոզիգոտ օրգանիզմներում։ Սեռական բջիջների առաջացման ժամանակ յուրաքանչյուրի մեջ անցնում է միայն մեկ հոմոլոգ քրոմոսոմ, որն իր մեջ կրում է տվյալ գենի երկու ալելներից մեկը։ Սեռական պրոցեսից առաջացած անհատը յուրաքանչյուր գենի մեկ ալելը ժառանգաբար ստանում է [[Ձվաբջիջ|ձվաբջջից]], իսկ մյուսը՝ [[սպերմատոզոիդ]]ից։ == Մուտացիա == Գենը ''[[մուտացիա]]յի'' ենթարկվելով կարող է ունենալ երկուսից ավելի ալելներ (բազմակի ալելներ)։ Այս դեպքում առաջ է գալիս ալելների շարք, իսկ երևույթը կոչվում է բազմալելիզմ, որը վկայում է գենի ֆունկցիոնալ մեծ բազմազանությունը և պայմանավորված է նրա բարդ կառուցվածքով։ [[Գեն]]ը կառուցված է մեծ թվով հատվածներից (սայթերից), որոնք ինքնուրույն մուտացիայի ենթարկվելով հանգեցնում են նրա այս կամ այն ալելային վիճակին։ Տվյալ ալելի բնույթը կախված է մուտացիայի ենթարկված հատվածից։ Երկու ալելներ պարզագույն դեպքում միմյանցից կարող են տարբերվել մեկ [[նուկլեոտիդ]]ային զույգով։ == Տես նաև == * [[Հետերոզիգոտություն]] * [[Հոմոզիգոտություն]] * [[Հոմոզիգոտություն]] * [[Դոմինանտություն]] * [[Պոլիպլոիդիա]] * [[Ռեցեսիվություն]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://alfred.med.yale.edu/alfred/ ALFRED database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110120034110/http://alfred.med.yale.edu/alfred/ |date=2011-01-20 }} * [http://www.ehstrafd.org EHSTRAFD.org - Earth Human STR Allele Frecuencies Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713043812/http://www.ehstrafd.org/ |date=2009-07-13 }} * [http://www.ehstrafd.org/download/vWA_17_A1.rar VWA 17 Allele Frequency in Human Population (Poster)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726020415/http://www.ehstrafd.org/download/vWA_17_A1.rar |date=2011-07-26 }} * [http://www.allelefrequencies.net Allele Frequencies in Worldwide Populations] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=151}} {{Գենետիկա նավարկման աղյուսակ}} [[Կատեգորիա:Գենետիկ ծագումնաբանություն]] [[Կատեգորիա:Գենետիկա]] glv125hhvmtflifv95opsxvbr57vim6 10715826 10715825 2026-03-27T14:57:18Z ~2026-19121-37 168648 10715826 wikitext text/x-wiki Ալելային գեներ[[Պատկեր:Co-dominance Rhododendron.jpg|thumb|right]] '''Ալելներ''' ({{lang-gr|''άλληλοι''}} - մեկը մյուսին, փոխադարձաբար), [[գեն]]ի երկընտրելի տարբերակներ, որոնք կարող են գտնվել [[քրոմոսոմ]]ի տվյալ լոկուսում։ Միևնույն տեսակին պատկանող բոլոր [[օրգանիզմ]]ներում յուրաքանչյուր որոշակի գեն գտնվում է խիստ որոշակի [[քրոմոսոմ]]ի միևնույն տեղում՝ լոկուսում։ Ընդ որում, [[քրոմոսոմ]]ների հապլիդ հավաքում առկա է տվյալ հատկանիշը պայմանավորող միայն մեկ գեն։ Այդպես է [[էուկարիոտ]] [[օրգանիզմ]]ների սեռական [[բջիջ]]ներում, ինչպես նաև [[ԴՆԹ]]-ի մեկ մոլեկուլ ունեցող [[պրոկարիոտ]] օրգանիզմներում։ [[Էուկարիոտ]]ների մարմնական(սոմատիկ) [[բջիջ]]ներում առկա է [[քրոմոսոմ]]ների դեպլոիդ հավաքը, և, հետևաբար տվյալ հատկանիշը պայմանավորող երկու [[գեն]]<ref>{{Ռուսերեն գիրք |заглавие=Биологический энциклопедический словарь |ответственный=Гл. ред. М.С. Гиляров |год=1986 |место=М. |издательство=Сов.энциклопедия |страниц=831}}</ref>։ Դրանք գտնվում են հոմոլոգ [[քրոմոսոմ]]ների միևնույն լոկուսներում և կոչվում են '''ալելային գեներ''' կամ '''ալելներ''' ։ Որպես կանոն, ալելային [[գեն]]երն ունենում են [[նուկլեոտիդ]]ների միևնույն հաջորդականությունը՝ պայմանավորելով տվյալ հատկանիշի նույնատիպ դրսևորումը։ Սակայն հաճախ ալելներից մեկում(կամ երկուսում էլ) հնարավոր մուտացիաների արդյունքում կարող են տեղի ունենալ [[նուկլեոտիդ]]ների փոխարինումներ, որոնք կբերեն հաջորդականության փոփոխությունների։ Այդ դեպքում տվյալ [[գեն]]ով պայմանավորված հատկանիշն էլ կարող է որոշ չափով փոփոխության ենթարկվել։ Միևնույն [[գեն]]ը կարող է բազմակի անգամ նմանատիպ մուտացիայի ենթարկվել, և արդյունքում կառաջանան մի քանի ալելային գեներ։ == Անվան ծագում == «Ալելներ» տերմինն առաջարկել է դանիացի գիտնական [[Վիլիամ Իոհանսեն]]ը ([[1909]]) անգլիացի գիտնական [[Ուիլ Բեթսոն]]ի ([[1902]]) ալելոմորֆներ բառի փոխարեն։ == Նշանակություն == Օրգանիզմի յուրաքանչյուր հատկանիշի զարգացման ուղղությունը հիմնականում պայմանավորված է այդ հատկանիշի համապատասխան գենի ալելներով։ Տվյալ գենի ալելների թիվը տվյալ [[բջիջ]]ում կախված է օրգանիզմի պլոիդությունից։ Յուրաքանչյուր գեն նվազագույն դեպքում կարող է ունենալ տարբեր կառուցվածքի և հոմոլոգ քրոմոսոմների համապատասխան լոկուսներում տեղադրված երկու ալելներ։ === Տեսակներ === Հապլոիդ օրգանիզմի ամեն մի բջիջ իր մեջ կրում է հոմոլոգ քրոմոսոմներից միայն մեկը, հետևապես՝ տվյալ գենի միայն մեկ ալելը, իսկ դիպլոիդ օրգանիզմի [[բջիջներ]]ում, ուր հոմոլոգ քրոմոսոմները զույգեր են կազմում, առկա են նույն գենի երկու ալելներ։ Տվյալ գենի ալելներից մեկը, որը սովորաբար ապահովում է համապատասխան հատկանիշի առավելագույն զարգացումը (ի հայտ գալը), կոչվում է դոմինանտ ալել<ref name="Zadachi">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Максимов Г.В., Василенко В.Н., Кононенко О.И., Максимов А.Г., Максимов В.Г. |заглавие=Сборник задач по генетике |год=2010 |место=М. |издательство=«Вузовская книга» |страницы=15—20 |страниц=144 |isbn=978-5-9502-0420-3 |тираж=300}}</ref> և նշանակվում է մեծատառով (օրինակ՝ Ա, Բ և այլն), իսկ մյուսը, որը լրիվ կամ մասնակի չափով կորցնում է այդ հատկանիշն ի հայտ բերելու ունակությունը, կոչվում է ռեցեսիվ ալել և նշանակվում փոքրատառով (օրինակ՝ ա, բ և այլն)։ Միայն դոմինանտ ալելները (օրինակ՝ Ա, Ա) կամ միայն ռեցեսիվ ալելները (օրինակ՝ ա, ա) կրում են հոմոզիգոտ օրգանիզմները, իսկ և՛ դոմինանտ, և՛ ռեցեսիվ ալելները (օրինակ՝ Ա, ա, Ա, բ և այլն) առկա են հետերոզիգոտ օրգանիզմներում։ Սեռական բջիջների առաջացման ժամանակ յուրաքանչյուրի մեջ անցնում է միայն մեկ հոմոլոգ քրոմոսոմ, որն իր մեջ կրում է տվյալ գենի երկու ալելներից մեկը։ Սեռական պրոցեսից առաջացած անհատը յուրաքանչյուր գենի մեկ ալելը ժառանգաբար ստանում է [[Ձվաբջիջ|ձվաբջջից]], իսկ մյուսը՝ [[սպերմատոզոիդ]]ից։ == Մուտացիա == Գենը ''[[մուտացիա]]յի'' ենթարկվելով կարող է ունենալ երկուսից ավելի ալելներ (բազմակի ալելներ)։ Այս դեպքում առաջ է գալիս ալելների շարք, իսկ երևույթը կոչվում է բազմալելիզմ, որը վկայում է գենի ֆունկցիոնալ մեծ բազմազանությունը և պայմանավորված է նրա բարդ կառուցվածքով։ [[Գեն]]ը կառուցված է մեծ թվով հատվածներից (սայթերից), որոնք ինքնուրույն մուտացիայի ենթարկվելով հանգեցնում են նրա այս կամ այն ալելային վիճակին։ Տվյալ ալելի բնույթը կախված է մուտացիայի ենթարկված հատվածից։ Երկու ալելներ պարզագույն դեպքում միմյանցից կարող են տարբերվել մեկ [[նուկլեոտիդ]]ային զույգով։ == Տես նաև == * [[Հետերոզիգոտություն]] * [[Հոմոզիգոտություն]] * [[Հոմոզիգոտություն]] * [[Դոմինանտություն]] * [[Պոլիպլոիդիա]] * [[Ռեցեսիվություն]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://alfred.med.yale.edu/alfred/ ALFRED database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110120034110/http://alfred.med.yale.edu/alfred/ |date=2011-01-20 }} * [http://www.ehstrafd.org EHSTRAFD.org - Earth Human STR Allele Frecuencies Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090713043812/http://www.ehstrafd.org/ |date=2009-07-13 }} * [http://www.ehstrafd.org/download/vWA_17_A1.rar VWA 17 Allele Frequency in Human Population (Poster)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726020415/http://www.ehstrafd.org/download/vWA_17_A1.rar |date=2011-07-26 }} * [http://www.allelefrequencies.net Allele Frequencies in Worldwide Populations] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=151}} {{Գենետիկա նավարկման աղյուսակ}} [[Կատեգորիա:Գենետիկ ծագումնաբանություն]] [[Կատեգորիա:Գենետիկա]] r4tzxdipgkmm04eksi8ez1bn762i26t 0 467358 10715967 10370279 2026-03-28T04:46:58Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] 10715967 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Լուկաս Մոուրա | պատկեր = [[Պատկեր:Lucas MouraPSG.jpg|մինի|կենտրոն]] | ամբողջական անուն = Լուկաս Ռոդրիգես Մոուրա դա Սիլվա | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1992|8|13}} | ծննդյան քաղաք = [[Սան-Պաուլո]] | ծննդյան երկիր = [[Բրազիլիա]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | դավանանք = | հասակ = 172 սմ | քաշ = 70 [[կգ]] | դիրք = [[Կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն]] | համար = 7 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1998 |{{դրոշ|Բրազիլիա}} Մարսելինյո Կարիոկի | |1999-2000|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Սանտա-Մարիա | |2000-2002|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Ժուվենտուս | |2002-2005|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Կորինիտաս | |2005-2010|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Սան-Պաուլո | }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2010-2013|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Սան Պաուլո|74 (19) |2013-մ.հ|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]|45 (4) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2010|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] (մինչև 19)|11 (10) |2011|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] (մինչև 20)|9 (4) |2012|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] (Օլիմպ.)|5 (0) |2011-մ.հ|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]|31 (4)}} }} '''Լուկաս Ռոդրիգես Մոուրա դա Սիլվա''' ({{lang-pt|Lucas Rodrigues Moura da Silva}}, {{ԱԾ}}), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, հարձակողական ոճի կիսապաշտպան։ [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]ի և Բրազիլիայի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ։ == Նվաճումներ == ===== {{դրոշ|Բրազիլիա}} Սան-Պաուլո ===== * Սան-Պաուլոյի գավաթի մրցանակակիր (մ. 21)։ 2010 * Ատլանտիկի գավաթի մրցանակակիր (մ. 19)։ 2010 * Հարավամերիկական գավաթի մրցանակակիր։ 2012 ===== {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարի Սեն-Ժերմեն]] ===== * Ֆրանսիայի առաջնության հաղթող։ 2012/13, 2013/14 * Ֆրանսիայի սուպերգավաթի մրցանակակիր։ 013 * Ֆրանսիական առաջնության գավաթի մրցանակակիր։ 2013/14 ===== {{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] ===== * Ռոկայի գավաթի մրցանակակիր * Ամառային օլիմիական խաղերի արծաթե մեդալակիր։ 2012 * Կոնֆեդերացիայի գավաթի մրցանակակիր։ 2013 == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://int.soccerway.com/players/lucas-rodrigues-moura-da-silva/141970/ Պրոֆիլը soccerway.com կայքում] * [https://twitter.com/Lucasrm37 Լուկաս Մոուրայի թվիթերյան էջը] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՊՍԺ ներկա կազմ}} {{DEFAULTSORT:Մոուրա, Լուկաս}} [[Կատեգորիա:1992 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:2012 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Օգոստոսի 13 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] 1xx2clg8xxbtagve9aacnaz5b219n75 0 473890 10716084 10579020 2026-03-28T10:25:46Z ~2026-19305-41 168683 Ավելացվել է կարևոր պաշտոնի զբաղեցման մասին տեղեկատվություն: 10716084 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Բաբայան}} {{Տեղեկաքարտ Անձ | պատկեր = Սեմյոն Բաբայան.jpg }} '''Սեմյոն Հմայակի Բաբայան''' ({{ԱԾ}}), պետական գործիչ։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու ([[1960]])։ ԼՂԻՄ ժողպատգամավոր ([[1985]]-[[1988]] ) և մարզգործկոմի անդամ։ Ազատագրված<nowiki/>[[Շուշիի քաղաքապետ|Շուշիի առաջին քաղաքապետ]] (1992-1996): == Գործունեությունը == Ավարտել է Բաքվի թիվ 160 միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև՝ [[նավթ]]ի և [[քիմիա]]յի ինստիտուտը ([[1954]])։ [[1960]]-[[1984]] թվականներին աշխատել է Բաքվի նավթամեքենաշինական և [[Երևանի հաստոցաշինական գործարան]]ներում (1973 թվականին տեղափոխվել է Երևան)։ 1984 թվականին հրավիրվել է Ստեփանակերտ և [[1984]]-[[1988]] թվականներին եղել [[Ստեփանակերտ]]ի գյուղատնտեսական մեքենաշինական գածարանի տնօրեն, [[1988]]-[[1989]] թվականներին՝ ԼՂ մարզգործկոմի նախագահ, [[1989]]-[[1990]] թվականներին՝ Կառավարման հատուկ կոմիտեի անդամ, [[1992]]-[[1994]] թվականներին՝ ԼՂՊՊԿ [[Շուշի]]ի լիազոր ներկայացուցիչը։ 1991 թվականի հուլիսից եղել է ՀՀ արդյունաբերության փոխնախարար, կապիտալ շինարարության վարչության պետ՝ համակարգելով երկրաշարժի գոտու վերականգնման աշխատանքները և մինչև 1993 թվականը միաժամանակ հանդիսանալով այդ կառույցի ներկայացուցիչը ԱՀ-ում։ [[1997]] թվականից բնակվում է [[ՌԴ]] [[Կալուգա]] քաղաքում և աշխատում Ռուսաստանի Դաշնությունում ԱՀ մշտական ներկայացուցչության աշխատակազմում։ [[1988]] թվականի [[սեպտեմբերի 9]]-29-ին մասնակցել է Մոսկովյան հացադուլին՝ բողոքելով «ԼՂ-ում տեղի ունեցող անօրինականությունների ու [[Միխայիլ Գորբաչով]]ի անգործության դեմ» և պահանջել, որ վերականգնվեն [[ԼՂԻՄ]]-ի իրավական-վարչավան մարմինները, նրա սահմանադրական իրավունքները։ 2008-2012 թվականներին եղել է Արցախի գիտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն<ref>{{Cite web |title=Արցախի գիտական կենտրոնում նշվել է կենտրոնի հիմնադիր-տնօրենի հոբելյանը |url=https://artsakhpress.am/arm/news/70027/ |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 10 |website=artsakhpress.am}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=U4i-Oq9TcFg Մեր տուն ու տեղ / Սեմյոն Բաբայան/ 27.07.2017] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՂԱՊ}} {{DEFAULTSORT:Բաբայան, Սեմյոն}} [[Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Շուշիի քաղաքապետ]] [[Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ]] 30wy4tct4f7ba6njamnf782noce0c67 10716088 10716084 2026-03-28T10:33:12Z 23artashes 2675 10716088 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Բաբայան}} {{Տեղեկաքարտ Անձ | պատկեր = Սեմյոն Բաբայան.jpg }} '''Սեմյոն Հմայակի Բաբայան''' ({{ԱԾ}}), պետական գործիչ։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու ([[1960]])։ ԼՂԻՄ ժողպատգամավոր ([[1985]]-[[1988]]) և մարզգործկոմի անդամ։ Ազատագրված [[Շուշիի քաղաքապետ|Շուշիի առաջին քաղաքապետ]] (1992-1996): == Գործունեությունը == Ավարտել է Բաքվի թիվ 160 միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև՝ [[նավթ]]ի և [[քիմիա]]յի ինստիտուտը ([[1954]])։ [[1960]]-[[1984]] թվականներին աշխատել է Բաքվի նավթամեքենաշինական և [[Երևանի հաստոցաշինական գործարան]]ներում (1973 թվականին տեղափոխվել է Երևան)։ 1984 թվականին հրավիրվել է Ստեփանակերտ և [[1984]]-[[1988]] թվականներին եղել [[Ստեփանակերտ]]ի գյուղատնտեսական մեքենաշինական գածարանի տնօրեն, [[1988]]-[[1989]] թվականներին՝ ԼՂ մարզգործկոմի նախագահ, [[1989]]-[[1990]] թվականներին՝ Կառավարման հատուկ կոմիտեի անդամ, [[1992]]-[[1994]] թվականներին՝ ԼՂՊՊԿ [[Շուշի]]ի լիազոր ներկայացուցիչը։ 1991 թվականի հուլիսից եղել է ՀՀ արդյունաբերության փոխնախարար, կապիտալ շինարարության վարչության պետ՝ համակարգելով երկրաշարժի գոտու վերականգնման աշխատանքները և մինչև 1993 թվականը միաժամանակ հանդիսանալով այդ կառույցի ներկայացուցիչը ԱՀ-ում։ [[1997]] թվականից բնակվում է [[ՌԴ]] [[Կալուգա]] քաղաքում և աշխատում Ռուսաստանի Դաշնությունում ԱՀ մշտական ներկայացուցչության աշխատակազմում։ [[1988]] թվականի [[սեպտեմբերի 9]]-29-ին մասնակցել է Մոսկովյան հացադուլին՝ բողոքելով «ԼՂ-ում տեղի ունեցող անօրինականությունների ու [[Միխայիլ Գորբաչով]]ի անգործության դեմ» և պահանջել, որ վերականգնվեն [[ԼՂԻՄ]]-ի իրավական-վարչավան մարմինները, նրա սահմանադրական իրավունքները։ 2008-2012 թվականներին եղել է Արցախի գիտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն<ref>{{Cite web |title=Արցախի գիտական կենտրոնում նշվել է կենտրոնի հիմնադիր-տնօրենի հոբելյանը |url=https://artsakhpress.am/arm/news/70027/ |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 10 |website=artsakhpress.am}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=U4i-Oq9TcFg Մեր տուն ու տեղ / Սեմյոն Բաբայան/ 27.07.2017] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՂԱՊ}} {{DEFAULTSORT:Բաբայան, Սեմյոն}} [[Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Շուշիի քաղաքապետ]] [[Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ]] kjd6u6y53pg0kte388s341qpdry018f 10716106 10716088 2026-03-28T10:44:34Z Mikae1yan 168685 Added important information. 10716106 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Բաբայան}} {{Տեղեկաքարտ Անձ | պատկեր = Սեմյոն Բաբայան.jpg | վախճանի օր = 15.09.2023 }} '''Սեմյոն Հմայակի Բաբայան''' ({{ԱԾ}}), պետական գործիչ։ Տեխնիկական գիտությունների թեկնածու ([[1960]])։ ԼՂԻՄ ժողպատգամավոր ([[1985]]-[[1988]]) և մարզգործկոմի անդամ։ Ազատագրված [[Շուշիի քաղաքապետ|Շուշիի առաջին քաղաքապետ]] ([[1992]]-[[1996]]): == Գործունեությունը == Ավարտել է Բաքվի թիվ 160 միջնակարգ դպրոցը, այնուհետև՝ [[նավթ]]ի և [[քիմիա]]յի ինստիտուտը ([[1954]])։ [[1960]]-[[1984]] թվականներին աշխատել է Բաքվի նավթամեքենաշինական և [[Երևանի հաստոցաշինական գործարան]]ներում (1973 թվականին տեղափոխվել է Երևան)։ 1984 թվականին հրավիրվել է Ստեփանակերտ և [[1984]]-[[1988]] թվականներին եղել [[Ստեփանակերտ]]ի գյուղատնտեսական մեքենաշինական գածարանի տնօրեն, [[1988]]-[[1989]] թվականներին՝ ԼՂ մարզգործկոմի նախագահ, [[1989]]-[[1990]] թվականներին՝ Կառավարման հատուկ կոմիտեի անդամ, [[1992]]-[[1994]] թվականներին՝ ԼՂՊՊԿ [[Շուշի]]ի լիազոր ներկայացուցիչը։ 1991 թվականի հուլիսից եղել է ՀՀ արդյունաբերության փոխնախարար, կապիտալ շինարարության վարչության պետ՝ համակարգելով երկրաշարժի գոտու վերականգնման աշխատանքները և մինչև 1993 թվականը միաժամանակ հանդիսանալով այդ կառույցի ներկայացուցիչը ԱՀ-ում։ Զբաղեցրել է ազատագրված [[Շուշիի քաղաքապետ|Շուշիի առաջին քաղաքապետ]]-ի պաշտոնը ([[1992]]-[[1996]]): [[1997]] թվականից բնակվում է [[ՌԴ]] [[Կալուգա]] քաղաքում և աշխատում Ռուսաստանի Դաշնությունում ԱՀ մշտական ներկայացուցչության աշխատակազմում։ [[1988]] թվականի [[սեպտեմբերի 9]]-29-ին մասնակցել է Մոսկովյան հացադուլին՝ բողոքելով «ԼՂ-ում տեղի ունեցող անօրինականությունների ու [[Միխայիլ Գորբաչով]]ի անգործության դեմ» և պահանջել, որ վերականգնվեն [[ԼՂԻՄ]]-ի իրավական-վարչավան մարմինները, նրա սահմանադրական իրավունքները։ 2008-2012 թվականներին եղել է Արցախի գիտական կենտրոնի հիմնադիր տնօրեն<ref>{{Cite web |title=Արցախի գիտական կենտրոնում նշվել է կենտրոնի հիմնադիր-տնօրենի հոբելյանը |url=https://artsakhpress.am/arm/news/70027/ |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 10 |website=artsakhpress.am}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=U4i-Oq9TcFg Մեր տուն ու տեղ / Սեմյոն Բաբայան/ 27.07.2017] {{Արտաքին հղումներ}} {{ՂԱՊ}} {{DEFAULTSORT:Բաբայան, Սեմյոն}} [[Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Շուշիի քաղաքապետ]] [[Կատեգորիա:Տեխնիկական գիտությունների թեկնածուներ]] r7i2klj0lfvrssxpxzdrtnji21geji3 0 478696 10716046 9024521 2026-03-28T08:57:25Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716046 wikitext text/x-wiki «'''Նաուկա'''» («{{lang-ru|Наука}}», «Գիտություն»), գիտական հրատարակչություն [[Ռուսաստան]]ում ([[Մոսկվա]])։ Հիմնադրվել է 1923-ին, Խորհրդային Միությունում՝ մինչև 1963 թվականն անվանվել '''ԽՍՀՄ ԳԱ հրատարակչություն'''։ [[1963]]-ին ԽՍՀՄ ԳԱ հրատարակչությանն են միացվել ֆիզիկամաթեմատիկական գրականության և արևելյան գրականության հրատարակչությունները և կոչվել '''«Նաուկա»'''։ Մինչև 1934 թվականը, ունեցել է 2 բաժանմունք ([[Լենինգրադ]]ում և [[Նովոսիբիրսկ]]ում), 2 գլխավոր խմբագրություն (ֆիզիկամաթեմատիկական գրականության և արևելյան գրականության) և մոտ 50 ճյուղային խմբագրություն։ «Նաուկա»-ի ենթակայության տակ կան 4 [[տպարան]], «[[Ակադեմկնիգա]]» գրքի առևտրի կազմակերպությունը։ Խորհրդային շրջանում «Նաուկան» հրատարակում Էր ԳԱ և դրա բաժանմունքների գիտական խորհուրդների, ինստիտուտների ու ամբիոնների աշխատությունները, հիմնականում մենագրություններ, ինչպես նաև թեմատիկ ժողովածուներ, տեղեկատուներ և այլն։ «Նաուկա»-ի սերիական հրատարակություններից են՝ ''«Գրական ժառանգություն», «Գրական հուշարձաններ», «Գիտության դասականներ», «Գիտա-կենսագրական մատենաշար», «Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը հետազոտություններում, հուշերում և փաստաթղթերում», «Գիտահանրամատչելի գրականություն»'' և այլն։ == Արտաքին հղումներ == * [http://www.naukaran.com Պաշտոնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170521014705/http://www.naukaran.com/ |date=2017-05-21 }} * [http://www.libnauka.ru Պաշտոնական առցանց գրադարան] {{Ռուսաստան-անավարտ}} {{ՀՍՀ|հատոր=8|էջ=210}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:ԽՍՀՄ հրատարակչություններ]] [[Կատեգորիա:Մոսկվայի ընկերություններ]] [[Կատեգորիա:Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշանով պարգևատրված կազմակերպություններ]] 7x4kkdpgvtpgg6lq1c8mmqruk9h4kgk 0 484487 10715849 9712450 2026-03-27T17:39:15Z Beko 1511 /* Կլիմա */ 10715849 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = քաղաք | հայերեն անվանում = Բանդար Աբբաս | բնօրինակ անվանում = {{lang-fa|'''بندر عباس‎'''}} | երկրամասի տեսակ = Իրանի վարչական բաժանում{{!}}Օսթան | երկրամաս = Հորմոզգան | շրջանի տեսակ = Շահրեստան | շրջան = Բանդար Աբբաս շահրեստան{{!}}Բանդար Աբբաս }} '''Բանդար Աբբաս''' ({{lang-fa|بندر عباس‎}}՝ «Աբբասի նավահանգիստ»), նավահանգստային քաղաք հարավային [[Իրան]]ում, որը զբաղեցնում է ռազմավարական դիրք [[Պարսից ծոց]]ը [[Արաբական ծով]]ի հետ կապող [[Հորմուզի նեղուց]]ի ափերին։ Հանդիսանում է [[Հորմոզգան]] [[օսթան]]ի (նահանգի) [[մայրաքաղաք]]ը։ Ըստ վերջին մարդահամարի տվյալների` բնակչություն կազմում է {{Բնակ}}։ == Բնակչություն == Բնակչությունը [[2016]] թվականի մարդահամարի տվյալներով կազմում էր 526 648 մարդ, որոնք կազմում էին 152 682 տնտեսություն<ref name = "2016 census"/>։ Քաղաքը բնակչությամբ [[Հորմոզգան]] օսթանի ամենախոշոր<ref name="City_populations_hormozgan">{{Cite web |title=IRAN: Hormozgan |url=https://www.citypopulation.de/en/iran/hormozgan/ |language=en}}</ref> և [[Իրան]]ի տասնյոթերորդ ամենախոշոր<ref name = "City_populations_iran">{{Cite web |title=Islamic Republic of Iran |url=https://www.citypopulation.de/en/iran/cities/ |language=en}}</ref> քաղաքն է։ Բանդար Աբբասի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում բերված է աղյուսակում ստորև. {| class="wikitable" ! Տարի || style="text-align: center;" | [[1956]] || style="text-align: center;" | [[1966]] || style="text-align: center;" | [[1991]] || style="text-align: center;" | [[1996]] || style="text-align: center;" | [[2006]] || style="text-align: center;" | [[2011]] || style="text-align: center;" | [[2016]] |- ! Բնակիչ | 66 420<ref name="1956 census">{{Cite web |title=Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1956 թ. |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/1956-census-.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224185655/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/1956-census-.pdf |archive-date=2024 թ. փետրվարի 24 |access-date=2024 թ. մարտի 1 |language=en |format=PDF}}</ref> | 88 106<ref name="1966 census">{{Cite web |title=Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1966 թ. |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/1966-census.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224185653/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/1966-census.pdf |archive-date=2024 թ. փետրվարի 24 |access-date=2024 թ. մարտի 1 |language=en |format=PDF}}</ref> | 249 504<ref name = "City_populations_iran"/> | 273 578<ref name = "City_populations_iran"/> | 367 508<ref name="2006 census">{{Cite web |title=Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1385 (2006) |url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/22.xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920094743/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/22.xls |archive-date=2011 թ. սեպտեմբերի 20 |access-date=2022 թ. սեպտեմբերի 25 |language=fa |format=Excel}}</ref> | 435 751<ref name="2011 census">{{Cite web |title=Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1390 (2011) |url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Hormozgan.xls |access-date=2022 թ. դեկտեմբերի 19 |language=fa |format=Excel}}</ref> | 526 648<ref name="2016 census">{{Cite web |title=Իրանի Իսլամական Հանրապետության մարդահամար, 1395 (2016) |url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_22.xlsx |archive-url=https://web.archive.org/web/20220505014212/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_22.xlsx |archive-date=2022 թ. մայիսի 5 |access-date=2022 թ. դեկտեմբերի 19 |page=22 |language=fa |format=Excel}}</ref> |- |} Բնակիչները հիմնականում [[պարսիկներ]] են, որոնք խոսում [[պարսկերեն]]ի ''բանդարի'' կոչվող տեղական բարբառով<ref>{{Cite web |title=Language distribution: Hormozgan Province |url=http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.hormozgan#eyJ0IjoieCIsImkiOiIxMGRhZGY1ZTQzMDc3M2RjZDJkZTIxMTlhMjcyY2RmZCIsInMiOjE2MzI3MzIzNDY5MjB9 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925062322/http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.hormozgan |archive-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 25 |access-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 27 |website=Iran Atlas}}</ref>։ == Պատմություն և քաղաքականություն == 16-րդ դարում, պորտուգալացիները տարածեցին իրենց իշխանությունը տարածաշրջանում։ Նրանք հարստացեցին քաղաքը և անվանեցին այն Գամրի, որը օգտագործվում է որպես մայրցամաքային նավահանգիստ։ 1615 թվականին քաղաքը կոչվել է ի պատիվ [[Շահ Աբբաս I]] (1588-1629), որը հաղթել է պորտուգալացիներին ռազմածովային ճակատամարտում նեղուցի մոտ Բրիտանական նավատորմի աջակցությամբ։ Շահը վերածեց քաղաքը խոշոր նավահանգստի։ Բանդար Աբբասը ծառայում էր որպես հիմնական առաքման կետ։ Ներմուծման մեծ մասը ունի երկար պատմություն հնդկական առևտրի հետ։ Բեռնափոխադրումների ծավալը աճել է հատկապես ինտենսիվ [[Իրան-Իրաքյան պատերազմ]]ի (1980-1988)։ Հազարավոր զբոսաշրջիկներ այցելում են քաղաքը և հարևան Ղեշմ և Հորմուզ կղզիները ամեն տարի։ [[Ռուսաստան]]ի համար Բանդար Աբբասը կարևոր է տնտեսական հարաբերությունների [[Հնդկաստան]]ի հետ, քանի որ բեռնափոխադրումները Հնդկաստանից, [[Իրան]]ից և հարևան երկրներց Կենտրոնական Ռուսաստան ավելի արագ և էժան միջոցով է իրականացվում Իրանից [[Կասպից ծով]]ով։ Ռուսաստանի տրանսպորտային միջանցքի ծրագիրը «հյուսիս-հարավ» հիմնված է Բանդար Աբբաս նավահանգստի վրա։ == Կլիմա == Քաղաքի [[կլիմա]]ն տաք է և չոր։ Ամռանը ջերմաստիճանը կարող է հասնել 49&nbsp;°C, իսկ ձմռանը անկումը 5&nbsp;°C։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 250 մմ, օդի միջին խոնավությունը` 66%։ {{Եղանակի Աղյուսակ | location = Բանդար Աբբաս | metric first = yes | single line = yes | collapsed =y | Jan record high C = 32.0 | Feb record high C = 33.0 | Mar record high C = 39.0 | Apr record high C = 43.0 | May record high C = 47.0 | Jun record high C = 51.0 | Jul record high C = 48.0 | Aug record high C = 46.0 | Sep record high C = 45.0 | Oct record high C = 44.0 | Nov record high C = 38.0 | Dec record high C = 33.8 | Jan high C = 23.4 | Feb high C = 24.9 | Mar high C = 27.8 | Apr high C = 32.6 | May high C = 37.1 | Jun high C = 38.9 | Jul high C = 38.4 | Aug high C = 37.7 | Sep high C = 36.9 | Oct high C = 35.0 | Nov high C = 30.2 | Dec high C = 25.9 | year high C = 32.4 | Jan mean C = 17.5 | Feb mean C = 19.5 | Mar mean C = 22.5 | Apr mean C = 27.0 | May mean C = 31.3 | Jun mean C = 33.7 | Jul mean C = 34.3 | Aug mean C = 33.8 | Sep mean C = 32.2 | Oct mean C = 29.1 | Nov mean C = 23.8 | Dec mean C = 19.3 | Jan low C = 12.0 | Feb low C = 14.2 | Mar low C = 17.2 | Apr low C = 21.3 | May low C = 25.2 | Jun low C = 28.4 | Jul low C = 30.7 | Aug low C = 30.3 | Sep low C = 27.8 | Oct low C = 23.7 | Nov low C = 18.2 | Dec low C = 13.3 | year low C = 21.9 | Jan record low C = 3.0 | Feb record low C = 3.9 | Mar record low C = 6.8 | Apr record low C = 11.5 | May record low C = 17.0 | Jun record low C = 20.0 | Jul record low C = 24.0 | Aug record low C = 25.0 | Sep record low C = 20.5 | Oct record low C = 12.0 | Nov record low C = 6.0 | Dec record low C = 2.0 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 47.2 | Feb precipitation mm = 31.1 | Mar precipitation mm = 43.8 | Apr precipitation mm = 5.5 | May precipitation mm = 0.2 | Jun precipitation mm = 0.5 | Jul precipitation mm = 1.2 | Aug precipitation mm = 0.4 | Sep precipitation mm = 0.3 | Oct precipitation mm = 6.4 | Nov precipitation mm = 7.6 | Dec precipitation mm = 25.7 | Jan precipitation days = 3.2 | Feb precipitation days = 2.7 | Mar precipitation days = 3.2 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.1 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.1 | Aug precipitation days = 0.2 | Sep precipitation days = 0.0 | Oct precipitation days = 0.6 | Nov precipitation days = 0.7 | Dec precipitation days = 2.1 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan sun = 228 | Feb sun = 211 | Mar sun = 231 | Apr sun = 264 | May sun = 315 | Jun sun = 304 | Jul sun = 277 | Aug sun = 277 | Sep sun = 268 | Oct sun = 282 | Nov sun = 250 | Dec sun = 237 | Jan humidity = 65 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 67 | Apr humidity = 62 | May humidity = 58 | Jun humidity = 61 | Jul humidity = 67 | Aug humidity = 69 | Sep humidity = 67 | Oct humidity = 65 | Nov humidity = 61 | Dec humidity = 60 |year humidity = 64.1 | source 1 = [[NCEI|NOAA NCEI]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iran/CSV/Bandarabbas_40875.csv|title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Bandar Abbas|access-date=2 February 2024|website=ncei.noaa.gov|publisher=[[NOAA]]|format=CSV}}</ref> | source 2 = IRIMO (records)<ref name= NOAA>{{Cite FTP |url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-II/IR/40875.TXT|server=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]]|title=Bandar Abbas 1961–1990|access-date=29 December 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=40875&ano=2021&mes=1&day=11&hora=18&min=0&ndays=30|title=40875: Bandarabbass (Iran)|author=<!--Not stated-->|date=11 January 2021|website=ogimet.com|publisher=OGIMET|access-date=11 January 2021}}</ref> | date = November 2011 }} == Տրանսպորտ == Քաղաքն ունի միջազգային օդանավակայան։ Ճանապարհային հեռավորությունը Իրանի խոշոր քաղաքների. * Բանդար Աբբաս - [[Քերման]]. 484 կմ (հյուսիս - արևելք)։ * Բանդար Աբբաս - [[Շիրազ]]. 650 կմ (հյուսիս) * Բանդար Աբբաս - [[Զահեդան]]. 722 կմ (արևելք) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=390}} [[Կատեգորիա:Իրանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Իրանի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Հորմոզգան]] 97nfuzqgxo3uamskfo51flau8jmv5yw 0 493140 10715881 10592427 2026-03-27T19:26:25Z Սահակ 24 /* top */ 10715881 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Տառագոնա | բնօրինակ անվանում = ([[իսպաներեն]]՝ Tarragona) | զինանշան = Escut de Tarragona.svg | դրոշ = Bandera de Tarragona.svg | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = Tarragona9.jpg | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 41 | lat_min = 6 | lat_sec = 56 | lat_dir = N | lon_deg = 1 | lon_min = 14 | lon_sec = 58 | lon_dir = E | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Իսպանիա | ենթարկում = | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = Քաղաքապետ | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = 61,91 | կենտրոնի բարձրություն = 68 | կլիմա = | պաշտոնական լեզու = Իսպաներեն | բնակչություն = 140184 | մարդահամարի թվական = [[2010]] | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | էթնոհորոնիմ = ''vallenc, -enca' | ժամային գոտի = | DST = | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = 43001-43008 | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = }} '''Տառագոնա''' ({{lang-es|Tarragona}}), քաղաք և մունիցիպալիտետ [[Իսպանիա]]յում՝ Կատալոնիայի Տառագոնա պրովինցիայի [[Տառագոնես]] շրջանում (կոմարկայում)։ Տարածքը՝ 61,91 [[կմ²]]։ Բնակաչության թվաքանակը՝ 140.184 մարդ ([[2010]] թվականի տվյալներով)։ Քաղաքն ունի [[նավահանգիստ]], որը կարևոր դեր է խաղում [[Իսպանիա]]յի տնտեսության մեջ։ Գտնվում է [[Բարսելոնա]]յից 98 կմ դեպի [[հարավ]]–[[արևմուտք]]։ == Պատմություն == Հիմնադրվել է մ․թ․ա [[5–րդ դար]]ում։ Մ․թ․ա [[218 թվական]]ին գրավվել է [[Հռոմ]]ի կողմից։ Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանում եղել է Տարակո նահանգի կենտրոնն էր և միաձուլվել է Գալիցիայի Տարակոնսկայա քաղաքին։ [[Հուլիոս Կեսար]]ի ժամանակաշրջանում այն դարձել է Կոլոնիա Ջուլիա Ուրբիս Տրիումֆալիս Տարրակո մարզի կենտրոն։ Կանտրաբիանական պատերազմի ավարատից հետո՝ հաղթանակի կապակցությամբ Օգոստոս Օվկիանոսի կողմից կառուցվել է բազմաթիվ շինություններ։ Հռոմեական կայսր Սեվերոսն այն միացրել է Հռոմի վարչակազմին։ 4 [[դար]] շարունակ այն ղեկավարում էին Մավրովները և [[քաղաք]]ին տիրել են մինչև [[1117 թվական]]ը։ [[Միջնադար]]ում այն դարձավ [[Արագոն]] թագավորության [[մայրաքաղաք]]։ == Քույր քաղաքներ == *{{դրոշ|Իտալիա}} [[Ալգերո]], Իտալիա, 1972 *{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օռլեան]], Ֆրանսիա, 1978 *{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Կլագենֆուրտ]], Ավստրիա, 1996 *{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Պուշկին]], Ռուսաստան, 1997 *{{դրոշ|Իտալիա}} [[Պոմպեյ]], Իտալիա, 2006 == Գործնկեր քաղաքներ == *{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Վուարոն]], Ֆրանսիա == Ճանաչված մարդիկ == *[[Ֆրուկտուոզ Տառագոնցի]] == Բնակչություն == {{Wikidata/Population}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.tarragona.cat Պաշտոնական էջ] * [http://heritage.unesco.ru/index.php?id=628&L=9 UNESCO: Археологический комплекс Таррако (город Таррагона)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411173754/http://heritage.unesco.ru/index.php?id=628&L=9 |date=2008-04-11 }} * [http://www.tarragona.cat Página web del Ayuntamiento de Tarragona] * [http://www.tarragona.magnify.net Videos de Tarragona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130506003343/http://www.tarragona.magnify.net/ |date=2013-05-06 }} * [http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=0&cod=4314820002&err=0 Información de la ''Generalitat de Catalunya''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211170839/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=0&cod=4314820002&err=0 |date=2008-12-11 }} * [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=43148 Información del ''Institut d’Estadística de Catalunya''] * [http://www.urv.es Web de la Universitat Rovira i Virgili, Universidad de Tarragona] * [http://musique09.free.fr/espagne_new2/thumbnails.php?album=44&lang=spanish Imágenes de Tarragona] * [http://www.embalses.net/provincia-27-tarragona.html Estado de los Embalses de Tarragona] * [http://www.tarragona.tv Tarragona.tv Información de de la ciudad con contenido gráfico.] * [http://www.tarragona-goig.org Tarragona y Comarcas] == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Tarragona. Amphitheatre.jpg| Պատկեր:Roman aqueduct Tarragona.jpg| Պատկեր:Tarragona.Pretorio.jpg| Պատկեր:Tarragona beach.jpg| Պատկեր:PANAmfiteatre.jpg| Պատկեր:Spain.Tarragona.Catedral.Conques.02.JPG| Պատկեր:Tarragona Cathedral 01.jpg|Տառագոնայի Մայր տաճար Պատկեր:Tarragone cathédrale.JPG|Տառագոնայի Մայր տաճար Պատկեր:Hispania 2a division provincial.PNG| Պատկեր:PlànolTarragona.jpg| Պատկեր:AssaltTarragona.jpg| Պատկեր:Catalunya en Miniatura-Ajuntament de Tarragona.JPG| Պատկեր:Panoramic view of Tarragona 02.jpg| Պատկեր:Vista desde forti de la reina.jpg| Պատկեր:Tarragona.noroeste.jpg| Պատկեր:Rambla2.jpg| Պատկեր:Vista de Tarragona des de l'Hotel d'Entitats.jpg| Պատկեր:Biblioteca Pública de Tarragona.jpg| Պատկեր:Vista del Mercat Central de Tarragona.jpg| Պատկեր:Vista des del Mirador de Tarragona.jpg| Պատկեր:Plaza del Forum, Tarragona.jpg| Պատկեր:Carrer Major, Tarragona.jpg| Պատկեր:TarragonaTorreScipioni.jpg| </gallery> {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Զբոսաշրջությունն Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ]] 7wpnsweebspsox6lxzmo4bkd10lec5w 0 501709 10716140 10413316 2026-03-28T11:37:12Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716140 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Նավալկան | բնօրինակ անվանում = ({{lang-es|Navalcán}}) | զինանշան = Escudo_de_Navalc%C3%A1n.svg | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = Navalcan.jpg | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 39 | lat_min = 45 | lat_sec = 37 | lat_dir = N | lon_deg = 4 | lon_min = 56 | lon_sec = 55 | lon_dir = W | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Իսպանիա | ենթարկում = | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = Տոլեդո | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = ԿԱստիլյա-Լա-Մանչա | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = Քաղաքապետ | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = 60 | կենտրոնի բարձրություն = 394 | կլիմա = | պաշտոնական լեզու = Իսպաներեն | բնակչություն = 2391 | մարդահամարի թվական = 2010 | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | էթնոհորոնիմ = | ժամային գոտի = +1 | DST = | հեռախոսային կոդ = 925 | փոստային ինդեքս = 45610 | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | կայքի լեզու = | երկրի քարտեզ = Toledo-loc.svg | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = 300 | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = Navalcán }} '''Նավալկան''' ({{lang-es|Navalcán}}) [[մունիցիպալիտետ]] [[Իսպանիա]]յում։ Գտնվում է [[Տոլեդո]] պրովինցիայի ''Կաստիլիա Լա Մանչա'' ինքնավար համայնքի կազմում։ [[Մունիցիպալիտետ]]ը գտնվում է ''Լա-Կոմպանա-դե-Օլոպեսա'' շրջանում։ Տարածքը կազմում է 60 կմ<sup>2</sup>, [[բնակչություն]]ը՝ 2391 մարդ ([[2010]] թվականի տվյալներով)։ Պրովինցիայի վարչական կենտրոնից գտնվում է 115 կմ հեռավորության վրա։ Համայնքի հովանավոր սուրբն է Ռոկենը և Նուոստռա Սենոռա դել Մոնտեն։ == Բնակչություն == {{Wikidata/Population}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.navalcan.com պաշտոնական կայք] * [http://www.diputoledo.es/global/areas/turismo/muni_datos.php?id_area=11&id_cat=&f=&codine=45110&id_ent=164 Diputación de Toledo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221128205942/https://www.diputoledo.es/global/areas/turismo/muni_datos.php?id_area=11&id_cat=&f=&codine=45110&id_ent=164 |date=2022-11-28 }} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ]] 51evxthrdal6sx4fdvldb7d8h3jrolt 0 501982 10715986 10556779 2026-03-28T05:35:53Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715986 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Նամբրոկա | բնօրինակ անվանում = [[Իսպաներեն|իսպ]]․՝ Nambroca | զինանշան = Escudo Nambroca.jpg | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = Nambroca.svg | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 39 | lat_min = 47 | lat_sec = 40 | lat_dir = N | lon_deg = 3 | lon_min = 56 | lon_sec = 34 | lon_dir = W | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Իսպանիա | ենթարկում = | երկրամասի տեսակ = | երկրամաս = | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = Մոնտես դե Տոլեդո | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = Կաստիլիա լա Մանչա | համայնք = Տոլեդո | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = Քաղաքապետ | ղեկավար = Ռոման Լոպես Պերես<br />[[2007]] թվական | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = 82 | կենտրոնի բարձրություն = 672 | կլիմա = | պաշտոնական լեզու = [[Իսպաներեն]] | բնակչություն = 3838 | մարդահամարի թվական = 2010 | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | էթնոհորոնիմ = Nambroqueno, na | ժամային գոտի = +1 | DST = կա | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = 45190 | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | կայքի լեզու = es | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = }} '''Նամբրոկա''' ([[Իսպաներեն|իսպ]]․՝ Nambroca) [[մունիցիպալիտետ]] [[Իսպանիա]]յում։ Մտնում է [[Տոլեդո]] պրովինցիայի [[Կաստիլիա լա Մանչա]] ինքնավար համայքնի կազմում։[[Մունիցիպալիտետ]]ը գտնվում է ''Մոնտես դե Տոլեդո'' շրջանի կազմում։ [[Տարածք]]ը զբաղեցնում է 82 կմ²։ [[Բնակչություն]]ը 3838 [[մարդ]] ([[2010]] թվականի տվյալներով)։ Հեռավորությունը պրովինցիայի վարչական կենտրոնից՝ 12 կմ։ == Բնակչություն == {{Wikidata/Population}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.diputoledo.es/global/areas/turismo/muni_datos.php?id_area=11&id_cat=169&f=169&codine=45107&id_ent=161 Պաշտոնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208035221/https://www.diputoledo.es/global/areas/turismo/muni_datos.php?id_area=11&id_cat=169&f=169&codine=45107&id_ent=161 |date=2019-12-08 }} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Իսպանիայի քաղաքներ]] sy3wvrp87t8k354g1abpd6168wxehzj 0 511990 10715991 10686584 2026-03-28T05:56:15Z Gliwi 53578 ([[c:GR|GR]]) [[File:DEU Raitenbuch COA.svg]] → [[File:DEU Raitenbuch (Mittelfranken) COA.svg]] 10715991 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Համայնք | հայերեն անվանում = Ռայթենբուխ (Միջին Ֆրանկոնիա) | բնօրինակ անվանում = Raitenbuch (Mittelfranken) | զինանշան = DEU Raitenbuch (Mittelfranken) COA.svg | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 49 | lat_min = 0 | lat_sec = 53 | lat_dir = N | lon_deg = 11 | lon_min = 7 | lon_sec = 35 | lon_dir = E | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Գերմանիա | ենթարկում = | երկրամասի տեսակ = Երկրամաս | երկրամաս = Բավարիա | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = Շրջան (վարչական միավոր){{!}}Շրջան | շրջան = Վյուրցբուրգ (շրջան) | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = 38.20 | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = | լեզու = | բնակչություն = 1134 | մարդահամարի թվական = [[2010]] | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | տեղաբնականուն = | ժամային գոտի = +1 | DST = կա | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = WÜ | իդենտիֆիկատորի տեսակ = Պաշտոնական կոդ | թվային իդենտիֆիկատոր = 09 6 79 167 | կայք = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = Raitenbuch (Mittelfranken) }} ''' Ռայթենբուխ (Միջին Ֆրանկոնիա)''' ({{lang-de|''Raitenbuch (Mittelfranken)''}}), քաղաք [[Գերմանիա]]յի [[Բավարիա]] երկրամասում։ Ենթարկվում է [[Ստորին Ֆրանկոնիա]] վարչական շրջանին։ Գտնվում է [[Վյուրցբուրգ (շրջան)|Վյուրցբուրգ]] շրջանի կազմում։ Բնակչությունը կազմում է 1134 մարդ (ըստ [[2010]] թվականի [[դեկտեմբերի 31]]-ի)<ref>{{Cite web |title=Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung — Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende) |url=https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210428054219/https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 |archive-date=2021 թ․ ապրիլի 28 |accessdate=2014 թ․ դեկտեմբերի 4}}</ref>։ Տարածքը կազմում է 38.20 կմ²։ Պաշտոնական կոդ՝ ''09 5 77 163''։ Քաղաքը բաժանված է 5 քաղաքային համայնքի։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.raitenbuch.de պաշտոնական կայք] {{Վայսենբուրգ Գունցենհաուզենի շրջան}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Գերմանիայի քաղաքներ]] e0840kbwsmbi9aqte5pxglga4yveyvf 0 522262 10716077 10637684 2026-03-28T10:15:57Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716077 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր}} {{Տեղեկաքարտ նկար | անվանում = Նապոլեոնի թագադրումը | բնագիր անուն = | պատկեր = Jacques-Louis David - Le Sacre de Napoléon.jpg | նկարիչ = Ժակ Լուի Դավիդ | տարի = [[1806]]-[[1807]] | բարձրություն = 621 | լայնություն = 979 | նյութ = կտավ | թանգարան = Լուվր }} [[Պատկեր:Jacques-Louis David Sacre.jpg|thumb|right|350px|Կերպարներ]] '''Նվիրված է 1804 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Փարիզի Աստվածամոր տաճարում Նապոլեոն կայսրի և Ժոզեֆինա կայսրուհու թագադրմանը'''({{lang-fr|Sacre de l'empereur Napoléon Ier et couronnement de l'impératrice Joséphine dans la cathédrale Notre-Dame de Paris, le 2 décembre 1804}}), ֆրանսիացի նկարիչ [[Ժակ Լուի Դավիդ]]ի նկարը։ Նկարը Դավիդի կողմից ստեղծվեց, անձամբ Նապոլեոնի պատվերով։ Նրա վրա պատկերված է [[Փարիզի Աստվածամոր տաճար]]ում [[1804]] թվականի [[դեկտեմբերի 2]]-ի կայսրի թագադրումից մի հատված։ Դավիդը պատկերել է այն պահը, երբ Նապոլեոնը թագդրում է [[Ժոզեֆինա]]յին, իսկ [[Պիոս 7-րդ պապ]]ը տալիս է իր օրհնությունը։ Դավիդը ստեղծել է կտավը Ռուբենսի «Մարիա Մեդիչիի թագադրումը» նկարի տպավորության ներքո։ Դավիդը նկարի վրա աշխատել է 3 տարի և այն ավարտել է [[1807]] թվականին։ [[1808]] թվականի փետրվարին նա նկարը ներկայացրեց համըդհանուր ցուցադրման։ Նապոլեոնի մայրը ներկա չէր եղել թագադրմանը, բայց Նապոելոնը պատվիրելիս խնդրել էր Դավիդին, մորը պատկերել նկարի ամենակենտրոնական մասում։ Ներկասյումս այդ նկարը գտնվում է [[Լուվր]]ի Դենոն պատկերասրահի առաջին հարկի 75 մետր երկրարություն ունեցող դահլիճում։ Կոդ INV. 3699։ == Կերպարներ == # [[Նապոլեոն I]] # [[Ժոզեֆին դը Բոհարնե]] # [[Լետիցիա]] —Նապոլեոնի մայրը # [[Լյուդվիգ I Բոնապարտ]] # [[Ժոզեֆ Բոնապարտ]] # [[Նապոլեն-Карл]] — Լյուդվիգ I Բոնապարտի և Գորտենզի Բոգարնի որդին # [[Լեբերն, Շարլ Ֆրանսուա դը]] # [[Կամբասերես, Ժան Ժակ Ռեժի դե]] # [[Բերտ, Լուի Ալեքսանդր]] # [[Շարլ Մորիս դը]] # [[Յոախիմ Մյուրատ]] # [[Դավիդ, Ժակ Լուի]] == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Գրականույթյուն == * {{Ռուսերեն գիրք |автор=Sylvain Laveissière |заглавие=Le Sacre de Napoléon peint par David |год=2004 |место=Paris |издательство=Musée du Louvre}} * {{Ռուսերեն գիրք |автор=Jean Tulard |заглавие=Le Sacre de l'empereur Napoléon. Histoire et légende |год=2004 |место=Paris |isbn=2-213-62098-9}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.louvre.fr/templates/llv/flash/sacre/sacre_fr.html Նկարի կերպարները] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070421042342/http://www.louvre.fr/templates/llv/flash/sacre/sacre_fr.html |date=2007-04-21 }}{{ref-fr}} * [http://bonapartnapoleon.ru/koronaciya-napoleona.html Նկարի ստեղծման պատմությունը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305012431/http://bonapartnapoleon.ru/koronaciya-napoleona.html |date=2016-03-05 }} [[Կատեգորիա:1806 նկարներ]] [[Կատեգորիա:Ժակ Լուի Դավիդի նկարներ]] [[Կատեգորիա:Լուվրի նկարներ]] 6avf2cvlihpq902vazd3ffc6s7749il 0 527778 10715837 10277692 2026-03-27T16:14:46Z ArMu2025 152117 10715837 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ | հայերեն անվանում = Երկունք | բնօրինակ անվանում = Երկունք | պատկեր = | երկիր = {{դրոշավորում|ԽՍՀՄ}}<br>{{Դրոշ|Հայկական ԽՍՀ}}[[Հայկական ԽՍՀ]] | ժանր = | թվական = [[1976]] | լեզու = Հայերեն | ռեժիսոր = [[Ֆրունզե Դովլաթյան]]<br>Ա. Սամվելյան | պրոդյուսեր = | սցենարիստ = [[Արմեն Զուրաբով]] | դերակատարներ = Խորեն Աբրահամյան, Արմեն Այվազյան, Լևոն Ներսիսյան, Ազատ Գասպարյան, Շաքե Թուխմանյան, Վրեժ Հակոբյան, Արամայիս Ղարագյոզյան, Սոս Սարգսյան, Գ. Սարգսյան, Նոնա Պետրոսյան, Թամար Հովհաննիսյան | օպերատոր = [[Ալբերտ Յավուրյան]]<br>Ն. Շաբաև | երաժշտություն = [[Մարտին Վարդազարյան]]<br>հնչյունային օպերատոր` Ի. Օրդուխանյան | կարդում են = | կինոընկերություն = [[Հայֆիլմ]] | տևողություն = 142 | բյուջե = | շահույթ = | տեղայնացնող = | նախորդ = | հաջորդ = | MPAA վարկանիշ = | imdb_id = | կայք = | լայնություն = | պրեմիերան = }} '''«Երկունք»''', [[1976]] թվականին «[[Հայֆիլմ]]» կինոստուդիայում նկարահանված հայկական ֆիլմ։ == Սյուժե == Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո հայրենիք է գալիս քաղաքական և պետական փորձված գործիչ [[Ալեքսանդր Մյասնիկյան]]ը՝ նոր Խորհրդային Հայաստանի կառուցումը ղեկավարելու համար<ref>{{Cite web |title=Ֆիլմը arm-cinema.am կայքում |url=http://www.arm-cinema.am/am/features_and_shorts/285.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623210534/http://www.arm-cinema.am/am/features_and_shorts/285.html |archive-date=2014 թ․ հունիսի 23 |accessdate=2015 թ․ հունվարի 30}}</ref>։ == Գլխավոր դերերում == * [[Ալեքսանդր Մյասնիկյան]] – [[Խորեն Աբրահամյան]] === Դերերում === * [[Սարգիս Լուկաշին]] – [[Արմեն Այվազյան (դերասան)|Արմեն Այվազյան]] * [[Ասքանազ Մռավյան]] – Ա. Արիստակեսյան * [[Պողոս Մակինցյան]] – [[Միհրան Քեչողլյան]] * [[Ավիս Նուրիջանյան]] – [[Հարություն Ֆոդուլյան]] * [[Արամայիս Երզնկյան]] – [[Մայիս Ղարագյոզյան]] * [[Կոստի Համբարձումյան]] – [[Լևոն Քոչարյան]] * [[Ալեքսանդր Բեկզադյան]] – Վ. Սեպետչյան * [[Արտաշես Կարինյան]] – Տ. Ասոյան * [[Շավարշ Ամիրխանյան]] – Կառլոս Մարտիրոսյան * [[Սերգո Օրջոնիկիձե]] – Վախթանգ Միխելիձե * [[Նիկիտա Կարա Մուրզա]] – [[Սոս Սարգսյան]] * [[Մարտիրոս Սարյան]] – Գ. Սարգսյան * [[Եղիշե Չարենց]] – [[Ազատ Գասպարյան]] * [[Արփենիկ Չարենց]]- [[Թամար Հովհաննիսյան]] * [[Շուշանիկ Կուրղինյան]] – [[Նոնա Պետրոսյան]] * [[Սերիկ Դավթյան]] – [[Սոֆիկ Սարգսյան]] * Սիմոնիկ Փիրումով – [[Կարեն Ջանգիրյան]] * Օսիկ Բեկ–Փիրումով – [[Լևոն Ներսիսյան]] * Քսենյա – Եկատերինա Գրադովա * Օլենինա – [[Վերա Ալենտովա]] * Ժուրավլյով – Եվգենի Ստեբլով * Սուսաննա – [[Էմմա Վարդանյան]] * Անուշիկ – [[Շաքե Թուխմանյան]] * գաղթականներ – [[Էդգար Էլբակյան]], [[Յուրի Ամիրյան]] === Դրվագներում === [[Հրաչյա Կոստանյան]], [[Ռազմիկ Արոյան]], [[Վահագն Բագրատունի]], [[Գուրգեն Գեն|Գեն (Գ. Շահնազարյան)]], Գ. Ասլանյան, [[Վրեժ Հակոբյան]], [[Վահրամ Եղշատյան]], Ի. Նագավկին, Յու. Բաբլումյան, Ռ. Ամիրգուլյան, Ի. Հովսեփյան, Ս. Մկրտչյան, Ի. Գորդիենկո, Ա. Պերտիա, Ա. Գալստյան, Վ. Ստեփանյան, [[Ռոմեն Ավինյան]], Ս. Շամխալով, Գ. Գվոզդև, Ե. Ներսիսյան։ == Գրականություն == * «Երկունք». երբ տեսակցեցին պատմությունն ու ժամանակը։ [[Աննա Բաբաջանյան]], [[Դա եղել է այսպես…]], Ե., [[Դարակ (հրատարակչություն)|Դարակ]], 2019, էջ 50-53։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:1976 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:«Հայֆիլմ» ստուդիայի ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Խորհրդային ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Հայկական ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Սև-սպիտակ ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմերի երաժշտություն ըստ Մարտին Վարդազարյանի]] [[Կատեգորիա:Ֆրունզե Դովլաթյանի ֆիլմեր]] s8hzo7rij5kxjq70feo8mbaxm2l93p2 0 539961 10716071 9952198 2026-03-28T09:50:21Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716071 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Նապաստականմաններ | image file = Baby Rabbits in nest natural setting 3.webm | image title = | image descr = | superregnum = | regnum = Կենդանիներ | subregnum = | phylum = [[Քորդավորներ]] | subphylum = | classis = [[Կաթնասուններ]] | ordo = Նապաստականմաններ | familia = | Ցեղ= | species = | latin = ''Lagomorpha'' | author = ''Brandt'', [[1855]]<ref name="zooclub">[http://www.zooclub.ru/mouse/zayc/index.shtml Դասակարգում և կարճ բնութագիր]</ref> | syn = | arm_syn = | typus = | section name = | section text = | eol = 1686 | itis = 180105 | ncbi = 9975 | wikispecies = Lagomorpha | commons = Lagomorpha | range map = Lagomorpha range.png | range legend = }} '''Նապաստականմաններ ''' ({{lang-la|''Lagomorpha''}}), [[կաթնասուններ]]ի [[Դաս (կենսաբանություն)|դասում]] ներառած կենդանատեսակների [[կարգ]]։ Փոքրաքանակ կարգ, որում ներառվում են մոտ 91 տեսակներ, որոնցից 30-ը [[խոտադիր]]ներն են, 32-ը նապաստակներ, իսկ 29-ը ճագարներ<ref>{{Cite book |last=Paulo C. Alves |first=Nuno Ferrand, Klaus Hackländer |url=https://archive.org/details/lagomorphbiology00alve |title=Lagomorph Biology: Evolution, Ecology, and Conservation |publisher=Springer Science & Business Media |year=2007 |pages=[https://archive.org/details/lagomorphbiology00alve/page/n1 1]}}</ref>։ Այս կարգը ներառում է 2 ընտանիք՝ [[Նապաստակների ընտանիք|նապաստակներ]] և [[խոտադիր]]ներ<ref>{{Cite web |last=Myers |first=Phil |last2=Sorin |first2=Anna Bess |title=Lagomorpha (hares, pikas, and rabbits) |url=https://animaldiversity.org/accounts/Lagomorpha/ |accessdate=2020 թ․ ապրիլի 28 |website=Animal Diversity Web |language=en}}</ref>։ Այս կարգի մեջ դասվող կենդանիներից են [[Նապաստակների ընտանիք|նապաստակները]], [[ճագար]]ները, և [[խոտադիր]]ները<ref name="zveridikie">{{Cite web |title=Նկարագիր |url=http://zveridikie.ru/zaycy.html |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117061234/http://zveridikie.ru/zaycy.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117061234/http://zveridikie.ru/zaycy.html |archive-date=2015 թ․ նոյեմբերի 17 |archivedate=2015 թ․ նոյեմբերի 17 |accessdate=2015 թ․ մարտի 9}}</ref>։ Նրանց մեծամասնությունը շատ արագ է վազում, ցատկելով, ետևի թաթերով առաջ հրելով մարմինը։ Վազքի տեմպի արագությունը օգնում է խուսափել [[գիշատիչներ|գիշատիչ]] գազաններից։ Այս կենդանիների սնունդը բազմազան է, թեև հիմնական մասը [[բույս|բուսական]] ծագմամբ սնունդն է։ [[Հայաստան]]ում տարածված է այս կարգին պատկանող 2 տեսակ։ Տեսակներից մեկը դա [[Նապաստակների ընտանիք|նապաստակների]] ընտանիքին պատկանող՝ [[գորշ նապաստակ]]ն է։ Իսկ երկրորդ տեսակը դա [[խոտադիր]]իների ընտանիքին պատկանող՝ [[Շեկլիկ խոտադիր|շեկլիկ խոտադիրն է]]<ref>{{Cite journal |date=2020 թ․ հունվարի 10 |title=Նապաստակների ընտանիք |url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%86%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB_%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D6%84&oldid=6691229 |language=hy}}</ref><ref>{{Cite journal |date=2020 թ․ ապրիլի 26 |title=Շիկակարմրավուն ծվծվան |url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%87%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B6_%D5%AE%D5%BE%D5%AE%D5%BE%D5%A1%D5%B6&oldid=6893034 |language=hy}}</ref>։ == Արտաքին տեսք == [[Պատկեր:Kaninchen.jpg|մինի|ձախից|[[Վայրի ճագար]] (''Oryctolagus cuniculus'')]] Մարմնի երկարությունը 30—60 սմ է, հազվադեպ՝ դրանից ավելի։ Ականջները երկար են՝ ոչ կարճ, քան գլխի երկարության 50%-ը։ Ետևի ոտքերը մեծամասնության մոտ ակնհայտորեն երկար են առջևի թաթերից։ Պոչը շատ կարճ է։ Մարմինը մեծ մասի մոտ սեղմված է կողային հատվածներում։ Մազածածկույթը բազմազան է։ Շատ տեսակների մոտ մազերի երկարությունը, խտությունը և գույնը փոփոխվում է եղանակային պայմաններին զուգընթաց։ Գունավորումն ամբողջությամբ գորշավուն է, մոխրագույն<ref name="florofauna">[http://florofauna.ru/wild/zayceobraznie%20semeystvo.php Դասակարգում։ Արտաքին նկարագիր]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Ոչ մեծ չափերով, կարճ [[Պոչ (կենսաբանություն)|պոչով]] կամ առանց պոչի կենդանի է։ Արտաքին տեսքով շատ նման են կրծողներին<ref name="zveridikie"/>։ Նրանց ատամները որոշակի նմանություններ ունեն [[կրծողներ]]ի ատամների հետ։ Կրծողներից նապաստականմանները տարբերվում են նրանով, որ վերին ծնոտի վրա ունեն ոչ թե 1, այլ՝ 2 զույգ կտրիճներ։ Երրորդ զույգ կտրիճները նապաստականմանների մոտ թույլ է զարգացած։ Նապաստականմանների ատամները զուրկ են արմատներից։ == Դասակարգում == * Ընտանիք ''Leporidae'' <small>Fischer de Waldheim 1817</small> ** Ենթաընտանիք extinction|† Archaeolaginae *** Ցեղ†''Archaeolagus'' <small>Dice 1917</small> *** Ցեղ†'' Hypolagus'' <small>Dice 1917</small> *** Ցեղ†''Notolagus'' <small>Wilson 1938</small> *** Ցեղ†''Panolax'' <small>Cope 1874</small> ** Ենթաընտանիք Leporinae <small>Trouessart 1880</small> *** Ցեղ†''Alilepus'' <small>Dice 1931</small> *** Ցեղ''Pygmy Rabbit'' *** Ցեղ''Bushman Rabbit'' *** Ցեղ''Hispid Hare'' <small>Blyth 1845</small> *** Ցեղ''Hare'' <small>Linnaeus 1758</small> *** Ցեղ''Nesolagus'' <small>Forsyth Major 1899</small> *** Ցեղ''European Rabbit'' <small>Lilljeborg 1874</small> *** Ցեղ†''Nuralagus rex'' <small>Lilljeborg 1874</small> *** Ցեղ''Amami Rabbit'' <small>Lyon 1904</small> *** Ցեղ†''Pliolagus'' <small>Kormos 1934</small> *** Ցեղ†''Pliosiwalagus'' <small>Patnaik 2001</small> *** Ցեղ''Poelagus'' *** Ցեղ†''Pratilepus'' <small>Hibbard 1939</small> *** Ցեղ''Pronolagus'' <small>Lyon 1904</small> *** Ցեղ''Volcano Rabbit'' <small>Merriam 1896</small> *** Ցեղ†''Serengetilagus'' <small>Dietrich 1941</small> *** Ցեղ''Sylvilagus'' <small>Gray 1867</small> ** Ենթաընտանիք† Palaeolaginae <small>Dice 1929</small> *** Tribe †Dasyporcina <small>Gray 1825</small> *** Ցեղ†''Coelogenys'' <small>Illiger 1811</small> *** Ցեղ†''Agispelagus'' <small>Argyropulo 1939</small> *** Ցեղ†''Aluralagus'' <small>Downey 1968</small> *** Ցեղ†''Austrolagomys'' <small>Stromer 1926</small> *** Ցեղ†''Aztlanolagus'' <small>Russell & Harris 1986</small> *** Ցեղ†''Chadrolagus'' <small>Gawne 1978</small> *** Ցեղ†''Gobiolagus'' <small>Burke 1941</small> *** Ցեղ†''Lagotherium'' <small>Pictet 1853</small> *** Ցեղ†''Lepoides'' <small>White 1988</small> *** Ցեղ†''Nekrolagus'' <small>Hibbard 1939</small> *** Ցեղ†''Ordolagus'' <small>de Muizon 1977</small> *** Ցեղ†''Paranotolagus'' <small>Miller & Carranza-Castaneda 1982</small> *** Ցեղ†''Pewelagus'' <small>White 1984</small> *** Ցեղ†''Pliopentalagus'' <small>Gureev & Konkova 1964</small> *** Ցեղ†''Pronotolagus'' <small>White 1991</small> *** Ցեղ†''Tachylagus'' <small>Storer 1992</small> *** Ցեղ†''Trischizolagus'' <small>Radulesco & Samson 1967</small> *** Ցեղ†''Veterilepus'' <small>Radulesco & Samson 1967</small> *** Tribe ''incertae sedis'' *** Ցեղ†''Litolagus'' <small>Dawson 1958</small> *** Ցեղ†''Megalagus'' <small>Walker 1931</small> *** Ցեղ†''Mytonolagus'' <small>Burke 1934</small> *** Ցեղ†''Palaeolagus'' <small>Leidy 1856</small> * Ընտանիք Ochotonidae <small>Thomas 1897</small> ** Ցեղ†''Alloptox'' <small>Dawson 1961</small> ** Ցեղ†''Amphilagus'' <small>Tobien 1974</small> ** Ցեղ†''Bellatona'' <small>Dawson 1961</small> ** Ցեղ†''Cuyamalagus'' <small>Hutchison & Lindsay 1974</small> ** Ցեղ†''Desmatolagus'' <small>Matthew & Granger 1923</small> ** Ցեղ†''Gripholagomys'' <small>Green 1972</small> ** Ցեղ†''Hesperolagomys'' <small>Clark et al. 1964</small> ** Ցեղ†''Kenyalagomys'' <small>MacInnes 1953</small> ** Ցեղ†''Lagopsis'' <small>Schlosser 1894</small> ** Ցեղ''Ochotona'' <small>Link 1795</small> ** Ցեղ†''Ochotonoides'' <small>Teilhard de Jardin & Young 1931</small> ** Ցեղ†''Ochotonoma'' <small>Sen 1998</small> ** Ցեղ†''Oklahomalagus'' <small>Dalquest et al. 1996</small> ** Ցեղ†''Oreolagus'' <small>Dice 1917</small> ** Ցեղ†''Piezodus'' <small>Viret 1929</small> ** Ցեղ†''Russellagus''<small> Storer 1970</small> ** Ցեղ†''Sinolagomys''<small> Bohlin 1937</small> ** Ցեղ†''Titanomys'' <small>von Meyer 1843</small> * Ընտանիք† Prolagidae <small>Gureev, 1962</small> ** Ցեղ†''Prolagus'' <small>Pomel 1853</small> * Ընտանիք''incertae sedis'' ** Ցեղ†''Eurolagus'' <small>Lopez Martinez 1977</small> ** Ցեղ†''Hsiuannania'' <small>Xu 1976</small> ** Ցեղ†''Hypsimylus'' <small>Zhai 1977</small> ** Ցեղ†''Lushilagus'' <small>Li 1965</small> ** Ցեղ†''Shamolagus'' <small>Burke 1941</small> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Կաթնասուններ]] [[Կատեգորիա:Նապաստականմաններ]] 7lysn7l86ggvciehtv57cvpvrxsjjfm 0 545988 10715995 9952240 2026-03-28T06:13:49Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715995 wikitext text/x-wiki {{այլ կիրառումներ|Ֆրաշերի}} {{Տեղեկաքարտ Գրող | բնագիր անուն = Naim Frashëri | ստեղծագործական շրջան = [[1881]]-[[1923]] | ժանր = [[քնարերգություն]] | գրական շարժումներ = [[Ռոմանտիզմ]], [[սուֆիական գրականություն]] | ուշագրավ աշխատանքներ = «Սկանբերգի պատմություն» և «Կերբելա» }} '''Նայիմ Ֆրաշերի''' ({{lang-sq|Naim Frashëri}}, {{ԱԾ}}), ալբանացի բանաստեղծ ու արձակագիր, ալբանական վերածննդի վաստակավոր գործիչ։ Ճանաչված է որպես [[Ալբանիա]]յի ժողովրդական բանաստեղծ<ref>{{Cite web |title=Who popular |url=http://www.whopopular.com/Naim-Frasheri |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120107234310/http://www.whopopular.com/Naim-Frasheri |archive-date=2012 թ․ հունվարի 7 |accessdate=2015 թ․ մարտի 20}}</ref>։ == Կենսագրություն == [[Պատկեր:Naim Frasheri 2000 Albania stamp.jpg|մինի]] Նայիմ Ֆրաշերին ծնվել է [[Ալբանիա]]յի հարավում գտնվող Ֆրաշերի գյուղում։ Տասը տարեկանից նա գրում էր բանաստեղծություններ։ 1865 թվականին ընտանիքով տեղափոխվում է [[Յանինա]], որտեղ ընդունվում է հունական ուսումնարան։ Այնտեղ դասավանդումն իրականացվում էր [[ֆրանսիական լուսավորականություն|ֆրանսիական լուսավորական]] գաղափարներով<ref>[http://philatelia.ru/classik/plots/?more=1&id=2167 Նայիմ Ֆրաշերի, կենսագրություն]{{ru}}</ref>։ Այստեղ նա սովորում է նաև գրել [[պարսկերեն]] բանաստեղծություններ (առաջին անգամ հրատարակվել են [[Ստամբուլ]]ում՝ 1885 թվականին)։ Ուսումնարանում նա սովորում է [[հունարեն]], [[ֆրանսերեն]], [[իտալերեն]]<ref name="անգլ">[http://www.albanianliterature.net/authors_classical/frasheri.html Նայիմ Ֆրաշերի, կենսագրություն] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120202112226/http://www.albanianliterature.net/authors_classical/frasheri.html |date=2012-02-02 }} {{en}}</ref>։ Հայրենիք վերադարձել է եղբոր՝ Աբդուլ Ֆրաշերիի հետ, մասնակցել է [[Պրիզրենի լիգա]]յի պատերազմում, Օսմանյան կառավարության օժանդակությամբ ստեղծված ալբանական ժողովրդական կազմակերպության կազմում։ Վերջինս հետագայում հակամարտության մեջ է մտնում Ստամբուլի իշխանությունների հետ։ Այն ավարտվում է կազմակերպության սատարողների ձերբակալությամբ։ 1882 թվականին Նայիմ Ֆրաշերին լքում է Ալբանիան և հեռանում Թուրքիա, որտեղ [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրության]] կառավարության անդամություն է ստանում։ Սակայն նա չի դադարում աշխուժորեն մասնակցել ալբան ժողովրդի հասարարակական-քաղաքական և մշակութային կյանքին։ Ֆրաշերին հրատարակում է գրքեր, սակայն դրանցում որպես հեղինակ նշվում է կեղծանվամբ<ref name="անգլ" />։ Նայիմ Ֆրաշերին գրել է հունարեն հայրենասիրական բանաստեղծություն՝ «Ալբանների իրական ցանկությունը», մասնակցություն է ունեցել ալբանական ազգային դպրոցների բացմանը։ Հեղինակել է դասագրքեր, այբբենարաններ, ընթերցանության ձեռնարկներ<ref>Европейская поэзия девятнадцатого века; Библиотека Всемирной Литературы, серия вторая, том 85. — М։ Художественная литература, 1977. — 928 с.</ref>, թարգմանել [[Հոմերոս]]ի «[[Իլիական]]ը»<ref>[http://www.studymode.com/essays/Naim-Frasheri-293853.html studymode.com - Naim Frasheri]</ref>, [[Ժան դը Լաֆոնտեն]]ի առակները, գրել է հոդվածներ դիդակտիկայի և իսլամական պրակտիկայի մասին։ 1898 թվականին հրատարակվում են Նայիմ Ֆրաշերիի ամենահայտնի բանաստեղծությունները՝ «Սկանբերգի պատմություն» և «Կերբելա»։ ԽՍՀՄ տարիներին բազմացվել և տարածվել են դրանց ռուսերեն թարգմանությունները՝ Էմիլիա Ալեքսանդրովայի, Դավիդ Սամոյլովի և Տատյանա Սկորիկովայի կողմից<ref>{{Cite web |title=Московская Городская Организация Союза Писателей России |url=http://www.moswriter.ru/add.php?id=2140 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20110912015016/http://www.moswriter.ru/add.php?id=2140 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912015016/http://www.moswriter.ru/add.php?id=2140 |archive-date=2011 թ․ սեպտեմբերի 12 |archivedate=2011 թ․ սեպտեմբերի 12 |accessdate=2015 թ․ մարտի 20}}</ref>։ == Ստեղծագործություններ == Նայիմ Ֆրաշերին գրել է քսաներկու մեծ աշխատություններ՝ [[թուրքերեն]], [[հունարեն]], [[ալբաներեն]], [[պարսկերեն]] լեզուներով։ Առաջին շրջանի հայրենասիրական բանաստեղծությունների վրա զգալի ազդեցություն է թողել պարսից, ինչպես նաև՝ ֆրանսիական գրականությունը։ Մինչդեռ իր ամբողջ ստեղծագործական ճանապարհը զուգակցվում էր [[Սուֆիականություն|սուֆիական]] պանթեիզմով, որը հաստատում էր Աստծո գոյությունը, աստվածային եղեկությունն ու ներկայությունը կենդանի ու անկենդան բնության մեջ։ [[Պատկեր:A Monument Of The Naim Frasheri.jpg|մինի]] * Kavâid-i farisiyye dar tarz-i nevîn ([[հայերեն|հայ.]] Պարսկերենի քերականություն), [[Ստամբուլ]], 1871 * Ihtiraat ve kessfiyyat ([[հայերեն|հայ.]] Изобретения и открытия), Ստամբուլ, 1881 * Fusuli erbea ([[հայերեն|հայ.]] Տարվա եղանակներ), Ստամբուլ, 1884 * Tahayyülat ([[հայերեն|հայ.]] Հույսեր), Ստամբուլ, 1884 * Bagëti e Bujqësi ([[հայերեն|հայ.]] Նախիրներ և հացահատիկ), [[Բուխարեստ]], 1886 * E këndimit çunavet ([[հայերեն|հայ.]] Տղաների ընթերցանության ցանկ), Բուխարեստ, 1886 * Istori e përgjithshme për mësonjëtoret të para ([[հայերեն|հայ.]] Առաջին կուրսի ընդհանուր պատմություն), Բուխարեստ, 1886 * Vjersha për mësonjëtoret të para ([[հայերեն|հայ.]] Առաջին պոեզիա), Բուխարեստ, 1886 * Dituritë për mësonjëtoret të para ([[հայերեն|հայ.]] Առաջին կուրսի ընդհանուր գիտելիքներ), Բուխարեստ, 1886 * O alithis pothos ton Skypetaron ([[հայերեն|հայ.]] Ալբանների իրական ցանկություն), Բուխարեստ, 1886 * Luletë e Verësë ([[հայերեն|հայ.]] Ամռան գույներ), Բուխարեստ, 1890 * Mësime ([[հայերեն|հայ.]] Պարապմունքներ), Բուխարեստ, 1894 * Parajsa dhe fjala fluturake ([[հայերեն|հայ.]] Դրախտ և թռչող աշխարհ), Բուխարեստ, 1894 * Gjithësia ([[հայերեն|հայ.]] Տիեզերք), Բուխարեստ, 1895 * Fletore e bektashinjët ([[հայերեն|հայ.]] Բեքթաշի գրառումներ), Բուխարեստ, 1895 * O eros ([[հայերեն|հայ.]] Սեր), Ստամբուլ, 1895 * Iliadh' e Omirit ([[հայերեն|հայ.]] Հոմերոսի Իլիական), Բուխարեստ, 1896 * Istori e Skënderbeut ([[հայերեն|հայ.]] Սկանդերբեգի պատմություն), Բուխարեստ, 1898 * Qerbelaja ([[հայերեն|հայ.]] Կերբելա), Բուխարեստ, 1898 * Istori e Shqipërisë ([[հայերեն|հայ.]] Ալբանիայի պատմություն), [[Սոֆիա]], 1899 * Shqipëria ([[հայերեն|հայ.]] Ալբանիա), Սոֆիա, 1902 == Տես նաև == * [[Ետոն Քելմենդի]] == Ծանոթագրություններ == {{Վիքիպահեստ|Category։Naim Frashëri}} {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * Европейская поэзия девятнадцатого века; Библиотека Всемирной Литературы, серия вторая, том 85. — Москва։ Художественная литература, 1977. — С. 928. == Արտաքին հղումներ == * [http://www.albasoul.com/letersia/Rilindja/nfrasheri/indexi.htm Նայիմ Ֆրաշերիի բանաստեղծություններ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160229061856/http://www.albasoul.com/letersia/Rilindja/nfrasheri/indexi.htm |date=2016-02-29 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ֆրաշերի, Նայիմ}} [[Կատեգորիա:19-րդ դարի թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Ալբանացի բանաստեղծներ]] [[Կատեգորիա:Ալբանացի թարգմանիչներ]] [[Կատեգորիա:Ալբանացի լրագրողներ]] [[Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության ալբանացիներ]] [[Կատեգորիա:Օսմանյան կայսրության պետական ծառայողներ]] queyor86rpwvd8gwj7pzy0hr2wdg0wd 0 548757 10716076 10657004 2026-03-28T10:12:41Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716076 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Նկարիչ | բնագիր անուն = {{lang-pl|Napoleon Mateusz Tadeusz Orda}} }} '''Նապոլեոն Մատեուշ Տադեուշ Օրդա''' ({{lang-pl|Napoleon Mateusz Tadeusz Orda}}, [[11 փետրվարի]], [[1807]], [[Վորոցևիչի]], [[Մինսկի նահանգ]], [[Ռուսական կայսրություն]] (այժմ՝ Իվանովոյի շրջան, [[Բրեստի մարզ]], [[Բելառուս]]) - [[26 ապրիլի]], [[1883]], [[Վարշավա]]), բելառուս ու լեհ գրող, կոմպոզիտոր, երաժիշտ, նկարիչ, քանդակագործ ու մանկավարժ։ == Կենսագրություն == Ծնվել է Մինսկի նահանգի Պինսկի կոմսության Վորոցևիչի կալվածքում (ներկայում՝ գյուղ Բրեստի մարզի Իվանովոյի շրջանում)<ref>{{Cite web |title=Google змяніў свой лагатып у гонар народзінаў Напалеона Орды |url=http://news.vitebsk.cc/2010/02/11/google-zmyaniw-svoy-lagatyip-u-gonar-narodzinaw-napaleona-ordyi/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120719/http://news.vitebsk.cc/2010/02/11/google-zmyaniw-svoy-lagatyip-u-gonar-narodzinaw-napaleona-ordyi/ |archive-date=2012 թ․ հուլիսի 19 |access-date=2015 թ․ մարտի 27}}</ref>։ Ավարտել է Սվիսլոչիի դպրոցը։ [[1823 թվական]]ին ընդունվել է Վիլենի համալսարան, որտեղ ուսումնասիրել է մաթեմատիկա։ Ձերբակալվել է ուսանողական անօրինական «Зоряне» միության գործունեությանը մասնակցելու համար։ 1831 թվականի ապստամբությանը մասնակցելու համար պարգևատրվել է «Virtuti Militari» շքանշանով։ 1833 թվականին ապստամբությունը ճնշվեց, որից հետո Նապոլեոն Օրդան հաստատվեց [[Փարիզ]]ում։ Այստեղ նա մտերմացավ [[Ադամ Միցկևիչ]]ի, [[Ֆրեդերիկ Շոպեն]]ի հետ։ Հաճախել է կոմպոզիցիայի ու դաշնամուրի դասերի Ֆրեդերի Շոպենի ու [[Ֆերենց Լիստ]]ի մոտ<ref>{{Cite web |url=http://news.vitebsk.cc/2006/12/26/v-glubokom-otkryilsya-plener-pamyati-napoleona-ordyi/ |title=В Глубоком открылся пленэр памяти Наполеона Орды |access-date=2015-03-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304094328/http://news.vitebsk.cc/2006/12/26/v-glubokom-otkryilsya-plener-pamyati-napoleona-ordyi/ |url-status=dead }}</ref>։ 1833 թվականից նկարչություն է սովորել Ֆ. Ժերարի ստուդիայում։ [[Ֆրանսիա]]յում, [[Ավստրիա]]յում, [[Շոտլանդիա]]յում, [[Բելգիա]]յում, [[Հոլանդիա]]յում, [[Իսպանիա]]յում, [[Պորտուգալիա]]յում, [[Հյուսիսային Աֆրիկա]]յում կատարած ճանապարհորդությունների ընթացքում նկարել է հիմնականում բնանկարներ, հիմնականում՝ քաղաքային տեսարաններ։ [[1847 թվական]]ին դարձել է Փարիզում Իտալական օպերայի տնօրենը։ Այդ պաշտոնում մնացել է մինչ օպերայի փակումը հեղափոխության ժամանակ ([[1848]])։ Ակտիվ մասնակցություն է ունեցել լեհական, այսպես կոչված, Մեծ գաղթին։ Այն բանից հետո, երբ [[Ալեքսանդր II]]-ը [[1856]] թվականին հայտարարեց հեղափոխության մասնակիցների համաներման մասին, Նապոլեոն Օրդան վերադարձավ հայրենիք։ 1856 թվականից ապրել է Պինսկում, իսկ 1862 թվականին տեղափոխվել է Վոլին, որտեղ գեներալ Ադամ Ժևուսկիի տանն աշխատել է որպես տնային ուսուցիչ։ Սկսած [[1872]] թվականից՝ ամենամյա ամառային ճանապարհորդությունների ընթացքում նկարել է Վոլինի, [[1875]]-[[1877]] թվականներին՝ [[Բելառուս]]ի, [[Լիտվայի]], Լիֆլյանդիայի, [[1878]]-[[1879]] թվականներին՝ Գալիցիայի ու Արևելյան Պրուսիայի, իսկ [[1880]] թվականին՝ [[Լեհական թագավորություն|Լեհական թագավորության]] բնապատկերներ։ Նապոլեոն Օրդան մահացել է Վարշավայում։ Իր կտակի համաձայն՝ թաղվել է Յանովում՝ ընտանեկան դամբարանում<ref>[http://75.125.122.109/story/5334 Google отпраздновал день рождения Наполеона Орды]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ == Ստեղծագործությունը == Նոկտյուրններ, պոլոնեզների, մազուրկաների, վալսերի հեղինակ է։ Կազմել է «Grammaire analitique et pratique de la langue polonaise a l’usage des Français» («Լեհերենի քերականությյուն Ֆրանսիացիների համար», Փարիզ, 1856, Բեռլին, 1858, վերամշակված տարբերակով՝ Վարշավա, 1874), հրատարակել է «Album dziel kompozytoròw polskich» (1838), «Gramatyka muzyki» («Երաժշտության քերականություն», Վարշավա, 1873) և Գրոդնենի, Վիլենի, Մինսկի, Կովենի, Վոլինի, Պոդոլսկի ու Կիևի բնապատկերների ալբոմ, որի նյութը հավաքել է իր ճանապարհորդությունների ընթացքում։ Նապոլեոն Օրդայի նկարներն ունեն մի ընդհանրություն. դրանց բոլորում ոչ միտումնավոր, կարծես ակամա պատկերված են մարդիկ։ Նկարչի կյանքի ու ստեղծագործության կարգախոսն է եղել հետևյալը. «Ով թեկուզ բռով է հող կրում, կարող է տեղափոխել սարը»։ Նկարչի անունն ու նրա ստեղծագործությունը մեծ ճանաչում ունի Բելառուսում ու Լեհաստանում։ Հրատարակվել են նրա նկարների առանձին ալբոմներ, ստեղծագործությունների կատալոգներ։ Պահպանվել են Նապոլեոն Օրդայի կողմից ստեղծված 177 նկարներ, որոնցում պատկերված են Ուկրանիայի ճարտարապետական կառույցները։ Նապոլեոն Օրդայի անվամբ են կոչվել փողոցներ [[Մինսկ]]ում, [[Բրեստ]]ում ու [[Գրոդնո]]յում։ Նկարչի ստեղծագործություններն են պատկերված բելառուսական 100 000 ռուբլիանոց թղթադրամի վրա։ Իվանովո քաղաքում տեղադրվել է Նապոլեոն Օրդայի արձանը (քանդակագործ՝ Ի. Գոլուբև, ճարտարապետ՝ Վ. Կոսյակ)։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{վիքիպահեստ|Napoleon Orda}} == Գրականություն == * Дробов Л. Н. Наполеон Орда - художник и собиратель. - Памятники истории и культуры Белоруссии, 1971, № 3. * Якімовіч Ю. А. Беларуская архітэктура у малюнках Напалеона Орды. - Мастацтва Беларуси, 1983, № 7. * Kaczanowska M. Napoleon Orda, twórca widoków architektonicznych։ Zarys życia i twórczości. - Warszawa, 1968 * {{Ռուսերեն գիրք |автор=Хаўратовіч I. П. |заглавие=Мысліцелі і асветниікі Беларусі. Энцыклапедычны даведнік |ответственный=гал. рэд. Б. I. Сачанка |год=1995 |часть=Орда Напалеон |место=Мінск |издательство=Беларуская энцыклапедыя |страницы=516-518 |страниц=672 |isbn=985-11-0016-1 |тираж=6000}}{{ref-be}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |last=Харэўскі |first=Сяргей. |date=2007 |title=200 гадоў Напалеону Орду |url=http://nn.by/index.php?c=ar&i=6493 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140902031538/http://nn.by/index.php?c=ar&i=6493 |archive-date=2014 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=15 օգոստոսի 2008 |publisher=Наша Ніва |lang=be}} * {{Cite web |last=Joneliūnas |first=Vituolis. |date=2007 թ․ մարտի 1 |title=Napoleonas Orda: nors garsino Lietuvą, čia beveik nežinomas |url=http://www.bernardinai.lt/index.php?url=articles/59120%C2%A0%3C/div%3E%7CVituolis |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65EOf9gxJ?url=http://www.bernardinai.lt/straipsnis/2007-03-01-vituolis-joneliunas-napoleonas-orda-nors-garsino-lietuva-cia-beveik-nezinomas/10120 |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 5 |accessdate=15 օգոստոսի 2008 |publisher=Bernardinai.lt |lang=lt}} * [http://www.sb.by/post/65965/ Наследие Наполеона Орды (литографии)] * [http://pinakoteka.zascianek.pl/Orda/Index.htm Album Widoków Historycznych Polski] * [http://archives.gov.by/index.php?id=290443 Наполеон Орда] * [https://globustut.by/ivanovo/orda_gallery.htm Иваново, памятник Наполеону Орде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205232208/http://globus.tut.by/ivanovo/orda_gallery.htm |date=2010-02-05 }} * [http://www.zn.ua/3000/3760/46734/ УКРАИНСКИЕ СТРАНСТВИЯ ОРДЫ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081215041617/http://www.zn.ua/3000/3760/46734/ |date=2008-12-15 }} * [http://niab.belhost.by/vid_lich/napaleon/ Козлов В. Л. Малоизвестные документы из жизни Наполеона Орды] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110401142440/http://niab.belhost.by/vid_lich/napaleon/ |date=2011-04-01 }} * [http://archives.gov.by/index.php?id=720735 Наполеон Орда. Перечень архивных документов. Национальный исторический архив Беларуси в г. Гродно] * [http://vandrouka.by/2011/vorotsevichi-muzey-napoleona-ordyi/ Музейный комплекс Наполеона Орды в Вороцевичах] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211014951/http://vandrouka.by/2011/vorotsevichi-muzey-napoleona-ordyi/ |date=2011-12-11 }} * [http://www.main.lim.by/?p=1398 Светлана Берестень. Загадка Наполеона] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304092539/http://www.main.lim.by/?p=1398 |date=2016-03-04 }} * [http://ordamuseum.wix.com/orda Музейный комплекс Н.Орды в д.Вороцевичи] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830043659/http://ordamuseum.wix.com/orda |date=2014-08-30 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Օրդա, Նապոլեոն}} [[Կատեգորիա:Բելառուս կոմպոզիտորներ]] [[Կատեգորիա:Բելառուս նկարիչներ]] [[Կատեգորիա:Լեհ նկարիչներ]] [[Կատեգորիա:Լիտվացի արվեստագետներ]] oa7zielrjupssgziuy1x51g9jvwfg1y 0 570590 10715887 10600851 2026-03-27T19:32:37Z Սահակ 24 10715887 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = | հայերեն անվանում = Ֆոյխթ | բնօրինակ անվանում = Feucht | զինանշան = DEU Feucht COA.svg | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = 49 | lat_min = 22 | lat_sec = 33 | lat_dir = N | lon_deg = 11 | lon_min = 12 | lon_sec = 47 | lon_dir = E | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Գերմանիա | ենթարկում = | երկրամասի տեսակ = Երկրամաս | երկրամաս = Բավարիա | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = Գավառ | շրջան = Նյուրնբերգ (շրջան){{!}}Նյուրնբերգ | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = 9,59 | կենտրոնի բարձրություն = 360 | կլիմա = | լեզու = | բնակչություն = 13&nbsp;329 | մարդահամարի թվական = [[2010]] | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | տեղաբնականուն = | ժամային գոտի = +1 | DST = կա | հեռախոսային կոդ = 09128 | փոստային ինդեքս = 90537 | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = LAU | իդենտիֆիկատորի տեսակ = Պաշտոնական կոդ | թվային իդենտիֆիկատոր = 09 5 74 123 | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = 300 | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = Feucht }} '''Ֆոյխթ''' ({{lang-de|Feucht}}), կոմունա [[Գերմանիա]]յում՝ [[Բավարիա]] երկրամասում՝ [[Նյուրնբերգ (շրջան)|Նյուրնբերգ]] շրջանում։ Ենթարկվում է [[Միջին Ֆրանկոնիա]] վարչական օկրուգին։ Բնակչությունը կազմում է 13&nbsp;329 մարդ ([[դեկտեմբերի 31]], [[2010]])<ref>[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&sequenz=tabelleErgebnis&selectionname=12411-009r&sachmerkmal=QUASTI&sachschluessel=SQUART04&startjahr=2010&endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung — Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)]</ref>։ Զբաղեցնում է 9,59 կմ² մակերես։ Պաշտոնական կոդ՝ ''09 5 74 123''։ Համայնքը ստորաբաժանվում է 5 գյուղական թաղամասերի։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://feucht.de Պաշտոնական կայք] {{Արտաքին հղումներ}} {{Նյուրնբերգի շրջան}} [[Կատեգորիա:Գերմանիայի բնակավայրեր]] 0l6zoh5bjgrvruvzjwkfcakrczwe8ky 0 574328 10716061 9790530 2026-03-28T09:31:09Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] 10716061 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ռոժերիո Սենի | պատկեր = [[Պատկեր:Rog%C3%A9rio_Ceni.jpg|200px]] | ամբողջական անուն = Ռոջերիո Մուկե Սենի | ազգությունը= Բրազիլացի | քաղաքացիությունը = | մականուն= | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1973|1|22}} | ծննդյան քաղաք = Պատո Բրանկո | ծննդյան երկիր ={{դրոշավորում|Բրազիլիա}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 1,88 | քաշ = | դիրք = դարպասապահ | ներկա ակումբ = | համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1987-1990|{{Դրոշ|Բրազիլիա}}Սինոպ| |1990-1993|{{Դրոշ|Բրազիլիա}}[[Սան Պաուլու (Ֆուտբոլային ակումբ)|Սան Պաուլո]]| }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1990|{{Դրոշ|Բրազիլիա}}Սինոպ| 0 (0) |1990-2015|{{Դրոշ|Բրազիլիա}}[[Սան Պաուլու (Ֆուտբոլային ակումբ)|Սան Պաուլո]]|1205(127) }} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1997-2006|{{դրոշավորում|Բրազիլիա}} 16 (0) }} | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Ռոժերիո Սենի''' ({{lang-en|Rogério Ceni}}, {{ԱԾ}}), բրազիլացի ֆուտբոլիստ, [[դարպասապահ]]։ 2002 թվականի աշխարհի չեմպիոն [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի հավաքական]]ի կազմում։ 1992-2015 թվականներին՝ «Սան Պաուլուի» ֆուտբոլիստ։ Իր պրոֆեսիոնալ կարիերայի ընթացքում [[Սան Պաուլո]]յի հետ նվաճել է 18 տիտղոս, ինչպես նաև 2 [[Լիբերտադորեսի գավաթ]]։ Իր կարիերայի ընթացքում խփել է 131 գոլ<ref>{{Cite web |title=Ռոժերիո Սենիի կարիերայի բոլոր 131 գոլերը (տեսանյութ) |url=http://armfootball.com/arm/arena/71752/rozherio-senii-karierayi-bolor-131-golery-video.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151209033912/http://armfootball.com/arm/arena/71752/rozherio-senii-karierayi-bolor-131-golery-video.html |archive-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 9 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 9}}</ref>, բոլորը 11-մետրանոցներից և տուգանայիններից<ref>{{Cite web |date=2011 թ․ մարտի 28 |title=Rogério Ceni: 100 Գոլ and counting |url=http://www.guardian.co.uk/football/blog/2011/mar/28/rogerio-ceni-100-Գոլ-and-counting |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 1 |publisher=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011 թ․ դեկտեմբերի 2 |title=Kings of the free-kick |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1551015.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009202730/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1551015.html |archive-date=2014 թ․ հոկտեմբերի 9 |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 1 |publisher=FIFA.com}}</ref><ref name="Գոլ.com">{{Cite web |date=2011 թ․ մարտի 28 |title=Rogerio Ceni & Top 10 Գոլcoring Գոլkeepers |url=http://www.Գոլ.com/en-india/news/2292/editorials/2011/03/28/2415054/rogerio-ceni-top-10-Գոլcoring-Գոլkeepers |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 1 |publisher=[[Գոլ.com]]}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref name="iffhs.de">{{Cite web |date=2008 թ․ հոկտեմբերի 20 |title=World Record of the national championships (1888/89-2008) |url=http://www.iffhs.de/?b4a390f03be4ac07cda15b45fdcdc3bfcdc0aec70aee0a |accessdate=2008 թ․ նոյեմբերի 7 |publisher=[[International Federation of Football History & Statistics|IFFHS]]}}</ref>, և այդ ցուցանիշով դարձել է ամենաշատ գոլեր խփած դարպասապահը<ref name="Գոլ.com"/><ref name="iffhs.de"/>։ Ֆուտբոլի միջազգային ֆեդերացիայի կողմից ճանաչվել է ամենաարդյունավետ դարպասապահը՝ գերազանցելով Խոսե Լուիս Չիլավերտին։ 2 անգամ [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]յի հավաքականի կազմում մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|աշխարհի առաջնություն]]ների։ == Ակումբային կարիերա == [[Պատկեր:SPFC squad - 2005 - 01.jpg|մինի|աջից]] Ծնվել է Պատո Բրանկոյում, [[Պարաիբա (նահանգ)|Պարիաբա]], դեբյուտը անցկացրել է Սինոպ ֆուտբոլային ակումբում, երբ դեռ պատանի էր<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ նոյեմբերի 22 |title=Campeão estadual pelo Sinop, Rogério Ceni volta a MT após 14 anos |url=http://globoesporte.globo.com/mt/noticia/2014/11/campeao-estadual-pelo-sinop-rogerio-ceni-volta-mt-apos-14-anos.html |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 22 |publisher=Globo Esporte}}</ref>։ 1990 թվականին, երբ 17 տարեկան էր միանում է Սան Պաուլոյին։ Առաջին 6 մրցաշրջանը անցկացրել է Ա Սերիայում, պահեստայինների նստարանին։ 1993 թվականի հունիսի 25-ին իր առաջին խաղում թիմը հաղթել է Տեներիֆին 4-1 հաշվով։ [[1997]] թվականին, երվ լեգենդար Զեթին տեղափոխվեց Սանթոս, Սենին փոխարինեց նրան։ 2005 թվականի հուլիսի 14-ից հանդիսանում է Սան Պաուլոյի ավագը, նրա առաջնորդությամբ էլ Սան Պաուլոն նվաճեց Լիբերտադորեսի գավաթը։ Ատլետիկո Մինեյրոյի դեմ խաղում գրանցել է ռեկորդ, անցկացված 618 խաղերով և հանդես եկել 618 համարի մարզաշապիկով։ 2005-2007 թվականներին ամբողջ խաղաշրջանի ընթացքում խփել է 47 գոլ, և նվաճել Աշխարհի Ակումբային գավաթը։ Կիսաեզրափակչում հաղթելով Ալ-Իթիխադին(3-2 11 մետրանոցնելով), Սենին էլ ճանաչվել է խաղի լավագույն ֆուտբոլսիտ։ Իսկ եզրափակ հաղթել են [[Լիվերպուլ]]ին։ 2006 թվականի օգոստոսի 20-ին Կրուզեյրոյի դեմ խաղում խփելով 63-րդ գնդակը, այնուհետև նույն խաղում խփելով 64-րդ գնդակը` գերազանցեց պարագվայցի [[Խոսե Լուիս Չիլավերտ]]ին<ref>{{Cite web |date=2006 թ․ օգոստոսի 22 |title=Rogerio Ceni, the record breaker |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=105343.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016045157/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=105343.html |archive-date=2014 թ․ հոկտեմբերի 16 |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 1 |publisher=FIFA.com}}</ref>։ [[2006]] թվականի հոկտեմբերի 25-ին անցկացրեց իր 700-րդ խաղը Ֆիգեյռենսի դեմ խաղում, որտեղ Սան Պաուլոն հաղթեց 2-0 հաշվով։ [[2007]] թվականին Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի կողմից արժանացավ տարվա լավագույն ֆուտբոլիստի կոչմանը։ [[2009]] թվականի ապրիլին ստանալով կոճի վնասվածք՝ բաց թողեց 6 ամիս<ref>{{Cite web |date=2009 թ․ ապրիլի 13 |title=Ceni fratura tornozelo, vai ser operado e está fora do Paulista e da Libertadores |trans-title=Ceni fractures ankle, will undergo surgery and is out of ''Paulista'' and ''Libertadores'' |url=http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Times/Sao_Paulo/0,,MUL1083408-9875,00-CENI+FRATURA+TORNOZELO+VAI+SER+OPERADO+E+ESTA+FORA+DO+PAULISTA+E+DA+LIBERTA.html |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 1 |publisher=Globo Esporte |language=Portuguese}}</ref>։ Վերադառնալով խաղադաշտ 2010 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Ատլետիկո Պարանաենսի դեմ խաղում անցկացրեց իր 700-րդ խաղը ավագի թևկապով<ref>{{Cite web |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 28 |title=Supercapitão: 700 vezes Rogério Ceni no Սան Պաուլո |trans-title=Supercaptain: 700 times Rogério Ceni at Սան Պաուլո |url=http://www.lancenet.com.br/minuto/Super-capitao-Rogerio-Ceni-Paulo_0_361164096.html |accessdate=2012 թ․ փետրվարի 1 |publisher=Lance Net |language=Portuguese}}</ref>։ Հաջորդ տարի մարտի 27-ին Կորինտիանսի դեմ խաղում 18 մետրից գրավելով մրցակցի դարպասը՝ խփեց իր կարիերայի 100-րդ գոլը<ref>{{Cite web |date=2011 թ․ մարտի 28 |title=Գոլkeeper Rogerio scores 100th Գոլ in Sao Paulo win |url=http://www.guardian.co.uk/football/feedarticle/9567299 |accessdate=2011 թ․ մարտի 28 |publisher=The Guardian |location=UK}}</ref>։ 2011 թվականի սեպտեմբերի 7-ին նա անցկացրեց իր 1000-րդ խաղը<ref>{{Cite web |date=2011 թ․ սեպտեմբերի 8 |title=Sao Paulo wins in Rogerio Ceni's 1000th game |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/sports/2011-09/08/c_131114798.htm |accessdate=2011 թ․ սեպտեմբերի 8 |publisher=Xinhuanet |location=China}}</ref>։ 2015 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Սենին հայտարարեց ֆուտբոլիստի կարիերան ավարտելու մասին<ref>[http://tass.ru/sport/2503698 Ռեկորդակիր դարպասապահ Ռոժերիո Սենին ավարտեց կարիերան]</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Բրազիլիայում անցկացրած 9 տարիների ընթացքում նա նվաճել է 16 տիտղոս։ 1997 թվականին նվաճել է [[ՖԻՖԱ]]-ի կոնֆեդերացիայի գավաթը, իսկ 2002 և 2006 թվականներին նվաճել աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը, անցկացնելով ընդամենը 2 խաղ, Մեքսիկայի հետ 3-2, Ճապոնիայի դեմ 4-1։ == Խաղացողի ոճը == Սենին դարձել է Սան Պաուլոյի հիմնական տուգանայիններ իրականացնողը, որից էլ հեղինակել է 127 գնդակ։ 2005 թվականին Աշխարհի ակումբային առաջնությանը իր հիանալի խաղի շնորհիվ Սան Պաուլոն եզրափակչուիմ հաղթեց [[Լիվերպուլ]]ին 1-0 հաշվով, դառնալով մրցաշարի լավագույն ռմբարկու։ === Ակումբ === {| class="wikitable" style=font-size։ 85%; text-align։ center; width=70% !rowspan="2" width=10%|Ակումբ !rowspan="2" width=7% |Մրցաշրջան !colspan="2" width=10%|[[Բրազիլիայի Ա Սերիա|Ա Սերիա]] !colspan="2" width=10%|[[Բրազիլիայի Գավաթ]] !colspan="2" width=10%|[[ԿՈՆՄԵԲՈԼ|մայրցամաքային<br>մրցաշարեր]]<sup>'''[[#1|1]]'''</sup> !colspan="2" width=10%|այլ<br>մրցաշարեր<sup>'''[[#2|2]]'''</sup> !colspan="2" width=10%|Արդյունք !colspan="2" width=10%|Ընկերական !colspan="2" width=10%|Այլ Արդյունք |- ! Խաղ ! Գոլ ! Խաղ ! Գոլ ! Խաղ ! Գոլ ! Խաղ ! Գոլ ! Խաղ ! Գոլ ! Խաղ ! Գոլ ! Խաղ ! Գոլ |- align=center |'''[[Սինոպ ՖԱ]]''' |[[1990]] ||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—|| 11 || 0 ! 11 ! 0 |colspan="2"|— ! 11 ! 0 |- |rowspan="25" align=center|'''[[Սան Պաուլու (Ֆուտբոլային ակումբ)|Սան Պաուլո]]''' |- align=center |[[1993]] || 1 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 ! 3 ! 0 | 10 | 0 ! 13 ! 0 |- align=center |[[1994]] || 5 || 0 || 0 || 0 || 8 || 0 || 8 || 0 ! 21 ! 0 | 2 | 0 ! 23 ! 0 |- align=center |[[1995]] || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0 || 12 || 0 ! 20 ! 0 | 1 | 0 ! 21 ! 0 |- align=center |[[1996]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 || 0 || 2 || 0 ! 4 ! 0 | 2 | 0 ! 6 ! 0 |- align=center |[[1997]] || 25 || 2 || 4 || 0 || 9 || 0 || 29 || 1 ! 67 ! 3 | 4 | 0 ! 71 ! 3 |- align=center |[[1998]] || 22 || 0 || 6 || 0 || 5 || 0 || 24 || 2 ! 57 ! 2 | 1 | 1 ! 58 ! 3 |- align=center |[[1999]] || 25 || 1 || 3 || 0 || 8 || 1 || 24 || 3 ! 60 ! 5 | 5 | 0 ! 65 ! 5 |- align=center |[[2000]] || 24 || 3 || 12 || 1 || 5 || 0 || 32 || 3 ! 73 ! 7 | 2 | 1 ! 75 ! 8 |- align=center |[[2001]] || 22 || 0 || 6 || 0 || 4 || 0 || 24 || 2 ! 56 ! 2 | 0 | 0 ! 56 ! 2 |- align=center |[[2002]] || 21 || 1 || 8 || 1 || 0 || 0 || 21 || 3 ! 50 ! 5 | 1 | 0 ! 51 ! 5 |- align=center |[[2003]] || 40 || 2 || 6 || 0 || 8 || 0 || 11 || 0 ! 65 ! 2 | 2 | 0 ! 67 ! 2 |- align=center |[[2004]] || 44 || 3 || 0 || 0 || 16 || 2 || 9 || 0 ! 69 ! 5 | 2 | 0 ! 71 ! 5 |- align=center |[[2005]] || 38 || 10 || 0 || 0 || 18 || 6 || 19 || 5 ! 75 ! 21 | 0 | 0 ! 75 ! 21 |- align=center |[[2006]] || 29 || 8 || 0 || 0 || 15 || 3 || 13 || 5 ! 57 ! 16 | 0 | 0 ! 57 ! 16 |- align=center |[[2007]] || 35 || 7 || 0 || 0 || 13 || 1 || 20 || 2 ! 68 ! 10 | 0 | 0 ! 68 ! 10 |- align=center |[[2008]] || 35 || 4 || 0 || 0 || 11 || 0 || 21 || 1 ! 67 ! 5 | 0 | 0 ! 67 ! 5 |- align=center |[[2009]] || 16 || 2 || 0 || 0 || 3 || 0 || 15 || 0 ! 34 ! 2 | 0 | 0 ! 34 ! 2 |- align=center |[[2010]] || 38 || 4 || 0 || 0 || 12 || 1 || 20 || 3 ! 70 ! 8 | 0 | 0 ! 70 ! 8 |- align=center |[[2011]] || 36 || 2 || 7 || 0 || 4 || 0 || 21 || 6 ! 68 ! 8 | 0 | 0 ! 68 ! 8 |- |- align=center |[[2012]] || 24 || 3 || 0 || 0 || 10 || 1 || 0 || 0 ! 34 ! 4 | 0 | 0 ! 34 ! 4 |- align=center |[[2013]] || 35 || 2 || 0 || 0 || 18 || 3 || 14 || 1 ! 67 ! 6 | 3 | 0 ! 70 ! 6 |- align=center |[[2014]] || 35 || 8 || 6 || 1 || 8 || 0 || 14 || 1 ! 63 ! 10 | 2 | 0 ! 65 ! 10 |- align=center |[[2015]] || 23 || 3 || 5 || 1 || 8 || 0 || 15 || 4 ! 51 ! 8 | 2 | 0 ! 53 ! 8 |- !style="background: #DCDCDC" | Արդյունք ! style="background: #DCDCDC" | 575 ! style="background: #DCDCDC" | 65 !style="background: #DCDCDC"| 67 !style="background: #DCDCDC"| 4 !style="background: #DCDCDC"| 185 !style="background: #DCDCDC"| 18 !style="background: #DCDCDC"| 370 !style="background: #DCDCDC"| 42 ! style="background: #DCDCDC" | 1197 ! style="background: #DCDCDC" | 129 !style="background: #DCDCDC"| 39 !style="background: #DCDCDC"| 2 ! style="background: #DCDCDC" | 1236 ! style="background: #DCDCDC" | 131 |- !style="background: #DCDCDC" colspan="2"| Ընդհանուր արդյունք !style="background: #DCDCDC" | 575 !style="background: #DCDCDC" | 65 !style="background: #DCDCDC" | 67 !style="background: #DCDCDC" | 4 !style="background: #DCDCDC" | 185 !style="background: #DCDCDC" | 18 !style="background: #DCDCDC" | 390 !style="background: #DCDCDC" | 42 !style="background: #DCDCDC" | 1217 !style="background: #DCDCDC" | 129 !style="background: #DCDCDC" | 39 !style="background: #DCDCDC" | 2 !style="background: #DCDCDC" | 1256 !style="background: #DCDCDC" | 131 |} === Հավաքական === {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=755px |- ! style="color: #008000; background-color: #FBEC5D; border: 1px #aaaaaa solid" colspan=7| '''Հանդիպումները հավաքականի կազմում''' |- {{!}} align=center width=50{{!}}'''№''' {{!}} align=center width=125{{!}}'''Ամսաթիվ''' {{!}} align=center width=165{{!}}'''Մրցակից''' {{!}} align=center width=80{{!}}'''Հաշիվ''' {{!}} align=center width=80{{!}}'''Բաց թողած գոլեր''' {{!}} align=center width=190{{!}}'''Մրցաշար''' {{!}}- {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[16 դեկտեմբերի]] [[1997]] {{!}}{{Ֆուտբոլ MEX}} {{!}}align=center{{!}}3-2 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}Կոնֆեդերացիայի գավաթ 1997 {{!}}- {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}[[14 հոկտեմբերի]] [[1998]] {{!}}{{Ֆուտբոլ ECU}} {{!}}align=center{{!}}4-1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}[[11 նոյեմբերի]] [[1998]] {{!}}{{Ֆուտբոլ RUS}} {{!}}align=center{{!}}5-1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}4 {{!}}[[28 մարտի]] [[1999]] {{!}}{{Ֆուտբոլ KOR}} {{!}}align=center{{!}} {{!}}align=center{{!}} {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}5 {{!}}[[31 մարտի]] [[1999]] {{!}}{{Ֆուտբոլ JPN}} {{!}}align=center{{!}}2-0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}6 {{!}}[[28 ապրիլի]] [[1999]] {{!}}{{Դրոշ|Իսպանիա}} [[Բարսելոնա]] {{!}}align=center{{!}}2-2 {{!}}align=center{{!}}2 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}7 {{!}}[[3 սեպտեմբերի]] [[2000]] {{!}}{{Ֆուտբոլ BOL}} {{!}}align=center{{!}}5-0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Մունդիալ 2002]], նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}8 {{!}}[[8 հոկտեմբերի]] [[2000]] {{!}}{{Ֆուտբոլ VEN}} {{!}}align=center{{!}}6-0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Մունդիալ 2002]], նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}9 {{!}}[[15 նոյեմբերի]] [[2000]] {{!}}{{Ֆուտբոլ COL}} {{!}}align=center{{!}}1-0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Մունդիալ 2002]], նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}10 {{!}}[[3 մարտի]] [[2001]] {{!}}{{Ֆուտբոլ USA}} {{!}}align=center{{!}}2-1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}11 {{!}}[[7 մարտի]] [[2001]] {{!}}{{Ֆուտբոլ MEX}} {{!}}align=center{{!}}3-3 {{!}}align=center{{!}}3 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}12 {{!}}[[28 մարտի]] [[2001]] {{!}}{{Ֆուտբոլ ECU}} {{!}}align=center{{!}}0-1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Մունդիալ 2002]], նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}13 {{!}}[[25 ապրիլի]] [[2001]] {{!}}{{Ֆուտբոլ PER}} {{!}}align=center{{!}}1-1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Մունդիալ 2002]], նախընտրական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}14 {{!}}[[21 օգոստոսի]] [[2002]] {{!}}{{Ֆուտբոլ PAR}} {{!}}align=center{{!}}0-1 {{!}}align=center{{!}}1 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}15 {{!}}[[27 ապրիլի]] [[2004]] {{!}}{{Ֆուտբոլ GUA}} {{!}}align=center{{!}}3-0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}16 {{!}}[[1 մարտի]] [[2006]] {{!}}{{Ֆուտբոլ RUS}} {{!}}align=center{{!}}1-0 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}Ընկերական խաղ {{!}}- {{!}}align=center{{!}}17 {{!}}[[22 հունիսի]] [[2006]] {{!}}{{Ֆուտբոլ JPN}} {{!}}align=center{{!}}4-1 {{!}}align=center{{!}}0 {{!}}[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2006|Մունդիալ 2006]] |} '''Արդյունք։ 17 խաղ/ 13 բաց թողած գնդակ''' == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}}{{Արտաքին հղումներ}} {{Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը ՖԻՖԱ 2002-ում}} {{DEFAULTSORT:Սենի, Ռոժերիո}} [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սան Պաուլոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի դարպասապահներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Սան Պաուլուի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] exwzazp3uja0nlqs4b6rrh13bs038cn 0 604413 10715987 9617191 2026-03-28T05:36:41Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] 10715987 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Դավիդ Սերժիո Տրեզեգե''' ([[ֆրանսերեն|ֆր]].՝ David Sergio Trézéguet, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ արգենտինական ծագումով։ 10 տարի խաղացել է իտալական [[Յուվենտուս]]ում<ref>{{Cite web |title=Յուվենտուս |url=http://sport.bigmir.net/football/italy/547766 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801102613/http://sport.bigmir.net/football/italy/547766 |archive-date=2013 թ․ օգոստոսի 1 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 23}}</ref>, որի կազմում դարձել է լավագույն այլազգի խաղացող։ Խաղացել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականում, որի կազմում դարձել է աշխարհի չեմպիոն 1998 թվականին։ Եվրոպայի չեմպիոն է դարձել [[2000]] թվականին։ Եվրոպայի չեմպիոնության եզրափակիչում դարձել է ոսկե գոլի հեղինակ, խփելով Իտալիայի հավաքականի դարպասին, հաղթել են 2։1 հաշվով։ == Վիճակագրություն == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<big>Ակումբային կարիերա</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=140|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Լիգա !colspan="2"|Գավաթներ !colspan="2"|Գավաթներ<br />ԿՈՆՄԵԲՈԼ/<br />Եվրոգավաթներ !colspan="2"|Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="3" align=center|'''[[Պլատենսե]]''' |align="center"|1993/94 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !3 !0 |- |align="center"|1994/95 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !2 !0 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 5 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 5 !! 0 |- |rowspan="6" align=center|'''[[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնակո]]''' |align="center"|1995/96 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !5 !0 |- |align="center"|1996/97 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !5 !0 |- |align="center"|1997/98 |align="center"|27 |align="center"|18 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|9 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|1 !41 !24 |- |align="center"|1998/99 |align="center"|27 |align="center"|12 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 !35 !14 |- |align="center"|1999/00 |align="center"|30 |align="center"|22 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|7 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 !39 !24 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 93 !! 52 !! 10 !! 1 !! 21 !! 8 !! 1 !! 1 !! 125 !! 62 |- |rowspan=4 align=center|'''[[Մոնակո (ֆուտբոլային ակումբ)|Մոնակո B]]''' |align="center"|1995/96 |align="center"|18 |align="center"|10 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !18 !10 |- |align="center"|1996/97 |align="center"|14 |align="center"|12 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !14 !12 |- |align="center"|1997/98 |align="center"|2 |align="center"|2 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !2 !2 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 34 !! 24 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 34 !! 24 |- |rowspan="12" align=center|'''[[Յուվենտուս]]''' |align="center"|2000/01 |align="center"|25 |align="center"|14 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !32 !15 |- |align="center"|2001/02 |align="center"|34 |align="center"|24 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|10 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|0 !46 !32 |- |align="center"|2002/03 |align="center"|17 |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|10 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 !28 !13 |- |align="center"|2003/04 |align="center"|25 |align="center"|16 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|5 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|1 !34 !22 |- |align="center"|2004/05 |align="center"|18 |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|5 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 !24 !14 |- |align="center"|2005/06 |align="center"|32 |align="center"|23 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|9 |align="center"|6 |align="center"|1 |align="center"|0 !42 !29 |- |align="center"|2006/07 |align="center"|31 |align="center"|15 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !32 !15 |- |align="center"|2007/08 |align="center"|36 |align="center"|20 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !39 !20 |- |align="center"|2008/09 |align="center"|8 |align="center"|1 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !15 !1 |- |align="center"|2009/10 |align="center"|19 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|8 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 !27 !10 |- |align="center"|2010/11 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !1 !0 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 245 !! 138 !! 16 !! 2 !! 57 !! 30 !! 2 !! 1 !! 320 !! 171 |- |rowspan="2" align=center|'''[[Հերկուլես (ֆուտբոլային ակումբ, Ալիկանտե)|Հերկուլես]]''' |align="center"|2010/11 |align="center"|31 |align="center"|12 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !31 !12 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 31 !! 12 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 31 !! 12 |- |rowspan="2" align=center|'''[[Բանի Յաս]]''' |align="center"|2011/12 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !4 !0 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 3 !! 0 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 4 !! 0 |- |rowspan=3 align=center|'''[[Ռիվեր Փլեյթ]]''' |align=center|2011/12 |align=center|19 |align=center|13 |align=center|2 |align=center|1 |align=center|- |align=center|- |align=center|0 |align=center|0 !21 !14 |- |align=center|2012/13 |align=center|16 |align=center|3 |align=center|0 |align=center|0 |align=center|0 |align=center|0 |align=center|0 |align=center|0 !16 !3 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 35 !! 16 !! 2 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 37 !! 17 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''[[Նյուէլս Օլդ Բոյզ]]''' |align="center"|2013/14 |align="center"|24 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 !30 !9 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 24 !! 7 !! 0 !! 0 !! 6 !! 2 !! 0 !! 0 !! 30 !! 9 |- |rowspan=2 align=center|'''[[Պունա Սիթի]]''' |align="center"|2014 |align="center"|9 |align="center"|2 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !9 !2 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 9 !! 2 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 9 !! 2 |- style="background:beige" !colspan="2"| Ողջ կարիերայի ընթացքում !! 479 !! 251 !! 29 !! 4 !! 84 !! 40 !! 3 !! 2 !! 595 !! 297 |} ''(ուղղված է 2014 թվականի դեկտեմբերի 9-ի տվյալներով)'' == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Սերիա A-ի ռմբարկուներ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Տրեզեգե, Դավիդ}} [[Կատեգորիա:Էրկուլեսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնակո Բ-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մոնակոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Յուվենտուսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյուելս Օլդ Բոյզի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Եվրոպայի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] pp35a2nvhkh5lfzpda2luqhl6ap2ahl 0 606195 10715952 9617391 2026-03-28T03:58:53Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Չառլտոն Ատլետիկի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]] 10715952 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ալան Սիմոնսեն | պատկեր = [[Պատկեր:Allan Simonsen 20121027.JPG|250px]] | ամբողջական անուն = {{lang-en|Allan Rodenkam Simonsen}} | ազգությունը= {{դրոշավորում|Դանիա}} | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Դանիա}} | մականուն= | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{ԾԱՏ|1952|12|15}} | ծննդյան քաղաք = Վայլե | ծննդյան երկիր = {{դրոշավորում|Դանիա}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 165 [[սանտիմետր|սմ]] | քաշ = | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ներկա ակումբ = ''Կարիերան ավարտել է'' | համար = | երիտ ակումբ = | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1971֊1972|{{դրոշ|Դանիա}} Վայլե|42 (16) |1972֊1979|{{դրոշ|Գերմանիա}} [[Բորուսիա Մյոնխենգլադբախ]]|178 (76) |1979֊1983|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|Բարսելոնա]]|98 (31) |1983|{{դրոշ|Անգլիա}} Չարլթոն Ատլետիկ|16 (9) |1983֊1989|{{դրոշ|Դանիա}} Վայլե|166 (70)}} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1971֊1972|{{դրոշ|Դանիա}} Դանիա (մինչև 21)|6 (0) |1972֊1986|{{դրոշ|Դանիա}} [[Դանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Դանիա]]|55 (20)}} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1991֊1994|{{դրոշ|Դանիա}} Վայլե| |1994֊2001|{{դրոշ|Ֆարերյան կղզիներ}} [[Ֆարերյան կղզիների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆարերյան կղզիներ]]| |2001֊2004|{{դրոշ|Լյուքսեմբուրգ}} [[Լյուքսեմբուրգի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լյուքսեմբուրգ]]| |2011֊2013|{{դրոշ|Դանիա}} Ֆրեդերիսիյա| |2013|{{դրոշ|Դանիա}} Ֆրեդերիսիյա}} {{մրցաշար|[[ՈՒԵՖԱ Եվրո|Եվրոպայի առաջնություն]]}} {{մեդալ|Բրոնզ|[[ՈՒԵՖԱ Եվրո 1984|Ֆրանսիա 1984]]<ref>3֊րդ հորիզոնականի համար խաղ տեղի չունեցավ։ Բրոնզե մեդալների պաշտոնական հանձնում չեղավ։</ref>}} }} '''Ալան Ռոդենկամ Սիմոնսեն''' ({{lang-da|Allan Rodenkam Simonsen}}, {{ԱԾ}}), [[դանիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]։ «[[Ոսկե գնդակ (1956-2009)|Ոսկե գնդակ»]] 1977 թվականի և «Բրոնզե գնդակ» 1983 թվականի դափնեկիր։ Սիմոնսենը շատ յուրահատուկ և անկրկնելի ձեռքբերում ունի՝ նա Եվրոգավաթային մրցաշարերի բոլոր եզրափակիչներում դարձել է գոլի հեղինակ։ Առաջին և դեռ միակ Դանիացի ֆուտբոլիստը, որը ստացել է Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստ տիտղոսը՝ ''Ոսկե գնդակը''։ Առաջին ֆուտբոլիստը, որը ընդունվել է դանիական սպորտի փառքի սրահում (1995<ref name=dateOfFame>Փառքի սրահ ընդունվելու տարեթիվը</ref>)։ Ինչպես նաև համարվում է դանիական ֆուտբոլի փառքի սրահի անդամ (2008<ref name=dateOfFame/>)։ == Ձեռքբերումներ == === Ակումբային === * Դանիայի չեմպիոն (3)։ 1971, 1972, 1984 * Դանիայի գավաթի տիտղոսակիր։ * [[Բունդեսլիգա|Գերմանիայի չեմպիոն]] (3)։ 1975, 1976, 1977 * Գերմանիայի սուպերգավաթի տիտղոսակիր։ 1976 * [[Ֆուտբոլի Իսպանիայի գավաթ|Իսպանիայի գավաթի]] տիտղոսակիր։ 1981 * [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]յի տիտղոսակիր (2)։ 1974-75, 1978-79 * Գավաթների գավաթի տիտղոսակիր։ 1981-82 * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]յի ֆինալիստ։ 1976-77 == Անձնական ձեռքբերումներ == * Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 1977 * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա]] 1977-78 լավագույն ռմբարկու։ 5 գոլ * [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]] 1978-79 լավագույն ռմբարկու։ 9 գոլ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.barcamania.com/materials/59.html Ալան Սիմոնսեն. «Յուրահատուկ նշանակմամբ Տանկ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210011904/http://www.barcamania.com/materials/59.html |date=2008-12-10 }} * [http://footballplayers.ru/players/1927.html Պրոֆիլը footballplayers.ru կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122091029/http://footballplayers.ru/players/1927.html |date=2022-01-22 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ոսկե Գնդակի մրցանակակիրներ}} {{DEFAULTSORT:Սիմոնսեն, Ալան}} [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Դանիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Բորուսիա Մյոնխենգլադբախի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Չառլտոն Ատլետիկի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]] 2ahz25z3h36sjy2qst0pfvh7r5sjadt 0 606394 10715993 10315006 2026-03-28T06:09:47Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715993 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Վարչական միավոր | հայերեն անվանում = Նայարիտ | բնօրինակ անվանում = {{lang-es|Estado Libre y Soberano de Nayarit}} | զինանշան = Coat of arms of Nayarit.svg | դրոշ = Flag of Nayarit.svg | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | երկիր = Մեքսիկա | հիմն = | կարգավիճակ = նահանգ | մտնում է = | ներառում է = | վարչական կենտրոն = Տեպիկ | խոշորագույն քաղաք = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | ղեկավարի պաշտոն2 = | ղեկավար2 = | ՀՆԱ-ի թվական = | տեղը ըստ ՀՆԱ-ի = | ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով = | տեղը ըստ ՀՆԱ-ի մեկ շնչի հաշվով = | ՀՆԱ = | լեզու = | մարդահամարի թվական = 2012 | տեղը ըստ բնակչության = | տոկոսը բնակչությունից = | բնակչություն = 1․118․468<ref>{{Cite web |title=ENOE |url=http://www.inegi.org.mx/sistemas/tabuladosbasicos/tabtema.aspx?s=est&c=28822 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 24 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224193311/https://www.inegi.org.mx/400.html?aspxerrorpath=%2Fsistemas%2Ftabuladosbasicos%2Ftabtema.aspx |url-status=dead }}</ref> | խտություն = | տեղը ըստ խտության = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | տարածք = 27857<ref>{{Cite web |title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/nay/default.aspx?tema=me&e=18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222060655/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/nay/default.aspx?tema=me&e=18 |archive-date=2010 թ․ դեկտեմբերի 22 |accessdate=2011 թ․ մարտի 29 |publisher=Cuentame INEGI}}</ref> | տեղը ըստ տարածքի = | տոկոսը տարածքից = | առավելագույն բարձրություն = 2760<ref>{{Cite web |title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/nay/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208195352/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/nay/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=18 |archive-date=2010 թ․ դեկտեմբերի 8 |accessdate=2011 թ․ մարտի 29 |publisher=Cuentame INEGI}}</ref> | միջին բարձրություն = | նվազագույն բարձրություն = | միավորը երկրի քարտեզին = Nayarit en México.svg | վարչական միավորի քարտեզ = | քարտեզի չափ = | կազմավորման թվական = | պատմական շրջան = | ժամային գոտի = UTC−7<br />DST = −6 | հապավում = | ISO = MX-NAY | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքսներ = 63 | դոմեն = .mx | ավտոմոբիլային կոդ = | ծանոթագրություններ = | կայք = {{URL|http://www.nayarit.gob.mx/|Պաշտոնական կայքը}} | վիքիպահեստում = }} '''Նայարիտ''' ({{lang-es|Nayarit}}, ({{IPA-es|naʝaˈɾit|Nayarit1.ogg}}), պաշտոնական անվանումը՝ '''Նայարիտի ազատ և ինքնիշխան նահանգ''' ({{lang-es|Estado Libre y Soberano de Nayarit}}), [[Մեքսիկա]]յի 31 նահանգներից մեկն է, [[Մեխիկո|Դաշնային օկրուգի]] հետ միասին համալրում են [[Մեքսիկայի վարչական բաժանում|Մեքսիկայի վարչական կազմը]]։ Ամենամեծ և ամենախիտ բնակչություն ունեցող նահանգն է։ Ունի 20 համայնք, մայրաքաղաքը՝ Տեպիկ։ == Տվյալներ == Նահանգը գտնվում է արևմտյան Մեքսիկայի արևմտյան մասում։ Հյուսիս-արևմուտքում սահմանակից է [[Սինալոա]]յին, հյուսիսում՝ [[Դուրանգո (նահանգ)|Դուրանգոյին]], հյուսիս-արևելքում՝ [[Սակատեկաս (նահանգ)|Սակատեկասին]], հարավում՝ [[Խալիսկո (նահանգ)|Խալիսկոյին]]։ Արևմտյան հատվածում սահմանակից է [[Խաղաղ օվկիանոս]]ին, Մարիաս և Մարիետաս կղզիներին։ Սան Բլասն ու Ռիվերա Նայարիտը հայտնի տուրիստական վայրեր են։ Բացի տուրիզմից, տնտեսության ճյուղերից են գյուղատնտեսությունն ու ձկնորսությունը։ Նահանգի անվանումը կապված է 1722 թվականի դիմադրության առաջնորդ Նայարի անվան հետ<ref>{{Cite web |title=El Nayar |url=http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/nayarit/mpios/18009a.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070502155940/http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/nayarit/mpios/18009a.htm |archivedate=2007 թ․ մայիսի 2 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 7 |work=Enciclopedia de los Municipios de México}}</ref>։ == Վարչական բաժանում == [[Պատկեր:Mexico map, MX-NAY.svg|250px|right|thumb|Մեքսիկայի վարչական քարտեզ]] [[Պատկեր:Municipios de Nayarit.svg|right|250px|thumb|Նայարիտ նահանգի վարչական քարտեզը]] Նահանգը բաժանված է 20 համայնքների<ref>{{Cite web |title=Список муниципалитетов на официальном сайте администрации штата Наярит |url=http://www.nayarit.gob.mx/estado/municipios.asp |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20150606164907/http://www.nayarit.gob.mx/estado/municipios.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606164907/http://www.nayarit.gob.mx/estado/municipios.asp |archive-date=2015 թ․ հունիսի 6 |archivedate=2015 թ․ հունիսի 6 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 26 |lang=es}}</ref>` {|class="wikitable sortable" |- style="text-align:center; background:#d8edff;" !INEGI Կոդ!!Համայնքներ (հայերեն)!!Համայնքներ (բնօրինակ անվանում) |- | 001 || Ակապոնետա || (Acaponeta) |- | 002 || Աուակատլան || (Ahuacatlán) |- | 003 || Ամատլան դե Կանյաս || (Amatlán de Cañas) |- | 004 || Բարա դե Բանդերաս|| (Bahía de Banderas) |- | 005 || Կոմպոստելա || (Compostela) |- | 006 || Էլ Նայար|| (El Nayar) |- | 007 || Ուախիկորի || (Huajicori) |- | 008 || Իստլան դել Ռիո || (Ixtlán del Río) |- | 009 || Խալա || (Jala) |- | 010 || Լա Էսկա || (La Yesca) |- | 011 || Ռոսամորադա || (Rosamorada) |- | 012 || Ռուիս || (Ruiz) |- | 013 || Սան Բլաս|| (San Blas) |- | 014 || Սան Պեդրո Լագունիլյաս || (San Pedro Lagunillas) |- | 015 || Սանտա Մարիա դել Օրո || (Santa María del Oro) |- | 016 || Սանտյագո Իսկուինտլա || (Santiago Ixcuintla) |- | 017 || Տեսկուալա || (Tecuala) |- | 018 || Տեպիկ || (Tepic) |- | 019 || Տոիսպան || (Tuxpan) |- | 020 || Խալիսկո (համայնք) || (Xalisco) |} === Նայարիտի կենդանական և բուսական աշխարհ === <div align=center> <!-- galería de mapas --> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=800px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e |colspan=8 style="background:#green; color:white; font-size:100%" align=center bgcolor="green"|'''Նայարիտի կենդանական և բուսական աշխարհ''' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Jaguarundi.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Micrurus tener.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Bark Scorpion.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Aquila chrysaetos Flickr.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Zenaida macroura2.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Puma yagouaroundi'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Micrurus'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Centruroides suffusus'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Aquila chrysaetos'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Zenaida macroura'' |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Amazona finschi -Xcaret Eco Park -Mexico-8a.jpg|125px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Crotalus basiliscus.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Odocoileus hemionus 20.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Canis latrans.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Falco peregrinus - 01.jpg|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Amazona finschi'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Crotalus basiliscus'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Odocoileus hemionus'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Canis latrans'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Falco peregrinus'' |- |- |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Agave tequilana 1.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Figa de moro 01.JPG|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Singapore Botanic Gardens Cactus Garden 2.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Cylindropuntia spinosior, with flower, Albuquerque.jpg|120px]] |align=center valign=center bgcolor="white"|[[Պատկեր:Pinus ponderosa 9681.JPG|120px]] |- |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Agave tequilana'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Opuntia ficus-indica'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Echinocactus grusonii'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Cylindropuntia imbricata'' |style="background:#e9e9e9;" align=center|''Pinus ponderosa'' |- |} </div> {{clear}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.nayarit.gob.mx Nayarit State Government] * [http://biblioteca.redescolar.ilce.edu.mx/sites/estados/libros/nayarit/html/nayar.html Breve Historia de Nayarit: Jean Meyer]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.carrillopuertonayarit.com/ Portal de Carrillo Puerto Nayarit, Mexico] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061030111531/http://www.carrillopuertonayarit.com/ |date=2006-10-30 }} * [http://www.micompostela.com/ Portal de Compostela Nayarit, Mexico] {{Արտաքին հղումներ}} {{Մեքսիկայի վարչական բաժանում}} [[Կատեգորիա:1917 հիմնադրված պետություններ և տարածքներ]] fb7y943tft7swb6tf7nyyjsf2x66ngk 0 607076 10715974 9617308 2026-03-28T05:03:25Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715974 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստի կենսագրություն | ֆուտբոլիստի անուն = Սոն Հընգ Մին | ամբողջական անուն = | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1992|07|8}} | ծննդյան քաղաք = Չհունչհոն | ծննդյան երկիր = {{Դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեա]] | հասակ = 183 սմ | քաշ = 76 կգ | դիրք = [[կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]] | համար = 7 | երիտ տարիներ = ? - 2008<br />2008 - 2010 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}}Սեուլ<br />{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]] | տարի = 2010 - 2013<br />2013 - 2015<br />2015 - ներկա | ակումբ = {{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]]<br />{{Դրոշ|Գերմանիա}} [[Բայեր Լևերկուզեն]]<br />{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]] | խաղ(գոլ) = 73 (20)<br />62 (21)<br />139 (44) | ազգային տարի = 2008 - 2009<br />2010 - ներկա | ազգային թիմ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}} Հարավային Կորեա (մինչև 17)<br />{{դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավայի Կորեա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 15 (7)<br />44 (11) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Սոն Հընգ Մին''' ([[հանգըլ]]՝ 손흥민, [[հանջա]]՝ 孫興慜, {{ԱԾ}}), հարավկորեացի ֆուտբոլիստ, [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտտենհեմի»]] և [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի [[կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == === Տոտտենհեմ === [[2015]] թվականի [[օգոստոսի 28]]-ին Հընգ Մինը 20 մլն ֆունտով տեղափոխվեց «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]»՝ լոնդոնյան ակումբի հետ 5 տարվա պայմանագիր ստորագրելով<ref>[http://www.premierleague.am/տոտտենհեմը-հաստատեց-սոնի-տրանսֆեր/ «Տոտտենհեմը» հաստատեց Սոնի տրանսֆերը]</ref>։ Սոնը հանդես է գալիս 7 համարի մարզաշապիկով։ == Ելույթները հավաքականում == == Ծանոթագրություն == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.premierleague.am/player/սոն-հին-մին/ Հին Մինը Պրեմիեր Լիգայի հայալեզու կայքում] {{ref-hy}} * [https://hy-am.facebook.com/HeungMinSonOfficial Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայքը Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում]{{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{DEFAULTSORT:Սոն, Հին Մին}} [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ]] aw3tsww6rbahg91ajg84xknnh06raxu 10715975 10715974 2026-03-28T05:03:37Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715975 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստի կենսագրություն | ֆուտբոլիստի անուն = Սոն Հընգ Մին | ամբողջական անուն = | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1992|07|8}} | ծննդյան քաղաք = Չհունչհոն | ծննդյան երկիր = {{Դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեա]] | հասակ = 183 սմ | քաշ = 76 կգ | դիրք = [[կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]] | համար = 7 | երիտ տարիներ = ? - 2008<br />2008 - 2010 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}}Սեուլ<br />{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]] | տարի = 2010 - 2013<br />2013 - 2015<br />2015 - ներկա | ակումբ = {{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]]<br />{{Դրոշ|Գերմանիա}} [[Բայեր Լևերկուզեն]]<br />{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]] | խաղ(գոլ) = 73 (20)<br />62 (21)<br />139 (44) | ազգային տարի = 2008 - 2009<br />2010 - ներկա | ազգային թիմ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}} Հարավային Կորեա (մինչև 17)<br />{{դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավայի Կորեա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 15 (7)<br />44 (11) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Սոն Հընգ Մին''' ([[հանգըլ]]՝ 손흥민, [[հանջա]]՝ 孫興慜, {{ԱԾ}}), հարավկորեացի ֆուտբոլիստ, [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտտենհեմի»]] և [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի [[կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == === Տոտտենհեմ === [[2015]] թվականի [[օգոստոսի 28]]-ին Հընգ Մինը 20 մլն ֆունտով տեղափոխվեց «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]»՝ լոնդոնյան ակումբի հետ 5 տարվա պայմանագիր ստորագրելով<ref>[http://www.premierleague.am/տոտտենհեմը-հաստատեց-սոնի-տրանսֆեր/ «Տոտտենհեմը» հաստատեց Սոնի տրանսֆերը]</ref>։ Սոնը հանդես է գալիս 7 համարի մարզաշապիկով։ == Ելույթները հավաքականում == == Ծանոթագրություն == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.premierleague.am/player/սոն-հին-մին/ Հին Մինը Պրեմիեր Լիգայի հայալեզու կայքում] {{ref-hy}} * [https://hy-am.facebook.com/HeungMinSonOfficial Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայքը Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում]{{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{DEFAULTSORT:Սոն, Հին Մին}} [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ]] 1zht0xsakebhv77gykqzlh8d7bz0mtg 10715976 10715975 2026-03-28T05:04:26Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հարավկորեացի ֆուտբոլիստներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715976 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստի կենսագրություն | ֆուտբոլիստի անուն = Սոն Հընգ Մին | ամբողջական անուն = | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1992|07|8}} | ծննդյան քաղաք = Չհունչհոն | ծննդյան երկիր = {{Դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեա]] | հասակ = 183 սմ | քաշ = 76 կգ | դիրք = [[կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]] | համար = 7 | երիտ տարիներ = ? - 2008<br />2008 - 2010 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}}Սեուլ<br />{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]] | տարի = 2010 - 2013<br />2013 - 2015<br />2015 - ներկա | ակումբ = {{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]]<br />{{Դրոշ|Գերմանիա}} [[Բայեր Լևերկուզեն]]<br />{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]] | խաղ(գոլ) = 73 (20)<br />62 (21)<br />139 (44) | ազգային տարի = 2008 - 2009<br />2010 - ներկա | ազգային թիմ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}} Հարավային Կորեա (մինչև 17)<br />{{դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավայի Կորեա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 15 (7)<br />44 (11) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Սոն Հընգ Մին''' ([[հանգըլ]]՝ 손흥민, [[հանջա]]՝ 孫興慜, {{ԱԾ}}), հարավկորեացի ֆուտբոլիստ, [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտտենհեմի»]] և [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի [[կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == === Տոտտենհեմ === [[2015]] թվականի [[օգոստոսի 28]]-ին Հընգ Մինը 20 մլն ֆունտով տեղափոխվեց «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]»՝ լոնդոնյան ակումբի հետ 5 տարվա պայմանագիր ստորագրելով<ref>[http://www.premierleague.am/տոտտենհեմը-հաստատեց-սոնի-տրանսֆեր/ «Տոտտենհեմը» հաստատեց Սոնի տրանսֆերը]</ref>։ Սոնը հանդես է գալիս 7 համարի մարզաշապիկով։ == Ելույթները հավաքականում == == Ծանոթագրություն == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.premierleague.am/player/սոն-հին-մին/ Հին Մինը Պրեմիեր Լիգայի հայալեզու կայքում] {{ref-hy}} * [https://hy-am.facebook.com/HeungMinSonOfficial Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայքը Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում]{{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{DEFAULTSORT:Սոն, Հին Մին}} [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հարավկորեացի ֆուտբոլիստներ]] cyn1xj7k26kecnae91rmkrik7i98sat 10715977 10715976 2026-03-28T05:05:58Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715977 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստի կենսագրություն | ֆուտբոլիստի անուն = Սոն Հընգ Մին | ամբողջական անուն = | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1992|07|8}} | ծննդյան քաղաք = Չհունչհոն | ծննդյան երկիր = {{Դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեա]] | հասակ = 183 սմ | քաշ = 76 կգ | դիրք = [[կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]] | համար = 7 | երիտ տարիներ = ? - 2008<br />2008 - 2010 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}}Սեուլ<br />{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]] | տարի = 2010 - 2013<br />2013 - 2015<br />2015 - ներկա | ակումբ = {{դրոշ|Գերմանիա}}[[Համբուրգ ՖԱ|Համբուրգ]]<br />{{Դրոշ|Գերմանիա}} [[Բայեր Լևերկուզեն]]<br />{{Դրոշ|Անգլիա}}[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]] | խաղ(գոլ) = 73 (20)<br />62 (21)<br />139 (44) | ազգային տարի = 2008 - 2009<br />2010 - ներկա | ազգային թիմ = {{դրոշ|Հարավային Կորեա}} Հարավային Կորեա (մինչև 17)<br />{{դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հարավայի Կորեա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 15 (7)<br />44 (11) | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = }} '''Սոն Հընգ Մին''' ([[հանգըլ]]՝ 손흥민, [[հանջա]]՝ 孫興慜, {{ԱԾ}}), հարավկորեացի ֆուտբոլիստ, [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտտենհեմի»]] և [[Հարավային Կորեայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի [[կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == === Տոտտենհեմ === [[2015]] թվականի [[օգոստոսի 28]]-ին Հընգ Մինը 20 մլն ֆունտով տեղափոխվեց «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]»՝ լոնդոնյան ակումբի հետ 5 տարվա պայմանագիր ստորագրելով<ref>[http://www.premierleague.am/տոտտենհեմը-հաստատեց-սոնի-տրանսֆեր/ «Տոտտենհեմը» հաստատեց Սոնի տրանսֆերը]</ref>։ Սոնը հանդես է գալիս 7 համարի մարզաշապիկով։ == Ելույթները հավաքականում == == Ծանոթագրություն == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.premierleague.am/player/սոն-հին-մին/ Հին Մինը Պրեմիեր Լիգայի հայալեզու կայքում] {{ref-hy}} * [https://hy-am.facebook.com/HeungMinSonOfficial Ֆուտբոլիստի պաշտոնական կայքը Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցում]{{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{DEFAULTSORT:Սոն, Հին Մին}} [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բայեր Լևերկուզենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հարավկորեացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հարավային Կորեայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] ed2leeo2cv2ftnyn5r14vdwg0j9zan3 0 614436 10716042 10315604 2026-03-28T08:46:49Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716042 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Նաոմի Քեմփբել | բնագիր ԱԱՀ = {{lang-en|Naomi Campbell}} | պատկեր = NaomiCampbell.jpg | չափ = | նկարագրում = Քեմփբելը [[2007]] թվականին | ծննդյան օր = [[մայիսի 22]], [[1970]] | վախճանի օր = | ծննդավայր = [[Լոնդոն]], {{դրոշավորում|Անգլիա}} | վախճանի վայրը = | քաղաքացիություն = [[Ամերիկացիներ|ամերիկացի]] | ազգություն = [[Բրիտանացիներ|բրիտանացի]] | կրոն = | ալմա մատեր = | ազդվել է = | ազդել է = | գրքեր = | կարողություն = | մասնագիտություն = մոդել, դերասանուհի, երգչուհի, գրող | աշխատանք = | գործունեություն = [[1987]]–ներկա | աշխատավայր = | ամուսին = | ծնողներ = | պարգևներ և մրցանակներ = | երեխաներ = | կայք = | ստորագրություն = | Վիքիպահեստ = }} '''Նաոմի Քեմփբել''' ({{ԱԾ}})<ref>{{Cite web |title=Naomi Campbell Biography |url=http://www.biography.com/people/naomi-campbell-16243293 |accessdate=2014 թ․ ապրիլի 3 |publisher=biography.com}}</ref>, ամերիկացի մոդել, դերասան, երգչուհի և գրող։ Նա 1980 և 1990–ականների ամենաճանաչելի դեմքերից<ref name="Voguepedia-Christy">{{Cite web |title=Voguepedia – Christy Turlington |url=http://www.vogue.com/voguepedia/Christy_Turlington |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140122114643/http://www.vogue.com/voguepedia/Christy_Turlington |archivedate=2014 թ․ հունվարի 22 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 7 |work=Vogue}}</ref> և ամբողջ աշխարհում առաջին սուպերմոդելներից մեկն է<ref name="Stein-Time">{{Cite journal |last=Stein |first=Joel |date=1998 թ․ նոյեմբերի 9 |title=The Fall of the Supermodel |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,989517,00.html |url-status=deviated |journal=[[Time (magazine)|Time]] |publisher=Time, Inc. |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114155926/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,989517,00.html |archive-date=2007 թ․ նոյեմբերի 14 |ISSN=0040-781X |accessdate=2011 թ․ մայիսի 7 |archivedate=2007 թ․ նոյեմբերի 14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071114155926/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,989517,00.html}}</ref>։ Իր մոդելային կարիերայից բացի նա նաև գրել է նովել, ձայնագրել երաժշտական ալբոմ, մասանկցել որոշ հեռուստաշոուների և նկարահանվել ֆիլմերում։ Ինչպես նաև Քեմփբելը անում է բարեգործական աշխատանքներ։ Նրա անձնական կյանքը եղել է շատ լայն, հատկապես նրա հարաբերությունները հայտնի տղամարդկանց հետ, որոնցից են, օրինակ՝ բռնցքամարտիկ [[Մայք Թայսոն]]ը կամ դերասան [[Ռոբերտ Դե Նիրո]]ն<ref name="Voguepedia-Naomi">{{Cite web |title=Voguepedia – Naomi Campbell |url=http://www.vogue.com/voguepedia/Naomi_Campbell |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809132920/http://www.vogue.com/voguepedia/Naomi_Campbell |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809132920/http://www.vogue.com/voguepedia/Naomi_Campbell |archive-date=2014 թ․ օգոստոսի 9 |archivedate=2014 թ․ օգոստոսի 9 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 7 |work=Vogue}}</ref><ref name="Schmidt-NYTimes">{{Cite news |last=Schmidt |first=Michael S. |date=2010 թ․ մարտի 2 |title=For Supermodel With a Temper, No Charges |url=http://www.nytimes.com/2010/03/03/nyregion/03naomi.html |accessdate=2011 թ․ մայիսի 7 |newspaper=[[Նյու Յորք Թայմս]] |publisher=The New York Times Company |ISSN=0362-4331}}</ref>։ == Վաղ տարիներ == Քեմփբելը ծնվել է [[Լոնդոն]]ում։ Նրա պարուհի մայրը՝ Վալերի Մորիսը<ref name="Frankel-Independent">{{Cite news |last=Frankel |first=Susannah |date=2002 թ․ փետրվարի 16 |title=Naomi Campbell: A model of privacy? |url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/naomi-campell-a-model-of-privacy-660862.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902071230/http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/naomi-campell-a-model-of-privacy-660862.html |archive-date=2011 թ․ սեպտեմբերի 2 |accessdate=2011 թ․ սեպտեմբերի 16 |newspaper=[[The Independent]] |publisher=Independent Print Limited |ISSN=0951-9467}}</ref>, [[ճամայկացիներ|ճամայկացի]] էր։ Իսկ նրա հայրը լքել էր մորը<ref name="ContactMusic">{{Cite web |date=2005 թ․ փետրվարի 26 |title=Naomi Will Never Know Her Dad |url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/story/naomi-will-never-know-her-dad |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909202059/http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/story/naomi-will-never-know-her-dad |archive-date=2009 թ․ սեպտեմբերի 9 |accessdate=2011 թ․ սեպտեմբերի 16 |publisher=ContactMusic.com}}</ref>, երբ Քեմփբելը դեռ չորս ամսական էր և նրա ծննդյան վկայականի մեջ նշված չէ հոր անունը<ref name="ContactMusic"/>։ Այսպիսով Քեմփբելը ստացավ իր ազգանունը իր մոր երկրորդ ամուսնությունից<ref name="Frankel-Independent"/>։ Նրա խորթ եղբայրը՝ Պիերը, ծնվեց [[1985]] թվականին<ref>{{Cite news |last=Bearn |first=Emily |date=2003 թ․ օգոստոսի 9 |title=The real Naomi |url=http://www.theage.com.au/articles/2003/08/06/1060145719544.html |accessdate=2013 թ․ հուլիսի 26 |newspaper=[[The Age]]}}</ref>։ Քեմփբելը բացի ճամայկացու արմատներից ունի նաև չինական արմատներ<ref name="Frankel-Independent"/>։ Նրա վաղ մանկությունում մոր հետ ապրել է [[Հռոմ]]ում, որտեղ մայրը աշխատում էր որպես ժամանակակից պարուհի<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ Շուտով Քեմփբելը վերադարձավ Լոնդոն, որտեղ նրան խնամակալում էին իր բարեկամները, իսկ մայրը շրջում էր Եվրոպայով Fantastica թատերախմբի կազմի հետ<ref>{{Cite news |last=Langley |first=Richard |date=2010 թ․ մայիսի 23 |title=Naomi Campbell: welcome to her diamond life |url=http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7753743/Naomi-Campbell-welcome-to-her-diamond-life.html |accessdate=2013 թ․ հուլիսի 26 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}</ref>։ Երեք տարեկան հասակում նա հաճախում էր Բարբարա Սփիքեի թատերական դպրոց<ref name="Blunden11">{{Cite news |last=Blunden |first=Mark |date=2011 թ․ մարտի 21 |title=Honour for arts centre where Bob Marley danced with Naomi Campbell, 7 |url=http://www.standard.co.uk/news/honour-for-arts-centre-where-bob-marley-danced-with-naomi-campbell-7-6382917.html |accessdate=2013 թ․ հուլիսի 26 |newspaper=[[London Evening Standard]]}}</ref>։ Իսկ տասը տարեկանում ընդունվեց Italia Conti ակադեմիա՝ թատերական արվեստի բաժին, որտեղ սովորում էր բալետ<ref name="Frankel-Independent"/>։ == Գործունեություն == === [[1978]]–[[1986|86]]․ գործունեության սկիզբ === Քեմփելը առաջին անգամ հրապարակայնորեն ցուցադրվեց, երբ յոթ տարեկան էր՝ նկարահանվելով [[Բոբ Մառլի]]ի «''Is This Love''» երգի տեսահոլովակում<ref name="People-Main">{{Cite web |title=People.com – Naomi Campbell |url=http://www.people.com/people/naomi_campbell/0,,,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080416210140/http://www.people.com/people/naomi_campbell/0,,,00.html |archive-date=2008 թ․ ապրիլի 16 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 8 |work=People}}</ref>։ Տասներկու տարեկանում պարել է [[Culture Club]] խմբի «''I'll Tumble 4 Ya''» տեսահոլովակում<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ [[1986]] թվականին, երբ Քեմփբելը դեռ աշակերտ էր և մի օր [[Covent Garden]] խանութից գնումներ էր կատարում, նրան նկատում և բացահայտում է [[Բեթ Բոլդթ]]ը, ով ''Synchro'' մոդելային գործակալության տնօրենն էր<ref name="People-Bio">{{Cite web |title=People.com – Naomi Campbell Biography |url=http://www.people.com/people/naomi_campbell/biography/0,,,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423121043/http://www.people.com/people/naomi_campbell/biography/0,,,00.html |archive-date=2008 թ․ ապրիլի 23 |accessdate=2011 թ․ հուլիսի 17 |work=People}}</ref>։ Այդ նույն տարվա ապրիլին՝ նրա 16 տարեկանը լրանալուց հետո, նա հայտնվում է բրիտանական [[Elle (ամսագիր)|Elle]] ամսագրի շապիկին և միանգամից դառնում է հայտնի<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ === [[1987]]–[[1997|97]]․ միջազգային հաջողություն === [[Պատկեր:Naomi Campbell Cannes.jpg|մինի|ձախից|Քեմփբելը [http://2008 2008]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} թվականի [[Կանի կինոփառատոն]]ի ժամանակ]] Հաջորդ մի քանի տարում նրա կարիերան զգալիորեն մեծացավ։ Նա քայլեց այնպիսի հայտնի դիզայներների համար, ինչպիսիք են՝ [[Ջիանի Վերսաչե]], [[Ազեդին Ալաիա]], [[Իսահակ Միզրահի]] և նկարահանվեց այնպիսի հայտնի լուսանկարիչներ կողմից, որոնցից են՝ [[Փիթեր Լինդբերգ]]ը, [[Հերբ Ռիթս]]ը և [[Բրյուս Վեբեր]]ը<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ 1980 թվականներին Քեմփբելը [[Քրիստի Տարլինգտոն]]ի և [[Լինդա Եվանգելիստա]]յի հետ միասին ձևավորեցին եռյակ, կոչված «''Trinity'' (երրորդություն)», որը դարձավ իրենց սերնդի ամենահայտնի և ամենապահանջվող մոդելային եռյակը<ref name="Voguepedia-Christy"/><ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ [[1987]] թվականի դեկտեմբերին նա հայտնվեց բրիտանական [[Vogue (ամսագիր)|Vogue]] ամսագրի շապիկին, դառնալով առաջին սևամորթ կինը, ով հայտնվել է այդ ամսագրի շապիկին<ref name="Pool-Guardian">{{Cite news |last=Pool |first=Hannah |date=2007 թ․ օգոստոսի 22 |title=Naomi Campbell fights racism in fashion |url=http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/2007/aug/22/fashion.race |accessdate=2011 թ․ մայիսի 7 |newspaper=[[The Guardian]] |publisher=Guardian News and Media |ISSN=0261-3077}}</ref>։ [[1988]] թվականին նա նույն կոչումով դարձավ նաև ֆրանսիական<ref name="Voguepedia-Naomi"/><ref name="DailyTelegraph-Profile">{{Cite news |last=Collins |first=Nick |date=2010 թ․ օգոստոսի 5 |title=Naomi Campbell: Profile |url=http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7927867/Naomi-Campbell-profile.html |accessdate=2011 թ․ մայիսի 9 |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |ISSN=0307-1235}}</ref> և ամերիկյան<ref name="Voguepedia-Naomi"/> Vogue–ի շապիկների դեմքը։ [[1990]] թվականի հունվարին Քեմփբելը, [[Քրիստի Տարլինգտոն]]ը, [[Լինդա Եվանգելիստա]]ն, [[Սինդի Քրոուֆորդ]]ը և [[Տատիանա Պատիտզ]]ը հայտնվեցին բրիտանական Vogue–ի շապիկին, որը դարձավ իկոնիկ<ref name="Vogue-1990">{{Cite web |title=Vogue Magazine Archive |url=http://www.vogue.co.uk/magazine/archive/issue/default.aspx/Month,January/Year,1990 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20091118204330/http://www.vogue.co.uk/magazine/archive/issue/default.aspx/Month,January/Year,1990 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091118204330/http://www.vogue.co.uk/magazine/archive/issue/default.aspx/Month,January/Year,1990 |archive-date=2009 թ․ նոյեմբերի 18 |archivedate=2009 թ․ նոյեմբերի 18 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 9 |work=Vogue}}</ref>։ Նույն խումբը խաղացել է [[Ջորջ Մայքլ]]ի «''Freedom! '90''» տեսահոլովակում<ref name="Voguepedia-Christy"/>։ Այդ նույն խմբի մոդելներ և արդեն [[Կլաուդիա Շիֆեր]]ը նորաձևության աշխարհի կողմից կոչվեցին «սուպերմոդելներ»<ref name="Stein-Time"/>։ Հետագայում նրանց միացավ նաև [[Քեյթ Մոս]]ը և նրանք հայտնի դարձան որպես «Մեծ վեցյակ»<ref name="Stein-Time"/>։ [[1991]] թվականին նա, Տուրլինգտոնը, Եվանգելիստան և Քրոուֆորդը քայլեցին անցուղով [[Վերսաչե]]ի համար, որի ընթացքում հնչում էր «''Freedom! '90''» երգը<ref name="Voguepedia-Christy"/>։ Այդ տարվա տարեվերջում նա հայտնվեց [[Մայքլ Ջեքսոն]]ի «''In the Closet''» տեսահոլովակում<ref name="People-Main"/>։ 1991 սեպտեմբերին նա դարձավ առաջին սևամորթ կինը, ով հայտնվել է [[Time (ամսագիր)|Time]] ամսագրի շապիկին։ [[1992]] թվականի ապրիլին նա և ևս մի քանի սուպերմոդելներ զարդարեցին ամերիկյան Vogue–ի 100–րդ հոբելյարական համարը, որը լուսանկարել էր [[Պատրիկ Դեմարշելիե]]ն<ref name="Vogue-1992">{{Cite web |title=Vogue: April 1992 Cover |url=http://www.readysetfashion.com/2009/04/vogue-april-1992-cover.html |accessdate=2011 թ․ մայիսի 9 |publisher=ReadySetFashion.com}}</ref>։ Այդ նույն տարում նա հայտնվեց [[Մադոննա]]յի «[[Sex (գիրք)|Sex»]] կոչված գրքում<ref name="Milmo-Guardian">{{Cite news |last=Milmo |first=Dan |date=2002 թ․ փետրվարի 12 |title=Campbell defends nude Madonna book pictures |url=http://www.guardian.co.uk/media/2002/feb/12/pressandpublishing.privacy3 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 9 |newspaper=[[The Guardian]] |publisher=Guardian News and Media |ISSN=0261-3077}}</ref>։ [[Պատկեր:Vivienne Westwood Naomi Campbell shoes.jpg|մինի|Քեմփբելի [[Վիվիեն Վեսթվուդ]]ի ցուցադրության հայտնի կոշիկները]] [[1993]] թվականին նա երկու անգամ հայտնվեց ամերիկյան Vogue–ի շապիկին՝ ապրիլ ամսին [[Քրիստի Տուրլինգստոն|Տուրլինգստոնի]], [[Կլաուդիա Շիֆեր|Շիֆերի]], [[Ստեֆանի Սեյմուր|Սեյմուրի]], [[Հելենա Քրիստենսեն|Քրիստենսենի]] հետ միասին, իսկ հունիսին՝ միայնակ։ [[Վիվիեն Վեսթվուդ]]ի ցուցադրության ժամանակ Քեմփբելը ընկել էր բարձրակրունկ կոշիկների պատճառով, որը դարձավ այնքան հայտնի, որ անգամ այդ կոշիկները ցուցադրված են [[Վիկտորիայի և Ալբերտի թանգարան]]ում<ref name="People-Bio"/>։ Չնայած նրա մեծ հաջողությունների, [[Elite Model Management]]–ը, որը Քեմփբելի գործակալությունն էր սկսած [[1987]] թվականից՝ հեռացնում է նրան իրենց գործակալությունից։ Գործակալության տնօրեն նշում է, որ «ոչ մի գումար կամ հեղինակության չի կարող ավելի արդարացնել չարաշահումը» և ներկայացնում Քեմփբելին որպես սպեկուլյատիվ, խառնակիչ, կոպիտ և ոչ հարկավոր անձ<ref name="People-Green">{{Cite journal |last=Green |first=Michelle |date=1993 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=The Big Blowup |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20106429,00.html |url-status=dead |journal=[[People (magazine)|People]] |publisher=Time, Inc |issn=0093-7673 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413082507/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20106429,00.html |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 13 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 9}}</ref><ref name="People-Green"/>։ 1990–ականներին նա որոշեց զբաղվել այլ ժամանցային գործունեություններով<ref name="People-Green"/>։ Նրա «''Կարապ''» նովելը, որը շանտաժի հետ գործ ունեցող մոդելի մասին է, լույս տեսավ [[1994]] թվականին, սակայն չարժանացավ հաջողությունների<ref name="Kuczynski-NYTimes">{{Cite news |last=Kuczynski |first=Alex |date=2007 թ․ ապրիլի 8 |title=In Her Fashion |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D04E1DF1130F93BA35757C0A9619C8B63 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 10 |newspaper=[[Նյու Յորք Թայմս]] |publisher=The New York Times Company |ISSN=0362-4331}}</ref>։ Գիրքը տպագրվել և գրվել էր [[Կարոլին Ափշեր]]ի կողմից, որովհետև Քեմփբելը ժամանակ չուներ նստելու և գիրք գրելու<ref name="IE">{{Cite news |date=2007 թ․ հունվարի 19 |title=Long legs, short fuse |url=http://www.independent.ie/unsorted/features/long-legs-short-fuse-26281100.html |accessdate=2013 թ․ սեպտեմբերի 19 |newspaper=Irish Independent}}</ref>։ Նույն թվականին նա թողարկեց իր երաժշտական ալբոմը՝ «[[Baby Woman]]»–ը, որը կեղծանուն էր, որով Քեմփբելին դիմում էր դիզայներ [[Ռիֆեթ Օզբեկ]]ը<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ Սակայն ալբոմն հաջողության հասավ միայն [[Ճապոնիա]]յում, իսկ բրիտանական չարթերում այն զբաղեցրեց հորիզոնական թոփ 75–ի մեջ<ref name="IE"/><ref name="Barnes">{{Cite news |last=Barnes |first=Anthony |date=2006 թ․ մարտի 26 |title=The worst album in the world...ever! |url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/the-worst-album-in-the-world-ever-471490.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924222730/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/the-worst-album-in-the-world-ever-471490.html |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 24 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 10 |newspaper=[[The Independent]] |publisher=Independent Print Limited |ISSN=0951-9467}}</ref>, և միայն ալբոմի «'''Love and Tears'''» սինգլը տեղ գտավ 40–րդ հորիզոնականում<ref>{{Cite news |date=2005 թ․ հունվարի 13 |title=Inside tracks: Joy Division, Elvis and the Naomi Awards |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/music/3634864/Inside-tracks-Joy-Division-Elvis-and-the-Naomi-Awards.html |accessdate=2011 թ․ մայիսի 10 |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |ISSN=0307-1235}}</ref>։ Ալբոմն անգամ դարձավ քննադատների ծաղրի առարկա, երբ այն հաղթեց [[Naomi Awards]] մրցանակ՝ «սարսափելի փոփ երաժշտության» համար<ref name="IE"/><ref name="Barnes"/>։ [[1995]] թվականին նա և ևս մի քանի մոդելներ ստեղծեցին սրճարան, կոչված «''Fashion Cafe''», որը [[1998]] թվականին սնանկացման եզրին էր<ref name="Stein-Time"/>։ Այս ժանանակահատվածում նա նաև ունեցավ դերեր «Miami Rhapsody» և «[[Համար 6 աղջիկը]]» ֆիլմերում և «New York Undercover» սերիալի երկրորդ սեզոնում։ == [[1998]]–ներկա == [[Պատկեր:Diane von Fürstenberg Spring-Summer 2014 07.jpg|մինի|Քեմփբելը գարուն/ամառ 2014 [[Նյու Յորք]]ի նորաձևության շաբաթվա ցուցադրության ժամանակ]] [[1998]] թվականին [[Time (ամսագիր)|Time]] ամսագիրը հայտարարեց սուպերմոդելների ժամանակաշրջանի վերջը<ref name="Stein-Time"/>։ Սակայն Քեմփբելը շարունակեց հայտնվել ցուցադրություններում և ամսագրերում։ [[1999]] թվականին ստորագրեց ''Cosmopolitan Cosmetics'' ընկերության [[Wella]] ճյուղի հետ, որի միջոցով հետագայում ստեղծեց մի քանի օծանելիքներ<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ Այդ թվականի նոյեմբերին ևս տասներկու մոդելների հետ զարդարեց ամերիկայան Vogue–ի հազարերորդ հոբելյարական համարը։ Հաջորդ ամիս նա սպիտակ լողազգեստով և մորթիով հայտնվեց [[Փլեյբոյ]] ամսագրի շապիկին<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ [[2001]] թվականի հոկտեմբերին Քեմփբելն ու [[Շոն Քոմս]]ը հայտնվեցի բրիտանական Vogue–ի շապիկին, որը կոչվեց․ «Նաոմի և Շոն․ Հզորագույն դուո»<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ [[2011]] թվականին Քեմփբելը [[Լիա Կենեդե]]ի և [[Իման]]ի հետ միասին հայտնվեց քառասուներորդ հոբելյարական [[Essence (ամսագիր)|Essence]] ամսագրի շապիկին<ref name="Voguepedia-Naomi"/> : Նկարահանվել է [[Duran Duran]] խմբի «Girl Panic!» երգի տեսահոլովակում [[Սինդի Քրոուֆորդ]]ի, [[Հելենա Քրիստենսեն]]ի, [[Եվա Հերցիգովա]]յի և [[Յասմին Լե Բոն]]ի հետ միասին։ Այդ նույն կազմով հայտնվեցին բրիտանական [[Harper's Bazaar (ամսագիր)|Harper's Bazaar]] ամսագրի նոյեմբերյան համարում, որը անվանակոչվեց «Սուպերներն ընդդեմ Duran Duran–ի»<ref>{{Cite journal |last=Pieri |first=Kerry |date=2011 թ․ նոյեմբերի 4 |title=Supers Play Duran Duran in New Music Video and Bazaar UK Editorial |url=http://www.harpersbazaar.com/bazaar-blog/supermodels-duran-duran-11411 |journal=[[Harper's Bazaar]] |accessdate=2013 թ․ հուլիսի 26}}</ref>։ [[Ամառային Օլիմպիական խաղեր 2012]]–ի ժամանակ Քեմփբելն ու [[Քեյթ Մոս]]ը ներկայացրին բրիտանական նորաձևությունը։ Քեմփբելը կրում էր դիզայներ [[Ալեքսանդր Մակքուին]]ի հագուստը<ref>{{Cite web |last=Sparks |first=Alannah |date=2012 թ․ օգոստոսի 12 |title=Supermodels Gild the Closing Ceremony |url=http://www.elleuk.com/star-style/news/supermodels-gild-the-closing-ceremony#image=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024125628/http://www.elleuk.com/star-style/news/supermodels-gild-the-closing-ceremony#image=1 |archive-date=2013 թ․ հոկտեմբերի 24 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 13 |publisher=ElleUK.com}}</ref>։ [[2013]] թվականին նա հանդես եկավ ժյուրիի անդամ ամերիկյան «''The Face''» հեռուստաշոուում [[Կարոլինա Կուրկովա]]յի և [[Կոկո Ռոչա]]յի հետ միասին։ Նա նաև մասնակցել է հեռուստաշոուի բրիտանական և ավստրալիական տարբերակներում<ref>{{Cite journal |last=Richford |first=Rhonda |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 11 |title='The Face' Host Naomi Campbell Talks Mentoring and the Reality of the Modern Modeling Business |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/face-host-naomi-campbell-talks-647779 |journal=The Hollywood Reporter |accessdate=2015 թ․ հունիսի 24}}</ref>։ [[2014]] թվականին հայտնվեց մայիսյան համարի ավստրալիական, սեպտեմբերյան համարի ճապոնական և նոյեմբերյան համարի թուրքական [[Vogue (ամսագիր)|Vogue]] ամսագրերի շապիկներին<ref>{{Cite web |last=Kilby |first=Penelope |date=2014 թ․ ապրիլի 24 |title=Naomi Campbell gets her own special cover of Vogue Australia at 43 and shows her contestants on The Face how it's done |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2610806/Naomi-Campbell-gets-special-cover-Vogue-Australia-43-shows-contestants-The-Face-done.html |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |publisher=Daily Mail Australia}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vogue Turkey November 2014 |url=http://www.popsugar.com/fashion/photo-gallery/35839499/image/36011567/Vogue-Turkey-November-2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806025102/https://www.popsugar.com/fashion/photo-gallery/35839499/image/36011567/Vogue-Turkey-November-2014 |archive-date=2018 թ․ օգոստոսի 6 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |publisher=Pop Sugar}}</ref>։ Նաև հայտնվեց [[Harper's Bazaar (ամսագիր)|Harper's Bazaar]] ամսագրի վիետնամական, սինգապուրյան և հոբելյարական 35–րդ լատինական ամերիկյան համարի շապիկներին<ref>{{Cite web |last=Brown |first=N |title=September Issue Rewind: Naomi Campbell’s Stunning Harper’s Bazaar Spread [Photos] |url=http://www.vibe.com/2014/09/september-issue-rewind-naomi-campbells-stunning-harpers-bazaar-spread-photos/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406101332/https://www.vibe.com/2014/09/september-issue-rewind-naomi-campbells-stunning-harpers-bazaar-spread-photos |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200406101332/https://www.vibe.com/2014/09/september-issue-rewind-naomi-campbells-stunning-harpers-bazaar-spread-photos |archive-date=2020 թ․ ապրիլի 6 |archivedate=2020 թ․ ապրիլի 6 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |publisher=[[Vibe (magazine)]]}}</ref>։ [[2015]] թվականին կատարեց [[Զակ Պոզեն]]ի աշուն/ձմեռ հավաքածուի փակման արարողությունը [[Նյու Յորք նորաձևության շաբաթ|Նյու Յորքի նորաձևության շաբաթվա]] ժամանակ<ref>{{Cite web |last=Hendrix |first=Kelsey |title=Naomi Campbell shows she's still got it in L'Officiel Ukraine, and more news |url=http://www.si.com/swim-daily/2015/01/16/naomi-campbell-poses-lofficiel-ukraine-and-more-news |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924164332/http://www.si.com/swim-daily/2015/01/16/naomi-campbell-poses-lofficiel-ukraine-and-more-news |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 24 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |publisher=Sports Illustrated}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fleming |first=Olivia |title=Naomi Campbell wows as she makes grand entrance in dramatic Zac Posen gown for designer's New York Fashion Week show |url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2956451/Naomi-Campbell-wows-makes-grand-entrance-dramatic-Zac-Posen-gown-designer-s-New-York-Fashion-Week-show.html |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |publisher=Daily Mail}}</ref> և մասնակցեց [[Բարբերի]]ի գարուն/ամառ հավաքածուի ցուցադրությանը<ref>{{Cite web |last=Bianca |first=London |title=She's still got it! Naomi Campbell, 44, shows off her incredible body as the face of Agent Provocateur's SS15 campaign |url=http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2876056/Naomi-Campbell-44-face-Agent-Provocateur-s-SS15-campaign.html |accessdate=2015 թ․ հունիսի 20 |publisher=Daily Mail}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sowray |first=Bibby |date=2013 թ․ մարտի 19 |title=Naomi Campbell and Jourdan Dunn unite for Burberry |url=http://fashion.telegraph.co.uk/article/TMG11293605/Naomi-Campbell-and-Jourdan-Dunn-unite-for-Burberry.html |accessdate=2015 թ․ մայիսի 18 |publisher=telegraph.co.uk}}</ref>։ == Անձնական կյանք == === Հարաբերություններ === Քեմփբելը, ով երբեք չի տեսել իր հորը, համարում էր [[Քուինսի Ջոնս]]ին և [[Քրիս Բլեքվել]]ին իր հոր ֆիգուրաներ<ref name="Iley-Guardian">{{Cite news |last=Iley |first=Chrissy |date=2006 թ․ հունվարի 8 |title=Supermodel seeks Mr. Right |url=http://observer.guardian.co.uk/magazine/story/0,,1678568,00.html |accessdate=2011 թ․ մայիսի 12 |newspaper=[[The Guardian]] |publisher=Guardian News and Media |ISSN=0261-3077}}</ref>։ [[ՀԱՀ]]–ի նախկին նախագահ [[Նելսոն Մանդելա]]ն Քեմփբելին համարում էր իր թոռնիկներից մեկը<ref name="Voguepedia-Naomi"/><ref name="People-Bio"/>։ Քեմփբելը երբեք չի ամուսնացել<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ մարտի 2 |title=Naomi Campbell: "I'm afraid of marriage" |url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/campbell-im-afraid-of-marriage_1023864 |accessdate=2011 թ․ մայիսի 12 |publisher=ContactMusic.com}}</ref>։ Քեմփբելը ժամադրվել է բռնցքամարտիկ [[Մայք Թայսոն]]ի հետ ուշ 1980–ականներին։ Եղել է ընդհատվող և շարունակվող կապերի մեջ դերասան [[Ռոբերտ Դե Նիրո]]յի հետ<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ [[1993]] թվականին նա նշանվեց [[U2]] խմբի անդամ [[Ադամ Քլեյթոն]]ի հետ։ Նրանք հանդիպել էին միմյանց նույն տարվա փետրվարին։ Սակայն մեկ տարի անց նրանք բաժանվեցին<ref name="People-Bio"/>։ Շուտով 1990–ականների սկզբին Քեմփբելը սկսեց հանդիպել պարող [[Հոակին Կորտես]]ի հետ<ref name="Voguepedia-Naomi"/>։ [[1998]] թվականին նա կրկին նշանվեց, այս անգամ [[Ֆորմուլա 1]]–ի անդամ [[Ֆլավիո Բրիատորե]]ի հետ<ref name="Voguepedia-Naomi"/><ref name="People-Bio"/>։ Զույգը բաժանվեց [[2003]] թվականին<ref name="Iley-Guardian"/>։ Սակայն նրանք մնում են լավ ընկերներ և Քեմփբելը նշում է, որ Բրիատորեն իր «ուսուցիչն» է։ 2000–ականների կեսերին նա հանդիպում էր բիզնեսմեն [[Բադր Ջաֆար]]ի հետ<ref name="People-Bio"/>։ [[2008]] թվականին նա սկսեց հարաբերություններ ռուս բիզնեսմեն [[Վլադիսլավ Դորոնին]]ի հետ<ref name="People-Bio"/>, սակայն նրանք բաժանվեցին [[2013]] թվականին՝ հինգ տարվա ընկերությունից հետո<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ մայիսի 1 |title=Naomi, Vlad taking a break |url=http://pagesix.com/2013/05/01/naomi-vlad-taking-a-break/ |accessdate=2013 թ․ նոյեմբերի 10 |publisher=New York Post}}</ref>։ === Թմրամոլություն և ապաքինում === [[1999]] թվականին Քեմփբելը բուժվեց թմրամոլությունից՝ հինգ տարի կոկաինի օգտագործման կախվածությունից<ref name="People-Bio"/>։ Առաջին անգամ օգտագործել է թմրանյութ [[1994]] թվականին։ [[2005]] թվականի հարցազրույցում Քեմփբելը նշել է․ «Ես զվարճանում էի։ Ես ապրում էի կյանքը ճանապարհորդելով և նոր մարդկանց շրջապատում, և կարծես քո դեմքին մի կրակ է առաջանում․․․ Դա շատ վատ թմրանյութ էր»։ == Գրքեր == * ''Կարապ'' ([[1994]]) * ''Թոփ Մոդել'' ([[1994]]) * ''Նաոմի'' ([[1996]]) == Ալբոմներ == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" ! scope="col" rowspan="2" style="width:14em;" | Անվանում ! scope="col" rowspan="2" style="width:16em;" | Մանրամասներ ! scope="col" colspan="1" | Չարթ ! scope="col" rowspan="2" style="width:2em;" | [[Ծանոթագրություն|Ծան]]․ |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" | [[Մեծ Բրիտանիա]]<br /> |- ! scope="row"| ''[[Baby Woman]]'' | * Թողարկում։ [[1994]] ([[Մեծ Բրիտանիա]] միայն) * Լեյբլ։ [[Epic Records]] * Ֆորմատ։ [[CD]] | 75 |<ref>{{Cite web |title=Babywoman - Naomi Campbell |url=https://itunes.apple.com/us/album/babywoman/id288103640 |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |} == Օծանելիքներ == [[1999]] թվականից սկսած Քեմփբելը ստեղծում է օծանելիքներ՝ [[Procter & Gamble (ընկերություն)|Procter & Gamble]] ընկերության հետ համատեղ<ref>{{Cite web |title=Brands & Innovation: All Brands |url=http://www.pg.com/en_US/brands/all_brands.shtml |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref>։ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" border="1" !scope="row"| Տարի !scope="row" style="width:14em;"| Անուն !scope="row" style="width:12em;"| Պարֆյումեր !scope="row"| [[Ծանոթագրություն|Ծան]]․ |- | [[1999]] | Naomi Campbell | Ուրզուլա Վանդել |<ref>{{Cite web |title=Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Naomi-Campbell-905.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2000]] | Naomagic | Դորոթի Պիոտ |<ref>{{Cite web |title=Naomagic Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Naomagic-791.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2001]] | Exult | Ուրզուլա Վանդել |<ref>{{Cite web |title=Exult Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Exult-904.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2003]] | Mystery | Օլիվեր Կրեսպ |<ref>{{Cite web |title=Mystery Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Mystery-881.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2004]] | Sunset | Օլիվեր Պեսչեուքս |<ref>{{Cite web |title=Sunset Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Sunset-875.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2005]] | Paradise Passion | Ֆրանսուազ Կարոն |<ref>{{Cite web |title=Paradise Passion Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Paradise-Passion-906.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- |rowspan="2"| [[2006]] | Winter Kiss | |<ref>{{Cite web |title=Winter Kiss Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Winter-Kiss-907.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | Cat Deluxe | Մայքլ Ալմաիրակ |<ref>{{Cite web |title=Cat Deluxe by Naomi Campbell |url=http://www.perfumeemporium.com/perfume/16858/Cat-Deluxe-Naomi-Campbell |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16 |archive-date=2021-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210304190022/http://www.perfumeemporium.com/perfume/16858/Cat-Deluxe-Naomi-Campbell |url-status=dead }}</ref> |- |rowspan="2"| [[2007]] | Eternal Beauty | |<ref>{{Cite web |title=Eternal Beauty Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Eternal-Beauty-1740.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | Cat Deluxe at Night | |<ref>{{Cite web |title=Cat Deluxe At Night Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Cat-Deluxe-At-Night-1027.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2008]] | Seductive Elixir | |<ref>{{Cite web |title=Seductive Elixir Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Seductive-Elixir-3180.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2009]] | Cat Deluxe With Kisses | |<ref>{{Cite web |title=Cat Deluxe With Kisses Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Cat-Deluxe-With-Kisses-5843.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2010]] | Naomi | |<ref>{{Cite web |title=Naomi Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Naomi-9940.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |- | [[2011]] | Naomi Campbell Wild Pearl | |<ref>{{Cite web |title=Naomi Campbell Wild Pearl |url=http://www.perfumeemporium.com/perfume/74791/Wild-Pearl-Naomi-Campbell |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225053515/http://www.perfumeemporium.com/perfume/74791/Wild-Pearl-Naomi-Campbell |url-status=dead }}</ref> |- | [[2012]] | Naomi Campbell at Night | |<ref>{{Cite web |title=Naomi Campbell At Night |url=http://www.perfumeemporium.com/perfume/65796/Naomi-Campbell-At-Night-Naomi-Campbell |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16 |archive-date=2023-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403222730/http://www.perfumeemporium.com/perfume/65796/Naomi-Campbell-At-Night-Naomi-Campbell |url-status=dead }}</ref> |- | [[2013]] | Queen of Gold | |<ref>{{Cite web |title=Queen of Gold Naomi Campbell for women |url=http://www.fragrantica.com/perfume/Naomi-Campbell/Queen-of-Gold-18179.html |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 16}}</ref> |} == Ֆիլմագրություն == === Ֆիլմեր === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" border="1" !scope="row"| Տարի !scope="row"| Անվանում !scope="row"| Դեր !scope="row"| Նշումներ |- | [[1991]] | ''[[Cool as Ice]]'' | Երգչուհի առաջին ակումբում | |- | [[1993]] | ''The Night We Never Met'' | ֆրանսիական պանիր առաքող | |- |rowspan="3"| [[1995]] | ''[[Miami Rhapsody]]'' | Կաիա | |- | ''[[To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar]]'' | Աղջիկ «China Bowl» ռեստորանում | |- | ''Anyone for Pennis?'' | Ինքնակատարում | Հեռուստակինո |- |rowspan="2"| [[1996]] | ''[[Girl 6]]'' | Համար 75 աղջիկը | |- | ''[[Invasion of Privacy (film)|Invasion of Privacy]]'' | Սինդի Կարմայքլ | |- | [[1997]] | ''[[An Alan Smithee Film: Burn Hollywood Burn]]'' | Սպասավոր | |- |rowspan="2"| [[1999]] | ''[[Trippin']]'' | Նաոմի Շաֆեր | |- | ''Prisoner of Love'' | Տրեյսի | |- |rowspan="2"| [[2002]] | ''[[Ali G Indahouse]]'' |rowspan="2"| Ինքնակատարում | |- | ''Monstrous Bosses and How to Be One'' | |- | [[2004]] | ''[[Fat Slags]]'' | Խանութի աշխատող | |- | [[2006]] | ''The Call'' | Սև հրեշտակ | Կարճամետրաժ |- | [[2009]] | ''Karma, Confessions and Holi'' | Ջենիֆեր | |} === Հեռուստատեսություն === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" border="1" !scope="row"| Տարի !scope="row" style="width:14em;"| Անվանում !scope="row"| Դեր !scope="row"| Նշումներ |- | [[1978]] | ''The Chiffy Kids'' | Սպիտակաձյունիկ |rowspan="2"| 2 սերիա |- | [[1979]] | ''Kids'' | Էյփրիլ |- | [[1986]] | ''[[Good Morning Britain (1983 TV programme)|Good Morning Britain]]'' | Ինքնակատարում | |- | [[1988]] | ''[[The Cosby Show]]'' | Ջուլիա | 2 սերիա |- | [[1990]] | ''[[The Fresh Prince of Bel-Air]]'' | Էլեն | |- | [[1993]] | ''[[Eurotrash (TV series)|Eurotrash]]'' |rowspan="5"| Ինքնակատարում | |- |rowspan="3"| [[1994]] | ''Hi Octane'' | |- | ''[[The Clothes Show]]'' | |- | ''[[Harry Enfield's Television Programme|Harry Enfield and Chums]]'' | |- |rowspan="2"| [[1995]] | ''[[Absolutely Fabulous]]'' | |- | ''[[New York Undercover]]'' | Սիմոնե | 6 սերիա |- | [[1997]],<br>[[2013]]<br /> | ''[[The Tonight Show with Jay Leno]]'' |rowspan="8"| Ինքնակատարում | |- |rowspan="2"| [[1998]] | ''[[For Your Love (TV series)|For Your Love]]'' | |- | ''[[The Magic Hour (talk show)|The Magic Hour]]'' | |- | [[2000]] | ''[[So Graham Norton]]'' | |- | [[2000]],<br>[[2001]]<br /> | ''[[The Richard Blackwood Show]]'' | 2 սերիա |- | [[2001]] | ''[[Intimate Portrait (TV series)|Intimate Portrait]]'' | |- | [[2002]] | ''[[V Graham Norton]]'' | |- | [[2002]],<br>[[2003]],<br>[[2005]]<br /> | ''[[Victoria's Secret նորաձևության շոու]]'' | մոդել |- |rowspan="2"| [[2003]] | ''[[Fastlane (TV series)]]'' | Լենա Սեվիջ | |- | ''[[Revealed with Jules Asner]]'' |rowspan="18"| Ինքնակատարում | |- | [[2004]] | ''[[Parkinson]]'' | |- | [[2005]] | ''[[The Cut]]'' | |- | [[2005]],<br>[[2006]]<br /> | ''[[Թայրա Բենքս Շոու]]'' | |- | [[2006]] | ''[[Celebrity Cooking Showdown]]'' | |- | [[2007]] | ''[[Taff]]'' | |- | [[2008]] | ''[[Ugly Betty]]'' | |- |rowspan="3"| [[2010]] | ''[[The Oprah Winfrey Show]]'' | |- | ''[[The Rachel Zoe Project]]'' | |- | ''[[Breakfast]]'' | մոդել |- |rowspan="2"| [[2013]] | ''[[Watch What Happens: Live]]'' | |- | ''[[The Jonathan Ross Show]]'' | |- | [[2013]]–ներկա | ''[[The Face]]'' |rowspan="3"| |- | [[2013]] | ''[[Բրիտանական The Face]]'' |- | [[2014]]–ներկա | ''[[Ավստրալիական The Face]]'' |- |rowspan="3"| [[2014]] | ''[[The View]]'' | |- | ''[[The Wendy Williams Show]]'' | |- | ''[[The Graham Norton Show]]'' | |- | rowspan=2 | [[2015]] || ''[[Empire]]<ref>http://www.imdb.com/name/nm0001984</ref>'' || Կամիլա Մարկս|| |- | ''[[Ամերիկյան սարսափ պատմություն]]'' | Կլաուդիա Բենկսոն | |} === Տեսահոլովակներ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" border="1" !scope="row"| Տարի !scope="row"| Անվանում !scope="row"| Երգիչ |- | [[1978]] | "[[Is This Love]]" | [[Բոբ Մառլի]] |- | [[1983]] | "[[I'll Tumble 4 Ya]]" | [[Culture Club]] |- | [[1990]] | "[[Freedom! '90]]" | [[Ջորջ Մայքլ]] |- |rowspan="2"| [[1992]] | "[[In the Closet]]" | [[Մայքլ Ջեքսոն]] |- | "[[Erotica (song)|Erotica]]" | [[Մադոննա]]'' |- | [[1993]] | "[[Numb]]" | [[U2]] |- | [[2003]] | "[[Change Clothes]]" | [[Ջեյ Զի]] <small>([[Ֆարել Վիլյամս]]ի հետ միասին)</small> |- | [[2011]] | "[[Girl Panic!]]" | [[Duran Duran]] |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * {{official website}} * {{IMDb name|0001984|Naomi Campbell}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Քեմփբել, Նաոմի}} [[Կատեգորիա:1970 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի դերասաններ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի մոդելներ]] [[Կատեգորիա:Մայիսի 22 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Մոդելներ այբբենական կարգով]] 96vyaijtueh127kwfob1m65fiu56ndh 0 620950 10716056 9617234 2026-03-28T09:21:08Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Վասկո դա Գամայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆլումինենսեի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]], [[Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ]] 10716056 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ռոմարիո | պատկեր = [[Պատկեր:Romario 2015.jpg|250px]] | պատկերի չափ = | պատկերի նկարագիր = Ռոմարիոն 2015 թվականին | ամբողջական անուն = Ռոմարիո դե Սոուզա Ֆարիա | ազգությունը= {{դրոշավորում|Բրազիլիա}} | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Բրազիլիա}} | մականուն= ''Թզուկ'' | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = | ծննդյան քաղաք = [[Ռիո դե Ժանեյրո]] | ծննդյան երկիր = {{դրոշավորում|Բրազիլիա}} | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 168 [[Սանտիմետր|սմ]] | քաշ = 72 [[կգ]] | դիրք = | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Բրազիլիա}} Ամերիկա ՌԺ | պաշտոն= ''սպորտային տնօրեն'' | համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա|1979-1980|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Օլարիյա||1981-1985|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Վասկո դա Գամմա|}} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1985-1988|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Վասկո դա Գամմա|47 (17) |1988-1993|{{դրոշ|Նիդերլանդներ}} [[ՊՍՎ Էյնդհովեն|ՊՍՎ]]|109 (98) |1993-1994|{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|Բարսելոնա]]|46 (34) |1995-1999|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Ֆլամենգո|62 (37) |1996-1997|{{Վարձավճար}}{{դրոշ|Իսպանիա}} [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]]|11 (5) |2000-2001|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Վասկո դա Գամմա|46 (41) |2002-2004|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Ֆլումինենսե|60 (34) |2003|{{Վարձավճար}}{{դրոշ|Կատար}} [[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ Սադդ]]|3 (0) |2005-2006|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Վասկո դա Գամմա|32 (24) |2006|{{դրոշ|ԱՄՆ}} Մայամի|25 (19) |2006|{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ադելաիդա Յունայթեդ]]|4 (1) |2007|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Վասկո դա Գամմա|6 (3) |2009|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Ամերիկա ՌԺ|1 (0) |'''1985-2009'''|'''Ընդհանուր'''|'''452 (313)'''}} | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1985|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա (մինչև 20)]]|11 (11) |1987-2005|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]]|70 (55) |1988|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա (օլիմպ.)]]|8 (8) |2005|{{դրոշ|Բրազիլիա}} [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա (լողափ.)]]|? (?)}} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա|2007-2008|{{դրոշ|Բրազիլիա}} Վասկո դա Գամմա|}} |մեդալ = {{MedalSport|[[Ֆուտբոլ]]}} {{մրցաշար|[[Ամառային օլիմպիական խաղեր|Օլիմպիական խաղեր]]}} {{մեդալ|Արծաթ|[[Ամառային Օլիմպիական խաղեր 1988|Սեուլ 1988]]|Ֆուտբոլ}} {{մրցաշար|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]}} {{մեդալ|Ոսկի|[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|ԱՄՆ 1994]]}} {{մրցաշար|[[Կոնֆեդերացիաների գավաթ]]ներ}} {{մեդալ|Ոսկի|[[Կոնֆեդերացիաների գավաթ 1997|Սաուդիան Արաբիա 1997]]|}} {{մրցաշար|[[Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ|Ամերիկայի գավաթներ]]}} {{մեդալ|Ոսկի|[[Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 1989|Բրազիլիա 1989]]}} {{մեդալ|Ոսկի|[[Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ 1997|Բոլիվիա 1997]]}} {{մրցաշար|[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ]]ներ}} {{մեդալ|Բրոնզ|[[ԿՈՆԿԱԿԱՖ-ի ոսկե գավաթ 1998|ԱՄՆ 1998]]}} {{MedalSport|[[Լողափնյա ֆուտբոլ]]}} {{մրցաշար|[[Լողափնյա ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի առաջնություն]]}} {{մեդալ|Բրոնզ|[[Լողափնյա ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2005|Ռիո դե Ժաներիյո 2005]]}} | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Ռոմարիո դե Սոուզա Ֆարիա{{Ն|Համաձայն գործնական տառադարձության՝ անվան ճիշտ տարբերակն է համարվում ''Ռոմարիո դե Սոզա Ֆարիան''։}}''' ({{lang-pt|Romário de Souza Faria}}; {{ԱԾ}}), բրազիլացի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]։ [[1994]] թվականին ստացել է աշխարհի չեմպիոնի մեդալը և ճանաչվել է աշխարհի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ [[2010]] թվականին Բրազիլիայի Սոցիալիստական կուսակցության կողմից ընտրվել է Ազգային կոնգրեսի ստորին պալատի անդամ<ref>{{Cite web |date=4 октября 2010 |title=Ռոմարիոն ընտրվել է երկրի կոնգրեսի ստորին պալատ |url=http://www.totalfootball.ru/other/news/17547/ |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65TyOypTE?url=http://totalfootball.ru/ |archivedate=2012 թ․ փետրվարի 16 |accessdate=2011 թ․ դեկտեմբերի 23 |publisher=TotalFootball.Ru}}</ref><ref name="Guardian">[http://www.theguardian.com/sport/blog/2009/jul/31/joy-of-six-great-finishers "The Joy of Six: Great finishers"]. The Guardian. Retrieved 19 November 2013</ref><ref>[http://sports.in.msn.com/football-world-cup-2014/news/romario-neymar-isnt-as-good-as-me-yet "Romario: Neymar isn't as good as me ... yet"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202131518/http://sports.in.msn.com/football-world-cup-2014/news/romario-neymar-isnt-as-good-as-me-yet |date=2014-02-02 }}. MSN. Retrieved 19 November 2013</ref>։ == Կենսագրություն == Ռոմարիոն իր կարիերան սկսել է բրազիլական «Վասկո դա Գամա» ակումբում, և երբ նրան կանոնակարգը խախտելու համար աշխարհի երիտասարդական առաջնության ժամանակ հեռացրել են Բրազիլիայի հավաքականից, նա դեռևս երիտասարդ հասակում ձեռք է բերել խիստ սկանդալային համբավ<ref>{{Cite web |date=2004 թ․ մարտի 4 |title=Pele's list of the greatest |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533891.stm |accessdate=2014 թ․ հունիսի 19 |publisher=BBC Sport}}</ref><ref>[http://en03.touri.com/Berichte/FIFA-Spieler/MalePlayer.pdf "FIFA Player of the Century"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426005029/http://en03.touri.com/Berichte/FIFA-Spieler/MalePlayer.pdf |date=2012-04-26 }}. FIFA. Retrieved 19 November 2013.</ref>։ [[Ամառային Օլիմպիական խաղեր 1988|1988 թվականի]]ն [[Սեուլ]]ում ընթացող [[Ամառային Օլիմպիական խաղեր 1988|Օլիմպիական խաղեր]]ի ժամանակ ցուցադրեց փայլուն խաղ (Ռոմարիոն մեկական գոլ հեղինակեց նախ կիսաեզրափակչում, իսկ հետո եզրափակչում<ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/romario-intlg.html "Romário de Souza Faria - Goals in International Matches"]. rsssf. Retrieved 19 June 2014</ref>՝ ավելացված ժամանակում, սակայն եզրափակչում բրազիլացիները զիջեցին ԽՍՀՄ-ի հավաքականին), ինչից հետո տեղափոխվեց «[[ՊՍՎ Էյնդհովեն|ՊՍՎ]]»։ Այնտեղ նա ունեցավ լուրջ տարաձայնություններ մարզչի և խաղընկերների հետ, սակայն դա ամենևին չխանգարեց նրան, որպեսզի [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Նիդերլանդների առաջնության]] հինգ մրցաշարերում հեղինակի 98 գնդակ։ 1993 թվականի ամռանը Ռոմարիոն 3 միլիոն [[ֆունտ ստերլինգ]]ի դիմաց տեղափոխվեց իսպանական «[[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|Բարսելոնա]]»։ Սկզբում բրազիլացի մարզիչները դժվարանում էին, նրանք փորձում էին Ռոմարիոյի վառ արտահայտված անհատականությունը հարմարեցնել թիմային խաղի հետ<ref>[http://www.rsssf.com/players/prolific.html "Best Goalscorers All-Time (Official Matches)"]. ''RSSSF Archive''. 25 September 2013.</ref>։ Հետագայում Ռոմարիոյի ելույթները եվրոպական ակումբներում մեծ ազդեցություն ունեցան նրա ոճի ներդաշնակության վրա։ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականին ԱՄՆ-ում աշխարհի առաջնության]] ժամանակ Ռոմարիոն հեղինակեց 5 շատ կարևոր գոլեր։ Նա խմբային փուլում դարձավ գոլի հեղինակ [[Կամերունի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կամերուն]]ի, [[Ռուսաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռուսաստան]], և [[Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեդիա]]յի հավաքականների դեմ խաղում, քառորդ եզրափակչում՝ [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդների]] հավաքականի դեմ խաղում, ինչպես նաև նա կիսաեզրափակչում գրավեց Շվեդիայի հավաքականի դարպասը<ref name="Dream">{{Cite news |date=2015 թ․ մարտի 15 |title=Barcelona v Milan revisited: The night in 1994 the Dream died |url=http://www.theguardian.com/sport/blog/2012/mar/28/barcelona-milan-champions-league-1994 |publisher=The Guardian}}</ref>։ Մեկ գոլի հեղինակ էլ նա դարձել է եզրափակչում։ Ետխաղյա 11 մետրանոց հարվածաշարում նա գրավեց [[Իտալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իտալիայի հավաքականի]] դարպասը<ref name="BBC">{{Cite web |date=2013 թ․ մայիսի 15 |title=Romario: From football rebel to politician |url=http://www.bbc.com/news/magazine-22522995 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |publisher=BBC}}</ref>։ 1994 թվականի աշխարհի առաջնությունից հետո Ռոմարիոն, տեղափոխվելով այլ ակումբ, «մնաց երկու մայրցամաքների արանքներում»։ Նա երկար ժամանակով «անհետացավ» հավաքականից, սակայն հասցրեց վերադառնալ հավաքական մինչև [[1997]] թվականի «Տուրնուա դե Ֆրանսը»<ref name="Telegraph">[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/champions-league/8541598/Manchester-United-v-Barcelona-six-of-their-best-showdowns.html "Manchester United v Barcelona: six of their best showdowns"]. The Telegraph. Retrieved 29 January 2014</ref>։ Կայանալիք աշխարհի առաջնությունից առաջ մարզիչները պատրաստվում էին օգտագործել «Ռո-Ռո» ֆուտբոլային զույգին։ Ռոմարիո - [[Ռոնալդո]]։ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1998|Ֆրանսիայում ընթացող աշխարհի առաջնության]]ը մասնակցելուն նրան խանգարեց վնասվածքը, որը նա ստացել էր առաջնության մեկնարկից քիչ առաջ։ Նա գրեթե հասցրել էր ապաքինվել վնասվածքից, սակայն հավաքականի մարզիչ Մարիո Զագալլոն խորհրդակցելով Զիկոյի հետ որոշեց նրան չհայտավորել առաջնությանը<ref>[http://www.independent.co.uk/sport/romario-ready-to-return-to-brazil-1567437.html "Romario ready to return to Brazil"]. The Independent. Retrieved 20 May 2014</ref>։ Պրես-կոնֆերացիայի ժամանակ հայտարարելով այս մասին Ռոմարիոյի աչքերում արցունքներ հայտնվեցին։ Արդյունքում Ռոմարիոյի 11 համարի մարզաշապիկը տրվեց առաջնությունում Ռոմարիոյին փոխարինող Էմերսոնին<ref>[http://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19971122&id=FP1OAAAAIBAJ&sjid=_RQEAAAAIBAJ&pg=3017,705691 "Valencia coach wants Romario to leave"]. New Strait Times. Retrieved 20 May 2014</ref>։ Հնարավոր է որ այս որոշումը Բրազլիայի հավաքականի մարզչական շտաբի ամենամեծ սխալն էր։ Առաջնության ավարտից հետո բոլոր փորձագետները նշում էին, որ ԱԱ-98-ում հավաքականի հիմնական և գլխավոր խնդիրները հարձակման գծում առաջացած խնդիրներին էին, որոնց պատճառով եզրափակչում բրազիլացիները զիջեցին [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]]ցիներին<ref>[http://www.abc.es/20121002/deportes-futbol/abci-broncas-entrenadores-estrellas-liga-201210020458.html "The most talked about fights in Spanish football"]. ABC.es. Retrieved 20 May 2014</ref>։ Դրանից հետո Ռոմարիոն տեղափոխվեց իր հայրենիք՝ Բրազիլիա, որտեղ նա հանդես եկավ երկար ժամանակ<ref name="espnfc.com">[http://www.espnfc.com/news/story?id=351217&cc=5739 "Veteran Romario finishes as Brazil top scorer"]. ESPN. Retrieved 20 May 2014</ref>։ 2005 թվականին՝ 39 տարեկան հասակում Ռոմարիոն կրկին ճանաչվեց Բրազիլիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու։ [[2006]] թվականին Ռոմարիոն համալրեց առաջին դիվիզիոնի Մայամի ամերիկական ակումբի կազմը<ref>{{Cite news |date=2000 թ․ հունվարի 9 |title=Manchester United 1 - 3 Vasco da Gama |url=http://www.theguardian.com/football/2000/jan/08/worldclubchampionship3 |accessdate=2014 թ․ հունիսի 9 |work=The Guardian}}</ref>։ [[2007]] թվականին 41 տարեկան հարձակվողը տեղափոխվեց այն ակումբը, որտեղ սկսել էր իր ֆուտբոլային կարիերան, այսինքն՝ նա տեղափոխվեց «Վասկո դա Գամա»։ Ակումբի կազմում նա դարձավ 5 գոլի հեղինակ և գոլերի թվով շատ մոտեցավ կարիերայում իր 1000-րդ գոլին<ref>{{Cite web |title=Bleacher Report |url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2000/12/20/Vasco_da_Gama_Copa_Mercosur/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050319194156/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2000/12/20/Vasco_da_Gama_Copa_Mercosur/ |archive-date=2005 թ․ մարտի 19 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 18 |work=Bleacher Report}}</ref>։ [[2007]] թվականի [[մայիսի 21]]-ին Ռոմարիոն խփեց իր կարիերայի 1000-րդ գոլը (սակայն այս ձեռքբերումը համարվում է վիճելի, քանի որ 1000 գոլի մեջ ընդգրկված են ոչ միայն նրա պրոֆեսիոնալ կարիերայի գոլերը, այլ նաև 77 գոլեր, որոնք նա հեղինակել էր «Օլարիայի» և «Վասկո դա Գամայի» երիտասարդական ակումբներում)<ref name="espnfc.com"/>։ [[Պատկեր:Romário at the Brazilian Chamber of Deputies 2010-05-04 2.jpg|200px|մինի|ձախից|Ռոմարիոն 2010 թվականին]] [[2008]] թվականի [[ապրիլի 15]]-ի դոպինգային սկանդալից հետո Ռոմարիոն պաշտոնապես հայտարարեց իր սպորտային կարիերայի ավարտի մասին (չնայած նրան, որ նրան ներել էին և դոպինգ համարել էին որպես ճաղատության դեմ պայքարի դեղ)<ref>[https://web.archive.org/web/20070326045154/http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/060131/1/5ysz.html "Romario still going strong at 40"]. ''FIFAworldcup.com''. 1 February 2006.</ref>։ 2009 թվականի կեսերին հայտարարվեց Ռոմարիոյի «Ամերիկա» ակումբի (Ռիո դե Ժանեյրիո) հետ պայմանագիր կնքելու մասին։ Ռոմարիոն համաձայնեց օգնել ակումբին Կարիոկայի Լիգայի էլիտ դիվիզիոնում տեղի վերականգնման մեջ<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/6472327.stm "Controversy on the road to 1,000"]. ''[[BBC News]]''. 21 May 2007.</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/sport/football.html?in_article_id=456552&in_page_id=1779 "Romario writes his own history"]. ''[[Daily Mail]]''. 21 May 2007.</ref>։ [[Դուկի դի Կաշիաս]] բնակավայրի՝ 10000 հանդիսականներ տեղավորող մարզադաշտն անվանել են ի պատիվ Ռոմարիոյի<ref>[http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=128880.html "Romário completes a famous 1,000"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113183029/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=128880.html |date=2013-11-13 }}. ''FIFA.com''. 21 May 2007.</ref>։ Ռիո դե Ժանեյրիո քաղաքի Սան-Ժանուարիո մարզադաշտում տեղադրված է բրազիլացի հարձակվող Ռոմարիոյի արձանը<ref>[http://globoesporte.globo.com/Esportes/Noticias/Futebol/0,,MUL713246-9825,00.html "Romário lança DVD e diz que Ronaldo está cheinho, mas vai esvaziar"] (in Portuguese). ''Globo.com''. 5 August 2008.</ref>։ Այդ մարզադաշտում նա հեղինակել է իր 1000 գոլը։ «Ես ուրախ եմ, որ ինձ հավերժացրին այն ակումբի դաշտում, որտեղ ես սկսել էի ամեն ինչ»,- ասել է Ռոմարիոն։ Ռոմարիոյի արձանը կրկնում է Ռոմարիոյի իսկական հասակը (168 սմ)։ Արձանի կառուցումը տևեց երեք ամիս, և «Վասկո դա Գամա» արձանի կառուցման համար վճարեց շուրջ 10000 դոլար<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2313848/Romario-finally-hits-1000-goal-mark.html "Romario finally hits 1,000-goal mark"]. Telegraph. Retrieved 5 December 2013</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === <ref name="Romário; european career stats">{{Cite web |title=Romário; european career stats |url=http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs..romario.7205.en.html |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 11 |work=Football Database.eu}}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=700 |- ! style="color: white; background-color: #0c1c8c;" colspan=6| '''Ռոմարիոյի ակումբային խաղերի վիճակագրությունը''' |- !rowspan="2" |Մրցաշրջան !rowspan="2" width="100"|Ակումբ !rowspan="2" width="100"|Լիգա !colspan="2" |Լիգա !colspan="2" |Մարզային<br>Լիգա !colspan="2" |Գավաթ !colspan="2" |Մայրցամաք. !colspan="2" |Այլ !colspan="2"|Ընդհանուր |- !width="40"|Խաղ !width="40"|Գոլ !width="40"|Խաղ !width="40"|Գոլ !width="40"|Խաղ !width="40"|Գոլ !width="40"|Խաղ !width="40"|Գոլ !width="40"|Խաղ !width="40"|Գոլ !width="40"|Խաղ !width="40"|Գոլ |- || 1985 | rowspan=4| Վասկո դա Գամմա | rowspan="4"|Սերիա A || 7 || 0 || 21 || 11 || colspan="2"| - || 0 || 0 || colspan="2"| - || 28 || 11 |- || 1986 || 23 || 9 || 25 || 20 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 48 || 29 |- || 1987 || 17 || 8 || 24 || 16 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 41 || 24 |- || 1988 || 0 || 0 || 24 || 16 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 24 || 16 |- || 1988-89 | rowspan=5| [[ՊՍՎ Էյնդհովեն|ՊՍՎ]] | rowspan="5"|[[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Էրեդիվիզի]] || 24 || 19 || colspan="2"| - || 3 || 4 || 4 || 2 || 3 || 1 || 34 || 26 |- || 1989-90 || 20 || 23 || colspan="2"| - || 2 || 2 || 4 || 6 || colspan="2"| - || 26 || 31 |- || 1990-91 || 25 || 24 || colspan="2"| - || 2 || 6 || 2 || 0 || colspan="2"| - || 29 || 30 |- || 1991-92 || 13 || 9 || colspan="2"| - || 1 || 0 || 2 || 0 || 1 || 0 || 17 || 9 |- || 1992-93 || 25 || 21 || colspan="2"| - || 1 || 3 || 9 || 7 || 1 || 0 || 36 || 31 |- || 1993-94 | rowspan=2| [[Բարսելոնա (ֆուտբոլային ակումբ, Բարսելոն)|Բարսելոնա]] | rowspan="2" |[[Լա Լիգա]] || 33 || 30 || colspan="2"| - || 2 || 0 || 10 || 2 || 2 || 0 || 47 || 32 |- || 1994-95 || 13 || 4 || colspan="2"| - || 0 || 0 || 5 || 3 || colspan="2"| - || 18 || 7 |- || 1995 | rowspan=2| Ֆլամենգո | rowspan="2"|Սերիա A || 16 || 8 || 21 || 26 || 5 || 1 || 4 || 2 || colspan="2"| - || 46 || 37 |- || 1996 || 3 || 0 || 19 || 26 || 5 || 1 || 0 || 0 || 6 || 4 || 33 || 31 |- || 1996-97 || [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]] || [[Լա Լիգա]] || 5 || 4 || colspan="2"| - || 0 || 0 || 0 || 0 || colspan="2"| - || 5 || 4 |- || 1997 || Ֆլամենգո || Սերիա A || 4 || 3 || 18 || 18 || 8 || 7 || 0 || 0 || 6 || 7 || 36 || 35 |- || 1997-98 || [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա]] || [[Լա Լիգա]] || 6 || 1 || colspan="2"| - || 1 || 1 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 7 || 2 |- || 1998 | rowspan=2| Ֆլամենգո | rowspan="7"| Սերիա A || 20 || 14 || 11 || 10 || 4 || 6 || 3 || 4 || 2 || 1 || 40 || 35 |- || 1999 || 19 || 12 ||15 || 16 || 7 || 7 || 7 || 8 || 6 || 3 || 54 || 46 |- || 2000 | rowspan=3| Վասկո դա Գամմա || 27 || 20 || 17 || 13 || 2 || 1 || 11 || 11 || 14 || 11 || 71 || 56 |- || 2001 || 19 || 22 || 11 || 13 || 0 || 0 || 9 || 5 || colspan="2"| - || 39 || 40 |- |rowspan="2"| 2002 || 0 || 0 || 5 || 8 || 7 || 5 || colspan="2"| - || 13 || 13 || 25 || 26 |- |rowspan="2"| Ֆլումինենսե || 26 || 16 || 0 || 0 || 0 || 0 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 26 || 16 |- || 2003 || 0 || 0 || 4 || 5 || 0 || 0 || 0 || 0 || colspan="2"| - || 4 || 5 |- || 2002–03 || [[Ալ Սադդ ՖԱ|Ալ Սադդ]] || ՔԱ || 3 || 0 || colspan="2"| - || 0 || 0 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 3 || 0 |- || 2003 | rowspan=2| Ֆլումինենսե | rowspan="4"|Սերիա A || 21 || 13 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || colspan="2"| - || 21 || 13 |- || 2004 || 13 || 5 || 9 || 6 || 2 || 2 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 24 || 13 |- || 2005 | rowspan=2| Վասկո դա Գամմա || 31 || 22 || 10 || 7 || 2 || 1 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 43 || 30 |- || 2006 || 0 || 0 || 10 || 6 || 1 || 3 || 0 || 0 || colspan="2"| - || 11 || 9 |- || 2006 || Մայամի || ՈՒՍԼ 1-ին դիվիզիա || 25 || 19 || colspan="2"| - || 1 || 0 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 26 || 19 |- || 2006-07 || [[Ադելաիդա Յունայթեդ|Ադելաիդա]] || Ա-Լիգա || 4 || 1 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 0 || 0 || colspan="2"| - || 4 || 1 |- || 2007 || Վասկո դա Գամմա | rowspan="2"|Սերիա A || 6 || 3 || 9 || 10 || 3 || 2 || 1 || 0 || colspan="2"| - || 19 || 15 |- || 2009 || Ամերիկա-ՌԺ || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0 || colspan="2"| - || colspan="2"| - || 1 || 0 |- !colspan="3"| Ընդհանուր || 448 || 269 || 254 || 203 || 59 || 52 || 71 || 50 || 54 || 44 || 886 || 688 |} === Վիճակագրությունը հավաքականում === <ref name="Romário; european career stats"/> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size: 95%" align= width=700 |- ! style="color: white; background-color: #0c1c8c;" colspan=6| '''Ռոմարիոյի խաղերի վիճակագրությունը հավաքականում''' |- ! Ազգային հավաքական!!Մրցաշրջան!!Խաղ!!Գոլ |- | rowspan="12"|[[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիա]] |1987||6||4 |- |1988||7||2 |- |1989||11||4 |- |1990||1||0 |- |1992||2||0 |- |1993||1||2 |- |1994||10||10 |- |1997||17||19 |- |1998||7||3 |- |2000||2||7 |- |2001||5||3 |- |2005||1||1 |- ! colspan=2|Ընդհանուր!!70!!55 |} == Ձեռքբերումներ == === Ակումբային === * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|Աշխարհի չեմպիոն (1994)]] * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգա]]յի ֆինալիստ։ [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչ 1994|1993-94]] * [[Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթ|Ամերիկայի գավաթ]]ի չեմպիոն։ 1989, 1997<ref>{{Cite web |date=2007 թ․ դեկտեմբերի 5 |title=Romario fails doping test, blames hair medicine |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=487809&cc=5739&campaign=rss&source=soccernet |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024043159/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=487809&cc=5739&campaign=rss&source=soccernet |archive-date=2012 թ․ հոկտեմբերի 24 |accessdate=2007 թ․ դեկտեմբերի 5 |work=[[ESPN Soccernet]]}}</ref> * [[Կոնֆեդերացիաների գավաթ]]ի չեմպիոն։ 1997 * [[Ամառային օլիմպիական խաղեր|Օլիմպիական խաղեր]]ի արծաթե մեդալակիր։ [[Ամառային Օլիմպիական խաղեր 1988|1988]] * Բրազիլիայի առաջնության հաղթող։ 2000 * [[Լա Լիգա|Իսպանիայի չեմպիոն]]։ 1992-93, 1993-94<ref>[http://www.v-brazil.com/culture/sports/world-cup/1994-United-States.html "Brazil in the 1994 World Cup"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121016153805/http://www.v-brazil.com/culture/sports/world-cup/1994-United-States.html |date=2012-10-16 }}. ''Virtual-Brazil.com''. Retrieved 12 July 2012.</ref> * [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Հոլանդիայի չեմպիոն]]։ 1988-89, 1990-91, 1991-92 * Նիդերլանդների գավաթի դափնեկիր։ 1988-89, 1989-90 * Կարիոկա Լիգայի քառակի չեմպիոն։ 1987, 1988, 1996, 1999 * Մերկոսուր գավաթի հաղթող։ 2000<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ ապրիլի 15 |title=Brazil legend Romario calls time on career |url=http://fourfourtwo.com/news/southamerica/7456/default.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312145602/http://fourfourtwo.com/news/southamerica/7456/default.aspx |archive-date=2012 թ․ մարտի 12 |accessdate=2008 թ․ ապրիլի 15 |work=[[FourFourTwo]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008 թ․ ապրիլի 15 |title=Brazil legend Romario ends career |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7347993.stm |accessdate=2008 թ․ ապրիլի 15 |publisher=[[BBC]]}}</ref> === Անձնական === * Տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ Նիդերլանդներում։ 1989 * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականի Աշխարհի առաջնության]] լավագույն ֆուտբոլիստ * [[ՖԻՖԱ]] Տարվա ֆուտբոլիստ [[1994]] * [[Հարավային Ամերիկա]]յի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ։ 2000 * [[Բրազիլիա]]յի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ 2000 * Աշխարհի առաջնությունում «Բրոնզե խաղակոշիկ»-ի հաղթող։ 1994<ref>Նման տիտղոս ստացողների թվում է նաև Քենետ Անդերսոնը.</ref> * 7 անգամ դարձել է Կարիոկա Լիգայի լավագույն ռմբարկու * Ընդգրկված է [[ՖԻՖԱ 100]]-ի ցանկի մեջ<ref>[http://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=5/video=36-days-to-go-al-romario-usa-1994-2334897.html "36 days to GO-AL! Romario (USA 1994)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151004052946/http://www.fifa.com/worldcup/videos/y=2014/m=5/video=36-days-to-go-al-romario-usa-1994-2334897.html |date=2015-10-04 }}. FIFA.com. Retrieved 20 May 2014</ref><ref name="World cup"/><ref name="World cup">[http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=63547/ "FIFA Player Statistics: Romário"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140916013200/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=63547/ |date=2014-09-16 }}. fIFA.com Retrieved 20 May 2014</ref> == Հետաքրքիր փաստեր == * «Վասկո դա Գամմա» ակումբը Ռոմարիոյի համար առանձնացրել է 11 համարի մարզաշապիկը (այսինքն թույլ չի տվել, որ ակումբի ներկա ֆուտբոլիստներից ինչ-որ մեկը հանդես գա 11 համարի մարզաշապիկով), սակայն ակումբի նոր նախագահը չեղարկել է այդ որոշումը<ref name="BBC"/><ref name="World Cup All-time Top 20: No. 15 Romario">{{Cite web |author1=John Brewin |date=2015 թ․ ապրիլի 8 |title=World Cup All-time Top 20: No. 15 Romario |url=http://www.espnfc.us/blog/world-cup-central/59/post/1845141/all-time-top-20-no-15-romario |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |publisher=ESPN FC}}</ref><ref name=calciomagazine.net>{{Cite web |date=2008 թ․ հունիսի 12 |title=Biografia Calciatori da Leggenda: Romario |trans-title=Legendary footballers: Romario |url=http://www.calciomagazine.net/news.php?id_news=1332 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |publisher=Calcio Magazine |language=Italian}}</ref>։ * Ռոմարիոն զբաղվում էր իր խփած գոլերի հաշվարկով։ Համաձայն իր սեփական վիճակագրության՝ [[2007]] թվականի [[մայիսի 21]]-ին ֆուտբոլիստը խփել է իր կարիերայի 1000-րդ գոլը։ Մինչդեռ այդ ռեկորդը պաշտոնապես չի ընդունվել։ ՖԻՖԱ-ի պնդմամբ՝ Ռոմարիոն իր 1000 գոլերի մեջ է ընդգրկել ամենաքիչը 77 գոլ, որը նա հեղինակել է մանկական, պատանեկան, երիտասարդական ակումբներում և ամենաքիչը 22 գոլ էլ խփվել են ընկերական խաղերում<ref>[http://edition.cnn.com/2007/SPORT/football/05/21/brazil.romario.reut/index.html "Romario nets 1000th goal of career"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523144716/http://edition.cnn.com/2007/SPORT/football/05/21/brazil.romario.reut/index.html |date=2007-05-23 }}. ''[[CNN]].com''. 20 May 2007.</ref><ref>[http://sportsillustrated.cnn.com/2007/soccer/wires/05/20/2080.ap.la.spt.soc.romario.1000th.goal.2nd.ld.writethru.0522/index.html "Romário converts penalty for 1,000th goal"]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}. ''[[Sports Illustrated]]''. 20 May 2007.</ref><ref>[http://www1.folha.uol.com.br/folha/esporte/ult92u115837.shtml "Imprensa internacional destaca milésimo gol de Romário"] (in Portuguese). ''[[Folha Online]]''. 20 May 2007.</ref><ref>[http://globoesporte.globo.com/ESP/Home/0,,8168,00.html "Romário 1.000 goals"] (in Portuguese). ''[[Globo.com]]''. 20 May 2007.</ref><ref>{{Cite web |title=Romario completes a famous 1,000 |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=128880.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113183029/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=128880.html |archive-date=2013 թ․ նոյեմբերի 13 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 9}}</ref>։ Այնուամենայնիվ Ռոմարիոն այս պնդումները երբեք չէր բացառում<ref>[http://lenta.ru/news/2007/03/26/romario/ Ռոմարիոն հասցրեց իր գոլերի քանակը 999-ի]</ref>։ * Ռոմարիոն ունի «մանկական» ոտքի չափս՝ 35<ref name="Romario Is Short on Humility, Long on Talent">{{Cite web |author1=Jere Longman5 |date=1994 թ․ հունիսի 5 |title=WORLD CUP '94; Romario Is Short on Humility, Long on Talent |url=http://www.nytimes.com/1994/06/05/sports/world-cup-94-romario-is-short-on-humility-long-on-talent.html |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |publisher=The New York Times}}</ref><ref name=britannica.com>{{Cite web |author1=Jack Rollin |title=Romário |url=http://www.britannica.com/biography/Romario |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref>: == Նշումներ == {{ծանցանկ|group="Ն"}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.sambafoot.com/en/players/37_Romario.html Ֆուտբոլիստի էջը] Sambafoot.com կայքում * [http://www.worldfootball.net/spieler_profil/romario/ Ռոմարիո] Worldfootball.net կայքում {{վիքիքաղվածք}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} [[Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Վալենսիայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վասկո դա Գամայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆլումինենսեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ]] bjsg8c6bka7hav1x6qj0mg7pl5spqz1 0 655525 10715964 10001378 2026-03-28T04:41:48Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Միլթոն Քինս Դոնսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Կոմոյի ֆուտբոլիստներ]] 10715964 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | պատկեր = MK Dons Vs Barnsley (16176325970, cropped).jpg | ամբողջական անուն = Բամիդելե Ջերմեյն Ալի | հասակ = 188 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|Կիսապաշտպան]] | ներկա ակումբ = [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]] | համար = 20 | երիտ տարիներ = 2007—2012 | երիտ ակումբ = [[Միլթոն-Քինս Դոնս]] | տարի = 2012–2015<br />2015 - ներկա | ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Միլթոն-Քինս Դոնս]]<br />{{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտտենհեմ]] | խաղ(գոլ) = 74 (22)<br />15 (4) | ազգային տարի = 2015 – ներկա | ազգային թիմ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիա]] | ազգային խաղ(գոլ) = 4 (1) | մասնագիտական ըստ = Դեկտեմբերի 29, 2015 | հավաքականի ըստ = Դեկտեմբերի 29, 2015 }} '''Բամիդելե Ջերմեյն Ալի''' ({{lang-en|Bamidele Jermaine Alli}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի [[ֆուտբոլ]]իստ, անգլիական «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]» ֆուտբոլային ակումբի և [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Դելեն իր կարիերան սկսել է համեստ «Սիթի Քոլթս» ակումբում, որտեղից [[2007]] թվականին հայտնվել է «[[Միլթոն-Քինս Դոնս]]ի» համակարգում։ Երեք տարի այնտեղ խաղալուց հետո [[2015]] թվականին կայացավ նրա տեղափոխությունը [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտտենհեմ»]], սակայն 2014/15 մրցաշրջանի երկրորդ կեսը վարձրավճարով խաղաց իր նախորդ ակումբում։ [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտտենհեմում»]] Ալին իր նորամուտը նշեց [[2015]] թվականի [[օգոստոսի 8]]-ին՝ [[Մանչեսթեր Յունայթեդ|«Մանչեսթեր Յունայթեդի»]] դեմ խաղում։ Լոնդոնյան ակումբում իր առաջին գոլը խփեց նույն թվականի [[օգոստոսի 22]]-ին «[[Լեսթեր Սիթի]]ի» դեմ խաղում։ == Միջազգային կարիերա == [[2015]] թվականի [[նոյեմբերի 17]]-ին Ալին հրավիրվեց [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]<ref>[http://www.theguardian.com/football/2015/nov/18/dele-alli-england-tottenham-france Dele Alli keeping feet on ground despite heroics for England against France]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.premierleague.am/player/դելե-ալի/ Դելե Ալին] Պրեմիեր Լիգայի հայալեզու կայքում * [http://www.transfermarkt.co.uk/dele-alli/profil/spieler/207929 Դելե Ալին transfermarkt.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{Անգլիա կազմ}} {{DEFAULTSORT:Ալի, Դելե}} [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բեշիկթաշի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միլթոն Քինս Դոնսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կոմոյի ֆուտբոլիստներ]] stm8ide53jl2c5xeqhcry4slp3jzdsc 0 660365 10715953 10580679 2026-03-28T04:02:16Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բլեքփուլի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]], [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] 10715953 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Սթենլի Մեթյուզ | պատկեր = [[Պատկեր:Stanley Matthews 1962 (crop).jpg|250px]] | պատկերի չափ = | պատկերի նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ազգությունը= {{դրոշավորում|Անգլիա}} | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Անգլիա}} | մականուն= ''Դրիբլինգի կախարդ''<br /> ''Մոգ (The Magician)'' | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = | ծննդյան քաղաք = [[Հենլի (քաղաք)|Հենլի]] | ծննդյան երկիր = [[Անգլիա]]<ref name="page 607">{{harvnb|Matthews|2000|p=607}}</ref> | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = [[Սթոք-օն-Թրենտ]] | մահվան երկիր = [[Անգլիա]] | հասակ = | քաշ = | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|աջ եզրային հարձակվող]] | ներկա ակումբ = | համար = | երիտ ակումբ = {{ֆուտբոլային կարիերա |1930-1932|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Սթոք Սիթի]]|}} | ակումբ = {{ֆուտբոլային կարիերա |1932-1947|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Սթոք Սիթի]]|262 (51) |1947-1961|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Բլեքփուլ ՖԱ|Բլեքփուլ]]|380 (17) |1961-1965|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Սթոք Սիթի]]|59 (3) |1970|{{Դրոշ|Մալթա}} [[Հիբերնիանս ՖԱ|Հիբերնիանս]]|2 (1) |1932-1965|'''Ընդհանուրը կարիերայում'''|'''701 (71)'''}} | ազգային թիմ = {{ֆուտբոլային կարիերա |1929|{{Դրոշ|Անգլիա}} Անգլիա (մինչև 16)|1 (0) |1934-1956|{{Դրոշ|Անգլիա}} XI Ֆուտբոլային Լիգա|13 (2) |1934-1957|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիա]]|54 (11) |1947-1955|{{Դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}} [[Մեծ Բրիտանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Մեծ Բրիտանիա]]|2 (0)}} | մարզչական ակումբ = {{ֆուտբոլային կարիերա |1965-1968|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Պորտ Վեյլ]]|}} | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} Սըր '''Սթենլի Մեթյուզ''' ({{lang-en|Stanley Matthews}}; {{ԱԾ}}), ամենահայտնի [[անգլիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստներից։ Հայտնի է իր [[Ֆեյր Փլեյ|ջենտլմենական]] պահվածքով։ Խաղացել է ավելի քան 700 պաշտոնական խաղ և չի ստացել ոչ մի զգուշացում (դեղին կամ կարմիր քարտ)<ref>{{Cite web |title=The Fans Vote Dennis Bergkamp into the National Football Museum Hall of Fame 2007 |url=http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/news/latest/Hall%20of%20Fame%202007%20public%20vote.htm |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606014517/http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/news/latest/Hall%20of%20Fame%202007%20public%20vote.htm |archivedate=2011 թ․ հունիսի 6 |accessdate=2009 թ․ հունիսի 16 |work=nationalfootballmuseum.com}}</ref><ref name=ODNB>Tony Mason, 'Matthews, Sir Stanley (1915–2000)', [[Oxford Dictionary of National Biography]], Oxford University Press, Sept 2004</ref>։ == Կենսագրություն == Ծնվել է անգլիացի բռնցքամարտիկ [[Ջեք Մեթյուզ]]ի ընտանիքում և եղել է չորս եղբայրներից երրորդը։ Նրա հայրը մրցել է թեթև քաշային կարգում։ Մանուկ հասակից [[սպորտ]]ային խաղերում ցուցադրել է իր լավ ֆիզիկական կարողությունները<ref name="page 8">{{harvnb|Matthews|2000|p=8}}</ref>։ 13 տարեկան հասակում [[դպրոց]]ական ակումբների մակարդակով խաղացել է իր առաջին միջազգային խաղը, ինչից հետո հետաքրքրություն է առաջացրել «[[Սթոք Սիթի]]» ֆուտբոլային ակումբի մոտ։ Դպրոցն ավարտելուց հետո, «Սթոք Սիթի»-ում ծառայել է որպես գրասենյակային աշխատող<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=5}}</ref><ref name="page 7">{{harvnb|Matthews|2000|p=7}}</ref>։ 17 տարեկան հասակում նա միանում է թիմի հիմնական կազմին, իսկ 20 տարեկան հասակում նա ամուսնանում է իր մարզչի՝ Ջիմի Ուոլլենսի աղջկա հետ<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=6}}</ref><ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=10}}</ref>։ Նա իր մարզչի հետ համատեղ բացել էր խանութ։ Սթենլի Մեթյուզը [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի հավաքականի]] կազմում կատարել է իր նորամուտը [[1934]] թվականի [[սեպտեմբերի 29]]-ին [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելսի հավաքականի]] դեմ տնային խաղում (4:0)<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=18}}</ref>։ Հավաքականի կազմում անց է կացրել շուրջ 54 խաղ, որոնց թվում են [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1950|1950 թվականի աշխարհի առաջնության]] մեկ խաղը և [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1954|1954 թվականի աշխարհի առաջնության]] երկու խաղերը<ref name=page24/>։ Հավաքականի կազմում վերջին խաղը անց է կացրել [[1957]] թվականի [[մայիսի 15]]-ին՝ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1958|1958 թվականի աշխարհի առաջնության]] [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1958 (ընտրական փուլ)|ընտրական փուլի]] շրջանակներում։ Այդ խաղում նա 42 տարեկան և 102 օրական էր և սա համարվում է Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստների համար ռեկորդային<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=32}}</ref>։ Ռեկորդային է համարվում նաև հավաքականի կազմում Սթենլի Մեթյուզի ելույթների ժամանակահատվածի երկարությունը (1934-1957՝ համարյա 23 տարի)<ref name=page24>{{harvnb|Matthews|2000|p=24}}</ref><ref name="page 31">{{harvnb|Matthews|2000|p=31}}</ref>։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը խանգարեց ֆուտբոլիստի կարիերային շուրջ 6 տարի։ Նա ծառայում էր [[Մեծ Բրիտանիայի Արքայական ռազմա-օդային ուժեր|Արքայական ՌՕՈՒ]]-ում։ Սակայն դա չէր խանգարում նրան, որպեսզի հավաքականի կազմում խաղա 29 ոչ պաշտոնական խաղ, խփի երկու գոլ և մասնակցի [[1943]] թվականին կայացած [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|շոտլանդացիների]] ֆուտբոլային ջախջախմանը (8:1) [[Մանչեսթեր]]ում<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=223}}</ref>։ Ինչպես նաև նա մասնակցել է տեղական առաջնության խաղերին ստանալով այնպիսի ակումբներից հրավեր, ինչպիսիք են «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ»]]-ը<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=418}}</ref>, «[[Քրու Ալեքսանդրա]]»-ն<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=251}}</ref>, «[[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]»-ը<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=226}}</ref>, «[[Ռեյնջերս ՖԱ|Ռեյնջերս»]]-ը<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=238}}</ref>, «[[Ռեքսեմ ՖԱ|Ռեքսեմ»]]-ը<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=247}}</ref>, «[[Գրինոկ Մորտոն]]»-ը<ref name="page 248">{{harvnb|Matthews|2000|p=248}}</ref>, «[[Ստենհաուսմուիր ՖԱ|Ստենհաուսմուիր»]]-ը<ref name=Gillatt>{{Cite book |last=Gillatt |first=Peter |title=Blackpool FC on This Day: History, Facts and Figures from Every Day of the Year |date=2009 թ․ նոյեմբերի 30 |publisher=Pitch Publishing Ltd |isbn=1-905411-50-2}}</ref> և «[[Բլեքփուլ ՖԱ|Բլեքփուլ»]]-ը<ref>Calley, Roy (1992). ''Blackpool: A Complete Record 1887–1992''. Breedon Books Sport.</ref>։ [[1947]] թվականին նա վարձում է [[Բլեքփուլ]]ում գտնվող մի մասնավոր հյուրանոց և տեղափոխվում է տեղական նույնանուն ֆուտբոլային ակումբը, որը նրան գնել է [[մայիսի 10]]-ին 11 500£-ի դիմաց<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=39}}</ref><ref name="page 44">{{harvnb|Matthews|2000|p=42}}</ref>։ Ակումբի մարզադաշտը՝ «Բլումֆիլդ Ռոդ»-ը գտնվում էր իր վարձաց հյուրանոցին շատ մոտ<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=33}}</ref>։ [[1948]] թվականին նա ճանչվում է [[Ֆուտբոլային լրագրողների վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ|Անգլիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ]] (այս կոչումը պատմության մեջ տրվում էր առաջին անգամ)։ Թիմի կազմում նա հարձակման գծում կենտրոնական հարձակվող [[Սթեն Մորտենսեն]]ի հետ կազմել էր հզոր տանդեմ։ Սթենլի Մեթյուզը [[Սթեն Մորտենսեն]]ի համար ստեղծում էր բազմաթիվ գոլային պահեր։ [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1952-53|1953 թվականի Անգլիայի գավաթի]] եզրափակիչի խաղը, որում մրցում էին «Բլեքփուլ»-ը և «[[Բոլթոն Ուոնդերերս|Բոլթոն»]]-ը (4:3) անվանվել է Մեթյուզի անվամբ, չնայած նրան որ հեթ-տրիկով աչքի էր ընկել Մորտենսենը։ 1956 թվականին Սթենլի Մեթյուզը դառնում է առաջին «[[Ոսկե գնդակ (1956-2009)|Ոսկե Գնդակի»]] դափնեկիրը<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=46}}</ref><ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=52}}</ref><ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=64}}</ref>։ [[1961]] թվականին Սթենլի Մեթյուզը վերադառնում է իր հարազատ ակումբը, որի կազմում խաղում է ևս 4 մրցաշրջան<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=72}}</ref>։ Այդ տարիներին նրա խաղի բարձր մակարդակի մասին էր վկայում այն փաստը, որ նա ևս մեկ անգամ՝ [[1963]] թվականին դառնում է Անգլիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ և այս ամենը այն դեպքում, երբ ակումբը հանդես էր գալիս երկրորդ դիվիզիոնում (այդ տարի «Սթոք Սիթի»-ն դառնում է դիվիզիոնի չեմպիոն)<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=88}}</ref>։ 1965 թվականի փետրվարի 6-ին Սթենլին, ում մոտ 5 օր առաջ լրացել էր ծննդյան 50 ամյակը ծնկի վնասվածքի հետ կապված մեկ տարվա դադարից հետո նորից դուրս է գալիս խաղադաշտ<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=99}}</ref>։ Այդ խաղը, որում «Սթոք Սիթի»-ն հաղթեց «[[Ֆուլհեմ ՖԱ|Ֆուլհեմ»]]-ին (3:1) դարձավ Սթենլիի ֆուտբոլային կարիերայի վերջին պաշտոնական խաղը, ընդ որում նա այդ խաղում դարձել էր գոլի հեղինակ<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=108}}</ref>։ Այդ նույն տարում նա հրաժեշտ տվեց ֆուտբոլին «Սթոք Սիթի»-ի տնային մարզադաշտ «[[Վիկտորիյա Գրունդ|Վիկտորիա Գրունդ»]]-ում և ավարտեց իր կարիերան<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=112}}</ref>։ Նրա հրաժեշտի խաղին մասնակցեցին նաև ֆուտբոլային այնպիսի աստղեր, ինչպիսիք են [[Ալֆրեդո դի Ստեֆանո|դի Ստեֆանոն]]<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=113}}</ref>, [[Իոզեֆ Մասոպուստ|Մասոպուստը]]<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=188}}</ref>, [[Ֆերենց Պուշկաշ|Պուշկաշը]]<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=201}}</ref> և [[Լև Յաշին|Յաշինը]]<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=213}}</ref>։ [[Եղիսաբեթ II]] թագուհին շնորհեց նրան ասպետական տիտղոս, որը մինչև այդ ոչ մի անգամ չէր շնորհվել ֆուտբոլիստի<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=222}}</ref>։ == Ֆուտբոլիստի բնութագիր == [[Ֆրանց Բեկենբաուեր]]ը ասել է, որ Մեթյուզի նման արագություն և գնդակը վարելու կարողություններ ունեցող ֆուտբոլիստին «համարյա ոչ ոք չէր կարող կանգնեցնել»{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=600}}, իսկ [[Ջոն Չարլզ]]ը նշել է, որ Մեթյուզից ավելի լավ ոչ ոք չէր կարող կատարել երկար փոխանցումներ և այդ ամենը նաև այն ժամանակ, երբ գնդակը գտնվում էր դեռևս անհարմար դիրքերում{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=601}}։ Ի տարբերություն այն ժամանակի շատ ֆուտբոլիստների՝ Մեթյուզը շատ մեծ ուշադրություն էր դարձնում իր ֆիզիկական կառուցվածքին։ Նա կանոնավոր կերպով վազում էր, պահում էր անհրաժեշտ մարմնական զանգվածը, չէր խմում{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=439}} և չէր ծխում{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=434}}։ Նա նաև շատ լուրջ էր վերաբերում ֆուտբոլային հանդերձանքի ընտրմանը{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=338}}։ Մեթյուզը իր կարիերայում նույնիսկ մեկ անգամ չի ստացել որևէ զգուշացում{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=596}}՝ չնայած նրան, որ իր հանդեպ կանոնավոր կերպով խաղում էին շատ կոպիտ{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=290}}։ == Անձնական կյանք == 1934 թվականին Մեթյուզը ամուսնանում է «Սթոք Սիթի»-ի գլխավոր մարզիչ Ջիմի Վելանսի աղջկա՝ Բեթի Վելանսի հետ{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=51}}<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=253}}</ref>։ Զույգն ունենում է երկու երեխա՝ Ժանը և Սթենլի կրտսերը<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=250}}</ref>։ 1967 թվականին «Պորտ Վեյլ»-ի հետ շրջագայության ժամանակ Մեթյուզը Չեխոսլավակիայում ծանոթանում է Միլայի հետ, ով ակումբի համար աշխատում էր որպես թարգմանիչ{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=557}}։ Դեռևս ամուսնացած Մեթյուզը համոզված էր, որ գտել է իր ամբողջ կյանքի իսկական սերը և որոշեց բաժանվել Բեթիից։ Մեթյուզը ապրեց Միլայի հետ մինչև նրա մահը՝ մինչև 1999 թվականը։ Ըստ Լես Սկոթի՝ (նա օգնում էր Մեթյուզին ինքնակենսագրական գիրքը գրելու հարցում) կնոջ մահից հետո «Մեթյուզը այլևս այնպիսին չէր ինչպիսին, որ առաջ էր»{{sfn|Matthews, Scott|2000|p=596}}։ Մեթյուզը մահանում է 2000 թվականին՝ [[Տեներիֆե]]ում հանգստանալու ժամանակ<ref>{{Cite web |date=2000 |title=Sir Stanley Matthews 1915–2000: A Potteries hero |url=http://www.thefreelibrary.com/Sir+Stanley+Matthews+1915-2000%3A+A+Potteries+hero%3B+Stanley+stayed...-a060517953 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 24 |publisher=Birmingham Post |language=en}}</ref>։ Ֆուտբոլիստին պատվելու համար [[Սթոք-օն-Թրենտ]]ի փողոց ելան շուրջ 100 հազար մարդ<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=269}}</ref><ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=271}}</ref><ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=287}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == '''Ակումբային''' '''«Բլեքփուլ»''' * [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի գավաթակիր]]։ [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1952-53|1953]]<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=1}}</ref> '''Անգլիայի հավաքական''' * [[Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնություն|Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնության]] հաղթող (9)<ref>{{Cite news |last=Flatman |first=Barry |date=2005 թ․ հունիսի 12 |title=The top 10 great white hopes of British tennis |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/article532462.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110916000608/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/article532462.ece |archive-date=2011-09-16 |accessdate=2009 թ․ հունիսի 16 |newspaper=[[The Times]]}}</ref>։ 1935, 1938, 1939, 1947, 1948, 1950, 1952, 1954, 1955<ref>{{harvnb|Matthews|2000|p=328}}</ref> '''Անձնական''' * «[[Ոսկե գնդակ (1956-2009)|Ոսկե Գնդակի»]] դափնեկիր։ 1956<ref>[http://www.guardian.co.uk/sport/2007/jul/28/features.comment1 "Could've been a contender"] - ''The Guardian'', 27 July 2007</ref><ref>{{Cite news |last=Turnbull |first=Simon |date=2010 թ․ հուլիսի 3 |title=SW19 Diary: Golding fails to banish spectre of Sir Stan's son |url=http://www.independent.co.uk/sport/tennis/sw19-diary-golding-fails-to-banish-spectre-of-sir-stans-son-2017128.html |accessdate=2011 թ․ սեպտեմբերի 11 |work=The Independent}}</ref> * [[Ֆուտբոլային լրագրողների վարկածով տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ]]։ 1948, 1963<ref name=mail2011>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1385700/Stanley-Matthews-I-just-proud-Pops.html "They called him the Wizard of Dribble&nbsp;... I was just proud to call him Pops"] - ''[[Daily Mail]]'', 12 May 2011</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|30em|group=note}}<div class="references" style="height: 350px; overflow: auto; padding: 3px" >{{ծանցանկ|2}}</div> == Գրականություն == * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Matthews, Scott |автор=Matthews, Stanley; Scott, Les |заглавие=The Way It Was |год=2000 |издательство=Headline |isbn=0-7472-6427-9}} == Արտաքին հղումներ == * [http://oldgazette.ru/britsouz/12011947/12011947-12.djvu Սթենլի Մեթյուզի կենսագրությունը մինչև 1947 թվականը (DjVu-ի ձևով)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201229001158/http://oldgazette.ru/britsouz/12011947/12011947-12.djvu |date=2020-12-29 }} * [http://www.championat.ru/football/article-18278.html Սըր Սթենլիի օրը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080202054007/http://www.championat.ru/football/article-18278.html |date=2008-02-02 }} [[2008]] թվականի [[փետրվարի 1]]-ի հրապարակումը Чемпионат.ру կայքում * [http://football-of-world.ru/biographies_player/stenly_matthews.php Սթենլի Մեթյուզ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} Հրապարակումը On-line կայքում * [http://www.thefa.com/England/All-Teams/Players?p=334337 Էջը Անգլիայի հավաքականի պաշտոնական կայքում]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}{{ref-en}} * [http://www.blackpoolfc.co.uk/page/SeasideLegends/0,,10432~140692,00.html Սթենլի Մեթյուզի համառոտ ներկայացված կենսագրությունը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404182409/http://www.blackpoolfc.co.uk/page/SeasideLegends/0,,10432~140692,00.html |date=2010-04-04 }}{{ref-en}} * [http://www.ssmf.co.uk/ Սթենլի Մեթյուզի հիմնադրամի պաշտոնական կայքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322035834/http://www.ssmf.co.uk/ |date=2016-03-22 }}{{ref-en}} * [http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=7110&b=true&pn=Stanley_Matthews Սթենլի Մեթյուզի էջը footballdatabase.com կայքում]{{ref-en}} * [http://www.sports.ru/pioneers/text/first-individual-trophy.html Առաջին միջազգային անհատական մրցանակը ֆուտբոլիստին] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112043334/http://www.sports.ru/pioneers/text/first-individual-trophy.html |date=2011-11-12 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ոսկե Գնդակի մրցանակակիրներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից}} {{DEFAULTSORT:Մեթյուզ, Սթենլի}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բլեքփուլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] hmbys7oc3gwfrec6khesqln4jhdffrc 0 668904 10715951 9617556 2026-03-28T03:55:32Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրյուգգեի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օլիմպիական չեմպիոններ]] 10715951 wikitext text/x-wiki {{Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Ժան-Պիեռ Պապեն | պատկեր = [[Պատկեր:Jean-Pierre Papin, 2006.jpg|250px]] | պատկերի նկարագիր = Պապենը 2006 թվականին | ամբողջական անուն = Ժան-Պիեռ Պապեն | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | մականուն = ''JPP'' | Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք = {{Ծննդյան ամսաթիվ և տարիք|1963|11|5}} | ծննդյան քաղաք = [[Բուլոն-սյուր-Մեր]] | ծննդյան երկիր = [[Ֆրանսիա]] | հասակ = 176 | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ներկա ակումբ = ''ավարտել է խաղացողի կարիերան'' | ակումբ = {{ֆուտբոլային կարիերա |1980-1981|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Վալանսյեն B|1 (0) |1981-1984|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Վիշի|49 (13) |1984-1985|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Վալանսյեն|33 (15) |1985-1986|{{դրոշ|Բելգիա|20px}} [[Բրյուգե (ֆուտբոլային ակումբ)|Բրյուգե]]|31 (20) |1986-1992|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} [[Օլիմպիկ Մարսել]]|215 (134) |1992-1994|{{դրոշ|Իտալիա|20px}} [[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]|40 (18) |1994-1996|{{դրոշ|Գերմանիա|20px}} [[Բավարիա Մյունխեն]]|27 (3) |1996-1998|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} [[Բորդո (ֆուտբոլային ակումբ)|Բորդո]]|55 (22) |1998-1999|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Գենգամ|10 (3) |1999|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Սեն-Պյերուազ|12 (1) |2001-2004|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Կապ Ֆերրե|50 (24) |2004-2006|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Բասեն դը Արկաշոն|3 (0) |2009|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Ֆակտյուր Բիգանո|3 (3) |1980-2009|'''Ամբողջ կարիերայի ընթացքում''' |'''529 (256)'''| }} | մարզչական ակումբ = {{ֆուտբոլային կարիերա |2004-2006|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Բասեն դը Արկաշոն| |2006-2007|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Ստրասբուր| |2007-2008|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Լանս| |2009-2010|{{դրոշ|Ֆրանսիա|20px}} Շատորու| }} }} '''Ժան-Պիեռ Պապեն''' ({{lang-fr|Jean-Pierre Papin}}, [[նոյեմբերի 5]], [[1963]] թվական, [[Բուլոն-սյուր-Մեր]], [[Ֆրանսիա]]), [[ֆրանսիա]]ցի անվանի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]։ [[1991]] թվականի «[[Ոսկե գնդակ]]ի» դափնեկիր։ [[2009]] թվականին «Ֆակտյուր Բիգանո» սիրողական թիմում վերսկսել է խաղային կարիերան։ == Ակումբային կարիերա == Պապենը [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի հավաքականում]] անց է կացրել 54 խաղ և դարձել է 30 գոլի հեղինակ։ Մասնակցել է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|աշխարհի 1986 թվականի առաջնությանը]] (բրոնզե մեդալակիր) և [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի առաջնություն 1992|Եվրոպայի 1992 թվականի առաջնությանը]]։ [[1995]] թվականին ավարտել է միջազգային կարիերան։ «[[Ոսկե գնդակ (1956-2009)|Ոսկե գնդակի]]» դափնեկիր է (1991)։ 5 տարվա ընթացքում անընդմեջ ([[1988]]-[[1992]]) եղել է [[Լիգա 1|Ֆրանսիայի առաջնության]] լավագույն ռմբարկու։ == Ձեռքբերումներ == * «[[Ոսկե գնդակ (1956-2009)|Ոսկե գնդակ]]ի» դափնեկիր. 1991 * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|ԱԱ-1986]]-ի բրոնզե մեդալակիր * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]յի հաղթող. 1994 («[[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]») * [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]յի հաղթող. 1996 («[[Բավարիա Մյունխեն]]») * [[Լիգա 1|Ֆրանսիայի չեմպիոն]] ('''4'''). 1989, 1990, 1991, 1992 ([[Օլիմպիկ Մարսել|«Օլիմպիկ» Մարսել]]) * [[Սերիա A (Իտալիա)|Իտալիայի չեմպիոն]] ('''2'''). 1993, 1994 («Միլան») * [[Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ|Իտալիայի Սուպերգավաթ]]ի հաղթող. 1992 («Միլան») * Բելգիայի գավաթի հաղթող. 1986 («[[Բրյուգե (ֆուտբոլային ակումբ)|Բրյուգե]]») * Ֆրանսիայի գավաթի հաղթող. 1989 («Օլիմպիկ» Մարսել) * Ֆրանսիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ ('''2'''). 1989, 1991 * Ֆրանսիայի առաջնության լավագույն ռմբարկու ('''5'''). 1988 (19 գոլ), 1989 (22 գոլ), 1990 (30 գոլ), 1991 (23 գոլ) և 1992 (27 գոլ) * Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի լավագույն ռմբարկու ('''3'''). 1990 (6 գոլ), 1991 (6 գոլ) և 1992 (7 գոլ) («Օլիմպիկ» Մարսել) * Եվրոգավաթներում ամենալավ ֆրանսիացի ռմբարկուներց մեկը. 38 գոլ 56 եվրոգավաթային խաղերում (1985-1997)։ Հիմա ռեկորդը պատկանում է [[Թիերի Անրի]]ին (59 գոլ 138 խաղում (սկսած 1995-ից)), սակայն Պապենը միջինում 1 խաղում խփել է 0,68 գոլ, իսկ Անրին՝ 0,43: * Մտնում է [[ՖԻՖԱ 100]]-ի մեջ։ * [[Ֆուտբոլի պատմության և վիճակագրության միջազգային ֆեդերացիա|IFFHS]]-ի միջազգային խաղերում աշխարհի լավագույն ռմբարկու մրցանակի մրցանակակիր. 1991<ref>{{Cite web |title=IFFHS — The World's best top goal scorer |url=http://www.iffhs.de/former-results/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615214702/https://iffhs.de/former-results/ |archive-date=2018 թ․ հունիսի 15 |accessdate=2016 թ․ մարտի 1}}</ref> == Ելույթների վիճակագրություն == {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |+ '''<big>Ակումբային կարիերա</big>''' |- style="background:beige" !rowspan="2" width=144|Ակումբ !rowspan="2"|Մրցաշրջան !colspan="2"|Լիգա !colspan="2"|Գավաթներ<ref>Բելգիայի գավաթ, Ֆրանսիայի գավաթ, Ֆրանսիական լիգայի գավաթ, [[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]], [[Գերմանիայի գավաթ]], Ալբեր Ֆրանսուայի գավաթ։</ref> !colspan="2"|Եվրոգավաթներ<ref>[[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]], [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]], ՈՒԵՖԱ-ի գավաթների գավաթակիրների գավաթ։</ref> !colspan="2"|Այլ<ref>[[Ֆուտբոլի Իտալիայի սուպերգավաթ|Իտալիայի սուպերգավաթ]], [[Գերմանիայի սուպերգավաթ]], [[ՈՒԵՖԱ Սուպերգավաթ]], [[Ֆուտբոլի միջմայրցամաքային գավաթ|Միջմայրցամաքային գավաթ]]։</ref> !colspan="2"|Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="4" align=center valign=center|'''Վիշի''' |align="center"|1981-82 |align="center"|17 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !17 !3 |- |align="center"|1982-83 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !4 !0 |- |align="center"|1983-84 |align="center"|29 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !29 !10 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 49 !! 13 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 50 !! 13 |- |rowspan="2" align=center valign=center|'''Վալանսյեն''' |align="center"|1984-85 |align="center"|33 |align="center"|15 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !35 !16 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 33 !! 15 !! 2 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 35 !! 16 |- |rowspan="2" align=center|'''Բրյուգե''' |align="center"|1985/86 |align="center"|31 |align="center"|20 |align="center"|8 |align="center"|7 |align="center"|4 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 !43 !32 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 31 !! 20 !! 8 !! 7 !! 4 !! 5 !! 0 !! 0 !! 43 !! 32 |- |rowspan="7" align=center valign=center|'''[[Օլիմպիկ Մարսել]]''' |align="center"|1986-87 |align="center"|33 |align="center"|13 |align="center"|11 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !44 !16 |- |align="center"|1987-88 |align="center"|37 |align="center"|19 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|8 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 !46 !23 |- |align="center"|1988-89 |align="center"|36 |align="center"|22 |align="center"|10 |align="center"|11 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !46 !33 |- |align="center"|1989-90 |align="center"|36 |align="center"|30 |align="center"|4 |align="center"|2 |align="center"|8 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 !48 !38 |- |align="center"|1990-91 |align="center"|36 |align="center"|23 |align="center"|5 |align="center"|7 |align="center"|9 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|0 !50 !36 |- |align="center"|1991-92 |align="center"|37 |align="center"|27 |align="center"|4 |align="center"|4 |align="center"|4 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|0 !45 !38 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 215 !! 134 !! 35 !! 27 !! 29 !! 23 !! 0 !! 0 !! 279 !! 184 |- |rowspan="3" align=center|'''[[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]''' |align="center"|1992-93 |align="center"|22 |align="center"|13 |align="center"|8 |align="center"|4 |align="center"|7 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|0 !38 !20 |- |align="center"|1993-94 |align="center"|18 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|4 |align="center"|3 |align="center"|2 !27 !11 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 40 !! 18 !! 8 !! 4 !! 13 !! 7 !! 4 !! 2 !! 65 !! 31 |- |rowspan="3" align=center|'''[[Բավարիա Մյունխեն]]''' |align="center"|1994-95 |align="center"|7 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|3 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 !12 !3 |- |align="center"|1995-96 |align="center"|20 |align="center"|2 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !28 !3 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 27 !! 3 !! 3 !! 0 !! 9 !! 3 !! 1 !! 0 !! 40 !! 6 |- |rowspan="3" align=center|'''Բորդո''' |align="center"|1996-97 |align="center"|32 |align="center"|16 |align="center"|8 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !40 !17 |- |align="center"|1997-98 |align="center"|23 |align="center"|6 |align="center"|7 |align="center"|8 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !32 !14 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 55 !! 22 !! 15 !! 9 !! 2 !! 0 !! 0 !! 0 !! 72 !! 31 |- |rowspan="2" align=center|'''Գենգամ''' |align="center"|1998-99 |align="center"|10 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !10 !3 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 10 !! 3 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 10 !! 3 |- |rowspan="2" align=center|'''Սեն-Պյերուազ''' |align="center"|1999 |align="center"|12 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !12 !1 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 12 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 12 !! 1 |- |rowspan="5" align=center|'''Կապ Ֆերրե''' |align="center"|2001-02 |align="center"|22 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !22 !4 |- |align="center"|2002-03 |align="center"|10 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !10 !7 |- |align="center"|2003-04 |align="center"|7 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !7 !5 |- |align="center"|2004-05 |align="center"|11 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !11 !8 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 50 !! 24 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 50 !! 24 |- |rowspan="3" align=center|'''Բասեն դը Արկաշոն''' |align="center"|2004-05 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !0 !0 |- |align="center"|2005-06 |align="center"|3 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !3 !0 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 3 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 3 !! 0 |- |rowspan="2" align=center|'''Ֆակտյուր Բիգանո''' |align="center"|2008-09 |align="center"|3 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|- |align="center"|- |align="center"|0 |align="center"|0 !4 !4 |- style="background:lemonchiffon" ! Ընդհանուր !! 3 !! 3 !! 1 !! 1 !! 0 !! 0 !! 0 !! 0 !! 4 !! 4 |- style="background:beige" !colspan="2"| Ամբողջ կարիերայի ընթացքում !! 528 !! 256 !! 73 !! 49 !! 57 !! 38 !! 5 !! 2 !! 663 !! 345 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ}} {{DEFAULTSORT:Պապեն, Ժան-Պիեռ}} [[Կատեգորիա:1963 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Բավարիա Մյունխենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միլանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նոյեմբերի 5 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Ոսկե գնդակի մրցանակակիրներ]] [[Կատեգորիա:Վալանսիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Մարսելի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բորդոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրյուգգեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի օլիմպիական չեմպիոններ]] hdsmxelep8ykqva7iustsmy45yidzrn 0 705213 10715832 10715578 2026-03-27T15:35:03Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -[[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]], քանի որ արդեն կա [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]], ([[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ/գերկատեգորիզացիա.json|ուղղել բոտին]]) 10715832 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | ֆուտբոլիստի անուն = Քևին Քիգան | պատկեր = [[Պատկեր:Kevin Keegan 2.jpg|300px]] | պատկերի չափ = | պատկերի նկարագիր =''Քևին Քիգանը'' | ամբողջական անուն = {{lang-en|Joseph Kevin Keegan}} | ազգությունը = անգլիացի | քաղաքացիությունը = {{Դրոշավորում|Անգլիա}} | մականուն =''«Հզոր մկնիկ» ({{lang-en|Mighty Mouse}})'' | ծննդյան քաղաք = [[Դոնկաստեր]] | ծննդյան երկիր = [[Անգլիա]], [[Մեծ Բրիտանիա]] | Մահվան ամսաթիվ և տարիք = | մահվան քաղաք = | մահվան երկիր = | հասակ = 173 | քաշ = | դիրք = հարձակվող | ներկա ակումբ = ''ավարտել է կարիերան'' | համար = | երիտ տարիներ = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1968—197 | {{դրոշ|Անգլիա}} [[Սկանտորպ Յունայթեդ]] |124 (18) |1971—1977| {{դրոշ|Անգլիա}} [[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]|230 (68)}} {{ֆուտբոլային կարիերա |1977—1980| {{դրոշ|Գերմանիա}} [[Համբուրգ]]|90 (32) |1980—1982|{{դրոշ|Անգլիա}} [[Սաութհեմփթոն ՖԱ|Սաութհեմփթոն]]|68 (37)}} {{Ֆուտբոլային կարիերա |1982—1984 |{{դրոշ|Անգլիա}} [[Նյուքասլ Յունայթեդ]]|78 (48)|1985 |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Բլեքթաուն Սիթի]]|2 (1)}} | երիտ խաղ(գոլ) = | տարի = | ակումբ = | խաղ(գոլ) = | ազգային տարի = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1972—1982 |{{դրոշ|Անգլիա}} [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիա]]|63 (21)}} | ազգային խաղ(գոլ) = | մարզչական տարի = | մարզչական ակումբ = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Ջոզեֆ Քևին Քիգան''' ({{lang-en|Joseph Kevin Keegan}}, [[փետրվարի 14]], [[1951]], [[Դոնկաստեր]], [[Անգլիա]], [[Մեծ Բրիտանիա]]<ref name="bbcsport">{{Cite news |date=2000 թ․ հոկտեմբերի 7 |title=Քևին Յոզեֆ Քիգանի մասին համառոտ |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/961523.stm |accessdate=հուլիսի 14, 2006 |publisher=Բի-Բի-Սի}}</ref>), [[Անգլիացիներ|անգլիացի]] [[ֆուտբոլիստ]] և [[Մարզիչ (ֆուտբոլ)|մարզիչ]], [[Ֆուտբոլը Անգլիայում|Անգլիայի պատմության մեծագույն ֆուտբոլիստներից մեկը]]։ Քևին Քիգանը եղել է միակ անգլիացի ֆուտբոլիստը, ով երկու անգամ արժանացել է ''Եվրոպայի լավագույն ֆուտբոլիստի'' կոչմանը (1978, 1979)։ Եղել է [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական]]ի լավագույն ֆուտբոլիստ և մարզիչ<ref>{{Cite news |last=Lawton |first=Matt |date=2010 թ․ սեպտեմբերի 27 |title=Rooney's to blame: Manchester United star Wayne is shot to pieces and it's all his fault, blasts Kevin Keegan |url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-1315446/Rooneys-blame-Manchester-United-star-Wayne-shot-pieces-fault-blasts-Kevin-Keegan.html |newspaper=The Daily Mail |location=London}}</ref>։ == Ֆուտբոլային կարիերա == Քևինը ծնվել է [[1951 թվական]]ի [[Փետրվարի 14|փետրվարի 14-ին]] [[Մեծ Բրիտանիա]]յի [[Դոնկաստեր]] քաղաքում։ 1968 թվականին նա սկսել է իր ֆուտբոլային կարիերան անգլիական չորրորդ դիվիզիոնի Սկանտորպ Յունայթեդ ֆուտբոլային ակումբում։ 1971 թվականին տեղափոխվել է [[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլ]]՝ 39 հազար ֆունտ ստերլինգի դիմաց։ Սկզբում Լիվերպուլի «կարմիր մարզիչը»՝ Բիլլ Շենկլին նշանակել է նրան որպես կիսապաշտպան, սակայն շուտով տեղափոխել է որպես հարձակվող։ Լիվերպուլում իր դեբյուտը Քևինը նշել է 1971 թվականի օգոստոսի 14-ին «[[Նոթինգհեմ Ֆորեստ]]» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։ Խաղի 12-րդ րոպեին ֆուտբոլիստը ստացել է զգուշացում։ Լիվերպուլի կազմում ունեցած բոլոր տարիների ընթացքում Քևին Քիգանը հեղինակել է 100 գոլ՝ հաղթելով բազմաթիվ հանդիպումներում և վաստակելով բազմաթիվ կոչումներ և գավաթներ ([[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|ՈւԵՖԱ-ի]], [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի գավաթ]] և [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիանների Լիգայի գավաթ]])։ Լիվերպուլի կազմում Քևինի վերջին հանդիպումը եղել է [[Բորուսիա Դորտմունդ]]ի դեմ հանդիպումը, որը ավարտվել է անգլիացիների պարտությամբ՝ 3-1: 1977 թվականին գերմանական «[[Համբուրգ|Համբուրգ» ֆուտբոլային ակումբը]] գնել է ֆուտբոլիստին 500 հազար ֆունտ ստերլինգով։ Ի տարբերություն [[Անգլիա]]յի, [[Բունդեսլիգա]]յում Քիգանը խաղացել է ավելի դինամիկ, արագ և կոշտ ֆուտբոլ։ Քևինը դժվար է հարմարվել նոր միջավայրին, սակայն որոշ հակամարտություններից հետո դարձավ թիմի ավագը և 1978-1979 թվականների մրցաշրջանում 17 գոլով դարձավ «[[ՖԻՖԱ Ոսկե գնդակ|Ոսկե գնդակ]]»-ի դափնեկիր։ 1980 թվականին Քիգանը վերադարձավ Անգլիա, սակայն այս անգամ առավել համեստ «[[Սաութհեմփթոն ՖԱ|Սաութհեմփթոն»]] ֆուտբոլային ակում։ Այս ակումբի կազմում 1982 թվականին Քևինը երկրորդ անգամ ճանաչվում է Անգլիայի լավագույն ֆուտբոլիստ։ 1982—1984 հանդես է գալիս անգլիական [[Նյուքասլ Յունայթեդ]]ում, իսկ 1985 թվականին տեղափոխվում է [[Ավստրալիա]]։ Հենց ավստրալիական Բլեքթաուն Սիթի ֆուտբոլային ակումբի կազմում էլ ավարտում է իր ակումբային կարիերան։ Վերջին ակումբի կազմում հեղինակում է ընդամենը 1 գնդակ։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Վիքիքաղվածք}}{{Արտաքին հղումներ}} {{Ոսկե Գնդակի մրցանակակիրներ}} {{DEFAULTSORT:Քիգան, Քևին}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բունդեսլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիվերպուլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Համբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սաութհեմփթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սկանտորպ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] 1ht5xjm5uhaynwixex5hz4z79jrvrpz 0 709943 10715963 9952252 2026-03-28T04:41:29Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715963 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դերասան}} {{Կորեերեն տեքստ}} '''Նամ Գունգ Մին'''<ref>https://www.instagram.com/min_namkoong/</ref> ([[հանգըլ]]՝ 남궁민, {{ԱԾ}}), հարավկորեացի [[դերասան]] և [[մոդել]]։ == Կենսագրություն == Ավարտել է Chung Ang University: [[2001]] թվականին նա առաջին անգամ ներկայացել է հեռուստատեսությունում՝ ''Bungee Jumping of Their Own'' ֆիլմում։ Առավել հայտնի է դարձել [[2006]] թվականի ''A Dirty Carnival և Can You Hear My Heart'' ֆիլմերում կատարած իր դերերի շնորհիվ<ref>http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2956830</ref><ref>http://tenasia.hankyung.com/namgung-min-soon-to-meet-with-japanese-fans/{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2961587</ref><ref>{{Cite web |title=Արխիվացված պատճենը |url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/92308/nam-goong-min-says-its-hard-to-act-as-a-serial-killer-in-girl-who-sees-smells |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511033502/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/92308/nam-goong-min-says-its-hard-to-act-as-a-serial-killer-in-girl-who-sees-smells |archive-date=2015 թ․ մայիսի 11 |accessdate=2016 թ․ հուլիսի 3}}</ref><ref>http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2015/05/201_178656.html</ref>։ == Ֆիլմագրություն == '''Հեռուստասերիալներ''' {| class="wikitable sortable" style='text-align:center;" |- ! Տարի !! Անվանում !! Դերը !! Հեռուստաալիք |- | '''2002''' || ''Dae Bak Family'' ||''Namkoong Min'' || [[SBS]] |- | rowspan="5"|'''2003''' || ''Rose Fence'' || ''Han Dong-hyun'' || [[KBS2]] |- ||''Drama City "To William"'' || ''Yoon Joon-ho'' || KBS2 |- || ''Pearl Necklace'' ||''Hwang Joon-ho '' || KBS2 |- ||''Wedding Story "My Love My Oppa"'' || ''Sung-soo '' || KBS2 |- || ''HDTV Literature "Mould Flower"'' || ''Ki-hoon'' || [[KBS1]] |- | rowspam="2"|'''2004''' || Drama City "After Love" || Eun-jae || KBS2 |- | || ''My Lovely Family'' || ''Ahn Jin-gook'' || KBS1 |- | '''2005''' || ''My Rose Life'' || ''Ph.D Ji'' || KBS2 |- | '''2006''' || ''One Fine Day'' ||Kang Dong-ha || [[MBC]] |- | '''2010'''|| ''Becoming a Billionaire'' || ''Chu Woon-seok'' || KBS2 |- | '''2011'''|| ''Can You Hear My Heart?'' ||''Jang Joon-ha/Bong Ma-roo '' ||MBC |- | rowspan="2"|'''2012''' || ''Drama Special "Still Picture''" || ''Kim Hyun-soo'' || KBS2 |- || ''Cheongdam-dong Alice'' ||''So In-chan'' || [[SBS]] |- | rowspan="2"|'''2013''' ||''Hur Jun, the Original Story'' || ''Yoo Do-ji'' || MBC |- || ''Unemployed Romance'' || ''Kim Jong-dae'' || E Channel |- | rowspan="3"|'''2014''' || ''I Need Romance 3 '' || ''Kang Tae-yoon'' || [[TvN (Հարավային Կորեա)|tvN]] |- || ''Wild Chives and Soy Bean Soup: 12 Years Reunion''<ref>http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986530</ref> || ''Yoo Joon-soo'' || [[jTBC]] |- || ''My Secret Hotel'' || ''Jo Sung-gyeom'' || tvN |- | '''2015''' ||''The Girl Who Sees Smells '' ||''Kwon Jae-hee'' || SBS |- | '''2015'''-'''2016''' || ''Remember – War of the Son'' ||''Nam Gyu-man'' || SBS |- | '''2016''' ||''Beautiful Gong Shim'' || Ahn Dan Tae || SBS |} === Ֆիլմեր === {| class="wikitable sortable" style='text-align:center;' |- ! Տարի !!Անվանում !! Դերը |- | '''2002''' || ''Bad Guy '' || ''Hyun-soo '' |- | '''2006'''||''A Dirty Carnival || ''Min-ho '' |- | '''2007''' ||''Beautiful Sunday '' || ''Min-woo '' |- | '''2015''' ||''Light My Fire'' || ''N/A'' |- | '''2016''' ||''Moonlit Motive'' || ''Chowbei'' |} == Երաժշտական տեսահոլովակներ == {| class="wikitable" style='text-align:center;' |- !Տարի !! Անվանում!! Երգիչ |- |'''2014''' || ''Cheer Up'' || Hong Jin-young |- | '''2016''' || ''Sketch'' ||Hyomin |} == Մրցանակներ == {| class="wikitable sortable" style='text-align:center;' |- ! Տարի !! Մրցանակ !! Կատեգորիա !!Աշխատանք !! Արդյունք |- | '''1999''' || ''KMTV Music Star Contest'' ||VJ Grand Prize<ref>{{Cite web |url=http://news.mt.co.kr/newsPrint.html?no=2008101706393260009&type=3&gubn=sty |title=Արխիվացված պատճենը |access-date=2016-07-03 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224131625/https://news.mt.co.kr/newsPrint.html?no=2008101706393260009&type=3&gubn=sty |url-status=dead }}</ref> ||''N/A'' || {{won}} |- |'''2003''' || rowspan="2"|''KBS Drama Awards'' || '' Best Actor in a One-Act/Special Drama'' || ''To William'' || {{won}} |- | '''2005''' || ''Popularity Award'' || ''My Rosy Life '' ||{{won}} |- | '''2011''' || ''MBC Drama Awards'' || ''Excellence Award, Actor in a Miniseries'' ||''Can You Hear My Heart?'' || {{nom}} |- | '''2012''' ||''KBS Drama Awards'' || ''Best Actor in a One-Act/Special Drama'' || ''Still Picture''|| {{nom}} |- | '''2013'''||''MBC Drama Awards'' ||''Excellence Award, Actor in a Serial Drama'' || ''Hur Jun, the Original Story'' || {{nom}} |- | '''2014''' || ''MBC Entertainment Awards'' || ''New Star of the Year '' || ''We Got Married'' || {{won}} |- | '''2015''' || ''23rd SBS Drama Awards'' || ''Special Award, Actor in a Miniseries'' || ''The Girl Who Sees Smells'' || {{won}} |- | rowspan="3"|'''2016''' ||rowspan="2"|''52nd Paeksang Arts Awards'' || ''Best Actor (Television)'' || rowspan="2"|''Remember: War of the Son'' || {{nom}} |- || ''Most Popular Actor (Television)'' || {{nom}} |- || ''The 4th Annual DramaFever Awards''<ref>{{Cite web |title=Արխիվացված պատճենը |url=https://www.dramafever.com/news/announcing-the-winners-of-the-fourth-annual-dramafever-awards-/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129190113/https://www.dramafever.com/news/announcing-the-winners-of-the-fourth-annual-dramafever-awards-/ |archiveurl=https://archive.today/20160704095027/https://www.dramafever.com/news/announcing-the-winners-of-the-fourth-annual-dramafever-awards-/ |archive-date=2017 թ․ հունվարի 29 |archivedate=2016 թ․ հուլիսի 4 |accessdate=2016 թ․ հուլիսի 3}}</ref> ||''Best Villain''||''The Girl Who Sees Smells'' || {{won}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Հարավկորեացի կինոդերասաններ]] [[Կատեգորիա:Հարավկորեացի հեռուստատեսային դերասաններ]] [[Կատեգորիա:Հարավկորեացի մոդելներ]] [[Կատեգորիա:Մարտի 12 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Չունգ Անգի համալսարանի շրջանավարտներ]] rc5k5dhj9dk6wj4hpbem3bkn0d108eb 0 720265 10715830 10715580 2026-03-27T15:34:53Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 -[[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ]], քանի որ արդեն կա [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]], ([[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ/գերկատեգորիզացիա.json|ուղղել բոտին]]) 10715830 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | հասակ = 174 | դիրք = [[կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ռումինիա]] | ներկա ակումբ = {{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Վիիտորուլ (ֆուտբոլային ակումբ, Կոնստանցա)|Վիիտորուլ]] | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1978—1980|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ֆարուլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ֆարուլ]]| |1980—1981|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Լուչաֆերուլ]]| |1981—1982|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ֆարուլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ֆարուլ]]|}} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1982—1983|{{Դրոշ|Ռումինիա20px}} [[Ֆարուլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ֆարուլ]]|18 (7) |1983—1987|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Սպորտուլ (ֆուտբոլային ակումբ)|Սպորտուլ]]|124 (63) |1987—1990|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ստյաուա]]|128 (93) |1990—1992|{{Դրոշ|Իսպանիա|20px}} [[Ռեալ Մադրիդ]]|84 (20) |1992—1994|{{Դրոշ|Իտալիա|20px}} [[Բրեշիա (ֆուտբոլային ակումբ)|Բրեշիա]]|70 (18) |1994—1996|{{Դրոշ|Իսպանիա|20px}} [[Բարսելոնա ՖԱ|Բարսելոնա]]|49 (11) |1996—2001|{{Դրոշ|Թուրքիա|20px}} [[Գալաթասարայ]]|191 (71) |'''1982—2001'''|'''Արդյունք'''|'''664 (283)'''}} | ազգային թիմ = {{ֆուտբոլային կարիերա|1983—2000|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ռումինիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռումինիա]]|125 (35)}} | մարզչական ակումբ = {{ֆուտբոլային կարիերա |2001|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ռումինիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռումինիա]]| |2003|{{Դրոշ|Թուրքիա|20px}} [[Բուրսասպոր]]| |2004—2005|{{Դրոշ|Թուրքիա|20px}} [[Գալաթասարայ]]| |2006|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Տիմիշոարա (ֆուտբոլային ակումբ)|Պոլիտեխնիկ (Տիմիշոարա)]]| |2007|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Ստյաուա]]| |2010—2011|{{Դրոշ|Թուրքիա|20px}} [[Գալաթասարայ]]| |2014—2016|{{Դրոշ|Ռումինիա|20px}} [[Վիիտորուլ]]|}} }} '''Գեորգե Հաջի''' ({{lang-ro|Gheorghe Hagi}}, {{ԱԾ}}), [[ռումինացի]] [[ֆուտբոլ]]ային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]], արժանացել է Ռումինիայի 20֊րդ դարի լավագույն ֆուտբոլիստի կոչման<ref>{{Cite web |title=Sport & mişcare — Gandul |url=http://www.gandul.info/sport/constanta-s-lepadat-gheorghe-hagi.html?3941;253988 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701031855/http://www.gandul.info/sport/constanta-s-lepadat-gheorghe-hagi.html?3941%3B253988 |archive-date=2007 թ․ հուլիսի 1 |accessdate=2016 թ․ օգոստոսի 3}}</ref>, համարվում է [[ՖԻՖԱ 100]] ցանկի անդամ։ [[2001]] թվականից սկսած աշխատում է մարզիչ։ Որպես խաղացող հայտնի է դարձել իր ձախ ոտքով հզոր և դիպուկ հարվածներով, որից հետո գնդակը թռչում էր անսպասելի ուղղությամբ, շատ լավ տեսնում էր խաղադաշտը, ուներ հզոր տեխնիկա, օժտված էր դիսպետչերական ունակություններով։ == Խաղացողի կարիերա == === Ռումինիա === Գեորգեն համարում է Կոնստանցիայի «Ֆարուլ» ֆուտբոլային ակումբի սան, նաև զբաղվել է բուխարեստական «Լուչաֆերուլ»֊ում։ Այնուհետև նրա առջև ընտրություն դրվեց, որտեղ շարունակել կարիերան. մայրաքաղաքային «Սպորտուլ»֊ում, թե Կրայովայի «Ունիվերսիտատյա»֊ում, և նա ընտրեց առաջին տարբերակը։ [[1986]] թվականին լինելով «Ստյաուա» ռումինական ակումբի առաջնորդ, կարողացավ նվաճել Չեմպիոնների գավաթը և Եվրոպայի Սուպերգավաթի վերջին խաղում «Սպորտուլա»֊ն վարձավճարով գնեց Հաջիին, ով և խփել էր խաղի միակ գնդակը Կիևի Դինամոյի դարպասը։ Այսպիսի անկրկնելի հանդիպումից հետո «Ստյաուա»֊ն նրան պահեց իր մոտ ևս 3 տարով, որի ժամանակ ակումբը եռակի անգամ իրականացրեց ոսկե դուբլ և մեկ անգամ էլ հասավ չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ փուլ։ === Իսպանիա և Իտալիա === 1990 թվականին Հաջին պայմանագիր կնքեց [[Ռեալ Մադրիդ|մադրիդյան Ռեալ]]֊ի հետ, որը նրա համար վճարեց 4 300 000 $։ Սակայն երկու մրցաշրջանների արդյունքում, որի ընթացքում ակումբը չնվաճեց և ոչ մի տիտղոս, ֆուտբոլիստի իրավունքները տրվեցին [[Իտալիա|իտալական]] «Բրեշիա» ակումբին, որը խաղում էր Իտալիայի Սերիա Բ֊ում։ Երկու մրցաշրջանների ընթացքում նրան հաջողվեց թիմի հետ միասին դուրս գալ Սերիա Ա, որից հետո էլ նորից դուրս թռավ ետ՝ Սերիա Բ։ [[1994]] թվականին ռումինացին տեղափոխվեց «[[Բարսելոնա ՖԱ|Բարսելոնա»]], որի հետ նույնպես երկու մրցաշրջան անկացնելով չնվաճեց ոչ մի գավաթ։ === Թուրքիա === 1996 թվականին [[Թուրքիա|թուրքական]] «[[Գալաթասարայ]]» ակումբ տեղափոխությունը Հաջիի համար ավելի հաջող դարձավ։ Այնտեղ նա դարձավ թիմի առաջնորդը և երկրպագուների սիրած ֆուտբոլիստը։ Թիմի գլխավոր մարզիչ Ֆատիհ Տերիմը խաղային տակտիկան հիմնեց հենց նրա վրա։ 2000 թվականին, իր կարիերայի մայրամուտում, Հաջին հաղթեց ՈՒԵՖԱ գավաթը և ՈՒԵՖԱ սուպերգավաթը։ == Հավաքական == Հաջին [[Ռումինիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ռումինիայի հավաքականում]] հանդես է եկել սկսած [[1983]] թվականից, և արդեն 1984 թվականին նրա թիմի կազմում մեկնեց Եվրոպայի առաջնությանը, որտեղ ռումինացիները հայտնվեցին իրենց խմբի վերջին հորիզոնականում։ Նրա ամենալավ նվաճումը եղել է այն, որ նա հավաքականի կազմում կարողացել է [[1994]] թվականին դուրս գալ աշխարհի առաջնության 1/4 եզրափակիչ, որտեղ ռումինացիները խմբից դուրս էին եկել առաջին հորիզոնականով, իսկ 1/8 եզրափակչում կարողացել էին հիմնական ժամանակում հաղթել [[Արգենտինիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինայի]] հավաքականին և վերջին խաղում միայն տասնմեկ մետրանոց հարվածաշարով զիջեցին [[Շվեդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շվեդիայի հավաքականին]]։ 1998 թվականի աշխարհի առաջնությունից հետո Հաջին որոշում ընդունեց հեռանալ հավաքականից, բայց, երբ թիմը հայտնվեց [[Եվրո 2000]]֊ում, նա վերադարձավ և օգնեց թիմին դուրս գալ «մահացու խմբից», որտեղ նրանք պայքարում էին [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի]], [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի]] և [[Պորտուգալիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Պորտուգալիայի հավաքականների]] դեմ։ == Մարզիչի կարիերա == «[[Գալաթասարայ]]»֊ում իր ելույթները գրեթե ավարտելուց հետո, 2001 թվականին, Հաջին նշանակվեց Ռումինիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ, որի հետ չկարողացավ հայտնվել [[2002]] թվականի աշխարհի առաջնությունում, որից հետո հեռացավ զբաղեցրած պաշտոնից։ 2003 թվականին նա ոչ այնքան հաջող աշխատանքային փորձ ձեռք բերեց թուրքական «Բուրսասպոր»֊ում։ Սակայն «Գալաթասարայ» վերադառնալով որպես մարզիչ, նրա համար հաջողությամբ պսակվեց․ 2005 թվականին նրանք կարողացան հաղթել երկրի գավաթը։ [[2006]] թվականին նա փոխարինելու եկավ «Պոլիտեխնիկ»֊ի այդ ժամանակվա գլխավոր մարզիչին։ [[2007]] թվականի հունիսին Հաջին գլխավորեց «Ստյաուա», որի հետ նրան չհաջողվեց նոր մրցաշրջանը մեկնարկել բարձրագույն առաջնությունում։ Անտեսելով այն հանգամանքը, որ նա կարողացավ որակավորման փուլերում հերթական անգամ հաղթել [[Լեհաստան|լեհական]] «Զագլեմբե»֊ին և [[բելառուս]]ական «ԲԱՏԵ»֊ին, թիմը հայտնվեց Չեմպիոնների լիգայի 2007-2008 մրցաշրջանի հիմնական խաղերում, անմիջապես առաջին հանդիպումից հետո, որտեղ թիմը պարտվեց [[Պրահա|պրագյան]] «Սլավիա»֊յին, նրան ուղարկեցին թոշակի։ [[2010]] թվականի հոկտեմբերի 21֊ին նա մեկ ու կես տարի ժամկետով «Գալաթասարայ» ակումբի հետ պայմանագիր ստորագրեց<ref>{{Cite web |date=21.10.2010 |title=Kamuoyuna Açıklama |url=http://www.galatasaray.org/kulup/haber/8226.php |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65q6XnNSn?url=http://www.galatasaray.org/kulup/haber/8226.php |archivedate=2012 թ․ մարտի 1 |accessdate=2010 թ․ հոկտեմբերի 21 |publisher=Galatasaray.org |lang=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=21.10.2010 |title=Hagi neuer Trainer von Galatasaray Istanbul |url=http://www.transfermarkt.de/de/hagi-neuer-trainer-von-galatasaray-istanbul/news/anzeigen_47770.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023014755/http://www.transfermarkt.de/de/hagi-neuer-trainer-von-galatasaray-istanbul/news/anzeigen_47770.html |archivedate=2010 թ․ հոկտեմբերի 23 |accessdate=2010 թ․ հոկտեմբերի 21 |publisher=transfermarkt.de |lang=de}}</ref>։ == Նվաճումներ == === Որպես խաղացող === '''Ստյաուա''' * [[Ռումինիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ռումինիայի չեմպիոն]] ('''3'''):1986-1987, 1987-1988, 1988-1989 * [[Ռումինիայի ֆուտբոլի գավաթ|Ռումինիայի գավաթի հաղթող]] ('''3''')։ 1986-1987, 1987-1988, 1988-1989 * ՈՒԵՖԱ սուպերգավաթակիր. 1986 * Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի եզրափակչի մասնակից․ 1988-1989 '''Ռեալ Մադրիդ''' * Իսպանիայի սուպերգավաթի հաղթող. 1990 '''Բրեշիա''' * Իտալական Սերիա Բ֊ի հաղթող. 1991-1992 * Անգլո֊իտալական գավաթի հաղթող. 1993-1994 '''Բարսելոնա''' * Իսպանիայի սուպերգավաթի հաղթող. 1994 '''Галатасарай''' * Թուրքիայի չեմպիոն ('''4''')։ 1996-1997, 1997-1998, 1998-1999, 1999-2000 * Թուրքիայի գավաթի հաղթող ('''2''')։ 1998-1999, 1999-2000 * ՈՒԵՖԱ սուպերգավաթի հաղթող. 2000 * ՈՒԵՖԱ գավաթի հաղթող։ 1999-2000 === Որպես մարզիչ === ==== Գալաթասարայ ==== * [[Թուրքիայի ֆուտբոլի գավաթ|Թուրքիայի գավաթի նվաճող]]։ 2004-2005 === Անձնական նվաճում === * Մտել է [[FIFA 100]]֊ի կազմ։ 2004 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.hagi.ro Անձնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429100140/http://www.hagi.ro/ |date=2011-04-29 }}{{ref-ro}} * [http://www.championat.ru/football/article-18399.html Կարպատյան Մարադոնա] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021081734/http://www.championat.ru/football/article-18399.html |date=2008-10-21 }} Հրատարակումը ռուսական [[Чемпионат.ру]] կայքում * [http://academiahagi.ro/ro/articole/prezentare Հայջիի էջը իր Ակադեմիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922045552/http://www.academiahagi.ro/ro/articole/prezentare |date=2012-09-22 }}{{ref-ro}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՖԻՖԱ 100}} {{DEFAULTSORT:Հաջի, Գեորգե}} [[Կատեգորիա:Բարսելոնայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի բարի կամքի դեսպաններ]] [[Կատեգորիա:Ռեալ Մադրիդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռումինացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռումինիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Բրեշիայի ֆուտբոլիստներ]] rrhrpwa08h1qw7rnbgld7fp3ju453ip 0 722260 10716118 9099326 2026-03-28T10:57:47Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716118 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մզկիթ | բնօրինակ անվանում = مسجد نصیر الملک | տեղադրություն = Գովադ է Արաբան մարզ, Շահ Չերախ մզկիթի հարևանությամբ | կառուցման սկիզբ = 1867 | ճարտարապետ = Մուհամադ Հասան է Մեմար, Մուհամադ Ռեզա Սազ է Շիրազ | ճարտարապետական ոճ = «փանջ կասի» (հինգ կամարագոգանի) ոճ | կառուցման ավարտ = 1888 | քարտեզ2 = - }} '''Նասիր օլ Մոլք մզկիթ''' ({{lang-fa|مسجد نصیر الملک}} ''Masjed-e Nasir-ol-Molk''), հայտնի է նաև որպես «Վարդագույն մզկիթ», [[Իրան]]ի Շիրազ քաղաքում գտնվող ավանդական մզկիթ։ Այն գտնվում է Գովադ Արաբան մարզում՝ Շահ Չերախ մզկիթի հարևանությամբ։ Մզկիթը արտաքինից գունավոր ապակիներով է զարդարված։ Նրանում կան այլ ազգային տարրեր, որոնցից է «փանջ կասի» (հինգ կամարագոգանի) ոճը։ Այն ժողովրդական մշակույթում առավել հայտնի է որպես «Վարդագույն մզկիթ»<ref>''[http://muslimheritage.com/article/mosque-whirling-colours-mixture-architecture-and-art-nas%C4%ABr-al-mulk-mosque-shiraz-iran Mosque of Whirling Colours: A Mixture of Architecture and Art in Nasīr al-Mulk Mosque in Shiraz, Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511161559/http://muslimheritage.com/article/mosque-whirling-colours-mixture-architecture-and-art-nas%C4%ABr-al-mulk-mosque-shiraz-iran |date=2016-05-11 }}'', Cem Nizamoglu, MuslimHeritage.com</ref>, քանի որ ներքին զարդանախշերի գունավորման մեջ գերակշռում են վարդագույնի երանգները<ref>[[CNN]]: ''[http://edition.cnn.com/2015/07/09/travel/iran-tourism-persepolis/ Why your next vacation could be in Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202053554/http://edition.cnn.com/2015/07/09/travel/iran-tourism-persepolis/ |date=2017-02-02 }}'', Frederik Pleitgen – July 14, 2015</ref>։ == Պատմություն == Մզկիթը կառուցվել է Ղաջարիների դինաստիայի օրոք և մինչ այսօր գտնվում է Նասիր օլ Մոլք նվիրաբերական հիմնադրամի օգտագործման ու պահպանության ներքո։ Մինչ հիմա մզկիթի վերակառուցումը, պաշտպանությունն ու պահպանումը իրականացվում է Նասիր օլ Մոլկ նվիրաբերական հիմնադրամի կողմից։ Այն կառուցվել է 1867-1888 թվականներին ղաջար ցեղի առաջնորդ Միրզա Հասան Ալիի (Նասիր օլ Մոլք) հրամանով<ref>''[http://www.demilked.com/nasir-al-mulk-pink-mosque-stained-glass-shiraz-iran/ Stunning Mosque In Iran Becomes A Magnificent Kaleidoscope When The Sun Rises]'', DeMilked Magazine</ref>։ Այն նախագծվել է իրանացի ճարտարապետ Մուհամադ Հասան է Մեմարի և Մուհամադ Ռեզա Սազ է Շիրազի կողմից<ref>https://books.google.am/books?id=RT0bAgAAQBAJ&pg=PA185&dq=Nasir+ol+Molk+Mosque+Muhammad+Hassan&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Nasir%20ol%20Molk%20Mosque%20Muhammad%20Hassan&f=false</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Enchantment - 1.jpg|Ներքին բակ Nasir-ol-Molk Mosque, Shiraz, Iran (1249316403).jpg|Մուտք Nasr ol Molk mosque vault ceiling.jpg|Կամարներից մեկի առաստաղը Nasir al-Mulk Mosque Darafsh (10).JPG|[[Մզկիթ]]ի գունավոր ապակիները ներսից Nasir-al molk -1.jpg|Մզկիթի գունավոր ապակիների շողքը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.art-days.com/nasir-al-mulk-mosque-iran/ Nasir ol Molk Mosque on ''Art-Days.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302233737/https://www.art-days.com/nasir-al-mulk-mosque-iran/ |date=2021-03-02 }} * [http://www.albert-videt.eu/photographie/carnet-de-route/iran_10-2006/mosquee-nasir-ol-molk_00.php Nasir ol Molk Mosque on ''Albert-Videt.eu''] {{fr}} * [http://www.bbc.co.uk/persian/interactivity/2008/11/081124_userphoto_shirazmosque.shtml BBC Persian: Nasir ol Molk] [[Կատեգորիա:Շիրազի մզկիթներ]] [[Կատեգորիա:Գմբեթավոր կրոնական շենքեր և կառույցներ]] 9nah0nc6rhofx783ph9l6vj5sk9000z 0 728172 10715799 9786218 2026-03-27T13:12:28Z Խմբագրող 136173 10715799 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = քաղաք | հայերեն անվանում = Զադար | բնօրինակ անվանում = {{lang-hr|Zadar}} | զինանշան = | դրոշ = Vlag_zadar.gif | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = Zadar Kathedrale St. Anastasia 01.jpg | պատկերի նկարագրում = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 0 | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 0 | lon_dir = | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Խորվաթիա | ենթարկում = վարչական կենտրոն | երկրամասի տեսակ = Ժուպանություն | երկրամաս = Զադար (Խորվաթիա) {{!}} Զադարի ժուպանություն | երկրամասը աղյուսակում = | շրջանի տեսակ = | շրջան = | շրջանը աղյուսակում = | համայնքի տեսակ = | համայնք = | համայնքը աղյուսակում = | ներքին բաժանում = | ղեկավարի պաշտոն = Քաղաքապետ | ղեկավար = Զվոնիմիր Վրանչիչ | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | այլ անվանումներ = Զարա | տվյալ կարգավիճակում = | տարածք = | կենտրոնի բարձրություն = | կլիմա = | լեզու = | բնակչություն = 72 718 | մարդահամարի թվական = 2006 | խտություն = | ագլոմերացիա = | ազգային կազմ = [[Խորվաթներ]] – 93 % | կրոնական կազմ = | տեղաբնականուն = | ժամային գոտի = | DST = | հեռախոսային կոդ = +385 23 | փոստային ինդեքս = | փոստային ինդեքսներ = | ավտոմոբիլային կոդ = | իդենտիֆիկատորի տեսակ = | թվային իդենտիֆիկատոր = | կայք = | երկրի քարտեզ = | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզ = | երկրամասի քարտեզի չափ = 300 | շրջանի քարտեզ = | շրջանի քարտեզի չափ = | Վիքիպահեստում = }} '''Զադար''' կամ '''Զարա''' ({{lang-hr|Zadar}}), [[Խորվաթիայի քաղաքների ցանկ|քաղաք]] [[Խորվաթիա]]յի կենտրոնական հատվածում՝ համանուն վարչա-տարածքային միավորի կազմում։ Համարվում է [[Դալմաթիա|Դալմաթիայի պատմաաշխարհագրական շրջանի]] խոշորագույն քաղաքներից մեկը։ Քաղաքի ափերը ողողում են [[Միջերկրական ծով]]ի մաս հանդիսացող [[Ադրիատիկ ծով]]ի ափերը։ Ըստ [[2006 թվական]]ի մարդահամարի տվյալների՝ քաղաքի բնակչությունը կազմում է 72 718 մարդ։ == Աշխարհագրություն == Զադարը [[Խորվաթիա]]յի կենտրոնական քաղաքներից է։ Համարվում է [[Դալմաթիա]]յի զբոսաշրջային, պատմական և մշակութային կենտրոններից մեկը։ Անմիջականորեն գտնվելով [[Ադրիատիկ ծով]]ի ափին՝ քաղաքը ձեռք է բերում [[Միջերկրական ծով|միջերկրածովային երկրի]] բնակավայրին բնորոշ [[Միջերկրածովյան կլիմա|կլիմայական]] և լանդշաֆտային հատկանիշները։ Համարվում է Զադարի ժուպանության վարչական կենտրոնը։ Ռելիեֆը ցածրալեռնային է։ Զադար քաղաքի տարածքում գտնվում են թվով երեք ազգային պարկեր՝ Կորնատները, Պեկլենիցան և [[Հյուսիսային Վելեբիտ]]։ Քաղաքի գլխավոր բուհը Զադարի պետական համալսարանն է, որը հիմնադրվել է [[1396 թվական]]ին։ Համարվում է [[Խորվաթիա]]յի և [[Բալկաններ]]ի ամենահին համալսարանների մեկը։ == Բնակչություն == Ըստ [[2006 թվական]]ին Խորվաթիայի կենտրոնական բյուրոյի և ազգային վիճակագրական ծառայության մարդահամարի տվյալների՝ Զադարի բնակչությունը կազմում է 72 718 մարդ։ 1991-2001 թվականներին քաղաքի բնակչությունը նվազել է 9.5 %-ով՝ 80,355-ից հասնելով 72,718։ Զադարում առաջին մարդահամարը անցկացվել է [[1880 թվական]]ին։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում էր 19,778 մարդ։ Հիմնական բնակիչները [[խորվաթներ]]ն են։ Խորվաթները կազմում եմ քաղաքի բնակչության 93 %-ը։ == Քույր քաղաքներ == Խորվաթիայի Զադար քաղաքը դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման կարգավիճակով քույր քաղաքի համագորկակցության մեջ է հետևյալ քաղաքների հետ՝ {{Քույր քաղաքներ}} == Կլիմա == {{Եղանակի Աղյուսակ |location = Զադար |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.4 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 22.5 | Apr record high C = 25.8 | May record high C = 32.0 | Jun record high C = 34.6 | Jul record high C = 36.1 | Aug record high C = 36.1 | Sep record high C = 32.0 | Oct record high C = 27.2 | Nov record high C = 25.0 | Dec record high C = 18.7 |year record high C = 36.1 | Jan high C = 10.8 | Feb high C = 11.3 | Mar high C = 13.6 | Apr high C = 16.6 | May high C = 21.3 | Jun high C = 25.2 | Jul high C = 30.5 | Aug high C = 29.5 | Sep high C = 26 | Oct high C = 20.0 | Nov high C = 15.1 | Dec high C = 11.9 |year high C = 18.9 | Jan mean C = 7.3 | Feb mean C = 7.5 | Mar mean C = 9.7 | Apr mean C = 12.9 | May mean C = 17.5 | Jun mean C = 21.3 | Jul mean C = 25 | Aug mean C = 24 | Sep mean C = 23 | Oct mean C = 15.9 | Nov mean C = 11.4 | Dec mean C = 8.5 |year mean C = 14.9 | Jan low C = 4.3 | Feb low C = 4.3 | Mar low C = 6.3 | Apr low C = 9.3 | May low C = 13.5 | Jun low C = 17.0 | Jul low C = 19.3 | Aug low C = 19.3 | Sep low C = 16.0 | Oct low C = 12.5 | Nov low C = 8.3 | Dec low C = 5.5 |year low C = 11.3 | Jan record low C = -9.1 | Feb record low C = -6.4 | Mar record low C = -6.8 | Apr record low C = 0.5 | May record low C = 3.4 | Jun record low C = 8.2 | Jul record low C = 12.7 | Aug record low C = 11.5 | Sep record low C = 8.0 | Oct record low C = 2.3 | Nov record low C = -1.8 | Dec record low C = -6.5 |year record low C = -9.1 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 72.6 |Feb precipitation mm = 62.5 |Mar precipitation mm = 63.5 |Apr precipitation mm = 70.0 |May precipitation mm = 64.7 |Jun precipitation mm = 54.4 |Jul precipitation mm = 30.4 |Aug precipitation mm = 49.6 |Sep precipitation mm = 104.0 |Oct precipitation mm = 106.7 |Nov precipitation mm = 105.6 |Dec precipitation mm = 95.2 |year precipitation mm = 879.2 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 10.0 | Feb precipitation days = 8.5 | Mar precipitation days = 8.9 | Apr precipitation days = 10.4 | May precipitation days = 9.5 | Jun precipitation days = 8.2 | Jul precipitation days = 5.3 | Aug precipitation days = 5.9 | Sep precipitation days = 8.7 | Oct precipitation days = 9.8 | Nov precipitation days = 11.2 | Dec precipitation days = 10.4 |year precipitation days = 106.8 |unit snow days = 1.0 cm |Jan snow days = 0.5 |Feb snow days = 0.2 |Mar snow days = 0.1 |Apr snow days = 0.0 |May snow days = 0.0 |Jun snow days = 0.0 |Jul snow days = 0.0 |Aug snow days = 0.0 |Sep snow days = 0.0 |Oct snow days = 0.0 |Nov snow days = 0.0 |Dec snow days = 0.2 |year snow days = 1.1 |Jan humidity = 72.4 |Feb humidity = 70.0 |Mar humidity = 71.2 |Apr humidity = 72.7 |May humidity = 73.8 |Jun humidity = 71.2 |Jul humidity = 67.2 |Aug humidity = 69.3 |Sep humidity = 73.4 |Oct humidity = 73.8 |Nov humidity = 73.5 |Dec humidity = 72.8 |year humidity = 71.8 |Jan sun = 114.7 |Feb sun = 146.9 |Mar sun = 186.0 |Apr sun = 207.0 |May sun = 275.9 |Jun sun = 303.0 |Jul sun = 350.3 |Aug sun = 322.4 |Sep sun = 246.0 |Oct sun = 182.9 |Nov sun = 123.0 |Dec sun = 108.5 |source 1 = [[Croatian Meteorological and Hydrological Service]]<ref name= WMO >{{Cite web |title=Zadar Climate Normals |url=http://klima.hr/k1/k1_2/zadar.pdf |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 2 |publisher=Croatian Meteorological and Hydrological Service}}</ref><ref name=extremes>{{Cite web |title=Mjesečne vrijednosti za Zadar u razdoblju1961−2014 |url=http://klima.hr/klima.php?id=k1&param=srednjak&Grad=zadar |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 3 |publisher=Croatian Meteorological and Hydrological Service |language=Croatian}}</ref> |date=November 2011 }} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Խորվաթիայի տեսարժան վայրեր]] [[Կատեգորիա:Խորվաթիայի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Մ.թ.ա. 384 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր]] 72nlxscy6x871bx9vh35gsto1jilmt4 0 738991 10716035 10714520 2026-03-28T07:45:37Z CommonsDelinker 212 Replacing Still_Life_with_Pipe_and_Bibles.jpg with [[File:Edvard_Munch_-_Still_Life_with_Pipe_and_Bibles_-_Woll_10.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Crit. 2. To change from a meaningless or ambiguou 10716035 wikitext text/x-wiki {{ՎՏՔ}} [[Պատկեր:Edvard Munch - Self-Portrait - Google Art Project (533070).jpg|thumb|'''1880-1885,''' [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1886-1892)|1886-1892]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1893-1898)|1893-1898]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1899-1902)|1899-1902]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1903-1905)|1903-1905]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1906-1908)|1906-1908]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1909-1913)|1909-1913]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1914-1927)|1914-1927]], [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1928-1944)|1928-1944]]]] '''[[Էդվարդ Մունկ]]ի ({{IPA-sv|ˈmʉŋk|no}}) ստեղծագործությունների ցանկ (1880-1885)'''։ Ցանկը [[Նորվեգացիներ|նորվեգացի]] [[նկարիչ]], [[Սիմվոլիզմ|սիմվոլիստ]], [[Փորագրություն (այլ կիրառումներ)|փորագրող]] և [[Էքսպրեսիոնիզմ|էքսպրեսիոնիստ]] Մունկի ստեղծագործությունների թվարկն է՝ ըստ համապատասխան տարեթվերի<ref>Lande, Marit (undated). [http://www.munch.museum.no/content.aspx?id=13&mid=&lang=en «The Life of Edvard Munch»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211223712/http://www.munch.museum.no/content.aspx?id=13&mid=&lang=en |date=2012-02-11 }}. [[Музей Мунка]]</ref>։ Հեղինակը ողջ ստեղծագործական կյանքում նկարել է 1789 նկար՝ [[1880]]-ից [[1943]] թվականն ընկած ժամանակահատվածում։ Երբ [[1944]] թվականի [[հունվարի 23]]-ին նկարիչը մահանում է, նրա մոտ հաշվվել է 1006 նկար<ref name="woll8">{{Cite book |last=Woll |first=Gerd |title=Edvard Munch – Samlede grafiske verk |publisher=Orfeus |year=2012 |isbn=978-82-93140-11-5 |location=Oslo |page=8 |language=no}}</ref>։ [[1940]] թվականի [[ապրիլի 18]]-ին, երբ [[Նացիստական Գերմանիա]]ն [[Նորվեգիան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում|օկուպացրեց]] [[Նորվեգիա]]յի տարածքը, Մունկն իր ստեղծագործությունները կտակում է [[Օսլո]] համայնքին։ Հետագայում այդ նկարները տեղ գտան [[Մունկի թանգարան]]ում, Օսլոյում<ref name="woll8" />։ Մյուս ամենախոշոր հավաքածուն գտնվում է [[Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ]]ում, որտեղ ցուցադրվում է Մունկի ամենահայտնի նկարներից մեկը՝ «[[Ճիչ (նկար)|Ճիչը]]»՝ նկարված մատիտով՝ ստվարաթղթին<ref>{{Cite web |title=The Scream |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/2938/skrik |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227110528/https://munch.emuseum.com/en/objects/2938/skrik |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 27 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 27 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Skrik |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0122_20181121.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320010527/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0122_20181121.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>։ Վերջինս ստեղծվել է [[1893]] թվականին․ այն «[[Կյանքի ֆրիզ|Կյանքի ֆրիզ''»'']]<ref>Prideaux, Sue. ''Edvard Munch: Behind the Scream''. — Yale University Press, 2012. — стр. 225</ref> շարքի <nowiki>կտավ</nowiki>ներից է, որտեղ հեղինակը հետազոտել է կյանքին վերաբերող հարցերը՝ [[սեր]], [[վախ]], [[մահ]], [[Մելանխոլիկ|մելանխոլիա]], [[տագնապ]]։ Շատ <nowiki>կտավ</nowiki>ներ կան մասնավոր հավաքածուներում և աշխարհի տարբեր թանգարաններում, որոշներն անհետ կորել են կամ ոչնչացել։ Մունկի թանգարանը համարվում է ամենակարևորը, քանի որ այստեղ է պահպանվում նրա նկարների ամենամեծ հավաքածուն։ Ներքոհիշյալ ցուցակը կազմվել է 2008 թվականին՝ ըստ [[Գեր Վուլ]]ի կատալոգ-ռեզոնի{{sfn|Нэсс|2007|с=v—vii}}։ == Նկարների ցանկ == {| class="wikitable" class="sortable wikitable" style="margin-left:0.5em; text-align:left" ! Համար!! Նկար!! Անվանում (անգլ․, նորվ․) !Տեխնիկա !Չափեր!! Տարեթիվ!! Գտնվելու վայր |- |1||[[Պատկեր:Edvard Munch - Telthusbakken with Gamle Aker Church (1880).jpg|մինի]]||''Թելթհուսբաքենը Հին Աքերի եկեղեցիով'' <small>{{lang-en|Telthusbakken with Gamle Aker Church}}</small> <small>{{lang-no|Telthusbakken med Gamle Aker kirke}}</small> |[[ստվարաթուղթ]], [[Յուղաներկեր|յուղաներկ]] |12 x 18||[[1880]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |2||[[Պատկեր:OvreFossMunch.jpg|մինի]]||''Ֆերմա Էվրե Ֆոսսում<ref>{{Cite web |title=Øvre Foss |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3852/vre-foss-gard |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302223313/https://munch.emuseum.com//en/objects/3852/vre-foss-gard |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Øvre Foss gård |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01044_20191205.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320010505/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01044_20191205.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>{{lang-en|Øvre Foss}}</small> <small>{{lang-no|Øvre Foss gård}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |12 x 18||[[1880]]||[[Մունկի թանգարան]], [[Օսլո]], [[Նորվեգիա]] |- |3||[[Պատկեր:SmallLakewithBoatMunch.jpg|մինի]]||''Նավակով լճակը<ref>{{Cite web |title=Tjern med båt |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01061_20191122.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161837/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01061_20191122.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>{{lang-en|Small Lake with Boat}}</small> <small>{{lang-no|Tjern med båt}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |12 x 18||[[1880]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |4||[[Պատկեր:Horse and Wagon in front of Farm Buildings Munch.jpg|մինի]]||''Ձին և սայլը տնտեսական շինությունների դիմաց'' <small>{{lang-en|Horse and Wagon in front of Farm Buildings}}</small> <small>{{lang-no|Hest og kjerre foran gårdsbygninger}}</small> |ստվարաթուղթ (?), <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |12 x 18||[[1880]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |5||[[Պատկեր:Autumn Work in the Field.jpg|մինի]]||''Աշնանային աշխատանքը դաշտում'' <small>{{lang-en|Autumn Work in the Field}}</small> <small>{{lang-no|Høstarbeid på jordet}}</small> |ստվարաթուղթ (?), <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |15 x 20||[[1880]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |6||[[Պատկեր:Landscape with Woman Walking by a Lake.jpg|մինի]]||''Բնանկար կնոջ հետ, ով զբոսնում է լճափին'' <small>{{lang-en|Landscape with Woman Walking by a Lake}}</small> <small>{{lang-no|Landskap med en kvinne som går langs vannet}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |19,5 x 14||[[1880]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |7||[[Պատկեր:Landscape with Trees and Water.jpg|մինի]]||''Ծառերով և ջրով բնանկար'' <small>{{lang-en|Landscape with Trees and Water}}</small> <small>{{lang-no|Landskap med trær og vann}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |14 x 17,5||[[1880]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |8||[[Պատկեր:Edvard Munch - Autumn in the Forest (1880).jpg|մինի]]||''Աշունն անտառում'' <small>{{lang-en|Autumn in the Forest}}</small> <small>{{lang-no|Høst i skogen}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |13,5 x 20,5||[[1880]]||[[Սուրբ Օլաֆի գեղարվեստի թանգարան]], [[Մինեսոտա|Հյուսիսային Մինեսոտա]], [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] |- |9||[[Պատկեր:Horse and Cart on a Country Road.jpg|մինի]]||''Ձին և սայլը գյուղական ճանապարհին'' <small>{{lang-en|Horse and Cart on a Country Road}}</small> <small>{{lang-no|Hest og vogn på landevei}}</small> |ստվարաթղթին սոսնձած [[Թուղթ (նյութ)|թուղթ]], <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |19 x 15||[[1880]]||Մասնավոր հավաքածու |- |10||[[Պատկեր:Edvard Munch - Still Life with Pipe and Bibles - Woll 10.jpg|մինի]]||''Աստվածաշնչերով և ծխամորճով նատյուրմորտ'' ''<small>{{lang-en|Still Life with Pipe and Bibles}} {{lang-no|Stilleben med pipe og bibler}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |13 x 21||[[1880]]||Մասնավոր հավաքածու |- |11||[[Պատկեր:Utsikt fra Fossveien - Edvard Munch.jpg|մինի]]||''Ֆոսվեյենի տեսարան'' <small>{{lang-en|View from Fossveien}}</small> <small>{{lang-no|Utsikt fra Fossveien}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |22 x 17||[[1880]]-[[1881|81]]||[[Լիլեհամերի գեղարվեստի թանգարան]], Նորվեգիա։ Օսկար Յոհանսենի հավաքածու |- |12||[[Պատկեր:Edvard Munch - View from Fossveien.jpg|մինի]]||''Ֆոսվեյենի տեսարան'' ''<small>{{lang-en|View from Fossveien}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Utsikt fra Fossveien}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |15,5 x 12||[[1881]]||Մունկի թանգարան |- |13||[[Պատկեր:Winter Landscape with House and Red Sky.jpg|մինի]]||''Ձմեռային բնանկար տնով և կարմիր երկնքով'' ''<small>{{lang-en|Winter Landscape with House and Red Sky}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Vinterlandskap med hus og rød himmel}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |14 x 17,5||[[1881]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |14||[[Պատկեր:Edvard Munch - Potted Plant on the Windowsill.jpg|մինի]]||''Թաղարով բույսը պատուհանագոգին<ref>{{Cite web |title=Potteplante i vinduskarmen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0632.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211351/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0632.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Potted Plant on the Window-Sill}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Potteplante i vinduskarmen}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |57 x 38,5||[[1881]]-[[1882|82]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |15||[[Պատկեր:Edvard Munch - Potted Plant.jpg|մինի]]||''Բույսը թաղարի մեջ'' <small>{{lang-en|Potted Plant}}</small> <small>{{lang-no|Potteplante}}</small> |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |27 x 12||[[1881]]-[[1882|82]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |16||[[Պատկեր:Edvard Munch - The Living-Room of the Misses Munch in Pilestredet 61 (1881).jpg|մինի]]||''Մունկի հյուրասենյակը, Պիլեստրեդետ, 61 բնակարանում<ref>{{Cite web |title=Stuen til frøknene Munch i Pilestredet 61 |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01047__20191125.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320010457/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01047__20191125.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|The Living-Room of the Misses Munch in Pilestredet 61}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Stuen til frøknene Munch i Pilestredet 61}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |21 x 26,5||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |17||[[Պատկեր:Edvard Munch - From Vestre Aker - NG.M.02442 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|մինի]]||''Վեսթրե Աքերից<ref>{{Cite web |title=From Vestre Aker |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02442 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021143/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02442 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref> տեսարան<small>{{lang-en|From Vestre Aker}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fra Vestre Aker}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> |20,5 x 30,5||[[1881]]||[[Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ|Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո]] |- |18||[[Պատկեր:Hakloa in Maridalen.jpg|մինի]]||''Հաքլոյա անասնաֆերման Մարիդալենում<ref>{{Cite web |title=Hakloa in Maridalen |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/3970/gardstunet-pa-hakloa-i-maridalen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192112/https://munch.emuseum.com/en/objects/3970/gardstunet-pa-hakloa-i-maridalen |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Hakloa in Maridalen}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Gårdstunet på Hakloa i Maridalen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 30,5 x 46||[[1881]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |19||[[Պատկեր:Maridalsveien in Nydalen.jpg|մինի]]||''Մարիդալսվեյենը Նիդալենում'' ''<small>{{lang-en|Maridalsveien in Nydalen}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Maridalsveien i Nydalen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 29,5 x 36,5||[[1881]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |20||[[Պատկեր:Houses in Maridalen.jpg|մինի]]||''Մարիդալենի տները'' <small>{{lang-en|Houses in Maridalen}}</small> <small>{{lang-no|Grend i Maridalen}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 22 x 31||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |21||[[Պատկեր:Edvard Munch - Landscape. Maridalen by Oslo.jpg|մինի]]||''Մարիդալենում<ref>{{Cite web |title=From Maridalen |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3866/fra-maridalen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302223358/https://munch.emuseum.com//en/objects/3866/fra-maridalen |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Fra Maridalen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1058_.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161636/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1058_.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|From Maridalen}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fra Maridalen}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 22 x 27,5||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |22||[[Պատկեր:Edvard Munch - Akerselva - Woll 22.jpg|մինի]]||''Աքերսելվա'' ''<small>{{lang2|en|no|Akerselva}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 23 x 31,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |23||[[Պատկեր:Landscape with Woman and Child.jpg|մինի]]||''Բնանկար կնոջ և երեխայի հետ'' ''<small>{{lang-en|Landscape with Woman and Child}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskap med kone og barn}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21,5 x 30,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |24||[[Պատկեր:Landscape with a Small House and Two People.jpg|մինի]]||''Բնանկար փոքրիկ տնով և երկու մարդկանցով'' ''<small>{{lang-en|Landscape with a Small House and Two People}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskap med lite hus og to mennesker}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 17 x 14,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |25||[[Պատկեր:Landscape with Lake and Forest.jpg|մինի]]||''Բնանկար լճով և անտառով<ref>{{Cite web |title=Landscape with Lake and Forest |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4802/landskap-med-vann-og-skog |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192059/https://munch.emuseum.com/en/objects/4802/landskap-med-vann-og-skog |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Landscape with Lake and Forest}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskap med vann og skog}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 17 x 14||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |26||[[Պատկեր:Edvard Munch - From Bunnefjorden.jpg|մինի]]||''Բունեֆյորդենից<ref>{{Cite web |title=Fra Bunnefjorden |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01060_20191128.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161730/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01060_20191128.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|From Bunnefjorden}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fra Bunnefjorden}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 17,5 x 26,5||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |27||[[Պատկեր:Edvard Munch - From Sandviken (c. 1882).jpg|մինի]]||''Սանդվիկայից<ref>{{Cite web |title=From Sandvika |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/3974/fra-sandvika |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192043/https://munch.emuseum.com/en/objects/3974/fra-sandvika |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|From Sandvika}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fra Sandvika}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21 x 27||[[1881]]||Սուրբ Օլաֆի գեղարվեստի թանգարան, Հյուսիսային Մինեսոտա, ԱՄՆ |- |28||[[Պատկեր:Man Rowing Towards Land.jpg|մինի]]||''Ափին թիավարող մարդը<ref>{{Cite web |title=Man Rowing towards Land |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4296/mann-som-ror-mot-land |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192041/https://munch.emuseum.com/en/objects/4296/mann-som-ror-mot-land |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Man Rowing towards Land}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Mann som ror mot land}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 29 x 36||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |29|| [[Պատկեր:Bay with Boat and House (1881).jpg|մինի]]||''Նավակով և տնով ծովածոցը<ref>{{Cite web |title=Edvard Munch. Bay with Boat and House |url=https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/munch-edvard/bay-boat-and-house |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316022611/https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/munch-edvard/bay-boat-and-house |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=museothyssen.org |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Bay with Boat and House}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Vik med båt og hus}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 37 x 51||[[1881]]||[[Տիսեն-Բորնեմեսի թանգարան]] |- |30||[[Պատկեր:Edvard Munch - Man and Woman in Boat - Woll 30.jpg|մինի]]||''Տղամարդն ու կինը նավակում'' ''<small>{{lang-en|Man and Woman in Boat}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Mann og kone i båt}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 17,5 x 25,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու, Ստոկհոլմ |- |31||[[Պատկեր:Fisherman by the Water.jpg|մինի]]||''Ձկնորսը ջրի մոտ<ref>{{Cite web |title=Fisherman by the Water |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4307/fisker-ved-vannkanten |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192046/https://munch.emuseum.com/en/objects/4307/fisker-ved-vannkanten |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Fisherman by the Water}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fisker ved vannkanten}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 18 x 24,5||[[1881]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |32||[[Պատկեր:Edvard Munch - Christian Munch on the Couch.jpg|մինի]]||''Քրիստիան Մունկը բազմոցին<ref>{{Cite web |title=Christian Munch on the Couch |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3856/christian-munch-i-sofahjrnet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302235234/https://munch.emuseum.com/en/objects/3856/christian-munch-i-sofahjrnet |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Christian Munch i sofahjørnet |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1048-20180909.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211143/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1048-20180909.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Christian Munch on the Couch}} {{lang-no|Christian Munch i sofahjørnet}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21,5 x 18||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |33||[[Պատկեր:Christian Munch on the Couch.jpg|մինի]]||''Քրիստիան Մունկը բազմոցին'' <small>''{{lang-en|Christian Munch on the Couch}} {{lang-no|Christian Munch i sofahjørnet}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 25 x 22||[[1881]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |34||[[Պատկեր:Study of a Landscape.jpg|մինի]]||''Բնանկարի էտյուդ'' ''<small>{{lang-en|Study of a Landscape}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskapsstudie}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 25,5 x 21,5||[[1881]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |35||[[Պատկեր:View of Grüner's Garden.jpg|մինի]]||''Տեսարան Գրյուներ այգուց'' ''<small>{{lang-en|View of Grüner’s Garden}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Utsikt over Grüners hage}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 22 x 29,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |36||[[Պատկեր:Gamle Aker Church (36).jpg|մինի]]||''Գամլե Աքեր եկեղեցին'' ''<small>{{lang-en|Gamle Aker Church}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Gamle Aker kirke}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 33 x 46,5||[[1881]]-[[1882|82]]||Մասնավոր հավաքածու |- |37||[[Պատկեր:Edvard Munch - Old Aker Church.jpg|մինի]]||''Գամլե Աքեր եկեղեցին<ref>{{Cite web |title=Gamle Aker Church |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3850/gamle-aker-kirke |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302223406/https://munch.emuseum.com//en/objects/3850/gamle-aker-kirke |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gamle Aker kirke |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1042_20140227.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161712/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1042_20140227.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>''{{lang-en|Gamle Aker Church}}''</small> <small>''{{lang-no|Gamle Aker kirke}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 16 x 21||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |38||[[Պատկեր:Edvard Munch - Gamle Aker Church - MM.M.01043 - Munch Museum.jpg|մինի]]||''Գամլե Աքեր եկեղեցի<ref>{{Cite web |title=Gamle Aker Church |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/3851/gamle-aker-kirke |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227110455/https://munch.emuseum.com/en/objects/3851/gamle-aker-kirke |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 27 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 27 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Gamle Aker kirke |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01043.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211127/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01043.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>''{{lang-en|Gamle Aker Church}}''</small> <small>''{{lang-no|Gamle Aker kirke}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | ||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |39||[[Պատկեր:Gamle Aker Church.jpg|մինի]]||''Գամլե Աքեր եկեղեցին'' ''<small>{{lang-en|Gamle Aker Church}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Gamle Aker kirke}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 26 x 20,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |40||[[Պատկեր:Edvard Munch - View from Vossveien 7 towards Bergfjerdingen.jpg|մինի]]||''Տեսարան Ֆոսվեյեն 7-ից դեպի Բերգվյերդինգեն<ref>{{Cite web |title=Utsikt fra Fossveien 7 mot Bergfjerdingen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1059_20041203.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161554/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1059_20041203.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|View from Fossveien 7 towards Bergfjerdingen}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Utsikt fra Fossveien 7 mot Bergfjerdingen}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 22 x 28||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |41||[[Պատկեր:People on the Road in Wet Snow.jpg|մինի]]||''Մարդիկ թաց ձյունոտ ճանապարհին'' ''<small>{{lang-en|People on the Road in Wet Snow}} {{lang-no|Folk på veien i snøslaps}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 13 x 19,5||[[1881]]||Մասնավոր հավաքածու |- |42||[[Պատկեր:Goblin with Christmas Porridge.jpg|մինի]]||''Նիսսեն սուրբծննդյան շիլայով'' ''<small>{{lang-en|Goblin with Christmas Porridge}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Nisse med julegrøt}}</small>'' |փայտե տախտակ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 15,5 x 21||[[1881]]||Պեդեր Անդրեաս Լունդի հավաքածու |- |43||[[Պատկեր:Edvard Munch - Still LIfe with Jar, Apple, Walnut and Coconut.jpg|մինի]]||''Նատյուրմորտ անոթով, խնձորով, ընկույզով և կոկոսով<ref>{{Cite web |title=Stilleben med krukke, eple, valnøtt og kokosnøtt |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01051_20190920.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161515/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01051_20190920.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Still Life with Jar, Apple, Walnut and Coconut}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Stilleben med krukke, eple, valnøtt og kokosnøtt}}</small>'' |գրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 18 x 20||[[1881]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |44||[[Պատկեր:Edvard Munch - Øvre Foss in Winter (1881-82).jpg|մինի]]||''Էվրե Ֆոսս ֆերման ձմռանը'' ''<small>{{lang-en|Øvre Foss in Winter}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Øvre Foss gård om vinteren}}</small>'' |ստվարաթղթին կպցրած թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 18,5 x 20||[[1881]]-[[1882|82]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |45||[[Պատկեր:Boy in Snow.jpg|մինի]]||''Տղան ձյան վրա'' ''<small>{{lang-en|Boy in Snow}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Gutt i snø}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 10 x 3,5||[[1881]]-[[1882|82]]||Երեխաների աշխատանքների միջազգային թանգարան, Օկաձակի, Ճապոնիա |- |46||[[Պատկեր:View of the City on a Winter's Day.jpg|մինի]]||''Քաղաքի տեսարանը ձմեռային մի օր'' ''<small>{{lang-en|View of the City on a Winter’s Day}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Utsikt over byen en vinterdag}}</small>'' |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 18,5 x 23,5||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |47||[[Պատկեր:Edvard Munch - Self-Portrait - Google Art Project (533070).jpg|մինի]] ||''Ինքնադիմանկար<ref>{{Cite web |title=Self-Portrait |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/3857/selvportrett |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227110549/https://munch.emuseum.com/en/objects/3857/selvportrett |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 27 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 27 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Selvportrett |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01049.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320010515/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01049.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>{{lang-en|Self-Portrait}}</small> <small>{{lang-no|Selvportrett}}</small> |ստվարաթղթին փակցրած թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 26 x 19||[[1882]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |48||[[Պատկեր:Edvard Munch - Laura Munch - MM.M.01045 - Munch Museum.jpg|մինի]]||''Լաուրա Մունկ<ref>{{Cite web |title=Laura Munch |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3853/laura-munch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303003145/https://munch.emuseum.com//en/objects/3853/laura-munch |archive-date=2022 թ․ մարտի 3 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Laura Munch |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01045_20191122.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161248/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01045_20191122.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>{{lang2|en|no|Laura Munch}}</small> |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 18 x 15||[[1882]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |49||[[Պատկեր:Edvard Munch - Laura Munch.jpg|մինի]]||''Լաուրա Մունկ<ref>{{Cite web |title=Laura Munch |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3854/laura-munch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303001127/https://munch.emuseum.com//en/objects/3854/laura-munch |archive-date=2022 թ․ մարտի 3 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Laura Munch |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01046.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211321/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01046.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>{{lang2|en|no|Laura Munch}}</small> |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 23,5 x 18||[[1882]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |50||[[Պատկեր:Edvard Munch - Olaf Rye's Square towards South East (1882).jpg|մինի]]||''Օլաֆ Ռյուե հրապարակը հարավ-արևելքից'' ''<small>{{lang-en|Olaf Rye’s Square towards South East}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Olaf Ryes plass mot sørøst}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 22 x 29,5||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |51||[[Պատկեր:View Across Olaf Rye's Square.jpg|մինի]]||''Օլաֆ Ռյուե հրապարակի տեսարան'' <small>{{lang-en|View across Olaf Rye’s Square}} {{lang-no|Utsikt over Olaf Ryes plass}}</small> |թուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 35 x 28||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |52||[[Պատկեր:Edvard Munch - Olaf Rye's Square towards South East.jpg|մինի]]||''Օլաֆ Ռյուե հրապարակը հարավ-արևելքից<ref>{{Cite web |title=Olaf Rye's Square towards South East |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3705/olaf-ryes-plass-mot-srst |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302215925/https://munch.emuseum.com//en/objects/3705/olaf-ryes-plass-mot-srst |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Olaf Ryes plass mot sørøst |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0927-A_20041116.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161250/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0927-A_20041116.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Olaf Rye’s Square towards South East}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Olaf Ryes plass mot sørøst}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 20,5 x 24||[[1882]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |53||[[Պատկեր:Landscape with Waterfall and House.jpg|մինի]]||''Բնանկար ջրվեժով և տնով'' ''<small>{{lang-en|Landscape with Waterfall and House}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskap med vannfall og hus}}</small>'' |ստվարաթուղթ (?), <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21 x 16||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |54||[[Պատկեր:Edvard Munch - Evening Atmosphere at Sea.jpg|մինի]]||''Երեկոյան տրամադրությունը ծովում<ref>{{Cite web |title=Kveldsstemning på sjøen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0927-B_20041116.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161404/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0927-B_20041116.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Evening Atmosphere at Sea}}, {{lang-no|Kveldsstemning på sjøen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21 x 23,5||[[1882]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |55||[[Պատկեր:Landscape with a Small Waterfall.jpg|մինի]]||''Բնանկար փոքր ջրվեժով'' ''<small>{{lang-en|Landscape with a Small Waterfall}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskap med liten foss}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 26,5 x 20,5||[[1882]]||Էրիկ Մ․ Վիկի հավաքածու |- |56||[[Պատկեր:Spring Landscape (Munch).jpg|մինի]]||''Գարնանային բնանկար'' ''<small>{{lang-en|Spring Landscape}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Vårlandskap}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21,5 x 19,5||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |57||[[Պատկեր:Stream in Spring.jpg|մինի]]||''Գարնանային վտակ'' ''<small>{{lang-en|Spring Landscape}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Vårlandskap}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 27 x 35||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |58||[[Պատկեր:Edvard Munch - Karen Bjølstad - Woll 58.jpg|մինի]]||''Քարեն Բյոլսթադ'' ''<small>{{lang2|en|no|Karen Bjølstad}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 21 x 16||[[1882]]-[[1883|83]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |59||[[Պատկեր:Edvard Munch - Man's Head with Beard - Munchmuseet.jpg|մինի]]||''Մորուքավոր տղամարդու դիմանկար<ref>{{Cite web |title=Mannshode med hvitt skjegg |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00639_20190917.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161456/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00639_20190917.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Man’s Head with Beard}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Mannshode med hvitt skjegg}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 43,5 x 35||[[1882]]-[[1883|83]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |60||[[Պատկեր:Edvard Munch - The Errand Boy - Woll 60.jpg|մինի]]||''Սպասավոր տղան'' ''<small>{{lang-en|The Errand Boy}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Visergutten}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 34,5 x 29||[[1882]]-[[1884|84]]||Մասնավոր հավաքածու |- |61||[[Պատկեր:Munch - Garden with Red House, 1882, lot.29.jpg|մինի]]||''Կարմիր տնով այգին<ref>{{Cite web |title=Garden with Red House |url=https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2012/c19th-european-paintings-inc-greek-l12102/lot.29.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210154210/https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2012/c19th-european-paintings-inc-greek-l12102/lot.29.html |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 10 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |website=sothebys.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Garden with Red House}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Hage med rødt hus}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 23 x 30,5||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու, 2012 թվականի նոյեմբերի 20-ին Սոթբիս աճուրդի տանը գնահատվել է £120 000—180 000 |- |62||[[Պատկեր:Garden with Red House.jpg|մինի]]||''Կարմիր տնով այգին'' <small>''{{lang-en|Garden with Red House}}''</small> <small>''{{lang-no|Hage med rødt hus}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 46,5 x 57||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |63||[[Պատկեր:By the Garden Table.jpg|մինի]]||''Այգու սեղանի մոտ'' ''<small>{{lang-en|By the Garden Table}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Ved bordet i hagen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 58 x 46,5||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |64||[[Պատկեր:Edvard Munch - Akerselva by Slåmotgangen - MEp0064p1.jpg|մինի]]||''Աքերսելվան Սլեմոթգանգենից<ref>{{Cite web |title=Akerselva mot Slåmotgangen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1123_20160419.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211320/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1123_20160419.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Akerselva by Slåmotgangen}} {{lang-no|Akerselva mot Slåmotgangen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 27,5 x 39||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |65||[[Պատկեր:Edvard Munch - Inger by the Window - Woll 65.jpg|մինի]]||''Ինգերը պատուհանի մոտ'' <small>{{lang-en|Inger by the Window}}</small> <small>{{lang-no|Inger ved vinduet}}</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 39 x 27,5||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |66||[[Պատկեր:Akerselva by Nedre Foss.jpg|մինի]]||''Աքերսելվան Նեդրե Ֆոսից'' ''<small>{{lang-en|Akerselva by Nedre Foss}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Akerselva ved Nedre Foss}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 38,5 x 60,5||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |67||[[Պատկեր:Edvard Munch - Akerselva.jpg|մինի]]||''Աքերսելվա<ref>{{Cite web |title=Akerselva |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01050_20191127.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830223049/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01050_20191127.tif.info |archive-date=2021 թ․ օգոստոսի 30 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Akerselva}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 24 x 31||[[1882]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |68||[[Պատկեր:Birch Trees with Woman Walking.jpg|մինի]]||''Կեչիներն ու զբոսնող կինը'' ''<small>{{lang-en|Birch Trees with Woman Walking}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Bjørketrær og gående kvinne}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 29,5 x 22||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |69||[[Պատկեր:Edvard Munch - Birch Trees in the Autumn - Woll 69 - MEp0069p1.jpg|մինի]]||''Կեչիներն աշնանը'' ''<small>{{lang-en|Birch Trees in the Autumn}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Bjørketrær om høsten}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 39 x 31||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |70||[[Պատկեր:From Vestre Aker.jpg|մինի]]||''Վեսթրե Աքերից'' ''<small>{{lang-en|From Vestre Aker}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fra Vestre Aker}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 29,5 x 25,5||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |71||[[Պատկեր:Birch Trees and Man Carrying Twigs.jpg|մինի]]||''Կեչիներ և ճյուղեր տանող մարդը'' ''<small>{{lang-en|Birch Trees and Man Carrying Twigs}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Bjørketrær og mann som bærer kvists}}</small>'' |? | 36 x 29||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |72||[[Պատկեր:Autumn in Vestre Aker.jpg|մինի]]||''Աշունը Վեսթրե Աքերում'' ''<small>{{lang-en|Autumn in Vestre Aker}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Høst i Vestre Aker}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 28 x 22,5||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |73||[[Պատկեր:Edvard Munch - Woman on a Country Lane - Woll 73.jpg|մինի]]||''Կինը գյուղամիջյան ճանապարհին'' ''<small>{{lang-en|Woman on a Country Lane}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Kone på en vei}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 31,5 x 24,5||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |74||[[Պատկեր:Two Boys on a Country Lane.jpg|մինի]]||''Երկու տղա գյուղամիջյան ճանապարհին'' ''<small>{{lang-en|Two Boys on a Country Lane}} {{lang-no|To gutter på en vei}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 32 x 25||[[1882]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |75||[[Պատկեր:Edvard Munch - Thorvald Torgersen (1882).jpg|մինի]]||''Թորվալդ Թորգենսեն<ref>{{Cite web |title=Thorvald Torgersen |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.01893 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021119/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.01893 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Thorvald Torgersen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 35,5 x 28||[[1882]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |- |76||[[Պատկեր:Thorvald Torgersen.jpg|մինի]]||''Թորվալդ Թորգենսեն'' <small>''{{lang2|en|no|Thorvald Torgersen}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 38 x 28,5||[[1882]]||Մասնավոր հավաքածու |- |77||[[Պատկեր:Head of a Boy.jpg|մինի]]||''Երեխայի դիմանկար'' ''<small>{{lang-en|Head of a Boy}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Guttehode}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 40 x 27||[[1882]]-[[1883|83]]||Քաթրին և Նաթան Բերնսթայնի մասնավոր հավաքածու, Նյու Յորք |- |78||[[Պատկեր:Munch - Andreas Reading, lot.41.jpg|մինի]]||''Ընթերցող Անդրեասը<ref>{{Cite web |title=Andreas Reading |url=https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/19th-century-european-paintings-l14102/lot.41.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210224620/https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/19th-century-european-paintings-l14102/lot.41.html |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 10 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |website=sothebys.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Andreas leser (Andreas Reading) |url=https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2006/19th-century-european-paintings-including-german-austrian-and-central-european-paintings-and-the-scandinavian-sale-l06101/lot.121.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316194407/https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2006/19th-century-european-paintings-including-german-austrian-and-central-european-paintings-and-the-scandinavian-sale-l06101/lot.121.html |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |website=sothebys.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Andreas Reading}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Andreas leser}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 57 x 48||[[1882]]-[[1883|83]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |79||[[Պատկեր:Edvard Munch - Andreas Reading (1882-83).jpg|մինի]]|||''Ընթերցող Անդրեասը'' <small>''{{lang-en|Andreas Reading}}''</small> <small>''{{lang-no|Andreas leser}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 36 x 29||[[1882]]-[[1883|83]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |80||[[Պատկեր:Edvard Munch - Andreas Reading - NG.M.02810 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|մինի]]||''Ընթերցող Անդրեասը<ref>{{Cite web |title=Andreas Reading |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02810 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021132/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02810 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref>'' <small>''{{lang-en|Andreas Reading}}''</small> <small>''{{lang-no|Andreas leser}}''</small> |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | ||[[1882]]-[[1883|83]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |- |81||[[Պատկեր:Edvard Munch - Self-portrait (1882-83).jpg|մինի]]||''Ինքնադիմանկար<ref>{{Cite web |title=Selvportrett Edvard Munch [oljemaleri] |url=https://digitaltmuseum.no/021045470970/selvportrett-edvard-munch-oljemaleri |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210030318/https://digitaltmuseum.no/021045470970/selvportrett-edvard-munch-oljemaleri |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 10 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=thielska.zetcom.net |lang=en}}</ref>'' <small>''{{lang-en|Self-Portrait}}''</small><small>''{{lang-no|Selvportrett}}''</small> |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 43,5 x 35,5||[[1882]]-[[1883|83]] |Օսլոյի քաղաքային թանգարան, Նորվեգիա |- |82||[[Պատկեր:Edvard Munch - Dive at Vaterland.jpg|մինի]]||''Վաթերլանդի անառականոցը<ref>{{Cite web |title=Dive at Vaterland |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3417/bule-i-vaterland |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302222031/https://munch.emuseum.com/en/objects/3417/bule-i-vaterland |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bule i Vaterland |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0628_.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211209/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0628_.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Dive at Vaterland}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Bule i Vaterland}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 47 x 63,5||[[1882]]-[[1883|83]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |83||[[Պատկեր:Fra Saxegårdsgate - Edvard Munch.jpg|մինի]]||''Սաքսեգարդսգաթեից'' ''<small>{{lang-en|From Saxegårdsgate}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Fra Saxegårdsgate}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | ||[[1882]]?||Լիլեհամերի գերղարվեստի թանգարան, Նորվեգիա։ Օսկար Յոհանսենի հավաքածու |- |84||[[Պատկեր:Edvard Munch - Laura Munch (2).jpg|մինի]]||''Լաուրա Մունկ<ref>{{Cite web |title=Laura Munch |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3860/laura-munch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303003256/https://munch.emuseum.com//en/objects/3860/laura-munch |archive-date=2022 թ․ մարտի 3 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Laura Munch |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01052.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161627/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01052.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Laura Munch}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 26 x 21||[[1883]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |85||[[Պատկեր:Edvard Munch - Otto Linthoe.jpg|մինի]]||''Օթթո Լինթո<ref>{{Cite web |title=Otto Linthoe |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00186_20200103.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161610/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00186_20200103.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Otto Linthoe}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 62,5 x 49,5||[[1883]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |86||[[Պատկեր:Study of a Man's Head.jpg|մինի]]||''Տղամարդու դիմանկարի էտյուդ'' ''<small>{{lang-en|Study of a Man’s Head}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Studiehode av mann}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 45 x 32||[[1883]]||Մասնավոր հավաքածու |- |87||[[Պատկեր:Study of an Old Man's Head.jpg|մինի]]||''Ծերունու դիմանկարի էտյուդ <small>{{lang-en|Study of an Old Man’s Head}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Studiehode av gammel mann}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 44 x 35||[[1883]]||Մասնավոր հավաքածու, [[Շվեյցարիա]] |- |88||[[Պատկեր:Head of an Old Man with Beard.jpg|մինի]]||''Մորուքով ծերունու դիմանկարի էտյուդ'' ''<small>{{lang-en|Head of an Old Man with Beard}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Studiehode av gammel mann med skjegg}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 46 x 33||[[1883]]||Մասնավոր հավաքածու |- |89||[[Պատկեր:Study of an Old Man's Head (Munch).jpg|մինի]]||''Ծեր աշխատավորի դիմանկարի էտյուդ'' ''<small>{{lang-en|Study of an Old Man’s Head}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Studiehode av gammel arbeidsmann}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | ||[[1883]]||Բարթոն Քասելի մասնավոր հավաքածու |- |90||[[Պատկեր:Olaf Ryes plads i Oslo. Eftermiddag, 1884.png|մինի]]||''Օլաֆ Ռյուե հրապարակը հետմիջօրեին<ref>{{Cite web |title=Olaf Ryes plads i Oslo. Eftermiddag |url=https://sis.modernamuseet.se/en/objects/2254/olaf-ryes-plads-i-oslo-eftermiddag |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=sis.modernamuseet.se |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Afternoon at Olaf Rye’s Square}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Ettermiddag på Olaf Ryes plass}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 47,5 x 25,5||[[1883]]||[[Ժամանակակից արվեստի թանգարան (Ստոկհոլմ)|Թրոնհեյմ գեղարվեստի թանգարան]] |- |91||[[Պատկեր:Edvard Munch - Street Corner on Karl Johan, Grand Cafe.jpg|մինի]]||''Կարլ Յոհանի փողոցի անկյունը, Գրանդ<ref>{{Cite web |title=Grandhjørnet på Karl Johan |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01113_20191129.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211314/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01113_20191129.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Street Corner on Karl Johan, Grand Café}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Grandhjørnet på Karl Johan}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 36 x 28||[[1883]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |92||[[Պատկեր:Edvard Munch - Christian Munch on the Couch (1).jpg|մինի]]||''Քրիստիան Մունկը բազմոցին նստած<ref>{{Cite web |title=Christian Munch on the Couch |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3861/christian-munch-i-sofahjrnet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302223340/https://munch.emuseum.com//en/objects/3861/christian-munch-i-sofahjrnet |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Christian Munch i sofahjørnet |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1053_.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211231/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1053_.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Christian Munch on the Couch}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Christian Munch i sofahjørnet}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 38,5 x 32,5||[[1883]]||Մունկի թանգարան |- |93||[[Պատկեր:Landscape from Asker.jpg|մինի]]||''Բնանկար Ասքերում'' ''<small>{{lang-en|Landscape from Asker}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Landskap fra Asker}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 37 x 62||[[1883]]-[[1884|84]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |94||[[Պատկեր:Autumn in Asker.jpg|մինի]]||''Աշունը Ասքերում'' ''<small>{{lang-en|Autumn in Asker}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Høst i Asker}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 37 x 62||[[1883]]-[[1884|84]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |95||[[Պատկեր:'Andreas by the Window' by Edvard Munch, Bergen Kunstmuseum.JPG|մինի]]||''Անդրեասը պատուհանի մոտ'' ''<small>{{lang-en|Andreas by the Window}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Andreas ved vinduet}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 50 x 41||[[1883]]||[[KODE թանգարան]], [[Բերգեն]] |- |96||[[Պատկեր:Edvard Munch - Andreas Reading - Woll 96.jpg|մինի]]||''Ընթերցող Անդրեասը'' ''<small>{{lang-en|Andreas Reading}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Andreas leser}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 25,5 x 31||[[1883]]||Մասնավոր հավաքածու |- |97||[[Պատկեր:Edvard Munch - The Dome of Trinity Church - Woll 97.jpg|մինի]]||''Սուրբ Երրորդության տաճարի գմբեթը<ref>{{Cite web |title=The Dome of Trinity Church |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4152/trefoldighetskirkens-kuppel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192119/https://munch.emuseum.com/en/objects/4152/trefoldighetskirkens-kuppel |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|The Dome of Trinity Church}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Trefoldighetskirkens kuppel}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 45,5 x 23,5||[[1883]]-[[1884|84]]||Մասնավոր հավաքածու |- |98||[[Պատկեր:Edvard Munch - Study of a Head (1883).jpg|մինի]]||''Դիմանկարի էտյուդ<ref>{{Cite web |title=Study of a Head |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02581 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021121/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02581 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Study of a Head}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Studiehode}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 60,5 x 46,5||[[1883]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |- |99||[[Պատկեր:Edvard Munch - Early in the Morning - Woll 99.jpg|մինի]]||''Վաղ առավոտյան'' ''<small>{{lang-en|Early in the Morning}}</small>'' ''<small>{{lang-no|På morgenkvisten}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 96,5 x 66||[[1883]]||Մասնավոր հավաքածու |- |100||[[Պատկեր:Andreas Singdahlsen, by Edvard Munch.jpg|մինի]]||''Անդրեաս Սինգդահլսեն<ref>{{Cite web |title=Andreas Singdahlsen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01054_20191127.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161441/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01054_20191127.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Andreas Singdahlsen}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 45 x 34||[[1883]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |101|| ||''Հյամլար Բորգսթրեմ'' ''<small>{{lang2|en|no|Hjalmar Borgstrøm}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 24,5 x 20||[[1883]]||Մասնավոր հավաքածու |- |102||[[Պատկեր:Portrait of a Woman (Munch).jpg|մինի]]||''Կնոջ դիմանկար'' ''<small>{{lang-en|Portrait of a Woman}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Kvinneportrett}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 37,5 x 27,5||[[1883]]-[[1884|84]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |103||[[Պատկեր:Edvard Munch - Aunt Karen in the Rocking Chair.jpg|մինի]]||''Քարեն Բյոլսթադը ճոճաթոռին<ref>{{Cite web |title=Karen Bjølstad in the Rocking Chair |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3917/karen-bjlstad-i-gyngestolen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302235241/https://munch.emuseum.com/en/objects/3917/karen-bjlstad-i-gyngestolen |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Karen Bjølstad i gyngestolen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1108.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211212/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M1108.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Karen Bjølstad in the Rocking Chair}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Karen Bjølstad i gyngestolen}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 47,5 x 41||[[1883]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |104||[[Պատկեր:Edvard Munch - Around the Paraffin Lamp - NG.M.02811 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|մինի]]||''Կերոսինային լամպի լույսի շուրջ<ref>{{Cite web |title=Around the Paraffin Lamp |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02811 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021117/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.02811 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Around the Paraffin Lamp |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4444/ved-parafinlampen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192046/https://munch.emuseum.com/en/objects/4444/ved-parafinlampen |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Around the Paraffin Lamp}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Ved parafinlampen}}</small>'' |փայտե տախտակ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 27 x 39,5||[[1883]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |- |105||[[Պատկեր:Edvard Munch - At the Coffee Table.jpg|մինի]]||''Սուրճի սեղանի շուրջ<ref>{{Cite web |title=At the Coffee Table |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3416/ved-kaffebordet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303003233/https://munch.emuseum.com//en/objects/3416/ved-kaffebordet |archive-date=2022 թ․ մարտի 3 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ved kaffebordet |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00627_20191119.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161536/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00627_20191119.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|At the Coffee Table}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Ved kaffebordet}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 45 x 77,5||[[1883]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |106||[[Պատկեր:Edvard Munch - At Supper.jpg|մինի]]||''Ընթրիքի ժամանակ<ref>{{Cite web |title=At Supper |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3410/ved-aftensbordet |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302220347/https://munch.emuseum.com//en/objects/3410/ved-aftensbordet |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ved aftensbordet |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0621_20210222.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211324/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/M0621_20210222.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|At Supper}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Ved aftensbordet}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 49 x 59,5||[[1883]]-[[1884|84]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |107||[[Պատկեր:Edvard Munch - The Infirmary at Helgelandsmoen.jpg|մինի]]||''Հելգելանդսմոնեի զինվորական հիվանդանոցը<ref>{{Cite web |title=The Infirmary at Helgelandsmoen |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3014/sykestuen-pa-helgelandsmoen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302232820/https://munch.emuseum.com/en/objects/3014/sykestuen-pa-helgelandsmoen |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sykestuen på Helgelandsmoen |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00185_20191008.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161611/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00185_20191008.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|The Infirmary at Helgelandsmoen}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Sykestuen på Helgelandsmoen}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 67 x 58,5||[[1884]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |108||[[Պատկեր:Edvard Munch - Fence in the Forest - Woll 108.jpg|մինի]]||''Անտառի ցանկապատը'' ''<small>{{lang-en|Fence in the Forest}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Gjerdet i skogen}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 36,5 x 51,5||[[1884]]||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |109||[[Պատկեր:Two People on the Way to the Forest.jpg|մինի]]||''Երկու մարդ, որոնք անտառ են գնում<ref>{{Cite web |title=To på vei mot skogen (Couple on the Path to the Forest) |url=https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2010/19th-century-european-paintings-including-german-austrian-and-central-european-paintings-the-orientalist-sale-spanish-painting-and-the-scandinavian-sale-l10101/lot.213.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210160833/https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2010/19th-century-european-paintings-including-german-austrian-and-central-european-paintings-the-orientalist-sale-spanish-painting-and-the-scandinavian-sale-l10101/lot.213.html |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 10 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |website=sothebys.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Two People on the Way to the Forest}}</small>'' ''<small>{{lang-no|To på vei mot skogen}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 46 x 55,5||[[1884]]||Մասնավոր հավաքածու |- |110||[[Պատկեր:Edvard Munch - Morning (1884).jpg|մինի]]||''Առավոտ'' ''<small>{{lang-en|Morning}}, {{lang-no|Morgen}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 96,5 x 103,5||[[1884]]||KODE թանգարան, Բերգեն |- |111||[[Պատկեր:Christian Munch.jpg|մինի]]||''Քրիստիան Մունկ'' ''<small>{{lang2|en|no|Christian Munch}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 46 x 34||[[1884]]||Մասնավոր հավաքածու |- |112||[[Պատկեր:Portrait Studies.jpg|մինի]]||''Դիմանկարային էտյուդներ<ref>{{Cite web |title=Portrettstudier |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01124_20191028.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211319/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01124_20191028.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Portrait Studies}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Portrettstudier}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 46 x 34||[[1884]]?||Գտնվելու վայրն անհայտ է |- |113||[[Պատկեր:Edvard Munch - Inger in Black - NG.M.01862 - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|մինի]]||''Ինգեր Մունկը սև զգեստով<ref name="Inger in Black">{{Cite web |title=Inger in Black |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.01862 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021128/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.01862 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Inger Munch in Black}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Inger Munch i svart}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 97 x 67||[[1884]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |- |114||[[Պատկեր:Street in Winter.jpg|մինի]]||''Փողոցը ձմռանը<ref name="Inger in Black"/>'' ''<small>{{lang-en|Street in Winter}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Gate om vinteren}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 38 x 28||[[1885]]||Մասնավոր հավաքածու |- |115||[[Պատկեր:Ball (Munch).jpg|մինի]]||''Պարահանդես<ref>{{Cite web |title=Ball |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/3993/ball |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227110558/https://munch.emuseum.com/en/objects/3993/ball |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 27 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 27 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Ball}}</small>'' |տախտակ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 29 x 39||[[1885]]||Մասնավոր հավաքածու |- |116||[[Պատկեր:Edvard Munch - Tête-à-tête (1885).jpg|մինի]]||''Տետ ա տետ<ref>{{Cite web |title=Tête-à-tête |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3157/teteatete |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302220040/https://munch.emuseum.com//en/objects/3157/teteatete |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tête-à-tête |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00340.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220319211533/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.00340.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 19 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Tête-à-tête}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 66 x 76||[[1885]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |117||[[Պատկեր:Edvard Munch - Karl Johan - Woll 117.jpg|մինի]]||''Կարլ Յոհան'' ''<small>{{lang2|en|no|Karl Johan}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 38 x 42,5||[[1885]]-[[1886|86]]||Պալեետ, Օլսլո, Նորվեգիա |- |118||[[Պատկեր:Girl's Head.jpg|մինի]]||''Աղջկա դիմանկարը'' ''<small>{{lang-en|Girl’s Head}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Pikehode}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 34 x 28||[[1885]]||Մասնավոր հավաքածու |- |119||[[Պատկեր:Dagny Konow.jpg|մինի]]||''Դագնի Քոնոու'' ''<small>{{lang2|en|no|Dagny Konow}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 50 x 35||[[1885]]||Բլումքվիստ աճուրդի տուն-պատկերասրահ, Օսլո, Նորվեգիա |- |120||[[Պատկեր:Munch - Studiehode av gammel mann, 1885–86, RES.A.00283.jpg|մինի]]||''Ծերունու դիմանկարի էտյուդ'' ''<small>{{lang-en|Study of an Old Man’s Head}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Studiehode av gammel mann}}</small>'' |չգրունտավորած ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 31,5 x 22||[[1885]]-[[1886|86]]||[[Սթեներսեն թանգարան]], Օսլո, Նորվեգիա |- |121||[[Պատկեր:Frederik Lidemark.jpg|մինի]]||''Ֆրեդերիկ Լիդեմարկ'' ''<small>{{lang2|en|no|Fredrik Lidemark}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 198 x 110||[[1885]]||Մասնավոր հավաքածու |- |122||[[Պատկեր:Edvard Munch Portrait of Karl Jensen-Hjell 1885.png|մինի]]||''Կարլ Յենսեն Հյելի դիմանկարը<ref>{{Cite web |title=Karl Jensen-Hjell |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/3992/karl-jensenhjell |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192043/https://munch.emuseum.com/en/objects/3992/karl-jensenhjell |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Karl Jensen-Hjell}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 190 x 100||[[1885]]||Մասնավոր հավաքածու |- |123||[[Պատկեր:Edvard Munch - Klemens Stang - Woll 123.jpg|մինի]]||''Քլեմենս Սթանգ'' ''<small>{{lang2|en|no|Klemens Stang}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 87,5 x 67,5||[[1885]]-[[1886|86]]||[[Սյորլանի գեղարվեստի թանգարան]], Նորվեգիա |- |124||[[Պատկեր:Edvard Munch - Christian Munch with Pipe.jpg|մինի]]||''Քրիստիան Մունկը երկար ծխամորճով<ref>{{Cite web |title=Christian Munch with Pipe |url=https://munch.emuseum.com//en/objects/3864/christian-munch-med-langpipe |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302223338/https://munch.emuseum.com//en/objects/3864/christian-munch-med-langpipe |archive-date=2022 թ․ մարտի 2 |accessdate=2022 թ․ մարտի 3 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Christian Munch med langpipe |url=https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01056_20191122.tif.info |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320161440/https://foto.munchmuseet.no/fotoweb/archives/5026-Malerier/Arkiv/MM.M.01056_20191122.tif.info |archive-date=2022 թ․ մարտի 20 |accessdate=2022 թ․ մարտի 19 |publisher=foto.munchmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang-en|Christian Munch with Pipe}}, {{lang-no|Christian Munch med langpipe}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 37,5 x 28||[[1885]]||Մունկի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |125||[[Պատկեր:'Karen Bjølstad' by Edvard Munch, 1885-86, Bergen Kunstmuseum.JPG|մինի]]||''Քարեն Բյոլստադ'' ''<small>{{lang2|en|no|Karen Bjølstad}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 29 x 22,2||[[1885]]-[[1886|86]]||KODE թանգարան, Բերգեն |- |126||[[Պատկեր:Edvard Munch - Jørgen Sørensen - NG.M.00472b - National Museum of Art, Architecture and Design.jpg|մինի]]||''Յորգեն Սյորենսեն<ref>{{Cite web |title=Jørgen Sørensen |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.00472b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021121/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.00472b |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Jørgen Sørensen}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 36 x 31||[[1885]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |- |127||[[Պատկեր:Andreas Munch, 1885.jpg|մինի]]||''Անդրեաս Մունկ<ref>{{Cite web |title=Andreas Munch (recto & verso) |url=https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/impressionist-modern-art-day-sale-l14004/lot.419.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210173220/https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2014/impressionist-modern-art-day-sale-l14004/lot.419.html |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 10 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |website=sothebys.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Andreas Munch |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4746/andreas-munch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305192143/https://munch.emuseum.com/en/objects/4746/andreas-munch |archive-date=2022 թ․ մարտի 5 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref>'' ''<small>{{lang2|en|no|Andreas Munch}}</small>'' |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 40 x 28,5||[[1885]]||Մասնավոր հավաքածու |- |128||[[Պատկեր:Munch - Kabaret, 1885–1886, RES.A.00313.jpg|մինի]]||''Կաբարե'' ''<small>{{lang-en|Cabaret}}, {{lang-no|Kabaret}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 60 x 44||[[1885]]-[[1886|86]]||Սթեներսենի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |129||[[Պատկեր:Munch - Sykeværelset, 1885–86, RES.A.00303.jpg|մինի]]||''Հիվանդասենյակում'' ''<small>{{lang-en|The Sickroom}}</small>'' ''<small>{{lang-no|Sykeværelset}}</small>'' |ստվարաթուղթ, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 60 x 44||[[1885]]-[[1886|86]]||Սթեներսենի թանգարան, Օսլո, Նորվեգիա |- |130||[[Պատկեր:Munch Det Syke Barn 1885-86.jpg|մինի]] ||''[[Հիվանդ աղջիկը (նկար, Մունկ)|Հիվանդ աղջիկը]]''<ref name="tate">[http://www.tate.org.uk/art/artworks/munch-the-sick-child-n05035/text-catalogue-entry. ''Больная девочка'' на сайте Галереи Тейт]</ref><ref>{{Cite web |title=The Sick Child |url=https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.00839 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316021110/https://www.nasjonalmuseet.no/en/collection/object/NG.M.00839 |archive-date=2022 թ․ մարտի 16 |accessdate=2022 թ․ մարտի 16 |publisher=nasjonalmuseet.no |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Sick Child |url=https://munch.emuseum.com/en/objects/4482/det-syke-barn |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227115418/https://munch.emuseum.com/en/objects/4482/det-syke-barn |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 27 |accessdate=2022 թ․ մարտի 5 |publisher=munch.emuseum.com |lang=en}}</ref> <small>{{lang-en|The Sick Child}},</small> <small>{{lang-no|Det syke barn}}</small> |<nowiki>կտավ</nowiki>, <nowiki>յուղաներկ</nowiki> | 120 x 118,5||[[1885]]-[[1886|86]]||Նորվեգիայի ազգային պատկերասրահ, Օսլո |} == Տես նաև == * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1886-1892)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1893-1898)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1899-1902)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1903-1905)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1906-1908)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1909-1913)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1914-1927)]] * [[Էդվարդ Մունկի նկարների ցանկ (1928-1944)]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Գրականություն == * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Нэсс |автор=Нэсс, Атле |заглавие=Эдвард Мунк. Биография художника |год=2007 |оригинал=Munch. En biografi |место=М. |издательство=[[Весь мир (издательство)|Весь Мир]] |страниц=584 |серия=Магия имени |isbn=978-5-7777-0385-9}} * {{Cite book |last=Woll |first=Gerd |title=Edvard Munch – Samlede malerier |publisher=Cappelen Damm |year=2008 |isbn=978-82-04-14000-5 |location=Oslo |language=no}} [[Կատեգորիա:Գեղանկարչական ստեղծագործություններ]] [[Կատեգորիա:Էդվարդ Մունկի նկարներ]] [[Կատեգորիա:Էքսպրեսիոնիզմ]] [[Կատեգորիա:Կերպարվեստ]] [[Կատեգորիա:Կյանքի ֆրիզ]] [[Կատեգորիա:Նկարների ցանկեր]] [[Կատեգորիա:Նորվեգիայի արվեստ]] 7gjs4qo2r8s7e1fudfp2ovz6z7hdj4k 2 758312 10715784 10709952 2026-03-27T12:31:06Z ListeriaBot 56865 Wikidata list updated [V2] 10715784 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?sitelink) AS ?linkcount) (replace((STR(?ruarticle)), "^(.+?)$", "[$1 ruwiki]") as ?rulink ) (replace((STR(?enarticle)), "^(.+?)$", "[$1 enwiki]") as ?enlink ) WHERE { ?item wdt:P106/wdt:P279* wd:Q3455803. ?item wdt:P27 wd:Q399. ?sitelink schema:about ?item . optional { ?ruarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ru.wikipedia.org/> .} optional { ?enarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> .} minus { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "hy" . ?article schema:isPartOf <https://hy.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?itemLabel ?ruarticle ?enarticle ORDER BY DESC(?linkcount) limit 100 |columns=P18:Պատկեր,label/en:անգլերեն,label/ru:ռուսերեն,?rulink,?enlink,item:Վիքիտվյալների տարր,P21:Սեռ,?linkcount:Հղումների քանակ |section=Ամենաշատ լեզուներով ռեժիսորներ |min_section=3 |sort=?linkcount |links=text |thumb=128 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Պատկեր ! անգլերեն ! ռուսերեն ! ?rulink ! ?enlink ! Վիքիտվյալների տարր ! Սեռ ! Հղումների քանակ |- class='wd_q706064' |class='wd_p18'| | Artak Grigorjan | Արտակ Գրիգորյան | | | [[:d:Q706064|Q706064]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q1176918' |class='wd_p18'| | Mihran Kirakosian | Мигран Киракосян | | | [[:d:Q1176918|Q1176918]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q4945195' |class='wd_p18'| | Boris Baratov | Борис Баратов | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Boris_Baratov enwiki] | [[:d:Q4945195|Q4945195]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q7915531' |class='wd_p18'| | Vardan Sardaryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vardan_Sardaryan enwiki] | [[:d:Q7915531|Q7915531]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q16196100' |class='wd_p18'| | Philippe Vartan Khazarian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Philippe_Vartan_Khazarian enwiki] | [[:d:Q16196100|Q16196100]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q17582678' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Yervant Gianikian.jpg|center|128px]] | Yervant Gianikian | Ерванд Джаникян | | | [[:d:Q17582678|Q17582678]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q61640286' |class='wd_p18'| | Narine Mkrtchyan | Наринэ Мкртчан | | | [[:d:Q61640286|Q61640286]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q65117035' |class='wd_p18'| | Lilit Movsisyan | Лилит Мовсисян | | | [[:d:Q65117035|Q65117035]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q95748956' |class='wd_p18'| | Inna Sahakyan | Իննա Սահակյան | | | [[:d:Q95748956|Q95748956]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q106988993' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Nora Martirosyan 2021.jpg|center|128px]] | Nora Martirosyan | Նորա Մարտիրոսյան | | | [[:d:Q106988993|Q106988993]] |class='wd_p21'| իգական | 5 |- class='wd_q124409817' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Sargis Galstyan portait.jpg|center|128px]] | Sargis Galstyan | Саркис Галстян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sargis_Galstyan enwiki] | [[:d:Q124409817|Q124409817]] |class='wd_p21'| արական | 8 |- class='wd_q124611548' |class='wd_p18'| | | | | | [[:d:Q124611548|Q124611548]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q125177538' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Keremê Seyad.jpg|center|128px]] | | | | | [[:d:Q125177538|Q125177538]] |class='wd_p21'| | 1 |- class='wd_q133822399' |class='wd_p18'| | | | | | [[:d:Q133822399|Q133822399]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q135942831' |class='wd_p18'| | Roger Kupelian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Roger_Kupelian enwiki] | [[:d:Q135942831|Q135942831]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q136684372' |class='wd_p18'| | Ruben Tumanyan | Туманян, Рубен Вагенович | | | [[:d:Q136684372|Q136684372]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q137940992' |class='wd_p18'| | Eduard Matencyan | Матенцян, Эдуард Самвелович | | | [[:d:Q137940992|Q137940992]] |class='wd_p21'| արական | 1 |} {{Wikidata list end}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?sitelink) AS ?linkcount) (replace((STR(?ruarticle)), "^(.+?)$", "[$1 ruwiki]") as ?rulink ) (replace((STR(?enarticle)), "^(.+?)$", "[$1 enwiki]") as ?enlink ) WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q1953. ?sitelink schema:about ?item . optional { ?ruarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ru.wikipedia.org/> .} optional { ?enarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> .} minus { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "hy" . ?article schema:isPartOf <https://hy.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?itemLabel ?ruarticle ?enarticle ORDER BY DESC(?linkcount) limit 100 |columns=P18:Պատկեր,label/en:անգլերեն,label/ru:ռուսերեն,?rulink,?enlink,item:Վիքիտվյալների տարր,P21:Սեռ,?linkcount:Հղումների քանակ |section=Ամենաշատ լեզուներով ռեժիսորներ |min_section=3 |sort=?linkcount |links=text |thumb=128 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Պատկեր ! անգլերեն ! ռուսերեն ! ?rulink ! ?enlink ! Վիքիտվյալների տարր ! Սեռ ! Հղումների քանակ |- class='wd_q467299' |class='wd_p18'| | Ani Khachikyan | Ани Хачикян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BA%D1%8F%D0%BD,_%D0%90%D0%BD%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ani_Khachikyan_(sprinter) enwiki] | [[:d:Q467299|Q467299]] |class='wd_p21'| իգական | 10 |- class='wd_q1174580' |class='wd_p18'| | David Graf | Дэвид Граф | | [https://en.wikipedia.org/wiki/David_Graf_(boxer) enwiki] | [[:d:Q1174580|Q1174580]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q1176918' |class='wd_p18'| | Mihran Kirakosian | Мигран Киракосян | | | [[:d:Q1176918|Q1176918]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q1921658' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Meri Schwabing 089.JPG|center|128px]] | Meri Voskanian | Мери Восканян | | | [[:d:Q1921658|Q1921658]] |class='wd_p21'| իգական | 3 |- class='wd_q2641659' |class='wd_p18'| | Alexander Abraham | Александр Абрахам | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Abraham_(boxer) enwiki] | [[:d:Q2641659|Q2641659]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q2756742' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Lilian Akopova 12.JPG|center|128px]] | Lilian Akopova | Лилиан Акопова | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B0,_%D0%9B%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD ruwiki] | | [[:d:Q2756742|Q2756742]] |class='wd_p21'| իգական | 5 |- class='wd_q2864366' |class='wd_p18'| | Arsen Martirosian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Arsen_Martirosian enwiki] | [[:d:Q2864366|Q2864366]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q3229603' |class='wd_p18'| | L. S. Stepanyan | Лео Степанян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%9B%D0%B5%D0%BE_%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/L._S._Stepanyan enwiki] | [[:d:Q3229603|Q3229603]] |class='wd_p21'| արական | 6 |- class='wd_q3553276' |class='wd_p18'| | Vahan Mardirossian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vahan_Mardirossian enwiki] | [[:d:Q3553276|Q3553276]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4054337' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ismat Abasov.jpg|center|128px]] | Ismat Abasov | Абасов, Исмет Дурсун оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2,_%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%94%D1%83%D1%80%D1%81%D1%83%D0%BD_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ismat_Abasov enwiki] | [[:d:Q4054337|Q4054337]] |class='wd_p21'| արական | 10 |- class='wd_q4073239' |class='wd_p18'| | Bəhman Yusif oğlu Axundov | Ахундов, Бахман Юсиф оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%85%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2,_%D0%91%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%AE%D1%81%D0%B8%D1%84_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Bahman_Akhundov enwiki] | [[:d:Q4073239|Q4073239]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q4097915' |class='wd_p18'| | Zarifa Budagova | Зарифа Исмаил кызы Будагова | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0,_%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%BA%D1%8B%D0%B7%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Zarifa_Budagova enwiki] | [[:d:Q4097915|Q4097915]] |class='wd_p21'| իգական | 7 |- class='wd_q4131500' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hajibeklinsky.jpg|center|128px]] | Irza-bey Hajibeylinsky | Ирза-бек Гаджибеклинский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%98%D1%80%D0%B7%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Irza-bey_Hajibeylinsky enwiki] | [[:d:Q4131500|Q4131500]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4134045' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Akademik Hüseyn Həsənovun məzarüstü abidəsi.jpg|center|128px]] | Huseyn Hasanov | Гасанов, Гусейн Гейдар оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2,_%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%93%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Huseyn_Hasanov_(neurophysiologist) enwiki] | [[:d:Q4134045|Q4134045]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q4134063' |class='wd_p18'| | Ramiz Hasanoglu | Рамиз Гасаноглу | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83,_%D0%A0%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B7 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ramiz_Hasanoglu enwiki] | [[:d:Q4134063|Q4134063]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q4134088' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Artur Gasparyan.jpg|center|128px]] | Artur Gasparyan | Артур Гаспарян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8F%D0%BD,_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%83%D1%80_%D0%AE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q4134088|Q4134088]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4152774' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Heydar Huseynov.jpg|center|128px]] | Heydar Huseynov | Гусейнов, Гейдар Наджаф оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%BE%D0%B2,_%D0%93%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D1%84_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Heydar_Huseynov enwiki] | [[:d:Q4152774|Q4152774]] |class='wd_p21'| արական | 11 |- class='wd_q4183671' |class='wd_p18'| | Evgeny Zagorjansky | Загорянский, Евгений Александрович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%95%D0%B2%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q4183671|Q4183671]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4219596' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mahmud b.jpg|center|128px]] | Mahmud Kərimov | Керимов, Махмуд Керим оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2,_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D1%83%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mahmud_Karimov enwiki] | [[:d:Q4219596|Q4219596]] |class='wd_p21'| արական | 6 |- class='wd_q4361658' |class='wd_p18'| | Tigran Petrosyants | Петросянц, Тигран Рудольфович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%8F%D0%BD%D1%86,_%D0%A2%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D1%83%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigran_Petrosyants enwiki] | [[:d:Q4361658|Q4361658]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q4405824' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Habib bey Salimov (cropped).jpg|center|128px]] | Habib Bey Salimov | Габиб-бек Салимов | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2,_%D0%93%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B1-%D0%B1%D0%B5%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Habib_Bey_Salimov enwiki] | [[:d:Q4405824|Q4405824]] |class='wd_p21'| արական | 10 |- class='wd_q4408657' |class='wd_p18'| | Levon Sargsyan | Саркисян, Левон Грачаевич | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B3%D1%81%D1%8F%D0%BD,_%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BD_%D0%93%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q4408657|Q4408657]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4460918' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Алиев и Топчибашев (cropped).png|center|128px]] | Mustafa Topchubashov | Мустафа Агабек оглы Топчибашев | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D1%87%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2,_%D0%9C%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%90%D0%B3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Topchubashov enwiki] | [[:d:Q4460918|Q4460918]] |class='wd_p21'| արական | 13 |- class='wd_q4507839' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Чахмахчян Левон Хоренович.jpg|center|128px]] | Levon Chakhmakhchyan | Чахмахчян, Левон Хоренович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%85%D1%87%D1%8F%D0%BD,_%D0%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BD_%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q4507839|Q4507839]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4522502' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Akber Agha Sheykhulislamov (cropped).jpg|center|128px]] | Akbar agha Sheykhulislamov | Акпер-ага Шейхульисламов | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B5%D0%B9%D1%85%D1%83%D0%BB%D1%8C%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D0%B2,_%D0%90%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%80-%D0%B0%D0%B3%D0%B0_%D0%98%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Akbar_agha_Sheykhulislamov enwiki] | [[:d:Q4522502|Q4522502]] |class='wd_p21'| արական | 10 |- class='wd_q4532441' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Kərim xan İrəvanski.jpg|center|128px]] | Karim Khan Erivanski | Керим Хан Эриванский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC_%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81-%D0%9A%D1%83%D0%BB%D0%B8_%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Karim_Khan_Iravanski enwiki] | [[:d:Q4532441|Q4532441]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q4783969' |class='wd_p18'| | Aramais Grigorian | Արամայիս Գրիգորյան | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Aramais_Grigorian enwiki] | [[:d:Q4783969|Q4783969]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q4793088' |class='wd_p18'| | Armen Babalaryan | Армен Бабаларян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8F%D0%BD,_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%AE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Armen_Babalaryan enwiki] | [[:d:Q4793088|Q4793088]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q4801928' |class='wd_p18'| | Artyom Simonyan | Артём Симонян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%91%D0%BC_(%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D1%81%D1%91%D1%80) ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Artyom_Simonyan enwiki] | [[:d:Q4801928|Q4801928]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q4808803' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Jabbar Baghtcheban.jpg|center|128px]] | Jabbar Baghtcheban | Джаббар Аскерзаде | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B5,_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jabbar_Baghtcheban enwiki] | [[:d:Q4808803|Q4808803]] |class='wd_p21'| արական | 11 |- class='wd_q5578084' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Gokor Chivichyan (2018) - 3.JPG|center|128px]] | Gokor Chivichyan | Чивичян Гокор | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%87%D1%8F%D0%BD,_%D0%93%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Gokor_Chivichyan enwiki] | [[:d:Q5578084|Q5578084]] |class='wd_p21'| արական | 8 |- class='wd_q6183861' |class='wd_p18'| | Jerry Kazarian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Kazarian enwiki] | [[:d:Q6183861|Q6183861]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q6419205' |class='wd_p18'| | Ebrahim Monshizadeh | Мирза Ибрагим-хан Муншизаде | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ebrahim_Monshizadeh enwiki] | [[:d:Q6419205|Q6419205]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q6535811' |class='wd_p18'| | Levon Stepanyan | Левон Степанян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Levon_Stepanyan enwiki] | [[:d:Q6535811|Q6535811]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q6845610' |class='wd_p18'| | Mikael Koloyan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mikael_Koloyan enwiki] | [[:d:Q6845610|Q6845610]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q7299603' |class='wd_p18'| | Razmik Grigoryan | Размик Григорян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Razmik_Grigoryan_(footballer) enwiki] | [[:d:Q7299603|Q7299603]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q7375992' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ruben Papian.JPG|center|128px]] | Ruben Papian | Рубен Папян | | | [[:d:Q7375992|Q7375992]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q7862236' |class='wd_p18'| | Têmûrê Xelîl | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAm%C3%BBr%C3%AA_Xel%C3%AEl enwiki] | [[:d:Q7862236|Q7862236]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q7915532' |class='wd_p18'| | Vardan Voskanyan | Вардан Восканян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vardan_Voskanyan enwiki] | [[:d:Q7915532|Q7915532]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q7915533' |class='wd_p18'| | Vardan Zakaryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vardan_Zakaryan enwiki] | [[:d:Q7915533|Q7915533]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q8008216' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mirza Ali Khan La'li.jpg|center|128px]] | Mirza Ali Lali | Мирза Али Лали | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B8,_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mirza_Ali_Khan_La%27li enwiki] | [[:d:Q8008216|Q8008216]] |class='wd_p21'| արական | 6 |- class='wd_q8060950' |class='wd_p18'| | Yuliana Mikheeva | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Yuliana_Mikheeva enwiki] | [[:d:Q8060950|Q8060950]] |class='wd_p21'| իգական | 4 |- class='wd_q9096020' |class='wd_p18'| | William Abelyan | Вильям Абелян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BD,_%D0%92%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BC ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/William_Abelyan enwiki] | [[:d:Q9096020|Q9096020]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q11260818' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ahmad Rajabli in 1937 (cropped).jpg|center|128px]] | Ahmed Rajabli | Ахмед Раджабли | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%B8,_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmed_Rajabli enwiki] | [[:d:Q11260818|Q11260818]] |class='wd_p21'| արական | 9 |- class='wd_q12105826' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:НДУ 5 Заплатинський Володимир Михайлович.jpg|center|128px]] | Vladimir Zaplatinsky | Заплатинский, Владимир Михайлович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q12105826|Q12105826]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q12159304' |class='wd_p18'| | Հրաչ Սիլվանյան | Силванян, Грач Гамликович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%BB%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%93%D1%80%D0%B0%D1%87_%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q12159304|Q12159304]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q12839108' |class='wd_p18'| | Elmira Ismayilova | Эльмира Исмаилова | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0,_%D0%AD%D0%BB%D1%8C%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%BA%D1%8B%D0%B7%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Elmira_Ismay%C4%B1lova enwiki] | [[:d:Q12839108|Q12839108]] |class='wd_p21'| իգական | 4 |- class='wd_q12840610' |class='wd_p18'| | Hasan Ali Khan Qajar | Гасан Али-хан Каджар | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%B8-%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hasan_Ali_Khan_Qajar enwiki] | [[:d:Q12840610|Q12840610]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q12840781' |class='wd_p18'| | Kamil Əliyev | Алиев, Камиль Мусеиб оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2,_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B8%D0%B1_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Kamil_Aliyev_(artist) enwiki] | [[:d:Q12840781|Q12840781]] |class='wd_p21'| արական | 8 |- class='wd_q12842162' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mireli Seyidov.jpg|center|128px]] | Mirali Seyidov | Сейидов, Мирали Миралекпер оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2,_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mirali_Seyidov enwiki] | [[:d:Q12842162|Q12842162]] |class='wd_p21'| արական | 8 |- class='wd_q12842578' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mehmet Aga-Oglu.jpg|center|128px]] | Mehmet Aga-Oglu | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mehmet_Aga-Oglu enwiki] | [[:d:Q12842578|Q12842578]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q12845327' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Rashid Bey Ismayilov.jpg|center|128px]] | Rashid Bey Ismayilov | Исмаилов, Рашид-бек Асад-бек оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2,_%D0%A0%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%B4-%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%B4-%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Rashid_Ismayilov enwiki] | [[:d:Q12845327|Q12845327]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q12846828' |class='wd_p18'| | Emirgûneoğlu Yusuf Pasha | Тахмасибгулу-хан Каджар | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B1%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%83-%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Tahmaspqoli_Khan_Qajar enwiki] | [[:d:Q12846828|Q12846828]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q12849265' |class='wd_p18'| | İsrafil Abbaslı | Аббаслы, Исрафил Исмаил оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%BB%D1%8B,_%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BB_%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Israfil_Abbasl%C4%B1 enwiki] | [[:d:Q12849265|Q12849265]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q12849543' |class='wd_p18'| | Fazil Iravani | Фазиль Эривани | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%AD%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Fazil_Iravani enwiki] | [[:d:Q12849543|Q12849543]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q15076678' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Oganes Oganyan.jpg|center|128px]] | Oganes Oganyan | Оганян, Оганес Арменакович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q15076678|Q15076678]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q16142613' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:001.1 Չիլինգարյան Աշոտ.jpg|center|128px]] | Ashot Chilingarian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ashot_Chilingarian enwiki] | [[:d:Q16142613|Q16142613]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q16147028' |class='wd_p18'| | Hovhannes Avtandilyan | Ованес Автандилян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D1%8F%D0%BD,_%D0%9E%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hovhannes_Avtandilyan enwiki] | [[:d:Q16147028|Q16147028]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q16206625' |class='wd_p18'| | Shirak Poghosyan | Ширак Погосян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%8F%D0%BD,_%D0%A8%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Shirak_Poghosyan enwiki] | [[:d:Q16206625|Q16206625]] |class='wd_p21'| արական | 9 |- class='wd_q16217452' |class='wd_p18'| | Dmitri Margaryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Dmitri_Margaryan enwiki] | [[:d:Q16217452|Q16217452]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q16365538' |class='wd_p18'| | Bagir Seyidzadeh | Багир Сеидзаде | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B8%D0%B4%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B5,_%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Bagir_Seyidzadeh enwiki] | [[:d:Q16365538|Q16365538]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q16367077' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:ElchinAlibayli.jpg|center|128px]] | Elchin Alibeyli | Эльчин Алибейли | | | [[:d:Q16367077|Q16367077]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q16369453' |class='wd_p18'| | Kərim Rəhim oğlu Allahverdiyev | Аллахвердиев, Керим Рагим оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D1%85%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2,_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BC_%D0%A0%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Kerim_Allahverdiyev enwiki] | [[:d:Q16369453|Q16369453]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q16370138' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mirzə Hüseyn Həsənzadə.jpg|center|128px]] | Mirza Hüseyin Hasanzade | Мирза Гусейн Гасанзаде | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B5 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mirza_Huseyn_Hasanzade enwiki] | [[:d:Q16370138|Q16370138]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q16375009' |class='wd_p18'| | Teymur bey Makinski | Макинский, Теймур-хан Мамедкули-бек оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9,_%D0%A2%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D1%83%D1%80-%D0%B1%D0%B5%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Teymur_bey_Makinsky enwiki] | [[:d:Q16375009|Q16375009]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q17266338' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Yunus Nouri.jpg|center|128px]] | Yunus Nuri | Юнус Нури | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B8,_%D0%AE%D0%BD%D0%B8%D1%81 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Yunis_Nuri enwiki] | [[:d:Q17266338|Q17266338]] |class='wd_p21'| արական | 10 |- class='wd_q18427649' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Mirzə Cabbar Məmmədzadə.jpg|center|128px]] | Mirza Jabbar Mammadzade | Мамедзаде, Мирза Джаббар Мирза Аббас оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B5,_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mirza_Jabbar_Mammadzade enwiki] | [[:d:Q18427649|Q18427649]] |class='wd_p21'| արական | 9 |- class='wd_q21610165' |class='wd_p18'| | Kamilla Gevorkovna Tamanian | Таманян, Камилла Геворковна | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%93%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 ruwiki] | | [[:d:Q21610165|Q21610165]] |class='wd_p21'| իգական | 4 |- class='wd_q22004523' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Noel Mikaelian - Champion - Jonathan Castellon Miami.jpg|center|128px]] | Noel Mikaelian | Ноэль Микаелян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BD,_%D0%9D%D0%BE%D1%8D%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Noel_Mikaelian enwiki] | [[:d:Q22004523|Q22004523]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q22137682' |class='wd_p18'| | Heworh Manukjan | Геворг Хачикович Манукян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%BA%D1%8F%D0%BD,_%D0%93%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B3_%D0%A5%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Gevorg_Manukian enwiki] | [[:d:Q22137682|Q22137682]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q23007733' |class='wd_p18'| | Eva Khachatryan | Эва Хачатрян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Eva_Khachatryan enwiki] | [[:d:Q23007733|Q23007733]] |class='wd_p21'| իգական | 4 |- class='wd_q23664898' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:2015 European Artistic Gymnastics Championships - Rings - Davtyan Vahagn 01.jpg|center|128px]] | Vahagn Davtyan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vahagn_Davtyan_(gymnast) enwiki] | [[:d:Q23664898|Q23664898]] |class='wd_p21'| արական | 9 |- class='wd_q23907423' |class='wd_p18'| | Garik Barseghyan | Գարիկ Բարսեղյան | | | [[:d:Q23907423|Q23907423]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q24034985' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Edgar Babayan.JPG|center|128px]] | Edgar Babayan | | | | [[:d:Q24034985|Q24034985]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q26255774' |class='wd_p18'| | Valeri Harutyunyan | Арутюнян, Валерий Григорьевич | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%80%D1%83%D1%82%D1%8E%D0%BD%D0%BE%D0%B2,_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Valery_Arutyunov enwiki] | [[:d:Q26255774|Q26255774]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q26776746' |class='wd_p18'| | Vardan Israelian | Вардан Исраелян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BD,_%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Vardan_Israelian enwiki] | [[:d:Q26776746|Q26776746]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q27663015' |class='wd_p18'| | Arshak Amiryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Arshak_Amiryan enwiki] | [[:d:Q27663015|Q27663015]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q27886475' |class='wd_p18'| | Anna Movsisyan | Анна Мовсисян | | | [[:d:Q27886475|Q27886475]] |class='wd_p21'| իգական | 4 |- class='wd_q28050243' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:2011 WFSC 085 Sarkis Hayrapetyan.JPG|center|128px]] | Sarkis Hayrapetyan | Սարգիս Հայրապետյան | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sarkis_Hayrapetyan enwiki] | [[:d:Q28050243|Q28050243]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q28987100' |class='wd_p18'| | Tokhmaq Khan Ustajlu | Мухаммед-хан Устаджлу | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4-%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%BE%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%B3_%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammad_Khan_Tokhmaq_Ustajlu enwiki] | [[:d:Q28987100|Q28987100]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q29835924' |class='wd_p18'| | Valodia Frangulian | Франгулян, Володя Размикович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8F%D0%BD,_%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D1%8F_%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q29835924|Q29835924]] |class='wd_p21'| արական | 6 |- class='wd_q31301057' |class='wd_p18'| | | Шахкулу Устаджлу | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%83_%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%BB%D1%83 ruwiki] | | [[:d:Q31301057|Q31301057]] |class='wd_p21'| | 3 |- class='wd_q31310549' |class='wd_p18'| | Rafiq Yunis-Əli oğlu Qasımov | Касимов, Рафик Юнис-Али оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2,_%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%BA_%D0%AE%D0%BD%D0%B8%D1%81-%D0%90%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Rafig_Gasimov enwiki] | [[:d:Q31310549|Q31310549]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q38722246' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ambassador Karen Grigorian.jpg|center|128px]] | Karen L. Grigorian | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_L._Grigorian enwiki] | [[:d:Q38722246|Q38722246]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q39083207' |class='wd_p18'| | Hasan Seyidov | Сеидов, Гасан Али оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2,_%D0%93%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%B8_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Hasan_Seyidov_(scientist) enwiki] | [[:d:Q39083207|Q39083207]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q47453071' |class='wd_p18'| | | Сакина Али кызы Алиева | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0,_%D0%A1%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B8_%D0%BA%D1%8B%D0%B7%D1%8B ruwiki] | | [[:d:Q47453071|Q47453071]] |class='wd_p21'| իգական | 3 |- class='wd_q49446603' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ando Hakob 2018-02.jpg|center|128px]] | Ando Hakob | | | | [[:d:Q49446603|Q49446603]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q52556088' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Egine.jpg|center|128px]] | Egine | Иджùн | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Egine enwiki] | [[:d:Q52556088|Q52556088]] |class='wd_p21'| իգական | 3 |- class='wd_q55199574' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hüseyn xan Turqut 4.jpg|center|128px]] | Hüseyin Turgut | Гусейн-хан Тургут | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%83%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD-%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B3%D1%83%D1%82 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Huseyn_Turgut enwiki] | [[:d:Q55199574|Q55199574]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q55201130' |class='wd_p18'| | Ogtay Shahbazov | Октай Шахбазов | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B1%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2,_%D0%9E%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%93%D0%B0%D1%88%D0%B0%D0%BC_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ogtay_Shahbazov enwiki] | [[:d:Q55201130|Q55201130]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q55201612' |class='wd_p18'| | Ismail Feyzullabeyli | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Ismail_Feyzullabeyli enwiki] | [[:d:Q55201612|Q55201612]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q55202553' |class='wd_p18'| | Jalal Mammadov | Мамедов, Джалал Джаббар оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2,_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB_%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Jalal_Mammadov enwiki] | [[:d:Q55202553|Q55202553]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q55699348' |class='wd_p18'| | Arif Gaziyev | Газыев, Ариф Шамиль оглы | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B5%D0%B2,_%D0%90%D1%80%D0%B8%D1%84_%D0%A8%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%8B ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Arif_Gaziyev enwiki] | [[:d:Q55699348|Q55699348]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q56360958' |class='wd_p18'| | Mohammad Khan Qajar of Erivan | Мухаммед-хан Каджар | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4-%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mohammad_Khan_Qajar_of_Erivan enwiki] | [[:d:Q56360958|Q56360958]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q60833635' |class='wd_p18'| | Emil Aslan | Эмиль Аслан | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD,_%D0%AD%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Emil_Aslan enwiki] | [[:d:Q60833635|Q60833635]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q104704560' |class='wd_p18'| | Melsik Baghdasaryan | Мелсик Багдасарян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8F%D0%BD,_%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%B8%D0%BA ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Melsik_Baghdasaryan enwiki] | [[:d:Q104704560|Q104704560]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q106988993' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Nora Martirosyan 2021.jpg|center|128px]] | Nora Martirosyan | Նորա Մարտիրոսյան | | | [[:d:Q106988993|Q106988993]] |class='wd_p21'| իգական | 5 |- class='wd_q112175656' |class='wd_p18'| | Artur Bazeyan | Артур Базеян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%8F%D0%BD,_%D0%90%D1%80%D1%82%D1%83%D1%80 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Artur_Bazeyan enwiki] | [[:d:Q112175656|Q112175656]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q112178187' |class='wd_p18'| | Rafayel Hovhannisyan | Рафаэль Оганесян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%8F%D0%BD,_%D0%A0%D0%B0%D1%84%D0%B0%D1%8D%D0%BB%D1%8C ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Rafayel_Hovhannisyan enwiki] | [[:d:Q112178187|Q112178187]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q124409817' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Sargis Galstyan portait.jpg|center|128px]] | Sargis Galstyan | Саркис Галстян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sargis_Galstyan enwiki] | [[:d:Q124409817|Q124409817]] |class='wd_p21'| արական | 8 |} {{Wikidata list end}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(DISTINCT ?sitelink) AS ?linkcount) (replace((STR(?ruarticle)), "^(.+?)$", "[$1 ruwiki]") as ?rulink ) (replace((STR(?enarticle)), "^(.+?)$", "[$1 enwiki]") as ?enlink ) WHERE { ?item wdt:P19 wd:Q399. ?sitelink schema:about ?item . optional { ?ruarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://ru.wikipedia.org/> .} optional { ?enarticle schema:about ?item ; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> .} minus { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "hy" . ?article schema:isPartOf <https://hy.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?itemLabel ?ruarticle ?enarticle ORDER BY DESC(?linkcount) limit 100 |columns=P18:Պատկեր,label/en:անգլերեն,label/ru:ռուսերեն,?rulink,?enlink,item:Վիքիտվյալների տարր,P21:Սեռ,?linkcount:Հղումների քանակ |section=Ամենաշատ լեզուներով ռեժիսորներ |min_section=3 |sort=?linkcount |links=text |thumb=128 |wdedit=yes }} {| class='wikitable sortable wd_can_edit' ! Պատկեր ! անգլերեն ! ռուսերեն ! ?rulink ! ?enlink ! Վիքիտվյալների տարր ! Սեռ ! Հղումների քանակ |- class='wd_q604282' |class='wd_p18'| | Simeon of Mantua | Симеон Мантуанский | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BE%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_of_Mantua enwiki] | [[:d:Q604282|Q604282]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q2845715' |class='wd_p18'| | Anaït Serekian | | | | [[:d:Q2845715|Q2845715]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q4078518' |class='wd_p18'| | Nune Barseghyan | Нуне Барсегян | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%B3%D1%8F%D0%BD,_%D0%9D%D1%83%D0%BD%D0%B5_%D0%93%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0 ruwiki] | | [[:d:Q4078518|Q4078518]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q4320044' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Никогосян Андраник Оганнесович.jpg|center|128px]] | Անդրանիկ Նիկողոսյան | Никогосян, Андраник Оганесович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%8F%D0%BD,_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q4320044|Q4320044]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q4419821' |class='wd_p18'| | | Симонян, Тарон Цолакович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%8F%D0%BD,_%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD_%D0%A6%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q4419821|Q4419821]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q4718280' |class='wd_p18'| | Alexander Awdijan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Awdijan enwiki] | [[:d:Q4718280|Q4718280]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q4797319' |class='wd_p18'| | Artak Harutyunyan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Artak_Harutyunyan enwiki] | [[:d:Q4797319|Q4797319]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q5359992' |class='wd_p18'| | Elgiazar Farashyan | Егиазар Фарашян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Elgiazar_Farashyan enwiki] | [[:d:Q5359992|Q5359992]] |class='wd_p21'| արական | 6 |- class='wd_q5436186' |class='wd_p18'| | Farqad Sabakhi | Фархат Сабахи | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D0%B8 ruwiki] | [https://en.wikipedia.org/wiki/Farqad_Sabakhi enwiki] | [[:d:Q5436186|Q5436186]] |class='wd_p21'| արական | 9 |- class='wd_q5725589' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:George Markarian.jpg|center|128px]] | George Markaryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/George_Markarian enwiki] | [[:d:Q5725589|Q5725589]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q6969385' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Soviet Kurds.jpg|center|128px]] | | | | | [[:d:Q6969385|Q6969385]] |class='wd_p21'| | 2 |- class='wd_q7347358' |class='wd_p18'| | Robert Markosi | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Markosi enwiki] | [[:d:Q7347358|Q7347358]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q7361574' |class='wd_p18'| | Roman Aramian | | | | [[:d:Q7361574|Q7361574]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q7399434' |class='wd_p18'| | Sahak Parparyan | Саак Парпарян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sahak_Parparyan enwiki] | [[:d:Q7399434|Q7399434]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q7401982' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:St. Parthenius.jpg|center|128px]] | Saint Parthenius | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Saint_Parthenius enwiki] | [[:d:Q7401982|Q7401982]] |class='wd_p21'| արական | 5 |- class='wd_q8043431' |class='wd_p18'| | Xelîlê Çaçan Mûradov | Мурадов, Халил Чачанович | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Xel%C3%AEl%C3%AA_%C3%87a%C3%A7an_M%C3%BBradov enwiki] | [[:d:Q8043431|Q8043431]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q10493860' |class='wd_p18'| | Henrik Batikyan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Henrik_Batikyan enwiki] | [[:d:Q10493860|Q10493860]] |class='wd_p21'| արական | 4 |- class='wd_q11916589' |class='wd_p18'| | Daniel d'Arle | | | | [[:d:Q11916589|Q11916589]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q12249500' |class='wd_p18'| | Neshan | | | | [[:d:Q12249500|Q12249500]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q12841963' |class='wd_p18'| | | | | | [[:d:Q12841963|Q12841963]] |class='wd_p21'| | 1 |- class='wd_q15071920' |class='wd_p18'| | | Малхасян, Мартин Юрьевич | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D1%81%D1%8F%D0%BD,_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%AE%D1%80%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q15071920|Q15071920]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q15808659' |class='wd_p18'| | Esegel Melkonian | | | | [[:d:Q15808659|Q15808659]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q16213209' |class='wd_p18'| | Khoren Papoyan | Хорен Папоян | | | [[:d:Q16213209|Q16213209]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q16222345' |class='wd_p18'| | Mariam Nazarian | Мариам Назарян | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Mariam_Nazarian enwiki] | [[:d:Q16222345|Q16222345]] |class='wd_p21'| իգական | 2 |- class='wd_q17447351' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Yaralyan, Ara.IMG 9810.JPG|center|128px]] | Ara Yaralyan | | | | [[:d:Q17447351|Q17447351]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q21683751' |class='wd_p18'| | Shushana Hevondian | | | | [[:d:Q21683751|Q21683751]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q22695690' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:20160212 ESC Österreich 4702 Eleonora Vardanian (cropped).jpg|center|128px]] | Eleonora Vardanian | Էլեոնորա Վարդանյան | | | [[:d:Q22695690|Q22695690]] |class='wd_p21'| իգական | 2 |- class='wd_q27664445' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Ramazanov Qaşqay Ziyəddin oğlu.jpg|center|128px]] | Qaşqay Ziyəddinoğlu | | | | [[:d:Q27664445|Q27664445]] |class='wd_p21'| արական | 3 |- class='wd_q28124117' |class='wd_p18'| | Acacius of Sebaste | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Acacius_of_Sebaste enwiki] | [[:d:Q28124117|Q28124117]] |class='wd_p21'| արական | 7 |- class='wd_q28708005' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Tiridates III of Armenia-Baptism.jpg|center|128px]] | | | | | [[:d:Q28708005|Q28708005]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q30610883' |class='wd_p18'| | Karo Khachatryan | | | | [[:d:Q30610883|Q30610883]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q38566953' |class='wd_p18'| | Vardan Ovsepian | | | | [[:d:Q38566953|Q38566953]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q47499267' |class='wd_p18'| | Hrachya Avanesyan | | | | [[:d:Q47499267|Q47499267]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q56314171' |class='wd_p18'| | Sargis S. Safarian | | | | [[:d:Q56314171|Q56314171]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q67219548' |class='wd_p18'| | Sirak Hakobyan | | | | [[:d:Q67219548|Q67219548]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q71333125' |class='wd_p18'| | Sarkis Khachatryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Sargis_Khachatryan enwiki] | [[:d:Q71333125|Q71333125]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q72219214' |class='wd_p18'| | Arsen Khanamiryan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Arsen_Khanamiryan enwiki] | [[:d:Q72219214|Q72219214]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q85988118' |class='wd_p18'| | | | | | [[:d:Q85988118|Q85988118]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q97033050' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Haig Vartan.jpg|center|128px]] | Haig Vartan | | | | [[:d:Q97033050|Q97033050]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q98244443' |class='wd_p18'| | Arshak Karhanyan | | | | [[:d:Q98244443|Q98244443]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q105700987' |class='wd_p18'| | Gagik Manukyan | | | [https://en.wikipedia.org/wiki/Gagik_Manukyan enwiki] | [[:d:Q105700987|Q105700987]] |class='wd_p21'| արական | 2 |- class='wd_q106781340' |class='wd_p18'| | Telemach Ekserdjian | | | | [[:d:Q106781340|Q106781340]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q110260347' |class='wd_p18'| | Joseph Matossian | | | | [[:d:Q110260347|Q110260347]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q116879616' |class='wd_p18'| | Milena Aboyan | | | | [[:d:Q116879616|Q116879616]] |class='wd_p21'| իգական | 2 |- class='wd_q118558207' |class='wd_p18'| | Martin Kocharyan | | | | [[:d:Q118558207|Q118558207]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q120264153' |class='wd_p18'| | | Бучаев, Ахмед Гамидович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D1%83%D1%87%D0%B0%D0%B5%D0%B2,_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q120264153|Q120264153]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q124536451' |class='wd_p18'| | Ruben Carpathian | | | | [[:d:Q124536451|Q124536451]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q124742279' |class='wd_p18'| | | | | | [[:d:Q124742279|Q124742279]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q126570210' |class='wd_p18'| [[Պատկեր:Hugo Palacios Mejía en 2024.jpg|center|128px]] | Hugo Palacios Mejía | | | | [[:d:Q126570210|Q126570210]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q128528267' |class='wd_p18'| | Արշակ Հարությունի Հովհաննիսյան | Արշակ Հարությունի Հովհաննիսյան | | | [[:d:Q128528267|Q128528267]] |class='wd_p21'| | 1 |- class='wd_q132776126' |class='wd_p18'| | | | | | [[:d:Q132776126|Q132776126]] |class='wd_p21'| իգական | 1 |- class='wd_q133875243' |class='wd_p18'| | Rafik Melikyan | Ռաֆիկ Մելիքյան | | | [[:d:Q133875243|Q133875243]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q133875280' |class='wd_p18'| | Hamlet Manukyan | Համլետ Մանուկյան | | | [[:d:Q133875280|Q133875280]] |class='wd_p21'| | 1 |- class='wd_q133875306' |class='wd_p18'| | David Aslanyan | Դավիդ Ասլանյան | | | [[:d:Q133875306|Q133875306]] |class='wd_p21'| | 1 |- class='wd_q133875317' |class='wd_p18'| | Sargis Margaryan | Սարգիս Մարգարյան | | | [[:d:Q133875317|Q133875317]] |class='wd_p21'| | 1 |- class='wd_q136395975' |class='wd_p18'| | Արտյոմ Պուտուլյան | Արտյոմ Պուտուլյան | | | [[:d:Q136395975|Q136395975]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q136815238' |class='wd_p18'| | Shirak Sarikyan | Сарикян, Ширак Оганесович | [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BA%D1%8F%D0%BD,_%D0%A8%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BA_%D0%9E%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 ruwiki] | | [[:d:Q136815238|Q136815238]] |class='wd_p21'| արական | 1 |- class='wd_q137171441' |class='wd_p18'| | Vahe Davtyan (singer) | Վահե Դավթյան | | | [[:d:Q137171441|Q137171441]] |class='wd_p21'| արական | 1 |} {{Wikidata list end}} 5ld4bpobwabgn8s5nkxqb890c3m8en2 0 760597 10715935 10657649 2026-03-27T21:20:40Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715935 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրական ստեղծագործություն | թվային տարբերակ = https://standardebooks.org/ebooks/ivan-turgenev/on-the-eve/constance-garnett }} '''Նախօրեին''' ({{lang-ru|«Накануне»}}), [[Իվան Տուրգենև]]ի վեպերից, գրված 1860 թվականին։ == Վեպի ստեղծման պատմություն == 1850-ական թվականների երկրորդ կեսին լիբերալ-դեմոկրատական հայացքների տեր [[Տուրգենև, Իվան|Տուրգենևը]], մերժելով հեղափոխական հայացքների տեր հասարակ մարդկանց, սկսեց մտածել մի նոր հերոսի ստեղծման մասին, որի դիրքորոշումը հակամարտության մեջ չի լինի իր հետ, ավելի շատ ձգտումներով, սակայն ավելի շատ լինի հեղափոխական, որպեսզի ծաղրի առարկա չդառնա [[Սովրեմեննիկ (ամսագիր)|«Սովրեմեննիկ»]] ամսագրի գործընկերների համար<ref name="ReferenceA">Лебедев Ю. Тургенев. Жизнь замечательных людей. — М.: Молодая гвардия, 1990. — 608 с. — ISBN 5-235-00789-1.</ref>։ Ռուս հասարակությունում անխուսափելի սերնդափոխության հասկացությունը, հստակ երևացող «Ազնվականների բույնը» վեպի առաջաբանում, Տուրգենևի մոտ առաջացել էր դեռ [[«Ռուդին» (վեպ)|«Ռուդինի»]] աշխատանքների ժամանակ։ {{քաղվածք|Ես պատրաստվում էի գրել [[Ռուդին (վեպ)|Ռուդինը]], սակայն այն խնդիրը, որը ես փորձում էի կատարել [[Նախօրեին|«Նախօրեին»]] վեպում, երբեմն հայտնվում էր իմ առաջ։ Գլխավոր հերոսուհու, Ելենայի կերպարը բավականին հստակ ուրվագծվել էր իմ երևակայության մեջ, սակայն պակասում էր միայն հերոսը, որին Ելենան կարող էր նվիրվել։|<ref name="WS">[[:s:ru:Предисловие к собранию романов в издании 1880 г. (Тургенев)|Предисловие к собранию романов в издании 1880 г.]]</ref> [[Իվան Տուրգենև]]}} 1855 թվականին Տուրգենևի [[Մցենսկի թաղամաս]]ի հարևանը, կալվածատեր Վասիլի Կարատեևը, ուղևորվելով [[Ղրիմ]] որպես ազնվական սպա, գրողին թողել էր ինքնակենսագրական վեպի ձեռագիրը, թույլ տալով, որպեսզի նա իր հայեցողությամբ տնօրինի այն։ Վեպում ներկայացվում էր հեղինակի և մի աղջկա սիրո մասին, որը նրա փոխարեն նախընտրեց [[Մոսկվայի համալսարան]]ում սովորող բուլղարացի մի ուսանողի։ Ավելի ուշ մի շարք երկրների գիտնականներ հաստատեցին այս հերոսի նախատիպը։ Այդ մարդը [[Նիկոլայ Կատրանով]]ն էր։ Նա [[Ռուսաստան]] էր եկել 1848 թվականին և ընդունվել [[Մոսկվայի համալսարան]]։ Այն ամենից հետո, երբ [[1853]] թվականին սկսվեց [[ռուս-թուրքական պատերազմ]]ը, իսկ բուլղարացի երիտասարդների շրջանում արթնանում է հեղափոխական ոգին, Կատրանովը իր ռուս կնոջ՝ Լարիսայի հետ վերադառնում է հարազատ քաղաք [[Սվիշտով]]։ Սակայն նրա պլանները խախտեց արագ զարգացող թոքախտը, և նա այդ նույն տարվա մայիսին [[Վենեցիա]]յում բուժման ընթացքում մահանում է<ref name="ReferenceA"/>։ Կարատեևը, նախազգալով իր մահը, երբ հանձնում էր ձեռագիրը Տուրգենևին, պատերազմից չվերադարձավ, [[Ղրիմ]]ում մահանալով տիֆից<ref name="WS" />։ 1858-1859 թթ. ձմռանը վերադառնալով տուն [[Սպասկոյե-Լուտովինովո]], Տուրգենևը վերադարձավ այն գաղափարներին, որոնք մեկ տարի նրան կապել էին Կարատեևի հետ, և հիշեց ձեռագրի մասին։ Վերցնելով հանգուցյալ հարևանի տված սյուժեն, նա սկսում է գեղարվեստական մշակումը։ Օրիգինալ ստեղծագործությունից միայն մի դրվագ պահպանվեց վեպի վերջնական դրվագում, դա դեպի [[Ցարիցինո]] ուղևորությունն էր<ref name="WS" />։ Այս աշխատանքում նրան օգնում է իր ընկերը՝ գրող և ճանապարհորդ [[Եգոր Պավալևսկի]]ն, որը քաջածանոթ էր Բուլղարիայի ազատագրական շարժման մանրամասներին և անձամբ հրապարակեց [[էսսեներ]] 1853 թվականին [[Բալկաններ]] ուղևորության մասին։ «Նախօրեին» վեպի վրա աշխատանքը շարունակվեց Սպասկոյե-Լուտովինովոյում, արտերկրում, [[Լոնդոն]]ում և [[Վիշի]]յում մինչ 1859 թվականը, երբ հեղինակը տարավ ձեռագիրը [[Մոսկվա]], «[[Ռուսական պարբերական |Ռուսական պարբերական»]] հրատարակչություն<ref name="ReferenceA"/>։ == Սյուժե == Վեպը սկսվում է երկու երիտասարդ մարդկանց՝ գիտնական Անդրեյ Բերսենյովի և քանդակագործ Պավել Շուբինի վիճաբանությամբ, որի թեման բնությունն էր և մարդկանց դերը բնության մեջ։ Այնուհետև ընթերցողը ծանոթանում է ընտանիքի հետ, որտեղ ապրում էր Շուբինը։ Նրա հորաքրոջ՝ Աննա Վասիլևնա Ստախովայի ամուսինն ամուսնացել է նրա հետ փողերի համար, նրան չի սիրում և կապվում է գերմանուհի այրի Ավգուստինա Խրիստիանովնայի հետ, որը նրան թալանում է։ Շուբինն այս ընտանիքում ապրում է արդեն 5 տարի, մոր մահից հետո, և զբաղվում է իր արվեստով։ Նա սիրահարված է Ստախովների դստերը՝ Ելենային, սակայն տեսադաշտից բաց չի թողնում նաև նրա 17-ամյա ուղեկցորդուհուն՝ Զոյային։ Ելենա Նիկոլաևնան, 20-ամյա մի գեղեցկուհի, մանկությունից բոլորից տարբերվում էր բարությամբ և երազկոտ հոգով։ Նրան գրավում է հիվանդ և քաղցած մարդկանց, ինչպես նաև կենդանիներին օգնելու հնարավորությունը։ Այս ամենի հետ մեկտեղ նա դրսևորում է ինքնուրույնություն և ապրում իր ուղեղով, սակայն դեռ չի գտել իր կողակցին։ Շուբինը նրան չի գրավում իր փոփոխականության ու անկայունության շնորհիվ, իսկ Բերսենյովը նրան հետաքրքրում է իր խելքով և համեստությամբ։ Հետո Բերսենյովը ծանոթացնում է նրան իր ընկերոջ՝ բուլղարացի Դմիտրի Նիկանորովիչ Ինսարովի հետ։ Ինսարովն ապրում է իր հայրենիքը թուրքական տիրապետությունից ազատագրելու գաղափարով, ինչն էլ գրավում է Ելենային։ Առաջին հանդիպումից հետո Ելենան Ինսարովին չհավանեց, սակայն ամեն ինչ փոխվում է Ցարիցինոյի դեպքից հետո, երբ Իսարովը պաշտպանում է Ելենային մի հարբեցողի ոտնձգությունից, նետելով նրան լճակը։ Այդ ամենից հետո Ելենան իր օրագրում խոստովանում է, որ սիրում է բուլղարացուն, սակայն շուտով պարզվում է, որ նա մտադրված է մեկնել։ Իր հերթին էլ Ինսարովը պատմում է Բերսենյովին որ մեկնելու է, քանի որ չի պատրաստվում հրաժարվել հայրենիքի հանդեպ իր պարտքից հանուն անձնական զգացմունքների, որի մասին Ելենան իմանում է Անդրեյից։ Ելենան ուղևորվում է Դմիտրիյի մոտ և խոստովանում է իր սիրո մասին։ Այն հարցին, թե կհետևի Ելենան նրան ամենուրեք, հնչում էդրական պատասխան։ Այդ ամենից հետո Ելենան և Դմիտրին կապվում են միմյանց հետ Բերսենյովի միջոցով, սակայն միևնույն ժամանակ Ինսարովի հայրենիքից գալիս են մտահոգիչ նամակներ, և նա լրջորեն պատրաստվում է հեռանալ։ Օրերից մի օր Ելենան ինքն է գնում նրա մոտ։ Երկար և թեժ որոշումից հետո նրանք որոշում են ամուսնանալ։ Այդ նորությունը ծնողների համար մեծ հարված է դառնում, սակայն նա ամեն դեպքում մեկնում է ամուսնու հետ։ Հասնելով Վենետիկ, Դմիտրին և Ելենան սպասում են ծեր նավաստի Րենդիչի ժամանմանը, որը պետք է նրանց տեղափոխի [[Սերբիա]], որտեղից էլ պետք է ճամփա ընկնեն դեպի [[Բուլղարիա]]։ Սակայն Ինսարովը հիվանդ էր և տաքություն ուներ։ Տանջված Ելենան մղձավանջ է տեսնում, և արթնանալով հասկանում է, որ Դմիտրին մահվան շեմին է։ Րենդիչը չի հասցնում նրան կենդանի տեսնել, սակայն Ելենայի խնդրանքով նրան օգնում է ամուսնու մարմինը հասցնել հայրենիք։ Երեք շաբաթ անց Աննա Ստախովան ստանում է դստեր նամակը, որտեղ գրված է, որ նա ուղևորվում է Բուլղարիա՝ իր նոր հայրենիք, և երբեք տուն չի վերադառնալու։ Հետագայում Ելենայի հետքերը կորում են, ըստ շրջանառվող լուրերի նրան տեսել են բանակում, որպես բուժքույր<ref>Новиков В. И. Все шедевры мировой литературы в кратком изложении. Сюжеты и характеры. Русская литература XIX века. — М.: Олимп «ACT», 1996. — 832 с. — ISBN 5-7390-0293-1.</ref>։ {{Տես|Իվան Տուրգենև}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * {{Ռուսերեն գիրք |автор=[[Лебедев, Юрий Владимирович (писатель)|Лебедев Ю.]] |заглавие=Тургенев. Жизнь замечательных людей |год=1990 |место=М. |издательство=Молодая гвардия |страниц=608 |isbn=5-235-00789-1}} * {{Ռուսերեն գիրք |автор=Новиков В. И. |заглавие=Все шедевры мировой литературы в кратком изложении. Сюжеты и характеры. Русская литература XIX века |год=1996 |место=М. |издательство=Олимп «ACT» |страниц=832 |isbn=5-7390-0293-1}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.turgenev.ru/turgenev/ Раздел посвященный И. С. Тургеневу на сайте Библиотеки-читальни имени И. С. Тургенева в Москве] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116081245/http://www.turgenev.ru/turgenev/ |date=2018-01-16 }} * [http://turgenev.org.ru/ И. С. Тургенев. Биографии. Библиотека произведений, статьи и публикации о жизни и творчестве. Музеи Тургенева И. С.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923211013/http://turgenev.org.ru/ |date=2015-09-23 }} * [http://az.lib.ru/t/turgenew_i_s/text_0030.shtml Текст романа. Электронная библиотека Lib.ru] {{Արտաքին հղումներ}} {{Իվան Տուրգենև}} [[Կատեգորիա:1860 թվականի ռուսական վեպեր]] [[Կատեգորիա:1860 վեպեր]] [[Կատեգորիա:Իվան Տուրգենևի վեպեր]] 3498794vaxw76uggfb4kb7v07r0lm27 0 829317 10716050 9555020 2026-03-28T09:08:13Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716050 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Վարչական միավոր | հայերեն անվանում = Նաուկշենի շրջան | բնօրինակ անվանում = Naukšēnu novads | զինանշան = | դրոշ = | կնիք = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | պատկեր = | նկարագրություն = | երկիր = | մասն է = | հիմն = | կարգավիճակ = | մտնում է = | ներառում է = | վարչական կենտրոն = | խոշորագույն քաղաք = | ամենաբարձր կետ = | բծմ = | օրենսդրական մարմին = | դատական մարմին = | ղեկավարի պաշտոն = | ղեկավար = | ղեկավարի պաշտոն2 = | ղեկավար2 = | ՀՆԱ-ի թվական = | տեղը ըստ ՀՆԱ-ի = | ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով = | տեղը ըստ ՀՆԱ-ի մեկ շնչի հաշվով = | ՀՆԱ = | լեզու = | մարդահամարի թվական = 2011 | տեղը ըստ բնակչության = | տոկոսը բնակչությունից = | բնակչություն = 1987 | խտություն = 7,07 | տեղը ըստ խտության = | ազգային կազմ = | կրոնական կազմ = | տարածք = 281 | տեղը ըստ տարածքի = | տոկոսը տարածքից = | առավելագույն բարձրություն = | միջին բարձրություն = | նվազագույն բարձրություն = | միավորը երկրի քարտեզին = | վարչական միավորի քարտեզ = | քարտեզի չափ = | հիմնադրման թվական = | առաջին հիշատակում = | պատմական շրջան = | ժամային գոտի = | հապավում = | նախորդ = | փոխարինեց = | ISO = | հեռախոսային կոդ = | փոստային ինդեքսներ = | դոմեն = | ավտոմոբիլային կոդ = | անվանված է = | մականուն = | ծանոթագրություններ = | կայք = www.naukseni.lv }} '''Նաուկշենի շրջան''' ({{lang-lv|Naukšēnu novads}}), վարչատարածքային միավոր [[Լատվիա]]յի հյուսիսում, գտնվում է պատմական [[Վիձեմե]] մարզում։ Շրջանը բաղկացած է երկու մասերից և Նաուկշենա քաղաքից, որը համարվում է կենտրոնը։ Սահմանակից է Ռույնիենի, Բուրտնիեկի, [[Վալկայի շրջան]]ներին։ [[2010]] թվականի հունվարի 1-ի տվյալներով բնակչությունը կազմում է 2,291 մարդ<ref name="pmlp">{{Cite web |title=Численность населения в самоуправлениях на 01.01.2010 |url=http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/dokuments/2009/3ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits.pdf |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/67CSn0cjI?url=http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/dokuments/2009/3ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits.pdf |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 26 |publisher=Управление по делам гражданства и миграции |lang=lv}}</ref>։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 281 կմ²<ref>{{Cite web |title=Административное деление Латвии |url=http://www.raplm.gov.lv/uploads/filedir/Nozares/Pasvaldibas/Administratīvi%20teritoriālais%20iedalījum%20ar%20platibu.doc |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/67CSnViHZ?url=http://www.raplm.gov.lv/uploads/filedir/Nozares/Pasvaldibas/Administrat%C4%ABvi%20teritori%C4%81lais%20iedal%C4%ABjum%20ar%20platibu.doc |archivedate=2012 թ․ ապրիլի 26 |publisher=Министерство по делам регионального развития и самоуправлений |lang=lv}}</ref>։ Տարածաշրջանը կազմավորվել է [[2009]] թվականի հուլիսի 1-ին [[Լատվիա]]յի [[Վալմիերայի շրջան]]ի վարչական բարեփոխումների ավարտից հետո։ == Ազգային կազմը == [[2011]] թվականի Լատվիայի բնակչության մարդահամարի տվյալներով շրջանում ազգային կազմը հետևյալն է<ref>[http://pop-stat.mashke.org/latvia-ethnic-comm2011.htm Население Латвии по переписи населения 2011]</ref>՝ {|class="wikitable" |- !Ազգություն !Բնակչություն,<br>մարդ (2011) !% |- ![[Լատիշներ]] |1855 |93,36 % |- ![[Ռուսներ]] |50 |2,52 % |- ![[Բելառուսներ]] |19 |0,96 % |- ![[Ուկրաինացիներ]] |28 |1,41 % |- ![[Լեհեր]] |9 |0,45 % |- ![[Լիտվացիներ]] |9 |0,45 % |- !Այլ ազգի ներկայացուցիչներ |17 |0,86 % |- !Բոլորը |1987 |100,00 % |} == Տարածքային բաժանում == * Կոնսկի շրջան ({{lang-lv|Ķoņu pagasts}}) * Նաուկշենի շրջան ({{lang-lv|Naukšēnu pagasts}}) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.naukseni.lv Официальный сайт Наукшенского края] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210325163058/http://www.naukseni.lv/ |date=2021-03-25 }}{{ref-lv}} [[Կատեգորիա:Լատվիայի շրջաններ]] etoqhmenis4yfjyc3w7ksajsfcw0s9z 0 834633 10716070 9850172 2026-03-28T09:48:12Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716070 wikitext text/x-wiki {{Նկար}} '''«Նապաստակ»''', [[Ալբրեխտ Դյուրեր]]ի նկարը։ Նկարել է [[1502]] թվականին։ Համարվում է նկարչի՝ բնության տարրերը պատկերող ամենահայտնի նկարներից մեկը։ == Նկարագրություն == Նկարված է շագանակագույն ներկով ներկված քառակուսաձև թղթի վրա։ Պատկերն ունի անկյունային կողմնորոշում, մոդելի շեղումը երեք քառորդ է, նկարչի հայացքն ուղղված է վերև։ Նախանկարում մուգ ներկերով ստվեր է արված, որից վերև գրեթե չոր վրձնով պատկերված են մազիկներ։ Նկարելու տեխնիկան նման է այս ժամանակաշրջանում նկարչի մեկ այլ նշանավոր աշխատանքի՝ «[[Մարգագետնի մեծ կտոր (նկար)|Մարգագետնի մեծ կտոր»]]֊ի կատարման տեխնիկային։ Դյուրերը հաջողությամբ լուծել է գունառատ մորթու մակերեսին լուսային էֆեկտներ հաղորդելու բարդ խնդիրը։ Հավանական է, որ նկարը արվել է հաստատության ներսում․ նապաստակի աչքի մեջ արտացոլված է պատուհանի փեղկը։ Հայտնի չէ, թե արդյոք նկարիչը պատկերել է կենդանի նապաստակի, թե որսորդական ավար։ {{քաղվածք|Չնայած ծայրահեղ դետալականացմանը՝ նկարը պահպանում է կերպարի ամբողջականությունը և տպավորությունը։ Մեր առջև լարվածությամբ լսող, վախեցած կենդանի է, որը պատրաստ է փախուստի դիմելու<ref>{{Ռուսերեն գիրք |автор=Нессельштраус Ц. |заглавие=Рисунки Дюрера |год=1966 |место=М. |издательство=Искусство |страницы=19}}</ref>։|}} Սա Դյուրերի առաջին նկարներից է, որի վրա նշված է տարեթիվը և կցագիրը, որը վկայում է, թե հեղինակը ինչ նշանակություն է տվել այդ աշխատանքին։ == Կրկնություններ == Արդեն 17-րդ դարում, մասնավորապես 1600 թվականին, հայտնվեցին Դյուրերի նկարի բազմաթիվ կրկնություններ։ Ներկայումս հայտնի է «Նապաստակ»֊ի 13 տարբերակ, այդ թվում՝ 3 ազատ տարատեսակ, որոնք մոդելին ներկայացնում են այլ դիտանկյունից։ Նկարիչ Հանս Հոֆմանը պատճենել է Դյուրերի ստեղծագործությունները, նաև «Նապաստակ»֊ը՝ նրան պատկերելով անտառում և այգում։ == Գտնվելու վայր == Նկարը պահպանվում էր [[Նյուրնբերգ]]ում՝ կոլեկցիոներ Վիլիբալդ Իմհոֆի (1519-1580) հավաքածուում։ 1588 թվականին դարձավ կայսր [[Ռուդոլֆ II (Սրբազան Հռոմի կայսր)|Ռուդոլֆ II]]-ի սեփականությունը և պահվում էր կայսերական գանձարանում, իսկ 1783 թվականից՝ պալատական գրադարանում։ Նկարի վերջին մասնավոր սեփականատերը հերցոգ Ալբերտ Սաքսեն֊Տեխենսկին էր, ում հավաքածուն ընկած էր վիեննական [[Ալբերտինա պատկերասրահ]]ի հիմքում։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * Elisabeth M. Trux: ''Überlegungen zum Feldhasen und anderen Tierstudien Dürers mit einer Datierungsdiskussion''. In: K.A. Schröder, M.L. Sternath: ''Albrecht Dürer''. Hatje Cantz Verlag, Ostfildern-Ruit 2003, S. 45-55. {{ISBN|3-7757-1330-1}} * Heinz Widauer: ''Feldhase''. In: K. A. Schröder, M. L. Sternath: ''Albrecht Dürer''. Hatje Cantz Verlag, Ostfildern-Ruit 2003, S. 268. {{ISBN|3-7757-1330-1}} == Արտաքին հղումներ == * [http://sammlungenonline.albertina.at/default.aspx?query=inventarnummer=3073#92ecb0b8-2071-4342-8aa8-c0d76c56b869 Ալերտինա պատկերասրահի պաշտոնական էջում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161109022945/http://sammlungenonline.albertina.at/default.aspx?query=inventarnummer=3073#92ecb0b8-2071-4342-8aa8-c0d76c56b869 |date=2016-11-09 }} {{Ալբրեխտ Դյուրերի նկարներ}} [[Կատեգորիա:1502 նկարներ]] [[Կատեգորիա:Ալբերտինա պատկերասրահի նկարներ]] [[Կատեգորիա:Ալբրեխտ Դյուրերի նկարներ]] 2kujvhmergsfd3gob79icrqp77dv71u 0 838677 10716023 10715485 2026-03-28T07:15:16Z Voskanyan 23951 հետշրջում 10716023 wikitext text/x-wiki '''Հոլոքոստը Հունգարիայում''', [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի տարիներին հրեաների հալածանքներն ու ոչնչացումը [[Հունգարիա]]յում  նացիստների ու նրանց հունգարացի դաշնակիցների կողմից։ Արդյունքում զոհվել է Հունգարիայի հրեա բնակչության ավելի քան 70 տոկոսը<ref name="Венгрия"/>։ == Հակասեմականությունը Հունգարիայում 19-րդ դարում == Հակասեմական տրամադրությունները Հունգարիայում չափազանց ուժեղ են եղել 19-րդ դարում, հատկապես 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակ և արտահայտվել են զանգվածային կոտորածների ձևով։ Հունգարական խորհրդարանը դարձել էր հակասեմականության ամբիոն։ Հակասեմական տրամադրությունների գագաթնակետն են դարձել արյունահեղության զրպարտությունը Տիսաեսլարում և 1883-1884 թվականների կոտորածները։ Մինչ 1890-ական թվականների կեսերը հակասեմական շարժումը անկում է ապրել և 20-րդ դարի սկզբին պատմաբան Նիկոլայ Բորեցկի-Բերգֆելդը լավատեսորեն գրել է, թե համասեմական ալիքին «չի հաջողվել այստեղ թողնել խորը «գաղափարական» հետքեր»<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%95%D0%AD%D0%91%D0%95/%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B2_%D0%90%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B8 Антисемитизм в Австро-Венгрии] // [[Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան|Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона]]. — СПб., 1908—1913.</ref>։ == Հորթիի ռեժիմի հակասեմական քաղաքականությունը == [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ից հետո, երբ Հունգարիայից վերցվել են մի շարք տարածքներ, երկրի հրեա բնակչությունը պակասել է և 1920 թվականին կազմել 473 հազար մարդ<ref name="Венгрия"/>։ Հունգարիայում 1920 թվականից կառավարել է [[Միկլոշ Հորթի]]ի ավտորիտար ռեժիմը։ Այդ ռեժիմն սկսել է իրականացնել հակասեմական քաղաքականություն 1938 թվականին, երբ ընդունվել է «Առաջին հրեական օրենքը», որով սահմանվել է հրեա բնակչության աշխատանքային զբաղվածության առավելագույն մասնաբաժին՝ 20 %։ 1939 թվականին ընդունվել է «Հրեական երկրորդ օրենքը», որն էլ ավելի է պակասեցրել հրեական բնակչության մասնաբաժինը աշխատանքային զբաղվածության և ձերնարկատիրության ոլորտում։ Դրանից բացի՝ ընդունված օրենքը հրեաներին առանձնացրել է որպես ռասա, ոչ թե կրոնական համայնք, ինչը փոխել է նախկինում քրիստոնեություն ընդունած հրեաների կարգավիճակը։ 1941 թվականի հուլիսին Հունգարիայի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին միանալուց հետո հունգարական կառավարությունը Կարպատյան Ռուտենիայում ապրող 18 000 հրեաների համար պատասխանատվությունը հանձնել է գերմանական զինված ուժերին։ Այդ հրեաները, որ չունեին Հունգարիայի քաղաքացիություն, աքսորվել են Կամենեց-Պոդոլսկիի մոտ գտնվող տարածքներ։ Նրանցից 16 հազարը գնդակահարվել է տեղի Այնզատցխմբի զորամասերի կողմից<ref name="HDKE">[http://www.hdke.hu/index.php?menu=070101&mgroup=1&app=info&page=main&artid=b39689db307eea957accaa1d04e4c330 The Holocaust in Hungary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190708132142/http://www.hdke.hu/index.php?menu=070101 |date=2019-07-08 }} Holocaust Memorial Centre.</ref><ref name=holocaust>{{Cite web |title=Hungary Before the German Occupation |url=http://www.ushmm.org/wlc/article.php?ModuleId=10005457 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65s7Q60Wf?url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005457 |archivedate=2012 թ․ մարտի 2 |accessdate=2009 թ․ սեպտեմբերի 22}}</ref>։ Կամենեց-Պոդոլսկիի մոտ տեղի ունեցած իրադարձություններից կես տարի անց որպես պարտիզանական գործողությունների տարածման ճնշիչ միջոց հունգարական զորքերը սպանել են 3000 գերի [[սերբեր]]ի ու հրեաների, որ պահվում էին [[Նովի Սադ]]ի մոտ։ 1941 թվականի օգոստոսին ընդունվել է «Երրորդ հրեական օրենքը», որն արգելել է ամուսնություններն ու սեռական կապը հրեաների և հունգարացիների միջև։ Մինչ 1944 թվականի գարուն զոհվել են շուրջ 63 հազար հրեաներ (հրեա բնակչության 8 %-ը)<ref name="HDKE"/>։ == «Աշխատանքային գումարտակներ» == 1941 թվականից հրեաները բռնի կերպով ընդգրկվել են աշխատանքային ջոկատներում (այսպես կոչված «աշխատանքային գումարտակներ»)<ref name="HDKE"/><ref>{{Cite web |title=Jewish Holocaust Survivors from Western Europe, Hungary May Now Be Eligible for Claims Conference Pensions |url=http://www.claimscon.org/index.asp?url=news/persecutee |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6157SZq3l?url=http://www.claimscon.org/index.asp?url=news%2Fpersecutee |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 20 |accessdate=2010 թ․ մարտի 8 |publisher=Claims Conference |language=en}}</ref>։ Հունգարիայի հրեաներից բացի այդ զորամասերում ընդգրկված էին նաև հրեաներ Սլովակիայի, [[Ռումինիա]]յի ու [[Հարավսլավիա]]յի՝ Հունգարիայի կողմից օկուպացված տարածքներից։ «Աշխատանքային գումարտակները» ուղարկվել են հունգարական բանակի կազմում հարկադիր աշխատանք կատարելու Արևելյան ճակատում, իսկ նրանց ընտանիքները մնացել են որպես պատանդներ<ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://www.gs.by/ru/86/105/3141/%D0%AF-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8E%E2%80%A6.htm |автор=Шепетинский Я. |заглавие=Я помню… |год=14.07.2010 |издание=Слонимская газета |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160812071500/http://www.gs.by/ru/86/105/3141/%D0%AF-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8E%E2%80%A6.htm |archivedate=2016-08-12}}</ref>։ Այդ զորամասեր զորակոչված 50 հազար հրեաներից շուրջ 40 հազարը զոհվել է<ref name="Венгрия"/>, ընդ որում՝ այդ զորամասերն օգտագործվել են որպես «մահապարտների» (օրինակ՝ ականապատ դաշտով անցնելու համար) և նրանց վերադարձը հայրենիք նախատեսված չէր<ref>{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.czechpatriots.com/csmu/membersru.php |автор=Kulka E. |заглавие=Židé v Československé Svobodově armádě |год=1990 |издание=3 |место=Praha |страниц=399 |серия=Naše vojsko |isbn=802060068X |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809182716/http://www.czechpatriots.com/csmu/membersru.php |archive-date=2011-08-09}}</ref>։ Աղբյուրների մի մասի համաձայն՝ [[Խորհրդային Միություն|Խորհրդային Միության]] զորքերի մոտ գերի ընկած հրեաների մի մասը եղել է հունգարական «աշխատանքային գումարտակներից»։ Մասնավորապես նման տվյալներ տարբեր թվերով (սկսած 10 հազարից և ավելի) նշվում են գերմանական պատմական գրականության մեջ приводятся в немецкой исторической литературе<!-- закомментировано до указания гиперссылки или страницы<ref>{{книга|автор=Mark Spoerer.|заглавие=Zwangsarbeit unter dem Hakenkreuz|место=Stuttgart — München|издательство=Deutsche Verlags-Anstalt|год=2001|isbn=9783421054647}} {{ref-de}}</ref>--><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://books.google.de/books?id=wO9nAAAAMAAJ&q=25500+ungarische+juden&dq=25500+ungarische+juden&cd=1 |заглавие=Deutschland in Geschichte und Gegenwart |язык=de |том=25—28 |страницы=20 |issn=0340-5710}}</ref><ref name="gerlah">{{Ռուսերեն գիրք |автор=[[:en:Götz Aly|Aly G.]], [[:en:Christian Gerlach|Gerlach C.]] |заглавие=Das letzte Kapitel |год=2002 |место=Stuttgart, Zürich |pages=78 |allpages=484 |isbn=9783421055057}} {{ref-de}}</ref>։ Նրանցից շատերը զոհվել են խորհրդային գերության ընթացքում և [[Յադ Վաշեմ]] ինստիտուտի պաշտոնական դիրքորոշման համաձայն՝ համարվում են Հոլոքոստի զոհեր<!-- закомментировано до указания гиперссылки или страницы<ref>Венгерские военнопленные в СССР: Документы 1941—1953 годов. Москва, 2005. ISBN 978-5-8243-0659-0</ref>--><ref>[http://www1.yadvashem.org/namesru/faqPrint.html Вопросы и ответы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026170048/http://www1.yadvashem.org/namesRU/faqPrint.html |date=2009-10-26 }}, Яд ва-Шем</ref>։ == Գերմանական օկուպացիա == 1944 թվականի [[մարտի 19]]-ին Գերմանիան սկսել է «Մարգարետե» գործողությունը։ Գերմանական զորքերը նվաճել են Հունգարիան, ինչից հետո հրեաները տեղափոխվել են [[գետտո]]։ Մասնավորապես 1944 թվականի հուլիսի 15-ին Հունգարիայի ներքին գործերի նախարարը հրամայել է ստեղծել գետտո [[Բուդապեշտ]]ում։ Հրամանի համաձայն՝ գետտոյի համար առանձնացվել են 2000 տներ, որ նշվել են [[դեղին աստղ]]երով և առանձնացվել պատով։ Նախատեսված էր գետտոյում առանձնացնել ընդհանուր առմամբ 220 հազար հրեաների։ Հունիսի 25-ին Բուդապեշտի հրեաների համար սահմանվել է [[պարետային ժամ]]<ref name="ЭЕЭ1">{{ЭЕЭ|10785|Բուդապեշտ}}</ref>։ Գերմանացիներն սկսել են հրեաներին ուղարկել Լեհաստանի տարածքում գտնվող մահվան ճամբարներ։ Հրեաների տեղափոխման գործով զբաղվել է [[Ադոլֆ Այքման]]ը։ Մայիսի 15-ից մինչև [[հուլիսի 9]]-ն արտաքսվել է 437 402 հրեա, որոնք բոլորը, բացի 15 000 հազար մարդուց, ուղարկվել են [[Օսվենցիմ]]<ref name="HDKE"/>։ 1944 թվականի օգոստոսին Հորթին վարչապետ է նշանակել ֆաշիստների դեմ տրամադրված գեներալ [[Գեզա Լակատոշ]]ին։ Վերջինս հունգարական ոստիկանությանը հրամայել է կանխարգելել հունգարացի հրեաներին արտաքսելու բոլոր փորձերը։ Միևնույն ժամանակ շարունակել են գոյություն ունենալ նախկինում ստեղծված «աշխատանքային գումարտակները» հրեաների համար, որտեղ նրանք ենթարկվել են դաժան վերաբերմունքի ու ոչնչացման։ == Սալաշիի հեղաշրջում == [[Պատկեր:Bundesarchiv Bild 101I-680-8285A-08, Budapest, Festnahme von Juden.jpg|thumb|300px|Հրեաների զանգվածային ձերբակալություններ Բուդապեշտում, 1944 թվականի հոկտեմբեր (Սալաշիի ռեժիմ)]] 1944 թվականի սեպտեմբերին խորհրդային զորքերն անցել են հունգարական սահմանը։ Հոկտեմբերի 15-ին Հորթին հայտարարել է, որ հաշտություն է կնքվել Խորհրդային Միության հետ, սակայն հունգարական զորքերը չեն դադարեցրել ռազմական գործողությունները։ Գերմանիան իրականացրել է «Պանցերֆաուստ» գործողությունը, որի ընթացքում [[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ]] ջոկատի կողմից առևանգվել ու պատանդ է վերցվել Միկլոշ Հորթիի որդին։ Դա նրան ստիպել է չեղարկել հաշտությունն ու իշխանությունը փոխանցել [[Ֆերենց Սալաշի]]ին։ Սալաշին անմիջապես վերսկսել է հրեաների հալածանքները, որ գրեթե դադարեցվել էին իր նախորդի՝ Լակատոշի օրոք։ Սակայն Սալաշիի քաղաքականությունը հրեաների նկատմամբ եղել է երկակի․ նախկին վարչապետ Դյոմե Ստոյայիի համեմատությամբ նա գերմանացիներին հանձնել է միայն մի քանի տասնյակ հազար հրեաներ՝ Գերմանիա տեղափոխելու համար։ Միևնույն ժամանակ նա թույլ է տվել հրեաներին ոչնչացնել իր «Խաչված նետեր» կուսակցության կազմավորումներին, որոնք դրանից հետո յուրացրել են սպանվածների ունեցվածքը։ == Հրեաների փրկություն == Մի շարք օտարերկրյա դիվանագետներ էական օգնություն են ցուցաբերել հունգարացիների հրեաների փրկության հարցում։ Հրեաներին փրկողների շարքում հայտնի են Ռաուլ Վալենբերգը, Կարլ Լուտցը, Խոսե Արթուրո Կաստելյանոսը, Ջորջո Պերլասկան և այլք։ Նրանք հրեաներին տվել են իրենց պետությունների փաստաթղթեր, պաշտպանել նրանց նացիստներից և փրկել տասնյակ հազարավոր մարդկանց։ Հունգարացի սուրդոմանկավարժ Դեժյո Կանիժաին թաքցրել է հրեա երեխաների Խուլերի հրեական դպրոցում<ref>{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://books.google.am/books?id=a2PcMgAcfx0C&hl=en&dq=Dezs%C5%91%20Kanizsai&ei=KaNeTPTyIpCbOMrPob0J&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA |автор=Ryan, Donna F. |заглавие=Deaf people in Hitler's Europe |издательство=Gallaudet University Press |isbn=1-56368-126-9}}</ref>։ [[2016 թվական]]ի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ Հունգարիայի 837 քաղաքացիներ ճանաչվել են աշխարհի արդարակյացներ Հոլոքոստի ժամանակ հրեաներին փրկելու համար<ref>{{Cite web |date=2016 |title=Праведники народов мира - по странам и национальной принадлежности спасителей. Статистика на 1 января 2016 |url=http://www.yadvashem.org/yv/ru/righteous/statistics.asp |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/6GGYBS9x0?url=http://www.yadvashem.org/yv/ru/righteous/statistics.asp |archive-date=2013 թ․ ապրիլի 30 |accessdate=2016 թ․ փետրվարի 17 |publisher=Яд ва-Шем}}</ref>։ ''«[[The New York Times]]»'' պարբերականի թղթակից Աննա Մաքկորմիկը գրել է Հունգարիայի մասին որպես հրեաների վերջին ապաստանը Եվրոպայում․ «քանի դեռ հունգարացիները կարող են իրենց տեր զգալ իրենց իսկ տանը, նրանք փորձում էին թաքցնել հրեաներին''<ref>Анна О’Хеэ Маккормик, «''[[The New York Times]]''» от 15 июля 1944 г. Բնօրինակ տեսքտ՝ ''«It must count in the score of Hungary that until the Germans took control it was the last refuge in Central Europe for the Jews able to escape from Germany, Austria, Poland and Rumania. Now these hopeless people are exposed to the same ruthless policy of deportation and extermination that was carried out in Poland. But as long as they exercised any authority in their own house, the '' Hungarians tried to protect the Jews.''»'' См.: [http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=7&cid=8 http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=7&cid=8]</ref>։ == Զոհվածների թիվը == [[Պատկեր:Almog 7 Keverachim.jpg|thumb|300px|Բուդապեշտի գետտոյում սպանված հունգարացի հրեաների եղբայրական գերեզման]] Մինչ 1941 թվականը Հունգարիայում ապրող մոտ 800 000 հրեաներից Հոլոքոստից հետո կենդանի էր մնացել շուրջ 200 000 մարդ<ref>[http://www.hdke.hu/index.php?menu=070102&mgroup=1&app=info&page=main&artid=41e4d6b481e6ac01d487afa1b38b615c Victims of Holocaust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311005711/http://www.hdke.hu/index.php?menu=070102&mgroup=1&app=info&page=main&artid=41e4d6b481e6ac01d487afa1b38b615c |date=2008-03-11 }} — Holocaust Memorial Centre.</ref>։ Այլ տվյալներով՝ 803-850 հազար հրեաներից զոհվել է շուրջ 565 հազարը։ Երկու տարվա ընթացքում Հունգարիայում ոչնչացվել է, ըստ տարբեր աղբյուրների, 500 հազարից<ref name="Венгрия">{{ЭЕЭ|10884|Венгрия}}</ref> մինչև 600 հազար<ref>{{Cite web |author=Ширкина О. |date=29.02.2008 |title=Венгерские праведники |url=http://www.jewish.ru/history/facts/2008/02/news994259778.php |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6157GnOXG?url=http://www.jewish.ru/history/facts/2008/02/news994259778.php |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 20 |accessdate=2010 թ․ մարտի 23 |publisher=Федерация еврейских общин России}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 апреля 2004 |title=В четверг в Будапеште открылся Музей Холокоста |url=http://archive.svoboda.org/hotnews/2004/04/16/26.asp |accessdate=2010 թ․ մարտի 23 |publisher=Радио «Свобода»}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> հրեա։ Ընդհանուր առմամբ զոհվել է Հունգարիայի հրեա բնակչության մոտ 70 %-ը<ref name="Венгрия"/>։ Ժամանակակից Հունգարիայում գոյություն ունի Հոլոքոստի իրականացման հիմնական մեղքը [[Ֆերենց Սալաշի|Սալաշիի]] ռեժիմի վրա բարդելու միտում։ Ընդ որում, Սալաշիի իշխանության օորոք զոհված հրեաների (հիմնականում քաղաքների բնակիչներ) թիվը մի քանի անգամ քիչ է, քան նրանցը, ովքեր զոհվել են «արտաքսումների» արդյունքում ու «աշխատանքային գումարտակներում» Դյոմե Ստոյայիի վարչապետության տարիներին (հիմնականում գյուղերի ու ոչ մեծ քաղաքների բնակիչներ)։ == Գնչուների ոչնչացում == Հազարավոր [[գնչուներ]] նույնպես տեղափոխվել են մահվան ճամբարներ։ Ընդհանուր առմամբ Հունգարիայում բնակվում էր 70-100 հազար գնչու, որոնցից մահվան ճամբարներ են ուղարկվել 28 հազարից մինչև 33 հազար մարդ<ref name= "Crowe">{{Cite book |author=Crowe, David M. |title=The Roma Holocaust in Schwartz, Bernard; DeCoste, Frederick Charles (Eds.) The Holocaust's ghost: writings on art, politics, law and education |publisher=University of Alberta Press |year=2000 |isbn=0-88864-337-3 |location=Edmonton, Alberta, Canada |pages=178–210}}</ref>։ == Հետպատերազմյան գնահատական == [[Պատկեր:Shoes Danube Promenade IMGP1297.jpg|մինի|«Կոշիկներ Դանուբի ափին» հուշարձան]] [[Մատյաշ Ռակոշի]]ի՝ Խորհրդային Միությանը հարող ռեժիմի հաստատումից հետո սկսվել են բռնաճնշումներ նախկին վարչակարգի գործիչների նկատմամբ։ Չնայած նրանք հաճախ մեղադրվել են այդ թվում նաև հրեաներին ոնչացնելու հաար, պաշտոնական քարոզչությունը խուսափել է լայնորեն լուսաբանել Հոլոքոստը, առանձնապես 1940-ական թվականների վերջին և 1950-ական թվականների սկսզբին «հակասիոնիստական» շարժման սկսվելուց հետո։ [[Յանոշ Կադար]]ի ղեկավարության տարիներին նույնպես Հոլոքոստի թեման քիչ է լուսաբանվել։ Հետկոմունիստական Հունգարիայում «Փոխհատուցման մասին օրենքն ընդունվել է [[1991 թվական]]ի հունիսին։ Հետագայում այդ օրենքը լրացվել է այլ նորմատիվ ակտերով։ Լրացումներից մեկը վերաբերում է այն հրեաներին, ովքեր զրկվել են ունեցվածքից 1939-1944 թվականներին<ref name="rest">{{Cite web |author=Вячеслав Якубенко. |title=Реституция в постсоветских странах: законодательная база |url=http://judaica.kiev.ua/old/Analytyka/Yakubenko.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615010617/http://judaica.kiev.ua/old/Analytyka/Yakubenko.htm |archive-date=2015 թ․ հունիսի 15 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 13 |publisher=Институт Иудаики}}</ref>։ Ի հիշատակ Հոլոքոստի [[2005 թվական]]ին Բուդապեշտում՝ Դանուբի ափին տեղադրվել է [[Կոշիկներ Դանուբի ափին|հուշարձան]]։ [[2007 թվական]]ի դեկտեմբերին Հունգարիայի կառավարությունը ստորագրել է համաձայնություն Հունգարիայում հրեական ժառանգության հասարակական հիմնադրամի հետ հետագա հինգ տարիների ընթացքում 21 մլն ԱՄՆ [[դոլար]] վճարելու վերաբերյալ որպես Հոլոքոստի ժամանակ տուժածների վնասի փոխհատուցում։ [[2012 թվական]]ին Հունգարիայի կառավարությունը պահանջել է վերադարձնել փոխանցված գումարը, որովհետև այդ գումարի կառավարման համար պատասխանատու Claims Conference ամերիկյան կազմակերպությունը չի կարողացել ապացուցել դրանց նպատակային օգտագործումը<ref>[http://www.golosarmenii.am/ru/20304/headlines/21070/ Венгрия требует вернуть деньги Холокоста]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} // «Голос Армении» от 1 сентября 2012</ref>։ [[2009 թվական]]ի ամռանը Հունգարիայում մերժվել<ref>[http://izrus.co.il/diasporaIL/news/2009-07-02/14372.html Венгрия: отрицание Холокоста — не уголовное преступление]</ref>, իսկ 2010 թվականի փետրվարի 22-ին ընդունվել է օրենք, որ Հոլոքոստի ժխտման համար նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն՝ ազատազրկում մինչև երեք տարի<ref>[http://news.israelinfo.ru/world/32285 Венгрия: 3 года тюрьмы за отрицание Холокоста]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Օրենքը գործնականում առաջին անգամ կիրառվել է [[2013 թվական]]ի փետրվարի 3-ին, երբ Բուդապեշտի դատարանը 18 ամսվա բանտարկության է դատապարտել ցույցի մի մասնակցի, որի ձռքին եղել է Հոլոքոստը ժխտող պլակատ<ref>{{Cite web |author=Агнеш Бос. |date=3 февраля 2013 |title=Первому осуждённому за отрицание Холокоста рекомендовали сходить в Освенцим |url=http://www.russian.rfi.fr/obshchestvo/20130202-pervomu-osuzhdennomu-za-otritsanie-kholokosta-rekomendovali-skhodit-v-osventsim |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EMqlbLHz?url=http://www.russian.rfi.fr/obshchestvo/20130202-pervomu-osuzhdennomu-za-otritsanie-kholokosta-rekomendovali-skhodit-v-osventsim |archivedate=2013 թ․ փետրվարի 12 |accessdate=2013 թ․ փետրվարի 4 |publisher=russian.rfi.fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=В Венгрии впервые вынесли приговор за отрицание Холокоста |url=http://www.cursorinfo.co.il/news/novosti/2013/02/03/v-vengrii-vpervie-vinesli-prigovor-za-otricanie-holokosta/ |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EMqo8DAl?url=http://www.cursorinfo.co.il/news/novosti/2013/02/03/v-vengrii-vpervie-vinesli-prigovor-za-otricanie-holokosta/ |archivedate=2013 թ․ փետրվարի 12 |accessdate=2013 թ․ փետրվարի 4 |publisher=Курсор}}</ref>։ == Հունգարական Հոլոքոստն արվեստում == * [[Առանց ճակատագրի (ֆիլմ)|Առանց ճակատագրի]] * [[Արևի լույս (ֆիլմ)|Արևի լույս]] * [[Հինգերորդ կնիքը (ֆիլմ)|Հինգերորդ կնիքը]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Շոա}} [[Կատեգորիա:Հոլոքոստն ըստ երկրի]] 3k8ndapvl52gtbfsln7jdkjssbwfgy7 10716024 10716023 2026-03-28T07:15:40Z Voskanyan 23951 /* top */ 10716024 wikitext text/x-wiki {{Հոլոքոստ}} '''Հոլոքոստը Հունգարիայում''', [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի տարիներին հրեաների հալածանքներն ու ոչնչացումը [[Հունգարիա]]յում  նացիստների ու նրանց հունգարացի դաշնակիցների կողմից։ Արդյունքում զոհվել է Հունգարիայի հրեա բնակչության ավելի քան 70 տոկոսը<ref name="Венгрия"/>։ == Հակասեմականությունը Հունգարիայում 19-րդ դարում == Հակասեմական տրամադրությունները Հունգարիայում չափազանց ուժեղ են եղել 19-րդ դարում, հատկապես 1848 թվականի հեղափոխության ժամանակ և արտահայտվել են զանգվածային կոտորածների ձևով։ Հունգարական խորհրդարանը դարձել էր հակասեմականության ամբիոն։ Հակասեմական տրամադրությունների գագաթնակետն են դարձել արյունահեղության զրպարտությունը Տիսաեսլարում և 1883-1884 թվականների կոտորածները։ Մինչ 1890-ական թվականների կեսերը հակասեմական շարժումը անկում է ապրել և 20-րդ դարի սկզբին պատմաբան Նիկոլայ Բորեցկի-Բերգֆելդը լավատեսորեն գրել է, թե համասեմական ալիքին «չի հաջողվել այստեղ թողնել խորը «գաղափարական» հետքեր»<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%95%D0%AD%D0%91%D0%95/%D0%90%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B2_%D0%90%D0%B2%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE-%D0%92%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B8 Антисемитизм в Австро-Венгрии] // [[Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան|Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона]]. — СПб., 1908—1913.</ref>։ == Հորթիի ռեժիմի հակասեմական քաղաքականությունը == [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ից հետո, երբ Հունգարիայից վերցվել են մի շարք տարածքներ, երկրի հրեա բնակչությունը պակասել է և 1920 թվականին կազմել 473 հազար մարդ<ref name="Венгрия"/>։ Հունգարիայում 1920 թվականից կառավարել է [[Միկլոշ Հորթի]]ի ավտորիտար ռեժիմը։ Այդ ռեժիմն սկսել է իրականացնել հակասեմական քաղաքականություն 1938 թվականին, երբ ընդունվել է «Առաջին հրեական օրենքը», որով սահմանվել է հրեա բնակչության աշխատանքային զբաղվածության առավելագույն մասնաբաժին՝ 20 %։ 1939 թվականին ընդունվել է «Հրեական երկրորդ օրենքը», որն էլ ավելի է պակասեցրել հրեական բնակչության մասնաբաժինը աշխատանքային զբաղվածության և ձերնարկատիրության ոլորտում։ Դրանից բացի՝ ընդունված օրենքը հրեաներին առանձնացրել է որպես ռասա, ոչ թե կրոնական համայնք, ինչը փոխել է նախկինում քրիստոնեություն ընդունած հրեաների կարգավիճակը։ 1941 թվականի հուլիսին Հունգարիայի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին միանալուց հետո հունգարական կառավարությունը Կարպատյան Ռուտենիայում ապրող 18 000 հրեաների համար պատասխանատվությունը հանձնել է գերմանական զինված ուժերին։ Այդ հրեաները, որ չունեին Հունգարիայի քաղաքացիություն, աքսորվել են Կամենեց-Պոդոլսկիի մոտ գտնվող տարածքներ։ Նրանցից 16 հազարը գնդակահարվել է տեղի Այնզատցխմբի զորամասերի կողմից<ref name="HDKE">[http://www.hdke.hu/index.php?menu=070101&mgroup=1&app=info&page=main&artid=b39689db307eea957accaa1d04e4c330 The Holocaust in Hungary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190708132142/http://www.hdke.hu/index.php?menu=070101 |date=2019-07-08 }} Holocaust Memorial Centre.</ref><ref name=holocaust>{{Cite web |title=Hungary Before the German Occupation |url=http://www.ushmm.org/wlc/article.php?ModuleId=10005457 |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/65s7Q60Wf?url=http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005457 |archivedate=2012 թ․ մարտի 2 |accessdate=2009 թ․ սեպտեմբերի 22}}</ref>։ Կամենեց-Պոդոլսկիի մոտ տեղի ունեցած իրադարձություններից կես տարի անց որպես պարտիզանական գործողությունների տարածման ճնշիչ միջոց հունգարական զորքերը սպանել են 3000 գերի [[սերբեր]]ի ու հրեաների, որ պահվում էին [[Նովի Սադ]]ի մոտ։ 1941 թվականի օգոստոսին ընդունվել է «Երրորդ հրեական օրենքը», որն արգելել է ամուսնություններն ու սեռական կապը հրեաների և հունգարացիների միջև։ Մինչ 1944 թվականի գարուն զոհվել են շուրջ 63 հազար հրեաներ (հրեա բնակչության 8 %-ը)<ref name="HDKE"/>։ == «Աշխատանքային գումարտակներ» == 1941 թվականից հրեաները բռնի կերպով ընդգրկվել են աշխատանքային ջոկատներում (այսպես կոչված «աշխատանքային գումարտակներ»)<ref name="HDKE"/><ref>{{Cite web |title=Jewish Holocaust Survivors from Western Europe, Hungary May Now Be Eligible for Claims Conference Pensions |url=http://www.claimscon.org/index.asp?url=news/persecutee |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6157SZq3l?url=http://www.claimscon.org/index.asp?url=news%2Fpersecutee |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 20 |accessdate=2010 թ․ մարտի 8 |publisher=Claims Conference |language=en}}</ref>։ Հունգարիայի հրեաներից բացի այդ զորամասերում ընդգրկված էին նաև հրեաներ Սլովակիայի, [[Ռումինիա]]յի ու [[Հարավսլավիա]]յի՝ Հունգարիայի կողմից օկուպացված տարածքներից։ «Աշխատանքային գումարտակները» ուղարկվել են հունգարական բանակի կազմում հարկադիր աշխատանք կատարելու Արևելյան ճակատում, իսկ նրանց ընտանիքները մնացել են որպես պատանդներ<ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://www.gs.by/ru/86/105/3141/%D0%AF-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8E%E2%80%A6.htm |автор=Шепетинский Я. |заглавие=Я помню… |год=14.07.2010 |издание=Слонимская газета |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160812071500/http://www.gs.by/ru/86/105/3141/%D0%AF-%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D1%8E%E2%80%A6.htm |archivedate=2016-08-12}}</ref>։ Այդ զորամասեր զորակոչված 50 հազար հրեաներից շուրջ 40 հազարը զոհվել է<ref name="Венгрия"/>, ընդ որում՝ այդ զորամասերն օգտագործվել են որպես «մահապարտների» (օրինակ՝ ականապատ դաշտով անցնելու համար) և նրանց վերադարձը հայրենիք նախատեսված չէր<ref>{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.czechpatriots.com/csmu/membersru.php |автор=Kulka E. |заглавие=Židé v Československé Svobodově armádě |год=1990 |издание=3 |место=Praha |страниц=399 |серия=Naše vojsko |isbn=802060068X |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809182716/http://www.czechpatriots.com/csmu/membersru.php |archive-date=2011-08-09}}</ref>։ Աղբյուրների մի մասի համաձայն՝ [[Խորհրդային Միություն|Խորհրդային Միության]] զորքերի մոտ գերի ընկած հրեաների մի մասը եղել է հունգարական «աշխատանքային գումարտակներից»։ Մասնավորապես նման տվյալներ տարբեր թվերով (սկսած 10 հազարից և ավելի) նշվում են գերմանական պատմական գրականության մեջ приводятся в немецкой исторической литературе<!-- закомментировано до указания гиперссылки или страницы<ref>{{книга|автор=Mark Spoerer.|заглавие=Zwangsarbeit unter dem Hakenkreuz|место=Stuttgart — München|издательство=Deutsche Verlags-Anstalt|год=2001|isbn=9783421054647}} {{ref-de}}</ref>--><ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://books.google.de/books?id=wO9nAAAAMAAJ&q=25500+ungarische+juden&dq=25500+ungarische+juden&cd=1 |заглавие=Deutschland in Geschichte und Gegenwart |язык=de |том=25—28 |страницы=20 |issn=0340-5710}}</ref><ref name="gerlah">{{Ռուսերեն գիրք |автор=[[:en:Götz Aly|Aly G.]], [[:en:Christian Gerlach|Gerlach C.]] |заглавие=Das letzte Kapitel |год=2002 |место=Stuttgart, Zürich |pages=78 |allpages=484 |isbn=9783421055057}} {{ref-de}}</ref>։ Նրանցից շատերը զոհվել են խորհրդային գերության ընթացքում և [[Յադ Վաշեմ]] ինստիտուտի պաշտոնական դիրքորոշման համաձայն՝ համարվում են Հոլոքոստի զոհեր<!-- закомментировано до указания гиперссылки или страницы<ref>Венгерские военнопленные в СССР: Документы 1941—1953 годов. Москва, 2005. ISBN 978-5-8243-0659-0</ref>--><ref>[http://www1.yadvashem.org/namesru/faqPrint.html Вопросы и ответы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026170048/http://www1.yadvashem.org/namesRU/faqPrint.html |date=2009-10-26 }}, Яд ва-Шем</ref>։ == Գերմանական օկուպացիա == 1944 թվականի [[մարտի 19]]-ին Գերմանիան սկսել է «Մարգարետե» գործողությունը։ Գերմանական զորքերը նվաճել են Հունգարիան, ինչից հետո հրեաները տեղափոխվել են [[գետտո]]։ Մասնավորապես 1944 թվականի հուլիսի 15-ին Հունգարիայի ներքին գործերի նախարարը հրամայել է ստեղծել գետտո [[Բուդապեշտ]]ում։ Հրամանի համաձայն՝ գետտոյի համար առանձնացվել են 2000 տներ, որ նշվել են [[դեղին աստղ]]երով և առանձնացվել պատով։ Նախատեսված էր գետտոյում առանձնացնել ընդհանուր առմամբ 220 հազար հրեաների։ Հունիսի 25-ին Բուդապեշտի հրեաների համար սահմանվել է [[պարետային ժամ]]<ref name="ЭЕЭ1">{{ЭЕЭ|10785|Բուդապեշտ}}</ref>։ Գերմանացիներն սկսել են հրեաներին ուղարկել Լեհաստանի տարածքում գտնվող մահվան ճամբարներ։ Հրեաների տեղափոխման գործով զբաղվել է [[Ադոլֆ Այքման]]ը։ Մայիսի 15-ից մինչև [[հուլիսի 9]]-ն արտաքսվել է 437 402 հրեա, որոնք բոլորը, բացի 15 000 հազար մարդուց, ուղարկվել են [[Օսվենցիմ]]<ref name="HDKE"/>։ 1944 թվականի օգոստոսին Հորթին վարչապետ է նշանակել ֆաշիստների դեմ տրամադրված գեներալ [[Գեզա Լակատոշ]]ին։ Վերջինս հունգարական ոստիկանությանը հրամայել է կանխարգելել հունգարացի հրեաներին արտաքսելու բոլոր փորձերը։ Միևնույն ժամանակ շարունակել են գոյություն ունենալ նախկինում ստեղծված «աշխատանքային գումարտակները» հրեաների համար, որտեղ նրանք ենթարկվել են դաժան վերաբերմունքի ու ոչնչացման։ == Սալաշիի հեղաշրջում == [[Պատկեր:Bundesarchiv Bild 101I-680-8285A-08, Budapest, Festnahme von Juden.jpg|thumb|300px|Հրեաների զանգվածային ձերբակալություններ Բուդապեշտում, 1944 թվականի հոկտեմբեր (Սալաշիի ռեժիմ)]] 1944 թվականի սեպտեմբերին խորհրդային զորքերն անցել են հունգարական սահմանը։ Հոկտեմբերի 15-ին Հորթին հայտարարել է, որ հաշտություն է կնքվել Խորհրդային Միության հետ, սակայն հունգարական զորքերը չեն դադարեցրել ռազմական գործողությունները։ Գերմանիան իրականացրել է «Պանցերֆաուստ» գործողությունը, որի ընթացքում [[ՍՍ (կազմակերպություն)|ՍՍ]] ջոկատի կողմից առևանգվել ու պատանդ է վերցվել Միկլոշ Հորթիի որդին։ Դա նրան ստիպել է չեղարկել հաշտությունն ու իշխանությունը փոխանցել [[Ֆերենց Սալաշի]]ին։ Սալաշին անմիջապես վերսկսել է հրեաների հալածանքները, որ գրեթե դադարեցվել էին իր նախորդի՝ Լակատոշի օրոք։ Սակայն Սալաշիի քաղաքականությունը հրեաների նկատմամբ եղել է երկակի․ նախկին վարչապետ Դյոմե Ստոյայիի համեմատությամբ նա գերմանացիներին հանձնել է միայն մի քանի տասնյակ հազար հրեաներ՝ Գերմանիա տեղափոխելու համար։ Միևնույն ժամանակ նա թույլ է տվել հրեաներին ոչնչացնել իր «Խաչված նետեր» կուսակցության կազմավորումներին, որոնք դրանից հետո յուրացրել են սպանվածների ունեցվածքը։ == Հրեաների փրկություն == Մի շարք օտարերկրյա դիվանագետներ էական օգնություն են ցուցաբերել հունգարացիների հրեաների փրկության հարցում։ Հրեաներին փրկողների շարքում հայտնի են Ռաուլ Վալենբերգը, Կարլ Լուտցը, Խոսե Արթուրո Կաստելյանոսը, Ջորջո Պերլասկան և այլք։ Նրանք հրեաներին տվել են իրենց պետությունների փաստաթղթեր, պաշտպանել նրանց նացիստներից և փրկել տասնյակ հազարավոր մարդկանց։ Հունգարացի սուրդոմանկավարժ Դեժյո Կանիժաին թաքցրել է հրեա երեխաների Խուլերի հրեական դպրոցում<ref>{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://books.google.am/books?id=a2PcMgAcfx0C&hl=en&dq=Dezs%C5%91%20Kanizsai&ei=KaNeTPTyIpCbOMrPob0J&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA |автор=Ryan, Donna F. |заглавие=Deaf people in Hitler's Europe |издательство=Gallaudet University Press |isbn=1-56368-126-9}}</ref>։ [[2016 թվական]]ի հունվարի 1-ի տվյալներով՝ Հունգարիայի 837 քաղաքացիներ ճանաչվել են աշխարհի արդարակյացներ Հոլոքոստի ժամանակ հրեաներին փրկելու համար<ref>{{Cite web |date=2016 |title=Праведники народов мира - по странам и национальной принадлежности спасителей. Статистика на 1 января 2016 |url=http://www.yadvashem.org/yv/ru/righteous/statistics.asp |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/6GGYBS9x0?url=http://www.yadvashem.org/yv/ru/righteous/statistics.asp |archive-date=2013 թ․ ապրիլի 30 |accessdate=2016 թ․ փետրվարի 17 |publisher=Яд ва-Шем}}</ref>։ ''«[[The New York Times]]»'' պարբերականի թղթակից Աննա Մաքկորմիկը գրել է Հունգարիայի մասին որպես հրեաների վերջին ապաստանը Եվրոպայում․ «քանի դեռ հունգարացիները կարող են իրենց տեր զգալ իրենց իսկ տանը, նրանք փորձում էին թաքցնել հրեաներին''<ref>Анна О’Хеэ Маккормик, «''[[The New York Times]]''» от 15 июля 1944 г. Բնօրինակ տեսքտ՝ ''«It must count in the score of Hungary that until the Germans took control it was the last refuge in Central Europe for the Jews able to escape from Germany, Austria, Poland and Rumania. Now these hopeless people are exposed to the same ruthless policy of deportation and extermination that was carried out in Poland. But as long as they exercised any authority in their own house, the '' Hungarians tried to protect the Jews.''»'' См.: [http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=7&cid=8 http://historicaltextarchive.com/books.php?op=viewbook&bookid=7&cid=8]</ref>։ == Զոհվածների թիվը == [[Պատկեր:Almog 7 Keverachim.jpg|thumb|300px|Բուդապեշտի գետտոյում սպանված հունգարացի հրեաների եղբայրական գերեզման]] Մինչ 1941 թվականը Հունգարիայում ապրող մոտ 800 000 հրեաներից Հոլոքոստից հետո կենդանի էր մնացել շուրջ 200 000 մարդ<ref>[http://www.hdke.hu/index.php?menu=070102&mgroup=1&app=info&page=main&artid=41e4d6b481e6ac01d487afa1b38b615c Victims of Holocaust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311005711/http://www.hdke.hu/index.php?menu=070102&mgroup=1&app=info&page=main&artid=41e4d6b481e6ac01d487afa1b38b615c |date=2008-03-11 }} — Holocaust Memorial Centre.</ref>։ Այլ տվյալներով՝ 803-850 հազար հրեաներից զոհվել է շուրջ 565 հազարը։ Երկու տարվա ընթացքում Հունգարիայում ոչնչացվել է, ըստ տարբեր աղբյուրների, 500 հազարից<ref name="Венгрия">{{ЭЕЭ|10884|Венгрия}}</ref> մինչև 600 հազար<ref>{{Cite web |author=Ширкина О. |date=29.02.2008 |title=Венгерские праведники |url=http://www.jewish.ru/history/facts/2008/02/news994259778.php |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6157GnOXG?url=http://www.jewish.ru/history/facts/2008/02/news994259778.php |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 20 |accessdate=2010 թ․ մարտի 23 |publisher=Федерация еврейских общин России}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 апреля 2004 |title=В четверг в Будапеште открылся Музей Холокоста |url=http://archive.svoboda.org/hotnews/2004/04/16/26.asp |accessdate=2010 թ․ մարտի 23 |publisher=Радио «Свобода»}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> հրեա։ Ընդհանուր առմամբ զոհվել է Հունգարիայի հրեա բնակչության մոտ 70 %-ը<ref name="Венгрия"/>։ Ժամանակակից Հունգարիայում գոյություն ունի Հոլոքոստի իրականացման հիմնական մեղքը [[Ֆերենց Սալաշի|Սալաշիի]] ռեժիմի վրա բարդելու միտում։ Ընդ որում, Սալաշիի իշխանության օորոք զոհված հրեաների (հիմնականում քաղաքների բնակիչներ) թիվը մի քանի անգամ քիչ է, քան նրանցը, ովքեր զոհվել են «արտաքսումների» արդյունքում ու «աշխատանքային գումարտակներում» Դյոմե Ստոյայիի վարչապետության տարիներին (հիմնականում գյուղերի ու ոչ մեծ քաղաքների բնակիչներ)։ == Գնչուների ոչնչացում == Հազարավոր [[գնչուներ]] նույնպես տեղափոխվել են մահվան ճամբարներ։ Ընդհանուր առմամբ Հունգարիայում բնակվում էր 70-100 հազար գնչու, որոնցից մահվան ճամբարներ են ուղարկվել 28 հազարից մինչև 33 հազար մարդ<ref name= "Crowe">{{Cite book |author=Crowe, David M. |title=The Roma Holocaust in Schwartz, Bernard; DeCoste, Frederick Charles (Eds.) The Holocaust's ghost: writings on art, politics, law and education |publisher=University of Alberta Press |year=2000 |isbn=0-88864-337-3 |location=Edmonton, Alberta, Canada |pages=178–210}}</ref>։ == Հետպատերազմյան գնահատական == [[Պատկեր:Shoes Danube Promenade IMGP1297.jpg|մինի|«Կոշիկներ Դանուբի ափին» հուշարձան]] [[Մատյաշ Ռակոշի]]ի՝ Խորհրդային Միությանը հարող ռեժիմի հաստատումից հետո սկսվել են բռնաճնշումներ նախկին վարչակարգի գործիչների նկատմամբ։ Չնայած նրանք հաճախ մեղադրվել են այդ թվում նաև հրեաներին ոնչացնելու հաար, պաշտոնական քարոզչությունը խուսափել է լայնորեն լուսաբանել Հոլոքոստը, առանձնապես 1940-ական թվականների վերջին և 1950-ական թվականների սկսզբին «հակասիոնիստական» շարժման սկսվելուց հետո։ [[Յանոշ Կադար]]ի ղեկավարության տարիներին նույնպես Հոլոքոստի թեման քիչ է լուսաբանվել։ Հետկոմունիստական Հունգարիայում «Փոխհատուցման մասին օրենքն ընդունվել է [[1991 թվական]]ի հունիսին։ Հետագայում այդ օրենքը լրացվել է այլ նորմատիվ ակտերով։ Լրացումներից մեկը վերաբերում է այն հրեաներին, ովքեր զրկվել են ունեցվածքից 1939-1944 թվականներին<ref name="rest">{{Cite web |author=Вячеслав Якубенко. |title=Реституция в постсоветских странах: законодательная база |url=http://judaica.kiev.ua/old/Analytyka/Yakubenko.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150615010617/http://judaica.kiev.ua/old/Analytyka/Yakubenko.htm |archive-date=2015 թ․ հունիսի 15 |accessdate=2015 թ․ հունիսի 13 |publisher=Институт Иудаики}}</ref>։ Ի հիշատակ Հոլոքոստի [[2005 թվական]]ին Բուդապեշտում՝ Դանուբի ափին տեղադրվել է [[Կոշիկներ Դանուբի ափին|հուշարձան]]։ [[2007 թվական]]ի դեկտեմբերին Հունգարիայի կառավարությունը ստորագրել է համաձայնություն Հունգարիայում հրեական ժառանգության հասարակական հիմնադրամի հետ հետագա հինգ տարիների ընթացքում 21 մլն ԱՄՆ [[դոլար]] վճարելու վերաբերյալ որպես Հոլոքոստի ժամանակ տուժածների վնասի փոխհատուցում։ [[2012 թվական]]ին Հունգարիայի կառավարությունը պահանջել է վերադարձնել փոխանցված գումարը, որովհետև այդ գումարի կառավարման համար պատասխանատու Claims Conference ամերիկյան կազմակերպությունը չի կարողացել ապացուցել դրանց նպատակային օգտագործումը<ref>[http://www.golosarmenii.am/ru/20304/headlines/21070/ Венгрия требует вернуть деньги Холокоста]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} // «Голос Армении» от 1 сентября 2012</ref>։ [[2009 թվական]]ի ամռանը Հունգարիայում մերժվել<ref>[http://izrus.co.il/diasporaIL/news/2009-07-02/14372.html Венгрия: отрицание Холокоста — не уголовное преступление]</ref>, իսկ 2010 թվականի փետրվարի 22-ին ընդունվել է օրենք, որ Հոլոքոստի ժխտման համար նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն՝ ազատազրկում մինչև երեք տարի<ref>[http://news.israelinfo.ru/world/32285 Венгрия: 3 года тюрьмы за отрицание Холокоста]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Օրենքը գործնականում առաջին անգամ կիրառվել է [[2013 թվական]]ի փետրվարի 3-ին, երբ Բուդապեշտի դատարանը 18 ամսվա բանտարկության է դատապարտել ցույցի մի մասնակցի, որի ձռքին եղել է Հոլոքոստը ժխտող պլակատ<ref>{{Cite web |author=Агнеш Бос. |date=3 февраля 2013 |title=Первому осуждённому за отрицание Холокоста рекомендовали сходить в Освенцим |url=http://www.russian.rfi.fr/obshchestvo/20130202-pervomu-osuzhdennomu-za-otritsanie-kholokosta-rekomendovali-skhodit-v-osventsim |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EMqlbLHz?url=http://www.russian.rfi.fr/obshchestvo/20130202-pervomu-osuzhdennomu-za-otritsanie-kholokosta-rekomendovali-skhodit-v-osventsim |archivedate=2013 թ․ փետրվարի 12 |accessdate=2013 թ․ փետրվարի 4 |publisher=russian.rfi.fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=В Венгрии впервые вынесли приговор за отрицание Холокоста |url=http://www.cursorinfo.co.il/news/novosti/2013/02/03/v-vengrii-vpervie-vinesli-prigovor-za-otricanie-holokosta/ |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6EMqo8DAl?url=http://www.cursorinfo.co.il/news/novosti/2013/02/03/v-vengrii-vpervie-vinesli-prigovor-za-otricanie-holokosta/ |archivedate=2013 թ․ փետրվարի 12 |accessdate=2013 թ․ փետրվարի 4 |publisher=Курсор}}</ref>։ == Հունգարական Հոլոքոստն արվեստում == * [[Առանց ճակատագրի (ֆիլմ)|Առանց ճակատագրի]] * [[Արևի լույս (ֆիլմ)|Արևի լույս]] * [[Հինգերորդ կնիքը (ֆիլմ)|Հինգերորդ կնիքը]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Շոա}} [[Կատեգորիա:Հոլոքոստն ըստ երկրի]] r812we8bwvoc319b5ln4rqo6bfhehg5 0 838833 10715797 9786093 2026-03-27T13:12:09Z Խմբագրող 136173 10715797 wikitext text/x-wiki {{Այլ}} {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Քաղաք | հայերեն անվանում = Սեն | բնօրինակ անվանում = {{lang-hr|Senj}} | զինանշան = Wappen Senj HR.gif | դրոշ = | դրոշի նկարագրում = | զինանշանի նկարագրում = | դրոշի լայնություն = | զինանշանի լայնություն = | պատկեր = Fortress Nehaj.jpg | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 0 | lat_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 0 | lon_dir = | CoordAddon = | CoordScale = | երկիր = Խորվաթիա | շրջանի տեսակ = Ժուպանիա | շրջան = Լիչկո Սենսկա | ղեկավարի պաշտոն = Քաղաքապետ | ղեկավար = Դամիր Մրշիչ | տարածք = 658 կմ² | կենտրոնի բարձրություն = 0 մ | բնակչություն = 7 182 | մարդահամարի թվական = 2011 | ժամային գոտի = +1 | DST = կա | հեռախոսային կոդ = +385 053 | փոստային ինդեքս = 53270 | կայք = http://www.Senj.hr/ | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզի չափ = 300 }} [[Պատկեր:Senj Croatia.JPG|thumb|right|250px|Նավահանգիստը]] [[Պատկեր:Nehaj Senj Croatia 01.jpg|thumb|right|250px|Նեհայի բերդը]] '''Սեն''' ({{lang-hr|Senj}}, {{lang-it|Segna}}, {{lang-de|Zengg}}, {{lang-la|Senia}}), քաղաք [[Խորվաթիա]]յում, [[Ադրիատիկ ծով]]ի ափին, [[Լիչկո Սենսկա]]յի ժուպանությունում։ Գավառի երկու խոշոր քաղաքներից մեկն է([[Գոսպիչ]]ի հետ միասին)։ [[2011 թվական]]ի տվայլներով բնակչությունը 7 182 մարդ է։ == Ընդհանուր տեղեկություններ == Սենը գտնվում է Ադրիատիկի մայրուղու վրա, [[Զադար]]ից 150 կմ դեպի հյուսիս, Նովի Վինոդոլսկիից 22 կմ դեպի հարավ և [[Ռիեկա]]յից 42 կմ դեպի հարավ։ Սենի կողքին գտնվում է Վրատնիկի լեռնանցքը, որը բաժանում է Գորսկի Կոտարի լեռները Վելեբիտից։ Մյուս կողմում գտնվում է [[Զագրեբ]] - [[Զադար]] - [[Սպլիտ (քաղաք)|Սպլիտ]](А1) ժամանակակից մայրուղին, որը կապում է Ադրիատիկի ափը Զագրեբի և ցամաքային Խորվաթիայի հետ։ Սենից 20 կմ դեպի հյուսիս գտնվում է [[Հյուսիսային Վելեբիտ]] ազգային պարկը։ Սենը հայտնի զբոսաշրջային վայր է։ Քաղաքը հայտնի է նաև իր նավասպորտի վարպետներով։ Սենում օգոստոսի կեսին անցկացվում է ավանդական բարեկենդանը, որի ժամանակ քաղաքը հյուրընկալում է շատ հյուրերի։ == Պատմություն == [[Պատկեր:Senj.jpg|thumb|left|200px|Սեն]] Քաղաքի տարածքում բնակավայր գոյություն է ունեցել դեռ նախապատմական ժամանակներում։ Այն Աթենիս անվան տակ հիշատավել է մ․թ․ա [[IV դար]]ում՝ հունական աղբյուրներում։ Բնակավայրը ստացավ Սեն անվանումը, որը [[իլլիրիացիներ]]ի դեմ պայքարում ծառայեց որպես բերդ։ [[VII դար]]ում Դալմաթիայի ափ եկան սլավները և ձուլվել տեղի բնակչությանը։ Սենի թեմը հիմնադրվել է [[1169 թվական]]ին։ 1271 թվականին Սենը դարձավ Ֆրանկոպանի հզոր իշխանական ընտանիքի սեփականությունը։ Միջնադարում Սենը Կրկ կղզու հետ միասին մեկն էր գլագոլիցայի զարգացման կենտրոններից։ [[XV դար]]ում Սենի ռազմավարական նշանակությունը կտրուկ աճել է։ Քաղաքը դիմացել է թե՛ Վենետիկյան, թե՛ թուրքական հարձակումներին։ [[1558 թվական]]ն Սեն քաղաքի պաշտպանության համար մոտակա բլրի վրա կառուցվել է Նեհայի ամրոցը։ Թուրքական պատերազմների ժամանակ Սենը դարձավ արշավախմբի մայրաքաղաք։ Ֆրանկրոպաններին թույլատրվում էր բնակություն հաստատել քաղաքում, հաշվի առնելով նրանց դաշնակցությունը թուրքական և Վենետիկյան պատերազմների ժամանակ։ [[XVII դար]]ում Սեն քաղաքը ընդգրկվել է [[Հաբսբուրգներ]]ի կայսրության կազմում, ինչը օգտակար ազդեցություն է ունեցել քաղաքի տնտեսական աճի և զարգացման վրա։ Սենը դարձավ Ադրիատիկ ծովի ամենամեծ նավահանգիստներից մեկը, առևտուրը և նավաշինությունը արագ զարգացան։ Կարլովա-Ռիեկա երկաթուղու բացումից հետո XIX դարում սկսեց նվազել Սենի կարևորությունը որպես նավահանգստի։ Հիմնական կարևորությունը տրվեց Ռիեկային։ [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ից հետո Սենը դարձավ [[Հարավսլավիայի թագավորություն|Հարավսլավիայի թագավորության]] մասը։ [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ քաղաքի պատմական կենտրոնը լուրջ վնասվածք էր ստացել ռմբակոծության հետևանքով։ Քանդել են քաղաքի շենքերի կեսից ավելին, որի հետևանքով տուժել են քաղաքացիներ<ref>Mihael Sobolevski (December 1, 2003). "Bombardiranje Senja zrakoplovima u Drugom svjetskom ratu". The Review of Senj (in Croatian). City Museum Senj – Senj Museum Society. ISSN 0582-673X.</ref>։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո քաղաքը դարձել է [[ԽՍՀՄ]]-ի մի մասը, իսկ [[1991 թվական]]ին ԽՍՀՄ-ի անկումից հետո դարձավ անկախ Խորվաթիայի մասը։ == Տնտեսություն == Ժամանակակից Սենը ծովափնյա զբոսաշրջային քաղաք է։ Առաջնային ոլորտներն են ձկնորսությունը, նավաշինությունը և զբոսաշրջությունը։ == Բնակչություն == Սենի վարչական միավորը 7 182 բնակիչ ունի։ Բնակչության ազգային կազմը․ * [[Խորվաթներ]] 6 971 (97.06%) * [[Սերբեր]] 66 (0.92%) * [[Ալբանացիներ]] 27 (0.38%) * [[Բոսնիացիներ]] 24 (0.33%) * Այլ 94 (1.31%) == Հայտնի բնակիչներ == * [[Վլադիմիր Չոպիչ]] * [[Նիկոլա Ջուրիշիչ]] * [[Սիլվիե Ստրահիմիր Կրանչեվիչ]] * [[Էուգեն Կվարտերնիկ]] * [[Միլան Մոգուս]] * [[Վենցեսլավ Նովակ]] * [[Յոհան Պասկիվիխ]] == Տեսարժան վայրեր == * '''Նեհայի բերդ''', քաղաքի խորհրդանիշը։ Ամրոցի կառուցումը ավարտվել է [[1558 թվական]]ին։ Այժմ ամրոց-թանգարան է։ * '''Վուկասովիչի պալատ''', [[XIV դար]]ի պալատ։ Կառուցվել է [[XV դար]]ում։ Համատեղում գոթական և վերածննդի տարրերը։ Այժմ քաղաքային թանգարան է։ * '''Սուրբ Մարիամի մայր տաճար''', կառուցվել է [[XII դար]]ում։ == Քույր քաղաքներ == {{Քույր քաղաքներ}} == Պատկերասրահ == <gallery class="center" widths="140px" heights="140px" > Պատկեր:Senj6.jpg|Սենի ջրվեժը Պատկեր:Winter bora in Senj.jpg| Պատկեր:Senj statue.jpg|"Երեք նավաստիների" արձանը Պատկեր:Suncanik Senj 45 paralela 07.jpg|Արևային ժամացույց քաղաքում Պատկեր:Nehaj Senj Croatia outhouse 090727a.JPG|Տեսարան դեպի Ադրիատիկ ծով Պատկեր:Nehaj Senj Croatia West 090728.JPG|Նեհայի բերդը Պատկեր:Senj from the sea.jpg|Սենի տեսքը ծովից, արված 2015 թվականի ամռանը </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://senj.hr/ Քաղաքի պաշտոնական կայք] {{ref-hr}} {{Խորվաթիայի քաղաքներ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Խորվաթիայի քաղաքներ]] pi346ja1e438w8id3palpxaw0ql494p 2 842036 10715776 10715755 2026-03-27T12:06:54Z Slava Sahakyan70 65321 10715776 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: ek71sof4ku0op3anacorg0naaq7r8s1 10715789 10715776 2026-03-27T12:46:30Z Slava Sahakyan70 65321 10715789 wikitext text/x-wiki '''Magdalena Krssakova''' (born 3 March 1994) is an Austrian [[judoka]].<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref> She won the silver medal in the [[2020 European Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2020 European Judo Championships]] held in Prague, Czech Republic.<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref> == Judo career == Krssakova attended the Ella Lingens Gymnasiums in Vienna.<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref> In 2017, she competed in the [[2017 European Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2017 European Judo Championships|European Judo Championships]] held in Warsaw, Poland. In that same year, she also competed in the [[2017 World Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2017 World Judo Championships]] held in Budapest, Hungary. In 2019, Krssakova [[Austria at the 2019 European Games|represented Austria]] at the [[2019 European Games|European Games]] held in Minsk, Belarus. She won one of the bronze medals in the [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|mixed team]] event. In January 2021, she competed in the women's 63&nbsp;kg event at the [[2021 Judo World Masters|Judo World Masters]] held in Doha,<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> Qatar.<ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref> In June 2021, she competed in the [[2021 World Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2021 World Judo Championships|World Judo Championships]] held in Budapest, Hungary. Krssakova competed in the [[2020 Summer Olympics]] in [[Tokyo]], in the [[Judo at the 2020 Summer Olympics – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event, and was eliminated in the round of 16.<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref> She won one of the bronze medals in her event at the [[2022 Judo Grand Slam Antalya]] held in Antalya, Turkey. ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * Sportswoman of the Year 2018 ({{langx|de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Արտաքին հղումներ == * {{sports links|properties=-P4191}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: dgr1oxeb76ggy6hj859i9sk5l8t5fz3 10715790 10715789 2026-03-27T12:48:51Z Slava Sahakyan70 65321 /* Մրցանակներ */ 10715790 wikitext text/x-wiki '''Magdalena Krssakova''' (born 3 March 1994) is an Austrian [[judoka]].<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref> She won the silver medal in the [[2020 European Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2020 European Judo Championships]] held in Prague, Czech Republic.<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref> == Judo career == Krssakova attended the Ella Lingens Gymnasiums in Vienna.<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref> In 2017, she competed in the [[2017 European Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2017 European Judo Championships|European Judo Championships]] held in Warsaw, Poland. In that same year, she also competed in the [[2017 World Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2017 World Judo Championships]] held in Budapest, Hungary. In 2019, Krssakova [[Austria at the 2019 European Games|represented Austria]] at the [[2019 European Games|European Games]] held in Minsk, Belarus. She won one of the bronze medals in the [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|mixed team]] event. In January 2021, she competed in the women's 63&nbsp;kg event at the [[2021 Judo World Masters|Judo World Masters]] held in Doha,<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> Qatar.<ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref> In June 2021, she competed in the [[2021 World Judo Championships – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event at the [[2021 World Judo Championships|World Judo Championships]] held in Budapest, Hungary. Krssakova competed in the [[2020 Summer Olympics]] in [[Tokyo]], in the [[Judo at the 2020 Summer Olympics – Women's 63 kg|women's 63 kg]] event, and was eliminated in the round of 16.<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref> She won one of the bronze medals in her event at the [[2022 Judo Grand Slam Antalya]] held in Antalya, Turkey. ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Արտաքին հղումներ == * {{sports links|properties=-P4191}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: im39dnw6g8kfq7x0x8pb22nqzm97en7 10715833 10715790 2026-03-27T15:49:28Z Slava Sahakyan70 65321 10715833 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: jj9zqquyl3exiunszaewyrn6s0ytr5v 10716072 10715833 2026-03-28T09:53:06Z Slava Sahakyan70 65321 10716072 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==World Cup results== ===Season standings=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Season''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Age | style="width:5%;"|'''Overall''' | style="width:5%;"|Slalom | style="width:5%;"|Giant<br>slalom | style="width:5%;"|{{nowrap|Super-G}} | style="width:5%;"|Downhill | style="width:5%;"|Combined | style="width:5%;"|Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Race podiums=== * 1 win (1 [[Slalom skiing|SL]])<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 podiums (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Season''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Date | Location | Discipline | Place |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 November 2019 | align=left|{{flagicon|FIN}} [[Levi Black|Levi]], Finland | [[Slalom skiing|Slalom]] | 3rd |- | align=right|16 February 2020 | align=left|{{flagicon|SLO}} [[Crveni spust|Kranjska Gora]], Slovenia | Slalom | 3rd |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 November 2022 | align=left|{{flagicon|USA}} [[Superstar (ski course)|Killington]], United States | Slalom | 3rd |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 December 2023 | align=left|{{flagicon|FRA}} [[Stade Émile-Allais|Courchevel]], France | Slalom | 3rd |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 March 2025 | align=left|{{flagicon|SWE}} [[Störtloppsbacken|Åre]], Sweden | Slalom | bgcolor="#BOEOE6"|'''1st''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 January 2026 | align=left|{{flagicon|AUT}} [[Flachau]], Austria | Slalom | 3rd |} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 88vvpn8odwwox5l43f0mupzw4vpt4yv 10716073 10716072 2026-03-28T09:57:23Z Slava Sahakyan70 65321 /* Race podiums */ 10716073 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==World Cup results== ===Season standings=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Season''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Age | style="width:5%;"|'''Overall''' | style="width:5%;"|Slalom | style="width:5%;"|Giant<br>slalom | style="width:5%;"|{{nowrap|Super-G}} | style="width:5%;"|Downhill | style="width:5%;"|Combined | style="width:5%;"|Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Race podiums=== * 1 win (1 [[Slalom skiing|SL]])<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 podiums (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Season''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Date | Location | Discipline | Place |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 November 2019 | align=left|{{flagicon|FIN}} [[Levi Black|Levi]], Finland | [[Slalom skiing|Slalom]] | 3rd |- | align=right|16 February 2020 | align=left|{{flagicon|SLO}} [[Crveni spust|Kranjska Gora]], Slovenia | Slalom | 3rd |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 November 2022 | align=left|{{flagicon|USA}} [[Superstar (ski course)|Killington]], United States | Slalom | 3rd |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 December 2023 | align=left|{{flagicon|FRA}} [[Stade Émile-Allais|Courchevel]], France | Slalom | 3rd |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 March 2025 | align=left|{{flagicon|SWE}} [[Störtloppsbacken|Åre]], Sweden | Slalom | bgcolor="#BOEOE6"|'''1st''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 January 2026 | align=left|{{flagicon|AUT}} [[Flachau]], Austria | Slalom | 3rd |} ==World Championship results== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * {{sports links}} * {{Ski-DB}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at [[Ski Austria]] {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at [[Milano Cortina 2026]] * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 5lwp5o13ah6zadl9x6913ay1e7vkdp4 10716074 10716073 2026-03-28T09:58:31Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10716074 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==World Cup results== ===Season standings=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Season''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Age | style="width:5%;"|'''Overall''' | style="width:5%;"|Slalom | style="width:5%;"|Giant<br>slalom | style="width:5%;"|{{nowrap|Super-G}} | style="width:5%;"|Downhill | style="width:5%;"|Combined | style="width:5%;"|Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Race podiums=== * 1 win (1 [[Slalom skiing|SL]])<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 podiums (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Season''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Date | Location | Discipline | Place |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 November 2019 | align=left|{{flagicon|FIN}} [[Levi Black|Levi]], Finland | [[Slalom skiing|Slalom]] | 3rd |- | align=right|16 February 2020 | align=left|{{flagicon|SLO}} [[Crveni spust|Kranjska Gora]], Slovenia | Slalom | 3rd |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 November 2022 | align=left|{{flagicon|USA}} [[Superstar (ski course)|Killington]], United States | Slalom | 3rd |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 December 2023 | align=left|{{flagicon|FRA}} [[Stade Émile-Allais|Courchevel]], France | Slalom | 3rd |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 March 2025 | align=left|{{flagicon|SWE}} [[Störtloppsbacken|Åre]], Sweden | Slalom | bgcolor="#BOEOE6"|'''1st''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 January 2026 | align=left|{{flagicon|AUT}} [[Flachau]], Austria | Slalom | 3rd |} ==World Championship results== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: blew38st658dndzkxvd90hbo7ea3p3l 10716075 10716074 2026-03-28T10:01:33Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10716075 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==World Cup results== ===Season standings=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Season''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Age | style="width:5%;"|'''Overall''' | style="width:5%;"|Slalom | style="width:5%;"|Giant<br>slalom | style="width:5%;"|{{nowrap|Super-G}} | style="width:5%;"|Downhill | style="width:5%;"|Combined | style="width:5%;"|Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Race podiums=== * 1 win (1 [[Slalom skiing|SL]])<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 podiums (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Season''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Date | Location | Discipline | Place |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 November 2019 | align=left|{{flagicon|FIN}} [[Levi Black|Levi]], Finland | [[Slalom skiing|Slalom]] | 3rd |- | align=right|16 February 2020 | align=left|{{flagicon|SLO}} [[Crveni spust|Kranjska Gora]], Slovenia | Slalom | 3rd |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 November 2022 | align=left|{{flagicon|USA}} [[Superstar (ski course)|Killington]], United States | Slalom | 3rd |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 December 2023 | align=left|{{flagicon|FRA}} [[Stade Émile-Allais|Courchevel]], France | Slalom | 3rd |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 March 2025 | align=left|{{flagicon|SWE}} [[Störtloppsbacken|Åre]], Sweden | Slalom | bgcolor="#BOEOE6"|'''1st''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 January 2026 | align=left|{{flagicon|AUT}} [[Flachau]], Austria | Slalom | 3rd |} ==World Championship results== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: sjezglft7u673b4gyyctqxhxggrbg30 10716079 10716075 2026-03-28T10:17:48Z Slava Sahakyan70 65321 /* World Cup results */ 10716079 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | [[Slalom skiing|սլալոմ]] | 3rd |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{flagicon|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{flagicon|Ֆրանսիա}} [[Stade Émile-Allais|Courchevel]], Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{flagicon|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{flagicon|Ավստրիա}} [[Ֆիլախ]], Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==World Championship results== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: eazsmnr3i6t4fomu7k703dsaa89lff1 10716080 10716079 2026-03-28T10:22:26Z Slava Sahakyan70 65321 /* Մրցափուլային պոդիումներ */ 10716080 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | [[Slalom skiing|սլալոմ]] | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==World Championship results== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 52rhe6mqw0l91kjq5jmm3i8t5gukzqa 10716081 10716080 2026-03-28T10:23:53Z Slava Sahakyan70 65321 /* Մրցափուլային պոդիումներ */ 10716081 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==World Championship results== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 6craubm1xj8t1a9dxgd2l44lg723pbe 10716086 10716081 2026-03-28T10:27:45Z Slava Sahakyan70 65321 /* World Championship results */ 10716086 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==Արդյունքները աշխարհի առաջնություններում== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Olympic results<!-- [[File:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Year''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Age | width="5%"|Slalom | width="5%"|Giant<br>slalom | width="5%"|{{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Downhill | width="5%"|Combined | width="5%"|Team<br>combined | width="5%"|Team<br>&nbsp;event&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: 8lnj0ugu8o0a932dngxuz16ucqj8jxw 10716087 10716086 2026-03-28T10:31:28Z Slava Sahakyan70 65321 /* Olympic results */ 10716087 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի լեռնադահուկորդուհի, 2022 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել սլալոմային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել լեռնադահուկային սպորտով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին Զալցբուրգում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին Շվեդիայում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին Ֆինլանդիայի Լևի քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Օրե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==Արդյունքները աշխարհի առաջնություններում== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Օլիմպիական արդյունքներ<!-- [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Վանեսա Հերցոգ (օրիորդական ազգանունը՝ Բիտներ)''' ({{lang-de|Vanessa Herzog. }}. {{ԱԾ}}), ավստրիացի չմշկավազորդուհի, 2019 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում, Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում, 2014, 2018, 2022 թթ. ձմեռային օլիմպիական խաղերի մասնակից<ref name=sochi>{{cite web |url=http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |title=Vanessa Bittner |website=Sochi2014.com |publisher=[[Organizing Committee of the XXII Olympic Winter Games and XI Paralympic Winter Games of 2014 in Sochi]] |access-date=13 February 2014 |archive-date=20 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320060007/http://www.sochi2014.com/en/athlete-vanessa-bittner |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|title=Vanessa Bittner |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418073658/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead |archive-date=18 April 2020 |publisher=Sports Reference LLC |access-date=3 December 2014}}</ref>, 500, 1000 և 1500 մետր մրցատարածություններում Ավստրիայի ռեկորդակրուհի<ref>{{Cite web |url=http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1html |title=Vanessa Bittner Bio, Stats, and Results {{!}} Olympics at Sports-Reference.com |access-date=2016-02-05 |archive-date=2014-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140413171208/http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/bi/vanessa-bittner-1.html |url-status=dead }}</ref><ref name=nr>{{cite web | url = http://www.speedskatingresults.com/index.php?p=11 | title = National Records – Austria (AUT) | publisher = speedskatingresults.com | access-date = 26 July 2023 }}</ref>: == Կենսագրություն == Ծնվել Ինսբրուքում: 5 տարեկանից սկսել է սահել չմուշկներով<ref>{{Cite web |url=https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |title=Vanessa Herzog: Tierfreundin mit Hang zu Trainingsqualen - Wintersport - derStandard.de › Sport |access-date=2022-09-15 |archive-date=2022-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220915213707/https://www.derstandard.de/story/2000097809430/vanessa-herzog-tierfreundin-mit-hang-zu-trainingsqualen |url-status=live }}</ref>: Դրանից մի քանի ամիս անց մասնակցել է մրցումների ու հաղթանակ տարել: Դեռ պատանի՝ հասել է նկատելի հաջողությունների. 2013, 2014 և 2015 թվականներին ոսկե մեդալներ է նվաճել աշխարհի պատանեկան առաջնություններում: 2015-2017 թվականներին ութ անգամ հռչակվել է Եվրոպայի չեմպիոնուհի անվաչմշկային մարզաձևի տարբեր վազքատարածություններում, իսկ 2018 թվականին նվաճել է աշխարհի չեմպիոնուհու տիտղոսը այդ մարզաձևում՝ դառնալով նման հաջողության հասած առաջին ավստրուհին: Այդ թվականին հաղթանակ է տարել նաև աշխարհի գավաթի խաղարկության՝ Էրֆուրտում անցկացված մրցափուլում՝ 500 մետր չմշկավազքի մրցումներում: Վանեսան մարզական նվաճումներով առանձնապես աչքի է ընկել 2019 թվականին՝ հռչակվելով աշխարհի չեմպիոնուհի 500 մետր մրցատարածությունում և Եվրոպայի չեմպիոնուհի սպրինտերական բազմամարտում: == Անձնական կյանք == Վանեսան 2016 թվականի սեպտեմբերի 16-ին ամուսնացել է իր մարզչի՝ Թոմաս Հերցոգի հետ<ref>{{cite web|url=http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|title=Tiroler Eisschnelllauf-Ass Bittner heiratet ihren Manager Herzog|website=Tiroler Tageszeitung Online|access-date=16 September 2016|language=de|archive-date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180129192210/http://www.tt.com/sport/wintersport/12023262-91/tiroler-eisschnelllauf-ass-bittner-heiratete-ihren-manager-herzog.csp|url-status=dead}}</ref>: == Մարզական արդյունքներ == {| class="wikitable" ! Տարին ! Եվր. առաջն. ! Եվր. առաջն.<br>սպրինտ ! Եվր. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! Աշխ. առաջն.<br>սպրինտ ! Աշխ. առաջն.<br>առանձին<br>մրցատարած. ! [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50 px]]<br>[[Օլիմպիական խաղեր]] ! Աշխ. գավաթ ! Աշխ. պատան.<br>առաջն. |- | 2011 || || || || || || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || || align=center|17-րդ<br><small>(16-րդ, 26-րդ, 23-րդ, 21-րդ)</small> |- | 2012 || || || || || || || align=center|9-րդ<br><small>(բրոնզե մեդալ, 9-րդ, 8-րդ, 18-րդ)</small> | |- | 2013 || align=center|NC25<br><small>(11-րդ, 26-րդ, -, -)</small>|| || || align=center|NC29<br><small>(29-րդ, 29-րդ, 30-րդ, -)</small> || || 46-րդ՝ 500 մ <br> 39-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավոր՝ 1500 մ|| align=center|4-րդ<br><small>({{Արծաթ}}, 6-րդ, {{Ոսկի}}, 6-րդ)</small> |- | 2014 || || || || || bgcolor=#EEEEEE| || 27-րդ՝ 500 մ <br> 24-րդ՝ 1000 մ <br> 34-րդ՝ 1500 մ || 31-րդ՝ 500 մ <br> 38-րդ՝ 1000 մ <br> 0 միավ. 1500 մ || align=center|NC24<br><small>({{Ոսկի}}, 8-րդ, 4-րդ, -)</small> |- | 2015 || || || || align=center|8-րդ<br><small>(10-րդ, 10-րդ, 8-րդ, 6-րդ)</small> || 10-րդ՝ 500 մ <br> 9-րդ՝ 1000 մ <br> 5-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || 11-րդ՝ 500 մ <br> 7-րդ՝ 1000 մ <br> 15-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| {{Ոսկի}} 500 մ <br> {{Ոսկի}} 1000 մ <br> {{Ոսկի}} զանգվ. մեկն. |- | 2016 || || || || align=center|9-րդ<br><small>(13-րդ, 8-րդ, 13-րդ, 5-րդ)</small>|| 10-րդ՝ 500 մ <br> 4-րդ՝ 1000 մ <br> 9-րդ՝ 1500 մ <br> 8-րդ՝ զանգվ. մեկն.|| || bgcolor=#EEEEEE rowspan=6| |- | 2017 || || align=center|8-րդ<br /><small>(8-րդ, 11-րդ, 6-րդ, 9-րդ)</small> || || align=center|8-րդ<br /><small>(7-րդ, 10-րդ, 12-րդ, 10-րդ)</small> || 15-րդ 500 մ <br /> 20-րդ՝ 1000 մ <br /> 9-րդ՝ զանգվ. մեկն. || 16-րդ՝ 500 մ<br />16-րդ՝ 1000 մ<br />38-րդ՝ 1500 մ |- | 2018 || || || {{Ոսկի}} 500 մ <br /> {{Արծաթ}} 1000 մ<br />բրոնզե մեդալ՝ զանգվ. մեկն. || align=center|NS3<br /><small>(7-րդ, 14-րդ, -, -)</small> || bgcolor=#EEEEEE| || 4-րդ՝ 500 մ<br />5-րդ 1000 м || {{Ոսկի}} 500 մ<br />5-րդ 1000 մ<br />28-րդ՝ 1500 մ |- | 2019 || || align=center|{{Ոսկի}}<br /><small>({{Ոսկի}}, 5-րդ, {{Ոսկի}}, բրոնզե մեդալ)</small> || || align=center|4-րդ<br /><small>({{Արծաթ}}, 8-րդ, 5-րդ, 9-րդ)</small> || {{Ոսկի}} 500 մ<br />{{Արծաթ}} 1000 մ || bgcolor=#EEEEEE rowspan=3| || {{Ոսկի}} 500 մ<br />4-րդ՝ 1000 մ |- | 2020 || || || || align=center|12e<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 15-րդ, 8-րդ, 16-րդ)</small> || 4-րդ՝ 500 մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 4-րդ՝ 500 մ<br />13-րդ՝ 1000 մ |- | 2021 || || align=center|6-րդ<br /><small>(բրոնզե մեդալ, 7-րդ, 4-րդ, 8-րդ)</small> || || || 5-րդ՝ 500 -մ<br />11-րդ՝ 1000 մ || 5-րդ՝ 500 մ<br />23-րդ՝ 1000 մ |- | 2022 || || || || align=center|Բրոնզե մեդալ<br /><small>({{Արծաթ}}, 4-րդ, բրոնզե մեդալ, բրոնզե մեդալ)</small> || || 4-րդ՝ 500 մ <br> 8-րդ՝ 1000 մ || <br> 42-րդ՝ 500 մ<br />45-րդ՝ 1000 մ |} https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D6%81:Slava_Sahakyan70/%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B2&action=edit# [http://hy.wikiscan.org/?menu=userstats&usort=total&bot=0&detail=1 Մասնակիցների վիճակագրություն] https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Start https://am.wikimedia.org/wiki/%D4%BD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A4/%D4%B1% D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80/15.07.2019 https://am.wikimedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%BF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80,_%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A5%D5%B6_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB%D5%AF/%D4%B3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80_%D6%87_%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80 https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D5%B2_%D5%AF%D5%A1%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%80_%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80?fbclid=IwAR1Ku0Ioo2gxY2ohxtP-RaT1dKtuO684fyq5EcwKBgnqczxPYkFYdvqfTpQ * [[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Տեղեկաքարտեր]] https://wikimediafoundation.org/news/2020/05/22/wikimedia-foundation-board-announces-community-culture-statement/?fbclid=IwAR0IurVZY8ItASi4sa69vQ0q9v7rjmMvz9i6aC-lc7-vWhxXmG9kAcw6lQg [https://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias] {{Ներկա պահին}} https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WikiProject_AfroCine/Months_of_African_Cinema == Հետաքրքիր և օգտակար հղումներ == # [http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaHY.htm Հայերեն Վիքիպեդիայի վիճակագրություն wikimedia կայքում] # [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Cooperation_contract_between_Armenian_Encyclopedia_%26_IT_School_signed_on_30.09.2011.pdf Հայկական Հանրագիտարանի և ՏՏ Դպրոցի միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը] # [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B9 ժամը մեկ թարմացվող վիքիպեդիաների ցանկ ռուսերեն վիքիպեդիայում] # [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:OTRS/hy պատկերները Վիքիպահեստ ազատ հեղինակային իրավունքով բեռնելու ուղեցույց] # [http://hy.forvo.com/ տարբեր լեզուներով արտասանություններ] # [http://www.alexa.com/siteinfo կայքերի հաճախելիության մասին վիճակագրություն] # [http://whois.domaintools.com/ IP-ների և դոմենների մասին] # [http://network.am/Static/ArmNet Հայկական AM Traffic Exchange-ին մասնակցող ցանցեր] # [[Օգնություն:Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ|Հայերեն առցանց բառարանների ցանկ]] # [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական և Ուղղագրական Տեղեկատու] # [http://www.nayiri.com/dictionaries.jsp?l=hy_LB հայերեն բառարաններ] # [http://stleonarmenianschool.wikispaces.com/file/view/Eastern_grammar.pdf/267362632/Eastern_grammar.pdf Հայերենի քերականության համառոտ ձեռնարկ] # [http://www.armdict.com/tool/unicode-converter/ Յունիքոդ փոխարկիչ] # [http://giteliq.am/pdf/Paris-Herouni-Hayer@-ev-Hnaguyn%20Hayastan@.pdf Պարիս Հերունու հետաքրքիր գիրք] === Վիքի-գործիքներ === # [http://toolserver.org/~dispenser/cgi-bin/webchecklinks.py?page=hy:#view:0.0.0.0.0.1 հոդվածում չաշխատող հղումների հայտնաբերում] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/pcount/index.php?lang=hy&wiki=wikipedia&name= = նշանից հետո գրի մասնակցի անունը ու տես] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/pages/ ընտրիր որ Վիքիում, գրիր մասնակցի անունը և տես] # [https://tools.wmflabs.org/xtools/adminstats/ Վիքիպեդիաներում ադմինիստրատորների ակտիվության ցուցանիշներ] # [https://tools.wmflabs.org/wikiviewstats/? էջի դիտումների վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/missingtopics/?language=hy&project=wikipedia&article= հոդվածում կարմիր հղումներ + այդ հղումները ընդհանուր վիքիպեդիայում] # [http://tools.wmflabs.org/magnustools/tab2wiki.php excel-ի տեղափոխման օրինակ վիքիպեդիայում] # [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl հոդվածի վիճակագրություն] # [http://tools.wmflabs.org/xtools/articleinfo/? հոդվածի խմբագրողներ և խմբագրումներ] # [http://stats.grok.se/ հոդվածի դիտումների վիճակագրություն] {| class="wikitable" |- ! Տարեթիվ !! Ծնունդ !! Մահ |- | [[2019]] || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || 7 023 մարդ<ref>[https://www.azatutyun.am/a/29849328.html Բրիտանիայի խորհրդարանը նորից կանդրադառնա «բրեքզիթին»]</ref> || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |- | Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ || Վանդակի տեքստ |} == Բանք == ------------------------------------------------- Սա ոտից գլուխ թաղված է քա.ում, Սպառնում է՝, որ կմտնի Բաքու Եվ Ալիևին կստիպի դուխով, Որ չայ մատուցի շախով ու շուխով... ...Շիկ ավտոներով ժամանել էին Հսկա ո.երը հանրապետության՝ Իբրև մարմնացում հանրագիտության... Ջուլիետ Գրիգորյանին՝ էքսպրոմտ Ջուլիկի ծլիկը Կարոտ է click-ի. Չուլ Ջուլի ինչի՝ն են Երգերը Գրիգի... Գալիս են հետույքներ լուսավոր՝ Սրբության նշանով պսակված, Բայց բանի կցվելու սովոր Եվ արդեն ահագին մշակված... Քո լուսեղեն ծ.երի լույսն է ցողվել իմ երգին, Դրա համար եմ էսպես ոգեշնչվել ես կրկին... Ես համեստորեն, նաև հեշտորեն կերպավորում եմ գեղարվեստորեն այն, ինչ շատերը ի վիճակի չեն անել փաստորեն... Պոետ Զոռնետի սոնետը հռչակում է. «Ով չի գնում ռիսկի, Նա չի խմում վիսկի»:(Ես իմ կողմից կավելացնեի. «Տո, ի՛նչ վիսկի. գինի էլ չի խմունմ իսկի»): Մեկ այլ սոնետ եզրրահանգում է. «Жизнь без секса, Как гарнир без бифштекса». Դե, տղա ես՝ մի պայթի, երբ կարդում ես մեծ-մեծ, հաստ-հաստ տառերով գրված՝ «Տիկին Ս. Ա.-ի (կամ՝ օրիորդ Ա. Ս.-ի) կրծքի պտուկների ռումբերը պայթեցրել են ամբողջ համացանցը Զոհերի մասին տվյալները ճշտվում են»: Մնում է հարցնել՝ «Էդ գերհզոր պայթյունից հետո ինչ-որ մեկը, ինչ-որ բան փրկվել է, թե՝ ոչ»: ...Եվ ինչպես ծայրագույն մի գ7, Կորցրած թե՛ խիղճ. թե՛ ամոթ, Բազմել է թալանի դեզին... Տո՛, ո՝վ չի ճանաչում էս եզին... ...Եկավ մի եզ՝ ձեռը ոռին, Ոռը գցեց մեծ աթոռին...Ու բառաչեց եզավարի Վասն ինչ-որ թարս խիարի... Իր կերած քաքով շաղախված լրիվ՝ Տալիս է հացի... չէ՛, փողի կռիվ. Չորս կողմից ահա սաստում են նրան. Տռի-դինջացի, վեր-վեր մի՛ թռի... Օր օրի վիճակը դառել էր ո.ի. Մարդ ասում էր՝ «Գլուխդ առ, կորի»... Ո՝վ է էդ փթթուն մռութդ ուտում Գիշերվա մթում... Ավա՜ղ, մի դդում... Եվ ո՝վ է մաժում ազդրերդ շարմաղ, նռներդ շարմաղ... Ավա՜ղ, մի ախմախ... Հրաշքների երկրում՝ Հրեշավոր գներ... Է՛ս հրաշքն են երկնում Ծաղրածուները մեր... Որձ հայացքներ էր մագնիսում իր տռուզ տուտուզի վրա... Հանուն իրենց որովայնի ու ո.ի՝ Եզ ու խոզեր տիրացել էին աթոռի, Էշեր, որոնք հա՛մ հոռի էին, հա՛մ ո.ի, Պառլամենտը վերածել էին ախոռի՝ Հանուն իրենց որովայն ու ո.ի... Գորշգույն վարտիքին՝ կարմիր կարկատան - Այդ՝ շուրթերն են քո. Ծաղրածու բախտի նկարած կատակ՝ Զըռ կարմիր ներկով... Մասնագետը թարս խիարի՝ Հայաշխարհն էր տալիս վարի. Լավ է՝ կոտրեց ոտքը չարի ը տղավարի՛... Քոչո ռոբերթը Ընկել է բերդը. Իսկ ե՝րբ է գալու սերժոյի հերթը... ... Ահա և Սերժոն թախտաբիթի. Նա մեզ բոլորիս խայթի պիտի, Ռսի տանձիկի առաջ կզի... Գողականների հետ պպզի, Ու կոկաինը քաշի քիթը... Արտահերթ ցրի մեր ժպիտը, Մե՜ծ ղումար խաղա , հա՜ տերը տա, Միլիարդ գաղանա, ասի՝ Գտա՜... ... Գոհարափշուրներ Կամ Սար Ցոլազենի ,,Նոր խաղեր, նոր տաղեր,, անտիպ ժողովածուից ԲՐԵԺՆև և ԸՆԿ. Ոռի պետության ՈՌը Գերագույն Տեռում էր, ճառում էն վերնահարկում. Ըմբոշխնում էին տեռոցը նրա, Թքում էին թաքուն, աշկարա՝ հարգում: Հատված ,,ԿԼԱՍԻԿ,, պոեմից, որն արտացոլում է պարոն դը Գոյի վսեմաշուք ուղերձը պարոն դը Մորուին ...Էդ քո կլասիկ հետույքը շոյեմ, Վրան գրեմ մի կլասիկ պոեմ, Կլասիկ ձևով լուծեմ հարցերդ, Կլաս դարձնեմ փնթի գործերդ, Աստղեր շրջեմ քո կլաս հետևով Միայն, մի՛միայն կլասիկ ձևով... . . . ...Նա ուներ այնքա՛ն տպավորիչ ո., Որ կուզենայիր շոյել նորից նոր... ... «ԱՐԴՅՈՔ ՈՎՔԵՐ ԵՆ, ԻՆՉ ԳՅՈԹՈՒՇՆԵՐ ԵՆ» շարքից ,,Մարդիկ կան, որոնց հետ ծանոթ լինելն անգամ անպատվություն է,,: Վիլյամ Շեքսպիր, ,,Համլետ,, ՏԱՂԱՆԴԱՎՈՐ ԱՂԱՆԴԱՎՈՐԸ Սա գողանում է իր հարազատից, Գողոնն անվանում... Աստծո պարգև, Երկա՜ր ճառում է իր սուրբ հավատից, Հետն էլ պահանջում, որ իրեն հարգե՛ն... Չէ՛, հարգելն ի՝նչ է... Հարգելը քի՜չ է, Պաշտե՛ն, պարզապես սրբի տեղ պաշտե՛ն... ...Չգիտեմ՝ սրան ի՛նչ կանվանեք դուք, Ես անվանում եմ գ7թուշ թուրքից թո՛ւրք... ՖԻՐԴՈՒՍՈՒ ԱՖՈՐԻԶՄՆԵՐԻՑ Քո գլխին եկած աղետի՛ց անգամ, Խելք ունե՝ս՝ դասեր քաղիր, բարեկա՛մ: ........ Գերեզմանից դուրս է թռել՝ Սեր է որոնում, Որ իր սառած ոսկորները Շիկացնի հրում: Կիրք է ուզում, որ ողջ կյանքում Հեչ չի զգացել, Երազել է միայն թաքուն, Անցել-գնացել... .... Վարսենին պորտից ցած վարսերին Ժամ առաջ քսում է վազելին, Որ հանկարծ չտան կայծ, չընկնեն ցած Սեքսաքաղց, շեֆաբաղձ վազելիս: .... Երբ որ բո՝լ-բոլ արև ուտեն Ծաղիկները իմ պարտեզի, Կտեսնեք, որ տեղով գյուտ են, Գունեղ, բուրեղ, հրատեսիլ... ... ... Նռնակի օղիկը քաշած՝ Գոչում է Ռոբերտ պատանին. «Էս դիրքը հանձնողի մե՛րը... Կա՛ց». Ու նետվում դեպի թշնամին Եվ նրանց հետ էլ հնձըված՝, Գետնամած՝ հանձնվում մահին, Բայց հոգին, ի Մասիս վերացած, Ցնծում էր ահագնած այդ պահին... -------------------------------------------------------------------------------------- ... Սուսամբարը ճամբարում Համբալներ էր ամբարում, Ամեն համփել-չամփելիս Համ երգում էր, համ պարում: == Մի փառատենչ երիտասարդի == Գազերդ մեղմորեն արձակիր, Որ հանկարծ քամակդ չպայթի. Տենչ ունես բարձրի, բացարձակի, Դե, գոնե ցածերում մի՛ գայթի: ... ===== Հարևանուհիս ===== Տարված մոլուցքով սեքսի ու փողի՝ Շատ-շատերի հետ մտավ անկողին Ու դեռ զարմացավ, երբ մի օր իրեն Հարազատները մեն-մենակ թողին: ... Ալ-Բիրունին վիրունի Ու դուրս ընկած քիր ունի, Որ տենչում է նրանց, ով Հասստ ու երկար բիր ունի... ... Իրար շաղախված մի քանի վերհուշ, Մի քանի ըղձանք ու բաղձանք... Այսքանը բա՝վ է, ունի՝ ուժ՝ Շահելու փառք ու պարծանք... ... Անցնում է գնացքը կյանքի, Կանգնած ես նրա դիմաց, Դիտում ես դինջից դինջ, հանգի՜ստ, Լրի՛վ անիմա... Շատերը գլուխ են ջարդում, Մաքառում լավ տեղի համար, Նայում ես (աչքդ էլ չես թարթում) Եզի պես անտարբեր ու համառ... ... ...Շեֆի հետանցքում՝ կատաղի մարտեր... Շատերն են անձկում՝ կանչելով առ տեր, Բայց գազ ու վազքից քիչ ուշքի գալով՝ Տզկում են, որձկում. «Վիճակը բարդ էր...»: ... Մի շատ փորձված խոզարած Դարձավ թրծված բոզարած. Թրծեց հազար որս նրան՝ Բոց աչքերը չորս արած... .... ...Իսկ խոզ գարիկն ու զահրումարիկը Անհագ՝ զգում են փողի կարիքը... Պատրաստ են պստիկ թոռին թալանել Ու անմեղ գառան կերպարով հառնել: .... ...Այնտեղ կար մի պառվաբոզ, Որ դրել էր յոթ զույգ պոզ ,,Մուժիկի,, գանգին;; Երբ քամակն էր կոտրատում, Անդամներ էին ճարճատում Թափով ահագին... .... ...Բայց այնպես եղավ, որ Մեզ մոտ եկավ մի օր Անչափ նշանավոր, Անչափ նշանավոր Մի ո. ...... Դժվարությամբ քարշ տալով գանձերն իր փարթամ՝ Կոտրատվում էր մայթերին մի դմփան մադամ... .... Ծուխ է բարձրանում մեր հայոց հողից, Հարց է տալիս ինձ. -«Հը՝, ո՝նց ես փողից... Եթե քիչումիչ ունես՝ զգույշ կաց Բազմադեմ գողից ու գռփողից»: ..... ՆԻԿՈԼԻԿՆԵՐ ՈՒ ԾԻԿՈԼԻԿՆԵՐ Մեկմեկու վրա նետելով թրիք՝ Մեր հեգ երկիրը զարկի տակ դրիք Ու ամպագոռգոռ հայտարարիք, որ Հազար ու հազար թշնամու կրիք... ... Թագավորի տեղ՝ մի ք.քաոռ Եվ թագուհու տեղ՝ մի ք.քուհի... Ամբոխին այս է լոկ հարկավոր, Որ ծիածանի հազար գույնի: ... Հավերժական հայացքի տակ Մասիսի Խուժան Մոսին բկդրել էր մի բոզի... ... Ծաղկո՜մ է բիզնեսը էս եզի Մինչև իսկ գիշերվա կեսին... ... Վայն էկավ թուրքի հալին. Շշմեց, գժվեց գող Ալին, Իսկ Մեհրի բանը թառեց Հայ զինվորի կոպալին: ... Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Զարկե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Իզն ու թոզը չմնա: Տեռթողանի մայրիկը Մղկտացրեք, լացացրեք, Գլխին քաշեք վարտիքը, Իրեն ցցի՛ն անցկացրեք: Տղե՛րք, ձեր ցավը տանենք, Ջարդե՛ք թուրքին անխնա, Լեշը օդերը հանեք, Ил-хам-ն էշացած մնա: .... Որջապետ ռեջեբի ջեբի Շնիկը՝ Ил-хам-ը կատաղած, Մռութը թրքի մեջ թաղած՝ Հետանցքից անում է թիփի... Բե-սա՜մթ է քամակը դաղված... .... Ամենաընտիր գանձերի տերը Պարոն Քոթոն է՝ ձեր արջ ապերը. Ահա թե ինչու Շատերն են տենչում Անիծել նրա էն տիրու մերը: .... Ունեմ ցանկություն՝ Ընկնեմ մանկություն Ու այնտեղ գտնեմ Ծով երջանկություն: ԳՐՉԱԽԱՂԵՐ ---------- Քո վարտիքը վարդագույն Շքեղ գանձ է պարտակում. Եթե տաս ինձ, էլ երբեք Բան չեմ փնտրի բարդակում: ---------- Մեր հին ծանոթ տիզի-վիզին Հա՜ ուզում է զիզի-պիզի. Մինչև զիզի չստանա՝ Չի՛ հանգստանա: --------- Ոչ ավել, ոչ պակաս՝ Պատուհաս ես, որ կաս, Երանի քեզանից Փրկվենք վռազ, անվնաս, Ա՛յ պատուհաս ղազ: (Նիկոլ ջան, տղա՛ս, Սրտիդ չգնաս): --------- Հայոց հողը քաքն է ընկել Նիկոլ Ցռանի օրոք. Թուրքը, խրոխտ, մատն է տնկել, Հոխորտում է անողոք... -------- Դեմքեր են՝ ահավո՛ր ոռի, Ծայրեծայր՝ թրքով շաղախված. Ճար լինի՝ բահով բոլորին Իններորդ հարկից նետես ցած... -------------------- Այ ապերախտ կենդանի, Թող գրողը քեզ տանի, Շալվար-մալվարդ հանի Ու բոլ-բոլ անի... ----------------- Թրքոտ ո.ռդ ցուցահանդես ես բերել Եվ ուզում ես մարդկանց դրանով գերել, Բայց արժանի քացիներ ես լոկ կերել... Խոզ գարիկն իր խոզի բուդը Ծախեց դստերն ու թոռներին. Այս խոզական երևույթը Տերը կների՝... .... Իմ արցախցի դասընկերը Հայրենի տունն է կարոտում, Թաքուն սրբում արցունքները, Տխուր երգում է, աղոթում: Ես ուզում եմ գոտեպնդել, Հույս տալ նրան, որ անպայման Հայ Արցախ է գնալու դեռ, Դառնալու տերն իր հող ու տան: bnudw1ppm8qaev7ibi3qyb90e1u4dc3 0 842426 10716065 9787758 2026-03-28T09:41:04Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] 10716065 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Դանիել Ալբերտո Պասսարելլա''' ({{lang-es|Daniel Alberto Passarella}}, р. {{ԱԾ}}), արգենտինացի ֆուտբոլիստ, [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան]]<ref>{{Cite web |title=Даниэль Пассарелла: биография и голы, фото и видео |url=http://www.goalbox.ru/daniel-passarella-biografiya-i-goly-foto-i-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101201637/http://www.goalbox.ru/daniel-passarella-biografiya-i-goly-foto-i-video/ |archive-date=2017 թ․ նոյեմբերի 1 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 30}}</ref>, ֆուտբոլի մարզիչ, արգենտինական «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբի նախագահ։ Միակ արգենտինացին, ով երկու անգամ ([[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1978|1978]], [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1986|1986]]) դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ 1978 թվականի աշխարհի առաջնության ժամանակ եղել է [[Արգենտինայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Արգենտինայի հավաքական]]ի թիմի ավագը։ Համարվում է ֆուտբոլի պատմության մեջ երկրորդ ամենաշատ գոլ խփած պաշտպանը։ Հանդիսանում է [[ՖԻՖԱ 100]]-ի անդամ։ == Կենսագրություն == Դանիելը իր կարիերան սկսել է «Սարմիենտո» ֆուտբոլային ակումբում, այնուհետև վերադարձել է «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբ, որից հետո էլ՝ Իտալիա, որտեղ հանդես է եկել [[Ֆիորենտինա|«Ֆիորենտինայում»]] և [[Ինտերնացիոնալե|«Ինտերում»]]<ref>{{Cite web |title=Даниэль Пассарелла, Аргентина |url=http://fannet.org/players/daniel-passarela |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171102051357/http://fannet.org/players/daniel-passarela |archive-date=2017 թ․ նոյեմբերի 2 |accessdate=2017 թ․ հոկտեմբերի 30}}</ref>։ Իր ֆուտբոլային կարիերան ավարտել է «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբում։ Իր արդյունավետ և կազմակերպչական խաղի համար նա ստացել է «El Gran Capitán» (Մեծ կապիտան) մականունը<ref>[https://www.championat.com/football/article-33390-jel-gran-kapitan.html Эль Гран Капитан]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Պասսարելլան եղել է շատ վտանգավոր ֆուտբիստ, նա պատմության մեջ է մտել, որպես ամենաշատ գոլ խփած պաշտպանը՝ 451 խաղում 134 գոլ։ Հետագայում այդ ռեկորդը գերազանցել հոլանդացի [[Ռոնալդ Կուման]]ը (533 խաղ, 193 գոլ)<ref>{{Cite web |title=Ronald Koeman |url=http://www.fcbarcelona.com/club/history/detail/card/ronald-koeman |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705151502/http://www.fcbarcelona.com/club/history/detail/card/ronald-koeman |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 5 |accessdate=2015 թ․ ապրիլի 7 |website=www.fcbarcelona.com}}</ref>։ == Ազգային հավաքականում == Պասսարելլան մեծ դեր է խաղացել Արգենտինայի հավաքականում։ Նա եղել է թիմի ավագը և առաջին արգենտինացին, ով իր ձեռքն է վերցրել աշխարհի գավաթը։ 1986 թվականի աշխարհի առաջնության ընտրական փուլի ժամանակ Պասսարելլան Պերուի հավաքականի հետ խաղի ժամանակ խփել է հաղթական գնդակ և ապահովել Արգենտինայի հավաքականին Մեքսիկայի ուղեգիր։ էնտերոկոլիտ հիվանդության սուր ցավերի պատճառով Պասսարելլան բաց է թողել առաջնության հիմնական խաղերը, նրան փոխարինել է Խոսե [[Լուիս Բրաուն]]ը։ Պասսարելլան վատ հարաբերությունների մեջ է եղել թիմի աստղ [[Դիեգո Մարադոնա]]յի և մարզիչ [[Կառլոս Բիլարդո]]յի հետ։ Հետագայում նա նշել է, որ այդ երկուսը այնպես են արել, որ ինքը դուրս չգա խաղադաշտ։ == Մարզչական կարիերա == Ֆուտբոլիստի կարիերայի ավարտից հետո Պասսարելլան դարձել է «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբի մարզիչը։ Արգենտինայի ազգային հավաքականում նա փոխարինել է Ալֆիո Բասիլեն և պատրաստել թիմին [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1998|1988 թվականի աշխարհի առաջնությանը]], որտեղ Արգենտինայի ազգային հավաքականը քառորդ եզրափակչում 2:1 հաշվով պարտվել է [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիայի հավաքականին]] և դուրս մնացել հետագա պայքարից։ Այնուհետև Պասսարելլան ղեկավարել է [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայի հավաքականը]], սակայն [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|2002 թվականի աշխարհի առաջնության]] որակավորման խաղերի ժամանակ կոնֆլիկտեր է ունեցել ֆուտբոլիստների հետ և թողել իր պաշտոնը։ Դրանից հետո, 2001 թվականին Պասսարելլան կարճ ժամանակով և անհաջող ղեկավարել է իտալական [[Պարմա ՖԱ|«Պարմա»]] ակումբը։ 2003 թվականին նրա ղեկավարությամբ Մեքսիկայի «Մոնտերեյ» ակումբը դարձել է առաջնության հաղթող։ 2004 թվականի մարտին [[Պելե]]ն Պասսարելլային ընդգրկել է 125 լեգենդար կենդանի ֆուտբոլիստների ցուցակում։ Շուտով Պասսարելլան ղեկավարել է բրազիլական «Կորինտիաս» ակումբը, սակայա խայտառակ արդյունքների պատճառով հեռացվել է թիմից։ 2006 թվականի հունվարի 9-ին, տասներկու տարի անց գլխավորել է «Ռիվեր Փլեյթ» ակումբը՝ թիմի մարզիչ Մերլո Ռեյնալդոյի անսպասելի հրաժարականից հետո։ 2007 թվականի նոյեմբերի 15-ին Պասսարելլան հրաժարական տվեց Հարավամերիկյան գավաթի կիսաեզրափակիչ խաղից հետո՝ «Արսենալ Սարանդիի» հետ ցնցող պարտությունից հետո։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{FIFA player|174840}} * [http://www.planetworldcup.com/LEGENDS/passarel.html Биография на сайте PlanetWorldCup.com] {{ref-en}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Պասսարելլա, Դանիել}} [[Կատեգորիա:Արգենտինայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ինտեր Միլանի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Ռիվեր Փլեյթի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Արգենտինացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] t0t6mlqrxkgktbw3j8ivca51snl5ila 0 842921 10715973 10523401 2026-03-28T05:02:27Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Երկարակյացներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715973 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Թոնի Բուկ | բնագիր անուն = | պատկեր = | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = Էնտոնի Կիտ Բուկ | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = | մահվան վայր = | հասակ = | դիրք = աջ [[պաշտպան]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Անգլիա}} | մականուն = ''Ցատկ'' | քաշ = | ներկա ակումբ = ''կարիերան ավարտել է'' | ակումբի համար = | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1951-1952|{{Դրոշ|Անգլիա}} Պիսդաուն Մայներս| |1952-1955|{{Դրոշ|Անգլիա}} Թագավորական բանակի մեդկորպուս|}} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1955-1956|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Ֆրում Թաուն]]|? (?) |1956-1964|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Բատ Սիթի]]|387 (12) |1964|{{Դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո Սիթի]]|? (?) |1964-1966|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Պլիմուտ Արգայլ]]|81 (3) |1966-1974|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]|244 (4) |'''1955-1974'''|'''Ընդհանուր'''|'''712+ (19+)'''}} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |1973|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]| |1974-1979|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]| |1980|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]| |1989|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]| |1993|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթեր Սիթի]]| |1997|{{Դրոշ|Անգլիա}} [[Հադերսֆիլդ Թաուն]]|<small>Գլխ․ գործակալ</small>}} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Էնտոնի Կիտ Բուկ''' ({{lang-en|Anthony Keith Book}}, {{ԱԾ}}), [[անգլիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ և մարզիչ։ Բուկն իր կարիերայի սկիզբն անցկացրել է ցածրագույն դիվիզիոններում՝ հանդես գալով իր հայրենի քաղաքի՝ «[[Բաթ Սիթի]]» ակումբի կազմում։ Այնուհետև նա տեղափոխվել է [[Կանադա]], որպեսզի հանդես գա «[[Տորոնտո Սիթի]]» ակումբի կազմում, իսկ ավելի ուշ վերադարձել է [[Անգլիա]], որտեղ դարձել է «[[Պլիմուտ Արգայլ]]ի» ֆուտբոլիստը։ 31 տարեկան հասակում նա միանում է [[Ֆուտբոլային լիգայի առաջին դիվիզիոն|առաջին դիվիզիոնում]] հանդես եկող «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ին», որտեղ դարձել է թիմի ավագ։ Այն ժամանակահատվածում, երբ Բուկը եղել է թիմի ավագը, «Մանչեսթեր Սիթին» հաղթել է չորս անգամ, այդ իսկ պատճառով էլ նա համարվում է ակումբի պատմության ամենատիտղոսակիր թմավագը (2014)։ Բուկը հանդիսացել է «Մանչեսթեր Սիթիի» գլխավոր մարզիչը 1974 թվականից մինչև 1979 թվականը, իսկ հետո նա ակումբի մարզչական շտաբում զբաղեցրել է տարբեր պաշտոններ մինչև 1996 թվականը<ref>{{Cite book |last=Book |first=Tony |title=Maine Man |last2=Clayton |first2=David |publisher=Mainstream publishing |year=2004 |isbn=1-84018-812-X |page=21}}</ref><ref>{{Cite book |last=James |first=Gary |url=https://archive.org/details/officialmanchest0000jame |title=The Official Manchester City Hall of Fame |publisher=Hamlyn |year=2005 |isbn=0-600-61282-1 |page=[https://archive.org/details/officialmanchest0000jame/page/30 30]}}</ref>։ == Վաղ տարիներ == Թոնի Բուկը ծնվել է [[Բաթ (Անգլիա)|Բաթ]]ում, սակայն երբ նա եղել է չորս տարեկան, նրա ընտանիքը տեղափոխվել է [[Հնդկաստան]], քանի որ նրա հայրը, լինելով Սոմերսետ Լայթ դիվիզիայի հետևազորի սպա, ծառայություն էր անցնում արտասահմանում<ref>{{Cite book |author=Tony Book, David Clayton |url=http://books.google.am/books/about/Maine_Man.html?id=p4QpAAAACAAJ&redir_esc=y |title=Maine Man |publisher=Mainstream publishing |year=2004 |isbn=1-84018-812-X |page=21}}</ref>։ [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ Բուկի հայրը ծառայում էր [[Բիրմա]]յում, իսկ անձամբ Բուկը ապրում էր իր մոր և եղբայրների հետ զինվորական բարաքներում այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են [[Բրիտանական Հնդկաստան]]ը, [[Մումբայ]]ը և [[Մուլտան]]ը։ 1945 թվականի սեպտեմբերին Բուկի ընտանիքը վերադառնում է Անգլիա։ Թոնին սկսում է սովորել Բաթի միջնակարգ դպրոցներից մեկում և ֆուտբոլային մրցաշարերում հանդես գալու իր առաջին փորձը ստանում է այն ժամանակ, երբ ընդգրկվում է Բաթի և [[Սոմերսեթ]]ի մանկական հավաքականների կազմում<ref name ="Penney">{{Cite book |author=Penney, Ian |title=The Legends of Manchester City |publisher=Breedon Books |year=2002 |isbn=1-85983-326-8}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tony Book |url=http://www.uit.no/mancity/players/old/book.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120913223116/http://www.uit.no/mancity/players/old/book.html |archive-date=2012 թ․ սեպտեմբերի 13 |accessdate=2007 թ․ հունվարի 10 |work=Manchester City Supporters Homepage}}</ref>։ == Սիրողական կարիերա == 16 տարեկան հասակում ավարտելով դպրոցը՝ Բուկը դառնում է որմնադիրի աշակերտ և սկսում է ֆուտբոլ խաղալ սիրողական մակարդակում՝ «Պիսդաուն Մայներս» ակումբի կազմում մինչև 1952 թվականին զորակոչվելը բանակ<ref>{{Cite book |author=Tony Book, David Clayton |url=http://books.google.am/books/about/Maine_Man.html?id=p4QpAAAACAAJ&redir_esc=y |title=Maine Man |publisher=Mainstream publishing |year=2004 |isbn=1-84018-812-X |page=32-33}}</ref>։ Բուկը հանդես էր գալիս հարձակվողի դիրքում։ Բանակի թիմի կազմում հանդես գալու ժամանակ Բուկը վերաորակավորվում է որպես պաշտպան և փորձաշրջան է անցնում «[[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]ի» կազմում<ref>{{Cite book |last=James |first=Gary |url=https://archive.org/details/officialmanchest0000jame |title=The Official Manchester City Hall of Fame |publisher=Hamlyn |year=2005 |isbn=0-600-61282-1 |page=[https://archive.org/details/officialmanchest0000jame/page/30 30]}}</ref>, ուր նրան հրավիրել էր իր բանակային ընկեր [[Ֆրենկ Բլանսթոուն]]ը, սակայն Բուկն ակումբ չի ընդունվել։ Զինվորական ծառայությունն ավարտելուց հետո Բուկը վերադառնում է Բաթում «թողած» իր աշխատանքին և սկսում է հանդես գալ «[[Ֆրում Թաուն]]» ակումբի կազմում<ref name="Penney"/>։ 1955-56 թվականների մրցաշրջանում «Ֆրումն» ուներ ֆինանսական դժվարություններ և տնօրինությունը տեղեկացնում է բոլոր ֆուտբոլիստների, որ նրանք կարող են հեռանալ թիմից, եթե ցանկանում են։ Բուկը պատմում է դրա մասին իր գործընկերոջը, որը խաղում էր Հարավային ֆուտբոլային լիգայում հանդես եկող «[[Բաթ Սիթի]]ի» կազմում։ Գործընկերն իր հերթին բանակցություններ է վարում «Բաթի» տնօրինության հետ, ինչի արդյունքում 1956 թվականի հունվարին ակումբը Բուկին պայմանագիր է առաջարկում<ref name ="MAY">{{Cite book |author=Penney, Ian |url=https://archive.org/details/manchestercityme0000ianp |title=Manchester City: The Mercer-Allison Years |publisher=Breedon Books |year=2008 |isbn=978-1-85983-608-8 |page=[https://archive.org/details/manchestercityme0000ianp/page/29 29]}}</ref>։ «Բաթում» ֆուտբոլիստը անցկացնում է յոթուկես տարի և այդ ընթացքում դառնում թիմի ավագը և թիմի հետ միասին հաղթում Հարավային լիգան 1960 թվականին։ 1962 թվականի միջմրցաշրջանում «Բաթի» գլխավոր մարզիչն է դառնում [[Մալկոլմ Էլիսոն]]ը, որի գլխավորությամբ Բուկն անցկացնում է իր վերջին տարիներն ակումբի կազմում<ref>{{Cite web |title=Club Directors and Officials |url=http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={F4F3FD8C-326D-49EE-A2E1-B8E9D6A47D3B} |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808012149/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid=%7BF4F3FD8C-326D-49EE-A2E1-B8E9D6A47D3B%7D |archivedate=2007 թ․ օգոստոսի 8 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |work=Manchester City official website}}</ref>։ Երբ 1962-63 թվականների մրցաշրջանի վերջում Էլիսոնը առաջարկ է ստանում Կանադայի «[[Տորոնտո Սիթի]]» ակումբից. նա իր հետ տանում է նաև Բուկին։ Չնայած Էլիսոնը լքում է ակումբը որոշ ժամանակ անց, որպեսզի որպես մարզիչ աշխատի «[[Պլիմուտ Արգայլ]]ի» կազմում, այնուամենայնիվ Բուկը մնում է ակումբի կազմում երեք ամիս և այդ ընթացքում ակումբի հետ միասին հաղթում է Արևմտյան կանադական լիգայում և ճանաչվում է Կանադայի լավագույն եզրային պաշտպան<ref>{{Cite web |title=Tony Book |url=http://www.uit.no/mancity/players/old/book.html |archiveurl=https://archive.today/20120913223116/http://www.uit.no/mancity/players/old/book.html |archivedate=2012 թ․ սեպտեմբերի 13 |accessdate=2007 թ․ հունվարի 10 |work=Manchester City Supporters Homepage}}</ref><ref name="Completerecord">{{Cite book |last=James |first=Gary |title=Manchester City&nbsp;– The Complete Record |publisher=Breedon |year=2006 |isbn=1-85983-512-0 |location=Derby}} p180</ref>։ == Պրոֆեսիոնալ կարիերա == === «Պլիմուտ Արգայլ» === Անգլիա վերադառնալուց հետո Բուկը պայմանագիր է կնքում Էլիսոնի «Պլիմուտ» ակումբի հետ։ Գործարքի արժեքը կազմում է 1500 [[ֆունտ ստերլինգ]]։ Բուկը 30 տարեկան հասակում նշում է իր նորամուտը Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայում, չնայած «Պլիմուտում» համարում էին, որ վերջինս 28 տարեկան է․ Էլիսոնը խորհուրդ է տալիս Բուկին կեղծել ծննդյան հետ կապված տվյալները, քանի որ մտածում էր, որ «Պլիմուտի» տնօրենների խորհուրդը 30 տարեկան ֆուտբոլիստի համար 1500 ֆունտ չէր վճարի<ref>{{Cite book |author=Tony Book, David Clayton |url=http://books.google.am/books/about/Maine_Man.html?id=p4QpAAAACAAJ&redir_esc=y |title=Maine Man |publisher=Mainstream publishing |year=2004 |isbn=1-84018-812-X |page=46}}</ref>։ 1964-65 թվականների մրցաշրջանում ակումբը մինչև վերջին տուրերը պայքարում էր Երկրորդ դիվիզիոնը չլքելու համար։ «[[Գրիմսբի Թաուն]]» ակումբի հետ հավասար միավորներ հավաքելով՝ ակումբին հաջողվում է խույս տալ դիվիզիոնական մակարդակի իջեցումից՝ շնորհիվ երկու ակումբների միջև համեմատականորեն խփած և բաց թողած գոլերի քանակով լավ արդյունքի<ref>{{Cite book |last=Danes |first=Ryan |title=Plymouth Argyle: The Complete Record |publisher=Breedon Books |year=2009 |isbn=1-85983-710-7 |location=Plymouth |pages=242-243}}</ref><ref>{{Cite web |title=1963/64 Second Division |url=http://www.statto.com/football/teams/plymouth-argyle/1963-1964 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312094948/http://www.statto.com/football/teams/plymouth-argyle/1963-1964 |archive-date=2012 թ․ մարտի 12 |accessdate=2010 թ․ մայիսի 25 |publisher=Statto}}</ref>։ Բացի դրանից հաջորդ մրցաշրջանում ակումբն իր պատմության մեջ առաջին անգամ դուրս է գալիս Լիգայի գավաթի խաղարկության կիսաեզրափակիչ, որտեղ երկու խաղերի արդյունքում 4:2 հաշվով պարտվում է «[[Լեսթեր Սիթի]]ին»<ref>{{Cite book |last=Danes |first=Ryan |title=Plymouth Argyle: The Complete Record |publisher=Breedon Books |year=2009 |isbn=1-85983-710-7 |location=Plymouth |pages=244-245}}</ref>։ === «Մանչեսթեր Սիթի» === Երկու տարի անց՝ «Պլիմուտի» կազմում անցկացրած 81 հանդիպումներից հետո, Բուկը, հետևելով Մալկոլմ Էլիսոնին, համալրում է այս անգամ արդեն «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ի» կազմը։ Ֆուտբոլիստի տրանսֆերային արժեքը աճել էր՝ հասնելով 17 000 ֆունտ սթերլինգի<ref name="Heroes">{{Cite web |title=Tony Book |url=http://www.sporting-heroes.net/football-heroes/displayhero_club.asp?HeroID=3817 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |work=Football Heroes}}</ref>։ Մարզիչ [[Ջո Մերսեր]]ը սկզբում չէր ցանկանում ծախսել այդ գումարը 30 տարին լրացած ֆուտբոլիստի վրա։ Սակայն Էլիսոնը համոզում է նրան՝ նշելով, որ Մերսերը հասել էր իր կարիերայի գագաթնակետին հենց այն ժամանակ, երբ «[[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]]ից» տեղափոխվել էր «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալ]]»՝ 32 տարեկան հասակում<ref>{{Cite book |last=James |first=Gary |url=https://archive.org/details/officialmanchest0000jame |title=The Official Manchester City Hall of Fame |publisher=Hamlyn |year=2005 |isbn=0-600-61282-1 |page=[https://archive.org/details/officialmanchest0000jame/page/31 31]}}</ref>։ Բուկն արդյունավետ էր գործում Մերսերի և Էլիսոնի գլխավորության ժամանակ։ Նա «Մանչեսթեր Սիթիի» կազմում նշում է իր նորամուտը 1966/67 մրցաշրջանի բացման խաղում ընդդեմ «[[Սաութհեմփթոն ՖԱ|Սաութհեմփթոն]]ի», երբ գրանցվում է 1:1 հաշվով ոչ-ոքի<ref name="Heroes"/>։ Բուկը դառնում է թիմի հիմնական կազմի ֆուտբոլիստ։ Իր առաջին մրցաշրջանում նա բաց է թողնում ակումբի խաղերից ընդամենը մեկը<ref name="Clayton">{{Cite book |last=Clayton |first=David |title=Everything under the blue moon: the complete book of Manchester City FC – and more! |publisher=Mainstream publishing |year=2002 |isbn=1-84018-687-9 |location=Edinburgh |page=35}}</ref> և մրցաշրջանի վերջում ճանաչվում է «Մանչեսթեր Սիթիի» տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite book |author=Julian Baskcomb (ed.) |title=Manchester City Official Handbook 1995–96 |publisher=Polar |year=1995}}</ref>։ 1967 թվականի միջմրցաշրջանում «Մանչեսթեր Սիթիի» թիմի ավագ Ջոնի Կրոսանը տեղափոխվում է «[[Միդլսբրո ՖԱ|Միդլսբրո]]», իսկ ավագի թևկապը հանձնվում է Բուկին, և այդ ժամանակ էլ խաղընկերները նրան տալիս են «Ցատկ» մականունը։ Ավագի կարգավիճակում անցկացրած առաջին մրցաշրջանն ստացվում է բավականաչափ հաջող։ Այդ մրցաշրջանում «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ն» նվաճում է թվով երկրորդ չեմպիոնական տիտղոսը։ 1969 թվականին գավաթի խաղարկության եզրափակչից մեկ շաբաթ առաջ Բուկը ճանաչվում է Անգլիայի տարվա լավագույն ֆուտբոլիստ՝ այդ կոչումը կիսելով [[Դեյվ Մակայ]]ի հետ։ Հաջորդ շաբաթ օրը «Մանչեսթեր Սիթին» մասնակցում է Անգլիայի գավաթի եզրափակչի՝ «[[Լեսթեր Սիթի]]ի» դեմ խաղին և հաղթում 1:0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Past Players |url=http://www.mcfc.co.uk/The-Club/Club-History/Past-Players |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605165341/http://www.mcfc.co.uk/The-Club/Club-History/Past-Players |archive-date=2016 թ․ հունիսի 5 |accessdate=2011 թ․ մարտի 30 |work=mcfc.co.uk |publisher=(Manchester City Football Club)}}</ref>։ Հաջորդ մրցաշրջանում «Սիթին» դառնում է առաջին անգլիական ակումբը, որը մեկ մրցաշրջանում հաղթում է եվրոպական և բրիտանական տիտղոսներ՝ [[Չեմպիոնների Լիգա|ՈՒԵՖԱ-ի Գավաթների գավաթի դափնեկրի]] տիտղոսը և Ֆուտբոլային լիգայի գավաթը։ Եվրոպական եզրափակչում «Սիթիի» մրցակիցն էր «[[Գուրնիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Զաբժեն)|Գուրնիկ Զաբժեն]]»․ անգլիացիներն այդ խաղում տանում են 2:1 հաշվով հաղթանակ, իսկ Բուկն այդ խաղում ավագն էր և մասնակցում է խաղի 90 րոպեներին<ref>{{Cite news |author=Paul Fitzpatrick |date=1970 թ․ ապրիլի 30 |title=Mercer «happy» |publisher=The Guardian}}</ref>։ Լիգայի գավաթի խաղարկությունում ձեռք բերած հաղթանակի ճանապարհին «Մանսիթին» կիսաեզրափակչում 4:3 հաշվով հաղթանակ է տանում իր սկբունքային հակառակորդի՝ «[[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]ի» դեմ խաղում։ Եզրափակչում նրանց մրցակիցն էր «[[Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն]]ը», որը Ջեֆրի Էստլայի ջանքերով բացում է հանդիպման հաշիվը, իսկ «Ման Սիթիի» կազմից Մայք Դոյլն օգնում է խաղը տեղափոխել ավելացված ժամանակ, որտեղ թիմին հաղթանակ է պարգևում Բուկի թիմակից Գլին Պարդոուն<ref>{{Cite web |title=Final Details |url=http://www.rsssf.com/tablese/engleagcuphistfinal.html |accessdate=2010 թ․ ապրիլի 3}}</ref><ref>{{Cite web |title=Manchester City vs West Bromwich Albion - League Cup Sat 07 March 1970. Played at Wembley Stadium |url=http://www.bluemoon-mcfc.co.uk/History/Matches/Match.aspx?id=2840 |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 27 |publisher=BlueMoon}}</ref>։ 1970 թվականի սեպտեմբերին Բուկը մասնակցում է Անգլո-իտալական լիգայի գավաթի խաղարկությանը, որտեղ ակումբը հանդիպում է «[[Բոլոնյա ՖԱ|Բոլոնյա]]յի» հետ։ Իտալացիները նվազագույն հաշվով հաղթանակ են տանում առաջին խաղում, իսկ երկրորդ խաղում գրանցվում է 2:2 հաշվով ոչ ոքի<ref>{{Cite web |title=Anglo-Italian League Cup |url=http://www.rsssf.com/tablesa/angloitleagcup.html#70 |accessdate=2009 թ․ օգոստոսի 29 |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]}}</ref><ref name="cwc">{{Cite web |title=UEFA Cup Winners' Cup - 1969/70: City prove slick in the rain |url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1969/intro.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100503063418/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1969/intro.html |archivedate=2010 թ․ մայիսի 3 |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 27 |publisher=UFEA.com}}</ref>։ Բուկն ավարտում է իր կարիերան 1974 թվականին<ref name="Clayton"/>՝ ավագի թևկապը փոխանցելով Կոլոն Բելլին։ «Մանսիթիի» կազմում նա ֆուտբոլային լիգայի շրջանակներում մասնակցում է 242 հանդիպման և դառնում ակումբի պատմության ամենահաջող ավագը թիմի հետ հաղթանակած տիտղոսների քանակով։ == Խաղաոճ == Բուկն առանձնահատուկ էր նրանով, որ եղել հավանաբար միակ ֆուտբոլիստը, որն ունակ է եղել կանգնեցնել [[Ջորջ Բեսթ]]ին, երբ վերջինս գտնվում էր իր կարիերայի գագաթնակետին։ Մի շարք պաշտպաններ փորձում էին խլել գնդակը Բեսթից՝ առաջինը գրոհելով․ հիմնականում դրա պատճառն այն էր, որ «Մանչեսթեր Յունայթեդի» ֆուտբոլիստի հռչակը ճնշում էր նրանց։ Բուկը, լինելով բավականաչափ արագաշարժ իր տարիքի համեմատ, միշտ թույլ էր տալիս, որ Բեսթը կատարեր իր առաջին շարժը։ Բեսթը կանգնելով փորձում էր մի քանի հնարքներ անել, իսկ Բուկը թույլ չէր տալիս, որ նա հայտնվի հարվածային գոտում։ Բուկը հայտնի է եղել նաև իր ֆուտբոլային մտածողությամբ։ Հաճախ նա վազում էր մրցակիցների հետ կողք կողքի և փոխանցում էր խնդրում. այդ մեթոդով նա ստիպում էր նրանց առանց որևէ դժվարության իրեն տալ գնդակը։ Բեսթը ավելի ուշ ճանաչում է Բուկին՝ որպես աշխարհի լավագույն եզրային պաշտպաններից մեկը<ref>{{Cite web |author=Svenn A. Hanssen |title=Tony Book |url=http://mcivta.com/players/old/book.html |publisher=mcivta.com}}</ref><ref name="enbio">{{Cite web |last1=Lynch |first1=David |date=2014 թ․ հուլիսի 1 |title=City greats: Tony Book |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-city-greats-tony-book-7350367 |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 27 |publisher=Manchester Evening News}}</ref>։ == Մարզչական կարիերա == 1973 թվականի նոյեմբերին «Մանչեսթեր Սիթիի» գլխավոր մարզիչ [[Ջոնի Հարթ]]ն առողջական խնդիրների պատճառով լքում է ակումբը, իսկ Բուկը դառնում է գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար և ավելի ուշ նշանակվում է գլխավոր մարզիչ նշանակված [[Ռոն Սոնդերս]]ի օգնական։ Մեկ տարի անց Բուկն ավարտում է իր խաղային կարիերան, որպեսզի կենտրոնանա մարզչական աշխատանքի վրա։ Սոնդերսը հեռացվում է վեց ամսից էլ պակաս ժամանակ անց, իսկ Բուկը կրկին դառնում է գլխավոր մարզչի պաշտոնակատար և մեկ խաղ անց նշանակվում է թիմի մշտական մարզիչ։ Բուկի առաջին հայտնի հաղթանակն է դառնում նվազագույն հաշվով հաղթանակը մանչեսթերյան դերբին, որում աչքի էր ընկել [[Դենիս Լոու]]ն կրունկով հեղինակած իր հաղթական գոլով<ref name="hof37">{{Cite book |last=James |first=Gary |url=https://archive.org/details/officialmanchest0000jame |title=The Official Manchester City Hall of Fame |publisher=Hamlyn |year=2005 |isbn=0-600-61282-1 |page=[https://archive.org/details/officialmanchest0000jame/page/37 37]}}</ref>։ Բուկի գլխավորությամբ անցկացված առաջին լիարժեք մրցաշրջանում ակումբն առաջնությունում զբաղեցնում է ութերորդ հորիզոնականը և գերազանցում է նախորդ մրցաշրջանում գրանցված արդյունքը, երբ ակումբը զբաղեցրել էր 14-րդ հորիզոնականը<ref name="hof37"/>։ 1976 թվականին Բուկի թիմը Լիգայի գավաթի եզրափակչում հաղթում է «[[Նյուքասլ Յունայթեդ]]ին» 2:1 հաշվով։ Այդպիսով նա դառնում է առաջին ֆուտբոլային գործիչը, որը հաղթել է գավաթը և՛ որպես ֆուտբոլիստ, և՛ որպես մարզիչ։ Բուկը մարզչի պաշտոնին է մնում մինչև 1979 թվականը․ նրան փոխարինելու է գալիս իր նախկին մարզիչ Մալկոլմ Էլիսոնը։ Մարզչի պաշտոնը թողնելուց հետո նա շարունակում է ծառայել ակումբին՝ զբաղեցնելով մի քանի տարբեր պաշտոններ մինչև 1997 թվականը, այդ թվում նա որոշ ժամանակ կրկին եղել է մարզչի պաշտոնակատար 1989 և 1993 թվականներին<ref>{{Cite web |title=Tony Book’s managerial career |url=http://www.soccerbase.com/managers2.sd?managerid=1241 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041115105721/http://www.soccerbase.com/managers2.sd?managerid=1241 |archive-date=2004 թ․ նոյեմբերի 15 |accessdate=2017 թ․ նոյեմբերի 1 |publisher=Soccerbase}}</ref><ref name="fa69">{{Cite web |title=1969 - Manchester City 1 Leicester City 0 |url=http://www.fa-cupfinals.co.uk/1969.htm |url-status=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100415223938/http://www.fa-cupfinals.co.uk/1969.htm |archivedate=2010 թ․ ապրիլի 15 |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 27 |publisher=fa-cupfinals.co.uk}}</ref>։ 1997 թվականին նա միանում է «[[Հադերսֆիլդ Թաուն]]» ակումբին որպես Բրայան Հորտոնի գլխավոր գործակալ։ Թոշակի անցնելուց հետո Բուկն զբաղեցնում է երկու խորհրդանշական պաշտոն․ նա «Մանչեսթեր Սիթիի»<ref>{{Cite web |title=Club Directors and Officials |url=http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid={F4F3FD8C-326D-49EE-A2E1-B8E9D6A47D3B} |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808012149/http://www.mcfc.co.uk/default.sps?pagegid=%7BF4F3FD8C-326D-49EE-A2E1-B8E9D6A47D3B%7D |archivedate=2007 թ․ օգոստոսի 8 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |work=Manchester City official website}}</ref> պատվարժան նախագահն է և «Մանչեսթեր Սիթիի» երկրպագուների պաշտոնական ակումբի ցմահ նախագահը<ref>{{Cite web |title=About the OSC |url=http://www.mcfcosc.com/about |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070822230459/http://www.mcfcosc.com/about |archivedate=2007 թ․ օգոստոսի 22 |accessdate=2007 թ․ օգոստոսի 14 |work=Manchester City Official Supporters Club}}</ref>։ Նա 2004 թվականի հունվարին ընդգրկվել է «Մանչեսթեր Սիթիի» Փառքի սրահում<ref>{{Cite web |title=Past Players |url=http://www.mcfc.co.uk/The-Club/Club-History/Past-Players |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605165341/http://www.mcfc.co.uk/The-Club/Club-History/Past-Players |archive-date=2016 թ․ հունիսի 5 |accessdate=2011 թ․ մարտի 30 |work=mcfc.co.uk |publisher=(Manchester City Football Club)}}</ref>։ == Ֆուտբոլից դուրս == Թոնի Բուկի եղբայրը՝ Կիմը<ref>{{Cite web |title=Anglo-Italian League Cup (1970) |url=http://www.rsssf.com/tablesa/angloitleagcup.html#70 |accessdate=2014 թ․ օգոստոսի 27 |publisher=rsssf.com}}</ref>, եղել է «[[Բորնմութ ՖԱ|Բորնմութ]]ի», «[[Նորտհեմպտոն Թաուն]]ի», «[[Մենսֆիլդ Թաուն]]ի» և «[[Դոնկաստեր Ռովերս]]ի» դարպասապահը, իսկ կարիերան ավարտելուց հետո մարզել է «[[Ուեստոն-սուպեր-Մեռ (ֆուտբոլային ակումբ)|Ուեստոն-սուպեր-Մեռ]]» ակումբը։ Տոնիի զարմիկը՝ Սթիվ Բուկը, նույնպես դարպասապահ է եղել և հիմնականում հանդես է եկել «[[Չելտնեմ Թաուն]]ի» կազմում, որտեղ էլ ավարտել է իր կարիերան 2012 թվականին<ref>{{Cite web |title=Between the sticks — Goalkeeper facts |url=http://www.goalkeepersaredifferent.com/keeper/personalframe.htm |publisher=goalkeepersaredifferent.com}}</ref> 2004 թվականին Թոնի Բուկը Դևիդ Քլեյթոնի հետ միասին հրատարակել է ինքնակենսագրություն, որում ներկայացրել է իր կարիերան որպես խաղացող և մարզիչ։ Գրքում հատուկ շնորհակալություն է հայտնվում նաև Բուկի թիմակից ընկերոջը՝ Քոլին Բելին<ref>{{Cite book |author=Tony Book, David Clayton |url=http://books.google.am/books/about/Maine_Man.html?id=p4QpAAAACAAJ&redir_esc=y |title=Maine Man |publisher=Mainstream publishing |year=2004 |isbn=1-84018-812-X |page=1}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|2}} {{Արտաքին հղումներ}} {{Անգլիայի տարվա ֆուտբոլիստ՝ ըստ ՖԼԱ-յի}} {{DEFAULTSORT:Բուկ, Թոնի}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթի ՖԱ մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Մանչեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պլիմուտ Արգայլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Երկարակյացներ]] gzc13buqm7dupg37p5d980e0iasu552 0 860444 10715968 10424394 2026-03-28T04:49:00Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]] 10715968 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Տանգի Նդոմբելե | բնագիր անուն = Tanguy Ndombele | պատկեր = | պատկերի նկարագիր = | ամբողջական անուն = Tanguy Ndombele Alvaro | հասակ = 181 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կենտրոնական կիսապաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | քաշ = 76 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] | ակումբի համար = 28 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Էպինայ Սենար | երիտ տարիներ = 2002-2005 | երիտ ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Էպինայ Ատլետիկո | երիտ տարիներ2 = 2005-2009 | երիտ ակումբ3 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Լինաս Մոնտիլյերի | երիտ տարիներ3 = 2009-2011 | երիտ ակումբ4 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Գենգան ՖԱ|Գենգան]] | երիտ տարիներ4 = 2011-2014 | ակումբ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ամյեն ՖԱ|Ամյեն B]] | տարի = 2014-2016 | խաղ = 22 | գոլ = 1 | ակումբ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ամյեն ՖԱ|Ամյեն]] | տարի2 = 2016-2018 | խաղ2 = 33 | գոլ2 = 2 | ակումբ3 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Լիոն]] | տարի3 = 2017-2018 | խաղ3 = 32 | գոլ3 = 0 | ակումբ4 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Օլիմպիկ Լիոն]] | տարի4 = 2018-2019 | խաղ4 = 34 | գոլ4 = 1 | ակումբ5 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] | տարի5 = 2019-ներկա | խաղ5 = 0 | գոլ5 = 0 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} Ֆրանսիա Մ21 | ազգային տարի = 2017-2018 | ազգային խաղ = 11 | ազգային գոլ = 0 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] | ազգային տարի2 = 2018-ներկա | ազգային խաղ2 = 6 | ազգային գոլ2 = 0 | ազգային թիմ3 = | ազգային տարի3 = | ազգային խաղ3 = | ազգային գոլ3 = | մասնագիտական ըստ = հուլիսի 20-ի, 2019 | հավաքականի ըստ = հուլիսի 20-ի, 2019 }} '''Տանգի Նդոմբելե''' ({{Lang-fr|Tanguy Ndombele}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]ի և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Խաղում է կենտրոնական [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=France - T. NDombèlé - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/players/tanguy-ndombele/327388/ |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=us.soccerway.com |language=en}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Ամյեն === Նդոմբելեն [[Գենգան ՖԱ|Գենգանի]] ակադեմիայի սան է։ 2014 թվականին նա միացավ [[Ամյեն ՖԱ|Ամյենին]]։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2016 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] [[Կլերմոն Ֆուտ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Clermont Foot Auvergne 63 - SC Amiens, Aug 9, 2016 - Coupe de la Ligue - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2716123 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը առաջնությունում անցկացրեց սեպտեմբերի 9-ին՝ փոխարինման մտնելով [[Տուր ՖԱ|Տուրի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=SC Amiens - Tours FC, Sep 9, 2016 - Ligue 2 - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2746837 |access-date=2018 թ․ փետրվարի 23 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=SC Amiens vs. Tours - Football Match Summary - September 9, 2016 - ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/match?gameId=449840 |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=ESPN.com}}</ref>։ 2017 թվականի մարտի 10-ին Նդոմբելեն 2 գոլային փոխանցում տվեց [[Բուր-ան-Բրես ՖԱ|Բուր-ան-Բրեսի]] դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 2-1 հաշվով<ref>{{Cite web |title=SC Amiens - Bourg-en-Bresse Péronnas 01, Mar 10, 2017 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2761407 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Մարտի 31-ին ֆրանսիացին հեռացվեց խաղադաշտից [[Կլերմոն Ֆուտ]]ի դեմ խաղում՝ ստանալով երկրորդ դեղին քարտը հանդիպման 48-րդ րոպեին<ref>{{Cite web |title=SC Amiens - Clermont Foot Auvergne 63, Mar 31, 2017 - Ligue 2 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2761455 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը պրոֆեսիոնալ կարիերայում խփեց 2017 թվականի մայիսի 5-ին՝ [[Սոշո ՖԱ|Սոշոյի]] դեմ խաղում՝ այս խաղում դառնալով դուբլի հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Sochaux vs. Amiens SC - 5 May 2017 - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/matches/2017/05/05/france/ligue-2/fc-sochaux-montbeliard/amiens-sporting-club-football/2237977/ |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=us.soccerway.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sochaux vs. SC Amiens - Football Match Report - May 5, 2017 - ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=449533 |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=ESPN.com}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը Լիգա 1-ում անցկացրեց օգոստոսի 5-ին՝ [[Պարի Սեն-Ժերմեն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Paris Saint-Germain - SC Amiens, Aug 5, 2017 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2890515 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ [[Ամյեն ՖԱ|Ամյենի]] կազմում Նդոմբելեն անցկացրեց 34 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլի և 7 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Օլիմպիկ Լիոն === 2017 թվականի օգոստոսի 31-ին Նդոմբելեն սկզբից վարձավճարով, ապա լրիվ տրանսֆերով տեղափոխվեց [[Օլիմպիկ Լիոն]]<ref>{{Cite web |title=OFFICIAL - Lyon sign NDOMBELE and hand Sergi DARDER out to Espanyol |url=http://ghanasoccernet.com/official-lyon-sign-ndombele-and-hand-sergi-darder-o}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite news |last=Rédaction |title=Tanguy Ndombélé signe à Lyon |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Tanguy-ndombele-signe-a-lyon/830494 |access-date=2018 թ․ փետրվարի 23 |newspaper=L'ÉQUIPE |language=fr-FR}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց սեպտեմբերի 14-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա 2017-2018|Եվրոպայի Լիգայի]] խմբային փուլի [[Ապոլլոն ՖԱ|Ապոլոնի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Apollon Limassol - Olympique Lyon, Sep 14, 2017 - Europa League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2919780 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Լիոնի կազմում առաջնություն իր առաջին հանդիպումը անցկացրեց սեպտեմբերի 17-ին՝ [[Պարի Սեն-Ժերմեն|ՊՍԺ]]-ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Paris Saint-Germain vs. Lyon - Football Match Report - September 17, 2017 - ESPN |url=http://www.espn.com/soccer/report?gameId=482357 |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=ESPN.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=2017 թ․ սեպտեմբերի 17 |title=LIVE Paris Saint-Germain - Olympique Lyonnais - Ligue 1 - 17 September 2017 |url=https://www.eurosport.com/football/ligue-1/2017-2018/live-paris-saint-germain-olympique-lyonnais_mtc947221/live.shtml |access-date=2018 թ․ փետրվարի 23 |newspaper=Eurosport}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց 2018 թվականի փետրվարի 15-ին՝ [[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա 2017-2018|Եվրոպայի Լիգայի]] [[Վիլյառեալ ՖԱ|Վիլյառեալի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Ligue1.com - OL, OM fire as Nice get hat-tricked |url=http://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/ol-om-fire-as-nice-get-hat-tricked.htm |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=www.ligue1.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=UEFA Europa League - Lyon-Villarreal |url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2018/matches/round=2000891/match=2022166/index.html#/ |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=UEFA.com |language=en}}</ref>։ Սեպտեմբերի 13-ին Նդոմբելեն երկարաձգեց իր պայմանագիրը [[Օլիմպիկ Լիոն|Լիոնի]] հետ մինչև 2023 թվականը<ref>{{Cite web |title=Ligue 1 Transfer News: Tanguy Ndombele signs new Olympique Lyon contract {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en/news/lyon-midfielder-ndombele-signs-new-five-year-contract/1dcw5xwmdaway1tw4b4fkszr5t |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213020240/https://www.goal.com/en/news/lyon-midfielder-ndombele-signs-new-five-year-contract/1dcw5xwmdaway1tw4b4fkszr5t |archive-date=2019 թ․ փետրվարի 13 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.goal.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ սեպտեմբերի 13 |title=Lyon midfielder Tanguy Ndombele signs new deal |url=https://www.besoccer.com/new/lyon-midfielder-tanguy-ndombele-signs-new-deal-501223 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=BeSoccer |language=en-EN}}</ref>։ Սեպտեմբերի 23-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց [[Օլիմպիկ (ֆուտբոլային ակումբ, Մարսել)|Օլիմպիկ Մարսելի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Olympique Lyon - Olympique Marseille, Sep 23, 2018 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047514 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը թիմի ավագի թևկապով Նդոմբելեն անցկացրեց դեկտեմբերի 19-ին՝ [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթի]] [[Ամյեն ՖԱ|Ամյենի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=SC Amiens - Olympique Lyon, Dec 19, 2018 - Coupe de la Ligue - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3125449 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2019 թվականի մայիսի 24-ին ֆրանսիացին գոլ խփեց [[Նիմ ՖԱ|Նիմ Օլիմպիկի]] դեմ հանդիպման ավելացված ժամանակում՝ 3-2 հաշվով հաղթանակ պարգևելով իր թիմին<ref>{{Cite web |title=Nîmes Olympique - Olympique Lyon, May 24, 2019 - Ligue 1 - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3047897 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ 2018-19 մրցաշրջանում նա ընդգրկվեց [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2018-2019|Չեմպիոնների Լիգայի]]<ref name=":0">{{Cite web |last=UEFA.com |title=UEFA Champions League Squad of the Season |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=2607890.html |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=UEFA.com |language=en}}</ref> և [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2018/2019|Լիգա 1]]-ի խորհրդանշական հավաքականներում<ref name=":1">{{Cite web |title=MBAPPÉ WINS AWARDS DOUBLE |url=https://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-wins-awards-double.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525011547/https://www.ligue1.com/ligue1/article/mbappe-wins-awards-double.htm |archive-date=2019 թ․ մայիսի 25 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 18 |website=www.ligue1.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Trophées UNFP 2019 : Le palmarès complet |url=https://www.lfp.fr/ligue1/article/trophees-unfp-2019-le-palmares-complet-1.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707225114/https://www.lfp.fr/ligue1/article/trophees-unfp-2019-le-palmares-complet-1.htm |archive-date=2019 թ․ հուլիսի 7 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.lfp.fr |language=fr}}</ref>։ [[Օլիմպիկ Լիոն]]ի կազմում Նդոմբելեն անցկացրեց 96 հանդիպում՝ դառնալով 4 գոլի և 16 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Տոտենհեմ Հոտսպուր === 2019 թվականի հուլիսի 2-ին Նդոմբելեն 6 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուրի]] հետ<ref>{{Cite web |title=Ndombele joins from Lyon |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2019/july/ndombele-joins-from-lyon/ |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Dean |first=Sam |date=2019 թ․ հուլիսի 2 |title=Tottenham complete signing of Tanguy Ndombele in club-record deal after France midfielder undergoes medical |url=https://www.telegraph.co.uk/football/2019/07/02/tottenham-complete-signing-tanguy-ndombele-club-record-deal/ |access-date=2019 թ․ հուլիսի 20 |newspaper=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հուլիսի 2 |title=Tottenham announce record signing of Lyon midfielder Tanguy Ndombele |url=https://metro.co.uk/2019/07/02/tottenham-announce-record-signing-lyon-midfielder-tanguy-ndombele-10104629/ |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=Metro |language=en-US}}</ref>։ Ակումբը նրա համար վճարեց ռեկորդային 55 միլիոն ֆունտ ստերլինգ<ref>{{Cite news |last=Hytner |first=David |date=2019 թ․ հուլիսի 2 |title=Tanguy Ndombele signs six-year Tottenham deal to seal £55m move |url=https://www.theguardian.com/football/2019/jul/02/tanguy-ndombele-tottenham-medical-lyon-roma-toby-alderweireld |access-date=2019 թ․ հուլիսի 20 |newspaper=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=161385360554578 |date=2019 թ․ հուլիսի 2 |title=Tottenham confirm signing of Tanguy Ndombele from Lyon in club-record deal |url=https://talksport.com/football/567199/tottenham-tanguy-ndombele-lyon-club-record/ |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=talkSPORT |language=en-US}}</ref>, և կպարտավորվի վճարել ևս 8 միլիոն բոնուսների դեպքում<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հուլիսի 2 |title=Tanguy Ndombele: Tottenham sign France midfielder from Lyon |url=https://www.bbc.com/sport/football/48841318 |access-date=2019 թ․ հուլիսի 20 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tottenham sign Tanguy Ndombele for £63m from Lyon |url=https://www.skysports.com/football/news/11675/11755277/tottenham-sign-tanguy-ndombele-for-63m-from-lyon |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=Sky Sports |language=en}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Նդոմբելեն ունի [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական հանրապետության]] արմատներ և հնարավորություն ուներ հանդես գալու [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության ֆուտբոլի հավաքականի]] կազմում<ref>{{Cite web |title=Ligue 2 française : des RD-Congolais de souche titulaires en clubs en première journée {{!}} adiac-congo.com : toute l'actualité du Bassin du Congo |url=http://www.adiac-congo.com/content/ligue-2-francaise-des-rd-congolais-de-souche-titulaires-en-clubs-en-premiere-journee-54448 |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=www.adiac-congo.com |language=fr}}</ref>։ Նա ներկայացրել է [[Ֆրանսիա]]ն մինչև 21 տարեկանների երիտասարդական հավաքականում։ Իր դեբյուտը Մ21 հավաքականում նշեց սեպտեմբերի 5-ին՝ Ղազախստանի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=Under-21 - France-Kazakhstan |url=http://www.uefa.com/under21/season=2019/matches/round=2000803/match=2022521/index.html#/ |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=UEFA.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=France U21 vs. Kazakhstan U21 - 5 September 2017 - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/matches/2017/09/05/europe/uefa-u21-championship/france-under-21/kazakhstan-under-21/2429886/ |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=us.soccerway.com |language=en}}</ref>։ [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքական]] Նդոմբելեն առաջին անգամ հրավիրվեց 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի]], [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի]] և [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդերլանդների]] դեմ խաղերի համար<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հոկտեմբերի 4 |title=Mamadou Sakho and Kurt Zouma Make Shock Return to France Squad for Clashes With Iceland and Germany |url=https://www.90min.com/posts/6188307-mamadou-sakho-and-kurt-zouma-make-shock-return-to-france-squad-for-clashes-with-iceland-and-germany |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220117193920/https://www.90min.com/posts/6188307-mamadou-sakho-and-kurt-zouma-make-shock-return-to-france-squad-for-clashes-with-iceland-and-germany |archive-date=2022 թ․ հունվարի 17 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=90min.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հոկտեմբերի 4 |title=Ndombele gets first France call-up as Sakho returns to Bleus |url=https://www.dhakatribune.com/sport/football/2018/10/04/ndombele-gets-first-france-call-up-as-sakho-returns-to-bleus |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=Dhaka Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հոկտեմբերի 8 |title=Dimitri Payet called into France squad |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-6252795/Dimitri-Payet-called-France-squad-matches-against-Iceland-Germany.html |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=Mail Online}}</ref>։ Իր դեբյուտը ազգային հավաքականում նշեց հոկտեմբերի 11-ին՝ փոխարինելով [[Պոլ Պոգբա]]յին [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{Cite web |title=France - Iceland, Oct 11, 2018 - International Friendlies - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3116004 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=FRANCE RECOVER TO DRAW WITH ICELAND |url=https://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/france-recover-to-draw-with-iceland.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181012010816/https://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/france-recover-to-draw-with-iceland.htm |archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 12 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.ligue1.com}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը հավաքականի մեկնարկային կազմում անցկացրեց նոյեմբերի 20-ին՝ [[Ուրուգվայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուրուգվայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=France - Uruguay, Nov 20, 2018 - International Friendlies - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3126056 |accessdate=2019 թ․ հուլիսի 20 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2019 թվականի հուլիսի 20-ի դրությամբ''<ref name=":2">{{Cite web |title=Tanguy NDombèlé |url=http://www.worldfootball.net/player_summary/tanguy-ndombele/ |accessdate=2018 թ․ փետրվարի 23 |website=worldfootball.net |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Ամյեն ՖԱ|Ամյեն]] |2016–17 |[[Լիգա 2]] |30 |2 |0 |0 | colspan="2" rowspan="2" |— |1 |0 |31 |2 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2017/2018|2017–18]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |3 |0 |0 |0 |0 |0 |3 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !33 !2 !0 !0 !0 !0 !1 !0 !34 !2 |- | rowspan="3" |[[Օլիմպիկ Լիոն]] |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2017/2018|2017–18]] | rowspan="2" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Լիգա 1]] |32 |0 |4 |0 |10 |1 |1 |0 |47 |1 |- |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2018/2019|2018–19]] |34 |1 |5 |0 |8 |2 |2 |0 |49 |3 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !66 !1 !9 !0 !18 !3 !3 !0 !96 !4 |- |[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2019-20 (Անգլիա)|2019–20]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !99 !3 !9 !0 !18 !3 !4 !0 !130 !6 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2019 թվականի հուլիսի 20-ի դրությամբ''<ref name=":2" /> {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիա]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2018 |4 |0 |- |2019 |2 |0 |- !Ընդհանուր !6 !0 |} == Նվաճումներ == === Անհատական === * [[Լիգա 1|Ֆրանսիայի առաջնության]] խորհրդանշական հավաքական. [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն 2018/2019|2018–19]]<ref name=":1" /> * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա]]յի խորհրդանշական հավաքական. [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2018-2019|2018–19]]<ref name=":0" /> == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://twitter.com/tanguyndombele Նդոմբելեի պաշտոնական Տվիտերի էջը] * [https://web.facebook.com/tanguyndombele Նդոմբելեի պաշտոնական Ֆեյսբուքի էջը] * [https://www.instagram.com/ndombele_22/ Նդոմբելեի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/tanguy-ndombele/profil/spieler/450936 Նդոմբելեն transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=94377 Նդոմբելեն soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/321389/Show/Tanguy-NDombele Նդոմբելեն WhoScored.com կայքում] * [https://www.premierleague.com/players/25329/Tanguy-NDombele/overview Նդոմբելեն Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190719181247/https://www.premierleague.com/players/25329/Tanguy-Ndombele/overview |date=2019-07-19 }} * [https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2018/clubs/player=250112778/index.html#/ Նդոմբելեն ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] * [https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2328129818-tanguy-ndombele Նդոմբելեն Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904202357/https://www.fff.fr/equipes-de-france/tous-les-joueurs/fiche-joueur/2328129818-tanguy-ndombele |date=2017-09-04 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{Լիգա 1 2018-19 խորհրդանշական հավաքական}} {{DEFAULTSORT:Նդոմբելե, Տանգի}} [[Կատեգորիա:Ամիենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիկ Լիոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նապոլիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գենգանի ֆուտբոլիստներ]] f98mo1hg2ir1z67ywfyolv18d0myba8 0 865064 10715957 9757870 2026-03-28T04:30:20Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ուիկոմ Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ]] 10715957 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Սեմ Վոուկս | բնագիր անուն = Sam Vokes | պատկեր = AUT vs. WAL 2016-10-06 (177).jpg | պատկերի նկարագիր = Վոուկսը [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելսի հավաքականի]] կազմում 2016 թվականին | ամբողջական անուն = Samuel Michael Vokes | հասակ = 186 սմ | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|կենտրոնական հարձակվող]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Անգլիա}}<br />{{դրոշավորում|Ուելս}} | քաշ = 90 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթի]] | ակումբի համար = 9 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բորնմութ ՖԱ|Բորնմութ]] | երիտ տարիներ = 2005-2006 | ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բորնմութ ՖԱ|Բորնմութ]] | տարի = 2006-2008 | խաղ = 54 | գոլ = 16 | ակումբ2 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս|Վուլվերհեմպտոն]] | տարի2 = 2008-2012 | խաղ2 = 47 | գոլ2 = 6 | ակումբ3 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Լիդս Յունայթեդ]] | տարի3 = 2009 | խաղ3 = 8 | գոլ3 = 1 | ակումբ4 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բրիստոլ Սիթի]] | տարի4 = 2010-2011 | խաղ4 = 1 | գոլ4 = 0 | ակումբ5 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Շեֆիլդ Յունայթեդ]] | տարի5 = 2011 | խաղ5 = 6 | գոլ5 = 1 | ակումբ6 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Նորվիչ Սիթի]] | տարի6 = 2011 | խաղ6 = 4 | գոլ6 = 1 | ակումբ7 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բըրնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բարնլի]] | տարի7 = 2011-2012 | խաղ7 = 9 | գոլ7 = 2 | ակումբ8 = {{վարձավճար}} {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն|Բրայթոն ընդ Հոուվ]] | տարի8 = 2012 | խաղ8 = 14 | գոլ8 = 3 | ակումբ9 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Բըրնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բարնլի]] | տարի9 = 2012-2019 | խաղ9 = 230 | գոլ9 = 56 | ակումբ10 = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթի]] | տարի10 = 2019-ներկա | խաղ10 = 25 | գոլ10 = 4 | ազգային թիմ = {{դրոշ|Ուելս}} Ուելս Մ21 | ազգային տարի = 2007-2010 | ազգային խաղ = 14 | ազգային գոլ = 4 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Ուելս}} [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելս]] | ազգային տարի2 = 2008-ներկա | ազգային խաղ2 = 64 | ազգային գոլ2 = 11 | մասնագիտական ըստ = դեկտեմբերի 8-ի, 2019 | հավաքականի ըստ = դեկտեմբերի 8-ի, 2019 }} '''Սեմ Վոուկս''' ({{Lang-en|Sam Vokes}}, {{ԱԾ}}), ուելսցի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթիի]] և [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելսի ազգային հավաքականի]] կազմում։ Խաղում է կենտրոնական [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվողի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=Wales - S. Vokes - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://us.soccerway.com/players/samuel-michael-vokes/47068/ |accessdate=2018 թ․ մարտի 29 |website=us.soccerway.com |language=en}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Բորնմութ === Վոուկսը [[Բորնմութ ՖԱ|Բորնմութի]] ակադեմիայի սան է։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց 2006 թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ [[Նոթինգհեմ Ֆորեստ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=AFC Bournemouth - Nottingham Forest, Dec 5, 2006 - League One - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1182416 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին պրոֆեսիոնալ գոլը խփեց դեկտեմբերի 16-ին՝ [[Ջիլինգհեմ ՖԱ|Ջիլինգհեմի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Gillingham FC - AFC Bournemouth, Dec 16, 2006 - League One - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1182640 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ 2007 թվականի հունվարին Վոուկսը 3․5 տարվա պայմանագիր կնքեց ակումբի հետ<ref>{{Cite news |date=2007 |title=Vokes hailed after earning deal |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/b/bournemouth/6288497.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ Բորնմութի կազմում ուելսցին անցկացրեց 55 հանդիպում՝ դառնալով 16 գոլի հեղինակ, սակայն 2007-08 մրցաշրջանում [[Բորնմութ ՖԱ|Բորնմութը]] դուրս մնաց [[Անգլիայի ֆուտբոլի չորրորդ դիվիզիոն|Լիգա Երկու]]։ === Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս === 2008 թվականի մայիսի 23-ին Վոուկսը 4 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս]]ի հետ<ref>{{Cite news |date=2008 թ․ մայիսի 23 |title=Vokes joins Wolves from Cherries |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/wolverhampton_wanderers/7416632.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց 2008 թվականի օգոստոսի 9-ին՝ [[Պլիմուտ Արգայլ]]ի դեմ խաղում՝ այս հանդիպման ժամանակ դառնալով գոլի հեղինակ<ref>{{Cite news |title=Plymouth Argyle - Wolverhampton Wanderers, Aug 9, 2008 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/921608 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2008 թ․ օգոստոսի 9 |title=Plymouth 2-2 Wolves |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_1/7540952.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ 2008-09 մրցաշրջանում Վոուկսը մասնակցեց 39 հանդիպման՝ դառնալով 8 գոլի հեղինակ, իսկ Վուլվերհեմպտոնը հաղթեց [[Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի առաջնություն|Չեմպիոնշիպը]] և տեղափոխվեց [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]։ 2009 թվականի հոկտեմբերին Վոուկսը վարձավճարով տեղափոխվեց [[Լիդս Յունայթեդ]] մինչև [[Նոր տարի|Նոր Տարի]]<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ հոկտեմբերի 19 |title=Leeds sign Wolves' Vokes on loan |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/leeds_united/8315591.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց 2009 թվականի հոկտեմբերի 19-ին՝ [[Նորվիչ Սիթի]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Leeds United - Norwich City, Oct 19, 2009 - League One - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/980355 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր միակ գոլը թիմի կազմում խփեց 2009 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ [[Բրիստոլ Ռովերսի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Bristol Rovers - Leeds United, Oct 27, 2009 - League One - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/977310 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2009 թ․ հոկտեմբերի 27 |title=Bristol Rovers 0-4 Leeds United |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_2/8316580.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ 2010 թվականի օգոստոսին Վոուկսը վարձավճարով տեղափոխվեց [[Բրիստոլ Սիթի]]<ref>{{Cite news |date=2010 թ․ օգոստոսի 5 |title=Bristol City sign Wolves' Vokes |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/b/bristol_city/8889500.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 7-ին՝ [[Միլուոլ ՖԱ|Միլուոլի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Bristol City - Millwall FC, Aug 7, 2010 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1032720 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ 2011 թվականի հունվարին ուելսցին վերադարձավ [[Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս|Վուլվերհեմպտոն]]՝ [[Բրիստոլ Սիթի]]ի առաջին կազմում անցկացնելով ընդամենը 13 րոպե։ 2011 թվականի փետրվարին Վոուկսը 1 ամսվա վարձավճարով տեղափոխվեց [[Շեֆիլդ Յունայթեդ]]<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ փետրվարի 15 |title=Riise and Vokes loaned to Blades |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/s/sheff_utd/9398429.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց փետրվարի 15-ին՝ [[Ռեդինգ ՖԱ|Ռեդինգի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Sheffield United - Reading FC, Feb 15, 2011 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1032951 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ 2011 թվականի մարտի 23-ին Վոուկսը վարձավճարով տեղափոխվեց [[Նորվիչ Սիթի]] մինչև մրցաշրջանի ավարտ<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ մարտի 24 |title=Pacheco and Vokes Norwich bound |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/n/norwich/9434413.stm |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en-GB}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց ապրիլի 2-ին՝ [[Սկանտորպ Յունայթեդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Norwich City - Scunthorpe United, Apr 2, 2011 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1033195 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց ապրիլի 12-ին՝ [[Ուոթֆորդ ՖԱ|Ուոտֆորդի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Watford FC - Norwich City, Apr 12, 2011 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1033215 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, Վոուկսը անցկացրեց 4 հանդիպում, ինչից հետո [[Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս|Վուլվերհեմպտոնը]] հետ կանչեց Վոուկսի վարձավճարը<ref>{{Cite web |date=2011 թ․ ապրիլի 26 |title=Wolverhampton Wanderers {{!}} News {{!}} Latest News {{!}} Latest News {{!}} Play It Again Sam |url=http://www.wolves.co.uk/page/News/0,,10307~2344236,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426103344/http://www.wolves.co.uk/page/News/0,,10307~2344236,00.html |archive-date=2011 թ․ ապրիլի 26 |accessdate=2018 թ․ մարտի 29}}</ref>։ 2011 թվականի նոյեմբերին Վոուկսը վարձավճարով տեղափոխվեց [[Բարնլի ՖԱ|Բարնլի]] մինչև 2012 թվականի հունվարի 15-ը<ref>{{Cite news |date=2011 թ․ նոյեմբերի 18 |title=Burnley sign Wolves striker Sam Vokes |url=http://www.bbc.com/sport/football/15793994 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց նոյեմբերի 19-ին՝ [[Լիդս Յունայթեդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Burnley FC - Leeds United, Nov 19, 2011 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1131937 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց նոյեմբերի 29-ին՝ [[Իպսվիչ Թաուն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Burnley FC - Ipswich Town, Nov 29, 2011 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1131961 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ 2012 թվականի հունվարի 30-ին Վոուկսը վարձավճարով միացավ [[Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն]]ին մինչև մրցաշրջանի ավարտ<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ փետրվարի 2 |title=Wolverhampton Wanderers {{!}} News {{!}} Latest News {{!}} Latest News {{!}} Seagulls Swoop For Sam |url=http://www.wolves.co.uk/page/News/0,,10307~2593168,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120202093415/http://www.wolves.co.uk/page/News/0,,10307~2593168,00.html |archive-date=2012 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2018 թ․ մարտի 29}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց հունվարի 30-ին՝ [[Քրիսթալ Փելաս]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Crystal Palace - Brighton & Hove Albion, Jan 31, 2012 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1132068 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց փետրվարի 14-ին՝ [[Միլուոլ ՖԱ|Միլուոլի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Brighton & Hove Albion - Millwall FC, Feb 14, 2012 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/1132110 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ [[Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն|Բրայթոնի]] կազմում Վոուկսը անցկացրեց 14 հանդիպում՝ դառնալով 3 գոլի հեղինակ։ === Բարնլի === 2012 թվականի հուլիսի 31-ին Վոուկսը 3 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Բարնլի ՖԱ|Բարնլիի]] հետ<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ օգոստոսի 4 |title=Burnley {{!}} News {{!}} Latest Headlines {{!}} Latest Headlines {{!}} Play It Again Sam! |url=http://www.burnleyfootballclub.com/page/LatestHeadlines/0,,10413~2866164,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120804210424/http://www.burnleyfootballclub.com/page/LatestHeadlines/0,,10413~2866164,00.html |archive-date=2012 թ․ օգոստոսի 4 |accessdate=2018 թ․ մարտի 29}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց օգոստոսի 18-ին՝ [[Բոլթոն Ուոնդերերս|Բոլտոնի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Burnley FC - Bolton Wanderers, Aug 18, 2012 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2230155 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց նոյեմբերի 10-ին՝ [[Իպսվիչ Թաուն]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Ipswich Town - Burnley FC, Nov 10, 2012 - Championship - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2226022 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ 2013-14 մրցաշրջանում [[Չառլի Օստին]]ի [[Քուինս Պարկ Ռեյնջերս|ՔՊՌ]] տեղափոխությունից<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ օգոստոսի 1 |title=Charlie Austin: QPR sign Burnley striker for undisclosed fee |url=http://www.bbc.com/sport/football/23533841 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |newspaper=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> հետո Վոուկսը դարձավ թիմի հիմնական կազմի խաղացող և այս մրցաշրջանում դարձավ 21 գոլի հեղինակ 44 խաղում, իսկ Բարնլին զբաղեցրեց 2-րդ հորիզոնականը [[Չեմպիոնշիպ]]ում և տեղափոխվեց [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]<ref name=":02">{{Cite web |last=Rapp |first=Timothy |title=Burnley Promoted to Premier League from Championship for 2014-15 Season |url=https://bleacherreport.com/articles/2033996-burnley-promoted-to-premier-league-from-championship-for-2014-15-season |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=Bleacher Report |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Burnley secure promotion to the Premier League, and their fans are pretty happy about it |url=https://www.joe.ie/uncategorized/burnley-secure-promotion-to-the-premier-league-and-their-fans-are-pretty-happy-about-it-425404 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=JOE.ie |language=en}}</ref>։ [[Պրեմիեր Լիգա 2014-15 (Անգլիա)|2014-15 մրցաշրջանում]] Պրեմիեր Լիգայից դուրս մնալուց հետո<ref>{{Cite web |last=Whaling |first=James |date=2015 թ․ մայիսի 9 |title=Burnley relegated from the Premier League despite victory over Hull |url=http://www.mirror.co.uk/sport/football/news/burnley-relegated-premier-league-despite-5668789 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=mirror}}</ref><ref>{{Cite web |last=migration |date=2015 թ․ մայիսի 10 |title=Football: Burnley relegated from Premier League, Manchester United close in on top four |url=https://www.straitstimes.com/sport/football/football-burnley-relegated-from-premier-league-manchester-united-close-in-on-top-four |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=The Straits Times |language=en}}</ref>, 2015-16 մրցաշրջանում Մին օգնեց [[Բարնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բարնլիին]] հաղթել [[Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի առաջնություն|Չեմպիոնշիպը]]<ref name=":12">{{Cite web |title=Burnley clinched the Championship title with victory over an already relegated Charlton Athletic side |url=https://www.bbc.com/sport/football/36176219 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016 թ․ մայիսի 7 |title=Charlton 0-3 Burnley: Championship winners stroll to victory |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3578396/Charlton-0-3-Burnley-Comfortable-win-promoted-Clarets-protesting-Addicks-exit-championship-without-fight.html |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=Mail Online}}</ref> և վերադառնալ [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]]<ref>{{Cite web |last=Beck |first=Tom |title=Burnley Promoted to Premier League for 2016-17 Season: Latest Comments, Reaction |url=https://bleacherreport.com/articles/2637403-burnley-promoted-to-premier-league-for-2016-17-season-latest-comments-reaction |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=Bleacher Report |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Burnley promoted: Sean Dyche hails 'business-like' Premier League return |url=https://www.bbc.com/sport/football/36188531 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=BBC Sport}}</ref>։ Իր առաջին գոլը [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայում]] ուելսցին խփեց 2016 թվականի օգոստոսի 20-ին՝ [[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |title=Burnley FC - Liverpool FC, Aug 20, 2016 - Premier League - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/2697997 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ [[Բարնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բարնլիի]] կազմում ընդհանուր առմամբ Վոուկսը անցկացրեց 267 հանդիպում՝ դառնալով 64 գոլի և 18 գոլային փոխանցման հեղինակ։ === Ստոկ Սիթի === 2019 թվականի հունվարի 31-ին Վոուկսը 3.5 տարվա պայմանագիր կնքեց [[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթիի]] հետ<ref>{{Cite web |last=FC |first=Stoke City |title=Potters capture Vokes |url=https://www.stokecityfc.com/news/potters-capture-vokes |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=www.stokecityfc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Peter Crouch: Stoke City striker signs for Burnley, Sam Vokes moves to Potters |url=https://www.bbc.com/sport/football/47070349 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=BBC Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունվարի 31 |title=Stoke City Confirm Signing of Burnley Striker Sam Vokes on Long-Term Deal as Peter Crouch Departs |url=https://www.90min.com/posts/6285397-stoke-city-confirm-signing-of-burnley-striker-sam-vokes-on-long-term-deal-as-peter-crouch-departs |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208184839/https://www.90min.com/posts/6285397-stoke-city-confirm-signing-of-burnley-striker-sam-vokes-on-long-term-deal-as-peter-crouch-departs |archive-date=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=90min.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sam Vokes completes move to Stoke City from Burnley |url=https://www.lancashiretelegraph.co.uk/sport/17400926.sam-vokes-completes-move-stoke-city-burnley/ |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=Lancashire Telegraph |language=en}}</ref>։ Իր դեբյուտը նշեց փետրվարի 2-ին՝ մեկնարկային կազմում խաղադաշտ դուրս գալով [[Հալլ Սիթի]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Hull City - Stoke City, Feb 2, 2019 - Championship - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3054050 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը խփեց փետրվարի 23-ին՝ [[Աստոն Վիլլա]]յի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Stoke City - Aston Villa, Feb 23, 2019 - Championship - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3054104 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ Ապրիլի 13-ին Վոուկսը գոլի և գոլային փոխանցման հեղինակ դարձավ [[Ռոտերհամ Յունայթեդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Stoke City - Rotherham United, Apr 13, 2019 - Championship - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3054208 |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Վոուկսը իրավասու էր ներկայացնել [[Անգլիա]]ն և [[Ուելս]]ը։ Ուելսի մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում իր դեբյուտը նշեց 2007 թվականի փետրվարի 6-ին՝ Հյուսիսային Իռլանդիայի դեմ խաղում։ Վոուկսը գոլի հեղինակ դարձավ այս խաղի 36-րդ վայրկյանին<ref>{{Cite web |title=Sam impresses all with superb debut |url=http://www.bournemouthecho.co.uk/news/1174880.Sam_impresses_all_with_superb_debut/?ref=arc |accessdate=2018 թ․ մարտի 29 |website=Bournemouth Echo |language=en}}</ref>։ [[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելսի ազգային հավաքականում]] Վոուկսը իր դեբյուտը նշեց 2008 թվականի մայիսի 28-ին՝ [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի]] դեմ ընկերական խաղում<ref>{{Cite news |title=Iceland - Wales, May 28, 2008 - International Friendlies - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/936600 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում խփեց 2008 թվականի սեպտեմբերի 6-ին՝ [[Ադրբեջանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ադրբեջանի]] դեմ խաղում՝ խփելով այս հանդիպման միակ գնդակը<ref>{{Cite news |title=Wales - Azerbaijan, Sep 6, 2008 - World Cup qualification Europe - Match sheet |url=https://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/912024 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |language=en}}</ref>։ Ուելսի հավաքականի կազմում Վոուկսը մասնակցեց [[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2016|Եվրո 2016]]-ին<ref>{{Cite news |last=Porter |first=Alexandra |date=2016 թ․ մայիսի 31 |title=Euro 2016: Huddersfield Town target makes Wales squad but Emyr Huws cut |url=https://www.examiner.co.uk/sport/football/news/euro-2016-huddersfield-town-transfer-11408209 |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |newspaper=huddersfieldexaminer}}</ref>։ Այստեղ նա անցկացրեց 4 հանդիպում՝ գոլի հեղինակ դառնալով հուլիսի 1-ին՝ [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիայի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite news |date=2016 թ․ հուլիսի 1 |title=Wales stun Belgium to reach Euro 2016 semi-final |url=https://www.rte.ie/sport/euro-2016/2016/0701/799648-wales-stun-belgium-to-reach-euro-2016-semi-final/ |access-date=2018 թ․ մարտի 29 |newspaper=RTE.ie |language=en}}</ref>, իսկ Ուելսը դուրս մնաց առաջնության կիսաեզրափակչից։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2019 թվականի դեկտեմբերի 8-ի դրությամբ''<ref name=":0">{{Cite web |title=Sam Vokes |url=http://www.worldfootball.net/player_summary/sam-vokes/ |accessdate=2018 թ․ մարտի 29 |website=worldfootball.net |language=en-GB}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Բորնմութ ՖԱ|Բորնմութ]] |2006–07 | rowspan="2" |[[Անգլիայի ֆուտբոլի երրորդ դիվիզիոն|Լիգա Մեկ]] |13 |4 |1 |0 | colspan="2" rowspan="2" |— |0 |0 |14 |4 |- |2007–08 |41 |12 |1 |0 |3 |0 |45 |12 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !54 !16 !2 !0 !0 !0 !3 !0 !59 !16 |- | rowspan="5" |[[Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս]] |2008–09 |[[Չեմպիոնշիպ]] |36 |6 |2 |2 | colspan="2" rowspan="4" |— |1 |0 |39 |8 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2009-10 (Անգլիա)|2009–10]] | rowspan="3" |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |5 |0 |3 |0 |1 |0 |9 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2010-11 (Անգլիա)|2010–11]] |2 |0 |2 |0 |0 |0 |4 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2011-12 (Անգլիա)|2011–12]] |4 |0 |0 |0 |3 |1 |7 |1 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !47 !6 !7 !2 !0 !0 !5 !1 !59 !9 |- |[[Լիդս Յունայթեդ]] <small>(վարձավճար)</small> |2009–10 |[[Անգլիայի ֆուտբոլի երրորդ դիվիզիոն|Լիգա Մեկ]] |8 |1 |0 |0 | colspan="2" rowspan="12" |— |2 |0 |10 |1 |- |[[Բրիստոլ Սիթի]] <small>(վարձավճար)</small> |2010–11 | rowspan="7" |[[Չեմպիոնշիպ]] |1 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- |[[Շեֆիլդ Յունայթեդ]] <small>(վարձավճար)</small> |2010–11 |6 |1 |0 |0 |0 |0 |6 |1 |- |[[Նորվիչ Սիթի]] <small>(վարձավճար)</small> |2010–11 |4 |1 |0 |0 |0 |0 |4 |1 |- |[[Բարնլի ՖԱ|Բարնլի]] <small>(վարձավճար)</small> |2011–12 |9 |2 |0 |0 |0 |0 |9 |2 |- |[[Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոն|Բրայթոն ընդ Հոուվ]] <small>(վարձավճար)</small> |2011–12 |14 |3 |1 |0 |0 |0 |15 |3 |- | rowspan="8" |[[Բարնլի ՖԱ|Բարնլի]] |2012–13 |46 |4 |1 |0 |2 |0 |49 |4 |- |2013–14 |39 |20 |1 |1 |4 |0 |44 |21 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2014-15 (Անգլիա)|2014–15]] |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |15 |0 |2 |1 |0 |0 |17 |1 |- |2015–16 |[[Չեմպիոնշիպ]] |43 |15 |2 |1 |1 |0 |46 |16 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2016-17 (Անգլիա)|2016–17]] | rowspan="3" |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |37 |10 |4 |2 |1 |0 |42 |12 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2017-18 (Անգլիա)|2017–18]] |30 |4 |1 |0 |1 |0 |32 |4 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2018-19 (Անգլիա)|2018–19]] |20 |3 |1 |0 |6 |1 |1 |0 |28 |4 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !230 !56 !12 !5 !6 !1 !10 !0 !258 !62 |- | rowspan="3" |[[Սթոք Սիթի|Ստոկ Սիթի]] |2018–19 | rowspan="2" |[[Չեմպիոնշիպ]] |12 |3 |0 |0 | colspan="2" rowspan="2" |— |0 |0 |12 |3 |- |2019–20 |13 |1 |0 |0 |3 |2 |16 |3 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !25 !4 !0 !0 !0 !0 !3 !2 !28 !6 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !398 !90 !22 !7 !6 !1 !23 !3 !449 !101 |} === Միջազգային վիճակագրություն === ''2019 թվականի դեկտեմբերի 8-ի դրությամբ''<ref name=":0" /> {| class="wikitable" ! colspan="3" |[[Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ուելս]] |- !Տարի !Խաղեր !Գոլեր |- |2008 |6 |1 |- |2009 |8 |1 |- |2010 |2 |0 |- |2011 |3 |2 |- |2012 |5 |0 |- |2013 |6 |1 |- |2014 |1 |1 |- |2015 |6 |0 |- |2016 |11 |2 |- |2017 |8 |0 |- |2018 |5 |3 |- |2019 |3 |0 |- !Ընդհանուր !64 !11 |} === Միջազգային գոլեր === {| class="wikitable sortable" !# !Ամսաթիվ !Մարզադաշտ !Մրցակից !Հաշիվ !Արդյունք !Մրցաշար |- |1. |Սեպտեմբերի 6, 2008 |[[Միլենիում (մարզադաշտ)|Միլենիում մարզադաշտ]], [[Կարդիֆ]], [[Ուելս]] |{{Ֆուտբոլ AZE}} |'''1'''–0 |1–0 |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2010|ԱԱ 2010]] Որակավորում |- |2. |Օգոստոսի 12, 2009 |[[Պոդգորիցա մարզադաշտ]], [[Պոդգորիցա]], [[Չեռնոգորիա]] |{{Ֆուտբոլ MNE}} |'''1'''–2 |1–2 | rowspan="5" |[[Ընկերական խաղ]] |- |3. | rowspan="2" |Նոյեմբերի 12, 2011 | rowspan="2" |[[Կարդիֆ Սիթի մարզադաշտ]], [[Կարդիֆ]], [[Ուելս]] | rowspan="2" |{{Ֆուտբոլ NOR}} |'''3'''–1 | rowspan="2" |4–1 |- |4. |'''4'''–1 |- |5. |Փետրվարի 6, 2013 |[[Լիբերտի (մարզադաշտ)|Լիբերտի մարզադաշտ]], [[Սուոնսի]], [[Ուելս]] |{{Ֆուտբոլ AUT}} |'''2'''–0 |2–1 |- |6. |Մարտի 5, 2014 |[[Կարդիֆ Սիթի մարզադաշտ]], [[Կարդիֆ]], [[Ուելս]] |{{Ֆուտբոլ ISL}} |'''2'''–1 |3–1 |- |7. |Հուլիսի 1, 2016 |[[Ստադ Պիեր Մորուա]], [[Վիլնյով-դ'Ասկ]], [[Ֆրանսիա]] |{{Ֆուտբոլ BEL}} |'''3'''–1 |3–1 |[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2016|ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016]] |- |8. |Սեպտեմբերի 5, 2016 |[[Կարդիֆ Սիթի մարզադաշտ]], [[Կարդիֆ]], [[Ուելս]] |{{Ֆուտբոլ MDA}} |'''1'''–0 |4–0 |[[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018|ԱԱ 2018]] Որակավորում |- |9. | rowspan="2" |Մարտի 22, 2018 | rowspan="2" |[[Գուանգի սպորտ կենտրոն]], [[Նանյնին]], [[Չինաստան]] | rowspan="2" |{{Ֆուտբոլ CHN}} |'''3'''–0 | rowspan="2" |6–0 | rowspan="2" |[[Չինաստանի գավաթ 2018]] |- |10. |'''4'''–0 |- |11. |Հոկտեմբերի 11, 2018 |[[Միլենիում (մարզադաշտ)|Միլենիում մարզադաշտ]], [[Կարդիֆ]], [[Ուելս]] |{{Ֆուտբոլ ESP}} |'''1'''–4 |1–4 |[[Ընկերական խաղ]] |} == Նվաճումներ == === Ակումբային === '''Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերս''' * [[Անգլիայի ֆուտբոլային լիգայի առաջնություն|Չեմպիոնշիպ]]. 2008-09<ref>{{Cite web |title=Wolves 1-0 QPR |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_div_1/7990074.stm |accessdate=2019 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=BBC Sport}}</ref> '''Բարնլի''' *[[Չեմպիոնշիպ]]. 2015–16<ref name=":12" />; երկրորդ տեղ. 2013–14<ref name=":02" /> == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.transfermarkt.com/sam-vokes/profil/spieler/48078 Վոուկսը transfermarkt-ում] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=45720 Վոուկսը soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/13938/Show/Sam-Vokes Վոուկսը WhoScored.com կայքում] * [https://www.stokecityfc.com/players/p40399/ Վոուկսը Ստոկ Սիթիի պաշտոնական կայքում] * [https://www.premierleague.com/players/4007/Sam-Vokes/overview Վոուկսը Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում] * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=1906115/profile/index.html Վոուկսը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{Ստոկ Սիթիի կազմ}} {{Ուելսի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Եվրո 2016-ում}} {{DEFAULTSORT:Վոուկս, Սեմ}} [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բարնլիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բորնմութի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրայթոն ընդ Հոուվ Ալբիոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրիստոլ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նորվիչ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շեֆիլդ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2016-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուելսի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուելսցի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վուլվերհեմպտոն Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Ուիկոմ Ուոնդերերսի ֆուտբոլիստներ]] ci8a403wm0kdzy56lq6wl3cmkm01gef 0 867431 10715844 10625312 2026-03-27T17:19:30Z ~2026-19077-07 168653 10715844 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն | անվանում = Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն ({{lang-en|Civil Contract Party}}) | colorcode = blue | պատկերանիշ =Logo_of_the_Civil_Contract_(Armenia).svg |առաջնորդ = [[Նիկոլ Փաշինյան]] |հիմնադիր= [[Նիկոլ Փաշինյան]] | պատկերանիշի նկարագրում = Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության տարբերանշան | պատկեր = Civil Contract Armenia flag.svg | տեսակ = [[կուսակցություն]] | երկիր = {{դրոշավորում|Հայաստան}} | հիմնադրված = [[մայիսի 30]], [[2015]]<ref>{{Cite web |date=12:25 |url=https://a1plus.am/hy/article/120734 |website=Ա1+ |Մայիս 30,2015}}</ref> | լուծարված = | գաղափարախոսություն = [https://www.theguardian.com/world/2018/dec/10/armenia-election-reformist-pm-nikol-pashinian-wins-convincing-victory Armenia election: reformist PM Nikol Pashinian wins convincing victory]</ref><br>[[Պոպուլիզմ]]<ref><nowiki>{{Cite web |title=Ժողովրդավարություն և մարդու իրավունքներ, Պոպուլիզմը </nowiki> | կարգախոս = «Ապագա կա՛» | հայացք = | կրոնք = | գույներ = | օրհներգ = | շտաբ = Սայաթ-Նովա 40 | ազգային = | միջազգային = | խորհուրդ = | աթոռներ1_վերնագիր =Հայաստանի Ազգային ժողով | աթոռներ1 = {{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|4|105|hex=#5169B1}}([[ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|6-րդ գումարում]])<br />{{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|53|132|hex=#5169B1}}([[ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|7-րդ գումարում]])<br />{{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|69|107|hex=#5169B1}}([[Հայաստանի Ազգային ժողով|8-րդ գումարում]]) | աթոռներ2_վերնագիր =Երևանի ավագանի | աթոռներ2 ={{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|24|65|hex=#5169B1}} | աթոռներ3_վերնագիր =Համայնքների ավագանիներ | աթոռներ3 ={{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|697|1421|hex=#5169B1}} | աթոռներ4_վերնագիր = | աթոռներ4 = | աթոռներ5_վերնագիր = | աթոռներ5 = | աթոռներ6_վերնագիր = | աթոռներ6 = | աթոռներ7_վերնագիր = | աթոռներ7 = | նախորդ = | հխջորդ = | կայք = https://civilcontract.am/ | Վիքիպահեստ = | Դրոշ = }} '''Քաղաքացիական պայմանագիր''' (առավել հայտնի որպես՝ '''ՔՊ'''), իշխող քաղաքական կուսակցություն [[Հայաստան]]ում։ Բացարձակ մեծամասնություն է եղել Հայաստանի [[ՀՀ 7-րդ գումարման Ազգային Ժողով|7-րդ գումարման]] և [[ՀՀ 8-րդ գումարման Ազգային Ժողով|8-րդ գումարման]] Ազգային ժողովներում<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Armenia |url=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=factions&GroupingID=74&lang=arm |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 8 |website=www.parliament.am}}</ref>։ Հայաստանի միակ քաղաքական ուժը, որի ղեկավարման տարիներին Հայաստանը պարտություն է կրել հայ-ադրբեջանական պատերազմում և [[Արցախ]]ի զգալի տարածքների հանձնման [[Լեռնային Ղարաբաղում հրադադարի մասին համաձայնագիր (2020 թվականի նոյեմբերի 10)|համաձայնագիր]] է ստորագրվել<ref name=":0">{{Cite web |title=Azerbaijan and Armenia agree full ceasefire in Nagorno-Karabakh |url=https://www.ft.com/content/bfb04708-3f6c-4659-b6ed-9ec7b01e75f4}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armenia, Azerbaijan and Russia sign Nagorno-Karabakh peace deal |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54882564}}</ref> և միակ քաղաքական ուժը, որի իշխանության տարիներին պատմության մեջ առաջին անգամ ամբողջությամբ հայաթափվել է Արցախը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հոկտեմբերի 4 |title=Արցախում հայ գրեթե չի մնացել. ՀՀ արտգործնախարար |url=https://www.aliqmedia.am/2023/10/04/131573/ |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 5 |website=Aliq Media Armenia}}</ref><ref>{{Cite web |last=ARTSAKH.news |date=2023 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=«Պատմության մեջ առաջին անգամ Արցախն ամբողջությամբ կհայաթափվի». Դ. Ղահրամանյան |url=https://artsakh.news/am/news/276068 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 5 |website=ARTSAKH.news}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tatev |title=Արցախը հազարամյակներ շարունակ և մինչև վերջերս եղել է հայաբնակ․ Աշոտ Մելքոնյան |url=https://yerevan.today/all/politics/129716/arcaxy-hazaramyakner-sharounak-ev-minchev-verdjers-eghel-e-hayabnak%E2%80%A4-ashot-melqonyan |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 5 |website=yerevan.today}}</ref>, իսկ Ադրբեջանը բռնազավթել է Հայաստանից ավելի քան 150 կմ² տարածք՝ Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերից<ref>[https://www.yerkir.am/hy/article/2023/04/28/11699 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանն օկուպացրել է ՀՀ 150 քառակուսի կմ տարածք․ ՀՀ ԱԳՆ]</ref>։ Կուսակցության Վարչության նախագահն է [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը, փոխնախագահներ՝ [[Վահագն Ալեքսանյան]] և [[Գևորգ Պապոյան]]։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ղեկավարման տարիներին Հայաստանը Ժողովրդավարության ինդեքսում 167 երկրի ու տարածքի ցանկում զբաղեցրել 82-րդ տեղը<ref>{{Cite web |title=2022-ի Ժողովրդավարության ինդեքսում Հայաստանը յոթ հորիզոնականով բարելավել է դիրքերը. EIU |url=https://www.1lurer.am/hy/2023/02/03/2022-ի-Ժողովրդավարության-ինդեքսում-Հայաստանը-յոթ-հորիզոնականով-բարելավել-է-դիրքերը-EIU/875075 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref>։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիրներից Նիկոլ Փաշինյանը 2018 թվականի մայիսից զբաղեցնում է Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը<ref>{{Cite web |title=Կենսագրություն - Վարչապետ - Հայաստանի վարչապետ |url=https://www.primeminister.am/hy/pm-pashinyan |accessdate=2022 թ․ հունվարի 27 |website=www.primeminister.am}}</ref>։ == Հիմնադրում == Կուսակցությունը պաշտոնապես ստեղծվել է 2015 թվականի մայիսի 30-ին կայացած հիմնադիր համաժողովով, որի ընթացքում ընդունվել է նաև կուսակցության կանոնադրությունը<ref name="civilcontract.am">{{Cite web |title=Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն - Կանոնադրություն |url=https://www.civilcontract.am/hy/1622874100 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 4 |website=www.civilcontract.am}}</ref> և ծրագիրը<ref name="armtimes.com">{{Cite web |title=«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ծրագիր |url=https://armtimes.com/hy/article/68767 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 4 |website=Armtimes.com}}</ref>։ Կուսակցությունը ստեղծվել է ԱԺ պատգամավոր [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի կողմից 2013 թվականին հիմնադրած «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային-քաղաքական միավորման հիմքի վրա։ Որպես հանրային-քաղաքական միավորում ձևավորվել է [[2013]] թվականին, այն բանից հետո, երբ «Հայ ազգային կոնգրես» դաշինքի անդամներ [[Սասուն Միքայելյան]]ն ու [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը դուրս եկան ՀԱԿ-ից՝ համախմբելով տարբեր ակտիվիստների և գործիչների՝ այդ թվում [[Ռոմանոս Պետրոսյան]]ին, [[Սարգիս Քլոյան]]ին, [[Հակոբ Սիմիդյան]]ին, [[Արթուր Իսպիրյան]]ին և այլ անձանց։ Ավելի ուշ՝ [[2015]] թվականի [[մայիս]]ին պաշտոնապես ստեղծվեց Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը։[[Պատկեր:Civil_contract_(Armenia)_2.jpg|alt=Man speaking to reporters from a podium|մինի|2014թ, հուլիսի 3, մամուլի ասուլիս]] == Կուսակցության Վարչություն == 2013 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ձևավորվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային-քաղաքական միավորումը, որի կազմում են եղել՝ Նիկոլ Փաշինյանը, Արայիկ Հարությունյանը, Սասուն Միքայելյանը, Ալեն Սիմոնյանը, Լենա Նազարյանը, Մարինե Մանուչարյանը և Արսեն Խառատյանը։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության առաջին Վարչությունը ընտրվել է 2015 թվականի մայիսի 30-ին տեղի ունեցած [https://www.1in.am/1634247.html հիմնադիր համաժողովի ժամանակ]։ Առաջին վարչության կազմը հետևյալն է եղել՝ [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]] (Վարչության նախագահ), [[Լենա Նազարյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Նիկոլ Փաշինյան]], [[Սասուն Միքայելյան]], [[Ալեն Սիմոնյան]], Մարինե Մանուչարյան, Վիլեն Գաբրիելյան, [[Ռոմանոս Պետրոսյան]], [[Հակոբ Սիմիդյան]], [[Ռուբեն Ռուբինյան]], Նարեկ Բաբայան, [[Հակոբ Արշակյան]], Սուրեն Էյրամջյան։ Համաժողովի ընթացքում ընդունվել է նաև կուսակցության կանոնադրությունը<ref name="civilcontract.am"/> և ծրագիրը<ref name="armtimes.com"/>։ [https://armtimes.com/hy/article/96203 Կուսակցության երկրորդ Վարչությունը] ընտրվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 30-ին տեղի ունեցած երկրորդ համաժողովի ժամանակ։ Վարչության կազմը հետևյալն է եղել՝ [[Սասուն Միքայելյան]] (Վարչության նախագահ), [[Սուրեն Պապիկյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Նիկոլ Փաշինյան]], [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]], [[Զարուհի Բաթոյան]], [[Լենա Նազարյան]], [[Տիգրան Ավինյան]], [[Արարատ Միրզոյան]], [[Գարիկ Սարգսյան]], [[Վահագն Հովակիմյան]], [[Հովիկ Աղազարյան]], [[Ռոմանոս Պետրոսյան]], [[Ալեն Սիմոնյան]]։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության երրորդ Վարչությունը ընտրվել է 5-րդ համագումարի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունիսի 16-ին, Կուսակցության երրորդ Վարչության նախագահ է ընտրվել [[Սուրեն Պապիկյան]]ը։ Կուսակցության վարչության նախագահի պաշտոնում առաջադրվել էր Նիկոլ Փաշինյանի, [[Արարատ Միրզոյան]]ի և Սուրեն Պապիկյանի թեկնածությունը, սակայն Նիկոլ Փաշինյանն ու Արարատ Միրզոյանն ինքնաբացարկ հայտնեցին։ ՔՊ-ն նաև այդ ժամանակ նոր վարչություն ընտրեց հետևյալ կազմով՝ Սուրեն Պապիկյան (Վարչության նախագահ), [[Հակոբ Սիմիդյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Ռուբեն Ռուբինյան]](Վարչության փոխնախագահ),Նիկոլ Փաշինյան, [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]], [[Արարատ Միրզոյան]], [[Հակոբ Արշակյան]], [[Վիլեն Գաբրիելյան]], [[Ռոմանոս Պետրոսյան]], [[Տիգրան Ավինյան]], [[Արսեն Թորոսյան]], [[Սիփան Փաշինյան]], [[Լիլիթ Մակունց]], Նարեկ Բաբայան, [[Մխիթար Հայրապետյան]], [[Արման Բոշյան]], [[Վահագն Հովակիմյան]], [[Ալեն Սիմոնյան]], [[Արմեն Փամբուխչյան]], [[Արփինե Դավոյան|Արփի Դավոյան]], [[Էդուարդ Աղաջանյան (քաղաքական գործիչ)|Էդուարդ Աղաջանյան]]։ Կուսակցության չորրորդ Վարչության ընտրությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ [https://civic.am/politics/46011--.html վեցերորդ համաժողովի ընթացքում]։ Վարչության կազմը հետևյալն է՝ [[Նիկոլ Փաշինյան]] (Վարչության նախագահ), [[Վահագն Ալեքսանյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Գևորգ Պապոյան|Գեւորգ Պապոյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Սուրեն Պապիկյան]], [[Ռուբեն Ռուբինյան]], [[Տիգրան Ավինյան]], [[Սասուն Միքայելյան]], [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]], [[Արփինե Դավոյան]], [[Գնել Սանոսյան]],[[Ալեն Սիմոնյան]], [[Վաղարշակ Հակոբյան]], [[Արմեն Փամբուխչյան]], [[Արսեն Թորոսյան]], [[Ռոմանոս Պետրոսյան]]։ Կուսակցության վարչության նախագահներ. * [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]] (2015-2016 թթ․) * [[Սասուն Միքայելյան]] (2016-2019 թթ․) * [[Սուրեն Պապիկյան]] (2019-2022 թթ․) * [[Նիկոլ Փաշինյան]] (2022թ․- մինչ օրս) == Ծրագիր և Կանոնադրություն == «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գործունեության հիմնական նպատակն է հայության մարդկային, տնտեսական, ֆինանսական, մտավոր ներուժի կամ նրա հիմնական մասի կենտրոնացումը Հայաստանի տարածքում և այդ ներուժի անվտանգության ու բնականոն զարգացման ապահովումը։ Կուսակցության գործունեությունը միտված է առաջիկա 20 տարվա ընթացքում Հայաստանի բնակչության թիվը կրկնապատկելուն, ինչը ոչ թե մարդկանց կուտակման մեխանիկական գործողություն է, այլ երկրի բովանդակային վերակառուցման արդյունք։ Մարդու ազատության և արժանապատվության պաշտպանությունը, ստեղծարար ընդունակությունների և կրթության քաջալերումը, իրավունքի և օրինականության վրա հիմնված ազգային միասնությունը պիտի դառնան այն գործոնները, որ կհանգեցնեն տեսանելի արտագաղթի դադարեցման, ծնելիության աճի, Հին և Նոր Սփյուռքի հայերի՝ դեպի Հայաստան հարաճուն հայրենադարձության։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը՝ հանուն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետության, երաշխավորելու համար Հայաստանի ամրությունն ու հայ ժողովրդի խաղաղ արարումը իր հայրենիքում, ապահովելու համար սոցիալական արդարությունը, օրենքի առաջ բոլոր մարդկանց հավասարությունը, հիմք ընդունելով Կուսակցության ծրագրում առաջադրված նպատակները՝ ի շահ Հայաստանի, ընդունել է իր Կանոնադրությունը։ == Կուսակցության խորհրդանիշ == Կուսակցության խորհրդանիշն է՝ ձեռքսեղմումը։ Ձեռքսեղմման պատկերի ուրվագիծը նմանվում է Արարատ լեռան ուրվագծին։ Ձեռքսեղմման պատկերը շրջանակված է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցություն գրությամբ։ == Առաջընթաց == ՀՀ համայնքների տնտեսական և սոցիալական զարգացման նպատակով 2018-2022 թթ. համայնքներում իրականացվել է շուրջ 90 մլրդ դրամ արժեքով 1897 սուբվենցիոն ծրագիր, միայն 2022 թվականին համայնքներում իրակացվել է շուրջ 36,6 մլրդ դրամի սուբվենցիոն ծրագիր<ref>{{Cite web |title=2018-2022 թթ. համայնքներում իրականացվել է շուրջ 90 մլրդ դրամ արժեքով 1897 սուբվենցիոն ծրագիր. ՀՀ վարչապետին է ներկայացվել ՏԿԵՆ կատարողականը |url=https://www.1lurer.am/hy/2022/12/02/2018-2022-թթ-համայնքներում-իրականացվել-է-շուրջ-90-մլրդ-դրամ-արժեքով-1897-սուբվենցիոն-ծրագիր-ՀՀ-վարչ/842771 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref>։ Կուսակցության կառավարման տարիներին 0-18 տարեկան երեխաների բուժօգնությունը դարձել է անվճար՝ նախկին մինչև 7 տարեկանի փոխարեն<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 27 |title=0-18 տարեկան երեխաների բուժօգնությունը կլինի անվճար. 12 մլրդ դրամ լրացուցիչ ֆինանսավորում առողջապահությանը |url=http://medialab.am/news/id/12376 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=MediaLab Newsroom-Laboratory |language=en-US}}</ref>։ 2022 թվականին «Մարդկային ազատության ինդեքս 2022»-ում Հայաստանը 165 երկրների շարքում եղել է 26-րդը։ Ըստ զեկույցի մարդիկ ազատ օգտվում են խոսքի իրավունքից, կրոնական միավորումներին, ցույցերին և հավաքներին մասնակցելու հնարավորություններից<ref>{{Cite web |title=26-րդը՝ 165-ից. «Մարդկային ազատության ինդեքս 2022» զեկույցում Հայաստանը բարելավել է դիրքերը |url=https://www.1lurer.am/hy/2023/01/31/26-րդը՝-165-ից-«Մարդկային-ազատության-ինդեքս-2022»-զեկույցում-Հայաստանը-բարելավել-է-դիրքերը/872498 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref>։ == Մասնակցությունն ընտրական գործընթացներին == '''Ընդդիմադիր գործունեություն(2015-2018թթ..)'''Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը հիմնադրման օրվանից ակտիվորեն ներգրավված է քաղաքական գործընթացներին՝ մասնակցություն ունենալով համապետական և ՏԻՄ ընտրություններին։ 2017թ-ի ապրիլի 2-ին կայացած խորհրդարանական [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2017)|ընտրություններին]] Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը  մասնակցել է [[Հանրապետություն կուսակցություն|«Հանրապետություն»]] և [[Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն|«Լուսավոր Հայաստան»]] կուսակցությունների հետ ձևավորած [[Ելք (կուսակցությունների դաշինք)|«ԵԼՔ» դաշինքով]], որը ստացել է  ընդհանուր քվեների 7.78%-ը (121 հազար ձայն), 6-րդ գումարման Ազգային ժողովում ունենալով 9 մանդատ։ «Ելք» խմբակցության ղեկավար է նշանակվել ՔՊԿ առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը։ «Ելք»  դաշինքը մասնակցել է նաև [[Երևանի ավագանու ընտրություններ 2017|2017 թվականի Երևանի ավագանու ընտրություններին]]՝ ձևավորելով 14 հոգանոց խմբակցություն։ '''2018թ-ի հեղափոխություն''' 2018 թ․ մարտի 31-ին Գյումրիի Վարդանանց հրապարակից ՔՊԿ առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի իր կուսակիցների հետ  սկսել է «Իմ քայլը» շարժումը, որը նույն թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին հանգեցրել է ոչ բռնի, թավշյա, ժողովրդական [[Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)|Հեղափոխության]]։ 2018 թ. մայիսի 8-ին, Համաժողովրդական շարժման պահանջով Ազգային ժողովի կողմից Նիկոլ Փաշինյանը ընտրվել է ՀՀ վարչապետ։ 2018թ-ի սեպտեմբերի 23-ին կայացած Երևանի ավագանու [[Երևանի ավագանու ընտրություններ 2018|ընտրություններին]] Քաղաքացիական պայմանագիր և [[Առաքելություն (կուսակցություն)|«Առաքելություն»]] կուսակցությունների ձևավորած [[Իմ քայլը դաշինք|«Իմ քայլը» դաշինքը]] ստացել է ձայների ավելի քան 80%-ը։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը «Առաքելություն» կուսակցութան և տարբեր անհատների հետ կոալիցիոն պայմանագրով ձևավորած «Իմ քայլը» դաշինքով մասնակցել է [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2018)|2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ի]] ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին՝ հավաքելով 800000-ից ավելի ձայն՝ ավելի քան 70 տոկոս քվե, ստացել  սահմանադրական մեծամասնություն։ '''2021 թվականի հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ''' 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին [[Ադրբեջան]]ը [[Թուրքիա]]յի աջակցությամբ լայնածավալ պատերազմ սկսեց [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետության]] դեմ և 44 օր տևած պատերազմի և արդյունքում բռնազավթվեց Արցախի տարածքների մոտ 75%-ը։ Պատերազմի ավարտից հետո [[Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի|Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի]] պահանջով բողոքի ցույցեր սկսեցին [[Հայաստան]]ում և մասնավորապես մայրաքաղաք [[Երևան]]ում։ Չնայած այն հանգամանքին, որ այդ ցույցերը զանգվածային բնույթ չէին կրում և գնալով թուլանում էին, այնուամենայնիվ, երկրում առկա էր որոշակի քաղաքական ճգնաժամ և անորոշություն։ Այդ պատճառով էլ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու մասին որոշում կայացրեց։ Այս անգամ կուսակցությունն ընտրություններին մասնակցեց միայնակ՝ «Ապագա կա՛, կա՛ ապագա» կարգախոսով։ Կուսակցությունը  միանձնյա առաջատար էր նաև այս [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|ընտրություններում]]՝ հավաքելով 688. 761 քվե կամ ընտրությանը մասնակցած քաղաքացիների 53․91%-ի ձայնը։ Ստանալով 71 մանդատ՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը 8-րդ գումարման ԱԺ-ում ունեցավ նաև սահմանադրական մեծամասնություն։ '''Կուսակցությունը ՀՀ տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասանական ընտրություններում''' «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 2021 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, նոյեմբերի 14-ին և դեկտեմբերի 5-ին կայացած  տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասնական ընտրություններում՝ հաղթանակ գրանցելով մի շարք համայնքներում։ Կուսակցությանը հաջողվել է հաղթանակ գրանցել հետևյալ համայնքներում՝ Աշտարակ, Արմավիր, Վաղարշապատ, Թալին, Սպիտակ, Իջևան, Ստեփանավան, Արարատ, Արտաշատ, Արաքս, Բաղրամյան, Խոյ, Մեծամոր, Մարտունի, Դիլիջան, Տաթև, Տեղ, Ծաղկաձոր, Հրազդան, Արթիկ, Աշոցք, Ջերմուկ, Փամբակ։ Կուսակցությանը հաջողվել է կոալիցիոն կառավարման գնալ Գյումրի և Փարաքար համայնքներում։ === Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվե (2015) === Այս հանրաքվեին [[ՔՊԿ]]-ն ոչ մի մասնակցություն չունեցավ, նաև կոչ արեց անտարբեր լինել այդ փոփոխություններին ՝ նշելով, որ անիմաստ և ձևական արարողակարգ է և հարկավոր է կենտրոնանալ ավելի կարևոր խնդիրների ու հարցերի վրա՝ անիմաստ չվատնելով ու չփոշիացնելով ռեսուրսները։ === Մասնակցությունը ՏԻՄ ընտրություններին (2016) === [[ՔՊԿ]]-ն [[2016]] թ․ մասնակցեց [[Նոր կյանք]] գյուղի գյուղապետի ընտրություններին՝ առաջադրելով [[Գարիկ Սարգսյան]]ի թեկնածությունը և հաղթանակ տարավ, մասնակցեց [[Գյումրի]]ի և [[Վանաձոր]]ի ավագանու, [[Հրազդան]]ի քաղաքապետի ընտրություններին՝ վերջինումս առաջադրելով [[Սասուն Միքայելյան]]ի թեկնածությունը, սակայն հաջողությունների չարձանագրեց, հաջողություն ունեցավ [[Կապան]]ի ավագանու ընտրություններում՝ ունենալով ավագանու անդամներ։ === Մասնակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին (2017) === «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կոալիցիոն պայմանագիր է կնքել [[«Հանրապետություն» կուսակցություն|«Հանրապետություն»]] և [[«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցություն|«Լուսավոր Հայաստան»]] կուսակցութունների հետ և [[«Ելք» դաշինք|«Ելք դաշինքով»]] մասնակցել է 2017 թվականի ապրիլի 2-ի ՀՀ Ազգային ժողովի ընտրություններին՝ ունենալով 9հոգանոց խմբակցություն<ref>{{Cite web |title=«Ելք». Փաշինյանի, Մարուքյանի ու Արամ Սարգսյանի դաշինքի անունը հայտնի է |url=http://www.civilnet.am/news/2016/12/23/%D4%B5%D5%AC%D6%84-%D5%93%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B8%D6%82-%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%8D%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%AB-%D5%A7/305833 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029051758/https://www.civilnet.am/news/2016/12/23/%D4%B5%D5%AC%D6%84-%D5%93%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B8%D6%82-%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%8D%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%AB-%D5%A7/305833 |archive-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 29 |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 8 |website=www.civilnet.am}}</ref><ref>{{Cite web |title=«Լուսավոր Հայաստան»-ը, «ՔՊ»-ն ու «Հանրապետություն»-ն ընտրություններին կմասնակցեն «ԵԼՔ դաշինք» անվանումով - Այսօր` թարմ լուրեր Հայաստանից |url=http://www.aysor.am/am/news/2016/12/23/%C2%AB%D4%BC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%C2%BB-%C2%AB%D5%94%D5%8A%C2%BB-%C2%AB%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%C2%BB/1189632 |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 8 |website=www.aysor.am |language=en}}</ref>։ === Մասնակցությունը Երևանի քաղաքապետի և ավագանու արտահերթ ընտրություններին (2017) === «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կոալիցիոն պայմանագիր է կնքել [[«Հանրապետություն» կուսակցություն|«Հանրապետություն»]] և [[«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցություն|«Լուսավոր Հայաստան»]] կուսակցութունների հետ և [[«Ելք» դաշինք|«Ելք դաշինքով»]] մասնակցել է 2017 թվականի Երևանի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին՝ ունենալով 14հոգանոց խմբակցություն։ === Մասնակցությունը Երևանի քաղաքապետի և ավագանու արտահերթ ընտրություններին (2018) === [[Երևան]] քաղաքի ավագանու 4-րդ ընտրություններում, որը կայացել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին արտահերթ ընթացակարգով,որի պատճառը հուլիսի 9-ին նախկին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հրաժարականն էր, [[ՔՊԿ]]-ն մասնակցեց և հաղթեց Առաքելություն կուսակցության և տարբեր անհատների հետ [[«Իմ քայլը» դաշինք]]ով, իսկ դաշինքի ցուցակը գլխավորող դերասան և պրոդյուսոր [[Հայկ Մարության]]ը դարձավ Երևանի քաղաքապետ` հավաքելով 80 տոկոսից ավել քվե, որը իրենց համար հիմք հանդիսացավ ԱԺ արտահերթ ընտրությունների անցկացման բանակցությունների սկսելու համար։ === Մասնակցությունը ՏԻՄ ընտրություններին (2018) === [[ՔՊԿ]]-ն [[Հրազդան]]ի քաղաքապետի արտահերթ ընտրություններում թեև չէր առաջադրել թեկնածություն, սակայն [[ՔՊԿ]] անդամ [[Սևակ Միքայելյան]]ը ընտրվեց քաղաքապետ։ Հաղթանակ տարավ Էջմիածնի քաղաքապետի արտահերթ ընտրություններում՝ քաղաքապետ ընտրվեց [[ՔՊԿ]] անդամ [[Դիանա Գասպարյան]]ը, իսկ [[Արմավիր]]ում՝ [[Դավիթ Խուդաթյան]]ը, հաղթանակ տարավ նաև այլ համայնքներում՝ այդ թվում գյուղերում։ Կապանում սակայն պարտություն կրեց իրենց թեկնածուն՝ [[Նարեկ Բաբայան]]ը։ === Մասնակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին (2018) === «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կոալիցիոն պայմանագիր է կնքել «Առաքելություն» կուսակցութան և տարբեր անհատների հետ և [[«Իմ քայլը» դաշինք]]ով մասնակցել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ի ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին՝ հավաքելով 800000-ից ավելի ձայն՝ ավելի քան 70 տոկոս քվե, ունենալավ սահմանադրական մեծամասնություն։ ԱԺ-ում ունի համանուն [[«Իմ քայլը» դաշինք|«Իմ քայլը»]] 88հոգանոց խմբակցություն, որի ղեկավարն է [[Լիլիթ Մակունց]]ը, քարտուղարը՝ [[Հակոբ Սիմիդյան]]ը։ ԱԺ նախագահն է ՔՊԿ անդամ [[Արարատ Միրզոյան]]ը, փոխնախագահներ` [[Լենա Նազարյան]]ը, [[Ալեն Սիմոնյան]]ը։ Ղեկավարում է նաեւ խորհրդարանական 8 մշտական հանձնաժողովներ։ Իշխող ուժ է, որի վարչության նախագահն է ԵԿՄ վարչության անդամ [[Սասուն Միքայելյան]]ը, վարչության անդամ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը վարչապետ ն է, փոխվարչապետ` [[Տիգրան Ավինյան]]ը։ ՔՊԿ անդամներ են նաեւ նախարարներ եւ մարզպետներ, նրանց տեղակալներ, ՊՎԾ ղեկավար [[Դավիթ Սանասարյան]]ը։ === Մասնակցությունը ՏԻՄ ընտրություններին (2019) === 2019 թ․ փետրվարի 17-ին Կոտայքի մարզի [[Նոր Գեղի]] համայնքում ղեկավարի ժ/պ, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ [[Պապյան Վարդան]]ը հավաքել է 1212 քվե՝ ընտրվելով գյուղապետ։ Շիրակի [[Աշոցք]] համայնքում 1276 ձայնով ընտրվել է ղեկավարի ժ/պ, ՔՊ-ական Մանուկյան Կարենը։ === Մասնակցությունը Երևանի ավագանու ընտրություններին (2023) === [[Երևանի ավագանու ընտրություններ 2023|2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին կայացած Երևանի ավագանու ընտրություններում]] Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության ցուցակը գլխավորել է [[Երևան]]ի փոխքաղաքապետ, Հայաստանի նախկին փոխվարչապետ [[Տիգրան Ավինյան]]ը։ Կուսակցությունը ընտրություններում ստացել է 75 463 կամ 32.57% ձայն, և ավագանիում ստացել՝ 24 մանդատ, ձևավորելով ամենամեծ խմբակցությունը։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ավագանու առաջին նիստում Տիգրան Ավինյանը 32 կողմ («Քաղաքացիական պայմանագիր» և «Հանրապետություն» խմբակցություններ) և 5 դեմ ձայնով ընտրվել է [[Երևանի քաղաքապետ]]։ Նույն օրը Քաղաքացիական պայմանագիր և [[Հանրապետություն կուսակցություն|Հանրապետություն]] կուսակցությունների միջև ստորագրվել է կոալիցիոն հուշագիր։ == Հայաստանի իշխող քաղաքական ուժ == === Թավշյա հեղափոխություն === {{Հիմնական|Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)}} 2018 թվականին Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդությամբ Հայաստանում տեղի ունեցավ իշխանափոխություն, որի հետևանքով Հայաստանում իշխանությունը անցավ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդած «Իմ քայլը» նախաձեռնությունը<ref>[https://primeminister.am/hy/press-release/item/2018/04/23/Prime-Minister-Serzh-Sargsyans-statement Վարչապետ Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը]</ref>։ === Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետություն === {{Հիմնական|Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարություն}} === Ազգային ժողովի մեծամասնություն === {{Հիմնական|ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ}} === Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, 2020 === {{Հիմնական|Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)}} Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի նախագահության ժամանակ՝ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ի առավոտյան Ադրբեջանի զինված ուժերի նախահարձակման պատճառով սկսվեց հայ-ադրբեջանական պատերազմ։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում ադրբեջանական զինված ուժերին հաջողվեց գրավել [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետության]] հարավը և Թալիշ-Մատաղիս հատվածը հյուսիս-արևելքում, հարավում գրեթե հասնել [[Հայաստան]]ի [[Սյունիքի մարզ]]ին, հայկական կողմին պատճառել հազարավոր զոհեր, վիրավորներ և անհետ կորածներ, ինչպես նաև ռազմական և քաղաքացիական տեխնիկայի ու միջոցների հսկայական կորուստ։ Նոյեմբերի 9-ի գիշերը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջով հայտարարեց Եռակողմ [[Լեռնային Ղարաբաղում հրադադարի մասին համաձայնագիր (2020 թվականի նոյեմբերի 10)|համաձայնագրի]] ստորագրման մասին<ref name=":0" />։ Այդ համաձայնագրով հայկական զինված ուժերը դուրս բերվեցին իրենց վերահսկողության ներքո գտնվող Քաշաթաղի և Շահումյանի շրջաններից, Ասկերանի շրջանի որոշ հատվածներից<ref name="primeminister1">[https://www.primeminister.am/hy/press-release/item/2020/11/10/Announcement/ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հայտարարությունը (09.11.2020)]</ref>։ Պայմանագրից դուրս հանձնվեցին նաև Հադրութի և Քաշաթաղի շրջանների դեռևս ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից չգրավված տարածքներից, իրենց չհանձնված տարածքները։ ==== Եռակողմ համաձայնագրի հետևանքները ==== Քանի որ Եռակողմ համաձայնագրով [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի]] մոտ 75%-ն անցավ ադրբեջանական վերահսկողության տակ, ուստի հայ-ադրբեջանական սահմանը ավելի երկարեց, ներկայում Ադրբեջանին սահմանակից մարզերն են՝ [[Սյունիքի մարզ|Սյունիքը]], [[Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքը]], [[Վայոց ձորի մարզ|Վայոց Ձորը]] և [[Տավուշի մարզ|Տավուշը]]։ Ադրբեջանական զինված ուժերը, 2021 թվականի մայիսի 12-ին ներթափանցել է [[Հայաստան]]ի հարավ արևելյան հատվածից մոտ 3,5 կմ և օկուպացրել [[Սյունիքի մարզ]]ում գտնվող [[Սև լիճ]]ը և հարակից տարածքը՝ կարևորագույն բարձրունքները։ Տեղում բանակցություններ են վարել տեղաբնիկները, ԶՈՒ ներկայացուցիչները, հետագայում ռուս խաղաղապահ զորքերի հրմանատար [[Ռուստամ Մուրադով|Ռուսատամ Մուրադովը]], սակայն բանակցությունները արդյունք չեն տվել։ Մայիսի 13-ին, ադրբեջանական ուժերը [[Հայաստան]]ի սահմանը հատել են նաև [[Վարդենիս]]ի հատվածում և առաջ եկել մոտ 2 կմ<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ մայիսի 14 |title=Վարդենիսի հատվածում ադրբեջանական ուժերը սահմանից առաջ են եկել մոտ 2 կմ. Գեղարքունիքի մարզպետ |url=https://www.civilnet.am/news/607182/վարդենիսի-հատվածում-ադրբեջանական-ուժերը-սահմանից-առաջ-են-եկել-մոտ-2-կմ-գեղարքունիքի-մարզպետ/ |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=CIVILNET}}</ref><ref name=":3">{{Cite journal |date=2021 թ․ հունիսի 8 |title=Ադրբեջանական զինուժի ներխուժումը Հայաստան / Իրադարձություն |url=https://hy.wikipedia.org/wiki/Ադրբեջանական_զինուժի_ներխուժումը_Հայաստան#Իրադարձություն}}</ref>։ Մայիսի 20-ին ադրբեջանական զինուժը առաջ է եկել նաև Սյունիքի մարզի [[Խոզնավար|Խոզնավար գյուղի]] հատվածում, որին հետևել է բնակիչների մի մասի, այդ թվում երեխաների տարհանումը<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=«Ադրբեջանցիներն եկել են մեր տարածք, մեզ ասում են՝ փախեք-գնացեք». Խոզնավարը դատարկվում է |url=https://armeniasputnik.am/society/20210521/27634971/adrbejancinern-ekel-en-mer-taracq-mez-asum-en-paxeq-gnaceq-xoznavar-datarkvum-e.html |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=Sputnik Armenian}}</ref>։ Մայիսի 25-ին ադրբեջանական զինված ուժերը [[Վերին Շորժա]]յի ուղղությամբ Հայաստանի սուվերեն տարածքում կրակահերթ են սկսել հայ դիրքապահների ուղղությամբ, որի հետևքանով զոհվել է պայմանագրային զինծառայող, կրտսեր սերժանտ Վ. Յ. Խուրշուդյանը, կան վիրավորներ<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Atoyan |first=Edita |title=Կրակոցներ են հնչել նաև Սյունիքում. Վիրավորներ կան. Hraparak.am |url=https://irakanum.am/2021/05/25/%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a5%d5%b6-%d5%b0%d5%b6%d5%b9%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d5%a1%d6%87-%d5%bd%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%be%d5%ab%d6%80/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628145049/https://irakanum.am/2021/05/25/%D5%AF%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A5%D5%B6-%D5%B0%D5%B6%D5%B9%D5%A5%D5%AC-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%BD%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AB%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BE%D5%AB%D6%80/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 28 |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=irakanum.am}}</ref>։ Մայիսի 27-ին [[Գեղարքունիքի մարզ]]ի տարածքում ադրբեջանցիները գերեվարել են 6 [[Հայաստանի զինված ուժեր]]ի զինծառայողի<ref>{{Cite web |title=Ադրբեջանական զինված ուժերի զինծառայողների կողմից շրջափակվել և գերեվարվել է ՀՀ ԶՈՒ 6 զինծառայող. ՊՆ |url=https://armtimes.com/hy/article/214794 |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=Armtimes.com}}</ref>։ Մայիսի 13-ից ադրբեջանցիները [[Գեղարքունիքի մարզ]]ում են։ [[Կութ]], [[Վերին Շորժա]] բնակավայրերի հատվածում պետական սահմանն անարգել անցել ու առաջ են եկել։ [[Կութ]]ի մոտ 2 կմ խորացել են։ Մոտեցել են գյուղի հովվին, հրահանգել՝ անասուններին հավաքի ու հեռանա տարածքից<ref>{{Cite web |title=«Ադրբեջանցիները մոտեցել են մեր գյուղի հովվին ու հրահանգել հեռանա տարածքից». Կութի բնակիչ |url=https://www.azatutyun.am/a/31256749.html |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան}}</ref>։ Հետագայում մարտեր են եղել նաև Երասխ գյուղի հատվածում, որի հետևանքով զոհվել են հայ զինծառայողներ, նյութական վնաս է հասցվել Երասխ գյուղին։ [[Ադրբեջանի զինված ուժեր|Ադրբեջանի ԶՈՒ]] ստորաբաժանումները հրետանային միջոցներից, խոշոր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից սկսել են ինտենսիվ կրակ վարել Գորիսի, Կապանի, Սոթքի, Ջերմուկի, Արտանիշի և Իշխանասարի ուղղությամբ հայկական դիրքերի և բնակավայրերի ուղղությամբ։ Ադրբեջանական կողմը կիրառում է նաև ԱԹՍ-ներ, որոշ ուղղություններով ձեռնարկում է նաև դիրքային առաջխաղացման գործողություններ։ Ժամը 14։ 00-ին ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակը հայտնել է, որ իրավիճակը հայ-ադրբեջանական սահմանագծի որոշ հատվածներում շարունակում է ծայրահեղ լարված մնալ, հակառակորդը շարունակում է դիրքային առաջխաղացման փորձերը, մասնավորապես, [[Ներքին Հանդ]]ի, [[Վերին Շորժա]]յի, [[Արտանիշ]]ի և [[Սոթք (գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ)|Սոթքի]] ուղղությամբ։ Կեսօրին հայտնի է դարձել, որ ադրբեջանցիների հրետակոծության հետևանքով [[Կութ]] գյուղում վնասվել են մեծ թվով բնակելի տներ, տարհանվել են կանայք ու երեխաները։ Ադրբեջանական զինուժի կողմից գնդակոծվել է նաև Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի տարածքում Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանապահ ուժերի տեղակայման կետը, որի անձնակազմը շտապ լքել է տեղակայման վայրը։ === Հայ-ադրբեջանական պատերազմ սեպտեմբերի 13 (2022) === Սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 08:00-ին ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակը հայտնել է, որ հակառակորդը վերսկսել է նախահարձակ գործողությունները՝ կիրառելով հրետանային միջոցներ, ականենտներ և խոշոր տրամաչափի զինատեսակներ Վերին Շորժայի և Ջերմուկի ուղղություններով՝ հարվածելով ինչպես ռազմական, այնպես էլ քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին։ Գիշերը նաև ադրբեջանական կողմը կիրառել է ԱԹՍ-ներ Ջերմուկի ուղղությամբ։ [[Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն|Հայաստանի պաշտպանության նախարարության]] խոսնակ Արամ Թորոսյանը հայտնել է, որ ադրբեջանական կողմը հարվածներ է հասցրել «հումանիտար առաքելություն իրականացնող Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության դաշնային ծառայության տրանսպորտային միջոցներին»։ Հայաստանի [[Մարդու իրավունքների պաշտպան]]ը հայտարարել է, որ ռազմական գործողությունների սկզբից [[Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքի]] ու [[Սյունիքի մարզ]]երի տարբեր բնակավայրերից տարհանվել են առնվազն 2570 բնակիչ։ Ադրբեջանի ռազմագերիների, անհետ կորածների և պատանդների հարցերով պետական հանձնաժողովը հայտարարել է․ թե կոչ են անում դադարեցնել կրակը և պատրաստ են միակողմանիորեն հայկական կողմին հանձնել սեպտեմբերի 12-ին և 13-ին զոհված հայ շուրջ 100 զինծառայողների մարմինները։ Ռազմական գործողությունների հետևանքով հայկական կողմի մարդկային պաշտոնական կորուստներն են 224 զոհ<ref>{{Cite web |title=2022թ․ սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով հայկական կողմն ունի 224 զոհ․ ՔԿ |url=https://hetq.am/hy/article/151412 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=Hetq.am |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://civilcontract.am Պաշտոնական կայք] *[https://political.am/parties/32 Քաղաքացիական պայմանագիր - Քաղաքական երկխոսություն] {{Հայաստանի կուսակցություններ}} {{Նիկոլ Փաշինյան}} [[Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Հայաստանում]] [[Կատեգորիա:2015 հիմնադրված կուսակցություններ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի լիբերալ կուսակցություններ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն]] 3uqwzdb4mwr4hslaur2yhenzs8y7l3u 10715855 10715844 2026-03-27T18:05:02Z 23artashes 2675 [[Special:Contributions/~2026-19077-07|~2026-19077-07]] ([[User talk:~2026-19077-07|քննարկում]]) մասնակցի խմբագրումները հետ են շրջվել [[User:23artashes|23artashes]] մասնակցի վերջին տարբերակին։ 10623167 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն | անվանում = Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն ({{lang-en|Civil Contract Party}}) | colorcode = blue | պատկերանիշ =Logo_of_the_Civil_Contract_(Armenia).svg |առաջնորդ = [[Նիկոլ Փաշինյան]] |հիմնադիր= [[Նիկոլ Փաշինյան]] | պատկերանիշի նկարագրում = Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության տարբերանշան | պատկեր = Civil Contract Armenia flag.svg | տեսակ = [[կուսակցություն]] | երկիր = {{դրոշավորում|Հայաստան}} | հիմնադրված = [[մայիսի 30]], [[2015]]<ref>{{Cite web |date=12:25 |url=https://a1plus.am/hy/article/120734 |website=Ա1+ |Մայիս 30,2015}}</ref> | լուծարված = | գաղափարախոսություն = [[Ռեֆորմիզմ]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2018/dec/10/armenia-election-reformist-pm-nikol-pashinian-wins-convincing-victory Armenia election: reformist PM Nikol Pashinian wins convincing victory]</ref><br>[[Պոպուլիզմ]]<ref>{{Cite web |title=Ժողովրդավարություն և մարդու իրավունքներ, Պոպուլիզմը Հայաստանում |url=https://library.fes.de/pdf-files/bueros/georgien/18252.pdf}}</ref><br>[[Եվրոպամետություն]] | կարգախոս = «Ապագա կա՛» | հայացք = | կրոնք = | գույներ = | օրհներգ = | շտաբ = Սայաթ-Նովա 40 | ազգային = | միջազգային = | խորհուրդ = | աթոռներ1_վերնագիր =Հայաստանի Ազգային ժողով | աթոռներ1 = {{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|4|105|hex=#5169B1}}([[ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|6-րդ գումարում]])<br />{{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|53|132|hex=#5169B1}}([[ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|7-րդ գումարում]])<br />{{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|69|107|hex=#5169B1}}([[Հայաստանի Ազգային ժողով|8-րդ գումարում]]) | աթոռներ2_վերնագիր =Երևանի ավագանի | աթոռներ2 ={{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|24|65|hex=#5169B1}} | աթոռներ3_վերնագիր =Համայնքների ավագանիներ | աթոռներ3 ={{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|697|1421|hex=#5169B1}} | աթոռներ4_վերնագիր = | աթոռներ4 = | աթոռներ5_վերնագիր = | աթոռներ5 = | աթոռներ6_վերնագիր = | աթոռներ6 = | աթոռներ7_վերնագիր = | աթոռներ7 = | նախորդ = | հխջորդ = | կայք = https://civilcontract.am/ | Վիքիպահեստ = | Դրոշ = }} '''Քաղաքացիական պայմանագիր''' (առավել հայտնի որպես՝ '''ՔՊ'''), իշխող քաղաքական կուսակցություն [[Հայաստան]]ում։ Բացարձակ մեծամասնություն է եղել Հայաստանի [[ՀՀ 7-րդ գումարման Ազգային Ժողով|7-րդ գումարման]] և [[ՀՀ 8-րդ գումարման Ազգային Ժողով|8-րդ գումարման]] Ազգային ժողովներում<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Armenia |url=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=factions&GroupingID=74&lang=arm |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 8 |website=www.parliament.am}}</ref>։ Հայաստանի միակ քաղաքական ուժը, որի ղեկավարման տարիներին Հայաստանը պարտություն է կրել հայ-ադրբեջանական պատերազմում և [[Արցախ]]ի զգալի տարածքների հանձնման [[Լեռնային Ղարաբաղում հրադադարի մասին համաձայնագիր (2020 թվականի նոյեմբերի 10)|համաձայնագիր]] է ստորագրվել<ref name=":0">{{Cite web |title=Azerbaijan and Armenia agree full ceasefire in Nagorno-Karabakh |url=https://www.ft.com/content/bfb04708-3f6c-4659-b6ed-9ec7b01e75f4}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armenia, Azerbaijan and Russia sign Nagorno-Karabakh peace deal |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54882564}}</ref> և միակ քաղաքական ուժը, որի իշխանության տարիներին պատմության մեջ առաջին անգամ ամբողջությամբ հայաթափվել է Արցախը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հոկտեմբերի 4 |title=Արցախում հայ գրեթե չի մնացել. ՀՀ արտգործնախարար |url=https://www.aliqmedia.am/2023/10/04/131573/ |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 5 |website=Aliq Media Armenia}}</ref><ref>{{Cite web |last=ARTSAKH.news |date=2023 թ․ սեպտեմբերի 25 |title=«Պատմության մեջ առաջին անգամ Արցախն ամբողջությամբ կհայաթափվի». Դ. Ղահրամանյան |url=https://artsakh.news/am/news/276068 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 5 |website=ARTSAKH.news}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tatev |title=Արցախը հազարամյակներ շարունակ և մինչև վերջերս եղել է հայաբնակ․ Աշոտ Մելքոնյան |url=https://yerevan.today/all/politics/129716/arcaxy-hazaramyakner-sharounak-ev-minchev-verdjers-eghel-e-hayabnak%E2%80%A4-ashot-melqonyan |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 5 |website=yerevan.today}}</ref>, իսկ Ադրբեջանը բռնազավթել է Հայաստանից ավելի քան 150 կմ² տարածք՝ Գեղարքունիքի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերից<ref>[https://www.yerkir.am/hy/article/2023/04/28/11699 44-օրյա պատերազմից հետո Ադրբեջանն օկուպացրել է ՀՀ 150 քառակուսի կմ տարածք․ ՀՀ ԱԳՆ]</ref>։ Կուսակցության Վարչության նախագահն է [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը, փոխնախագահներ՝ [[Վահագն Ալեքսանյան]] և [[Գևորգ Պապոյան]]։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ղեկավարման տարիներին Հայաստանը Ժողովրդավարության ինդեքսում 167 երկրի ու տարածքի ցանկում զբաղեցրել 82-րդ տեղը<ref>{{Cite web |title=2022-ի Ժողովրդավարության ինդեքսում Հայաստանը յոթ հորիզոնականով բարելավել է դիրքերը. EIU |url=https://www.1lurer.am/hy/2023/02/03/2022-ի-Ժողովրդավարության-ինդեքսում-Հայաստանը-յոթ-հորիզոնականով-բարելավել-է-դիրքերը-EIU/875075 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref>։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հիմնադիրներից Նիկոլ Փաշինյանը 2018 թվականի մայիսից զբաղեցնում է Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը<ref>{{Cite web |title=Կենսագրություն - Վարչապետ - Հայաստանի վարչապետ |url=https://www.primeminister.am/hy/pm-pashinyan |accessdate=2022 թ․ հունվարի 27 |website=www.primeminister.am}}</ref>։ == Հիմնադրում == Կուսակցությունը պաշտոնապես ստեղծվել է 2015 թվականի մայիսի 30-ին կայացած հիմնադիր համաժողովով, որի ընթացքում ընդունվել է նաև կուսակցության կանոնադրությունը<ref name="civilcontract.am">{{Cite web |title=Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն - Կանոնադրություն |url=https://www.civilcontract.am/hy/1622874100 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 4 |website=www.civilcontract.am}}</ref> և ծրագիրը<ref name="armtimes.com">{{Cite web |title=«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ծրագիր |url=https://armtimes.com/hy/article/68767 |accessdate=2022 թ․ փետրվարի 4 |website=Armtimes.com}}</ref>։ Կուսակցությունը ստեղծվել է ԱԺ պատգամավոր [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի կողմից 2013 թվականին հիմնադրած «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային-քաղաքական միավորման հիմքի վրա։ Որպես հանրային-քաղաքական միավորում ձևավորվել է [[2013]] թվականին, այն բանից հետո, երբ «Հայ ազգային կոնգրես» դաշինքի անդամներ [[Սասուն Միքայելյան]]ն ու [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը դուրս եկան ՀԱԿ-ից՝ համախմբելով տարբեր ակտիվիստների և գործիչների՝ այդ թվում [[Ռոմանոս Պետրոսյան]]ին, [[Սարգիս Քլոյան]]ին, [[Հակոբ Սիմիդյան]]ին, [[Արթուր Իսպիրյան]]ին և այլ անձանց։ Ավելի ուշ՝ [[2015]] թվականի [[մայիս]]ին պաշտոնապես ստեղծվեց Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը։[[Պատկեր:Civil_contract_(Armenia)_2.jpg|alt=Man speaking to reporters from a podium|մինի|2014թ, հուլիսի 3, մամուլի ասուլիս]] == Կուսակցության Վարչություն == 2013 թվականի դեկտեմբերի 9-ին ձևավորվել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» հանրային-քաղաքական միավորումը, որի կազմում են եղել՝ Նիկոլ Փաշինյանը, Արայիկ Հարությունյանը, Սասուն Միքայելյանը, Ալեն Սիմոնյանը, Լենա Նազարյանը, Մարինե Մանուչարյանը և Արսեն Խառատյանը։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության առաջին Վարչությունը ընտրվել է 2015 թվականի մայիսի 30-ին տեղի ունեցած [https://www.1in.am/1634247.html հիմնադիր համաժողովի ժամանակ]։ Առաջին վարչության կազմը հետևյալն է եղել՝ [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]] (Վարչության նախագահ), [[Լենա Նազարյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Նիկոլ Փաշինյան]], [[Սասուն Միքայելյան]], [[Ալեն Սիմոնյան]], Մարինե Մանուչարյան, Վիլեն Գաբրիելյան, [[Ռոմանոս Պետրոսյան]], [[Հակոբ Սիմիդյան]], [[Ռուբեն Ռուբինյան]], Նարեկ Բաբայան, [[Հակոբ Արշակյան]], Սուրեն Էյրամջյան։ Համաժողովի ընթացքում ընդունվել է նաև կուսակցության կանոնադրությունը<ref name="civilcontract.am"/> և ծրագիրը<ref name="armtimes.com"/>։ [https://armtimes.com/hy/article/96203 Կուսակցության երկրորդ Վարչությունը] ընտրվել է 2016 թվականի հոկտեմբերի 30-ին տեղի ունեցած երկրորդ համաժողովի ժամանակ։ Վարչության կազմը հետևյալն է եղել՝ [[Սասուն Միքայելյան]] (Վարչության նախագահ), [[Սուրեն Պապիկյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Նիկոլ Փաշինյան]], [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]], [[Զարուհի Բաթոյան]], [[Լենա Նազարյան]], [[Տիգրան Ավինյան]], [[Արարատ Միրզոյան]], [[Գարիկ Սարգսյան]], [[Վահագն Հովակիմյան]], [[Հովիկ Աղազարյան]], [[Ռոմանոս Պետրոսյան]], [[Ալեն Սիմոնյան]]։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության երրորդ Վարչությունը ընտրվել է 5-րդ համագումարի ժամանակ, որը տեղի է ունեցել 2019 թվականի հունիսի 16-ին, Կուսակցության երրորդ Վարչության նախագահ է ընտրվել [[Սուրեն Պապիկյան]]ը։ Կուսակցության վարչության նախագահի պաշտոնում առաջադրվել էր Նիկոլ Փաշինյանի, [[Արարատ Միրզոյան]]ի և Սուրեն Պապիկյանի թեկնածությունը, սակայն Նիկոլ Փաշինյանն ու Արարատ Միրզոյանն ինքնաբացարկ հայտնեցին։ ՔՊ-ն նաև այդ ժամանակ նոր վարչություն ընտրեց հետևյալ կազմով՝ Սուրեն Պապիկյան (Վարչության նախագահ), [[Հակոբ Սիմիդյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Ռուբեն Ռուբինյան]](Վարչության փոխնախագահ),Նիկոլ Փաշինյան, [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]], [[Արարատ Միրզոյան]], [[Հակոբ Արշակյան]], [[Վիլեն Գաբրիելյան]], [[Ռոմանոս Պետրոսյան]], [[Տիգրան Ավինյան]], [[Արսեն Թորոսյան]], [[Սիփան Փաշինյան]], [[Լիլիթ Մակունց]], Նարեկ Բաբայան, [[Մխիթար Հայրապետյան]], [[Արման Բոշյան]], [[Վահագն Հովակիմյան]], [[Ալեն Սիմոնյան]], [[Արմեն Փամբուխչյան]], [[Արփինե Դավոյան|Արփի Դավոյան]], [[Էդուարդ Աղաջանյան (քաղաքական գործիչ)|Էդուարդ Աղաջանյան]]։ Կուսակցության չորրորդ Վարչության ընտրությունը տեղի է ունեցել 2022 թվականի հոկտեմբերի 29-ին՝ [https://civic.am/politics/46011--.html վեցերորդ համաժողովի ընթացքում]։ Վարչության կազմը հետևյալն է՝ [[Նիկոլ Փաշինյան]] (Վարչության նախագահ), [[Վահագն Ալեքսանյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Գևորգ Պապոյան|Գեւորգ Պապոյան]] (Վարչության փոխնախագահ), [[Սուրեն Պապիկյան]], [[Ռուբեն Ռուբինյան]], [[Տիգրան Ավինյան]], [[Սասուն Միքայելյան]], [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]], [[Արփինե Դավոյան]], [[Գնել Սանոսյան]],[[Ալեն Սիմոնյան]], [[Վաղարշակ Հակոբյան]], [[Արմեն Փամբուխչյան]], [[Արսեն Թորոսյան]], [[Ռոմանոս Պետրոսյան]]։ Կուսակցության վարչության նախագահներ. * [[Արայիկ Հարությունյան (քաղաքական գործիչ)|Արայիկ Հարությունյան]] (2015-2016 թթ․) * [[Սասուն Միքայելյան]] (2016-2019 թթ․) * [[Սուրեն Պապիկյան]] (2019-2022 թթ․) * [[Նիկոլ Փաշինյան]] (2022թ․- մինչ օրս) == Ծրագիր և Կանոնադրություն == «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գործունեության հիմնական նպատակն է հայության մարդկային, տնտեսական, ֆինանսական, մտավոր ներուժի կամ նրա հիմնական մասի կենտրոնացումը Հայաստանի տարածքում և այդ ներուժի անվտանգության ու բնականոն զարգացման ապահովումը։ Կուսակցության գործունեությունը միտված է առաջիկա 20 տարվա ընթացքում Հայաստանի բնակչության թիվը կրկնապատկելուն, ինչը ոչ թե մարդկանց կուտակման մեխանիկական գործողություն է, այլ երկրի բովանդակային վերակառուցման արդյունք։ Մարդու ազատության և արժանապատվության պաշտպանությունը, ստեղծարար ընդունակությունների և կրթության քաջալերումը, իրավունքի և օրինականության վրա հիմնված ազգային միասնությունը պիտի դառնան այն գործոնները, որ կհանգեցնեն տեսանելի արտագաղթի դադարեցման, ծնելիության աճի, Հին և Նոր Սփյուռքի հայերի՝ դեպի Հայաստան հարաճուն հայրենադարձության։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը՝ հանուն ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական և իրավական պետության, երաշխավորելու համար Հայաստանի ամրությունն ու հայ ժողովրդի խաղաղ արարումը իր հայրենիքում, ապահովելու համար սոցիալական արդարությունը, օրենքի առաջ բոլոր մարդկանց հավասարությունը, հիմք ընդունելով Կուսակցության ծրագրում առաջադրված նպատակները՝ ի շահ Հայաստանի, ընդունել է իր Կանոնադրությունը։ == Կուսակցության խորհրդանիշ == Կուսակցության խորհրդանիշն է՝ ձեռքսեղմումը։ Ձեռքսեղմման պատկերի ուրվագիծը նմանվում է Արարատ լեռան ուրվագծին։ Ձեռքսեղմման պատկերը շրջանակված է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցություն գրությամբ։ == Առաջընթաց == ՀՀ համայնքների տնտեսական և սոցիալական զարգացման նպատակով 2018-2022 թթ. համայնքներում իրականացվել է շուրջ 90 մլրդ դրամ արժեքով 1897 սուբվենցիոն ծրագիր, միայն 2022 թվականին համայնքներում իրակացվել է շուրջ 36,6 մլրդ դրամի սուբվենցիոն ծրագիր<ref>{{Cite web |title=2018-2022 թթ. համայնքներում իրականացվել է շուրջ 90 մլրդ դրամ արժեքով 1897 սուբվենցիոն ծրագիր. ՀՀ վարչապետին է ներկայացվել ՏԿԵՆ կատարողականը |url=https://www.1lurer.am/hy/2022/12/02/2018-2022-թթ-համայնքներում-իրականացվել-է-շուրջ-90-մլրդ-դրամ-արժեքով-1897-սուբվենցիոն-ծրագիր-ՀՀ-վարչ/842771 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref>։ Կուսակցության կառավարման տարիներին 0-18 տարեկան երեխաների բուժօգնությունը դարձել է անվճար՝ նախկին մինչև 7 տարեկանի փոխարեն<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ հունիսի 27 |title=0-18 տարեկան երեխաների բուժօգնությունը կլինի անվճար. 12 մլրդ դրամ լրացուցիչ ֆինանսավորում առողջապահությանը |url=http://medialab.am/news/id/12376 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=MediaLab Newsroom-Laboratory |language=en-US}}</ref>։ 2022 թվականին «Մարդկային ազատության ինդեքս 2022»-ում Հայաստանը 165 երկրների շարքում եղել է 26-րդը։ Ըստ զեկույցի մարդիկ ազատ օգտվում են խոսքի իրավունքից, կրոնական միավորումներին, ցույցերին և հավաքներին մասնակցելու հնարավորություններից<ref>{{Cite web |title=26-րդը՝ 165-ից. «Մարդկային ազատության ինդեքս 2022» զեկույցում Հայաստանը բարելավել է դիրքերը |url=https://www.1lurer.am/hy/2023/01/31/26-րդը՝-165-ից-«Մարդկային-ազատության-ինդեքս-2022»-զեկույցում-Հայաստանը-բարելավել-է-դիրքերը/872498 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref>։ == Մասնակցությունն ընտրական գործընթացներին == '''Ընդդիմադիր գործունեություն(2015-2018թթ..)'''Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը հիմնադրման օրվանից ակտիվորեն ներգրավված է քաղաքական գործընթացներին՝ մասնակցություն ունենալով համապետական և ՏԻՄ ընտրություններին։ 2017թ-ի ապրիլի 2-ին կայացած խորհրդարանական [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2017)|ընտրություններին]] Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցությունը  մասնակցել է [[Հանրապետություն կուսակցություն|«Հանրապետություն»]] և [[Լուսավոր Հայաստան կուսակցություն|«Լուսավոր Հայաստան»]] կուսակցությունների հետ ձևավորած [[Ելք (կուսակցությունների դաշինք)|«ԵԼՔ» դաշինքով]], որը ստացել է  ընդհանուր քվեների 7.78%-ը (121 հազար ձայն), 6-րդ գումարման Ազգային ժողովում ունենալով 9 մանդատ։ «Ելք» խմբակցության ղեկավար է նշանակվել ՔՊԿ առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը։ «Ելք»  դաշինքը մասնակցել է նաև [[Երևանի ավագանու ընտրություններ 2017|2017 թվականի Երևանի ավագանու ընտրություններին]]՝ ձևավորելով 14 հոգանոց խմբակցություն։ '''2018թ-ի հեղափոխություն''' 2018 թ․ մարտի 31-ին Գյումրիի Վարդանանց հրապարակից ՔՊԿ առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանի իր կուսակիցների հետ  սկսել է «Իմ քայլը» շարժումը, որը նույն թվականի ապրիլ-մայիս ամիսներին հանգեցրել է ոչ բռնի, թավշյա, ժողովրդական [[Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)|Հեղափոխության]]։ 2018 թ. մայիսի 8-ին, Համաժողովրդական շարժման պահանջով Ազգային ժողովի կողմից Նիկոլ Փաշինյանը ընտրվել է ՀՀ վարչապետ։ 2018թ-ի սեպտեմբերի 23-ին կայացած Երևանի ավագանու [[Երևանի ավագանու ընտրություններ 2018|ընտրություններին]] Քաղաքացիական պայմանագիր և [[Առաքելություն (կուսակցություն)|«Առաքելություն»]] կուսակցությունների ձևավորած [[Իմ քայլը դաշինք|«Իմ քայլը» դաշինքը]] ստացել է ձայների ավելի քան 80%-ը։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը «Առաքելություն» կուսակցութան և տարբեր անհատների հետ կոալիցիոն պայմանագրով ձևավորած «Իմ քայլը» դաշինքով մասնակցել է [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2018)|2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ի]] ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին՝ հավաքելով 800000-ից ավելի ձայն՝ ավելի քան 70 տոկոս քվե, ստացել  սահմանադրական մեծամասնություն։ '''2021 թվականի հունիսի 20-ի արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ''' 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին [[Ադրբեջան]]ը [[Թուրքիա]]յի աջակցությամբ լայնածավալ պատերազմ սկսեց [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետության]] դեմ և 44 օր տևած պատերազմի և արդյունքում բռնազավթվեց Արցախի տարածքների մոտ 75%-ը։ Պատերազմի ավարտից հետո [[Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի|Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի]] պահանջով բողոքի ցույցեր սկսեցին [[Հայաստան]]ում և մասնավորապես մայրաքաղաք [[Երևան]]ում։ Չնայած այն հանգամանքին, որ այդ ցույցերը զանգվածային բնույթ չէին կրում և գնալով թուլանում էին, այնուամենայնիվ, երկրում առկա էր որոշակի քաղաքական ճգնաժամ և անորոշություն։ Այդ պատճառով էլ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու մասին որոշում կայացրեց։ Այս անգամ կուսակցությունն ընտրություններին մասնակցեց միայնակ՝ «Ապագա կա՛, կա՛ ապագա» կարգախոսով։ Կուսակցությունը  միանձնյա առաջատար էր նաև այս [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|ընտրություններում]]՝ հավաքելով 688. 761 քվե կամ ընտրությանը մասնակցած քաղաքացիների 53․91%-ի ձայնը։ Ստանալով 71 մանդատ՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը 8-րդ գումարման ԱԺ-ում ունեցավ նաև սահմանադրական մեծամասնություն։ '''Կուսակցությունը ՀՀ տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասանական ընտրություններում''' «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել 2021 թվականի հոկտեմբերի 17-ին, նոյեմբերի 14-ին և դեկտեմբերի 5-ին կայացած  տեղական ինքնակառավարման մարմինների համամասնական ընտրություններում՝ հաղթանակ գրանցելով մի շարք համայնքներում։ Կուսակցությանը հաջողվել է հաղթանակ գրանցել հետևյալ համայնքներում՝ Աշտարակ, Արմավիր, Վաղարշապատ, Թալին, Սպիտակ, Իջևան, Ստեփանավան, Արարատ, Արտաշատ, Արաքս, Բաղրամյան, Խոյ, Մեծամոր, Մարտունի, Դիլիջան, Տաթև, Տեղ, Ծաղկաձոր, Հրազդան, Արթիկ, Աշոցք, Ջերմուկ, Փամբակ։ Կուսակցությանը հաջողվել է կոալիցիոն կառավարման գնալ Գյումրի և Փարաքար համայնքներում։ === Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվե (2015) === Այս հանրաքվեին [[ՔՊԿ]]-ն ոչ մի մասնակցություն չունեցավ, նաև կոչ արեց անտարբեր լինել այդ փոփոխություններին ՝ նշելով, որ անիմաստ և ձևական արարողակարգ է և հարկավոր է կենտրոնանալ ավելի կարևոր խնդիրների ու հարցերի վրա՝ անիմաստ չվատնելով ու չփոշիացնելով ռեսուրսները։ === Մասնակցությունը ՏԻՄ ընտրություններին (2016) === [[ՔՊԿ]]-ն [[2016]] թ․ մասնակցեց [[Նոր կյանք]] գյուղի գյուղապետի ընտրություններին՝ առաջադրելով [[Գարիկ Սարգսյան]]ի թեկնածությունը և հաղթանակ տարավ, մասնակցեց [[Գյումրի]]ի և [[Վանաձոր]]ի ավագանու, [[Հրազդան]]ի քաղաքապետի ընտրություններին՝ վերջինումս առաջադրելով [[Սասուն Միքայելյան]]ի թեկնածությունը, սակայն հաջողությունների չարձանագրեց, հաջողություն ունեցավ [[Կապան]]ի ավագանու ընտրություններում՝ ունենալով ավագանու անդամներ։ === Մասնակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին (2017) === «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կոալիցիոն պայմանագիր է կնքել [[«Հանրապետություն» կուսակցություն|«Հանրապետություն»]] և [[«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցություն|«Լուսավոր Հայաստան»]] կուսակցութունների հետ և [[«Ելք» դաշինք|«Ելք դաշինքով»]] մասնակցել է 2017 թվականի ապրիլի 2-ի ՀՀ Ազգային ժողովի ընտրություններին՝ ունենալով 9հոգանոց խմբակցություն<ref>{{Cite web |title=«Ելք». Փաշինյանի, Մարուքյանի ու Արամ Սարգսյանի դաշինքի անունը հայտնի է |url=http://www.civilnet.am/news/2016/12/23/%D4%B5%D5%AC%D6%84-%D5%93%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B8%D6%82-%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%8D%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%AB-%D5%A7/305833 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029051758/https://www.civilnet.am/news/2016/12/23/%D4%B5%D5%AC%D6%84-%D5%93%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B8%D6%82-%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4-%D5%8D%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%AB-%D5%A7/305833 |archive-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 29 |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 8 |website=www.civilnet.am}}</ref><ref>{{Cite web |title=«Լուսավոր Հայաստան»-ը, «ՔՊ»-ն ու «Հանրապետություն»-ն ընտրություններին կմասնակցեն «ԵԼՔ դաշինք» անվանումով - Այսօր` թարմ լուրեր Հայաստանից |url=http://www.aysor.am/am/news/2016/12/23/%C2%AB%D4%BC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%C2%BB-%C2%AB%D5%94%D5%8A%C2%BB-%C2%AB%D5%80%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%C2%BB/1189632 |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 8 |website=www.aysor.am |language=en}}</ref>։ === Մասնակցությունը Երևանի քաղաքապետի և ավագանու արտահերթ ընտրություններին (2017) === «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կոալիցիոն պայմանագիր է կնքել [[«Հանրապետություն» կուսակցություն|«Հանրապետություն»]] և [[«Լուսավոր Հայաստան» կուսակցություն|«Լուսավոր Հայաստան»]] կուսակցութունների հետ և [[«Ելք» դաշինք|«Ելք դաշինքով»]] մասնակցել է 2017 թվականի Երևանի քաղաքապետի և ավագանու ընտրություններին՝ ունենալով 14հոգանոց խմբակցություն։ === Մասնակցությունը Երևանի քաղաքապետի և ավագանու արտահերթ ընտրություններին (2018) === [[Երևան]] քաղաքի ավագանու 4-րդ ընտրություններում, որը կայացել է 2018 թվականի սեպտեմբերի 23-ին արտահերթ ընթացակարգով,որի պատճառը հուլիսի 9-ին նախկին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հրաժարականն էր, [[ՔՊԿ]]-ն մասնակցեց և հաղթեց Առաքելություն կուսակցության և տարբեր անհատների հետ [[«Իմ քայլը» դաշինք]]ով, իսկ դաշինքի ցուցակը գլխավորող դերասան և պրոդյուսոր [[Հայկ Մարության]]ը դարձավ Երևանի քաղաքապետ` հավաքելով 80 տոկոսից ավել քվե, որը իրենց համար հիմք հանդիսացավ ԱԺ արտահերթ ընտրությունների անցկացման բանակցությունների սկսելու համար։ === Մասնակցությունը ՏԻՄ ընտրություններին (2018) === [[ՔՊԿ]]-ն [[Հրազդան]]ի քաղաքապետի արտահերթ ընտրություններում թեև չէր առաջադրել թեկնածություն, սակայն [[ՔՊԿ]] անդամ [[Սևակ Միքայելյան]]ը ընտրվեց քաղաքապետ։ Հաղթանակ տարավ Էջմիածնի քաղաքապետի արտահերթ ընտրություններում՝ քաղաքապետ ընտրվեց [[ՔՊԿ]] անդամ [[Դիանա Գասպարյան]]ը, իսկ [[Արմավիր]]ում՝ [[Դավիթ Խուդաթյան]]ը, հաղթանակ տարավ նաև այլ համայնքներում՝ այդ թվում գյուղերում։ Կապանում սակայն պարտություն կրեց իրենց թեկնածուն՝ [[Նարեկ Բաբայան]]ը։ === Մասնակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին (2018) === «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կոալիցիոն պայմանագիր է կնքել «Առաքելություն» կուսակցութան և տարբեր անհատների հետ և [[«Իմ քայլը» դաշինք]]ով մասնակցել է 2018 թվականի դեկտեմբերի 9-ի ՀՀ Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին՝ հավաքելով 800000-ից ավելի ձայն՝ ավելի քան 70 տոկոս քվե, ունենալավ սահմանադրական մեծամասնություն։ ԱԺ-ում ունի համանուն [[«Իմ քայլը» դաշինք|«Իմ քայլը»]] 88հոգանոց խմբակցություն, որի ղեկավարն է [[Լիլիթ Մակունց]]ը, քարտուղարը՝ [[Հակոբ Սիմիդյան]]ը։ ԱԺ նախագահն է ՔՊԿ անդամ [[Արարատ Միրզոյան]]ը, փոխնախագահներ` [[Լենա Նազարյան]]ը, [[Ալեն Սիմոնյան]]ը։ Ղեկավարում է նաեւ խորհրդարանական 8 մշտական հանձնաժողովներ։ Իշխող ուժ է, որի վարչության նախագահն է ԵԿՄ վարչության անդամ [[Սասուն Միքայելյան]]ը, վարչության անդամ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը վարչապետ ն է, փոխվարչապետ` [[Տիգրան Ավինյան]]ը։ ՔՊԿ անդամներ են նաեւ նախարարներ եւ մարզպետներ, նրանց տեղակալներ, ՊՎԾ ղեկավար [[Դավիթ Սանասարյան]]ը։ === Մասնակցությունը ՏԻՄ ընտրություններին (2019) === 2019 թ․ փետրվարի 17-ին Կոտայքի մարզի [[Նոր Գեղի]] համայնքում ղեկավարի ժ/պ, «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության անդամ [[Պապյան Վարդան]]ը հավաքել է 1212 քվե՝ ընտրվելով գյուղապետ։ Շիրակի [[Աշոցք]] համայնքում 1276 ձայնով ընտրվել է ղեկավարի ժ/պ, ՔՊ-ական Մանուկյան Կարենը։ === Մասնակցությունը Երևանի ավագանու ընտրություններին (2023) === [[Երևանի ավագանու ընտրություններ 2023|2023 թվականի սեպտեմբերի 17-ին կայացած Երևանի ավագանու ընտրություններում]] Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության ցուցակը գլխավորել է [[Երևան]]ի փոխքաղաքապետ, Հայաստանի նախկին փոխվարչապետ [[Տիգրան Ավինյան]]ը։ Կուսակցությունը ընտրություններում ստացել է 75 463 կամ 32.57% ձայն, և ավագանիում ստացել՝ 24 մանդատ, ձևավորելով ամենամեծ խմբակցությունը։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ավագանու առաջին նիստում Տիգրան Ավինյանը 32 կողմ («Քաղաքացիական պայմանագիր» և «Հանրապետություն» խմբակցություններ) և 5 դեմ ձայնով ընտրվել է [[Երևանի քաղաքապետ]]։ Նույն օրը Քաղաքացիական պայմանագիր և [[Հանրապետություն կուսակցություն|Հանրապետություն]] կուսակցությունների միջև ստորագրվել է կոալիցիոն հուշագիր։ == Հայաստանի իշխող քաղաքական ուժ == === Թավշյա հեղափոխություն === {{Հիմնական|Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)}} 2018 թվականին Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդությամբ Հայաստանում տեղի ունեցավ իշխանափոխություն, որի հետևանքով Հայաստանում իշխանությունը անցավ Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության ղեկավար Նիկոլ Փաշինյանի առաջնորդած «Իմ քայլը» նախաձեռնությունը<ref>[https://primeminister.am/hy/press-release/item/2018/04/23/Prime-Minister-Serzh-Sargsyans-statement Վարչապետ Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը]</ref>։ === Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետություն === {{Հիմնական|Նիկոլ Փաշինյանի երկրորդ կառավարություն}} === Ազգային ժողովի մեծամասնություն === {{Հիմնական|ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ}} === Հայ-ադրբեջանական պատերազմ, 2020 === {{Հիմնական|Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)}} Հայաստանի նախագահ Արմեն Սարգսյանի նախագահության ժամանակ՝ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ի առավոտյան Ադրբեջանի զինված ուժերի նախահարձակման պատճառով սկսվեց հայ-ադրբեջանական պատերազմ։ Ռազմական գործողությունների ընթացքում ադրբեջանական զինված ուժերին հաջողվեց գրավել [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի Հանրապետության]] հարավը և Թալիշ-Մատաղիս հատվածը հյուսիս-արևելքում, հարավում գրեթե հասնել [[Հայաստան]]ի [[Սյունիքի մարզ]]ին, հայկական կողմին պատճառել հազարավոր զոհեր, վիրավորներ և անհետ կորածներ, ինչպես նաև ռազմական և քաղաքացիական տեխնիկայի ու միջոցների հսկայական կորուստ։ Նոյեմբերի 9-ի գիշերը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան իր էջով հայտարարեց Եռակողմ [[Լեռնային Ղարաբաղում հրադադարի մասին համաձայնագիր (2020 թվականի նոյեմբերի 10)|համաձայնագրի]] ստորագրման մասին<ref name=":0" />։ Այդ համաձայնագրով հայկական զինված ուժերը դուրս բերվեցին իրենց վերահսկողության ներքո գտնվող Քաշաթաղի և Շահումյանի շրջաններից, Ասկերանի շրջանի որոշ հատվածներից<ref name="primeminister1">[https://www.primeminister.am/hy/press-release/item/2020/11/10/Announcement/ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի հայտարարությունը (09.11.2020)]</ref>։ Պայմանագրից դուրս հանձնվեցին նաև Հադրութի և Քաշաթաղի շրջանների դեռևս ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից չգրավված տարածքներից, իրենց չհանձնված տարածքները։ ==== Եռակողմ համաձայնագրի հետևանքները ==== Քանի որ Եռակողմ համաձայնագրով [[Արցախի Հանրապետություն|Արցախի]] մոտ 75%-ն անցավ ադրբեջանական վերահսկողության տակ, ուստի հայ-ադրբեջանական սահմանը ավելի երկարեց, ներկայում Ադրբեջանին սահմանակից մարզերն են՝ [[Սյունիքի մարզ|Սյունիքը]], [[Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքը]], [[Վայոց ձորի մարզ|Վայոց Ձորը]] և [[Տավուշի մարզ|Տավուշը]]։ Ադրբեջանական զինված ուժերը, 2021 թվականի մայիսի 12-ին ներթափանցել է [[Հայաստան]]ի հարավ արևելյան հատվածից մոտ 3,5 կմ և օկուպացրել [[Սյունիքի մարզ]]ում գտնվող [[Սև լիճ]]ը և հարակից տարածքը՝ կարևորագույն բարձրունքները։ Տեղում բանակցություններ են վարել տեղաբնիկները, ԶՈՒ ներկայացուցիչները, հետագայում ռուս խաղաղապահ զորքերի հրմանատար [[Ռուստամ Մուրադով|Ռուսատամ Մուրադովը]], սակայն բանակցությունները արդյունք չեն տվել։ Մայիսի 13-ին, ադրբեջանական ուժերը [[Հայաստան]]ի սահմանը հատել են նաև [[Վարդենիս]]ի հատվածում և առաջ եկել մոտ 2 կմ<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ մայիսի 14 |title=Վարդենիսի հատվածում ադրբեջանական ուժերը սահմանից առաջ են եկել մոտ 2 կմ. Գեղարքունիքի մարզպետ |url=https://www.civilnet.am/news/607182/վարդենիսի-հատվածում-ադրբեջանական-ուժերը-սահմանից-առաջ-են-եկել-մոտ-2-կմ-գեղարքունիքի-մարզպետ/ |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=CIVILNET}}</ref><ref name=":3">{{Cite journal |date=2021 թ․ հունիսի 8 |title=Ադրբեջանական զինուժի ներխուժումը Հայաստան / Իրադարձություն |url=https://hy.wikipedia.org/wiki/Ադրբեջանական_զինուժի_ներխուժումը_Հայաստան#Իրադարձություն}}</ref>։ Մայիսի 20-ին ադրբեջանական զինուժը առաջ է եկել նաև Սյունիքի մարզի [[Խոզնավար|Խոզնավար գյուղի]] հատվածում, որին հետևել է բնակիչների մի մասի, այդ թվում երեխաների տարհանումը<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=«Ադրբեջանցիներն եկել են մեր տարածք, մեզ ասում են՝ փախեք-գնացեք». Խոզնավարը դատարկվում է |url=https://armeniasputnik.am/society/20210521/27634971/adrbejancinern-ekel-en-mer-taracq-mez-asum-en-paxeq-gnaceq-xoznavar-datarkvum-e.html |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=Sputnik Armenian}}</ref>։ Մայիսի 25-ին ադրբեջանական զինված ուժերը [[Վերին Շորժա]]յի ուղղությամբ Հայաստանի սուվերեն տարածքում կրակահերթ են սկսել հայ դիրքապահների ուղղությամբ, որի հետևքանով զոհվել է պայմանագրային զինծառայող, կրտսեր սերժանտ Վ. Յ. Խուրշուդյանը, կան վիրավորներ<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Atoyan |first=Edita |title=Կրակոցներ են հնչել նաև Սյունիքում. Վիրավորներ կան. Hraparak.am |url=https://irakanum.am/2021/05/25/%d5%af%d6%80%d5%a1%d5%af%d5%b8%d6%81%d5%b6%d5%a5%d6%80-%d5%a5%d5%b6-%d5%b0%d5%b6%d5%b9%d5%a5%d5%ac-%d5%b6%d5%a1%d6%87-%d5%bd%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6%d5%ab%d6%84%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%be%d5%ab%d6%80/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628145049/https://irakanum.am/2021/05/25/%D5%AF%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A5%D5%B6-%D5%B0%D5%B6%D5%B9%D5%A5%D5%AC-%D5%B6%D5%A1%D6%87-%D5%BD%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AB%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BE%D5%AB%D6%80/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 28 |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=irakanum.am}}</ref>։ Մայիսի 27-ին [[Գեղարքունիքի մարզ]]ի տարածքում ադրբեջանցիները գերեվարել են 6 [[Հայաստանի զինված ուժեր]]ի զինծառայողի<ref>{{Cite web |title=Ադրբեջանական զինված ուժերի զինծառայողների կողմից շրջափակվել և գերեվարվել է ՀՀ ԶՈՒ 6 զինծառայող. ՊՆ |url=https://armtimes.com/hy/article/214794 |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=Armtimes.com}}</ref>։ Մայիսի 13-ից ադրբեջանցիները [[Գեղարքունիքի մարզ]]ում են։ [[Կութ]], [[Վերին Շորժա]] բնակավայրերի հատվածում պետական սահմանն անարգել անցել ու առաջ են եկել։ [[Կութ]]ի մոտ 2 կմ խորացել են։ Մոտեցել են գյուղի հովվին, հրահանգել՝ անասուններին հավաքի ու հեռանա տարածքից<ref>{{Cite web |title=«Ադրբեջանցիները մոտեցել են մեր գյուղի հովվին ու հրահանգել հեռանա տարածքից». Կութի բնակիչ |url=https://www.azatutyun.am/a/31256749.html |accessdate=2021 թ․ հունիսի 28 |website=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան}}</ref>։ Հետագայում մարտեր են եղել նաև Երասխ գյուղի հատվածում, որի հետևանքով զոհվել են հայ զինծառայողներ, նյութական վնաս է հասցվել Երասխ գյուղին։ [[Ադրբեջանի զինված ուժեր|Ադրբեջանի ԶՈՒ]] ստորաբաժանումները հրետանային միջոցներից, խոշոր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից սկսել են ինտենսիվ կրակ վարել Գորիսի, Կապանի, Սոթքի, Ջերմուկի, Արտանիշի և Իշխանասարի ուղղությամբ հայկական դիրքերի և բնակավայրերի ուղղությամբ։ Ադրբեջանական կողմը կիրառում է նաև ԱԹՍ-ներ, որոշ ուղղություններով ձեռնարկում է նաև դիրքային առաջխաղացման գործողություններ։ Ժամը 14։ 00-ին ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակը հայտնել է, որ իրավիճակը հայ-ադրբեջանական սահմանագծի որոշ հատվածներում շարունակում է ծայրահեղ լարված մնալ, հակառակորդը շարունակում է դիրքային առաջխաղացման փորձերը, մասնավորապես, [[Ներքին Հանդ]]ի, [[Վերին Շորժա]]յի, [[Արտանիշ]]ի և [[Սոթք (գյուղ, Գեղարքունիքի մարզ)|Սոթքի]] ուղղությամբ։ Կեսօրին հայտնի է դարձել, որ ադրբեջանցիների հրետակոծության հետևանքով [[Կութ]] գյուղում վնասվել են մեծ թվով բնակելի տներ, տարհանվել են կանայք ու երեխաները։ Ադրբեջանական զինուժի կողմից գնդակոծվել է նաև Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի տարածքում Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանապահ ուժերի տեղակայման կետը, որի անձնակազմը շտապ լքել է տեղակայման վայրը։ === Հայ-ադրբեջանական պատերազմ սեպտեմբերի 13 (2022) === Սեպտեմբերի 13-ին՝ ժամը 08:00-ին ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակը հայտնել է, որ հակառակորդը վերսկսել է նախահարձակ գործողությունները՝ կիրառելով հրետանային միջոցներ, ականենտներ և խոշոր տրամաչափի զինատեսակներ Վերին Շորժայի և Ջերմուկի ուղղություններով՝ հարվածելով ինչպես ռազմական, այնպես էլ քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին։ Գիշերը նաև ադրբեջանական կողմը կիրառել է ԱԹՍ-ներ Ջերմուկի ուղղությամբ։ [[Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն|Հայաստանի պաշտպանության նախարարության]] խոսնակ Արամ Թորոսյանը հայտնել է, որ ադրբեջանական կողմը հարվածներ է հասցրել «հումանիտար առաքելություն իրականացնող Ռուսաստանի Դաշնության անվտանգության դաշնային ծառայության տրանսպորտային միջոցներին»։ Հայաստանի [[Մարդու իրավունքների պաշտպան]]ը հայտարարել է, որ ռազմական գործողությունների սկզբից [[Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքի]] ու [[Սյունիքի մարզ]]երի տարբեր բնակավայրերից տարհանվել են առնվազն 2570 բնակիչ։ Ադրբեջանի ռազմագերիների, անհետ կորածների և պատանդների հարցերով պետական հանձնաժողովը հայտարարել է․ թե կոչ են անում դադարեցնել կրակը և պատրաստ են միակողմանիորեն հայկական կողմին հանձնել սեպտեմբերի 12-ին և 13-ին զոհված հայ շուրջ 100 զինծառայողների մարմինները։ Ռազմական գործողությունների հետևանքով հայկական կողմի մարդկային պաշտոնական կորուստներն են 224 զոհ<ref>{{Cite web |title=2022թ․ սեպտեմբերի 13-ի ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքով հայկական կողմն ունի 224 զոհ․ ՔԿ |url=https://hetq.am/hy/article/151412 |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=Hetq.am |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://civilcontract.am Պաշտոնական կայք] *[https://political.am/parties/32 Քաղաքացիական պայմանագիր - Քաղաքական երկխոսություն] {{Հայաստանի կուսակցություններ}} {{Նիկոլ Փաշինյան}} [[Կատեգորիա:2013 հիմնադրումներ Հայաստանում]] [[Կատեգորիա:2015 հիմնադրված կուսակցություններ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի լիբերալ կուսակցություններ]] [[Կատեգորիա:Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն]] c6n2u0fhj2anhocpdtovpkqa9f23ct4 0 873473 10715801 10639436 2026-03-27T13:18:54Z Gardmanahay 25102 10715801 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Սաղաթելյան}} {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | տիտղոս = [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ]] | կարգ = | կարգ-ին = | անվան տակ = | դրոշ = | նախագահ = [[Ալեն Սիմոնյան]] | կառավարման սկիզբ = օգոստոսի 6, 2021 | կառավարման ավարտ = հուլիսի 2, 2022 <!--կամ՝ --> | կառավարման ժամանակ = | նախորդող = [[Վահե Էնֆիաջյան]] | հաջորդող = | տիտղոս_2 = [[Գեղարքունիք]]ի մարզպետ | կարգ_2 = | կարգ-ին_2 = | անվան տակ_2 = | դրոշ_2 = | կառավարման սկիզբ_2 = հունիսի 1, 2018 | կառավարման ավարտ_2 = հոկտեմբերի 3, 2018 <!--կամ՝ --> | կառավարման ժամանակ_2 = | նախորդող_2 = [[Կարեն Բոթոյան]] | հաջորդող_2 = [[Գնել Սանոսյան]] }} '''Իշխան Սաղաթելյան''' ({{ԱԾ}}), հայ կուսակցական, քաղաքական և պետական գործիչ, [[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ի նախկին փոխխոսնակ, [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության]] Հայաստանի Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ (2019 թվականի ապրիլի 29-ից)<ref name="hyd gm">{{Cite web |date=29.04.2019 |title=ՀՅԴ Հայաստանի նորընտիր Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ է ընտրվել Իշխան Սաղաթելյանը |url=https://syuniacyerkir.am/hyd-hayastani-noryntir-geraguyn-marmni-nerkayatsutsich-e-yntrvel-ishkhan-sakhatelyany |website=Սյունյաց երկիր}}</ref><ref>{{Cite web |date=30.04.2019 |title=ՀՅԴ Հայաստանի նորընտիր Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ է ընտրվել Իշխան Սաղաթելյանը |url=https://aparaj.am/%D5%B0%D5%B5%D5%A4-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D6%80-%D5%A3%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D6%80/ |website=Ապարաժ}}</ref>, [[Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքի]] մարզպետ (01․06․2018 - 03.10․2018), Պատմական գիտությունների թեկնածու է, բիզնեսմեն<ref name="armeniasputnik.am Սաղաթելյան, հյուրանոց">[https://armeniasputnik.am/20210804/sevan-ap-hyuranoc-ishxan-saxatelyan-28548313.html ''««Սևանի ափին հյուրանոց ունեմ». Իշխան Սաղաթելյանը խոսեց իր բիզնեսի և ծառայած չլինելու մասին»'' հոդված armeniasputnik.am կայքում], [https://web.archive.org/web/20230626160849/https://armeniasputnik.am/20210804/sevan-ap-hyuranoc-ishxan-saxatelyan-28548313.html ''(արխիվացված 26.06.2023 թվականին)'']։</ref>։ Համարվում է վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի ամենախիստ քննադատներից մեկը{{փաստ}}։ 2020 թվականի [[Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)|Հայ-ադրբեջանական պատերազմից]] հետո ստեղծված [[Հայրենիքի փրկության շարժում|Հայրենիքի փրկության շարժման]] համակարգողն էր<ref>{{Cite web |date=06.03.2021 |title=«Հայրենիքի փրկության շարժման» առաջնորդները վաղը կհանդիպեն նախագահի հետ |url=https://www.azatutyun.am/a/31137304.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>, 2020-2021 թվականներին ՀՓՇ կողմից կազմակերպված [[Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի|Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի ցույցերի]] առաջնոդներից։ 2021 թվականի ապրիլի 25-ին Փաշինյանի հրաժարականից, սակայն ժամանակավոր պաշտոնակատար մնալուց հետո՝ հունիսի 20-ին նշանակվելիք արտահերթ ընտրությունների կապակցությամբ մայիսի 9-ին՝ Հայաստանի երկրորդ նախագահ [[Ռոբերտ Քոչարյան]]ի և [[Վերածնվող Հայաստան]] կուսակցության նախագահ [[Վահե Ալբերտի Հակոբյան]]ի հետ որպես ՀՅԴ ներկայացուցիչ հիմնադրում է [[Հայաստան դաշինք]]ը<ref>{{Cite web |date=09.05.2021 |title=Առաջարկում եմ և՛ առաջին, և՛ երրորդ նախագահներին միասնական պայքարել այս իշխանության դեմ. Ռոբերտ Քոչարյան |url=https://www.azatutyun.am/a/31246466.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Հունիսի 20-ին տեղի ունեցած [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|խորհրդարանական ընտրությունների]] արդյունքում դաշինքը դառնում է երկրորդ ուժը խորհրդարանում։ Նույն տարվա օգոստոսի 2-ին Իշխան Սաղաթելյանը «Հայաստան» խմբակցության կողմից առաջադրվեց ԱԺ ընդդիմադիր փոխնախագահ<ref name="aug02">{{Cite web |date=02.08.2021 |title=«Հայաստան» դաշինքը Իշխան Սաղաթելյանի թեկնածությունը կառաջադրի ԱԺ ընդդիմադիր փոխնախագահի պաշտոնում |url=https://armenpress.am/arm/news/1059629.html |publisher=[[Armenpress]]}}</ref>, և օգոստոսի 6-ին ընտրվում է երրորդ փորձից<ref name="aug06">{{Cite web |date=06.08.2021 |title=Իշխան Սաղաթելյանը երրորդ քվեարկությամբ ընտրվեց Ազգային ժողովի ընդդիմադիր փոխխոսնակ |url=https://www.azatutyun.am/a/31396878.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Առաջնորդում է 2022 թվականի ապրիլի 5-ին սկսված [[Դիմադրության շարժում (Հայաստան)|Դիմադրության շարժումը]], որի նպատակն է Նիկոլ Փաշինյանին իշխանությունից հեռացումը<ref>{{Cite web |date=07.05.2022 |title=Սա բացառիկ մի իրադարձություն է․ Իշխան Սաղաթելյան |url=https://iravaban.net/381897.html |website=iravaban.net}}</ref>։ == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Իշխան Սաղաթելյանը ծնվել է [[1982]] թվականի [[մայիսի 6]]-ին [[Սևանի շրջան]]ի [[Գեղամավան]] գյուղում։ Հայրը՝ Վաչիկ Գուրգենի Սաղաթելյանը 2016-2021 թվականներին եղել է [[Գեղամավան]]ի համայնքապետը։ 1999 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 145 դպրոց-վարժարանը։ Նույն տարում անդամագրվում է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]] կուսակցությանը։ 2002-2006 թվականներին ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական միության ատենապետ։ 2003 թվականին ավարտել է [[Երևանի պետական համալսարան]]ի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 2003-2005 թվականներին սովորել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրայում։ === Ձեռնարկատիրական գործունեություն === 2005 թվականին հիմնադրել է «Իմեգա Սերվիս» զբոսաշրջային ընկերությունը։ 2010 թվականից «Նավասար Ինվեստմենտ» ներդրումային ընկերության հիմնադիր-տնօրենն է։ === Աշխատանքային գործունեություն === 2005-2008 թվականներին սովորել է [[ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա|ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի]] [[ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ|Պատմության ինստիտուտի]] ասպիրանտուրայում։ 2008 թվականին [[ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ|ՀՀ ԳԱԱ-ի պատմության ինստիտուտում]] պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն, ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2008-2009 թվականներին աշխատել է [[Հայաստանի ազգային արխիվ]]ում որպես գիտաշխատող։ Խմբագրել և հրատարակել է մի քանի գրքեր, ինչպես նաև հանդես է եկել մեկ տասնյակից ավելի գիտական հոդվածներով և հրապարակումներով։ Մասնակցել է համահայկական և միջազգային մի շարք խորհրդաժողովների, որտեղ հանդես է եկել զեկույցներով։ === Քաղաքական գործունեություն === 2008-2009 թվականներին աշխատել է [[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ում՝ որպես ԱԺ փոխնախագահի խորհրդական։ 2009-2012 թթ. աշխատել է Ազգային Ժողովում որպես ԱԺ պատգամավորի օգնական։ 2006-2007 թվականներին և 2016 թվականից [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության]] Հայաստանի Գերագույն մարմնի անդամ։ 2016 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2018 թվականի մայիսը [[ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն|ՀՀ բնապահպանության նախարարի]] խորհրդականն էր<ref>{{Cite web |title=6 նոր մարզպետների կենսագրությունները |url=https://www.tert.am/am/news/2018/05/31/Regions-gov/2699580 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421205712/https://www.tert.am/am/news/2018/05/31/Regions-gov/2699580 |archive-date=2021 թ․ ապրիլի 21 |accessdate=2021 թ․ հունիսի 2}}</ref>։ [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2017)|2017 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում]]` նա ՀՅԴ համամասնական ցուցակի 25-րդ տեղում էր, ինչպես նաև առաջադրված էր պատգամավորության թեկնածու Գեղարքունիքի մարզն ընդգրկող թիվ 8 ընտրատարածքում։ Արդյունքում՝ Սաղաթելյանը տարածքային ցուցակով հավաքեց 3458 ձայն, ինչն այդ ընտրատարծքում ՀՅԴ կողմից առաջադրված թեկնածուների մեջ ամենաշատն էր<ref>[https://res.elections.am/images/doc/020417verj.pdf Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքների արձանագրությունը]</ref>։ Դաշնակցությունը հաղթահարեց անցողիկ շեմը, հավաքելով 6.57% և ստանալով 7 պատգամավորական մանդատ, սակայն Իշխան Սաղաթելյանը չդարձավ պատգամավոր։ 2018 թվականի [[Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)|Թավշյա հեղափոխություն]]ից հետո ձևավորված [[Ելք դաշինք]]-[[Բարգավաճ Հայաստան]]-ՀՅԴ կոալիցիայի արդյունքում՝ վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի որոշմամբ նույն թվականի հունիսի 1-ին նշանակվում է [[Գեղարքունիք]]ի մարզպետ։ Հոկտեմբերին տեղի ունեցած [[Բողոքի ցույցեր ՀՀ ԱԺ ցրման պահանջով|իրադարձություններից]] հետո Դաշնակցությունը դուրս է գալիս կոալիցիայից և հոկտեմբերի 3-ին Սաղաթելյանը ազատվում է պաշտոնից։ Այնուհետև ՀՅԴ-ն հանդես է գալիս որպես ընդդիմադիր ուժ։ [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2018)|2018 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում]]՝ Իշխան Սաղաթելյանը ՀՅԴ կողմից տարածքային ցուցակով 8-րդ ընտրատարածքում կրկին առաջադրվեց պատգամավորության թեկնածու։ Ընտրությունների արդյունքում նա հավաքեց 3000 ձայն, առաջ թողնելով միայն [[Իմ քայլը դաշինք]]ի թեկնածուներին<ref>[https://res.elections.am/images/doc/09.12.18v.pdf Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքների արձանագրությունը]</ref>, իսկ Սաղաթելյանի հայրենի [[Գեղամավան]]ում ՀՅԴ-ն հաղթեց «Իմ քայլին»<ref>{{Cite web |date=10.12.2018 |title=Այս երիտասարդը հաղթեց «Իմ քայլը դաշինքին» |url=https://hraparak.am/post/511349607-214139 |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Նա նաև ՀՅԴ համամասանկան ցուցակի 8-րդ տեղում էր։ Սակայն ՀՅԴ-ն հավաքելով ընդամենը 3.88% ձայն, չկարողացավ հաղթահարել անցողիկ շեմը և [[7-րդ գումարման Հայաստանի Ազգային ժողով]]ում պատգամավոր չունեցավ։ 2019 թվականի ապրիլի 26-ից 29-ին տեղի ունեցած Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Հայաստանի կազմակերպության 23-րդ Գերագույն ժողովում՝ Սաղաթելյանն ընտրվեց Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ<ref name="hyd gm" />։ Իսկ 2021 թ. հուլիսի 2-ից 4-ին տեղի ուեցած 24-րդ Գերագույն ժողովում վերընտրվեց նույն պաշտոնում<ref>{{Cite web |date=05.07.2021 |title=Ընտրվել է ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմին. Իշխան Սաղաթելյանը վերընտրվել է |url=https://news.am/arm/news/652198.html |website=[[news.am]]}}</ref>։ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրված [[Արցախում հրադադարի մասին համաձայնագիր (2020)|հայկական կողմի պարտության համաձայնագրից]] հետո սկսվեցին [[Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի|բողոքի զանգվածային ցույցեր]] Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով։ Ցույցերի ղեկավարումը ստանձնեց [[Հայրենիքի փրկության շարժում]]ը, որի համակարգողն էր Սաղաթելյանը։ Երկու օր անց նա՝ շարժման այլ առաջնորդների հետ միասին ձեռբակալվեց [[Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայություն|Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության]] կողմից<ref>{{Cite web |date=12.11.2020 |title=Ձերբակալվել է Իշխան Սաղաթելյանը |url=https://hraparak.am/post/52f8682cd1ed599c5510cbe8b32a91cc |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Մոտ մեկ օր անց, նա ազատ է արձակվում<ref>{{Cite web |date=13.11.2020 |title=Իշխան Սաղաթելյանն ու Էդուարդ Շարմազանովն ազատ արձակվեցին |url=https://hraparak.am/post/2047133220e6980b3cda3f657de0be80 |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Դեկտեմբերի 11-ին, բողոքի ցույցերի ժամանակ Սաղաթելյանը կրկին բերման է ենթարկվում<ref>{{Cite web |date=11.12.2020 |title=Ոստիկանները բերման են ենթարկել Իշխան Սաղաթելյանին |url=https://hraparak.am/post/fbf86436dbf02476dcf7a9e057d7e8dc |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Իսկ 2021 թ. փետրվարի 23-ին ոստիկանների կողմից բռնի կերպով բերման ենթարկելու փորձի ժամանակ Սաղաթելյանը վնասվածքներ է ստանում<ref>{{Cite web |date=23.02.2021 |title=Բերման են ենթարկում Իշխան Սաղաթելյանին. նա վնասվածք ունի |url=https://hraparak.am/post/4aa43186f6ab2bc9fd4b5010f544e5a6 |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ 2021 թվականի ապրիլին, ՀՅԴ-ն, ի տարբերություն ՀՓՇ առաջնորդ [[Վազգեն Մանուկյան]]ի՝ որոշում կայացրեց մասնակցել ԱԺ հնարավոր արտահերթ ընտրություններին՝ այն դիտարկելով որպես «հայրենադավ իշխանություններին հեռացնելու միջոցներից մեկը»<ref>{{Cite web |date=19.04.2021 |title=ՀՅԴ Հայաստանի կազմակերպության 24-րդ Գերագույն ժողովի հայտարարությունը |url=https://iravaban.net/327451.html |website=iravaban.net}}</ref>։ Իսկ մայիսի 6-ին հայտնի դարձավ, որ ՀՅԴ-ն 2021 թ. հունիսի 20-ին կայանալիք [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|արտահերթ ընտրություններին]] կմասնակցի Հայաստանի երկրորդ նախագահ [[Ռոբերտ Քոչարյան]]ի և [[Վերածնվող Հայաստան]] կուսակցության հետ դաշինքով<ref>{{Cite web |date=06.05.2021 |title=ՀՅԴ-ն հաստատում է, որ ընտրություններում Քոչարյանի և «Վերածնվող Հայաստանի» հետ հանդես կգա դաշինքով |url=https://www.azatutyun.am/a/31241140.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Մայիսի 9-ին Սաղաթելյանը (որպես ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ), Քոչարյանը և ՎՀԿ նախագահ [[Վահե Ա. Հակոբյան]]ը ստորագրեցին համագործակցության հռչակագիր<ref>{{Cite web |date=09.05.2021 |title=Ստորագրվեց «Հայաստան» նախընտրական դաշինքի հռչակագիրը |url=https://www.panorama.am/am/news/2021/05/09/%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84-%D5%B0%D5%BC%D5%B9%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80/2499239 |website=[[panorama.am]]}}</ref>, ձևավորվեց [[Հայաստան դաշինք]]ը։ Դաշինքն առաջանորդեց Ռոբերտ Քոչարյանը, իսկ Սաղաթելյանը ցուցակում երկրորդն էր<ref name="june08">{{Cite web |date=08.06.2021 |title=Իշխան Սաղաթելյան. «Փաշինյանը պետք է պատասխան տա Շուշիի և Հադրութի համար» |url=https://hetq.am/hy/article/131871 |website=[[Հետք]]}}</ref>։ Քարոզարշավի ժամանակ, հունիսի 6-ին Սաղաթելյանը քննադատության ենթարկեց նաև Երևանի քաղաքային իշխանությանը, իսկ հունիսի 20-ը համարեց «Հայաստանը ազատագրելու օր»<ref>{{Cite web |date=06.06.2021 |title=Գալիս ենք հաղթելու հանուն ուժեղ Հայաստանի ու նաև՝ ուժեղ, կազմակերպված Երևանի․ Իշխան Սաղաթելյան․ ՏԵՍԱՆՅՈւԹ |url=https://yerkirmedia.am/hy/article/2021/06/09/41154 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630064003/https://yerkirmedia.am/hy/article/2021/06/09/41154 |archive-date=2022 թ․ հունիսի 30 |access-date=2022 թ․ հունիսի 8 |website=[[Երկիր Մեդիա]]}}</ref>։ Հունիսի 8-ին նա հայտարարեց, որ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի. «Մեր երկրում լինելու է արդարադատություն, և ինքն ու մնացած բոլոր պատասխանատուները գնդակահարությամբ չեն ազատվելու։ Նրանք դեռ պետք է պատասխան տան շուռնուխեցի Արարատին իր տունը կորցնելու համար, պետք է պատասխան տան Արցախի 10 հազար քառակուսի կիլոմետրը կորցնելու համար, պետք է պատասխան տան Շուշիի ու Հադրութի համար, պետք է պատասխան մեր 5000 զոհերի համար», ասաց նա, ընդգծելով՝ բոլորը պետք է պատասխան տան իրենց արածների համար, որպեսզի Հայաստանում այլևս դավաճանություն չլինի<ref name="june08" />։ Ընտրությունների արդյունքում Հայաստան դաշինքը չկարողացավ հավաքել ձայների մեծամասնությունը, ստացավ 21.09% (269 481) ձայն, առաջ թողնելով Փաշինյանի գլխավորած [[Քաղաքացիական պայմանագիր]] կուսակցությանը<ref>{{Cite web |date=27.06.2021 |title=ՔՊ-ն` 53.91, «Հայաստան»-ը՝ 21.09, «Պատիվ ունեմ»-ը՝ 5.22 տոկոս. ընտրությունների վերջնական արդյունքները |url=https://www.azatutyun.am/a/31328268.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Սաղաթելյանը ընտրվեց պատգամավոր։ Օգոստոսի 2-ին «Հայաստան» խմբակցությունը որպես ԱԺ ընդդիմադիր փոխխոսնակի թեկնածու առաջադրեց Իշխան Սաղաթելյանի թեկնածությունը, ինչին աջակցեց նաև [[Պատիվ ունեմ դաշինք|«Պատիվ ունեմ»]] խմբակցությունը<ref name="aug02" /><ref>{{Cite web |date=05.08.2021 |title=ԱԺ-ն շարունակում է աշխատանքը. Իշխան Սաղաթելյանը կընտրվի՞ ԱԺ փոխխոսնակ |url=https://news.am/arm/news/656933.html |website=[[news.am]]}}</ref>։ Նա ԱԺ փոխնախագահ ընտրվեց միայն երրորդ փորձից՝ օգոստոսի 6-ին<ref name="aug06" />։ == Անձնական կյանք == Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1433 Իշխան Վաչիկի Սաղաթելյանի կենսագրությունը] * [https://դաշինք.հայ/team/isxan-sagatelyan Իշխան Սաղաթելյան - Հայաստան դաշինք] {{Տեղեկաքարտ Հաջորդականություն | Նախորդող = [[Վահե Էնֆիաջյան]] | Հաջորդող = գործող | Ցուցակ = Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ<br>Իշխան Սաղաթելյան | Տարիներ = 6 օգոստոսի 2021 թ. - | bcolor = #fafff6 | color = #CCFFBF }} {{Տեղեկաքարտ Հաջորդականություն | Նախորդող = [[Կարեն Բոթոյան]] | Հաջորդող = [[Գնել Սանոսյան]] | Ցուցակ = Գեղարքունիքի մարզպետ<br>Իշխան Սաղաթելյան | Տարիներ = 1 հունիսի 2018 թ. - 3 հոկտեմբերի 2018 թ. | bcolor = #fafff6 | color = #CCFFBF }} {{Գեղարքունիքի մարզպետները}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Սաղաթելյան, Իշխան}} [[Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզպետներ]] [[Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ]] pfu8ztjqkpmdmcmumfcamhzov74napp 10715802 10715801 2026-03-27T13:20:11Z Gardmanahay 25102 10715802 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Սաղաթելյան}} {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | տիտղոս = [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ]] | կարգ = | կարգ-ին = | անվան տակ = | դրոշ = | նախագահ = [[Ալեն Սիմոնյան]] | կառավարման սկիզբ = օգոստոսի 6, 2021 | կառավարման ավարտ = հուլիսի 2, 2022 <!--կամ՝ --> | կառավարման ժամանակ = | նախորդող = [[Վահե Էնֆիաջյան]] | հաջորդող = | տիտղոս_2 = [[Գեղարքունիք]]ի մարզպետ | կարգ_2 = | կարգ-ին_2 = | անվան տակ_2 = | դրոշ_2 = | կառավարման սկիզբ_2 = հունիսի 1, 2018 | կառավարման ավարտ_2 = հոկտեմբերի 3, 2018 <!--կամ՝ --> | կառավարման ժամանակ_2 = | նախորդող_2 = [[Կարեն Բոթոյան]] | հաջորդող_2 = [[Գնել Սանոսյան]] }} '''Իշխան Սաղաթելյան''' ({{ԱԾ}}), հայ կուսակցական, քաղաքական և պետական գործիչ, [[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ի նախկին փոխխոսնակ, [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության]] Հայաստանի Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ (2019 թվականի ապրիլի 29-ից)<ref name="hyd gm">{{Cite web |date=29.04.2019 |title=ՀՅԴ Հայաստանի նորընտիր Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ է ընտրվել Իշխան Սաղաթելյանը |url=https://syuniacyerkir.am/hyd-hayastani-noryntir-geraguyn-marmni-nerkayatsutsich-e-yntrvel-ishkhan-sakhatelyany |website=Սյունյաց երկիր}}</ref><ref>{{Cite web |date=30.04.2019 |title=ՀՅԴ Հայաստանի նորընտիր Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ է ընտրվել Իշխան Սաղաթելյանը |url=https://aparaj.am/%D5%B0%D5%B5%D5%A4-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D6%80-%D5%A3%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D6%80/ |website=Ապարաժ}}</ref>, [[Գեղարքունիքի մարզ|Գեղարքունիքի]] մարզպետ (01․06․2018 - 03.10․2018), Պատմական գիտությունների թեկնածու է, բիզնեսմեն<ref name="armeniasputnik.am Սաղաթելյան, հյուրանոց">[https://armeniasputnik.am/20210804/sevan-ap-hyuranoc-ishxan-saxatelyan-28548313.html ''««Սևանի ափին հյուրանոց ունեմ». Իշխան Սաղաթելյանը խոսեց իր բիզնեսի և ծառայած չլինելու մասին»'' հոդված armeniasputnik.am կայքում], [https://web.archive.org/web/20230626160849/https://armeniasputnik.am/20210804/sevan-ap-hyuranoc-ishxan-saxatelyan-28548313.html ''(արխիվացված 26.06.2023 թվականին)'']։</ref>։ Համարվում է վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի ամենախիստ քննադատներից մեկը{{փաստ}}։ 2021 թվականին ստեղծված [[Հայրենիքի փրկության շարժում|«Հայրենիքի փրկության շարժման»]] համակարգողն էր<ref>{{Cite web |date=06.03.2021 |title=«Հայրենիքի փրկության շարժման» առաջնորդները վաղը կհանդիպեն նախագահի հետ |url=https://www.azatutyun.am/a/31137304.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>, 2020-2021 թվականներին ՀՓՇ կողմից կազմակերպված [[Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի|Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով բողոքի ցույցերի]] առաջնոդներից։ 2021 թվականի ապրիլի 25-ին Փաշինյանի հրաժարականից, սակայն ժամանակավոր պաշտոնակատար մնալուց հետո՝ հունիսի 20-ին նշանակվելիք արտահերթ ընտրությունների կապակցությամբ մայիսի 9-ին՝ Հայաստանի երկրորդ նախագահ [[Ռոբերտ Քոչարյան]]ի և [[Վերածնվող Հայաստան]] կուսակցության նախագահ [[Վահե Ալբերտի Հակոբյան]]ի հետ որպես ՀՅԴ ներկայացուցիչ հիմնադրում է [[Հայաստան դաշինք]]ը<ref>{{Cite web |date=09.05.2021 |title=Առաջարկում եմ և՛ առաջին, և՛ երրորդ նախագահներին միասնական պայքարել այս իշխանության դեմ. Ռոբերտ Քոչարյան |url=https://www.azatutyun.am/a/31246466.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Հունիսի 20-ին տեղի ունեցած [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|խորհրդարանական ընտրությունների]] արդյունքում դաշինքը դառնում է երկրորդ ուժը խորհրդարանում։ Նույն տարվա օգոստոսի 2-ին Իշխան Սաղաթելյանը «Հայաստան» խմբակցության կողմից առաջադրվեց ԱԺ ընդդիմադիր փոխնախագահ<ref name="aug02">{{Cite web |date=02.08.2021 |title=«Հայաստան» դաշինքը Իշխան Սաղաթելյանի թեկնածությունը կառաջադրի ԱԺ ընդդիմադիր փոխնախագահի պաշտոնում |url=https://armenpress.am/arm/news/1059629.html |publisher=[[Armenpress]]}}</ref>, և օգոստոսի 6-ին ընտրվում է երրորդ փորձից<ref name="aug06">{{Cite web |date=06.08.2021 |title=Իշխան Սաղաթելյանը երրորդ քվեարկությամբ ընտրվեց Ազգային ժողովի ընդդիմադիր փոխխոսնակ |url=https://www.azatutyun.am/a/31396878.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Առաջնորդում է 2022 թվականի ապրիլի 5-ին սկսված [[Դիմադրության շարժում (Հայաստան)|Դիմադրության շարժումը]], որի նպատակն է Նիկոլ Փաշինյանին իշխանությունից հեռացումը<ref>{{Cite web |date=07.05.2022 |title=Սա բացառիկ մի իրադարձություն է․ Իշխան Սաղաթելյան |url=https://iravaban.net/381897.html |website=iravaban.net}}</ref>։ == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Իշխան Սաղաթելյանը ծնվել է [[1982]] թվականի [[մայիսի 6]]-ին [[Սևանի շրջան]]ի [[Գեղամավան]] գյուղում։ Հայրը՝ Վաչիկ Գուրգենի Սաղաթելյանը 2016-2021 թվականներին եղել է [[Գեղամավան]]ի համայնքապետը։ 1999 թվականին ավարտել է Երևանի թիվ 145 դպրոց-վարժարանը։ Նույն տարում անդամագրվում է [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն]] կուսակցությանը։ 2002-2006 թվականներին ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական միության ատենապետ։ 2003 թվականին ավարտել է [[Երևանի պետական համալսարան]]ի միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետը։ 2003-2005 թվականներին սովորել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրայում։ === Ձեռնարկատիրական գործունեություն === 2005 թվականին հիմնադրել է «Իմեգա Սերվիս» զբոսաշրջային ընկերությունը։ 2010 թվականից «Նավասար Ինվեստմենտ» ներդրումային ընկերության հիմնադիր-տնօրենն է։ === Աշխատանքային գործունեություն === 2005-2008 թվականներին սովորել է [[ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա|ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի]] [[ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ|Պատմության ինստիտուտի]] ասպիրանտուրայում։ 2008 թվականին [[ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ|ՀՀ ԳԱԱ-ի պատմության ինստիտուտում]] պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն, ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ 2008-2009 թվականներին աշխատել է [[Հայաստանի ազգային արխիվ]]ում որպես գիտաշխատող։ Խմբագրել և հրատարակել է մի քանի գրքեր, ինչպես նաև հանդես է եկել մեկ տասնյակից ավելի գիտական հոդվածներով և հրապարակումներով։ Մասնակցել է համահայկական և միջազգային մի շարք խորհրդաժողովների, որտեղ հանդես է եկել զեկույցներով։ === Քաղաքական գործունեություն === 2008-2009 թվականներին աշխատել է [[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ում՝ որպես ԱԺ փոխնախագահի խորհրդական։ 2009-2012 թթ. աշխատել է Ազգային Ժողովում որպես ԱԺ պատգամավորի օգնական։ 2006-2007 թվականներին և 2016 թվականից [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության]] Հայաստանի Գերագույն մարմնի անդամ։ 2016 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2018 թվականի մայիսը [[ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն|ՀՀ բնապահպանության նախարարի]] խորհրդականն էր<ref>{{Cite web |title=6 նոր մարզպետների կենսագրությունները |url=https://www.tert.am/am/news/2018/05/31/Regions-gov/2699580 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421205712/https://www.tert.am/am/news/2018/05/31/Regions-gov/2699580 |archive-date=2021 թ․ ապրիլի 21 |accessdate=2021 թ․ հունիսի 2}}</ref>։ [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2017)|2017 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում]]` նա ՀՅԴ համամասնական ցուցակի 25-րդ տեղում էր, ինչպես նաև առաջադրված էր պատգամավորության թեկնածու Գեղարքունիքի մարզն ընդգրկող թիվ 8 ընտրատարածքում։ Արդյունքում՝ Սաղաթելյանը տարածքային ցուցակով հավաքեց 3458 ձայն, ինչն այդ ընտրատարծքում ՀՅԴ կողմից առաջադրված թեկնածուների մեջ ամենաշատն էր<ref>[https://res.elections.am/images/doc/020417verj.pdf Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքների արձանագրությունը]</ref>։ Դաշնակցությունը հաղթահարեց անցողիկ շեմը, հավաքելով 6.57% և ստանալով 7 պատգամավորական մանդատ, սակայն Իշխան Սաղաթելյանը չդարձավ պատգամավոր։ 2018 թվականի [[Թավշյա հեղափոխություն (Հայաստան)|Թավշյա հեղափոխություն]]ից հետո ձևավորված [[Ելք դաշինք]]-[[Բարգավաճ Հայաստան]]-ՀՅԴ կոալիցիայի արդյունքում՝ վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ի որոշմամբ նույն թվականի հունիսի 1-ին նշանակվում է [[Գեղարքունիք]]ի մարզպետ։ Հոկտեմբերին տեղի ունեցած [[Բողոքի ցույցեր ՀՀ ԱԺ ցրման պահանջով|իրադարձություններից]] հետո Դաշնակցությունը դուրս է գալիս կոալիցիայից և հոկտեմբերի 3-ին Սաղաթելյանը ազատվում է պաշտոնից։ Այնուհետև ՀՅԴ-ն հանդես է գալիս որպես ընդդիմադիր ուժ։ [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2018)|2018 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում]]՝ Իշխան Սաղաթելյանը ՀՅԴ կողմից տարածքային ցուցակով 8-րդ ընտրատարածքում կրկին առաջադրվեց պատգամավորության թեկնածու։ Ընտրությունների արդյունքում նա հավաքեց 3000 ձայն, առաջ թողնելով միայն [[Իմ քայլը դաշինք]]ի թեկնածուներին<ref>[https://res.elections.am/images/doc/09.12.18v.pdf Ազգային ժողովի ընտրությունների արդյունքների արձանագրությունը]</ref>, իսկ Սաղաթելյանի հայրենի [[Գեղամավան]]ում ՀՅԴ-ն հաղթեց «Իմ քայլին»<ref>{{Cite web |date=10.12.2018 |title=Այս երիտասարդը հաղթեց «Իմ քայլը դաշինքին» |url=https://hraparak.am/post/511349607-214139 |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Նա նաև ՀՅԴ համամասանկան ցուցակի 8-րդ տեղում էր։ Սակայն ՀՅԴ-ն հավաքելով ընդամենը 3.88% ձայն, չկարողացավ հաղթահարել անցողիկ շեմը և [[7-րդ գումարման Հայաստանի Ազգային ժողով]]ում պատգամավոր չունեցավ։ 2019 թվականի ապրիլի 26-ից 29-ին տեղի ունեցած Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության Հայաստանի կազմակերպության 23-րդ Գերագույն ժողովում՝ Սաղաթելյանն ընտրվեց Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ<ref name="hyd gm" />։ Իսկ 2021 թ. հուլիսի 2-ից 4-ին տեղի ուեցած 24-րդ Գերագույն ժողովում վերընտրվեց նույն պաշտոնում<ref>{{Cite web |date=05.07.2021 |title=Ընտրվել է ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմին. Իշխան Սաղաթելյանը վերընտրվել է |url=https://news.am/arm/news/652198.html |website=[[news.am]]}}</ref>։ 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին ստորագրված [[Արցախում հրադադարի մասին համաձայնագիր (2020)|հայկական կողմի պարտության համաձայնագրից]] հետո սկսվեցին [[Բողոքի ցույցեր ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի|բողոքի զանգվածային ցույցեր]] Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով։ Ցույցերի ղեկավարումը ստանձնեց [[Հայրենիքի փրկության շարժում]]ը, որի համակարգողն էր Սաղաթելյանը։ Երկու օր անց նա՝ շարժման այլ առաջնորդների հետ միասին ձեռբակալվեց [[Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայություն|Հայաստանի Ազգային անվտանգության ծառայության]] կողմից<ref>{{Cite web |date=12.11.2020 |title=Ձերբակալվել է Իշխան Սաղաթելյանը |url=https://hraparak.am/post/52f8682cd1ed599c5510cbe8b32a91cc |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Մոտ մեկ օր անց, նա ազատ է արձակվում<ref>{{Cite web |date=13.11.2020 |title=Իշխան Սաղաթելյանն ու Էդուարդ Շարմազանովն ազատ արձակվեցին |url=https://hraparak.am/post/2047133220e6980b3cda3f657de0be80 |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Դեկտեմբերի 11-ին, բողոքի ցույցերի ժամանակ Սաղաթելյանը կրկին բերման է ենթարկվում<ref>{{Cite web |date=11.12.2020 |title=Ոստիկանները բերման են ենթարկել Իշխան Սաղաթելյանին |url=https://hraparak.am/post/fbf86436dbf02476dcf7a9e057d7e8dc |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ Իսկ 2021 թ. փետրվարի 23-ին ոստիկանների կողմից բռնի կերպով բերման ենթարկելու փորձի ժամանակ Սաղաթելյանը վնասվածքներ է ստանում<ref>{{Cite web |date=23.02.2021 |title=Բերման են ենթարկում Իշխան Սաղաթելյանին. նա վնասվածք ունի |url=https://hraparak.am/post/4aa43186f6ab2bc9fd4b5010f544e5a6 |website=[[Հրապարակ օրաթերթ]]}}</ref>։ 2021 թվականի ապրիլին, ՀՅԴ-ն, ի տարբերություն ՀՓՇ առաջնորդ [[Վազգեն Մանուկյան]]ի՝ որոշում կայացրեց մասնակցել ԱԺ հնարավոր արտահերթ ընտրություններին՝ այն դիտարկելով որպես «հայրենադավ իշխանություններին հեռացնելու միջոցներից մեկը»<ref>{{Cite web |date=19.04.2021 |title=ՀՅԴ Հայաստանի կազմակերպության 24-րդ Գերագույն ժողովի հայտարարությունը |url=https://iravaban.net/327451.html |website=iravaban.net}}</ref>։ Իսկ մայիսի 6-ին հայտնի դարձավ, որ ՀՅԴ-ն 2021 թ. հունիսի 20-ին կայանալիք [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|արտահերթ ընտրություններին]] կմասնակցի Հայաստանի երկրորդ նախագահ [[Ռոբերտ Քոչարյան]]ի և [[Վերածնվող Հայաստան]] կուսակցության հետ դաշինքով<ref>{{Cite web |date=06.05.2021 |title=ՀՅԴ-ն հաստատում է, որ ընտրություններում Քոչարյանի և «Վերածնվող Հայաստանի» հետ հանդես կգա դաշինքով |url=https://www.azatutyun.am/a/31241140.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Մայիսի 9-ին Սաղաթելյանը (որպես ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ), Քոչարյանը և ՎՀԿ նախագահ [[Վահե Ա. Հակոբյան]]ը ստորագրեցին համագործակցության հռչակագիր<ref>{{Cite web |date=09.05.2021 |title=Ստորագրվեց «Հայաստան» նախընտրական դաշինքի հռչակագիրը |url=https://www.panorama.am/am/news/2021/05/09/%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84-%D5%B0%D5%BC%D5%B9%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80/2499239 |website=[[panorama.am]]}}</ref>, ձևավորվեց [[Հայաստան դաշինք]]ը։ Դաշինքն առաջանորդեց Ռոբերտ Քոչարյանը, իսկ Սաղաթելյանը ցուցակում երկրորդն էր<ref name="june08">{{Cite web |date=08.06.2021 |title=Իշխան Սաղաթելյան. «Փաշինյանը պետք է պատասխան տա Շուշիի և Հադրութի համար» |url=https://hetq.am/hy/article/131871 |website=[[Հետք]]}}</ref>։ Քարոզարշավի ժամանակ, հունիսի 6-ին Սաղաթելյանը քննադատության ենթարկեց նաև Երևանի քաղաքային իշխանությանը, իսկ հունիսի 20-ը համարեց «Հայաստանը ազատագրելու օր»<ref>{{Cite web |date=06.06.2021 |title=Գալիս ենք հաղթելու հանուն ուժեղ Հայաստանի ու նաև՝ ուժեղ, կազմակերպված Երևանի․ Իշխան Սաղաթելյան․ ՏԵՍԱՆՅՈւԹ |url=https://yerkirmedia.am/hy/article/2021/06/09/41154 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630064003/https://yerkirmedia.am/hy/article/2021/06/09/41154 |archive-date=2022 թ․ հունիսի 30 |access-date=2022 թ․ հունիսի 8 |website=[[Երկիր Մեդիա]]}}</ref>։ Հունիսի 8-ին նա հայտարարեց, որ [[Նիկոլ Փաշինյան]]ը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի. «Մեր երկրում լինելու է արդարադատություն, և ինքն ու մնացած բոլոր պատասխանատուները գնդակահարությամբ չեն ազատվելու։ Նրանք դեռ պետք է պատասխան տան շուռնուխեցի Արարատին իր տունը կորցնելու համար, պետք է պատասխան տան Արցախի 10 հազար քառակուսի կիլոմետրը կորցնելու համար, պետք է պատասխան տան Շուշիի ու Հադրութի համար, պետք է պատասխան մեր 5000 զոհերի համար», ասաց նա, ընդգծելով՝ բոլորը պետք է պատասխան տան իրենց արածների համար, որպեսզի Հայաստանում այլևս դավաճանություն չլինի<ref name="june08" />։ Ընտրությունների արդյունքում Հայաստան դաշինքը չկարողացավ հավաքել ձայների մեծամասնությունը, ստացավ 21.09% (269 481) ձայն, առաջ թողնելով Փաշինյանի գլխավորած [[Քաղաքացիական պայմանագիր]] կուսակցությանը<ref>{{Cite web |date=27.06.2021 |title=ՔՊ-ն` 53.91, «Հայաստան»-ը՝ 21.09, «Պատիվ ունեմ»-ը՝ 5.22 տոկոս. ընտրությունների վերջնական արդյունքները |url=https://www.azatutyun.am/a/31328268.html |website=[[Ազատություն ռադիոկայան]]}}</ref>։ Սաղաթելյանը ընտրվեց պատգամավոր։ Օգոստոսի 2-ին «Հայաստան» խմբակցությունը որպես ԱԺ ընդդիմադիր փոխխոսնակի թեկնածու առաջադրեց Իշխան Սաղաթելյանի թեկնածությունը, ինչին աջակցեց նաև [[Պատիվ ունեմ դաշինք|«Պատիվ ունեմ»]] խմբակցությունը<ref name="aug02" /><ref>{{Cite web |date=05.08.2021 |title=ԱԺ-ն շարունակում է աշխատանքը. Իշխան Սաղաթելյանը կընտրվի՞ ԱԺ փոխխոսնակ |url=https://news.am/arm/news/656933.html |website=[[news.am]]}}</ref>։ Նա ԱԺ փոխնախագահ ընտրվեց միայն երրորդ փորձից՝ օգոստոսի 6-ին<ref name="aug06" />։ == Անձնական կյանք == Ամուսնացած է, ունի երեք երեխա։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1433 Իշխան Վաչիկի Սաղաթելյանի կենսագրությունը] * [https://դաշինք.հայ/team/isxan-sagatelyan Իշխան Սաղաթելյան - Հայաստան դաշինք] {{Տեղեկաքարտ Հաջորդականություն | Նախորդող = [[Վահե Էնֆիաջյան]] | Հաջորդող = գործող | Ցուցակ = Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ<br>Իշխան Սաղաթելյան | Տարիներ = 6 օգոստոսի 2021 թ. - | bcolor = #fafff6 | color = #CCFFBF }} {{Տեղեկաքարտ Հաջորդականություն | Նախորդող = [[Կարեն Բոթոյան]] | Հաջորդող = [[Գնել Սանոսյան]] | Ցուցակ = Գեղարքունիքի մարզպետ<br>Իշխան Սաղաթելյան | Տարիներ = 1 հունիսի 2018 թ. - 3 հոկտեմբերի 2018 թ. | bcolor = #fafff6 | color = #CCFFBF }} {{Գեղարքունիքի մարզպետները}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Սաղաթելյան, Իշխան}} [[Կատեգորիա:Գեղարքունիքի մարզպետներ]] [[Կատեգորիա:Հայ պետական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հայ քաղաքագետներ]] 3art5l3o4vlbhmihvj03c6y6nsbcnlc 0 877946 10715888 10556703 2026-03-27T19:34:25Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715888 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կառույց}} '''Նախարարական 2-րդ տուն''' ({{lang-ru|2-й Министерский дом}}), պատմական շենք [[Պետերհոֆ]]ում։ Կառուցվել է 1836-1841 թվականներին։ Մշակութային ժառանգության դաշնային նշանակության օբյեկտ է<ref>Постановление Правительства РФ от 10.07.2001 № 527 о Перечне объектов исторического и культурного наследия Федерального (Общероссийского) значения, находящиеся в г. Санкт-Петербурге.</ref>։ Գտնվում է Ռազվոդնայա փողոց, տուն 3 հասցեով` հարավային կողմից եզրափակելով Ռազվոդնայա հրապարակը։ == Պատմություն == Տունը կառուցվել է ճարտարապետ Իոսիֆ Իվանովիչ Շառլեման 1-ի նախագծով։ Նախագիծը հաստատվել է 1836 թվականի հունիսին։ Կառուցելու ժամանակ շենքը կոչվել է Կավալերական։ Շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 1839 թվականի հունիսին, իսկ հարդարման աշխատանքները` 1841 թվականին<ref name="citywalls">{{Cite web |title=2-й Министерский дом |url=http://www.citywalls.ru/house19315.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630185746/http://www.citywalls.ru/house19315.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 30 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 30 |work=citywalls.ru}}</ref><ref name="ts">{{Cite web |title=Здания на Разводной площади |url=http://tamara.shemyak.com/SaintPetersburg/Peterhof/ptrdvrazvod.html |accessdate=2018 թ․ հունիսի 30 |work=tamara.shemyak.com |archive-date=2018-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630185723/http://tamara.shemyak.com/SaintPetersburg/Peterhof/ptrdvrazvod.html |url-status=dead }}</ref>։ Տունը մնում է բնակելի։ 1988-2012 թվականներին այնտեղ տեղակայված է եղել նաև [[Սանկտ Պետերբուրգ]]ի Պետրոդվորցովի շրջանային դատարանը<ref name="citywalls" />։ == Ճարտարապետություն == Տան խարիսխահարկը երեսապատված է պուտիլովյան կավճային սալիկներով։ Պատերը սվաղված են։ Տունն ավարտվում է ատամնիկներ ունեցող քիվով։ Առաջին հարկի բարձր պատուհաններն ունեն կորացված զարդաքիվեր և ծեփածո խեցեզարդեր, իսկ երկրորդ հարկի պատուհանները ոչ մեծ ու քառակուսի են։ [[Որմնասյուն]]երով և ատտիկոսով արևելյան ճակատը նայում է դեպի Մեծ պալատը, որի [[բարոկկո]] ոճի դրվագման հետ ներդաշնակում է տան դրվագումը։ Ճակատային դեկորի ծեփածո մանրամասների հեղինակներն են վարպետներ Տ. Դիլյովը և Ի. Կոսոլապովը։ Շենքը Նախարարական 1-ին տան և Ֆլիգել-ադյուտանտական տան հետ Ռազվոդնայա հրապարակի համակառույցի մասն է։ Ի տարբերություն համաչափորեն կանգնած Նախարարական 2-րդ տան, Նախարարական 1-ին տունն ունի բարձր ցոկոլային հարկ, տարբերվող հատակագիծ (երկու հարկերում միջանցքներով), արևելյան (կողային) ճակատի դեկորի տարբերություններ<ref name="citywalls" /><ref name="ts" />։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights="180"> Дом Второй Министерский 04.JPG Дом Второй Министерский 05.JPG </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |title=2-й Министерский дом |url=http://www.citywalls.ru/house19315.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630185746/http://www.citywalls.ru/house19315.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 30 |accessdate=2018 թ․ հունիսի 30 |website=citywalls.ru}} [[Կատեգորիա:1841 հիմնադրումներ Ռուսաստանում]] [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի մշակութային ժառանգության օբյեկտներ]] [[Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի ճարտարապետական հուշարձաններ]] 4mae321a4xrzujw1ttyo428a9c8efo1 2 881933 10716093 10710903 2026-03-28T10:36:52Z Աբգարյան Անի 77204 10716093 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''' [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել Կոլումբիայի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} qytq4k9h6puhkton5bk5kgda6xf08eu 10716095 10716093 2026-03-28T10:38:29Z Աբգարյան Անի 77204 /* Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ */ 10716095 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''' [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} icrlx4fuwmx5kt5xcg9roitswnundnz 10716097 10716095 2026-03-28T10:38:56Z Աբգարյան Անի 77204 /* Վթար */ 10716097 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''' [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} ge25xugba5bfcrlm8kmhelejqsdd5if 10716100 10716097 2026-03-28T10:41:19Z Աբգարյան Անի 77204 10716100 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''' [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} csg6q8po4t3nye35elad8okcj6cbxcp 10716115 10716100 2026-03-28T10:55:06Z Աբգարյան Անի 77204 /* Վթար */ 10716115 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''' [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>h[ttps://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} l5mtrbb1wih9uf3r23bvvelnoiku87e 10716116 10716115 2026-03-28T10:55:24Z Աբգարյան Անի 77204 10716116 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>h[ttps://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} h6ashd14zi70fyalmi3nvfh32n3o7wg 0 884136 10716045 10658035 2026-03-28T08:54:34Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716045 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նաուալ ալ-Սաադաուի''' ({{lang-ar|نوال السعداوي}}, {{ԱԾ}}), եգիպտացի ֆեմինիստ, գրող, ակտիվիստ, բժիշկ և հոգեբույժ։ Նա բազմաթիվ գրքեր է գրել, որոնք վերաբերում են [[Կինն իսլամում|իսլամում կանանց]] դերին՝ հատուկ ուշադրություն հրավիրելով հասարակությունում [[Իգական սեռական համակարգ|կանանց սեռական օրգաններ]]ի խեղման վրա։ Նրան նկարագրել են որպես «Արաբական աշխարհի [[Սիմոնա դը Բովուար]]»<ref>{{Cite web |title=Nawal El Saadawi {{!}} Egyptian physician, psychiatrist, author and feminist |url=http://www.britannica.com/biography/Nawal-El-Saadawi |access-date=2016 թ․ մարտի 7 |website=Encyclopædia Britannica}}</ref>։ Նա հիմնադրել է «Արաբ կանանց համերաշխության ասոցիացիան», որի նախագահն էր<ref>[http://www.lokashakti.org/pages/viewgroup/911-Arab+Womens+Solidarity+Association+United "Arab Women's Solidarity Association United"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171207192336/http://www.lokashakti.org/pages/viewgroup/911-Arab+Womens+Solidarity+Association+United |date=2017-12-07 }}, Lokashakti.</ref><ref>Hitchcock, Peter, Nawal el Saadawi, Sherif Hetata. "Living the Struggle". ''Transition'' 61 (1993): 170–179.</ref>, և համահիմնադրել է «Արաբների մարդու իրավունքների ասոցիացիան»<ref>Nawal El Saadawi, [https://www.jstor.org/stable/1315340 "Presentation by Nawal El Saadawi: President's Forum, M/MLA Annual Convention, November 4, 1999"], ''The Journal of the Midwest Modern Language Association'' 33.3–34.1 (Autumn 2000 – Winter 2001): 34–39.</ref>։ Երեք մայրցամաքներից արժանացել է պատվավոր կոչումների։ 2004 թվականին [[Եվրախորհուրդ|Եվրախորհրդի]] կողմից արժանացել է [[Հյուսիս-հարավ մրցանակ]]ին։ 2005 թվականին [[Բելգիա]]յում արժանացել է [[Ինանա միջազգային մրցանակ]]ին<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jue04c1_wkY&feature=related "PEN World Voices Arthur Miller Freedom to Write Lecture by Nawal El Saadawi"]. 8 September 2009. YouTube.</ref>, և [[Խաղաղության միջազգային բյուրո]]ն 2012 թվականին նրան պարգևատրել է Շոն Մեքբրայդի անվան մրցանակով<ref>{{Cite web |title=International Peace Bureau |url=http://www.ipb.org/web/index.php?mostra=news&menu=home&id_nom=IPB+to+award+2012+Sean+MacBride+Peace+Prize+to+Nawal+El-Sadaawi+and+Lina+Ben+Mhenni |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925221701/http://www.ipb.org/web/index.php?mostra=news&menu=home&id_nom=IPB+to+award+2012+Sean+MacBride+Peace+Prize+to+Nawal+El-Sadaawi+and+Lina+Ben+Mhenni |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |accessdate=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=www.ipb.org}}</ref>։ Նաուալ ալ-Սաադաուին զբաղեցրել է [[Կահիրեի Արվեստի և հասարակագիտության գերագույն խորհուրդ|Կահիրեի Արվեստի և հասարակագիտության գերագույն խորհ]]րդի հեղինակի պաշտոնը, եղել է [[Կահիրեի առողջապահության կրթության վարչություն|Կահիրեի առողջապահության կրթության վարչությ]]ան գլխավոր տնօրենը, Կահիրեի բժշկության ասոցիացիայի գլխավոր քարտուղարը, Համալսարանի հիվանդանոցում և [[Առողջապահության և բնակչության նախարարություն (Եգիպտոս)|Առողջապահության նախարարությունում]] եղել է բժիշկ։ Նա հիմնադրել է Առողջապահական կրթության և եգիպտացի կին գրողների ասոցիացիան, Կահիրեի ''Health Magazine''-ի գլխավոր խմբագիրն էր, և ''Medical Association Magazine''-ի խմբագիրը<ref name="nawalsaadawi">{{Cite web |title=Nawal El Saadawi |url=http://www.nawalsaadawi.net/index.php?option=com_content&view=article&id=47:nawal-el-saadawi&catid=34:biography&Itemid=54 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221204627/http://www.nawalsaadawi.net/index.php?option=com_content&view=article&id=47:nawal-el-saadawi&catid=34:biography&Itemid=54 |archive-date=2014 թ․ փետրվարի 21 |accessdate=2014 թ․ փետրվարի 12 |publisher=nawalsaadawi.net}}</ref><ref name=":0" />։ == Վաղ տարիներ == Ինը երեխաներից երկրորդ ամենամեծ Սաադաուին ծնվել է 1931 թվականին Քաֆր Թահլա փոքր գյուղում<ref name=":0">{{Cite web |title=Nawal El Saadawi |url=http://faculty.webster.edu/woolflm/saadawi.html |accessdate=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=faculty.webster.edu |archive-date=2017-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602080913/http://faculty.webster.edu/woolflm/saadawi.html |url-status=dead }}</ref>։ Նրա ընտանիքը ժամանակին ավանդապաշտ էր ու առաջադեմ։ Էլ Սաադաուին 6 տարեկանում [[Թլպատում|«թլպատվել»]] է (նրա ծլիկը հեռացված է)<ref name=Khaleeli />, մինչդեռ հայրը ցանկանում էր կրթության տալ իր բոլոր երեխաներին<ref name=":0" />։ Նրա հայրը կրթության նախարարության պաշտոնյա էր, որը 1919 թվականին Եգիպտոսի հեղափոխության ժամանակ արշավ էր սկսել՝ Եգիպտոսի և Սուդանի դեմ կիրառվող բրիտանական բռնազավթումների դեմ։ Արդյունքում նա աքսորվել էր Նիլ Դելտա փոքր գյուղ, և կառավարությունը պատժել էր նրան տասը տարի չազատազրկելով։ Նա բավականին զարգացած էր, և իր դստերը սովորեցրել էր [[արժանապատվություն]] և մտքում խոսելու արվեստը։ Նա նաև խրախուսել էր դստերը [[արաբերեն]] սովորել։ Ծնողներից երկուսն էլ մահացել են վաղ տարիքում<ref name=":0" />՝ Սաադաուիի ուսերին թողնելով մեծ ընտանիքը պահելու ծանր բեռը<ref name="bornexile">{{Cite web |title=Exile and Resistance |url=http://www.nawalsaadawi.net/oldsite/articlesnawal/bornexile.htm |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20091027223127/http://www.nawalsaadawi.net/oldsite/articlesnawal/bornexile.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027223127/http://www.nawalsaadawi.net/oldsite/articlesnawal/bornexile.htm |archive-date=2009 թ․ հոկտեմբերի 27 |archivedate=2009 թ․ հոկտեմբերի 27 |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 20}}</ref>։ Նրա մայրը թուրքական արմատներ ունեցող ընտանիքից էր։ Սաադաուին իր պապին՝ Շուքրի Բեյին, և իր ընտանիքին նկարագրել է որպես «թուրքական արդար մաշկ ունեցողներ»<ref>{{Citation |author=Nawal El Saadawi |title=A Daughter of Isis: The Early Life of Nawal El Saadawi |year=2013 |publisher=Zed Books |isbn=1848136404}}</ref>։ Մորական կողմի տատը նույնպես թուրքական արմատներ ուներ<ref>{{Citation |author=Nawal El Saadawi |title=Memoirs from the Women's Prison |page=64 |year=1986 |publisher=University of California Press |isbn=0520088883 |quote=My eyes widened in astonishment. Even my maternal grandmother used to sing, although she was born to a Turkish mother and lived in my grandfather's house in the epoch when harems still existed.}}</ref>։ == Կարիերա == 1955 թվականին Սաադաուին Կահիրեի համալսարանում ավարտել է բժշկության ֆակուլտետը։ Նույն թվականին նա ամուսնացել է Ահմեդ Հելմի հետ, ում նա հանդիպել էր բժշկության ասպիրատուրայի տարիներին։ Նրանք ամուսնալուծվել են երկու տարի անց<ref name=Khaleeli>{{Cite web |last=Khaleeli |first=Homa |date=2010 թ․ ապրիլի 15 |title=Nawal El Saadawi: Egypt's radical feminist |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2010/apr/15/nawal-el-saadawi-egyptian-feminist |accessdate=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |website=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Koseli |first=Yusuf |date=2013 |title=A PSYCHOANALYTIC APPROACH TO THE NOVEL OF NAWAL EL SAADAWI TITLED MÜZEKKİRAT TABİBE |url=http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt6/cilt6sayi28_pdf/koseli_yusuf.pdf |journal=The Journal of International Social Research |volume=6 |issue=28 |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 16}}</ref>։ Իր բժշկական պրակտիկայի ժամանակ նա դիտարկել է կանանց ֆիզիկական և հոգեբանական խնդիրները և դրանք կապել ճնշող մշակութային պրակտիկաների, հայրապետական ճնշումների, դասակարգային և իմպերիալիստական ճնշումների հետ<ref name="women">[http://weekly.ahram.org.eg/1999/462/women.htm Feminism in a nationalist century] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100419040800/http://weekly.ahram.org.eg/1999/462/women.htm |date=19 April 2010 }}</ref>։ Իր ծննդավայր Քաֆր Թահլայում բժիշկ աշխատելու տարիներին նա տեղի գյուղացի կանանց կողմից առերեսվել է բազմաթիվ դժվարությունների և անհավասարությունների։ Իր հիվանդներից մեկին ընտանեկան բռնությունից պաշտպանելու պատճառով նրան հետ են ուղարկում Կահիրե։ Վերջապես նա դառնում է Հանրային առողջապահության նախարության տնօրենը և այստեղ հանդիպում է իր երրորդ ամուսնուն՝ Շարիֆ Հաթաթային (նրանք աշխատում էին նույն գրասենյակում)։ Հաթաթան նույնպես գրող և բժիշկ էր, և 13 տարի եղել է քաղբանտարկյալ։ Նրանք ամուսնացել են 1964 թվականին և ունեն որդի և դուստր<ref name="bornexile"/>։ Սաադաուին ամուսնությունից 43 տարի անց բաժանվել է Հաթաթայից<ref name=Cooke>{{Cite web |last1=Cooke |first1=Rachel |date=2015 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Nawal El Saadawi: ‘Do you feel you are liberated? I feel I am not’ |url=https://www.theguardian.com/books/2015/oct/11/nawal-el-saadawi-interview-do-you-feel-you-are-liberated-not |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 23 |work=[[The Observer]]}}</ref>։ 1972 թվականին նա հրապարակել է «''Կինը և սեքսը»'' ([[Արաբներ|արաբ]]․՝ {{lang|ar|المرأة والجنس}}) աշխատությունը, որում խոսվում է կանանց մարմինների դեմ իրականացվող ագրեսիաների, ներառյալ կանանց թլփատման դեմ պայքարի մասին։ Սա [[ֆեմինիզմ]]ի երկրորդ ալիքի համար հենասյուն էր։ Իր քաղաքական գործունեության և գրքի պատճառով նրան հեռացրել է Առողջապահության նախարության պաշտոնից<ref name="women" />։ Այսպիսով նա լքել է Եգիպտոսի Բժշկական ասոցիացիայի գլխավոր քարտուղարի օգնականի և առողջապահական ամսագրի իր խմբագրի պաշտոնները։ 1973-1976 թվականներին Էյն Շամսի համալսարանի բժշկության ֆակուլտետում աշխատել է կանանց և [[նևրոզներ]]ի հետազոտության վրա։ 1979-1980 թվականներին նա [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ի Աֆրիկայում և [[Միջին Արևելք]]ում իրականացվող կանանց ծրագրի խորհրդատուն էր<ref>{{Cite web |title=Saadawi, Nawal el – Postcolonial Studies |url=https://scholarblogs.emory.edu/postcolonialstudies/2014/06/11/saadawi-nawal-el-2/ |access-date=2017 թ․ հուլիսի 31 |website=scholarblogs.emory.edu |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saʻdāwī |first=Nawāl |url=https://books.google.am/books?id=r9SPVEG3cv0C&pg=PR1&lpg=PR1&dq=Nawal+Saadawi+united+nations+advisor+1979&source=bl&ots=62JGytHK_M&sig=m16uza1LkeYVT0gTx8p9Q1lwd6g&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj-0_G2mLPVAhWCRD4KHcBPDOIQ6AEIOjAD#v=onepage&q=Nawal%20Saadawi%20united%20nations%20advisor%201979&f=false |title=The Nawal El Saadawi Reader |date=1997 թ․ դեկտեմբերի 15 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9781856495141 |language=en}}</ref>։ === Բանտարկություն === Երկար ժամանակ Եգիպտոսի կառավարությունը Սաադաուիին համարում էր հակասական և վտանգավոր անձ։ 1981 թվականին նա օգնում է հրապարակել ֆեմինիստական ''Confrontation'' (հայ․՝ Առերեսում) ամսագիրը։ Նա Եգիպտոսի նախագահ Անվար Սադաթի կողմից բանտարկվում է նույն թվականի սեպտեմբերին<ref>{{Cite book |last1=Uglow |first1=Jennifer S. |url=https://books.google.am/books?id=zlQKDvU1WV0C&dq |title=The Northeastern Dictionary of Women's Biography |last2=Hendry |first2=Maggy |publisher=Northeastern University Press |year=1999 |isbn=9781555534219 |pages=189–190}}</ref>։ Ամսագիրը լույս է տեսել մի տարի անց՝ նախագահի սպանությունից մի ամիս հետո։ Այս առիթով նա գրել է․ «Վտանգը եղել է իմ կյանքի մասը դեռևս այն ժամանակ, երբ վերցրել եմ թուղթն ու սկսել գրել։ Ոչինչ ավելի վտանգավոր չէ, քան ճշմարտությունը վարի գնացող աշխարհում»<ref>{{Cite web |date=2001 թ․ հունիսի 3 |title=Egypt's face of courage |url=http://www.hinduonnet.com/2001/06/03/stories/13030786.htm |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20041030002518/http://www.hinduonnet.com/2001/06/03/stories/13030786.htm |archivedate=2004 թ․ հոկտեմբերի 30 |accessdate=2013 թ․ սեպտեմբերի 25 |work=The Hindu}}</ref>։ Սաադաուին Կանանց Քանաթիր գաղութի կանանցից մեկն էր։ Ազատազրկման տարիներին գրել է ''[[Հիշողություններ կանանց գաղութից|«Հիշողություններ կանանց գաղութից»]]'' ({{lang-ar|مذكرات في سجن النساء }}, 1983) աշխատությունը։ Բանտից դուրս գալուց ինը տարի առաջ Քանաթիրում բանտարկյալներից մեկի հետ շփումը ոգեշնչման աղբյուր դարձավ վերջինիս համար, ով գրեց ''[[Կինը զրոյական կետում|«Կինը զրոյական կետում»]]'' ({{lang-ar|امرأة عند نقطة الصفر}}, 1975) աշխատությունը<ref>{{Cite web |date=2011 թ․ մարտի 7 |title=The Books of Nawal El Saadawi |url=http://www.newyorker.com/books/page-turner/the-books-of-nawal-el-saadawi |access-date=2017 թ․ հուլիսի 31 |website=The New Yorker}}</ref>։ === Հետագա հալածանքները, դասավանդելը ԱՄՆ-ում, ակտիվիզմ === 1988 թվականին, երբ նրան սպառնում էին իսլամիստները և [[քաղաքական հալածանքներ]]ը, Սաադաուին ստիպված հեռացավ Եգիպտոսից։ Նրան ընդունեցին Դյուքի և [[Վաշինգտոնի համալսարան]]ներում՝ որպես ասիական և աֆրիկյան լեզուների դասախոս։ Նա պաշտոններ ունի բազմաթիվ հեղինակավոր համալսարններում և քոլեջներում, որոնց թվում են [[Կահիրեի համալսարան]]ը, [[Հարվարդի համալսարան|Հարվարդը]], [[Եյլի համալսարան|Եյլը]], [[Կոլումբիայի համալսարան]]ը, [[Փարիզի համալսարան|Սորբոն]]ը, Ջորջթաունը[[, Ֆլորիդայի պետական համալսարան]]ը և [[Կալիֆոռնիայի համալսարան (Բերկլի)|Կալիֆոռնիայի Բերքլի համալսարան]]ը։ 1996 թվականին նա վերադարձել է Եգիպտոս<ref>Dr Dora Carpenter-Latiri, [http://blogs.bmj.com/medical-humanities/2015/11/11/the-reading-room-a-review-of-memoirs-of-a-woman-doctor/ "The Reading Room: A review of ‘Memoirs of a woman doctor’"], ''BMJ'' Blog, 11 November 2015.</ref><ref>Jessica Ling, [http://www.warscapes.com/blog/today-history-happy-85th-birthday-nawal-el-saadawi "Today in History: Happy 85th Birthday, Nawal El Saadawi!"], ''Warscapes'', 27 October 2016.</ref>։ Սաադաուին շարունակում է իր ակտիվիզմը և առաջադրվել էր 2005 թվականի Եգիպտոսի նախագահական ընտրություններում, սակայն թեկնածուների խիստ պահանջների պատճառով դուրս է մնացել մրցակցությունից<ref>[https://www.aljazeera.com/archive/2005/07/200849135052424901.html Egypt presidential aspirant pulls out], AlJazeera, 16 July 2005.</ref>։ Նա 2011 թվականի [[Թահրիր հրապարակ]]ի ցուցարարներից մեկն էր<ref>Elizabeth Rubin, [http://www.newsweek.com/2011/03/06/the-feminists-in-the-middle-of-tahrir-square.html "The Feminists in the Middle of Tahrir Square"], ''Newsweek'', 6 March 2011.</ref>։ Նա կոչ էր անում վերացնել կրոնական ուսուցումը Եգիպտոսի դպրոցներից։ Սաադաուին 2004 թվականին [[Եվրոպական խորհուրդ]]ը նրան պարգևատրվել է Հյուսիս-հարավ մրցանակով<ref>{{Cite web |title=north-south-centre-homepage |url=http://www.coe.int/t/dg4/nscentre/winners_nsp_EN.asp |access-date=2018 թ․ մարտի 18 |website=North-South Centre |language=en-GB}}</ref>։ 2016 թվականի հուլիսին նա գլխավորել էր Լոնդոնում անցկացվող Աֆրիկյան ազնվական հասարակության «Աֆրիկայի գրողներ» գրական փառատոնը, որտեղ Մարգարետ Բուսբիի հետ խոսելու ժամանակ ասել է «լինելով կին գրող»<ref>[http://www.bookshybooks.com/2016/07/about-last-weekend-reflections-on.html "About Last Weekend: Africa Writes 2016 | The Headline Event"], Bookshy, 9 July 2016.</ref><ref>Kelechi Iwumene, [http://africawrites.org/blog/africa-writes-2016-the-round-up/ "Africa Writes 2016: The Round-Up".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231202120255/https://africawrites.org/blog/africa-writes-2016-the-round-up/ |date=2023-12-02 }}</ref><ref>[http://africawrites.org/uncategorized/on-being-a-woman-writer-nawal-el-saadawi-in-conversation-2/ "On Being A Woman Writer: Nawal El Saadawi in conversation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240602123615/https://africawrites.org/uncategorized/on-being-a-woman-writer-nawal-el-saadawi-in-conversation-2/ |date=2024-06-02 }}, Africa Writes, 2 July 2016.</ref>։ == Աշխատություններ == Սաադաուին սկսել է իր գրական կարիերան վաղ տարիքից։ Նրա վաղ ստեղծագործությունները ներառում են «''Ես սովորել եմ սերը»'' (1957) պատմվածքների շարքը և իր առաջին վեպը՝ «''Կին բժշկի հիշողությունները»'' (1958)։ Ապա նա գրել է բազմաթիվ վեպեր, պատմվածքներ և անձնական հուշեր, որոնցից է «''Հիշողություններ կանանց գաղութից»'' (1986) հուշերը։ Սաադաուին հրատարակել է մի շարք ժողովածուներ և իր արաբերեն աշխատությունները թարգմանվել է աշխարհի 30 լեզուներով<ref>Judith Imel Van Allen, [https://books.google.am/books?id=fy11AwAAQBAJ&pg=PT1369&lpg=PT1369&dq=saadawi+translated+into+more+than+30+languages&source=bl&ots=qE-ZlIDSwB&sig=2TP5u8B2WiqvZSRpuNIMLUBdB6c&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkufWPq4LPAhXkCMAKHZ4rDMIQ6AEIJzAC#v=onepage&q=saadawi%20translated%20into%20more%20than%2030%20languages&f=false "Saadawi, Nawal El (1931–)"], in Gary L. Anderson and Kathryn G. Herr (eds), ''Encyclopedia of Activism and Social Justice'', Sage Publications, 2007, pp. 1249–1250.</ref>, ներառյալ՝ անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, շվեդերեն, [[նորվեգերեն]], իտալերեն, դանիերեն, [[ֆիններեն]], [[ինդոնեզերեն]], ճապոներեն, պարսկերեն, թուրքերեն, [[ուրդու]] և այլն։ 1972 թվականին նա հրատարակել է իր առաջին փաստագրական աշխատությունը՝ «''Կինը և սեքսը»'', որտեղ բարձրաձայնել է բարձր տեղակայված քաղաքական և աստվածաբանական իշխանությունների հակադրությունը։ Սրա արդյունքում հեռացել է Առողջապահության նախարարության իր պաշտոնից։ Այլ աշխատություններն են՝ «Ե''վայի թաքնված դեմքը»'', «''Աստված մահացել է Նեղոսի կողմից»'', «''Պտտվող երգ․ որոնումներ»'', «''[[Իմամի անկումը]]»''<ref>Philip Womack. [http://newhumanist.org.uk/2119/the-fall-of-the-imam-by-nawal-el-saadawi "The Fall of the Imam by Nawal El Saadawi"] (review), ''[[New Humanist]]'', 20 August 2009.</ref> և «''[[Woman at Point Zero|Կինը]] [[Կինը զրոյական կետում|զրոյական կետում]]»։'' Նա իր ներդրումն է ունեցել 1984 թվականին հրատարակված «Եղբայրությունը համաշխարհային է» ժողովածուի «Երբ կինն ապստամբում է» գլխում, որը խմբագրել է Ռոբին Մորգանը<ref name="global">{{Cite web |title=Sisterhood Is Global: Table of Contents |url=https://catalog.vsc.edu/lscfind/Record/154795/TOC#tabnav |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208065459/https://catalog.vsc.edu/lscfind/Record/154795/TOC#tabnav |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208065459/https://catalog.vsc.edu/lscfind/Record/154795/TOC#tabnav |archive-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 8 |archivedate=2015 թ․ դեկտեմբերի 8 |accessdate=2015 թ․ հոկտեմբերի 15 |publisher=Catalog.vsc.edu}}</ref>։ Սաադաուիի վեպը՝ ''Զեյնան'', հրատարակվել է 2009 թվականին Լիբանանում։ Ֆրանսերեն տարբերակը հրատարակվել է «Նավալ Զեյնան էլ Սեյեդ» կեղծանվան տակ՝ օգտագործելով մոր օրիորդական անունը<ref>{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 7 |title=Radical writer back with vengeance |url=http://www.thenational.ae/news/world/africa/radical-writer-back-with-vengeance |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 17 |work=The National}}</ref>։ Սաադաուին սահուն խոսում է անգլերեն և եգիպտական արաբերեն<ref>Hans Ulrich Obrist, [http://www.e-flux.com/journal/42/60256/in-conversation-with-nawal-el-saadawi/ "In Conversation with Nawal El Saadawi"], ''e-flux'' Journal #42, February 2013.</ref>։ Քանի որ նա գրում է արաբերենով՝ անգլերեն և ֆրանսերեն թարգմանելը նա համարում է «մեծ խնդիր», նշելով այն փաստը, որ․ <blockquote>«գաղութային կապիտալիստների ուժերը հիմնականում անգլախոս կամ ֆրանսախոս են․․․ Ես մինչև հիմա արհամարհված եմ աշխարհի գրական ուժերի կողմից, քանի որ գրում եմ արաբերենով և քննադատում եմ գաղութային հասարակարգը, կապիտալիզմը, ռասիզմը, գերիշխանությունների հայրիշխանական միտքը»<ref>Dele Meiji Fatunla, [http://newafricanmagazine.com/nawal-el-saadawi-identity-not-fixed/ "Nawal El Saadawi: 'My identity is not fixed'"], ''[[New African]]'', 30 June 2016.</ref></blockquote> Նրա գրքի՝ «''Mufakirat Tifla fi Al-Khamisa wa Al-Thamaneen»'' (85 տարեկան ծեր աղջկա տետրը) հիմքում ընկած է իր ամսագրի հատվածները։ Այն հրատարակվել է 2017 թվականին<ref>Mahmoud El-Wardani, [http://english.ahram.org.eg/NewsContent/18/62/273741/Books/Review/At-,-Nawal-ElSaadawi-writes-about-Nawal-ElSaadawi.aspx "At 85, Nawal El-Saadawi writes about Nawal El-Saadawi"], ''Ahram Online'', 5 August 2017.</ref>։ == Հայացքներ == === Սեռական օրգանների խեղման դեմ ջատագովություններ === Վաղ տարիքում Սաադաուին ենթարկվել է սեռական օրգանների խեղման<ref>Nawal el-Saadawi, ''The Hidden Face of Eve'', Part 1: The Mutilated Half.</ref>։ Դեռահասության ժամանակ նա գրել և քննադատել է այս երևույթը։ Նա 12-ամյա աղջկա՝ Բեդուր Շաքերի 2007 թվականին սեռական օրգանների թլպատման վիրահատության ժամանակ նրա մահվան դեպքին պատասխանել է․ «Բեդուր, արդյոք դու պետք է մեռնեիր, որպեսզի լույս սփռեիր մթանգնած մտքերի վրա։ Արդյոք դու պետք է քո կյանքով վճարեիր․․․ բժիշկներին և հոգևորականներին սովորեցնելու համար, որ ճշմարիտ կրոնը չի հեռացնում երեխաների օրգանները»<ref>Maggie Michael, [http://www.physorg.com/news102393179.html "Egypt Officials Ban Female Circumcision"<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702171148/http://www.physorg.com/news102393179.html |date=2 July 2007 }}, Phys.org, 30 June 2007.</ref>։ Որպես բժիշկ և [[մարդու իրավունքներ]]ի ակտիվիստ, նա նաև դեմ է տղամարդկանց թլպտմանը։ Նա հավատում է, որ ցանկացածը պետք է պաշտպանված լինի սեռական խեղումներից<ref name="theglobaldispatches">{{Cite web |author=Allston Mitchell |date=2010 թ․ մայիսի 16 |title=Nawal al Saadawi |url=http://www.theglobaldispatches.com/articles/nawal-al-saadawi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707223358/http://www.theglobaldispatches.com/articles/nawal-al-saadawi |archive-date=2017-07-07 |accessdate=2014 թ․ փետրվարի 12 |work=The Global Dispatches}}</ref>։ === Կրոն === 2014 թվականին իր հարցազրույցի ժամանակ Սաադաուին ասել է, որ «կանանց հալածանքների արմատը ընկած է գլոբալ փոսթ-մոդեռն կապիտալիստական համակարգի վրա, որին աջակցում է կրոնական [[ֆունդամենտալիզմ]]ը»<ref>{{Cite web |last=Fariborz |first=Arian |date=2014 թ․ հուլիսի 5 |title=They don't want any really courageous people! |url=http://en.qantara.de/content/interview-with-nawal-el-saadawi-they-dont-want-any-really-courageous-people |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 5 |website=Qantara.de - Dialogue with the Islamic World}}</ref>։ Նա ասել է, որ Հայյի դեպքերը, օրինակ՝ [[Սև պատ]]ին համբույրը, գալիս է հետիսլամական հեթանոսական արմատներից<ref>Fiona Lloyd-Davies, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/correspondent/1619902.stm "No compromise"], ''Correspondent'', BBC News, 26 October 2001.</ref>։ ==== Շղարշում ==== Սաադաուին իսլամական վարագույրը նկարագրել է որպես «կանանց ճնշելու գործիք»<ref name="theglobaldispatches" />։ === Միացյալ նահանգներ === 2002 թվականին [[Կալիֆոռնիայի համալսարան]]ում դասախոսության ժամանակ Սաադաուին ԱՄՆ-ի և Աֆղանստանի միջև պատերազմը որակել է որպես «պատերազմ տարածաշրջանում նավթ օգտագործելու համար», և քննադատել է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականությունը և դրա աջակցությունը Իսրայելին՝ որպես «իրական ահաբեկչություն»<ref>{{Cite web |last1=Pasquini |first1=Elaine |title=El Saadawi Calls U.S. Foreign Policy "Real Terrorism" |url=https://www.questia.com/magazine/1P3-110120822/el-saadawi-calls-u-s-foreign-policy-real-terrorism |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 17 |website=questia.com |publisher=Washington Report on Middle East Affairs}}</ref>։ Սաադաուին կարծում է, որ եգիպտացիների աղքատության մեջ իր դերն ունի ԱՄՆ-ն<ref>{{Cite web |last1=Nielsen |first1=Nikolaj |date=2013 թ․ հուլիսի 11 |title=Nawal El Saadawi: 'I am against stability. We need revolution' |url=http://chronikler.com/middle-east/egypt/nawal-el-saadawi-interview/ |accessdate=2014 թ․ նոյեմբերի 19 |work=The Chronikler}}</ref>։ == Ֆիլմ == Սաադաուին «''Նա խոսում էր անասելի»'' ֆիլմի հերոսն է, որի ռեժիսորը Ջիլլ Նիքոլսն է և որը էկրան է բարձրացել 2017 թվականին [[BBC One]] հեռուստաալիքի կողմից<ref>[http://www.bbc.co.uk/programmes/b08g7hr8 "She Spoke the Unspeakable"], BBC One, ''Imagine'', Winter 2017. [http://www.dailymotion.com/video/x5cu7f1 Via] [[Dailymotion]].</ref>։ == Մրցանակներ և պարգևներ == *2007 Vrije Universiteit Brussel, Բելգիա *2007 Université libre de Bruxelles, Բելգիա *2010 [[Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարան]], Մեքսիկո *2011 Stig Dagerman մրցանակ<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 9 |title=Motvillig El Saadawi får Dagermanpriset |url=http://blog.svd.se/kultur/2012/01/09/motvillig-el-saadawi-far-dagermanpriset/ |accessdate=2012 թ․ հոկտեմբերի 27 |work=SvD |language=Swedish}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ մայիսի 15 |title=Lydnad är ett dödligt gift |url=http://www.aftonbladet.se/kultur/article14833794.ab |accessdate=2012 թ․ հոկտեմբերի 27 |work=Kultur |language=Swedish}}</ref> == Մատենագիտություն == Սաադաուին իր աշխատություններից շատերը տեղադրել է օնլայն տարեբրակով<ref>[http://www.nawalsaadawi.net/books.htm Works available online at Saadawi's website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061219214904/http://www.nawalsaadawi.net/books.htm |date=19 December 2006 }}.</ref>։ Նրա գրքեր են․ *''Կին բժշկի հիշողությունները'' (1960, 1980; թարգմանվել է Քեթրին Քոբհանի կողմից, 1989) *''Որենլով'' (1968; Շիրլեյ Էլբերի կողմից, 1991) *''Աշխարհի միակ տղամարդու մահը'' (1974; թարգմանվել է Շերիֆ Հաթաթայի կողմից, 1985) անգլերեն թարգմանվել է ''Աստված մահացել է Նեղոսի կողմից'' վերնագրով *''Կինը զրոյական կետում'' (1975; թարգմանվել է Շերիֆ Հաթաթայի կողմից, 1983) *''Եվայի թաքնված դեմքը, Կանայք արաբական աշխարհում'' (1977; թարգմանվել է Շերիֆ Հաթաթայի կողմից, 1980) *''Պտտվող երգ'' (1978; թարգմանվել է Մարլին Բութի կողմից, 1989) *''Նախկին նախարարի մահը'' (1980; թարգմանվել է Շիրլեյ Էլբերի կողմից, 1987) *''Նա դրախտում տեղ չունի'' (1979; թարգմանվել է Շիրլեյ Էլբերի կողմից) *''Երկու կինը մեկում'' (1983; թարգմանվել է Օսման Նուսաիրի և Ժանա Գուղի կողմից, 1985) *''Իմամի անկումը'' (1987; թարգմանվել է Շարիֆ Հաթաթայի կողմից, 1988) * ''[http://www.ucpress.edu/book.php?isbn=9780520088887 Հիշողություններ կանանց գաղութից]'' (1984; թարգմանվել է Մարլին Բութի կողմից, 1994) *Հրաշի անմեղությունը (1994; թարգմանվել է Շերիֆ Հաթաթայի կողմից, 1994) *''Հյուսիս/Հարավ։ Նաուալ ալ-Սաադաուի'' (1997) *''Սերը նավթի թագավորությունում'', թարգմանվել է բասի Հաթիմի և Մալքոմ Ուիլիամսի կողմից (Saqi Books, 2000) *''Վեպը'' (2004; թարգմանվել է Օմնիա Ամին և Ռիք Լոնդոնի կողմից, 2009) *''Իրաքի և Սիրիայի իսլամական պետության դուստրը'' *''Dissidenza e scrittura'' (2008) *''L'amore ai tempi del petrolio'', թարգմանվել է Մարիկա Մակկոյի կողմից, ներածությունը՝ Լուիզա Մորգանտինի և Ֆագնանո Ալտոյի․ Editrice il Sirente, 2009. {{ISBN|978-88-87847-16-1}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://web.archive.org/web/20140517/http://nawalsaadawi.net/ Nawal El Saadawi's website] at archive.org *[http://myafrica.allafrica.com/view/people/main/id/07PG6rWKbUCoymyg.html Nawal El Saadawi] at AllAfrica *[http://www.zedbooks.co.uk/books.asp?catid=4076 Nawal El Saadawi page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115093010/http://www.zedbooks.co.uk/books.asp?catid=4076 |date=2009-01-15 }} at Zed Books page *[http://www.iran-bulletin.org/interview/SAADAWI.html Interview by Shiva of Avaye Zan (Women’s Voice)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226072743/http://www.iran-bulletin.org/interview/SAADAWI.html |date=2016-12-26 }}, London, November 1997 *[http://www.fw-magazine.com/content/nawal-al-saadawi-speaks-fw-i-connect-female-circumcision-policies-george-w-bush Nawal El Saadawi speaks to Forward Magazine], August 2007 *Adele S. Newson-Horst, [http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-7389881/Conversations-with-Nawal-El-Saadawi.html Article Excerpt: "Conversations with Nawal el Saadawi"], ''World Literature Today'', 1 January 2008 *[http://www.doublex.com/section/arts/islam%E2%80%99s-bluntest-critic An interview with Egypt's dissident writer Nawal El Saadawi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107015947/http://www.doublex.com/section/arts/islam%E2%80%99s-bluntest-critic |date=2010-01-07 }}, 16 June 2009 *{{YouTube|jue04c1_wkY|Arthur Miller Freedom to Write Lecture by Nawal El Saadawi}}, 8 September 2009 *Khaleeli, Homa, [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2010/apr/15/nawal-el-saadawi-egyptian-feminist "Nawal El Saadawi: Egypt's radical feminist"], ''The Guardian'', 15 April 2010 *[http://www.democracynow.org/2011/1/31/women_protest_alongside_men_in_egyptian El Saadawi: "Women and Girls are Beside Boys in the Egyptian Streets"] - ''Democracy Now!'' video interview *Natalie Bennett, [https://www.theguardian.com/world/2009/mar/06/egypt-gender "Meet Egypt's most radical woman"], ''The Guardian'', 6 March 2009 *Allston Mitchell, [http://www.theglobaldispatches.com/articles/nawal-al-saadawi Interview with Nawal El Saadawi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707223358/http://www.theglobaldispatches.com/articles/nawal-al-saadawi |date=2017-07-07 }} in www.theglobaldispatches.com, 16 May 2010 *[http://www.freedomfromtorture.org/news-events/blogs/6286 Interview with Nawal El Saadawi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201131435/https://www.freedomfromtorture.org/news-events/blogs/6286 |date=2017-12-01 }} on www.freedomfromtorture.org *Hua Wang, [https://ms-jd.org/blog/article/talking-leadership-nawal-el-saadawi "Talking Leadership with Nawal El Saadawi"], ''Ms. JD'', 6 April 2011 {{Արտաքին հղումներ}} {{Արաբական գրականություն}} {{DEFAULTSORT:Սաադաուի, Նաուալ}} [[Կատեգորիա:20-րդ դարի կին գրողներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի պատմվածքագիրներ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի վիպասաններ]] [[Կատեգորիա:21-րդ դարի վիպասաններ]] [[Կատեգորիա:Արաբ գրողներ]] [[Կատեգորիա:Արաբալեզու գրողներ]] [[Կատեգորիա:Աֆրիկացի ֆեմինիստներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի ակտիվիստներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի բժիշկներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի կին գրողներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի հասարակական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի հոգեբույժներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի վիպասաններ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտացի ֆեմինիստներ]] [[Կատեգորիա:Եգիպտոսի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Իսլամական ֆեմինիզմի հետևորդներ]] [[Կատեգորիա:Կանանց իրավունքները Եգիտոսում]] [[Կատեգորիա:Կանանց իրավունքների իրավապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Կին հոգեբույժներ]] [[Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի դասախոսներ]] [[Կատեգորիա:Կոլումբիայի համալսարանի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Ֆեմինիստ արվեստագետներ]] [[Կատեգորիա:Ֆեմինիստ գրողներ]] qihsmcghlaip62fm2b0ehz5vmkitsli 0 884171 10715904 9952270 2026-03-27T20:06:28Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715904 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |բնագիր անվանում = Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi |ժանր = պատմական |տնօրեն = Նիզամի Ռահիմով }} '''Նախիջևանի պատմության պետական թանգարան''' ({{lang-az|Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyi}}), [[Ադրբեջան]]ի պատմամշակութային, գիտահետազոտական թանգարան։ Հիմնադրվել է 1924 թվականին և այժմ գտնվում է [[Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն|Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության]] մայրաքաղաք [[Նախիջևան (ՆԻՀ)|Նախիջևանում]]<ref>[https://kataloq.gomap.az/az/all-poi/culture/museum/8fe6dd7ed56611e0ad4900226424597d Նախիջևանի պատմության պետական թանգարան]</ref>։ Թանգարանի հավաքածուն արտացոլում է Նախիջևանի պատմությունն ու մշակույթը հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը<ref>[http://www.ebooks.az/book_D1i5T4YR.html Нахичеванский государственный музей истории]</ref>։ == Պատմություն == Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանը հիմնադրվել է [[1924]] թվականին<ref>{{Cite web |title=Նախիջևանի թանգարան |url=http://www.nakhchivan.az/portal-1/muz-ler.htm |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20150422234513/http://www.nakhchivan.az/portal-1/muz-ler.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150422234513/http://www.nakhchivan.az/portal-1/muz-ler.htm |archive-date=2015 թ․ ապրիլի 22 |archivedate=2015 թ․ ապրիլի 22 |accessdate=2018 թ․ օգոստոսի 20}}</ref>։ [[1968]] թվականին թանգարանը ստացել է պետական կարգավիճակ։ Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանի հիմնական գործունեությունը սկսվել է [[1969]] թվականին։ 1969 թվականի հոկտեմբերին [[Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն|Ադրբեջանական ԽՍՀ]] Գիտությունների ակադեմիայի պատմության ինստիտուտը կոնֆերանս է անցկացրել Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանում։ == Ցուցահանդես == Թանգարանում ցուցադրված են հոգևոր և նյութական մշակույթին, ինչպես նաև քաղաքական պատմությանը, արվեստին և Նախիջևանի քաղաքական կյանքը բնութագրող թանգարանային նմուշներ և հնագիտական իրեր։ Նախիջևանի պատմության պետական թանգարանում պահպանվել են ավելի քան 48,000 ցուցանմուշներ Նախիջեւանի հին պատմության մասին<ref>[http://turizm.nakhchivan.az/en/index.php/m-d-niyy-t/2015-12-29-22-27-26 Nakhchivan State History Museum]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Թանգարանի հավաքածուն նվիրված է հին ժամանակներում ներկայիս Նախիջևանի տարածքում բնակված հին ցեղերի պատմությունից մինչև մերօրյա Նախիջևանին։ Թանգարանի նմուշները բազմաբնույթ են՝ պատմական, ազգագրական, հնագիտական, բուսաբանական, կենդանաբանական, կիրառական, հետազոտական և այլն։ Կան որոշ բաժիններ, որոնք առանձին նվիրված են Նախիջևանի արվեստին<ref>[http://tempustravel.az/catalog/view/baku-nahichevan Государственный Музей Истории Нахичеванской АР]</ref>։ == Տես նաև == * [[Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն]] * [[Ադրբեջանի պատմության թանգարան (Բաքու)]] * [[Նախիջևան (ՆԻՀ)]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:1924 հիմնադրումներ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում]] [[Կատեգորիա:1924 հիմնադրված թանգարաններ]] [[Կատեգորիա:Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն]] m92asu5x1ui5idq3plkbvlgd0zszc3u 0 887683 10716013 9952231 2026-03-28T07:03:23Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716013 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նանա Հիլ Կագգա Մաքֆերսոն''' ({{lang-en|Nana Hill Kagga Macpherson}}, հայտնի է նաև որպես ''Նանա Կագգա-Հիլ'' կամ ''Նանա Հիլ'' կամ ''Նանա Հիլ Կագգա'', {{ԱԾ}}), [[ուգանդա]]ցի [[դերասան]]ուհի, կինեմատոգրաֆիստ, բովանդակություն ստեղծող, [[սցենարիստ]], նավթարդյունահանող ճարտարագետ, մոտիվացիոն խոսնակ<ref>{{Cite web |title=Star Profile: Nana Kagga An All Round Dreamer Changing The Face Of Television |url=http://chano8.com/star-profile-nana-kagga-round-dreamer-changing-face-television/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019194935/https://chano8.com/star-profile-nana-kagga-round-dreamer-changing-face-television/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201019194935/https://chano8.com/star-profile-nana-kagga-round-dreamer-changing-face-television/ |archive-date=2020 թ․ հոկտեմբերի 19 |archivedate=2020 թ․ հոկտեմբերի 19 |accessdate=2016 թ․ հունիսի 16 |website=Chano 8 |publisher=Roy Ruva}}</ref>։ Հայտնի է որպես «Կյանքը» գրքի հեղինակ, «Beneath The Lies - The Series» միստիկ հեռուստադրամայի հեղինակ և գլխավոր պրոդյուսեր<ref>{{Cite news |title=Nana Kagga parades boo |url=http://kampalasun.co.ug/nana-kagga-parades-boo/#.V74rADUhfIU |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508041357/http://kampalasun.co.ug/nana-kagga-parades-boo/#.V74rADUhfIU |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150508041357/http://kampalasun.co.ug/nana-kagga-parades-boo/#.V74rADUhfIU |archive-date=2015 թ․ մայիսի 8 |archivedate=2015 թ․ մայիսի 8 |accessdate=2015 թ․ ապրիլի 27 |agency=Kampala Sun}}</ref><ref>{{Cite news |title=New star studded հեռուստասերիալ to hit screens in 8 weeks |url=http://www.satisfashionug.com/new-star-studded-tv-series-to-hit-screens-in-8-weeks/ |accessdate=2014 թ․ հուլիսի 30 |agency=Satisfaction Ug}}</ref>, «[[Աստղային ճանապարհ]]» հեռուստասերիալի դերասաններից։ Եղել է Միս Ուգանդա 2018 դատավորներից<ref>{{Cite web |title=Five Miss Uganda beauty pageant judges unveiled |url=https://www.ugandaonline.net/2018286_five_2018_miss_uganda_beauty_pageant_judges_unveiled |accessdate=2018 թ․ հուլիսի 6 |website=Uganda Online |archive-date=2020-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018002248/https://www.ugandaonline.net/2018286_five_2018_miss_uganda_beauty_pageant_judges_unveiled |url-status=dead }}</ref>։ == Կենսագրություն == Նանա Կագգան ծնվել է 1979 թվականին [[Քենիա]]յի Նաիրոբի բնակավայրում, ուգանդացի ծնողների ընտանիքում։ Ծագմամբ ուգանդացի է, Բագանդայի ցեղի ավանդական իշխող կլանի մի մասը։ Կագգան ծնողների վեց երեխաներից երրորդն է։ Երբ Կագգան ծնվեց, ծնողները գտնվում էին աքսորում նախագահ [[Իդի Ամին]]ի օրոք։ Նախնական շրջանում մեծացել է Ուգանդայում, բարեկեցիկ ընտանիքում։ Նրա հայրը, մայրական կողմից պապը և չորս քույր-եղբայրները ճարտարագետներ են եղել։ Կագգան իր երեք երեխաների հետ ապրում է [[Կամպալա]]յում։ Ազատ տիրապետում է [[անգլերեն]]ի և լուգանդայի։ == Կրթություն == Նախնական կրթությունը ստացել է Կամպալայում, այնուհետև՝ Գայազայի ավագ դպրոցում, որտեղ ստացել է O-Level: A-Level ստացել է Բրիստոլի Red Maids դպրոցում, ապա սովորել է [[Բիրմինգհեմի համալսարան]]ում, որտեղից ստացել է քիմիայի ճարտարագետի բակալավրի աստիճան։ Կագգան բազմակողմանի զարգացած ուսանող էր, գերազանց առաջադիմություն ուներ գիտության, արվեստի և սպորտի բնագավառներում։ Ամառային արձակուրդների ժամանակ վերադառնում էր Ուգանդա և վարում Jam Agenda ուգանդական հեռուստաշոուն<ref>{{Cite web |last1=Baranga |first1=Samson |title=Kagga, the engineer with a passion for film |url=http://www.observer.ug/component/content/article?id=21207:-kagga-the-engineer-with-a-passion-for-film |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828214403/http://www.observer.ug/component/content/article?id=21207:-kagga-the-engineer-with-a-passion-for-film |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160828214403/http://www.observer.ug/component/content/article?id=21207:-kagga-the-engineer-with-a-passion-for-film |archive-date=2016 թ․ օգոստոսի 28 |archivedate=2016 թ․ օգոստոսի 28 |accessdate=2012 թ․ սեպտեմբերի 27 |website=The Observer}}</ref>։ == Կարիերա == === Ճարտարագիտություն === Ավարտելուց հետո Կագգան տեղափոխվել է Ֆլորիդա, ԱՄՆ, այնուհետև՝ [[Նյու Մեքսիկո]], ԱՄՆ։ Նյու Մեքսիկոյում աշխատել է Laguna Industries-ում որպես ԱՄՆ-ի ռազմական պայմանագրերի վրա աշխատող տեխնոլոգ<ref>{{Cite web |title=Caught between the arts and sciences |url=http://mobile.monitor.co.ug/-/691260/1226154/-/format/xhtml/-/11f7q6yz/-/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125030822/https://mobile.monitor.co.ug/-/691260/1226154/-/format/xhtml/-/11f7q6yz/-/index.html |archive-date=2018 թ․ նոյեմբերի 25 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 28 |website=Daily Monitor}}</ref>։ === Հոլիվուդ (որպես Նանա Հիլ) === Կագգան Լոս Անջելես տեղափոխվելով զբաղվել է դերասանական գործունեությամբ, նկարահանվել է մի շարք ֆիլմերում, այդ թվում`«Կովբոյներ և հնդկացիներ» (կարճամետրաժ), «Good Day to Be Black and Sexy», «Խոստանալ, չի նշանակում ամուսնանալ», «[[Աստղային ճանապարհ]]» (2009 ֆիլմ), «[[C.S.I.. Հանցագործության վայրը Նյու Յորք]]»։ Ամերիկյան թատրոնում խաղացել է Դարրեն Դահմսիի «Ուգանդայի թիթեռնիկներ» պիեսում, որն առաջադրվել է Գունամորթ բնակչության աջակցման ազգային ասոցիացիա մրցանակի։ Կագգան հայտնվել է PINK-ի, [[Էմի Ուայնհաուս]]ի, [[Սթինգ (երաժիշտ)|Սթինգի]], [[Լենի Կրավից]]ի երաժշտական տեսահոլովակներում<ref>{{Cite web |title=Interview with Nana Kagga of ‘The Life’ |url=http://muwado.com/interview-with-nana-kagga-of-the-life/ |accessdate=2013 թ․ օգոստոսի 9 |website=Mawado}}</ref>։ Նկարահանվել է նաև տարբեր ընկերությունների գովազդային տեսահոլովակններում՝ KFC, Coors Light, Pepsi,DSW, Micro-soft, APPLE, Tylenol, DOVE<ref>{{Cite web |title="If You Give Yourself Permission to Dream, You Will Be Amazed At What You Can Achieve" Nana Kagga-Macpherson #AfricanWomanOfTheWeek |url=http://buqisi-ruux.com/if-you-give-yourself-permission-to-dream-you-will-be-amazed-at-what-you-can-achieve-nana-kagga-macpherson-africanwomanoftheweek/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008141546/http://buqisi-ruux.com/if-you-give-yourself-permission-to-dream-you-will-be-amazed-at-what-you-can-achieve-nana-kagga-macpherson-africanwomanoftheweek/ |archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 8 |accessdate=2015 թ․ օգոստոսի 3 |website=Bugisi Ruux}}</ref>: === Ուգանդայում === Կագգան Ուգանդա է վերադարձել 2009 թվականի վերջին և հիմնել [[Savannah MOON]] ՍՊԸ-ն (Ֆիլմերի, հեռուստատեսության, անիմացիայի և վեբ արտադրության ընկերություն)։ Savannah MOON արտադրանքի ներքո ստեղծել է «Կյանքը» լիամետրաժ ֆիլմը<ref>{{Cite web |title=THE LIFE Official Movie Trailer, Directed by Nana Hill Kagga |url=http://www.ugandandiasporanews.com/2012/07/15/the-life-official-movie-trailer-directed-by-nana-kagga-hill/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102033729/http://www.ugandandiasporanews.com/2012/07/15/the-life-official-movie-trailer-directed-by-nana-kagga-hill/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201102033729/http://www.ugandandiasporanews.com/2012/07/15/the-life-official-movie-trailer-directed-by-nana-kagga-hill/ |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 2 |archivedate=2020 թ․ նոյեմբերի 2 |accessdate=2012 թ․ հուլիսի 15 |website=Ugandan Diaspora}}</ref><ref>{{Cite web |title=Beneath The Lies’ Nana Kaggwa Fit to Burst |url=http://chimpreports.com/entertainment/beneath-the-lies-nana-kaggwa-ready-to-burst/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920053647/http://chimpreports.com/entertainment/beneath-the-lies-nana-kaggwa-ready-to-burst/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920053647/http://chimpreports.com/entertainment/beneath-the-lies-nana-kaggwa-ready-to-burst/ |archive-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 20 |archivedate=2016 թ․ սեպտեմբերի 20 |accessdate=2015 թ․ մայիսի 15 |website=Chimpreports}}</ref>։ Կամպալայի կինոդպրոցի հետ համատեղ ստեղծել են «Վերջին շունչը» կարճամետրաժ ֆիլմը։ Կագգան ստեղծել է «Դուք սահմաններ չունեք» (YAL) նախաձեռնությունը, որի նպատակն է դրդել, առաջնորդել և խրախուսել աֆրիկացիներին, հատկապես երիտասարդներին, հասնելու օգտագործելի հնարավորություններին։ Կագգան, որպես ճարտարագետ, նաև աշխատում է Ուգանդայի նավթային և գազի խոշորագույն ընկերություններից մեկում։ == Ֆիլմագրություն == === Որպես դերասանուհի === ==== Կինո ==== {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Ֆիլմ ! Դեր ! Ռեժիսոր ! Ծանոթագրություններ |- | rowspan="2" |2009 | [[Աստղային ճանապարհ]] | Ձեռնարկության անձնակազմի անդամ | [[Ջեֆրի Ջեյքոբ Աբրամս]] | [[Paramount Pictures]] |- | Խոստանալ, չի նշանակում ամուսնանալ | Երեկույթի հյուր | [[Քեն Քուոպիս]] | [[Universal Pictures]] |- | 2008 | A Good Day to Be Black and Sexy (Segment Reprise) | Քենդի | Դենիս Դորչ | Magnolia Pictures |- | rowspan="3" |2007 | ''Collision'' | | | Անկախ Ֆիլմ |- | Hitch-hike | | | Անկախ Ֆիլմ |- | Կովբոյներ և հնդկացիներ | Հնդիկ | | Կարճամետրաժ Ֆիլմ |- |} ==== Հեռուստատեսություն ==== {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Դեր ! Ռեժիսոր ! Ծանոթագրություններ |- | 2014 | Beneath The Lies - The Series | գլխավոր դատախազ | Ջոզեֆ Քաշա Քյասի | հեռուստասերիալ, Savannah MOON Productions |- | rowspan="2" | 2008 | Runway Stars | հրեշտակ | | Ցանցային սերիալ |- | Life (NBC հեռուստասերիալ) | գեղեցիկ սևուկ աղջիկ | | հեռուստասերիալ, [[NBC]] |- | 2007 | [[C.S.I.. Հանցագործության վայրը Նյու Յորք]] | Ջոզեֆին Դելակրուա | [[Ջո Դանթե]] | հեռուստասերիալ, CBS |- | 2006 | BET Stars | | | BET |- |} ==== Թատրոն ==== {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Վերնագիր ! Դեր ! Ռեժիսոր ! Թատրոն ! Ծանոթագրություններ |- | 2008 | Ուգանդայի թիթեռնիկները<ref>{{Cite news |title='Butterflies of Uganda' debuts at Greenway Court Theatre. |url=http://www.backstage.com/news/butterflies-of-uganda-debuts-at-greenway-court-theatre/ |accessdate=2007 թ․ սեպտեմբերի 4 |publisher=NICOLE KRISTAL |agency=Backstage}}</ref> | Մերսի<ref>{{Cite web |title=Butterflies of Uganda |url=http://www.backstage.com/review/la-theater/butterflies-of-uganda/ |accessdate=2007 թ․ սեպտեմբերի 19 |website=Backstage}}</ref> | Դարրեն Դահմս | Մերսի | Գրինվեյ թատրոն սեպտեմբեր-հոկտեմբեր 2008 |- |} === Անձնակազմի անդամ === {| class="wikitable" |- ! Տարի ! Ֆիլմ/հեռուստասերիալ ! Դեր ! Ծանոթագրություններ |- | | ՄԵԼԱ | հեղինակ, սցենարիստ, ռեժիսոր | ցանցային սերիալ |- |2018 | Արտացոլում<ref>{{Cite web |title=Nana Kagga: Her experience in the Ugandan Ֆիլմ industry. |url=https://jump.ug/lifestyle-n-entertainment/nana-kagga-her-experience-in-the-ugandan-Ֆիլմ-industry-jump-uganda |accessdate=2017 թ․ դեկտեմբերի 21 |website=Jump}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |հեղինակ, սցենարիստ, ռեժիսոր | հեռուստասերիալ |- |2016 | Վերջին շունչը | գլխավոր պրոդյուսեր | կարճամետրաժ Ֆիլմ |- | rowspan="2" |2014 | Beneath The Lies - The Series<ref>{{Cite web |title=Don’t Miss!! "Beneath the Lies" հեռուստասերիալ, Created by Nana Kagga Macpherson, Premieres Dec 17th, Urban TV |url=http://www.ugandandiasporanews.com/2014/12/09/dont-miss-beneath-the-lies-tv-series-created-by-nana-kagga-macpherson-premieres-dec-17th/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102071348/http://www.ugandandiasporanews.com/2014/12/09/dont-miss-beneath-the-lies-tv-series-created-by-nana-kagga-macpherson-premieres-dec-17th/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201102071348/http://www.ugandandiasporanews.com/2014/12/09/dont-miss-beneath-the-lies-tv-series-created-by-nana-kagga-macpherson-premieres-dec-17th/ |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 2 |archivedate=2020 թ․ նոյեմբերի 2 |accessdate=2015 թ․ դեկտեմբերի 9 |website=Ugandan Diaspora News}}</ref> | հեղինակ, սցենարիստ, գլխավոր պրոդյուսեր | հեռուստասերիալ |- | Ինչպես ենք դա ընկալում | հաղորդավար, ռեժիսոր, պրոդյուսեր | ուգանդական թոք շոու |- |2012 | Կյանքը | ռեժիսոր, պրոդյուսեր | լիամետրաժ Ֆիլմ |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.rottentomatoes.com/celebrity/nana-hill/ Nana Hill Rotten Tomatoes] * [https://www.facebook.com/nana.kagga.5 Nana Kagga Facebook Profile] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կագգա, Նանա}} [[Կատեգորիա:Բիրմինգհեմի համալսարանի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Կին քիմիկոսներ]] [[Կատեգորիա:Ուգանդացի դերասանուհիներ]] [[Կատեգորիա:Ուգանդացի կինոռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Ուգանդացի ճարտարագետներ]] [[Կատեգորիա:Ուգանդացի սցենարիստներ]] avnlihqq7o1y46k69bvjku2hn4owa40 0 893514 10715958 10001491 2026-03-28T04:32:44Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ]] 10715958 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Օգենեկարո Էտեբո | բնագիր անուն = Oghenekaro Peter Etebo | պատկեր = | պատկերի չափ = | alt = | պատկերի նկարագիր = | նկարագրություն = | նկարագիր = | ամբողջական անուն = | ծննդյան ամասիվ = | մահվան ամսաթիվ = | ծննդավայր = | մահվան վայր = | հասակ = | դիրք = հարձակողական ոճի կիսապաշտպան | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = | մականուն = | քաշ = | ներկա ակումբ = {{Դրոշ|Անգլիա|20px}} [[Սթոք Սիթի]] | ակումբի համար = 8 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2013-2015|{{Դրոշ|Նիգերիա|20px}} [[Վարի Վուլվզ]]|64 (23) |2016-2018|{{Դրոշ|Պորտուգալիա|20px}} [[Ֆեյրենսի]]|45 (7) |2018-2018|{{Վարձավճար}}{{Դրոշ|Իսպանիա|20px}} [[Լաս Պալմաս]]|14 (0) |2018-մ.հ.|{{Դրոշ|Անգլիա|20px}} [[Սթոք Սիթի]]|0 (0) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2015-մ.հ.|{{Դրոշ|Նիգերիա|20px}} Նիգերիա (մինչև 23)|20 (11) |2013-մ.հ.|{{Դրոշ|Նիգերիա|20px}} [[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիա]]|15 (1) }} | մարզչական ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = | հավաքականի ըստ = }} '''Օգենեկարո Էտեբո''' ({{lang-en|Oghenekaro Peter Etebo}}, {{ԱԾ}}), նիգերիացի ֆուտբոլիստ, «[[Սթոք Սիթի]]ի» և [[Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիգերիայի ազգային հավաքականի]] կիսապաշտպան։ 2016 թվականին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016|Օլիմպիական խաղերի]] և 2018 թվականի [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2018|աշխարհի առաջնության]] մասնակից։ == Ակումբային կարիերա == Էտեբոն իր կարիերան սկսել է հայրենիքում՝ հանդես գալով «Վարի Վուլվզ» ակումբում։ Երկու մրցաշրջանի ընթացքում նա եղել է թիմի լավագույն ռմբարկու։ 2014 թվականին Օգենեկարոն դիտումների է մասնակցել իտալական «[[Ուդինեզե]]» ակումբում, սակայն պայմանագիր չի կնքել։ 2015 թվականին ճանաչվել է Տարվա տաղանդ Աֆրիկայում<ref>[http://footballlive.ng/footballnews/9ja-news/oghenekaro-wins-most-promising-player-award/ Oghenekaro wins Most Promising Player Award | Football Live – Beyond One-League<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212128/http://footballlive.ng/footballnews/9ja-news/oghenekaro-wins-most-promising-player-award/ |date=2016-03-04 }}</ref>։ 2016 թվականի սկզբին Օգենեկարոն տեղափոխվել է պորտուգալական «[[Ֆեյրենսի]]»։ Ապրիլի 24-ին՝ «[[Օլիվեյրենսե]]» ակումբի դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Սեգունդա լիգայում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ ապրիլի 24 |title=Ֆեյրենսի VS. Օլիվեյրենսե 3:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/04/24/portugal/liga-de-honra/cd-feirense/ud-oliveirense/2069149/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ Ապրիլի 30-ին կայացած [[Վիզեու]]ի «Ակադեմիկա» ակումբի դեմ խաղում Էտեբոն խփել է իր առաջին գոլը «Ֆեյրենսիի» կազմում<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ ապրիլի 30 |title=Ֆեյրենսի VS. Ակադեմիկա 0:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/04/30/portugal/liga-de-honra/academico-viseu-fc/cd-feirense/2069155/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>:Արդյունքում մրցաշրջանում նա օգնել է ակումբին դուրս գալ Էլիտա։ 2018 թվականի սկզբին Էտեբոն վարձավճարային հիմունքներով տեղափոխվել է իսպանական «[[Լաս Պալմաս ՖԱ|Լաս Պալմաս]]»<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հունվարի 31 |title=La UD ficha a Etebo, medio centro ofensivo internacional con Nigeria |trans-title=''UD'' sign Etebo, attacking midfielder international with Nigeria |url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/la-ud-ficha-a-etebo-medio-centro-ofensivo-internacional-con-nigeria |access-date=2018 թ․ փետրվարի 1 |publisher=UD Las Palmas |language=es}}</ref>։ Փետրվարի 5-ին «Մալագայի» դեմ խաղում նա կատարել է իր նորամուտը Լա Լիգայում<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ փետրվարի 5 |title=Լաս Պալմաս VS. Մալագա 1:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/02/05/spain/primera-division/union-deportiva-las-palmas/malaga-club-de-futbol/2529459/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>։ 2018 թվականի ամռանը Էտեբոն տեղափոխվել է անգլիական «[[Սթոք Սիթի]]»՝ կնքելով 5 տարվա պայմանագիր։ Տրանսֆերի արժեքը կազմել է 7,2 միլիոն եվրո<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հունիսի 11 |title=«Сток» купил хавбека сборной Нигерии Огенекаро Этебо у «Фейренсе» за 7,2 млн евро |url=https://www.sports.ru/football/1064009422.html |publisher=sports.ru |lang=ru}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == 2013 թվականի հուլիսի 27-ին՝ Աֆրիկայի գավաթ 2014 խաղարկության նախընտրական փուլի՝ [[Կոտ դ'Իվուարի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Կոտ դ'Իվուարի հավաքական]]ի դեմ խաղում, Էտեբոն կատարել է իր նորամուտը Նիգերիայի հավաքականի կազմում։ 2016 թվականի մառանը Օգենեկարոն դարձել է Ռիո դե Ժանեյրոյում անցկացվող [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016|Ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի բրոնզե մեդալակիր։ Մրցաշարի ընթացքում նա մասնակցել է Ճապոնիայի<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 5 |title=Նիգերիա (մինչև 23) VS. Ճապոնիա (մինչև 23) 5:4 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/08/05/world/olympics/nigeria-under-23/japan-u23/2167923/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, Շվեդիայի<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 8 |title=Շվեդիա (մինչև 23) VS. Նիգերիա (մինչև 23) 0:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/08/08/world/olympics/sweden-u23/nigeria-under-23/2167924/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> և Կոլումբիայի<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 11 |title=Կոլումբիա (մինչև 23) VS. Նիգերիա (մինչև 23) 2:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/08/11/world/olympics/colombia-under-23/nigeria-under-23/2167927/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> հավաքականների դեմ խաղերին։ Ճապոնացիների դեմ խաղում Էտեբոն դարձել է չորս գոլի հեղինակ։ 2018 թվականին Էտեբոն մասնակցել է [[Ռուսաստան]]ում անցկացվող աշխարհի առաջնությանը։ Մրցաշարում նա մասնակցել է [[Խորվաթիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Խորվաթիայի]]<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հունիսի 16 |title=Խորվաթիա VS. Նիգերիա 2:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/16/world/world-cup/croatia/nigeria/2166081/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref>, [[Իսլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Իսլանդիայի]]<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հունիսի 22 |title=Նիգերիա VS. Իսլանդիա 2:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/22/world/world-cup/nigeria/iceland/2166083/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> և Արգենտինայի<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հունիսի 26 |title=Նիգերիա VS. Արգենտինա 1:2 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/06/26/world/world-cup/nigeria/argentina/2166084/ |publisher=soccerway.com |lang=en}}</ref> հավաքականների դեմ խաղերին։ === Գոլերը Նիգերիայի հավաքականում (մինչև 23) === {| class="wikitable" align=center ! # !! Ամսաթիվ!! Վայր!! Հակառակորդ !! Հաշիվ!! Արդյունք!! Մրցաշար |- | 1. || 4 օգոստոսի, 2016 || Ամազոնիա, Մանաուս, Բրազիլիա || {{ֆուտբոլ|Ճապոնիա}} || '''2''':1 || '''5''':4 || Օլիմպիական խաղեր 2016 |- | 2. || 4 օգոստոսի, 2016 || Ամազոնիա, Մանաուս, Բրազիլիա|| {{ֆուտբոլ|Ճապոնիա}} || '''3''':2 || '''5''':4 || Օլիմպիական խաղեր 2016 |- | 3. || 4 օգոստոսի, 2016 || Ամազոնիա, Մանաուս, Բրազիլիա || {{ֆուտբոլ|Ճապոնիա}} || '''4''':2 || '''5''':4 || Օլիմպիական խաղեր 2016 |- | 4. || 4 օգոստոսի, 2016 || Ամազոնիա, Մանաուս, Բրազիլիա|| {{ֆուտբոլ|Ճապոնիա}} || '''5''':2 || '''5''':4 || Օլիմպիական խաղեր 2016 |} == Ձեռքբերումներ == '''Միջազգային''' {{դրոշ|Նիգերիա|20px}} '''Նիգերիա (մինչև 23)''' * {{բրոնզ3}} Օլիմպիական խաղեր – 2016 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ|3}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.instagram.com/etebo_karo/ Էտեբոյի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.co.uk/oghenekaro-etebo/profil/spieler/409106 Էտեբոն transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=93026 Էտեբոն soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/323669/Show/Peter-Etebo Էտեբոն WhoScored.com կայքում] * [https://www.stokecityfc.com/teams/stoke-city/peter-etebo Էտեբոն Ստոկ Սիթիի պաշտոնական կայքում] * [https://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=395531/index.html Էտեբոն ՖԻՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130072310/http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=395531/index.html |date=2018-01-30 }} {{Արտաքին հղումներ}} {{Ստոկ Սիթիի կազմ}} {{Navboxes colour |title = Նիգերիայի հավաքականի կազմեր |bg=#008751 |fg=White |list1 = {{Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը Օլիմպիական խաղեր 2016-ում}} {{Նիգերիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի կազմը ԱԱ 2018-ում}} }} {{DEFAULTSORT:Էտեբո, Օգենեկարո}} [[Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:2018 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության մասնակիցներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լա Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լաս Պալմասի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սթոք Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Ֆեյրենսեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գալաթասարայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Խետաֆեի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ուոթֆորդի ֆուտբոլիստներ]] tplha69it7wr7p39ucfwbfohkq78lhs 0 905010 10715979 9619219 2026-03-28T05:17:10Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]], [[Կատեգորիա:Բրազիլացի հասարակական գործիչներ]] 10715979 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Սոկրատես Բրազիլեյրու Սամպայու դի Սոզա Վիեյրա դի Օլիվեյրա''', ({{lang-pt-br|Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira}}, {{ԱԾ}}), բրազիլիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, 1982 և 1986 թվականների աշխարհի առաջնությունների ժամանակ եղել է Բրազիլիայի հավաքականի թիմի ավագը։ Ըստ «World Soccer» ամսագրի զբաղեցնում է 63-րդ տեղը 20-րդ դարի լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում<ref>{{Cite web |date=5 февраля 2001 |title=Placar's 100 Craques do Século |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100 |archiveurl=https://www.webcitation.org/615rAhjyS?url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 21 |accessdate=2010 թ․ սեպտեմբերի 26 |publisher=rsssf.com}}</ref>, իսկ ըստ «Placar» ամսագրի Սոկրատեսը զբաղեցնում է 77-րդ տեղը համաշխարհային ֆուտբոլի լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում<ref>{{Cite web |date=5 февраля 2001 |title=Placar's 100 Craques do Século |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#Voetbal International's Wereldsterren by Raf Willems |accessdate=2011 թ․ դեկտեմբերի 4 |publisher=rsssf.com}}</ref>։ [[ՖԻՖԱ 100]]-ի անդամ է։ [[Սան Պաուլոյի համալսարան]]ում ստացել է բժշկի դիպլոմ։ Մարզական կարիերայից հետո ստացել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան<ref>[http://robertod.wordpress.com/2009/09/25/in-appreciation-of-socrates/ In Appreciation of… Socrates] {{ref-en}}</ref><ref>[http://fiverupees.blogspot.com/2008/05/i-hate-socrates.html I hate Socrates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607231033/http://fiverupees.blogspot.com/2008/05/i-hate-socrates.html |date=2008-06-07 }} {{ref-en}}</ref>։ == Կենսագրություն == Սոկրատեսը ծնվել է հարկային գործակալի և փիլիսոփայության երկրպագու Ռայմունդոյի ընտանիքում։ Նա ունեցել է երեք եղբայր՝ Սոփոկլեսը, որին անվանել են ի պատիվ հին հույն ողբերգակ [[Սոփոկլես]]ի, Սոստենեսը ու Ռայմունդոն, որը նույնպես եղել է ֆուտբոլիստ<ref name="minutos.es">[http://blogs.20minutos.es/quefuede/2009/03/18/quao-fue-de-saicrates/ Qué fue de… Sócrates]</ref>։ Երբ Սոկրատեսը 6 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվում է [[Ռիբեյրան Պրետու]]<ref name="peoples">[http://www.peoples.ru/sport/football/socrates/ Доктор, больной футболом]</ref>։ Վաղ տարիքից Սոկրատեսը զբաղվել է [[ֆուտբոլ]]ով, նրա առաջին ակումբը եղել է «Ռանո դե Օուրոն» {{քաղվածք|Մի անգամ ես գտնվել եմ դաշտի մոտ և ցանկություն է առաջացել մոտս մարզվել խաղացողների հետ, այդ մասին խնդրել եմ մարզչին։ Ես նույնիսկ չգիտեի, թե ինչ է նրա անունը։ Նա ինձ հարցրել է, թե որ դիրքում եմ խաղում,։ Ես պատասխանել եմ, որ կիսապաշտպան եմ։ Այնպես է ստացվել, որ նրանց մոտ այդ պահին բացակայել է եզրային աջ կիսապաշտպանը, և նա ինձ խնդրել է զբաղեցնել այդ տեղը՝ չնայելով ոչ իմ շատ երիտասարդ տարիքին՝ 11 տարեկան, ոչ այն բանին, որ ես այնքան էլ պատրաստ չեմ մեծ տղաների հետ խաղին և ոչ էլ իմ ֆուտբոլային կոշիկների բացակայությանը։ Հենց այսպես էլ սկսվեց իմ ֆուտբոլային ապագան։ Երկու օր անց կյանքում առաջին անգամ ես ստացա ակումբային համազգեստ՝ սպիտակ ֆուտբոլային շապիկ՝ ոսկեգույն գծերով։ Սա աննկարագրելի զգացողություն էր։ Ես սկսել եմ խաղալ՝ որպես Նիգրա մականունով սևամորթ և ֆիզիկապես ուժեղ եզրային հարձակվող պահեստային ֆուտբոլիստ։ Նրա իսկական անունը Միրանդա էր։ Նա հիմա «Ռեկրեատիվ» ակումբում աշխատում է որպես մերսող։ |}} Սոկրատեսը միաժամանակ ստանում էր բժշկական կրթություն, քանի որ նրա հայրը դեմ էր նրա ֆուտբոլ խաղալուն<ref>{{Cite web |title=Qué fue de… Sócrates |url=https://blogs.20minutos.es/quefuede/2009/03/18/quao-fue-de-saicrates/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 20 |language=es-ES}}</ref>։ Խաղացել է իր քոլեջի «Քոլեժիո Մարիստա» թիմում։ 16 տարեկանում քոլեջի մարժիչը նրան առաջարկել է աշխատել «Բոտաֆոգո» ակումբում։ Սոկրատեսն ընդունել էր առաջարկն այն պայմանով, որ շարունակի նաև ուսումը։ Այդպես Սոկրատեսը 5 տարի համատեղեց ֆուտբոլն իր մանկաբույժի ուսման հետ միասին։ Նրա խոստովանությամբ ֆուտբոլի մարզումներն ու ուսումն իրար հետ դժվար էր համատեղեր և այդ դժվարությունները հաղթահարեց համակուրսեցու օգնությամբ։ [[1976]] թվականին Սոկրատեսը դարձավ [[Սան Պաուլու (նահանգ)|Սան Պաուլու նահանգի]] առաջնության լավագույն ռմբարկուն, ինչի վրա ուշադրություն դարձրեցին երկրի առաջատար ակումբների մասնագետները։ 1978 թվականին նա ստացավ իր բժշկի դիպլոմը և անմիջապես ձեռք բերվեց «[[Կորինթիանս]]» ակումբի կողմից։ «Կորինթիանսում» հանդես գալու տարիներին ակտիվորեն պայքարել է [[Բրազիլիա]]յում ռազմական ռեժիմի դեմ։ 1983 թվականին Սոկրատեսը ճանաչվել է [[Հարավային Ամերիկա]]յի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Նրա փոքր եղբայը՝ [[Ռաի (ֆուտբոլիստ)|Ռաին]] [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի հավաքականի]] կազմում [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականին]] դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ «[[Կորինթիանսից]]» բացի Սոկրատեսը հանդես է եկել [[Բոտաֆոգո ՖԱ|«Բոտաֆոգո»]], [[«Ֆլամենգո»]], [[Սանթոս ՖԱ|«Սանթոս»]], «[[Ֆիորենտինա]]» ակումբներում։ Կարիերայի ավարտից 15 տարի անց՝ 2004 թվականին Սոկրատեսը մի քանի ամսով եղել է անգլիական «Գարֆորտ Թաուն» ակումբի և մարզիչ և ֆուտբոլիստ։ == Մահ == 2011 թվականի օգոստոսին Սոկրատեսը հայտնվել է [[Ալբերտ Այնշտայն]]ի անվան հիվանդանոցում՝ մարսողական համակարգի արյունահոսության պատճառով։ Սեպտեմբերի սկզբին նա դուրս է գրվել հիվանդանոցից։ Նա խոստովանել է իր հիվանդության պատճառը՝ [[ալկոհոլ]]ի չարաշահում։ Դեկտեմբերի 3-ին Սոկրատեսը նորից տեղափոխվել է հիվանդանոց, այս անգամ սննդային թունավորմամբ<ref>[http://www.championat.com/football/news-1011553-sokrates-byl-gospitalizirovan-s-pishhevym-otravleniem.html Сократес был госпитализирован с пищевым отравлением]</ref>։ Նրա մոտ ախտորոշվել է աղեստամոքսային տրակտի սուր բորբոքում։ Դեկտեմբերի 4-ին, ժամը՝ 4:30-ին Սոկրատեսը մահացել է<ref>[http://www.ivihoje.com/2011/12/futebol-de-luto-morre-socrates.html Futebol de luto — Morre Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira — o «Doutor Sócrates» ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>[http://www.championat.com/football/news-1012279-na-57-m-godu-zhizni-v-brazilii-skonchalsja-sokrates.html На 57-м году жизни в Бразилии скончался Сократес]</ref><ref>[http://football.kulichki.net/worldnews/news.htm?172241 Экс-капитан сборной Бразилии Сократес умер в больнице.]</ref>։ Նրա մահից մի քանի ժամ անց «Կորինթիանսը» Բրազիլիայի առաջնության վերջին տուրում մրցել է «Պալմեյրասի» հետ (0:0)։ Խաղը սկսվել է լռության րոպեով՝ ի հիշատակ Սոկրատեսի։ == Նվաճումներ == === Թիմային === *Սան Պաուլու նահանգի չեմպիոն (1979, 1982, 1983) *«Ռիոյի գավաթի» գավաթակիր (1986) *[[Ռիո դե Ժանեյրո (նահանգ)|Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի]] չեմպիոն (1986) === Անձնական === *Սան Պաուլու նահանգի լավագույն ռմբարկու (1976) *Հարավային Ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (1983) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20080216001043/http://torcida.com.ru/stars/socrates/ Биография Сократеса] * [http://liva.com.ua/socrates-memory.html Сократес. «Футбольный Че Гевара».] Некрологи Libcom, Guardian и Al Jazeera. * [http://www.championat.com/football/article-105329-doktor-sokrates.html Доктор Сократес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071004/http://www.championat.com/football/article-105329-doktor-sokrates.html |date=2016-03-04 }} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի հասարակական գործիչներ]] ohjgrnjkz5n85mbi9z3e4p8ug344grq 10715980 10715979 2026-03-28T05:20:22Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715980 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Սոկրատես Բրազիլեյրու Սամպայու դի Սոզա Վիեյրա դի Օլիվեյրա''', ({{lang-pt-br|Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira}}, {{ԱԾ}}), բրազիլիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան, 1982 և 1986 թվականների աշխարհի առաջնությունների ժամանակ եղել է Բրազիլիայի հավաքականի թիմի ավագը։ Ըստ «World Soccer» ամսագրի զբաղեցնում է 63-րդ տեղը 20-րդ դարի լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում<ref>{{Cite web |date=5 февраля 2001 |title=Placar's 100 Craques do Século |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100 |archiveurl=https://www.webcitation.org/615rAhjyS?url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#placar100 |archivedate=2011 թ․ օգոստոսի 21 |accessdate=2010 թ․ սեպտեմբերի 26 |publisher=rsssf.com}}</ref>, իսկ ըստ «Placar» ամսագրի Սոկրատեսը զբաղեցնում է 77-րդ տեղը համաշխարհային ֆուտբոլի լավագույն ֆուտբոլիստների շարքում<ref>{{Cite web |date=5 февраля 2001 |title=Placar's 100 Craques do Século |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#Voetbal International's Wereldsterren by Raf Willems |accessdate=2011 թ․ դեկտեմբերի 4 |publisher=rsssf.com}}</ref>։ [[ՖԻՖԱ 100]]-ի անդամ է։ [[Սան Պաուլոյի համալսարան]]ում ստացել է բժշկի դիպլոմ։ Մարզական կարիերայից հետո ստացել է փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորի աստիճան<ref>[http://robertod.wordpress.com/2009/09/25/in-appreciation-of-socrates/ In Appreciation of… Socrates] {{ref-en}}</ref><ref>[http://fiverupees.blogspot.com/2008/05/i-hate-socrates.html I hate Socrates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607231033/http://fiverupees.blogspot.com/2008/05/i-hate-socrates.html |date=2008-06-07 }} {{ref-en}}</ref>։ == Կենսագրություն == Սոկրատեսը ծնվել է հարկային գործակալի և փիլիսոփայության երկրպագու Ռայմունդոյի ընտանիքում։ Նա ունեցել է երեք եղբայր՝ Սոփոկլեսը, որին անվանել են ի պատիվ հին հույն ողբերգակ [[Սոփոկլես]]ի, Սոստենեսը ու Ռայմունդոն, որը նույնպես եղել է ֆուտբոլիստ<ref name="minutos.es">[http://blogs.20minutos.es/quefuede/2009/03/18/quao-fue-de-saicrates/ Qué fue de… Sócrates]</ref>։ Երբ Սոկրատեսը 6 տարեկան էր, ընտանիքը տեղափոխվում է [[Ռիբեյրան Պրետու]]<ref name="peoples">[http://www.peoples.ru/sport/football/socrates/ Доктор, больной футболом]</ref>։ Վաղ տարիքից Սոկրատեսը զբաղվել է [[ֆուտբոլ]]ով, նրա առաջին ակումբը եղել է «Ռանո դե Օուրոն» {{քաղվածք|Մի անգամ ես գտնվել եմ դաշտի մոտ և ցանկություն է առաջացել մոտս մարզվել խաղացողների հետ, այդ մասին խնդրել եմ մարզչին։ Ես նույնիսկ չգիտեի, թե ինչ է նրա անունը։ Նա ինձ հարցրել է, թե որ դիրքում եմ խաղում,։ Ես պատասխանել եմ, որ կիսապաշտպան եմ։ Այնպես է ստացվել, որ նրանց մոտ այդ պահին բացակայել է եզրային աջ կիսապաշտպանը, և նա ինձ խնդրել է զբաղեցնել այդ տեղը՝ չնայելով ոչ իմ շատ երիտասարդ տարիքին՝ 11 տարեկան, ոչ այն բանին, որ ես այնքան էլ պատրաստ չեմ մեծ տղաների հետ խաղին և ոչ էլ իմ ֆուտբոլային կոշիկների բացակայությանը։ Հենց այսպես էլ սկսվեց իմ ֆուտբոլային ապագան։ Երկու օր անց կյանքում առաջին անգամ ես ստացա ակումբային համազգեստ՝ սպիտակ ֆուտբոլային շապիկ՝ ոսկեգույն գծերով։ Սա աննկարագրելի զգացողություն էր։ Ես սկսել եմ խաղալ՝ որպես Նիգրա մականունով սևամորթ և ֆիզիկապես ուժեղ եզրային հարձակվող պահեստային ֆուտբոլիստ։ Նրա իսկական անունը Միրանդա էր։ Նա հիմա «Ռեկրեատիվ» ակումբում աշխատում է որպես մերսող։ |}} Սոկրատեսը միաժամանակ ստանում էր բժշկական կրթություն, քանի որ նրա հայրը դեմ էր նրա ֆուտբոլ խաղալուն<ref>{{Cite web |title=Qué fue de… Sócrates |url=https://blogs.20minutos.es/quefuede/2009/03/18/quao-fue-de-saicrates/ |accessdate=2019 թ․ հունվարի 20 |language=es-ES}}</ref>։ Խաղացել է իր քոլեջի «Քոլեժիո Մարիստա» թիմում։ 16 տարեկանում քոլեջի մարժիչը նրան առաջարկել է աշխատել «Բոտաֆոգո» ակումբում։ Սոկրատեսն ընդունել էր առաջարկն այն պայմանով, որ շարունակի նաև ուսումը։ Այդպես Սոկրատեսը 5 տարի համատեղեց ֆուտբոլն իր մանկաբույժի ուսման հետ միասին։ Նրա խոստովանությամբ ֆուտբոլի մարզումներն ու ուսումն իրար հետ դժվար էր համատեղեր և այդ դժվարությունները հաղթահարեց համակուրսեցու օգնությամբ։ [[1976]] թվականին Սոկրատեսը դարձավ [[Սան Պաուլու (նահանգ)|Սան Պաուլու նահանգի]] առաջնության լավագույն ռմբարկուն, ինչի վրա ուշադրություն դարձրեցին երկրի առաջատար ակումբների մասնագետները։ 1978 թվականին նա ստացավ իր բժշկի դիպլոմը և անմիջապես ձեռք բերվեց «[[Կորինթիանս]]» ակումբի կողմից։ «Կորինթիանսում» հանդես գալու տարիներին ակտիվորեն պայքարել է [[Բրազիլիա]]յում ռազմական ռեժիմի դեմ։ 1983 թվականին Սոկրատեսը ճանաչվել է [[Հարավային Ամերիկա]]յի լավագույն ֆուտբոլիստ։ Նրա փոքր եղբայը՝ [[Ռաի (ֆուտբոլիստ)|Ռաին]] [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բրազիլիայի հավաքականի]] կազմում [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 1994|1994 թվականին]] դարձել է աշխարհի չեմպիոն։ «[[Կորինթիանսից]]» բացի Սոկրատեսը հանդես է եկել [[Բոտաֆոգո ՖԱ|«Բոտաֆոգո»]], [[«Ֆլամենգո»]], [[Սանթոս ՖԱ|«Սանթոս»]], «[[Ֆիորենտինա]]» ակումբներում։ Կարիերայի ավարտից 15 տարի անց՝ 2004 թվականին Սոկրատեսը մի քանի ամսով եղել է անգլիական «Գարֆորտ Թաուն» ակումբի և մարզիչ և ֆուտբոլիստ։ == Մահ == 2011 թվականի օգոստոսին Սոկրատեսը հայտնվել է [[Ալբերտ Այնշտայն]]ի անվան հիվանդանոցում՝ մարսողական համակարգի արյունահոսության պատճառով։ Սեպտեմբերի սկզբին նա դուրս է գրվել հիվանդանոցից։ Նա խոստովանել է իր հիվանդության պատճառը՝ [[ալկոհոլ]]ի չարաշահում։ Դեկտեմբերի 3-ին Սոկրատեսը նորից տեղափոխվել է հիվանդանոց, այս անգամ սննդային թունավորմամբ<ref>[http://www.championat.com/football/news-1011553-sokrates-byl-gospitalizirovan-s-pishhevym-otravleniem.html Сократес был госпитализирован с пищевым отравлением]</ref>։ Նրա մոտ ախտորոշվել է աղեստամոքսային տրակտի սուր բորբոքում։ Դեկտեմբերի 4-ին, ժամը՝ 4:30-ին Սոկրատեսը մահացել է<ref>[http://www.ivihoje.com/2011/12/futebol-de-luto-morre-socrates.html Futebol de luto — Morre Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira — o «Doutor Sócrates» ]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>[http://www.championat.com/football/news-1012279-na-57-m-godu-zhizni-v-brazilii-skonchalsja-sokrates.html На 57-м году жизни в Бразилии скончался Сократес]</ref><ref>[http://football.kulichki.net/worldnews/news.htm?172241 Экс-капитан сборной Бразилии Сократес умер в больнице.]</ref>։ Նրա մահից մի քանի ժամ անց «Կորինթիանսը» Բրազիլիայի առաջնության վերջին տուրում մրցել է «Պալմեյրասի» հետ (0:0)։ Խաղը սկսվել է լռության րոպեով՝ ի հիշատակ Սոկրատեսի։ == Նվաճումներ == === Թիմային === *Սան Պաուլու նահանգի չեմպիոն (1979, 1982, 1983) *«Ռիոյի գավաթի» գավաթակիր (1986) *[[Ռիո դե Ժանեյրո (նահանգ)|Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի]] չեմպիոն (1986) === Անձնական === *Սան Պաուլու նահանգի լավագույն ռմբարկու (1976) *Հարավային Ամերիկայի լավագույն ֆուտբոլիստ (1983) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20080216001043/http://torcida.com.ru/stars/socrates/ Биография Сократеса] * [http://liva.com.ua/socrates-memory.html Сократес. «Футбольный Че Гевара».] Некрологи Libcom, Guardian и Al Jazeera. * [http://www.championat.com/football/article-105329-doktor-sokrates.html Доктор Сократес] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071004/http://www.championat.com/football/article-105329-doktor-sokrates.html |date=2016-03-04 }} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Անգլիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Իտալիայի լեգեոներ ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լյարդի ցիռոզից մահացածներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:ՖԻՖԱ 100]] [[Կատեգորիա:Ֆիորենտինայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Սանտոսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի հասարակական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտորներ]] 4mtc6zk7mqld878yivzvwips543febw 0 906036 10715948 9918791 2026-03-28T03:40:46Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ]] 10715948 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ուիլյամ Բրուք Ջոյս''' ({{lang-en|William Joyce}}, {{ԱԾ}}), նացիստ քարոզիչ, որը գերմանական ռադիոյով վարել է անգլալեզու հաղորդում։ Բրիտանիայում նա հայտնի է Լորդ Հո Հո անունով ({{lang-en|Lord Haw-haw}})<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/uk/2014/10/141017_brit_press Би-би-си: «Пресса Британии»]</ref>։ Պատճառը Ջոյսի բրիտանական առոգանությունն էր, որը բնորոշ էր Անգլիայի բարձր դասակարգին։ == Կենսագրություն == Ծնվել է կաթոլիկ իռլանդացու և բողոքական անգլիացու ընտանիքում։ Շուտով ընտանիքը տեղափոխվել է [[Անգլիա]]։ Ավարտել է [[Լոնդոնի համալսարան]]ը։ Ջոյսը եղել է յունիոնիզմի մոլի կողմնակից և դեռ մանուկ տարիքում [[Իռլանդիայի հանրապետական բանակ]]ի վերաբերյալ տեղեկություններ փոխանցել բրիտանացիներին։ Յունիոնիզմը գաղափար էր, որի կողմնակիցները ցանկանում էին Իռլանդիան տեսնել Մեծ Բրիտանիայի կազմում։ 1923 թվականին դարձել է հակակոմունիստական ոչ մեծ խմբի անդամ։ 1924 թվականին Պահպանողական կուսակցության նիստի ժամանակ հարձակման է ենթարկվել, որի արդյունքում վնասվել է Ուիլյամի այտը։ 1932 թվականին անդամակցել է [[Ֆաշիստների բրիտանական միություն|Ֆաշիստների բրիտանական միությանը]] ({{lang-en2|British Union of Fascists}}), որի ղեկավարումն ստանձնել է [[Օսվալդ Մոսլի]]ն։ Զբաղվել է քարոզչական հարցերով։ 1937 թվականին վիճել է Մոսլիի հետ, դուրս եկել Ֆաշիստների բրիտանական միությունից և խորհրդարանի պատգամավոր Ջոն Բեքեթի հետ միասին հիմնադրել Նացիոնալ-սոցիալիստական լիգան ({{lang-en2|National Socialist League}}), որը դավանում էր հակահրեական և հակակապիտալիստական գաղափարներ։ 1939 թվականի օգոստոսի վերջին, տեղեկանալով հնարավոր ձերբակալության վերաբերյալ, կնոջ հետ միասին փախել է Գերմանիա։ 1940 թվականին ընդունել է գերմանական քաղաքացիություն (մինչ այդ եղել է ԱՄՆ քաղաքացի), դարձել «Խոսում է Գերմանիան» ({{lang-en|Germany calling}}) ռադիոկայանի անգլալեզու հաղորդման վարող։ Ջոյսի հաղորդումներն իր սարկաստիկ կատակների համար մեծ հեղինակություն է վայել բրիտանացիների շրջանում, սակայն բովանդակությունը վստահություն չի առաջացրել։ 1945 թվականին ձերբակալվել է բրիտանական զորքերի կողմից։ Պետական դավաճանության համար կախաղան է բարձրացվել բրիտանական իշխանությունների կողմից, չնայած, որ չի եղել Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի։ Դահիճը եղել է բրիտանացի հայտնի դահիճ [[Ալբերտ Փիրփոինթ]]ը։ Դատավճիռը ի կատար է ածվել Ուանդսվորթ բանտում։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://waralbum.ru/51342/ Радиокомментатор германских программ на английском языке Уильям Джойс («Лорд Хау-хау»)] * [https://www.youtube.com/watch?v=FLSJ-gdmrco Lord Haw Haw 1945] на YouTube * [https://www.youtube.com/watch?v=1Tv2ElM4pxg Germany calling William Joyce last British Broadcast] на YouTube * [https://www.youtube.com/watch?v=1Tv2ElM4pxg William Joyce Final Broadcast Pt 2 May 1945 aka Lord Haw Haw] на YouTube {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ջոյս, Ուիլյամ}} [[Կատեգորիա:Լոնդոնի համալսարանի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիայի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի լրագրողներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացիներ իռլանդական սերմամբ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի հակակոմունիստներ]] [[Կատեգորիա:Գերմանացի հակակոմունիստներ]] [[Կատեգորիա:Մահապատժի ենթարկված քաղաքական գործիչներ]] dejj3s0bsu0iettv2drevsoaqxq7t9p 0 907309 10715961 10001636 2026-03-28T04:36:03Z Armineaghayan 25187 10715961 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | պատկեր = Aminu Umar.jpg | հասակ = 169 [[Սանտիմետր|սմ]] | դիրք = [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]] | ազգությունը = | քաղաքացիությունը = {{դրոշ|Նիգերիա}} [[Նիգերիա]] | մականուն = | քաշ = | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Թուրքիա}} Ռիզեսպոր | ակումբի համար = 50 | երիտ ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | ակումբ = {{Ֆուտբոլային կարիերա |2011-2013|{{դրոշ|Նիգերիա}} Վիկկի Թուրիսթս|10 (1) |2013-2014|{{դրոշ|Թուրքիա}} Սամսունսպոր|45 (8) |2015-մինչ հիմա|{{դրոշ|Թուրքիա}} Օսմանլիսպոր|101 (22) |2018-մինչ հիմա|{{դրոշ|Թուրքիա}} {{վարձավճար}} Ռիզեսպոր|6 (0) }} | ընդհանուր տարիներ = | ընդհանուր խաղեր = | ընդհանուր գոլեր = | ազգային թիմ = {{Ֆուտբոլային կարիերա }} | մարզչական ակումբ = | պարգևների փոխարեն = | մեդալ = {{MedalCompetition|[[Ամառային օլիմպիական խաղեր|Օլիմպիական խաղեր]]}} {{Medal|B|[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2016|2016 Ռիո դե Ժանեյրո]]|}} | մեդալ-ծալել = | մասնագիտական ըստ = սեպտեմբերի 27, 2018 | հավաքականի ըստ = }} '''Ամինու Ումար''' ({{ԱԾ}}), [[նիգերիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, թուրքական «Ռիզեսպոր» ֆուտբոլային ակումբի [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվողն]] է։ == Ակումբային Կարիերա == Ումարը ֆուտբոլիստի կարիերան սկսել է 2011 թ․ նիգերիական «Վիկկի Թուրիսթս» ակումբի կազմում։ 2013 թ․ ամռանը ֆուտբոլիստը տեղափոխվում է Թուրքիայի Առաջին լիգայում հանդես եկող «Սամսունսպոր», որի կազմում իր առաջին խաղն անցկացրել է 2013 թ․ օգոստոսի 17-ին, երբ թիմը մրցում էր «[[Իստանբուլ Բաշակշեհիր]]» ակումբի հետ։ Սամսունսպորի կազմում իր առաջին գոլը խփել է նոյեմբերի 25-ին, երբ թիմը մրցում էր «Ադանասպոր» ակումբի հետ։ Նոյեմբերի 30-ին Ումարը կարողանում է դուբլ ձևակերպել «Մերսին Իդմանյուրդուի» դեմ կայացած խաղում։ 2015 թ․ Ումարը տեղափոխվում է «Օսմանլիսպոր», որի կազմում իր առաջին խաղն անցկացնում է օգոստոսի 16-ին, երբ թիմը մրցում էր «Կայսերիսպոր» ակումբի հետ։ Նոր ակումբի կազմում իր առաջին գոլը խփել է դեկտեմբերի 11-ին, երբ թիմը մրցում էր «Բուրսասպոր» ակումբի հետ։ == Ազգային հավաքականի կազմում == Նիգերիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Ումարը 2013 թ․ մասնակցել է Թուրքիայում անցկացված Աշխարհի առաջնությանը, որտեղ ֆուտբոլիստն աչքի է ընկել դուբլով, երբ թիմը մրցում էր Կուբայի հավաքականի հետ։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.mackolik.com/futbolcu/a-umar/2w5hbqjc6x6dc3xyeopcyeevp Ումարը mackolik.com կայքում] * [https://int.soccerway.com/players/-/299737/ Ումարը soccerway.com կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ումար, Ամինու}} [[Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Թուրքական Սուպերլիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] bb6jvvjf7hnafsj6buihcf3k4kwtbj8 0 908418 10715877 10468948 2026-03-27T19:21:04Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715877 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հիվանդություն}} '''Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա''' (''ՆՖ'', հոմանիշ՝ նախասրտերի շողացում), վերփորոքային տախիառիթմիայի տարատեսակ, որը բնորոշվում է նախասրտերի քաոսային էլէկտրական ակտիվությամբ՝ 350-750 կծկում մեկ րոպեում՝ բացառելով կոորդինացված կծկումների հնարավորությունը։ Համարվում է ամենատարածված [[առիթմիա|առիթմիաներից (ռիթմաշեղումներից)]] մեկը<ref name="Wyndham2000">{{Cite journal |author=Wyndham CRC |year=2000 |title=Atrial Fibrillation: The Most Common Arrhythmia |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC101077/ |journal=Texas Heart Institute Journal |volume=27 |issue=3 |pages=257–67 |pmc=101077 |pmid=11093410 |accessdate=2010 թ․ փետրվարի 17}}</ref>։ Հաճախ ՆՖ հայտնաբերվում է [[անոթազարկ]]ի շոշափման ժամանակ, որի ընթացքում սրտի աշխատանքն ընթանում է անկանոն միջակայքերով։ Սակայն վերջնական ախտորոշումը դրվում է [[Էլեկտրասրտագրություն|էլեկտրասրտագրության (ԷՍԳ)]] բնորոշ նշանների հիման վրա՝ p ատամիկների բացակայություն, որոնք առկա են նորմայում և ցույց են տալիս նախասրտերի կծկման էլէկտրական ակտիվությունը։ Միևնույն ժամանակ դրա տեղում ի հայտ են գալիս բազմաթիվ ''f'' ալիքներ, որոնք բնորոշում են նախասրտերի ֆիբրիլյացիան (այսինքն՝ շողացում, դող)։ Նախասրտերի շողացման ժամանակ փորոքների կծկման հաճախականությունը կախված է նախասիրտ-փորոքային հանգույցի էլեկտրաֆիզիոլոգիական հատկություններից, սիմպաթիկ և պարասիմպաթիկ [[նյարդային համակարգ]]երի ակտիվության մակարդակից, այդ թվում՝ դեղամիջոցների ազդեցությունից։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի առաջացման ռիսկը մեծանում է տարիքի հետ։ Այս առիթմիան ոչ հազվադեպ կապված է սրտի օրգանական հիվանդությունների հետ։ Հեմոդինամիկայի (արյան շրջանառության ցուցանիշների՝ զարկերակային ճնշման և սրտի կծկումների հաճախության) խանգարումը և թրոմբոէմբոլիայի առաջացման բարդությունը, կապված լինելով նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի հետ, բերում են հիվանդացության և մահացության, ինչպես նաև բուժսպասարկման արժեքի բարձրացման։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի քրոնիկական (շարունակական) ընթացքը բերում է մահվան ռիսկի մեծացման՝ մոտ 1,5-2 անգամ<ref name="pmid9737513">{{Cite journal |author=Benjamin EJ, Wolf PA, D'Agostino RB, Silbershatz H, Kannel WB, Levy D |year=1998 |title=Impact of atrial fibrillation on the risk of death: the Framingham Heart Study |url=https://archive.org/details/sim_circulation_1998-09-08_98_10/page/946 |journal=Circulation |volume=98 |issue=10 |pages=946–52 |pmid=9737513}}</ref><ref>{{Cite journal |author=Wattigney WA, Mensah GA, Croft JB |year=2002 |title=Increased atrial fibrillation mortality: United States, 1980-1998 |journal=Am. J. Epidemiol. |volume=155 |issue=9 |pages=819–26 |doi=10.1093/aje/155.9.819 |pmid=11978585}}</ref>։ == Պատճառագիտություն == [[Պատկեր:Atrial_fibrillation_video.webm|thumb|278x278px|Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի մեխանիզմի նկարագրություն]] Նախասրտերի ֆիբրիլյացիան ամենահաճախ հանդիոպող [[Առիթմիա|առիթիմիաներից]] է։ Այս հիվանդությամբ տառապում է ընդհանուր պոպուլյացիայի 1-2%-ը, այս ցուցանիշը աճում է վերջին տարիներին<ref>{{Cite journal |author=Friberg J, Buch P, Scharling H, Gadsbphioll N, Jensen GB |date=2003 թ․ նոյեմբեր |title=Rising rates of hospital admissions for atrial fibrillation |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1044-3983&volume=14&issue=6&spage=666 |url-status=deviated |journal=Epidemiology |volume=14 |issue=6 |pages=666–72 |doi=10.1097/01.ede.0000091649.26364.c0 |pmid=14569181 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801225251/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1044-3983&volume=14&issue=6&spage=666 |archive-date=2017 թ․ օգոստոսի 1 |access-date=2019 թ․ փետրվարի 11 |accessdate=2019 թ․ փետրվարի 11 |archivedate=2017 թ․ օգոստոսի 1 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801225251/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=1044-3983&volume=14&issue=6&spage=666}}</ref> և, հավանաբար, մոտակա 50 տարում կմեծանա՝ բնակչության ծերացման հետ կապված<ref>{{Cite journal |author=Go AS, Hylek EM, Phillips KA, ''et al.'' |date=2001 թ․ մայիս |title=Prevalence of diagnosed atrial fibrillation in adults: national implications for rhythm management and stroke prevention: the AnTicoagulation and Risk Factors in Atrial Fibrillation (ATRIA) Study |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11343485 |journal=JAMA |volume=285 |issue=18 |pages=2370–5 |pmid=11343485}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հիվանդների թիվն ավելի քան 2,2 մլն է<ref>{{Cite journal |author=Go AS |author2=Hylek EM |author3=Phillips KA |last4=Chang |first4=Y |last5=Henault |first5=LE |last6=Selby |first6=JV |last7=Singer |first7=DE |display-authors=3 |year=2001 |title=Prevalence of diagnosed atrial fibrillation in adults: national implications for rhythm management and stroke prevention: the AnTicoagulation and Risk Factors in Atrial Fibrillation (ATRIA) Study |url=https://archive.org/details/sim_jama_2001-05-09_285_18/page/n89 |journal=JAMA |volume=285 |issue=18 |pages=2370–5 |doi=10.1001/jama.285.18.2370 |pmid=11343485 |author-separator=,}}</ref><ref name="Браунвальд">{{Cite book |author=MD, Peter Rubin; Robert I. Simon MD; Douglas L. Mann MD FACC; Douglas S. Fenton MD |title=Braunwald's Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine, 2-Volume Set: Expert Consult Premium Edition - Enhanced Online Features and Print |publisher=Saunders |year=2011 |isbn=1-4377-2708-5 |location=Philadelphia}}</ref>, [[Եվրոպական Միություն|Եվրամիության]] երկրներում՝ 4,5 միլիոն։ Ֆրեմինգեմյան հետազության տվյալների համաձայն՝ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի զարգացման ռիսկը 40-ից բարձր տղամարդկանց և կանանց մոտ կազմում է համապատասխանաբար 26% և 23%<ref name=autogenerated1>{{Cite journal |author=Lloyd-Jones DM, Wang TJ, Leip EP, ''et al.'' |date=2004 թ․ օգոստոս |title=Lifetime risk for development of atrial fibrillation: the Framingham Heart Study |url=http://circ.ahajournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15313941 |journal=Circulation |volume=110 |issue=9 |pages=1042–6 |doi=10.1161/01.CIR.0000140263.20897.42 |pmid=15313941}}</ref>։ ՆՖ հայտնաբերվում է [[կաթված]]ով հիվանդների մոտավորապես 6-24%-ի մոտ<ref name='Narumiya2003'>{{Cite journal |author=Narumiya T, Sakamaki T, Sato Y, Kanmatsuse K |date=2003 թ․ հունվար |title=Relationship between left atrial appendage function and left atrial thrombus in patients with nonvalvular chronic atrial fibrillation and atrial flutter |journal=Circulation Journal |volume=67 |issue=1 |pages=68–72 |doi=10.1253/circj.67.68 |pmid=12520155}}</ref>։ ՆՖ տարածվածությունը մեծանում է նաև տարիքի հետ և հանդիպում 80-ից բարձր տարիքի անձանց 8%-ի մոտ<ref>{{Cite journal |author=Furberg CD, Psaty BM, Manolio TA, Gardin JM, Smith VE, Rautaharju PM |date=1994 թ․ օգոստոս |title=Prevalence of atrial fibrillation in elderly subjects (the Cardiovascular Health Study) |journal=Am. J. Cardiol. |volume=74 |issue=3 |pages=236–41 |pmid=8037127}}</ref>։ == Դասակարգում == {| class="wikitable" style = "text-align:center" ! ՆՖ ձևեր ! Բնութագիր |- | Առաջին անգամ հայտնաբերված |Առաջին անգամ ծագած ՆՖ-ի էպիզոդ |- |Պարոքսիզմալ |Նոպան տևում է ոչ ավելի քան 7 օր, հիմնականում 48 ժամից քիչ և ինքնաբերաբար վերականգնվում է սինուսային ռիթմը։ |- |Պերսիստող |Նոպան տևում է ավելի քան 7 օր։ |- |Երկարատև պերսիստող |Նոպան տևում է ավելի քան 1 տարի, բայց ընդունված է սինուսային ռիթմի վերականգնման որոշումը։ |- |Անընդհատ |Երկարատև պահպանվող ՆՖ, օրինակ՝ 1 տարուց ավելի, որի դեպքում կարդիովերսիան ոչ էֆֆեկտիվ է կամ չի կատարվել։ |- |} {| class="wikitable" style = "text-align:center" ! | '''Դասակարգում EHRA''' ! | Դրսևորումներ |- | &nbsp; I |Չկան ախտանիշներ |- | &nbsp; II |Թեթև ախտանիշներ, կենսագործունեությունը խանգարված չէ։ |- | &nbsp; III |Արտահայտված ախտանիշներ, օրական ակտիվությունը փոփոխված է։  |- | &nbsp; IV |Հաշմանդամեցնող ախտանիշներ, նորմալ օրական ակտիվության անհնարինություն |} Ամերիկայի սրտաբանական քոլեջի, Ամերիկայի սրտաբանական ասոցիացիայի, Կարդիոլոգների եվրոպական խորհրդի, ինչպես նաև Սրտաբանների համառուսական գիտական խորհրդի ուղեցույցներում տարբերում են նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի 5 տիպեր։ Սրտի կծկումերի հաճախականությունից կախված՝ տարբերում են նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի տախի-, նորմո- և բրադիսիստոլիկ ձևեր<ref name="Нацрук">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Беленков Ю.Н., Оганов Р.Г. |заглавие=Кардиология. Национальное руководство |год=2010 |место=Москва |издательство=ГЭОТАР-Медиа |страниц=1286 |серия=Национальные руководства |isbn=978-5-9704-1734-8 |тираж=2000}}</ref>։ Բացի այդ, Կարդիոլոգների եվրոպական խորհրդի կողմից 2010 թվականին առաջարկվել է EHRA (''European Heart Rhythm Association'') կլինիկական դասակարգումը՝ կախված հիվանդության ախտանիշների արտահայտվածությունից<ref>{{Cite journal |author=Kirchhof P, Auricchio A, Bax J, ''et al.'' |date=2007 թ․ նոյեմբեր |title=Outcome parameters for trials in atrial fibrillation: recommendations from a consensus conference organized by the German Atrial Fibrillation Competence NETwork and the European Heart Rhythm Association |url=http://europace.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17897925 |journal=Europace |volume=9 |issue=11 |pages=1006–23 |doi=10.1093/europace/eum191 |pmid=17897925}}</ref>։ == Ռիսկի գործոններ == ՆՖ կապված է տարբեր սիրտ-անոթային հիվանդությունների հետ, որոնք ունակ են զարգացնել և պահպանել առիթմիան։ Դրանց թվին են պատկանում<ref name=autogenerated1 />․ *[[Գերճնշում|Զարկերակային հիպերտենզիա (գերճնշում)]] *[[Սրտային անբավարարություն]] II—IV ֆունկցիոնալ դաս NYHA * Սրտի փականների ձեռքբերովի արատներ (հաճախ միտրալ) * Սրտի բնածին արատներ (միջփորոքային միջնապատի արատ, եզակի փորոք, Մաստարդի վիրահատություն խոշոր զարկերակների տրանսպոզիցիայի դեպքում, Ֆոնտեյնի վիրահատություն) *[[Կարդիոմիոպաթիա]] (հիմանականում դիլատացիոն) *[[Սրտի իշեմիկ հիվանդություն]], հանդիպում է ՆՖ հիվանդերի 20 %-ի մոտ, *[[Բորբոքում]] ([[պերիկարդիտ]], [[Սրտամկանի բորբոքում|միոկարդիտ]]) * Սրտի ուռուցք ([[միքսոմա]], [[անգիոսարկոմա]]) Մոտ 30-45% պարօքսիզմալ և 20-25% պերսիստող ՆՖ-ի դեպքեր հայնտաբերվում են երիտասարդ անձանց մոտ՝ առանց սրտամկանի պաթոլոգիայի (նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի իզոլացված ձև)<ref>{{Cite journal |author=Lévy S, Maarek M, Coumel P, Guize L, Lekieffre J, Medvedowsky JL, Sebaoun A. |year=1999 |title=Characterization of different subsets of atrial fibrillation in general practice in France: the ALFA study. The College of French Cardiologists |journal=Circulation |pages=3028—35 |pmid=10368121}}</ref>։ Կան նաև ռիսկի գործոններ, որոնք կապված չեն սրտամկանի պաթոլոգիայի հետ։ Դրանց շարքին են դասվում՝ [[Հիպերթիրեոզ|հիպերթիրեոիդիզմը]], [[ճարպակալում]]ը, [[շաքարային դիաբետ]]ը, [[թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդություն]]ը, [[Քնի ապնոէ|քնի ապոնէն]], [[Երիկամի քրոնիկ հիվանդություն|երիկամների խրոնիկական հիվանդությունը]]<ref name="Браунвальд" /><ref>{{Cite journal |author=Frost L, Hune LJ, Vestergaard P. |year=2005 |title=Overweight and obesity as risk factors for atrial fibrillation or flutter: the Danish Diet, Cancer, and Health Study |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-medicine_2005-05_118_5/page/489 |journal=Am J Med |volume=118 |issue=5 |pages=489—95 |pmid=15866251}}</ref><ref>{{Cite journal |author=Gami AS, Hodge DO, Herges RM, ''et al.'' |date=2007 թ․ փետրվար |title=Obstructive sleep apnea, obesity, and the risk of incident atrial fibrillation |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0735-1097(06)02859-2 |journal=J. Am. Coll. Cardiol. |volume=49 |issue=5 |pages=565–71 |doi=10.1016/j.jacc.2006.08.060 |pmid=17276180}}</ref>։ Հիվանդի [[անամնեզ]]ում հարազատների ՆՖ-ի առկայությունը կարող է մեծացնել հիվանդության զարգացման ռիսկը<ref>{{Cite journal |author=Fox CS, Parise H, D'Agostino RB, ''et al.'' |date=2004 թ․ հունիս |title=Parental atrial fibrillation as a risk factor for atrial fibrillation in offspring |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15199036 |journal=JAMA |volume=291 |issue=23 |pages=2851–5 |doi=10.1001/jama.291.23.2851 |pmid=15199036}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ ՆՖ ունեցող 2 200 հիվանդների հետազոտությունը ցույց է տվել, որ նրանց 30 %-ի ծնողները նույնպես ունեն ՆՖ<ref name="pmid15199036">{{Cite journal |author=Fox CS, Parise H, D'Agostino RB, ''et al.'' |year=2004 |title=Parental atrial fibrillation as a risk factor for atrial fibrillation in offspring |journal=JAMA |volume=291 |issue=23 |pages=2851–5 |doi=10.1001/jama.291.23.2851 |pmid=15199036}}</ref>։ Բազմաթիվ գենետիկ մուտացիաներ կարող են լինել պատասախանատու ՆՖ-ի զարգացման համար<ref name="pmid16790707">{{Cite journal |author=Saffitz JE |year=2006 |title=Connexins, conduction, and atrial fibrillation |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2006-06-22_354_25/page/2712 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=354 |issue=25 |pages=2712–4 |doi=10.1056/NEJMe068088 |pmid=16790707}}</ref><ref name='OMIM'>{{Cite web |title=OMIM Online Mendelian Inheritance of Man |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/omim?term=atrial%20fibrillation%20%5Btitle%5D |accessdate=2010 թ․ օգոստոսի 24 |publisher=The National Center for Biotechnology Information}}</ref>։ Ալկոհոլի նվազագույն քանակությունը ասոցացվում է ՆՖ-ի զարգազման ռիսկի բարձրացման ավելի քան 5 %-ի հետ<ref>https://lenta.ru/news/2016/09/15/alcohol/ http://newsroom.heart.org/news/drinking-alcohol-daily-may-enlarge-heart-chamber%3B-lead-to-atrial-fibrillation?preview=8187 http://jaha.ahajournals.org/content/5/9/e004060.full</ref>։ ՆՖ կարող է զարգանալ նաև չափից շատ ալկոհոլի օգտագործման, սրտի կատարվող վիրահատությունների, էլեկտրական հոսանքի հարվածի դեպքում։ Այս վիճակների դեպքում հիմնական հիվանդության բուժումը հաճախ բերում է ռիթմի նորմալացման<ref name="Мерк">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.ozon.ru/context/detail/id/5800531/ |автор=Марк Х. Бирс |заглавие=Руководство по медицине. Диагностика и лечение |год=2011 |оригинал=The Merck Manual |место=Москва |издательство=Литтерра |страницы=909—913 |страниц=3698 |isbn=978-5-904090-37-1}}</ref>։ ՆՖ-ի ռիսկի գործոն է [[ՄԻԱՎ]]-ը<ref name="pmid23563125">{{Cite journal |author=Hsu JC |year=2013 |title=Atrial Fibrillation and Atrial Flutter in HIV-Infected Persons: Incidence, Risk Factors, and Association with Markers of HIV Disease Severity |journal=J Am Coll Cardiol. |doi=10.1016/j.jacc.2013.03.022 |pmid=23563125}}</ref>։ == Պաթոգենեզ == {| border="1" style="margin:15px; border-collapse:collapse; " cellpadding="3" align="right" | colspan="3" align="center" bgcolor="#ABCDEF" | Իմպուլսների անցման սխեմա |- | Սինուսային ռիթմ [[Պատկեր:Heart conduct sinus.gif|none|230px]] | Նախասրտերի ֆիբրիլյացիա [[Պատկեր:Heart conduct atrialfib.gif|none|230px]] |} Սրտի օրգանական հիվանդությունները կարող են առաջացնել նախասրտերի և փորոքների կառուցվածքային ռեմոդելավում։ Նախասրտերում այս գործընթացը պայմանավորված է [[ֆիբրոբլաստ]]ների պրոլիֆերացիայով և դրանց տարբերակման միոֆիբրոբլաստների, [[շարակցական հյուսվածք]]ի կուտակմամբ և ֆիբրոզով։ Այս ամենը բերում է մկանային խրձերի էլէկտրական դիսոցիացիայի և ոչ միատեսակ հաղորդականությանը, և այդ ձևով ունակ է զարգացնել և պահպանել ՆՖ<ref name="ACC/AHA/ESC">{{Cite journal |author=Camm AJ, Kirchhof P, Lip GY, ''et al.'' |date=2010 թ․ հոկտեմբեր |title=Guidelines for the management of atrial fibrillation: the Task Force for the Management of Atrial Fibrillation of the European Society of Cardiology (ESC) |url=http://eurheartj.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=20802247 |journal=Eur. Heart J. |volume=31 |issue=19 |pages=2369–429 |doi=10.1093/eurheartj/ehq278 |pmid=20802247}}</ref>։ Գոյություն ունեն ՆՖ-ի առաջացման մեխանիզմների բազմաթիվ հիպոթեզներ, սակայն ամենատարածվածը օջախային մեխանիզմների տեսությունն է և բազմաթիվ փոքր ալիքների տեսությունը<ref name="ACC/AHA/ESC"/>։ Այս մեխանիզմները կարող են համադրվել մեկը մյուսի հետ։ Օջախային մեխանիզմները ներառում են իրենց մեջ տրիգերային ակտիվություն և գրգռման շրջանառությունը միկրոռեէնթրի տիպով։ Համաձայն տվյալ տեսության՝ ՆՖ առաջանում է ավտոնոմ օջախներից բազմաթիվ իմպուլսների անցման արդյունքում, որոնք ավելի հաճախ տեղակայված են թոքային երակների բացվածքում և ձախ նախասրտի հետին պատի` թոքային երակի միացման շուրջ։ Այս տեղամասերի հյուսվածքներն ունեն ավելի կարճ [[ռեֆրակտերային շրջան]], որը մոտեցնում է [[սինուսային հանգույց]]ի բջիջների հատկություններին։ Պարոքսիզմալ ձևից անընդհատ ձևին անցնելու դեպքում բարձր ակտիվության օջախները տեղաբաշխվում եմ ամբողջ նախասրտով։ Համաձայն բազմաթիվ փոքր ալիքների տեսության՝ ՆՖ պահպանվում է բազմաթիվ անկախ փոքր ալիքների քաոսային անցման շնորհիվ<ref>{{Cite journal |author=Nakao K, Seto S, Ueyama C, ''et al.'' |date=2002 թ․ հոկտեմբեր |title=Extended distribution of prolonged and fractionated right atrial electrograms predicts development of chronic atrial fibrillation in patients with idiopathic paroxysmal atrial fibrillation |journal=J. Cardiovasc. Electrophysiol. |volume=13 |issue=10 |pages=996–1002 |pmid=12435185}}</ref>։ Նախասրտում փոփոխությունները տեղի են ունենում նաև ՆՖ-ի զարգացումից հետո։ Այդ դեպքում կարճանում է նախասրտերի ռեֆրակտեր շրջանը՝ շնորհիվ Լ տիպի անցուղիներով կալցիումի իոնների անցման հոսանքի ճնշման, և ուժեղանում է կալիումի իոնների թափանցումը բջիջ։ Իջնում է նախասրտերի կծկողական ֆունկցիան, որը պայմանավորված է կալցիումի իոնների՝ դեպի բջիջ դանդաղ թափանցմամբ, ներբջջային դեպոներից կալցիումի իոնների դուրսբերման խանգարմամբ և էներգիայի փոխանակության խանգարմամբ [[միոֆիբրիլներ]]ում։ Դանդաղում է [[արյան շրջանառություն]]ը կծկման խանգարման պատճառով, որը բերում է [[թրոմբ]]երի առաջացման առավելապես ձախ նախասրտի ականջիկում<ref name="ВНОК">{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://rpcardio.ru/upload/archive/pdf_articles/2011/RFK_VNOK-2011-7_4.pdf |автор=Сулимов В. А. и др. |заглавие=Диагностика и лечение фибрилляции предсердий Рекомендации ВНОК и ВНОА |год=2011 |язык=ru |место=Москва}}</ref>։ == Կլինիկական պատկեր == Կախված հեմոդինամիկ խանգարումների արտահայտվածությունից՝ կլինիկական պատկերը տատանվում է անախտանիշ ընթացքից մինչև ծանր [[Սրտային անբավարարություն|սրտային անբավարարության]] դրսևորումներ։ Պարոքսիզմալ ձևի դեպքում նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի էպիզոդները երբեմն անցնում են անախտանիշ<ref>{{Cite journal |author=Page RL, Wilkinson WE, Clair WK, McCarthy EA, Pritchett EL |date=1994 թ․ հունվար |title=Asymptomatic arrhythmias in patients with symptomatic paroxysmal atrial fibrillation and paroxysmal supraventricular tachycardia |url=http://circ.ahajournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8281651 |journal=Circulation |volume=89 |issue=1 |pages=224–7 |pmid=8281651}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Սակայն հիվանդները հիմնականում զգում են հաճախացած սրտխփոցները, դիսկոմֆորտ կամ ցավ կրծքավանդակում։ Առաջանում է նաև [[սրտային անբավարարություն]], որն արտահայտվում է թուլությամբ, գլխապտույտով, [[հևոց]]ով կամ նույնիսկ նախաուշագնացության վիճակներով և ուշագնացությամբ։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի նոպան կարող է ուղեկցվել հաճախացած միզարձակմամբ, որը պայմանավորված է նախասրտային [[նատրիումուրետիկ պեպտիդ]]ի արագացված արտազատմամբ<ref name="Бокерия" />։ Պուլսը առիթմիկ է, կարող է լինել պուլսի դեֆիցիտ (ՍԿՀ մեծ է սրտի գագաթում, քան նախաբազուկի վրա), այն բանի հետևանքով, որ հաճախացած փորոքային ռիթմի դեպքում ձախ փորոքի հարվածային ծավալը անբավարար է ծայրամասային երակային ալիք առաջացնելու համար։ Անախտանիշ կամ նվազագուն դրսևորումներով նախասրտերի ֆիբրիլյացիայով հիվանդների մոտ թրոմբոէմբոլիան (հաճախ կաթվածով արտահայտված) կարող է դառնալ հիվանդության առաջին դրսևորումը<ref name="Нацрук" /><ref name="Мерк" />։ == Ախտորոշում == [[Պատկեր:Atrial fibrillation 01.jpg|thumb|400px|right|ԷՍԳ՝ նախասրտերի թելիկախաղի ժամանակ․ բացակայում են P ատամիկները, RR միջակայքերը ոչ կանոնավոր են, առկա են փոքր f ալիքներ]] Բնորոշ գանգատների առկայության դեպքում հավաքում են հիվանդության [[անամնեզ]]ը կլինիկական ձևի որոշման նպատակով, օրինակ՝ պարզում են առաջին նոպայի սկիզբը կամ առաջացման ժամանակը, պատճառները, ռիսկի գործոները և տվյալ հիվանդի մոտ նախկին նոպաների ժամանակ կիրառման դեպքում հակաառիթիկ դեղամիջոցների էֆֆեկտիվությունը<ref name="Бокерия" />։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ախտորոշման համար կիրառում են ստանդարտ ԷՍԳ 12 արտածումներում։ Այդ դեպքում հայտնաբերվում են հետևյալ ԷՍԳ նշանները՝ ''P'' ատամիկի բացակայություն, ֆիբրիլյացիայի ''f'' ալիքներ տարբեր ամպլիտուդայով և ձևով, բացարձակ ոչ միանման ''RR'' ինտերվալներ (''QRS'' կոմպլեքսները սովորաբար փոփոխված չեն)<ref name="Струт">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.ozon.ru/context/detail/id/4513858/ |автор=А. В. Струтынский |заглавие=Электрокардиограмма. Анализ и интерпретация |год=2009 |место=М |издательство=МЕДпресс-информ |страницы=120—123 |страниц=224 |isbn=5-98322-542-1 |тираж=10 000}}</ref>։ Այդ թվում ԷՍԳ-ով որոշում են սրտի ուղեկցող պաթոլոգիաները (անցյալում [[սրտամկանի ինֆարկտ]], այլ առիթմիաներ)<ref name="Бокерия" />։ Պարոքսիզմալ ձևի կասկածի և ԷՍԳ-ի բացակայության դեպքում նոպայի պահին անցկացնում են հոլտերյան մոնիտորինգ<ref name="ACC/AHA/ESC"/>։ Բացի այդ, կատարում են էխոսրտագրություն՝ սրտի օրգանական պաթոլոգիաների հայտնաբերման համար (օրինակ փականային պաթոլոգիաներ), նախասրտերի չափերի որոշման համար։ Այս մեթոդով որոշում են թրոմբերի առկայությունը նախասրտերի ականջիկում, այնուհանդերձ, ներկերակրափողային Էխոսրտագրությունն ավելի ինֆորմատիվ է, քան տրանսթորակալը<ref name="ВНОК" />։ Առաջին անգամ հայտնաբերված նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի, փորոքների ռիթմի վերահսկման դժվարության կամ կարդիովերսիայից հետո հանկարծակի ռեցիդիվի դեպքում գնահատում են [[Վահանագեղձ|վահանաձև գեղձի]] ֆունկցիան (թիրեոտրոպ հորմոնի մակարդակը [[արյան շիճուկ]]ում)<ref name="Мерк" /><ref name="Бокерия" />։ == Բարդություններ == Նորմայում նախասրտերի կծկումներն ապահովում են արյունով փորոքների լցումը, որը խանգարվում է նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ժամանակ։ Այն չի արտացոլվում սրտի վրա՝ առանց ուրիշ պաթոլոգիայիշ, բայց այն հիվանդների մոտ, որոնց փորոքների լցման ծավալը արդեն իջած է, սրտային արտամղումը անբավարար է։ Այդ իսկ պատճառով հիվանդությունը կարող է բարդանալ սուր [[Սրտային անբավարարություն|սրտային անբավարարությամբ]]<ref name="Марино" />։ Նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի ժամանակ ձախ նախասրտում առաջանում են [[թրոմբ]]եր, որոնք կարող են արյան հոսքով անցնել գլխուղեղի անոթներ՝ առաջացնելով [[իշեմիկ կաթված]]։ Տվյալ բարդության զարգացման հաճախականությունը ոչ ռևմատիկ էթիոլոգիայի ՆՖ-ով հիվանդների մոտ միջինում կազմում է տարեկան 6 %<ref name="Марино" />։ == Բուժում == Գոյություն ոնի նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի բուժման մարտավարության 2 տիպ՝ * Ռիթմի վերահսկման մարտավարություն՝ կարդիովերսիայի շնորհիվ վերականգնվում է սինուսային ռիթմը և այնուհետև իրականացվում է ռեցիդիվների կանխարգելում, * ՍԿՀ-ի վերահսկման մարտավարություն՝ նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի պահպանում փորոքների կծկումների հաճախականությունն իջեցնող դեղորայքով։ Թրոմբոէմբոլիայի պրոֆիլակտիկայի համար իրականացվում է հակակոագուլյանտային թերապիա<ref name="Марино">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.ozon.ru/context/detail/id/5222816/ |автор=Пол Л. Марино |заглавие=Интенсивная терапия |год=2010 |оригинал=The ICU Book |место=Москва |издательство=ГЭОТАР-Медиа |страницы=261—266 |страниц=770 |isbn=978-5-9704-1399-9 |тираж=2000}}</ref>։ === Հակակոագուլյանտային թերապիա === {| class="wikitable" style = "float: right; margin-left:15px; text-align:left" |+Սանդղակ CHADS₂ ! !Ռիսկի գործոն !Միավորներ |- | &nbsp;'''C'''&nbsp; | &nbsp;'''C'''ongestive heart failure (Քրոնիկական [[սրտային անբավարարություն]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''H''' | &nbsp;'''H'''ypertension ([[Գերճնշում|Զարկերակային հիպերտենզիա]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''A''' | &nbsp;'''A'''ge (Տարիք) ≥ 75 տ | <center>1</center> |- | &nbsp;'''D''' | &nbsp;'''D'''iabetes mellitus ([[Շաքարային դիաբետ]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''S₂''' | &nbsp;'''S'''troke or TIA (Ինսուլտ կամ անցողիկ իշեմիկ գրոհներ անամնեզում) | <center>2</center> |} {| class="wikitable" style = "float: right; margin-left:15px; text-align:left" |+Սանդղակ CHA₂DS₂-VASc ! !Ռիսկի գործոններ !Բալեր |- | &nbsp;'''C'''&nbsp; | &nbsp;'''C'''ongestive heart failure or Left ventricular systolic dysfunction (Քրոնիկական [[Սրտային անբավարարություն|սրտային անբաարարություն]] կամ ձախ փորոքի դիսֆունկցիա) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''H''' | &nbsp;'''H'''ypertension ([[Գերճնշում|Զարկերակային հիպերտենզիա]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''A₂''' | &nbsp;'''A'''ge (Տարիք) ≥ 75 տ | <center>2</center> |- | &nbsp;'''D''' | &nbsp;'''D'''iabetes mellitus ([[Շաքարային դիաբետ]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''S₂''' | &nbsp;'''S'''troke or TIA or thromboembolism (Ինսուլտ կամ անցողիկ իշեմիկ գրոհ, կամ անամնեզում թրոմբոէմբոլիա) | <center>2</center> |- | &nbsp;'''V''' | &nbsp;'''V'''ascular disease (Անոթային հիվանդություններ, այսինքն ծայրամասային զարկերակների հիվանդություն, աորտայի [[աթերոսկլերոզ]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''A''' | &nbsp;'''A'''ge (Տարիք) 65—74 տ | <center>1</center> |- | &nbsp;'''Sc''' | &nbsp;'''S'''ex category (Իգական սեռ) | <center>1</center> |} Հակակոագուլյանտային թերապիան անհրաժեշտ է ՆՖ-ի ամենավտանգավոր բարդության՝ թրոմբոէմբոլիայի պրոֆիլակտիկայի համար։ Այդ նպատակով օգտագործում են պերօրալ հակակոագուլյանտներ ([[վարֆարին]], ռիվարոքսաբան, ապիքսաբան, դաբիգատրան), [[Ասպիրին|ացետիլսալիցիլաթթու]] (կամ կլոպիդոգրել)։ Հակակո-ագուլյացիայի ցուցումները և պրեպարատի ընտրությունը որոշվում են թրոմբոէմբոլիայի առաջացման ռիսկով, որը հաշվարկվում է CHADS₂ կամ CHA₂DS₂-VASc սանդղակով<ref name="ACC/AHA/ESC"/>։ Եթե սանդղակով բալերի գումարը CHADS₂ ≥ 2, այդ դեպքում հակացուցումների բացակայության դեպքում ցուցված է երակարատև պերօրալ հակակոագուլյանտային թերապիա (օրինակ՝ վարֆարին պահպանելով ՄՆՀ-ի ցուցանիշը 2-3 կամ նոր օրալ հակակոագուլյանտներ)։ Եթե սանդղակով բալերի գումարը CHADS₂ 0—1 է, ապա առաջարկվում է ավելի հստակ գնահատել թրոմբոէմբոլիայի ռիսկը CHA₂DS₂-VASc սանդղակով<ref>{{Cite journal |author=Olesen JB, Lip GY, Hansen ML, ''et al.'' |year=2011 |title=Validation of risk stratification schemes for predicting stroke and thromboembolism in patients with atrial fibrillation: nationwide cohort study |url=http://www.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=21282258 |journal=BMJ |volume=342 |pages=d124 |pmc=3031123 |pmid=21282258}}</ref>։ Այդ դեպքում եթե ≥ 2 բալ է, նշանակում են պերօրալ անուղղակի հակակոագուլյանտներ, 1 բալ՝ պերօրալ անուղղակի հակակոագուլյանտներ (նախընտրելի է) կամ ացետիլսալիցիլաթթու 75-325 մգ օրական, 0 բալ՝ անհրաժեշտ չէ հակակոագուլյանտային թերապիա (նախընտրելի է) կամ ացետիլսալիցիլաթթու նույն դոզայով։ Սակայն հակակոագուլյանտային թերապիան վտանգավոր է՝ արյունահոսություն առաջացնելու պատճառով։ Տվյալ բարդության ռիսկը գնահատելու համար վերամշակված է HAS-BLED սանդղակը<ref>{{Cite journal |author=Pisters R, Lane DA, Nieuwlaat R, de Vos CB, Crijns HJ, Lip GY |date=2010 թ․ նոյեմբեր |title=A novel user-friendly score (HAS-BLED) to assess 1-year risk of major bleeding in patients with atrial fibrillation: the Euro Heart Survey |url=http://www.chestjournal.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=20299623 |journal=Chest |volume=138 |issue=5 |pages=1093–100 |doi=10.1378/chest.10-0134 |pmid=20299623}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Բալլերի գումարը ≥ 3 վկայում է արյունահոսության բարձր ռիսկի մասին, և ամեն հակաթրոմբային պրեպարատի կիրառումը պահանջում է հատուկ զգուշություն<ref>{{Cite journal |author=Lip GY |date=2011 թ․ փետրվար |title=Implications of the CHA(2)DS(2)-VASc and HAS-BLED Scores for thromboprophylaxis in atrial fibrillation |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0002-9343(10)00452-3 |journal=Am. J. Med. |volume=124 |issue=2 |pages=111–4 |doi=10.1016/j.amjmed.2010.05.007 |pmid=20887966}}</ref>։ {| class="wikitable" |+Սանդղակ HAS-BLED ! !Կլինիկական դրսևորում !Բալեր |- | &nbsp;'''H''' | &nbsp;'''H'''ypertension ([[Գերճնշում|Զարկերակային հիպերտենզիա]]) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''A''' | &nbsp;'''A'''bnormal renal/liver function (Լյարդի կամ երիկամի ֆունկցիայի խանգարում- մեկական բալ) | <center>1 կամ 2</center> |- | &nbsp;'''S''' | &nbsp;'''S'''troke (Անամնեզում ինսուլտ) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''B''' | &nbsp;'''B'''leeding history or predisposition (Անամնեզում արյունահոսություն կամ նախատրամադրվածություն նրա նկատմամբ) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''L''' | &nbsp;'''L'''abile INR (Լաբիլ ՄՆՀ) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''E''' | &nbsp;'''E'''lderly (Տարիք >65 տ) | <center>1</center> |- | &nbsp;'''D''' | &nbsp;'''D'''rugs/alcohol concomitantly (Որոշ դեղամիջոցների կամ ալկոհոլի ընդունում-մեկական բալ) | <center>1 կամ 2</center> |} === Ռիթմի վերահսկման մարտավարություն === Սինուսային ռիթմի վերականգնումը իրականացվում է էլեկտրական լիցքաթափման օգնությամբ՝ (էլեկտրական կարդիովերսիա) կամ հակաառիթմիկ պրեպարատներով՝ (դեղաբանական կարդիովերսիա)<ref name="Марино" />։ Նախնական տախիսիստոլիկ ձևի դեպքում իջեցնում են ՍԿՀ-ն մինչև 80-100 զարկ րոպեում՝ ընդունելով պերօրալ բետա-ադրենաբլոկատոր (մետոպրոլոլ) կամ կալցիումի ոչ դիհիդրոպրիդինային անտագոնիստ ([[վերապամիլ]])։ Հայտնի է, որ կարդիովերսիան բարձրացում է թրոմբոէմբոլիայի ռիսկը։ Այդ պատճառով պլանային կարդիովերսիայից առաջ, եթե ՆՖ տևում է 48 ժամից ավելի, կամ տևողությունն անհայտ է, անպայման կատարում են հակակոագուլյանտային թերապիա վարֆարինով երեք շաբաթվա ընթացքում և չորս շաբաթ պրոցեդուրայից հետո<ref>Singer, DE, Albers, GW, Dalen, JE, et al. Antithrombotic therapy in atrial fibrillation: American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice Guidelines (8th Edition). Chest 2008; 133:546S.</ref>։ Անհետաձգելի կարդիովերսիան իրականացնում են եթե ՆՖ տևում է 48 ժամից պակաս կամ ուղեկցվում է ծանր հեմոդինամիկ խանգարումներով ([[հիպոտոնիա]], դեկոմպեսացված սրտային անբավարարություն)՝ ընդունելով ոչ ֆրակցիոն կամ ցածրամոլեկուլային [[հեպարին]]<ref name="ВНОК" />։ ==== Էլեկտրական կարդիովերսիա ==== Էլեկտրական կարդիովերսիան ավելի էֆֆեկտիվ է, քան դեղաբանականը, բայց ցավոտ է, և այդ պատճառով պահանջում է սեդատիվ պրեպարատների ներմուծում (պրոպոֆոլ, միդազոլամ) կամ մակերեսային ընդհանուր անզգայացում։ Ժամանակակից կարդիովերտեր-դեֆիբրիլյատորներում լիցքաթափումը ավտոմատ կերպով համապատասխանում է ''R'' ատամիկի հետ, որպեսզի կասեցվի էլէկտրական ստիմուլյացիան փորոքային վերաբևեռացման փուլում, որը կարող է հրահրել փորոքների ֆիբրիլյացիան։ Երկփուլ լիցքաթափումը սկսում են 100 Ջոուլից, անհրաժեշտության դեպքում յուրաքանչյուր հաջորդ լիցքաթափման ուժը բարձրացնում են 50 Ջոուլով։ Միափուլ լիցքաթափումը պահանջում են 2 անգամ ավելի շատ էներգիա, այսինքն՝ սկսում են 200 Ջոուլից, հաջորդաբար մեծացնելով 100 Ջոուլով, մինչև հասնի առավելագույն մակարդակին՝ 400 Ջոուլ։ Այդ իսկ պատճառով, երկփուլ իմպուլսը ունի առավելություն, քանի որ ազդեցությունը հասնում է՝ քիչ էներգիա ծախսելով<ref name="Марино" />։ ==== Դեղաբանական կարդիովերսիա ==== Դեղաբանական կարդիովերսիայի համար կիրառում են հակաառիթմիկ պրեպարատներ ''IA'', ''IC'' և ''III'' դասի։ Նրանց դասին են պատկանում պրոկաինամիդը, ամիոդարոնը, պրոպաֆենոնը, նիտրոֆենիլդիէթիլամինոպենտիլբենզամիդը (նիբենտան)<ref name="ВНОК" />։ Պրոկաինամիդ դուրս են գրում 5մլ ամպուլաներով, պրեպարատի 500 մգ պարունակությամբ (10 %-ոց լուծույթ)։ Ներմուծում են շիթային կամ կաթիլային 500-1000 մգ դոզայով միանվագ ներերակային դանդաղ 8-10 րոպե կամ 20-30 մգ/րոպեի ընթացքում։ 2010 թվականի եվրոպական ուղեցույցների ցուցակից հանված են կարդիովերսիայի համար նախատեսված պրեպարատները։ Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի Դաշնությունում, շնորհիվ ոչ բարձր արժեքի՝ բավականին տարածված է։ Պրոկաինամիդի կողմնակի ազդեցություններից են՝ զարկերակային [[հիպոտոնիա]]ն, թուլությունը, [[գլխապտույտ]]ը, [[գլխացավ]]ը, [[դեպրեսիա]]ն, [[մարսելախանգարում]]ը, [[անքնություն]]ը, [[Զգայապատրանք|հալուցինացիաները]], [[Ալեյկիա|ագրանուլոցիտոզը]], էոզինոֆիլիան, [[Համակարգային կարմիր գայլախտ|գայլախտանման սինդրոմը]]<ref name="ACC/AHA/ESC"/><ref name="ВНОК" />։ Պրոպաֆենոն դուրս են գրում ամպուլաներով՝ 10մլ՝ 35մգ պրեպարատի պարունակությամբ և 150 և 300 մգ դեղահաբերով։ Ներմուծում են 2 մգ/կգ դոզայով ներերակային 10 րոպե տևողությամբ կամ պերօրալ 450-600 մգ դոզայով։ Պրեպարատը ցածր էֆֆեկտիվություն ունի ՆՖ-ի պերսիստող ձևի և նախասրտերի թրթռման դեպքում։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել այն հիվանդներին, որոնք ունեն ձախ փորոքի ցածր կծկողական ակտիվություն և միոկարդի իշեմիա։ Բետա-բլոկատորային ցածր ազդեցություն պատճառով հակացուցված է ԹՔՕՀ-ով հիվանդներին<ref name="РМЖ">{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://www.rmj.ru/articles_7747.htm |автор=Шилов А.М., Мельник М.В., Осия А.О., Свиридова А.Ю., Мельник Н.В. |заглавие=Патофизиология и принципы лечения фибрилляции предсердий |язык=ru |издательство=РМЖ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304035356/http://rmj.ru/articles_7747.htm |archivedate=2012-03-04}}</ref>։ Ամիոդարոն դուրս են գրում ամպուլաներով՝ 3 մլ՝ 150մգ պրեպարատի պարունակությամբ։ Ներմուծում են ներերակային շիթային 5 մգ/կգ դոզայով 15ր ընթացքում, ապա շարունակում են կաթիլային 50 մգ/ժ 24 ժ ընթացքում։ Վերականգնում է սինուսային ռիթմը դանդաղ, առավելագույն ազդեցությունը 2-6 ժամ հետո։ Ամիոդարոնը խորհուրդ է տրվում օգտագործել սրտի օրգանական ախտահարումներ ունեցող հիվանդներին<ref name="РМЖ" />։ Նիբենտան դուրս են գրում ամպուլաներով՝ 2 մլ՝ 20մգ պրեպարատի պարունակությամբ (1 %-ոց լուծույթ)։ Ներմուծում են ներերակային 0,065-0,125 մգ/կգ դոզայով 3-5 րոպեի ընթացքում։ Ազդեցության բացակայության դեպքում՝ կրկնակի ինֆուզիա նույն դոզայով 15 ր ինտերվալով։ Նրա օգտագործումը թույլատրվում է միայն ինտենսիվ թերապիայի հիվանդասենյակներում՝ ԷՍԳ հսկողությամբ ներմուծումից հետո 24 ժամվա ընթացքում, քանի որ կարող է բերել պրոառիթմիկ էֆֆեկտների զարգացման պոլիմորֆ փորոքային տախիկարդիայի պիրուետ տիպով, նաև ''QT'' ինտերվալի երկարացման ու ''U'' ատամիկի առաջացման<ref name="ВНОК" />։ ==== Ռիթմի երկարատև վերահսկում ==== Ռեցիդիվների կանխարգելման նպատակով մի շարք դեպքերում նշանակում են հակաառիթմիկ պրեպարատի երկարատև ընդունում։ Սակայն նրանց սինուսային ռիթմի հսկման էֆֆեկտիվությունը մեծ չէ, իսկ կողմնակի ազդեցությունները բավականին վտանգավոր, այդ իսկ պատճառով պրեպարատի ընտրությունը որոշվում է նրա անվտանգությամբ<ref name="ACC/AHA/ESC"/><ref>{{Cite journal |author=Lafuente-Lafuente C, Mouly S, Longas-Tejero MA, Bergmann JF |year=2007 |title=Antiarrhythmics for maintaining sinus rhythm after cardioversion of atrial fibrillation |url=https://dx.doi.org/10.1002/14651858.CD005049.pub2 |journal=Cochrane Database Syst Rev |issue=4 |pages=CD005049 |doi=10.1002/14651858.CD005049.pub2 |pmid=17943835}}</ref>։ Դրա համար կիրառում են ամիոդարոն, սոտալոլ, դիէթիլամինոպրոպիոնիլէտօքսիկարբոնիլամինոֆենոթիազին (էտացիզին), դրոնեդարոն, լապակոնիտինի հիդրոբրոմիդ (ալլապինին), մորացիզին (էտմոցին), պրոպաֆենոն<ref name="ВНОК" />։ === Սրտի կծկումների հաճախականության վերահսկման մարտավարություն === Սրտի կծկումների հաճախականության մարտավարության ընտրության փորձերը վերականգնել սրտի նորմալ ռիթմը չեն իրականցնում։ Դրա փոխարեն օգտագործում են տարբեր խմբի պրեպարատներ, որոնք ունակ են նվազեցնելու սրտի կծկումների հաճախականությունը՝ բետա-բլոկատորներ (մետապրոլոլ, կարվեդիլոլ և այլն), կալցիումական անցուղիների դեհիդրոպիրիդինային բլոկատորներ ([[վերապամիլ]] և դիլթիազեմ), դիգոքսին<ref name="Нацрук2">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Сергей Багненко, А. Верткина, А. Мирошниченко, М. Хубутин |заглавие=Руководство по скорой медицинской помощи. Глава 3 |год=2010 |издательство=ГЭОТАР-Медиа |страниц=816 |isbn=978-5-9704-1733-1 |тираж=5000}}</ref>։ Վերջիններիս անարդյունավետության դեպքում հնարավոր է նշանակել ամիոդարոն կամ դրանեդարոն։ ՍԿՀ-ի վերահսկումը թույլ է տալիս նվազեցնել առիթմիայի ախտանիշների արտահատվածությունը, ամեն դեպքում չի կանգնեցնում հիվանդության զարգացումը<ref name="ACC/AHA/ESC"/>։ Վերոհիշյալ մարտավարության նպատակը ՍԿՀ-ի պահպանումն է հանգստի վիճակում <110 րոպեում։ Հիվանդության արտահայտված ախտանիշների դեպքում երբեմն անհրաժեշտ է ավելի խիստ հսկում՝ ՍԿՀ հանգստի վիճակում <80 րոպեում և <110՝ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում<ref name="ACC/AHA/ESC"/>։ === Կատետերային աբլյացիա === Վերևում նկարագրված մեթոդների անարդյունավետության դեպքում բուժման համար երբեմն կիրառում են կատետերային աբլյացիա։ Ռիթմի վերակագնման և սինուսային ռիթմի պահպանման համար անցկացնում են [[ռադիոհաճախական աբլյացիա]]։ Կատետերային ռադիոհաճախական աբլյացիան իրականացնում են նախասրտերի պարոքսիզմալ ֆիբրիլյացիայով հիվանդների մոտ, որոնք ռեզիստենտ են ծայրահեղ դեպքում մեկ հակաառիթիկ պրեպարատի նկատմամբ։ Համապատասխան պրակտիկան հիմնված է բազմաթիվ հետազոտությունների արդյունքների վրա, որոնցում աբլյացիան բերել է սրտի ռիթմի վերահսկման լավացման՝ ի տարբերություն հակաառիթմիկ միջոցների<ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://vnoa.ru/upload/edition_june2017/4_fp.pdf |автор=Всероссийское научное общество специалистов по клинической электрофизиологии, аритмологии и кардиостимуляции (ВНОА) |заглавие=Клинические Рекомендации: «Диагностика и лечение фибрилляции предсердий» |год=2017 |издание=новая редакция для обсуждения |страницы=339-344}}</ref>։ Այս դեպքում իրականացնում են թոքային երակների բացվածքների տրիգերային օջախների մեկուսացում ձախ նախասիրտը շրջապատող հյուսվածքից։ Այս պրոցեդուրայի իրականացման համար թոքային երակի բացվածքի մեջ անցկացնում են շրջանաձև ախտորոշիչ կատետր, իսկ այսպես կոչված «սնուցող» աբլյացիոն կատետրի օնությամբ անցկացնում են շրջանաձև աբլյացիա թոքային երակի անտրումի շրջան<ref>{{Cite web |title=Expert Consensus Statement on Catheter and Surgical Ablation of Atrial Fibrillation |url=https://www.hrsonline.org/Policy-Payment/Clinical-Guidelines-Documents/2017-HRS-EHRA-ECAS-APHRS-SOLAECE-Expert-Consensus-Statement-on-Catheter-and-Surgical-Ablation-of-Atrial-Fibrillation |access-date=2019-02-11 |archive-date=2018-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515184146/https://www.hrsonline.org/Policy-Payment/Clinical-Guidelines-Documents/2017-HRS-EHRA-ECAS-APHRS-SOLAECE-Expert-Consensus-Statement-on-Catheter-and-Surgical-Ablation-of-Atrial-Fibrillation |url-status=dead }}</ref>։ Կատետրով մանիպուլյացիայի համար բժշկին անհրաժեշտ է վիզուալիզացիա ձախ նախասրտի այլ ստրուկտուրաների նկատմամբ։ Նախկինում վիրաբույժներին հասանելի էր միայն կատետերի վիզուալիզացիայի ռենտգենոսկոպիկ մեթոդը։ Սրտի շրջանի տարածական տեղադրության որոշումը, որտեղից իրականացնում են էլեկտրոգրամի գրանցումը, ռենտգեն հետազոտության հետևանքով մեծացնում է սխալվելու ռիսկը և բերում է բարձր դոզայով ռենտգենյան ճառագայթման՝ ինչպես պացիենտի, այնպես էլ բուժանձնակազմի մոտ (ռենտգենյան ճառագայթները համարվում են [[Իոնացնող ճառագայթում|իոնացնող]])<ref>{{Cite web |title=Электрофизиологическая диагностика и интервенционное лечение сложных форм нарушений ритма сердца с использованием системы трехмерного электроанатомического картирования |url=http://www.vestar.ru/article.jsp?id=3908}}</ref><ref>{{Cite web |title=Many Arrhythmias, One Solution |url=https://www.biosensewebster.com/products/carto-3.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824042419/https://www.biosensewebster.com/products/carto-3.aspx |archive-date=2018 թ․ օգոստոսի 24 |accessdate=2019 թ․ փետրվարի 11}}</ref>։ Էլեկտրոանատոմիական քարտեզագրման ժամանակակից տեխնոլոգիաները, որոնք միավորում են անատոմիական և էլեկտրոֆիզիոլոգիական տեղեկատվությունը, թույլ են տալիս վիրաբույժներին ստեղծել սրտի հետաքրքրող խոռոչների եռաչափ պատկեր։ Առանց ռենտգենի կատետերով ղեկավարելու հնարավորությունը բավականաչափ նվազեցրել է ռենտգենյան հետազոտության ժամանակը և պրոցեդուրայի ընդհանուր ժամանակը<ref>{{Cite web |title=EnSite Precision™ Cardiac Mapping System |url=https://www.sjm.com/professionals/featured-products/electrophysiology/mapping-and-visualization/cardiac-mapping-system/ensite-precision-cardiac-mapping-system?halert=show&clset=af584191-45c9-4201-8740-5409f4cf8bdd%3ab20716c1-c2a6-4e4c-844b-d0dd6899eb3a |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515190430/https://www.sjm.com/professionals/featured-products/electrophysiology/mapping-and-visualization/cardiac-mapping-system/ensite-precision-cardiac-mapping-system?halert=show&clset=af584191-45c9-4201-8740-5409f4cf8bdd%3ab20716c1-c2a6-4e4c-844b-d0dd6899eb3a |archive-date=2018 թ․ մայիսի 15 |accessdate=2019 թ․ փետրվարի 11}}</ref>։ Բացի այդ, գոյություն ունի ատրիովենտրիկուլյար հանգույցի աբլյացիայի մեթոդ, որի դեպքում ռադիոհաճախական հոսանքով քանդում են ԱՎ-հանգույցը կամ Հիսի խուրձը՝ առաջացնելով լրիվ լայնական բլոկադա։ Ապա ներդնում են արհեստական ռիթմավար, որը «գործարկում» է նորմային բնորոշ սրտի ռիթմը։ Սա պալիատիվ միջամտություն է, որը բարելավում է հիվանդի կյանքի որակը, բայց մահացության վրա չի ազդում<ref name="ACC/AHA/ESC"/>։ === ՆՖ սրտի վրա կատարվող վիրահատությունից հետո === Նախասրտերի ֆիբրիլյացիան ամենահաճախ հանդիպող կարդիավիրաբուժական բարդություններից է<ref>[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3262403/ Maesen B., Nijs J., Maessen J. et al. Post-operative atrial fibrillation: a maze of mechanisms. Europace 2012; 14 (2): 159—174.]</ref>, հանդիպում է 10-60% հիվանդների մոտ<ref>[http://ats.ctsnetjournals.org/cgi/reprint/56/3/539.pdf Creswell L.L., Schuessler R.B., Rosenbloom M., Cox J.L. Hazards of postoperative atrial arrhythmias. Ann Thorac Surg 1993; 56 (3):539—549.]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Հետվիրահատական ՆՖ պաթոգենեզը մի փոքր տարբերվում է ՆՖ-ից, որն առաջանում է ոչ վիրահատված հիվանդների մոտ։ ՆՖ-ի զարգացման ռիկսի գործոնների հետ կապված՝ վիրահատությունից հետո (հատկապես արհեստական արյան շրջանառություն կիրառելով) կարևոր դեր ունի իոնների փոխանակության խանգարումը (հատկապես [[կալիում]]ի ցածր մակարդակը), ծավալային դիսբալանսը, վիրաբուժական տրավման և նախասրտի պատի այտուցը, կոմպլեմենտի համակարգի ակտիվացումը, պրոբորբոքային ցիտոկինների արտազատումը, սիմպաթիկ ստիմուլյացիան և օքսիդատիվ սթրեսը, նաև պերիկարդիալ արտադրուկը, որոնք կարող են հանդես գալ որպես ՆՖ-ի տրիգերներ։ Հետվիրահատական ՆՖ-ի բուժումը սկսում են համապատասխան խանգարումների շտկումից։ Հետվիրահատական ՆՖ-ի դեղաբանական կանխարգելման համար նախավիրահատական շրջանում կիրառում են բետա-բլոկատորներ, ամիոդարոն, [[Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ|ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցներ]] և նույնիսկ [[պրեդնիզոլոն]]։ ՆՖ-ի վիրաբուժական պրոֆիլակտիկայի համար նախկինում ընդունված էր հետին կարդիոտոմիա, որն իրականացնում են հիմնական վիրահատության ժամանակ, որպեսզի նվազեցնեն հետվիրահատական շրջանի պերիկարդիալ արտադրուկը և այդ ձևով կասեցնեն ՆՖ-ի ռիսկի գործոնները<ref>{{Cite web |title=Каледа В.И., Антипов Г.Н., Барбухатти К.О. Задняя перикардиотомия как метод профилактики фибрилляции предсердий и перикардиального выпота после операций на сердце (обзор литературы). Кардиология и сердечно-сосудистая хирургия, 2012, том 5, №6, с. 48-53 |url=http://valsalva.ru/download.php?id=5193 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093004/http://valsalva.ru/download.php?id=5193 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304093004/http://valsalva.ru/download.php?id=5193 |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |archivedate=2016 թ․ մարտի 4 |accessdate=2019 թ․ փետրվարի 11}}</ref>։ == Կանխատեսում == Կանխատեսումը որոշվում է առաջին հերթին սրտի պաթոլոգիայի ծանրությամբ, որն ընկած է ՆՖ-ի հիմքում։ Իշեմիկ կաթվածի զարգացման ռիսկը, որը կապված է ՆՖ-ի հետ, կազմում է 1,5 %՝ 50-59 տարեկան անձանց մոտ, և 23,5 %՝ 80-89<ref name="Нацрук" /> տարեկան անձանց մոտ, կամ միջինում 5 %<ref name="Бокерия">{{Ռուսերեն գիրք |автор=Л. А. Бокерия, А. Ш. Ревишвили и др. |заглавие=Рекомендации по лечению больных с нарушениями ритма сердца |год=2005 |страницы=181—237 |страниц=237}}</ref>։ Այդ կերպով նախասրտերի ֆիբրիլյացիան մեծացնում է ինսուլտի զարգացման ռիսկը 5 անգամ, իսկ մահացության ռիսկը՝ 2 անգամ<ref>{{Cite journal |author=Lloyd-Jones D, Adams R, Carnethon M, ''et al.'' |date=2009 թ․ հունվար |title=Heart disease and stroke statistics--2009 update: a report from the American Heart Association Statistics Committee and Stroke Statistics Subcommittee |url=http://circ.ahajournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=19171871 |journal=Circulation |volume=119 |issue=3 |pages=480–6 |doi=10.1161/CIRCULATIONAHA.108.191259 |pmid=19171871}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Ամեն 6-րդ կաթվածը հանդիպում է ՆՖ-ով հիվանդների մոտ։ Ռևմատիկ սրտի արատով հիվանդների մոտ ՆՖ-ի զարգացման ռիսկը մեծանում է 5 անգամ՝ համեմատած ոչ փականային ՆՖ-ով հիվանդների հետ, և 17 անգամ՝ համեմատած առանց ՆՖ-ով հիվանդների հետ<ref name="Нацрук" />։ == Գիտական միջոցառումներ == * Առիթմոլոգների համառուսական համագորմար (անցկացվում է 2005 թվականից երկու տարին մեկ անգամ)<ref>{{Cite web |title=Всероссийский Съезд аритмологов |url=http://www.vnoa.ru/events/the-sixth-all-russian-congress-of-arrhythmology/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713133638/http://www.vnoa.ru/events/the-sixth-all-russian-congress-of-arrhythmology/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713133638/http://www.vnoa.ru/events/the-sixth-all-russian-congress-of-arrhythmology/ |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 13 |archivedate=2015 թ․ հուլիսի 13 |accessdate=2019 թ․ փետրվարի 11}}</ref>, * Էլեկտրոստիմուլյացիայի և սրտի կլինիկական էլեկտրոֆիզիոլոգիայի Միջազգային սլավոնական կոնգրես «Կարդիոստիմ» (անցկացվում է 1993 թվականից երկու տարին մեկ անգամ)<ref>{{Cite web |title=Международный славянский Конгресс по электростимуляции и клинической электрофизиологии сердца «Кардиостим» |url=http://cardiostim.ru/}}</ref>, * «Ախտորոշման արդի հիմնախնդիրները և նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի բուժումը» միջազգային մասնակցությամբ գիտագործնական կոնֆերանս (անցկացվում է ամեն տարի 2012 թվականից)<ref>{{Cite web |title=Научно-практическая конференция с международным участием "Актуальные вопросы диагностики и лечения фибрилляции предсердий" |url=http://www.pirogov-center.ru/conferences/diagnosis-and-treatment-of-atrial-fibrillation/}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://mirvracha.ru/article/show/661 Риск когнитивных и функциональных расстройств при фибрилляции предсердий: по данным ONTARGET и TRANSCEND] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306143432/https://mirvracha.ru/article/show/661 |date=2016-03-06 }} * [http://www.med-edu.ru/therapy/all_terap/3745 Современные рекомендации по лечению больных с фибрилляцией предсердий] * [http://en.ecgpedia.org/wiki/Atrial_Fibrillation Анимация сердцебиения при ФП] * [http://www.arrhythmology.pro/2005-2-005-016 Рекомендации Американской академии семейных врачей и Американского колледжа терапевтов по тактике ведения пациентов с впервые выявленной фибрилляцией предсердий] * [http://www.noat.ru/Go/ViewPage/id=161 Рекомендации Европейского общества кардиологов по лечению фибрилляции предсердий 2016: что нового в области профилактики тромбоэмболических осложнений?] {{ref-ru}} информация для врачей {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Սիրտ-անոթային համակարգ]] 23t6e63a7p24i0eojhq52t834e7qkxm 0 913765 10715946 8972889 2026-03-28T03:34:44Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:BBC 100 կին]] 10715946 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | հայերեն անուն = Ջոյս Հիլդա Բանդա | բնօրինակ անուն = {{lang-en|Joyce Hilda Banda}} | պատկերի լայնություն = 220px }} '''Ջոյս Հիլդա Բանդա''' ({{lang-en|Joyce Hilda Banda}} {{ԱԾ}}), [[Մալավի]]ի նախագահ (ապրիլ 5, 2012 - մայիս 31, 2014)։ == Կենսագրություն == Նախքան մեծ քաղաքականություն մտնելը մանկավարժ էր և կնոջ իրավունքների շարժման ակտիվիստ։ [[2006]]-[[2009]] թվականներին եղել է Մալավիի Արտաքին գործերի նախարար։ [[2009]] թվականին ընտրվեց Մալավիի առաջին փոխնախագահ` Բինգու վա Մուտարիկա նախագահի օրոք. երկրի պատմության մեջ առաջին կին փոխնախագահը։ [[2010]] թվականին հեռացվեց նախագահի կողմից ղեկավարվող Դեմոկրատական առաջադիմական կուսակցությունից։ Բինգու վա Մուտարիկա նախագահի մահից հետո, 2012 թվականի ապրիլի 7-ին երթմնակալություն ընդունեց, որպես երկրի նախագահ, դառնալով երկրի պատմության մեջ առաջին կին նախագահը<ref>[http://www.ria.ru/world/20120407/620569741.html Джойс Банда стала первой женщиной-президентом в истории Малави].</ref>։ Երկու տարի անց Մալավիում անց են կացվում նախագահական հերթական ընտրությունները, որտեղ մասնակցում էր նաև երկրի նախագահը։ Սակայն նա ջախջախիչ պարտություն կրեց և փորձեց չեղարկել ընտրության արդյունքները<ref>[http://www.gazeta.ru/politics/news/2014/05/24/n_6177593.shtml Глава Малави аннулировала итоги президентских выборов в этой стране.]</ref>։ Սակայն Մալավիի Գերագույն դատարանը չաջակցեց այդ որոշմանը և 2014 թվականին գարնան վերջին օրը Մալավիի նախագահի պաշտոնում նրան փոխարինեց Պիտեր Մուտարիկան<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2014/05/140531_rn_malawi_president_sworn_in.shtml В Малави к присяге приведен новый президент Мутарика.]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [http://www.malawi.gov.mw/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=114 The Presidency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305213630/http://www.malawi.gov.mw/index.php?option=com_content&view=article&id=69&Itemid=114 |date=2016-03-05 }}. {{DEFAULTSORT:Բանդա, Ջոյս}} [[Կատեգորիա:Կին ղեկավարներ]] [[Կատեգորիա:Ֆեմինիստներ]] [[Կատեգորիա:Արտաքին գործերի կին նախարարներ]] [[Կատեգորիա:21-րդ դարի կին քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Պետության կին ղեկավարներ]] [[Կատեգորիա:Կառավարության կին ղեկավարներ]] [[Կատեգորիա:Կին նախագահներ]] [[Կատեգորիա:BBC 100 կին]] q6facvff8r4pl7iz73dttep7iukcqyz 0 922058 10715960 9783389 2026-03-28T04:35:00Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ռուսելարեի ֆուտբոլիստներ]] 10715960 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Քինգսլի Մադու''' ({{lang-en|Kingsley Madu}}, {{ԱԾ}}), նիգերիացի ֆուտբոլիստ, «Զյուլտե-Վարեգեմ» ակումբի պաշտպան։ Հանդես է եկել Նիգերիայի հավաքականում։ == Կարերիա == === Ակումբային կարերիա === Քինգսլին ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել «ԳԲՍ Ակադեմիայի» ակումբում, 2013 թվականին իր նորամուտն է նշել «Էլ-Կանեմի Ուորիորս» ակումբում, որն հանդես է գալիս [[Նիգերիա]]յի ֆուտբոլի բարձրագույն առաջնությունում։ 2013 թվականի հունվարի 13-ին Մադուն եռամյա պայմանագիր է ստորագրել «Տրենչին» սլովակական ակումբի հետ<ref>{{Cite web |title=supersport.com |url=http://www.supersport.com/football/nigeria/news/140113/Nigeria_U20_duo_join_Slovakian_club |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6YZJq8VFn?url=http://int.soccerway.com/matches/2012/09/25/slovakia/cup/mk-ilina/fk-as-trencin/1391436/ |archivedate=2015 թ․ մայիսի 16 |lang=en |description=Nigeria U20 duo join Slovakian club}}</ref><ref>{{Cite web |title=profutbal.sk |url=http://www.profutbal.sk/ligy/prestupy-a-spekulacie/clanok170257-Mladi_Nigerijcania_podpisali_s_AS_Trencin_zmluvy_na_tri_roky.htm |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6YlA0luId?url=http://www.profutbal.sk/ligy/prestupy-a-spekulacie/clanok170257-Mladi_Nigerijcania_podpisali_s_AS_Trencin_zmluvy_na_tri_roky.htm |archivedate=2015 թ․ մայիսի 24 |lang=sk |description=Mladí Nigérijčania podpísali s AS Trenčín zmluvy na tri roky}}</ref>։ 2014 թվականի մարտի 1-ին նիգերացին իր դեբյուտային խաղն է անցկացրելնոր ակումբում` «[[Ժիլինա ՖԱ|Ժիլինա]]» ակումբի դեմ խաղում դուրս գալով մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |title=soccerway.com |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/03/01/slovakia/super-liga/fk-as-trencin/mk-ilina/1480581/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6YlUtOuRz?url=http://int.soccerway.com/matches/2014/03/01/slovakia/super-liga/fk-as-trencin/mk-ilina/1480581/ |archivedate=2015 թ․ մայիսի 24 |lang=en |description=Trenčín vs. Žilina 2-1}}</ref>։ Յոթ օր անց «Զլատե Մորավցե» ակումբի դեմ խաղում Մադուն երկու զգուշացումից հետո հեռացվել է դաշտից, սակայն «Տրենչինը» թվային անհավասարության պայմաններում կարողացել է հաղթանակ տանել։ 2014 թվականի հուլիսի 24-ին պաշտպանն իր նորամուտն է նշել եվրոգավաթում` Եվրոպայի լիգայի որակավորման փուլում ընդմիջումից հետո փոխարինման դուրս գալով սերբական «Վոյվոդինա» ակումբի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=soccerway.com |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/07/24/europe/uefa-cup/fk-vojvodina-novi-sad/fk-as-trencin/1710813/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6YlkRj0d2?url=http://int.soccerway.com/matches/2014/07/24/europe/uefa-cup/fk-vojvodina-novi-sad/fk-as-trencin/1710813/ |archivedate=2015 թ․ մայիսի 24 |lang=en |description=Vojvodina vs. Trenčín 3-0}}</ref>։ 2014 թվականի նոյեմբերի 5-ին նիգերացին աչքի է ընկել առաջնությունում խփած իր առաջին գնդավով<ref>{{Cite web |title=soccerway.com |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/10/05/slovakia/super-liga/fk-as-trencin/k-slovan-bratislava/1736749/ |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6YlkatS54?url=http://int.soccerway.com/matches/2014/10/05/slovakia/super-liga/fk-as-trencin/k-slovan-bratislava/1736749/ |archivedate=2015 թ․ մայիսի 24 |lang=en |description=Trenčín vs. Slovan Bratislava 4-0}}</ref>։ 2014/15 խաղաշրջանի արդյունքերով Քինգսլին «Տրենչին» ակումբի կազմում կարողացել է «ոսկե դուբլ» անել` հաղթելով առաջնությունը և [[Սլովակիա]]յի գավաթը։ === Կարերիան հավաքականում === Նիգերիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Մադուն մասնակցել է Թուրքիայում կայացած 2013 թվականի աշխարհի ֆուտվոլի երիտասարդական առաջնությանը։ Պաշտպանը մասնակցել է իր թիմի անցկացրած բոլոր չորս խաղերին. նիգերացիները 1/8 եզրափակիչում պարտվել են [[Ուրուգվայ]]ի հավաքականին<ref>{{Cite web |title=fifa.com |url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=369435/index.html |url-status=live |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Yl3rpTmS?url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=369435/index.html |archivedate=2015 թ․ մայիսի 24 |lang=en |description=Статистика Маду на МЧМ-2013}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == * Սլովկիայի չեմպիոն (2). 2014/15, 2015/16 * Սլովակիայի գավաթակիր (2). 2014/15, 2015/16 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{transfermarkt|262682}} * {{soccerway|298166}} * [http://www.fortunaliga.sk/fortuna-liga/hrac/1884/kingsley-madu Ֆուտբոլիստի վիճակագրությունը Սլովակիայի առաջնությունում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524214157/http://www.fortunaliga.sk/fortuna-liga/hrac/1884/kingsley-madu |date=2015-05-24 }}{{ref-sk}} * [http://astrencin.com/en/hrac.asp?id=Kingsley-Madu-10&sezona=2015&kategorie=MUZ Մադուի պրոֆիլը «Տրենչինի» կայքում] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524213811/http://astrencin.com/en/hrac.asp?id=Kingsley-Madu-10&sezona=2015&kategorie=MUZ |date=2015-05-24 }}{{ref-en}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Մադու, Քինգսլի}} [[Կատեգորիա:2016 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Զյուլտե Վարեգեմի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տրենչինի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ռուսելարեի ֆուտբոլիստներ]] 70jeqj8iz950ef1vb1umj1otqokbk00 0 939287 10716133 10469405 2026-03-28T11:24:28Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716133 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:ship diagram-numbers.svg|thumb|upright=1.42|Նավի մասեր՝ '''1''':&nbsp; [[Ծխնելույզ (նավ)|Ծխնելույզ]]; '''2''':&nbsp;[[Նավախել]]; '''3''':&nbsp;[[Պտուտակ (շարժիչ)|Պտուտակ]] և [[Ավտողեկ]]; '''4''':&nbsp;[[Նավակող]]; '''5''':&nbsp;[[Խարիսխ]]; '''6''':&nbsp;[[Բուլբ]]; '''7''':&nbsp;[[Ցռուկ (նավ)|Ցռուկ]]; '''8''':&nbsp;[[Տախտակամած]]; '''9''':&nbsp;[[Վերնաշինվածք (նավ)|Վերնաշինվածք]]]] '''Նավ''', լողացող կառուցվածք, լողամիջոց, նախատեսված բեռների կամ ուղևորների տեղափոխման համար բավարար խորություն ունեցող ջրային զանգվածներով, կամ նախատեսված այլ մասնագիտացված գործողություններ կատարելու համար, օրինակ՝ [[ռազմանավ|մարտական գործողություններ]], գիտական հետազոտություններ, ձկնորսություն և այլն։ Նավ եզրը վերաբերվում է ցանկացած ճարտարագիտական կառուցվածքի, որը ունի անջրաթափանց իրան, կարող է լողալ ջրի մակերևույթին կամ սուզվել ջրի մեջ ([[սուզանավ]]), ծառայելով որոշակի նպատակների։ Նավը մեծ է քան [[նավակ]]ը, և նախատեսվում է ավելի երկար նավարկման համար և չափերով ավելի մեծ են։ Նավերը մեծ դեր են ունեցել մարդկության միգրացիաների և առևտրի զարգացման մեջ։ Նավերի օգտագործման միջոցով մեծ զարգացում են ստացել գաղութատիրությունն ու ստրուկների առևտուրը։ 15-րդ դարից սկսած [[Կոլումբոսի փոխանակում|նոր սննդատեսակները]] տեղափոխվեցին Ամերիկաներ և Եվրոպա, որը զարկ տվեց բնակչության շեշտակի աճին<ref>"[http://www.learnnc.org/lp/editions/nchist-twoworlds/1866 The Columbian Exchange] {{webarchive|url=http://archive.wikiwix.com/cache/20110726194333/http://www.learnnc.org/lp/editions/nchist-twoworlds/1866 |date=2011-07-26 }}" The University of North Carolina.</ref>։ Նավերով է տեղափոխվում աշխարհի ապրանքաշրջանառության մեծ մասը։ 2016 թվականի դրությամբ, աշխարհում կան 49 000 [[առևտրային նավ]]եր, որոնց հավաքական տարողությունը կազմում է համարյա 1,8 միլիարդ տոննա։ Այս ծավալի մեջ 28% կազմում են [[նավթակիր տանկեր]]ները, 43% բեռնատար նավերը, և 13% [[կոնտեյներակիր նավ]]երը<ref name = UNCTAD>{{Citation |last=Hoffmann |first=Jan |title=Review of Maritime Transport 2016 |date=2016 |page=104 |url=http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/rmt2016_en.pdf |publisher=United Nations |isbn=978-92-1-112904-5 |issn=0566-7682 |last2=Asariotis |first2=Regina |last3=Benamara |first3=Hassiba |last4=Premti |first4=Anila |last5=Valentine |first5=Vincent |last6=Yousse |first6=Frida}}</ref>։ Համաձայն սովորույթի նավերին ջուր իջեցման պահին տրվում են անհատական անվանումներ։ == Իրավական սահմանում == [[Ծովային օրենք]]ում նավը սահմանվում է, որպես ինքնագնաց կամ ոչ-ինքնագնաց լողացող կառուցվածք, այսինքն մարդու կողմից արհեստական ստեղծված օբյեկտ, որը նախատեսված է [[ծով]]ում մշտական լողալու համար։ Այս կամ այն կառուցվածքի նավ ճանաչելու համար հաշվի չի առնվում նրա վրա [[շարժիչ]]ի առկայությունը կամ անձնակազմի առկայությունը։ [[Հնդկաստան]]ի նախատիպերի վրա հիմնված օրենսդրությամբ նավ է համարվում այն փոխադրամիջոցը, որը տեղափոխում է ապրանքներ ծովով<ref>{{Cite encyclopedia |title=Ship |encyclopedia=Wharton's concise dictionary |publisher=Universal Law Publishing |url=https://books.google.com/books?id=wLT0Vfh0TQsC&pg=PA1091 |date=2009 |page=1168 |isbn=978-81-7534-783-0 |quote={{-'}}Ship' means any vessel used for the carriage of goods by sea.}}</ref>։ == Նավերի տեսակներ == [[Պատկեր:Oasis of the Seas.jpg|մինի|[[Oasis of the Seas]], 2010 թվական]] [[Պատկեր:USS Port Royal CG-73.jpg|մինի|«Թիքոնդենրոգա» տիպի «Փորթ Ռոյալ» (CG-73) հրթիռային [[հածանավ]]ը]] Նավերը դասակարգվում են տարբեր առանձնահատկություններով, ըստ նշանակության, կառուցվածքի, տարողության և այլն։ === Ըստ շարժման միջոցի === Ըստ շարժման միջոցի նավերը բաժանվում են՝ * Ինքնագնաց ** [[Առագաստանավ]]եր ** [[Շոգենավ]]եր ** Ներքին այրման շարժիչով նավեր ** Էլեկտրական շարժիչով նավեր ** [[Ատոմային նավ]]եր ** և այլն * Ոչ-ինքնագնաց՝ [[թիանավ]], [[լաստանավ]], [[կաբեստան]], [[տուեր]] և այլն === Ըստ նշանակության === Ըստ նշանակության նավերը դասակարգվում են հիմնական երկու դասերի՝ * [[ռազմանավ]]եր - [[ավիակիր]], [[հածանավ]], [[ականակիր]], [[էսմինեց]] և այլն * քաղաքացիական նշանակության նավեր - [[տանկեր]], [[սառցահատ]], [[կոնտեյներակիր նավ|կոնտեյներակիր]], [[զբոսանավ]], մարդատար, գիտա-հետազոտական և այլն == Տես նաև == * [[Նավարկություն]] * [[Սուզանավ]] * [[Տիեզերանավ]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.macmillandictionary.com/thesaurus-category/british/parts-of-boats-and-ships Նավի մասեր]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} {{ref-en}} * [http://phrontistery.info/nautical.html Ծովային եզրեր և նավերի մասեր] {{ref-en}} * [http://www.marineinsight.com/marine/types-of-ships-marine/different-types-of-tankers-extensive-classification-of-tanker-ships/ Տանկերներ] {{ref-en}} * [http://maritime-connector.com/wiki/ship-sizes/ Նավերի չափերը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210503010753/http://maritime-connector.com/wiki/ship-sizes/ |date=2021-05-03 }} {{ref-en}} {{ՀՍՀ|հատոր=8|էջ=184}} [[Կատեգորիա:Նավեր]] fikapwop2df5042flz97kpowy6rdhcj 0 942422 10715972 9759098 2026-03-28T04:56:47Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Նորվիչ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] 10715972 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ | անուն = Օլիվեր Սկիպ | բնագիր անուն = Oliver Skipp | պատկեր = | պատկերի նկարագիր = | ամբողջական անուն = Oliver William Skipp | հասակ = 175 սմ | դիրք = [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|հենակետային կիսապաշտպան]] | քաղաքացիությունը = {{դրոշավորում|Անգլիա}} | քաշ = 70 կգ | ներկա ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] | ակումբի համար = 29 | երիտ ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] | երիտ տարիներ = 2015-2018 | ակումբ = {{դրոշ|Անգլիա}} [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] | տարի = 2018-ներկա | խաղ = 10 | գոլ = 0 | ակումբ2 = | տարի2 = | խաղ2 = | գոլ2 = | ակումբ3 = | տարի3 = | խաղ3 = | գոլ3 = | ազգային թիմ = {{դրոշ|Անգլիա}} Անգլիա Մ16 | ազգային տարի = 2015-2016 | ազգային խաղ = 13 | ազգային գոլ = 0 | ազգային թիմ2 = {{դրոշ|Անգլիա}} Անգլիա Մ17 | ազգային տարի2 = 2016 | ազգային խաղ2 = 1 | ազգային գոլ2 = 0 | ազգային թիմ3 = {{դրոշ|Անգլիա}} Անգլիա Մ18 | ազգային տարի3 = 2017-2018 | ազգային խաղ3 = 3 | ազգային գոլ3 = 0 | ազգային թիմ4 = | ազգային տարի4 = | ազգային խաղ4 = | ազգային գոլ4 = | ազգային թիմ5 = | ազգային տարի5 = | ազգային խաղ5 = | ազգային գոլ5 = | ազգային թիմ6 = | ազգային տարի6 = | ազգային խաղ6 = | ազգային գոլ6 = | մասնագիտական ըստ = օգոստոսի 30-ի, 2019 | հավաքականի ըստ = օգոստոսի 30-ի, 2019 }} '''Օլիվեր Սկիպ''' ({{Lang-en|Oliver Skipp}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Ներկայումս հանդես է գալիս [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուրի]] կազմում։ Խաղում է հենակետային [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպանի]] դիրքում<ref>{{Cite web |title=England - O. Skipp - Profile with news, career statistics and history - Soccerway |url=https://int.soccerway.com/players/oliver-skipp/459481/ |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=int.soccerway.com}}</ref>։ == Ակումբային կարիերա == === Տոտենհեմ Հոտսպուր === Սկիպը [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուրի]] ակադեմիայի սան է<ref>{{Cite web |title=Rising Star: Tottenham Hotspur - Oliver Skipp |url=https://www.internationalchampionscup.com/en/articles/icc-rising-star-tottenham-hotspur-oliver-skipp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830174516/https://www.internationalchampionscup.com/en/articles/icc-rising-star-tottenham-hotspur-oliver-skipp |archive-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=www.internationalchampionscup.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gold |first=Alasdair |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Who is Oliver Skipp? Everything you need to know about the 18-year-old |url=https://www.football.london/tottenham-hotspur-fc/players/who-oliver-skipp-everything-you-15556356 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=footballlondon}}</ref>։ 2018 թվականի օգոստոսի 29-ին նա 3 տարվա պայմանագիր կնքեց ակումբի հետ<ref>{{Cite web |title=New deals agreed with Amos, Eyoma and Skipp |url=https://www.tottenhamhotspur.com/news/2018/august/new-deals-agreed-with-amos-eyoma-and-skipp/ |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=Tottenham Hotspur |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ օգոստոսի 29 |title=Tottenham Announce Contract Extensions for Trio of Up and Coming Young Stars |url=https://www.90min.com/posts/6156681-tottenham-announce-contract-extensions-for-trio-of-up-and-coming-young-stars |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=90min.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ օգոստոսի 29 |title=New Tottenham contracts for Skipp, Amos and Eyoma |url=https://www.standard.co.uk/sport/football/tottenham-announced-new-contracts-for-oliver-skipp-luke-amos-and-timothy-eyoma-a3922226.html |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=Evening Standard |language=en}}</ref>։ Իր պրոֆեսիոնալ դեբյուտը նշեց հոկտեմբերի 31-ին՝ փոխարինելով [[Քրիստիան Էրիկսեն]]ին [[Վեստ Հեմ Յունայթեդ]]ի դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=West Ham United - Tottenham Hotspur, Oct 31, 2018 - EFL Cup - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3112901 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2018 թ․ հոկտեմբերի 31 |title=West Ham 1-3 Tottenham: Son Heung-min double helps Spurs progress |url=https://www.bbc.com/sport/football/45961338 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |language=en-GB}}</ref>։ Առաջին հանդիպումը [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգայում]] անցկացրեց դեկտեմբերի 5-ին՝ փոխարինելով [[Կիրան Թրիպեր|Կիրան Տրիպիերին]] [[Սաութհեմփթոն ՖԱ|Սաութհեմպտոնի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Tottenham Hotspur - Southampton FC, Dec 5, 2018 - Premier League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3050316 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 5 |title=Tottenham Hotspur 3-1 Southampton: Kane, Moura & Son scores in hosts' win |url=https://www.bbc.com/sport/football/46367300 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |language=en-GB}}</ref>։ [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմի]] մեկնարկային կազմում Սկիպը առաջին անգամ խաղադաշտ դուրս եկավ դեկտեմբերի 15-ին՝ [[Բըրնլի (ֆուտբոլային ակումբ)|Բարնլիի]] դեմ խաղում<ref>{{Cite web |title=Tottenham Hotspur - Burnley FC, Dec 15, 2018 - Premier League - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3050334 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wembley |first=Nick Miller at |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Christian Eriksen’s late strike gives Tottenham win over Burnley |url=https://www.theguardian.com/football/2018/dec/15/tottenham-burnley-premier-league-match-report |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |newspaper=The Observer |language=en-GB |issn=0029-7712}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tottenham's Oliver Skipp impresses on full Premier League debut |url=https://www.skysports.com/football/news/11675/11582018/tottenhams-oliver-skipp-impresses-on-full-premier-league-debut |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=Sky Sports |language=en}}</ref>։ 2019 թվականի հունվարի 4-ին նա 2 գոլային փոխանցում տվեց [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի գավաթի]] [[Տրանմիր Ռովերս]]ի դեմ խաղում՝ օգնելով իր թիմին հաղթել 7-0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Tranmere Rovers - Tottenham Hotspur, Jan 4, 2019 - FA Cup - Match sheet |url=http://www.transfermarkt.com/spielbericht/index/spielbericht/3136596 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=www.transfermarkt.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2019 թ․ հունվարի 4 |title=Tranmere Rovers 0-7 Tottenham: Fernando Llorente scores hat-trick in thrashing |url=https://www.bbc.com/sport/football/46697997 |access-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |language=en-GB}}</ref>։ [[Պրեմիեր Լիգա 2018-19 (Անգլիա)|2018-19 մրցաշրջանում]] Սկիպը անցկացրեց 12 հանդիպում՝ դառնալով 2 գոլային փոխանցման հեղինակ<ref>{{Cite web |title=Oliver Skipp {{!}} Football Stats {{!}} Tottenham Hotspur {{!}} Season 2018/2019 {{!}} Soccer Base |url=https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=107032&season_id=151 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=www.soccerbase.com}}</ref>։ == Միջազգային կարիերա == Սկիպը ներկայացրել է [[Անգլիա]]ն տարբեր տարիքային երիտասարդական հավաքականներում<ref>{{Cite web |last=Soccity |date=2019 թ․ օգոստոսի 1 |title=Oliver Skipp - Tottenham’s Hottest Prospect? |url=https://www.soccity.net/features/2019/08/01/oliver-skipp/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830174516/https://www.soccity.net/features/2019/08/01/oliver-skipp/ |archive-date=2019 թ․ օգոստոսի 30 |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=Soccity |language=en-US}}</ref>։ == Կարիերայի վիճակագրություն == === Ակումբային վիճակագրություն === ''2019 թվականի օգոստոսի 30-ի դրությամբ''<ref>{{Cite web |title=Oliver Skipp |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/oliver-skipp/ |accessdate=2019 թ․ օգոստոսի 30 |website=worldfootball.net |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ակումբ ! rowspan="2" |Մրցաշրջան ! colspan="3" |Առաջնություն ! colspan="2" |Գավաթ ! colspan="2" |Եվրոպա ! colspan="2" |Այլ ! colspan="2" |Ընդհանուր |- !Դիվիզիոն !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- | rowspan="3" |[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր]] |[[Պրեմիեր Լիգա 2018-19 (Անգլիա)|2018–19]] | rowspan="2" |[[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր Լիգա]] |8 |0 |2 |0 |0 |0 |2 |0 |12 |0 |- |[[Պրեմիեր Լիգա 2019-20 (Անգլիա)|2019–20]] |2 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |2 |0 |- ! colspan="2" |Ընդհանուր !10 !0 !2 !0 !0 !0 !2 !0 !14 !0 |- ! colspan="3" |Կարիերայի ընդհանուր !10 !0 !2 !0 !0 !0 !2 !0 !14 !0 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ|2}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.instagram.com/oliver.skipp/ Սկիպի պաշտոնական Ինստագրամի էջը] * [https://www.transfermarkt.com/oliver-skipp/profil/spieler/406638 Սկիպը transfermarkt-ում] * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=107032 Սկիպը soccerbase.com-ում] * [https://www.whoscored.com/Players/364215/Show/Oliver-Skipp Սկիպը WhoScored.com կայքում] * [https://www.tottenhamhotspur.com/teams/under-23/players/oliver-skipp/ Սկիպը Տոտենհեմ Հոտսպուրի պաշտոնական կայքում] * [https://www.premierleague.com/players/21413/Oliver-Skipp/overview Սկիպը Պրեմիեր Լիգայի պաշտոնական կայքում] * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250102485/profile/index.html Սկիպը ՈՒԵՖԱ-ի պաշտոնական կայքում] {{Արտաքին հղումներ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{DEFAULTSORT:Սկիպ, Օլիվեր}} [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նորվիչ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Լեսթեր Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիական ֆուտբոլի լիգայի խաղացողներ]] 1e34ayweyrzaak8l8uxjptu8aoe1a0w 0 969275 10715949 10563627 2026-03-28T03:42:27Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ]] 10715949 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}} '''Ուիլյամ Էդվարդ Ջոյս''' ([[Անգլերեն|անգլ.]] William Edward Joyce, {{ԱԾ}})՝ ամերիկացի գրող, ով պատկերազարդել է իր գրքերը։ Մասնակցություն է ունեցել «[[Խաղալիքների պատմություն]]», «Ֆլիկի արկածները», «Միսթեր Մորիս Լեսմորի ֆանտաստիկ թռչող գրքերը» ֆիլմերի ստեղծման մեջ<ref>{{Cite web |title=Guardian of Childhood: William Joyce |url=https://www.nccil.org/exhibitions/william-joyce-guardian-of-childhood |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180527201543/https://www.nccil.org/exhibitions/william-joyce-guardian-of-childhood |archive-date=2018 թ․ մայիսի 27 |accessdate=2018 թ․ մայիսի 26 |website=NCCIL.org |publisher=[[National Center for Children's Illustrated Literature]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=William Joyce: Guardian of Childhood |url=http://www.arkellmuseum.org/content/william-joyce-guardian-childhood |accessdate=2018 թ․ մայիսի 26 |website=ArkellMuseum.org |publisher=[[Arkell Museum]]}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Godby |first1=Corey |title=Exhibition: William Joyce |url=http://www.muddycolors.com/2015/04/exhibition-william-joyce/ |accessdate=2018 թ․ մայիսի 26 |website=MuddyColors.com}}</ref>։ Ուիլյամ Ջոյսը աշխարհահռչակ իռլանդացի գրող [[Ջեյմս Ջոյս]]ի ժառանգն է։ == Ուիլյամ Ջոյսի մատենագրություն == Թավատառ են գրված Դ. Յ. Կուզնեցովայի կողմից թարգմանված գրքերը *Ջորջ Շրինքս *Դինոզավր Բոբի և Լազարդո ընտանիքի արկածները *Մեկ օր Ուիլբուր Ռոբինսոնի հետ *Բենթլին և ձուն *Սանտա Քոլս *Լիֆմեններ և բարի համարձակ բզեզներ ''Ռոլի Փոլի Օլի'' * Ռոլի Փոլի Օլի * Ռոլին և ձյունը * Գնա քնելու, Օլի * Big Time Olie Քնի պահապանները։ *'''Նիկ Հյուսիսաբնակ և ճակատամարտ Մղձավանջների թագավորի հետ''' *'''Զատկի նապաստակ կամ Ճամփորդություն դեպի երկրի կենտրոն''' *'''Տուսիանա։ Ատամի փերիի պատմությունը''' *'''Ավազե մարդը և քնի պատերազմը''' *'''Լուսնային երեխան''' *'''Ավազե մարդ''' == Էկրանավորումներ == Ռոբոտներ մուլտֆիլմը մասամբ հիմնված է «Սանտա Քոլս» գրքի վրա։ «Մեկ օր Ուիլբեր Ռոբինսոնի հետ» գրքի հիման վրա նկարահանվել է [[Հյուր Ռոբինսոնների մոտ|«Հյուր Ռոբինսոնների մոտ»]] մուլտֆիլմը։ «Քնի պահապանները» գրքաշարի հիման վրա նկարահանվել է [[Քնի պահապանները|համանուն մուլտֆիլմը]]։ «Թռուցիկներ և բարի համարձակ բզեզներ» գրքի մոտիվներով նկարահանվել է «Էպիկը», որը ռուսական կինոթատրոնների վարձույթում է հայտնվել 2013 թվականի մայիսի 30-ից։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ջոյս, Ուիլյամ}} [[Կատեգորիա:«Էմմի» մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի գրողներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի կինոպրոդյուսերներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի մանկագիրներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի մուլտիպլիկատորներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի պրոդյուսերներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի ռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի սցենարիստներ]] [[Կատեգորիա:Դեկտեմբերի 11 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Հեքիաթագիրներ]] [[Կատեգորիա:Օսկարակիր ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի պատկերազարդողներ]] come4z58tn9hiomy0zco7qxl8rp5due 2 978387 10715886 10715771 2026-03-27T19:30:27Z ~2026-19139-74 168657 10715886 wikitext text/x-wiki Տիրիթի հորեղբորորդի Գնելը ամուսնացած էր Փառանձեմ անունով հայ ազնվականուհու հետ, որը սերում էր Սյունիների նշանավոր տոհմից։ Փառանձեմն աչքի էր ընկնում ոչ միայն իր արտասովոր գեղեցկությամբ, այլև համեստությամբ։ Նրա գեղեցկության համբավն այնքան է տարածված լինում Մեծ Հայքով մեկ, որ Փառանձեմին է սիրաահարվում նաև Տիրիթը։ Տարված իր ցանկությամբ՝ Տիրիթը սկսում է դավեր նյութել։ Նա Արշակ Բ թագավորին տրամադրում է Գնելի դեմ՝ համոզելով, թե վերջինս դավադրություն է նյութում և ցանկանում է գահընկեց անել թագավորին։ Արշակ Բ-ը, հավատալով այդ խոսքերին, պատրվակ է գտնում և սպանում է Գնելին։ Սակայն դեպքերի զարգացումը չի ավարտվում այստեղ։ Կարճ ժամանակ անց Տիրիթը դիմում է արքային՝ խնդրելով թույլ տալ ամուսնանալ Փառանձեմի հետ։ Այդ պահին Արշակ Բ-ը գիտակցելով կատարվածի իրական պատճառը և Տիրիթի դավադրությունը՝ հրամայում է սպանել Տիրիթին։ Ինչից հետո որոշ ժամանակ անց Արշակ Բ-ն անձամբ է ամուսնանում Փառանձեմի հետ։ bv2j5rn6k5u79zdrf9s3rxj24bc9dx2 2 988279 10716144 10437840 2026-03-28T11:56:34Z Tigran Ovanyan 99045 10716144 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div style="position: fixed; right:0; bottom:0; display:block; height:200px; width:200px;">[[Image:New-Bouncywikilogo.gif|200px|вики прыгает]]</div> {{Կաղապար:Մասնակից:Tigran Ovanyan/աղյուսակ}} {| style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px" |<center><font color="blue">'''Ես կարող եմ ներդրում կատարել հետևյալ լեզուներով'''</font></center> |- |<center></center>[[Պատկեր:WP_passport_am.png|կենտրոն]] |- |{{User hy}} |- |{{User ru-4}} |- |{{User en-3}} |- |{{User de-1}} |- |{{User hy-west-1}} |} {| cellpadding="0" style="border:none; background: none; border-radius:20px; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em" ![[Պատկեր:Bari galust.png|կենտրոն|1300px]] |} <br><br><br><br><br> == Ես և իմ գործունեությունը == {| style="margin-bottom: 0.2em; border: #e3dcde solid 1px; -moz-border-radius: 10px; background: #e3dcde" | style="-moz-border-radius-topright: 10px; -moz-border-radius-topleft: 10px; background: #e3dcde; text-align: center; padding: 3px; font-size: 150%; color: #123456;font-family: segoe ui;" |'''Ես''' |- | style="-moz-border-radius-bottomright: 10px; -moz-border-radius-bottomleft: 10px; background: #f5f0f0; padding: 3px; text-align: justify;" |'''Բարև, ես Տիգրան Օվանյան եմ։ Սիրում եմ [[պատմություն]], [[աշխարհագրություն]] և [[քաղաքագիտություն]]: Խմբագրել եմ''' ''<u>1600</u>'' '''հոդված, որոնցից''' ''<u>288</u>'''''-ը ստեղծել եմ:''' '''Սկզբում զբաղվում էի պատմության հետ կապված հայերեն հոդվածների բարելավմամբ, հիմնականում թարգմանելով դրանք ուրիշ լեզուներից: Այդ ժամանակ էլ ստեղծեցի իմ առաջին քարտեզները և դիագրամները, որոնց որակը այդքան էլ լավ չէին:''' '''Եվ իմ ամբող վիքիգործունեության ընթացքում իմ քարտեզների որակը մեծանում էր: Այժմ պատրաստում եմ բավականին լավ քարտեզներ, բայց ես հասկանում եմ, որ աշխատելու տեղ ունեմ ։Դ''' '''Զբաղվել եմ նաև պորտալներով, որովհետև հայերեն վիքիպեդիայի այդ ոլորտը շատ հետամնաց է և թույլ զարգացած: Պատրաստել եմ մոտ''' ''<u>20</u>'' '''պորտալներ տարբեր թեմաներով: Աշխատելու ընթացքում ես ընդլայնեցի իմ գիտելիքները վիքիկոդի վերաբերյալ, ինչը ինձ օգնում է ներկա խմբագրումները կատարելիս:''' '''''Վիքիպեդիան դարձել է իմ համար շատ կարևոր հարթակ, որտեղ ես ստանում եմ նոր գիտելիքներ, դառնում եմ ավելի փորձառու և կիսվում սեփական կարողություններով և գիտելիքների պաշարով:''''' |- | style="-moz-border-radius-topright: 10px; -moz-border-radius-topleft: background: #e3dcde; text-align: padding: font-size: 150%; color: #123456;font-family: segoe ui;" |'''<big>Ինքնակենսագրություն</big>''' |- | style="-moz-border-radius-bottomright: 10px; -moz-border-radius-bottomleft: 10px; background: #f5f0f0; padding: 3px; text-align: justify;" |'''Իմ [[Վիքիպեդիա|Վիքիպեդիայի]] [[Մասնակից:Tigran Ovanyan/Ներդրումներ|գործունեությունը]], որպես Tigran Ovanyan մասնակից, սկսվեց [[Հունիսի 3]]-ից: Առաջին իմ [[Մասնակից:Tigran Ovanyan/Ներդրումներ|խմբագրումը]] եղել է [[Արցախի Ազգային ժողով|Արցախի ազգային ժողով]] հոդվածը: 2020 թվականի Արցախի Հանրապետության նախագահական և խորհրդարանական ընտրությունները դիտելուց հետո, ես որոշեցի մտնել [[Վիքիպեդիա]] և կատարել իմ առաջին [[Մասնակից:Tigran Ovanyan/Ներդրումներ|խմբագրումը]]՝ ավելացնել նոր [[Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողով|ԱԺ]]-ի դիագրամ: Բայց մտնելով էջ՝ ես նկատեցի հոդվածի թերրիությունները և որոշեցի ոչ թե ուղղակի ավելացնել նոր [[Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողով|ԱԺ]]-ի մասին տեղեկություն, այլ ամբողջությամբ թարմացնել հոդվածը: Եվ ես մինչ այսօր գոհ եմ իմ առաջին խմբագրությունից: Նաև դա իմ առաջին խմբագրումն էր, որտեղ ես խորացա կաղապարների և վիքիկոդի մեջ:''' '''Առաջին մեծ խմբագրումը ըստ ինձ եղել էր [[Ադրբեջանի պատմություն|Ադրբեջանի պատմությունը]]: Մտնելով այդ հոդվածի էջ, ես նկատեցի, որ տեղեկությունը քիչ էր: Արագ ուսումնասիրելով նյութը՝ ես սկսեցի խմբագրել: Հաջորդ իմ [[Մասնակից:Tigran Ovanyan/Ներդրումներ|խմբագրումները]] նույնպես կապված էին պատմության հետ:''' '''Նաև ես կատարել եմ Վիքիպեդիայում թարգմանություններ: Օգտագործելով վիքիպեդիայի թարգմանության ծրագիրը, ես կատարեցի իմ առաջին խմբագրումը՝ [[Արցախի քաղաքական կուսակցությունների ցանկ]]: [[2020|2020թ.]]-ի աշնանը զբաղվում էի պարտալների ձևավորմամբ: Իսկ իմ առաջին պորտալը [[Պորտալ:Սյունիք|Սյունիքի մարզի պորտալն]] է: [[2021]]-[[2024]]<nowiki/>թթ․ Վիքիպեդիայում ակտիվ գործունեություն չէի վարում։''' '''2024թ-ին վերադարձա և զբաղվում եմ Հայաստանի հանրապետության համայնքներով և տեղական ինքնակառավարմամբ։''' |} {| style="margin-bottom: 0.2em; border: #e3dcde solid 1px; -moz-border-radius: 10px; background: #ffffff" | colspan="3" style="-moz-border-radius-topright: 10px; -moz-border-radius-topleft: 10px; background: #f5f0f0; text-align: center; padding: 3px; font-size: 150%; color: #123456;font-family: segoe ui;" |'''Իմ մասին''' |- | {{Userbox|blue|red|[[File:Flag of Armenia in Yerevan.JPG|70px]]|Այս մասնակիցը ծնվել է [[Սեպտեմբերի 21]]-ին}} | |{{Մասնակից/Լեզվաբանություն}} |- |{{Մասնակից/Հայ}} |{{Մասնակից/Ներդրումների տոկոսային հաշվիչ|1601}}{{Մասնակից/Երևանից}} |{{Մասնակից/Միացյալ Հայաստան}} |- |{{Մասնակից/Կինոսիրող}} |{{Մասնակից/Անհամարձակ}} |{{Մասնակից/Հակաջնջիստ}} |- |{{Մասնակից/Վիքիստաժ|տարի=2020|ամիս=6|օր=1|հղում=ճիշտ}} |{{Մասնակից/Windows}} |{{Մասնակից/Գուգլ Քրոմ}} |- |{{Մասնակից/Աշխարհագրություն}} |{{Մասնակից/Հայրենասեր}} |{{Մասնակից/Պատմություն}} |- |{{Մասնակից/Հայոց Ցեղասպանություն}} |{{Մասնակից/Վիքիհոդվածներ}} {{Մասնակից/Հոդվածների տոկոսային հաշվիչ|288}} |{{Մասնակից/Հետաքրքրություն:ԼՂՀ}} |- | colspan="3" | {| style="background-color: #fdffe7; width:740px; border: 1px solid #fceb92;" | rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" |[[Պատկեր:Armenia_Barnstar.png|100x100փքս]] | style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''Հայաստանի շքանշան''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |Հարգելի Տիգրան, շնորհակալություն Հայաստանի համայնքների վերաբերյալ հոդվածները թարմացնելու և պատկերազարդելու համար։ [[Մասնակից:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 12:42, 16 Մարտի 2024 (UTC) |} |} </br> {| id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em; width:900px;" | align="center" style="background:#ccccff" |[[File:Globe.svg|30x30փքս]] '''Պետություններ, որտեղ ես եղել եմ''' |- | align="center" style="font-size: 90%;" |{{Դրոշավորում|Արցախ}} • {{Դրոշավորում|Վրաստան}} - {{Դրոշավորում|Աջարիա}} - {{Դրոշավորում|Թբիլիսի}} • {{Դրոշավորում|Ռուսաստան}} - {{Դրոշավորում|Կրասնոդարի երկրամաս}} - {{Դրոշավորում|Ստավրոպոլի երկրամաս}} - {{Դրոշավորում|Սանկտ Պետերբուրգ}} • {{Դրոշավորում|Հունաստան}} • {{Դրոշավորում|Չեխիա}} |- | align="center" style="background:#ccccff" |[[File:Armenia cities.png|30x30փքս]] '''Հայաստանի հետևյալ բնակավայրերում եմ եղել''' |- | align="center" |[[Արագածոտնի մարզ]] - [[Օշական (գյուղ)|Օշական]], [[Թալին]] '''•''' [[Շիրակի մարզ]] - [[Գյումրի]] '''•''' [[Լոռվա մարզ]] - [[Պուշկինո (Լոռու մարզ)|Պուշկինո]] '''•''' [[Տավուշի մարզ]] - [[Դիլիջան]] • [[Գեղարքունիքի մարզ]] - [[Սևան (քաղաք)|Սևան]] '''•''' [[Արարատի մարզ]] - [[Մխչյան]] '''•''' [[Կոտայքի մարզ]] - [[Աբովյան (քաղաք)|Աբովյան]], [[Նոր Գեղի]], [[Հրազդան (քաղաք)|Հրազդան]] '''•''' [[Սյունիքի մարզ]] - [[Տաթև (գյուղ)|Տաթև]], [[Կապան]] |} [[en:User:Tigran Ovanyan]] [[ru:Участник:Tigran Ovanyan]] mjhrco4fhcuxphcsw9c6q55h8jw9ekq 0 993881 10715907 10101695 2026-03-27T20:19:40Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715907 wikitext text/x-wiki '''Նախնադարյան արվեստ''', [[նախնադար]]յան մշակութային ամբողջությունն է։ [[Պատկեր:Altamira bisons.jpg|250px|մինի|աջից|Վայրի ցուլի պատկեր [[Ալտամիրա (քարանձավ)|Ալտամիրա]] քարանձավի պատին]] [[Պատկեր:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg|250px|մինի|աջից|Ձեռքերի նկարազարդումները պատկանում են արվեստի հնագույն նմուշներին]] Հնագույն արվեստի գոյության անվիճելի վկայությունների թվին են պատկանում ուշ պալեոլիթի հուշարձանները (մ. թ. ա. 40-35 թվականներ)՝ աբստրակտ նշաններ, որոնք փորագրված են ժայռային մակերեսներին, ձեռքի վրձինների նկարազարդումներ, անիմալիստական քարանձավային պատկերներ, ոսկորից և քարից փոքր կենդանակերպ և մարդակերպ քանդակներ, փորագրություններ, ոսկորների, քարե սալիկների և եղջյուրների վրա արված հարթականդակներ։ == Ծագումը == Նախնադարյան արվեստի ծագման սաղմերը նկատվել են [[Մուստիերյան մշակույթ]]ի ժամանակաշրջանում։ Այդ ժամանակաշրջանում առանձին առարկաների վրա համաչափորեն պատկերում էին փոսեր կամ խաչեր, որոնք քիչ-քիչ սկսում էին նմանվել [[զարդապատկեր]]ների։ Նախնադարյան արվեստի մասին է վկայում նաև իրերի ներկումը ([[Օքրա]])<ref>Beaumont B.Peter and Bednarik G.Robert '' 2013. [http://www.sahra.org.za/sites/default/files/additionaldocs/2013-01-29%2030-1%20BeaumontBed%20final.pdf Tracing The Emergence of Palaeoart in Sub-Saharan Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221233851/http://www.sahra.org.za/sites/default/files/additionaldocs/2013-01-29%2030-1%20BeaumontBed%20final.pdf |date=2014-02-21 }}.</ref>։ Զարդանախշերը կապված էին այսպես կոչված «վարքագծային արդիականության» հետ՝ տվյալ ժամանակաշրջանի մարդուն բնորոշ վարքագծով։ Արվեստի շատ տեսակներ, որոնք, հավանաբար, բնորոշ են [[Հին քարի դար|պալեոլիթին]], նյութական հետքեր չեն թողել։ Ընդունված է համարել, որ մինչև մեր օրերը պահպանված քանդակներից և ժայռապատկերներից բացի, քարե դարաշրջանի հնագույն արվեստը ներկայացել է երաժշտությամբ, պարերով, ծիսական երգերով, ինչպես նաև [[գեոգլիֆ]]ներով՝ պատկերներ ծառի կեղևին, պատկերներ կենդանիների մաշկին, հատկանշական է մարմնի մասերին տարբեր գունանյութերով արված պատկերները, ժամանակակից լեզվով ասած՝ [[դաջվածք]]ները։ === Վաղ և միջին պալեոլիթ === Հազարամյակների պատմություն ունեցող զարդաքանդակները մատնանշում են [[Մարդ բանական|բանական մարդու]] վերացական մտածողությունը։ 2007 թվականին [[Մարոկկո]]յի արևելքում հայտնաբերվել են զարդարված խեցիներ, որոնցից որոշները զարդարված են եղել ուլունքներով. այդ խեցիները 82 հազար տարեկան են<ref>[http://lenta.ru/news/2007/06/06/shells/ В Марокко нашли 82-тысячелетние бусы] // [[Lenta.ru]]. — 6 июня 2007</ref>։ Բլոմբոս քարանձավում հայտնաբերվել են երկրաչափական պատկերներ՝ [[օքրա]]յով ներկված<ref>https://www.nature.com/articles/d41586-018-06657-x</ref>, նաև ավելի քան 40 ներկված ռումբեր<ref>{{Cite web |url=http://grani.ru/Society/Science/m.67467.html |title=Найдены самые древние бусы в мире |access-date=2020-07-02 |archive-date=2014-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140223173831/http://grani.ru/Society/Science/m.67467.html |url-status=dead }}</ref>։ 90 հազար տարրվա պատմություն ունեցող կակղամորթների երեք խեցիները հնագետները գտել են [[Իսրայել]]ում և [[Ալժիր]]ում, նույնպես օգտագործվել որպես զարդեր<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5099104.stm «Study reveals 'oldest jewellery'»], [[BBC]]</ref>։ Առանձին գիտնականներ պնդում են, որ «Վեներան Բերեխատ-Ռամից» քանդակը ավելի քան արհեստական ծագում է հիշեցնում։ Եթե նման մեկնաբանությունը հիմնավորված է, ապա արվեստը միայն Homo sapiens-ի մենաշնորհը չէ։ Այն շերտերում, որտեղ հայտնաբերվել են նշված արձանիկները, պատկանում են այն ժամանակաշրջանին, երբ համապատասխան տարածքները բնակեցված են եղել մարդկանց այլ տեսակներով՝ [[Նեանդերթալյան մարդ]]։ 43 հազար տարեկան երկու անցքերով քարանձավային արջի սնամեջ ազդրը [[ֆլեյտա]]յի տպավորություն է թողնում, որը պատրաստել էր նեանդերթալացին՝ [[Դիվյե Բաբեի ֆլեյտա]]։ [[Ստանիսլավ Դրոբիշևսկի]]ն հետևյալ կերպ է նկարագրում նեանդերթալացիներով բնակեցված քարանձավը<ref>[https://books.google.com/books?id=NTIqDwAAQBAJ&pg=PT395 Достающее звено. Книга 2. Люди - Станислав Дробышевский - Google Книги<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. <blockquote>Դա մի հարթ կտոր քարի հետ ոսկրային բեկոր է տնկել և հենվել է այդ փոքրիկ սեպիկի վրա։ Երկու կողմերից կախված ոսկորների մեջ, ցանկության դեպքում, կարելի է տեսնել աչքերը, իսկ քարե կամուրջի վրա՝ քիթը։ Հարցն այն է, թե արդյոք նեանդերթալացին գիտեր, թե ինչ է դեմքը։</blockquote> Շատ մարդաբաններ (ներառյալ Ռ. Քլայնը) մերժում են նեանդերթալցիների՝ արվեստի մասին դատողությունները և դրանք համարում են գիտական կեղծ շահարկումներ։ Այսպիսով, ըստ սահմաված փաստերի՝ նախնադարյան արվեստը գոյություն ունի ավելի քան 45 հազար տարի։ === Ուշ պալեոլիթ === Ուշ պալեոլիթի դարաշրջանում (40-35 - 10 հազար տարի առաջ) պլաստիկայի առաջին անվիճելի նմուշներն են ի հայտ գալիս (այսպես կոչված՝ «պալեոլիթյան վեներաներ»), ծաղկում են ապրում քարանձավային գեղանկարչությունը, ժայռապատկերային ու ոսկորային փորագրությունը։ [[Հետքաբանություն|Հետքաբանները]] պարզել են, որ, այսպես կոչված «գավազանները», որոնք զարդարված են եղել փորված փոսերով, պարանների պատրաստման ժամանակ պտույտի դեր են կատարել<ref>[https://zebra-tv.ru/novosti/chetvertaya-rubrika/a-byla-li-devochka/ Новейшие исследования стоянки древнего человека Сунгирь во Владимирской области разрушили теорию, державшуюся почти 40 лет: парное захоронение детей содержит останки не мальчика и девочки, как считалось ранее, а двух мальчиков], 31 октября 2017</ref>։ Լիեժի համալսարանի գիտնականներն ապացուցել են, որ 20,4 սմ երկարությամբ մամոնտի ոսկորից պատրաստված գավազանը՝ 7 և 9 մմ տրամագծով ու չորս անցքերով, որոնք շրջանակված են եղել հստակ պարուրաձև կտրվածքներով, օգտագործել են բուսական մանրաթելերից պարանների պատրաստման համար, որոնք պեղվել են Հոլե Ֆելսի քարանձավի շրջանում<ref>[https://uni-tuebingen.de/en/newsfullview-landingpage/article/menschen-nutzten-schon-vor-40000-jahren-spezielles-werkzeug-zur-seilherstellung.html Researchers discover how rope was made 40,000 years ago. Archaeologist from the University of Tübingen present a sophisticated tool carved from mammoth ivory that was used to make rope], 07/22/2016</ref>։ [[Պատկեր:Magdalenian horse.jpg|200px|մինի|աջից|Ձիու գլուխ, [[Մադլենյան մշակույթ]]]] Պալեոլիթի դարաշրջանի նկարիչը պատկերել է այն, ինչը հուզել է իր երևակայությունը, առավել հաճախ այն կենդանիները, որոնց որսացել է՝ եղնիկներ, ձիեր, [[զուբր]]եր, [[մամոնտ]]ներ, ռնգեղջյուրներ։ Ավելի քիչ են հանդիպում գիշատիչների պատկերները, որոնք վտանգ էին ներկայացնում նախնադարյան մարդու համար՝ առյուծներ, ընձառյուծներ, բորենիներ, արջեր։ Մարդկանց ֆիգուրները հազվադեպ են (ընդ որում՝ տղամարդկանց պատկերներ չեն հանդիպում մինչև պալեոլիթի ավարտը)։ Մարդու կողմից մշակված կենդանիների ժանիքները և ոսկորները տեղափոխում էին այլ վայրեր։ Այսպես, Եվրոպայի կենտրոնում (Գեներսդորֆ) հայտնաբերվել են ծովային կակղամորթների մշակված խեցիներ, որոնք այդտեղ են բերվել Միջերկրական ծովի ափերից։ Ցավոք, ծովի մակարդակի բարձրացումը, որը տեղի է ունեցել ի հաշիվ սառցադաշտերի հալեցման, թույլ չի տալիս ուսումնասիրել պալեոլիթի ծովափնյա բնակավայրերը, որոնք մեծամասամբ ջրի տակ են անցել։ 21-րդ դարասկզբին ամենահին ժայռապատկերն էին ֆրանսիական [[Շովե քարանձավ]]ում ռնգեղջյուրների ճակատամարտի տեսարանի պատկերը<ref>{{Cite web |title=Новости {{!}} Компьютерра<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://compulenta.computerra.ru/archive/finearts/606311/ |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222055640/http://compulenta.computerra.ru/archive/finearts/606311/ |archivedate=2014 թ․ փետրվարի 22 |accessdate=2014 թ․ փետրվարի 10}}</ref>։ 2012 թվականի հունիսին [[Science (ամսագիր)|«Science»]] ամսագրում հրապարակվել են Շովանի և իսպանական 11 քարանձավների տարիքը։ Գիտնականների միջազգային խմբին առաջին անգամ հաջողվել է ստանալ հնագույն քարանձավային որմնանկարների թվագրման ժամանակը։ Շովայի քարանձավում սև ռնգեղջյուրների պատկերները 35,3-38,8 հազար տարվա պատմություն ունեն։ Կերխիի իսպանական քարանձավը 43,5-42,3 հազար տարեկան է<ref>[https://www.nytimes.com/2012/06/15/science/new-dating-puts-cave-art-in-the-age-of-neanderthals.html With Science, New Portrait of the Cave Artist - The New York Times<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>[http://science.sciencemag.org/content/336/6087/1409 U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain | Science<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>։ === Միջին քարի դար === [[Միջին քարի դար]]ում (Մ. թ. ա. 10-ից մինչև 8-րդ հազարամյակ) կարևոր տեղ են զբաղեցնում բազմագործոն կոմպոզիցիաները, որոնք պատկերում էին մարդուն գործողության մեջ. մարտերի տեսարաններ, որսորդություններ և այլն։ === Նոր քարի դար === [[Պատկեր:20100923 amman37.JPG|200px|մինի|աջից|[[Այն Ղազալի արձաններ]]]] [[Նոր քարի դար|Նոր քարե դարին]] (մ. թ. ա. 8-րդ հազարամյակից ի վեր) են պատկանում Եվրոպայի, Հարավային Ամերիկայի և Ասիայի տարածքներում հայտնաբերված տարբեր [[Մեգալիթյան կառույցներ|մեգալիթյան շինությունների ավերակները]]։ Առավել հայտնիների թվին են պատկանում Անգլիայի [[Սթոունհենջ]]ը՝ ուղղահայաց քարերով ([[կրոմլեխ]]ներով), և մինչև 50 տոննա քաշով անմշակ օբելիսկ քարերը Կարնաքյան դաշտում։ Այդ ընթացքում պատկերները սկսեցին փոխարինվել վերացական հասկացություններով, ձևավորվեցին դեկորատիվ-կիրառական արվեստի բազմաթիվ տեսակներ (կերամիկա, մետաղի մշակում, [[մանածագործություն]]), այս ամենի հատ լայն տարածում ստացավ [[Զարդապատկեր|զարդարվեստը]]։ == Տեսակներ == === Պարզունակ քանդակարգործություն === Քանդակի հնագույն անվիճելի նմուշները հայտնաբերվել են Շվաբական Ալբայում [[օրինյակի մշակույթ]]ի շերտերում (35-40 հազար տարի)։ Դրանց թվում է նաև հնագույն կենդանաբանական այգու [[մամոնտ]]ի ժանյակից պատրաստված մարդագայլերը։ <gallery> F07 0054.Ma.JPG|Իր վերքը լիզող [[Զուբր]] Sleeping Reindeer - horizontal.jpg|Լողացող եղջերու Speerschleuder LaMadeleine.jpg|Բորենի </gallery> Ուշ պալեոլիթին հատկապես բնորոշ են գեր կամ հղի կանանց արձանիկները, որոնք կոչվում են պալեոլիթիկ վեներաներ։ Տիպաբանորեն նման արձանիկները հայտնաբերվել են Եվրասիայի միջին մասում՝ [[Պիրենեյներ]]ից մինչև [[Բայկալ լիճ|Բայկալ լճի]] հսկայական տարածքում։ Այդ արձանիկները փորագրված են ոսկորներից, ժանիքներից և այլ հանածոներից՝ [[կալցիտ]], [[մերգել]], [[կրաքար]]։ Հայտնի են նաև կավից ձուլված արձանիկները՝ որպես խեցեղենի հնագույն նմուշներ։ Ավելի ու ավելի ստիլիզացված կանացի ֆիգուրները՝ չափազանցված մեծ կրծքերով ու հետույքներով, շարունակում էին ստեղծվել Բալկանյան նեոլիթի մշակույթներում՝ [[Կիկլադյան քաղաքակրթություն|կիկլադյան մշակույթ]]։ Պալեոլիթում մեծ տարածում են գտել փայտե արձանիկները, բայց սրանք, նյութի համեմատաբար նուրբ լինելու պատճառով, չեն պահպանվել։ Գիտնականներին հայտնի փայտե պլաստիկայի առաջին նմուշը՝ Շիգիրյան կուռքը, հայտնաբերվել է [[Սվերդլովսկի մարզ]]ում։ Վերջինիս ավելի քան 11 հազար տարեկան է։ === Քարանձավային նկարչություն === Պալեոլիթի դարաշրջանում արված բազմաթիվ ժայռապատկերներն ու քարանձավային նկարչության պատառիկները հասել են մինչև մեր օրեր։ Նման նկարների մեծ մասը հայտնաբերվել է Եվրոպայում, սակայն նաև քարանձավային նկարչության օրինակներ կան աշխարհի այլ մասերում՝ Ավստրալիա, Հարավային Աֆրիկա, Սիբիրի տարածքում։ Քարանձավային գեղանկարչության շատ նմուշներ [[Համաշխարհային ժառանգություն|ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության]] օբյեկտներ են։ [[Պատկեր:Etologic horse study, Chauvet cave.jpg|մինի|35-39 հազար տարի առաջ ապրած նկարիչները [[Շովե քարանձավ]]ի պատերին հազարավոր կենդանիներ են պատկերել]] Պատկերների ստեղծման ժամանակ օգտագործվել են հանքային ներկանյութեր (օքրա, մետաղների օքսիդներ), փայտածուխ և բուսական ներկանյութեր, որոնք խառնում էին կենդանիների ճարպին, արյանը կամ ջրին<ref>{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=http://www.v-ratio.ru/arheo/re-kraski.html |автор=Виталий Ларичев |заглавие=Прозрение |год=1990 |часть=Исследование краски для наскальной живописи |издательство=Издательство политической литературы |страниц=224 |isbn=5-250-00768-6 |тираж=75000}}</ref>։ Նկարները համապատասխանեցրել են ժայռապատկերների գույնին և հիմնականում պատկերել են կենդանիներ։ Սակայն կենդանիների պատկերներից բացի՝ Ժայռապատկերներում գերակշռում են նաև որսի տեսարանները, մարդկանց ֆիգուրները և ծիսական կամ ամենօրյա գործունեության տեսարանները։ Քարանձավային գեղանկարչությունն այսպիսով սերտ ու փոխադարձ կապի մեջ է եղել դիցաբանության և ծիսական պաշտամունքի հետ։ Ժամանակի ընթացքում պատկերները ստանում են ստիլիզացիայի հստակ գծեր։ Հնագույն նկարիչների վարպետությունն արտացոլվել է կենդանիների դինամիկան և բնութագրական հատկանիշները պատկերային միջոցներով փոխանցելու ունակության մեջ։ === Մեգալիթյան ճարտարապետություն === [[Մեգալիթյան կառույցներ]]ը նախապատմական ճարտարապետության նմուշներից են։ Հայտնի են նաև [[մենհիր]] անվամբ։ Եզրույթը խիստ գիտական չէ, ուստի մենհիրների և մեգալիթյան կառույցների սահմանման տակ հասկացվում է շինությունների բավականին մշուշոտ խումբ։ Հինավուրց օրինակ է Տ տառի տեսքով զանգվածային սյուները, որոնք զարդարված են աբստրակտ պատկերագրություններով և կենդանիների պատկերներով՝ [[Պորտասար]]։ [[Պատկեր:Líneas de Nazca, Nazca, Perú, 2015-07-29, DD 54.JPG|250px|մինի|աջից|[[Նասկայի գեոգլիֆներ]]]] Մեգալիթյան կառույցները տարածված են ամբողջ աշխարհում՝ հիմնականում ծովափնյա շրջաններում։ Եվրոպայում դրանք հիմնականում թվագրվում են [[էնեոլիթ]]ի և [[բրոնզի դար]]աշրջանով (մ. թ. ա. 3-2 հազարամյակ), բացառությամբ Անգլիայի, որտեղ մեգալիթները պատկանում են [[Նոր քարի դար|նեոլիթի]] դարաշրջանին։ Մեգալիթյան հուշարձանները մեծ թիվ են կազմում Մեծ Բրիտանիայում, սակայն հանդիպում են նաև Միջերկրական ծովի ափին, Իսպանիայում, Պորտուգալիայում, Ֆրանսիայում, Արևմտյան Անգլիայիայում, Իռլանդիայում, Դանիայում և Իսրայելում։ 20-րդ դարասկզբին կարծիք էր տարածվել, որ բոլոր մեգալիթները պատկանում են մեկ մշակույթի, սակայն ժամանակակից հետազոտությունները հերքում են այդ ենթադրությունը։ Մեգալիթների նշանակությունը միանգամայն հասկանալի չէ։ Դրանցից շատերը համայնքային կառույցներ են՝ սոցիալականացման գործառույթով պայմանավորված։ Նրանց կառուցումը պարզունակ տեխնիկայի պայմաններում բարդագույն խնդիր էր ներկայացնում և պահանջում էր մարդկանց մեծ զանգվածների միավորում։ Որոշ մեգալիթյան կառույցներ, ինչպես, օրինակ, Կարնակաումի (Բրետան) ավելի քան 3000 քարերի համալիրը, հանգուցյալների կամ [[նախնիների պաշտամունք]]ի հետ կապված կարևոր արարողակարգային կենտրոններ էին։ Նման մեգալիթները ծառայել են որպես գերեզմանոց։ Մեգալիթների այլ համալիրներ, հավանաբար, ծառայել են աստղագիտական իրադարձությունների ժամանակը որոշելու համար, ինչպիսիք են՝ արևադարձն ու [[գիշերահավասար]]ը։ === Կենցաղային իրեր === Կենցաղային իրերի շարքը ներառում է խաղալիքներ երեխաների համար, զարդեր, հարդարանքի միջոցներ։ Որպես կանոն՝ զարդերը պատրաաստվել են [[բրոնզ]]ից։ [[Զարդապատկեր]]ները շատ պարզ էին՝ պարույրներ, օղակաձև և ալիքաձև գծեր։ Զարդերը մեծ չափեր ունեին և միանգամից աչքի էին զարնվում։ Քարանձավային որմնանկարների ու նկարների հետ մեկտեղ այդ ժամանակ պատրաստել են նաև ոսկորից ու քարից պատրաստված զանազան արձաններ։ Արձանիկները պատրաստում էին պարզունակ գործիքների օգնությամբ, որն էլ պահանջում էր բացառիկ համբերություն։ Առօրյա գործածության առարկաների (քարե գործիքներ և կավե անոթներ) զարդարումը գործնական անհրաժեշտություն չի ունեցել։ Զարդեր ստանալու պրակտիկայի բացատրություններից մեկը քարե դարի մարդկանց կրոնական հավատալիքն է, մյուսը գեղեցկության պահանջն է և ստեղծագործական գործընթացից ուրախություն ստանալը<ref>{{Cite web |title=ПЕРВОБЫТНОЕ ИСКУССТВО |url=http://visart.info/pervobyt.htm |website=Медиаэнцинклопедия. Изобразительное искусство}}</ref>։ == Ուսումնասիրման պատմություն == Նախնադարյան առաջին գործերը, որոնք գրավել են գիտնականների ուշադրությունը, եղել են կենդանիների հոյակապ ռեալիստական պատկերներ՝ ոսկորների մակերևույթներին [[պլեյստոցեն]]ի դարաշրջանում պատկերված (որն ավարտվել է 11 հազար տարի առաջ) մեռած կենդանիների պատկերներ, ինչպես նաև բնական նյութերից պատրաստված հարյուրավոր փոքրիկ ուլունքներ (քարացած կալցիտային սպունգեր), որոնք հայտնաբերվել են Բուշ դե Պերտի կողմից 1830-ական թվականներին Ֆրանսիայի տարածքում։ Այդ ժամանակ գտածոները վեճի առարկա էին դարձել սիրողական հետազոտողների, դոգմատիկ [[Կրեացիոնիզմ|կրեացիոնիստների]] և աշխարհի աստվածային ծագմանը վստահ հոգևորականների միջև։ Պարզունակ արվեստում քարանձավային նկարչությունը ի սկզբանե հեղաշրջում էր։ 1879 թվականին Մարիան՝ իսպանացի հնագետ Մ. Դե Սաուտոլի ութամյա դուստրը, [[Ալտամիրա (քարանձավ)|Ալտամիրայի (Իսպանիայի հյուսիս)]] քարանձավի կամարների վրա հայտնաբերել է բիզոնների խոշոր (1-2 մետր) պատկերների կուտակում, որոնք նկարված են եղել կարմիր օքրայով ամենաբարդ դիրքերում։ Դրանք քարանձավներում հայտնաբերված պալեոլիթյան գեղանկարչության առաջին նմուշներն էին։ Սենսացիա էր դրանց մասին բարձրաձայնումը 1880 թվականին։ Այս մասին առաջին անգամ գիրք է տպագրվում ռուսերենով 1912 թվականին. դա Սալոմոն Ռեյնահի հանրային դասախոսությունների թարգմանությունն էր, որը նա կարդացել էր Փարիզի բարձրագույն դպրոցներից մեկում 1902-1903 թվականներին<ref>{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=https://ras.jes.su/vphil/s004287440006036-4-1 |автор=[[Розенгрен, Матс]] |заглавие=О созидании, пещерном искусстве и восприятии: доксологический подход / пер. с англ. Д. Н. Воробьева |год=2019 |издание=Вопросы философии |выпуск=8 |страницы=80–93 |doi=10.31857/S004287440006036-4}}</ref>։ Արվեստի հնագույն հուշարձանների մեծ մասը, որոնք ի սկզբանե հայտնվել են գիտնականների տեսադաշտում, գտնվում է Եվրոպայի տարածքում։ Հնագույն հուշարձանների թվին է դասվում Սահարայի անապատում գտնվող [[Տասսիլին Աջջեր]]ը, որը նշանավորվում է իր բազմաթիվ ժայռապատկերներով։ Միայն 20-րդ դարի երկրորդ կեսին հայտնի են դարձել նախապատմական հուշարձաններ այլ մայրցամաքներում. * [[Ասիա]]յում կան ավելի քան 40 հազար տարվա պատմություն ունեցող քարանձավներ ([[Սուլավեսի]])<ref>https://www.nature.com/articles/nature13422</ref><ref>Portal, Jane. ''Korea: Art and Archaeology''. Thames & Hudson, 2000. ISBN 0-7141-1487-1. P. 25.</ref>։ * [[Ավստրալիա]] հայտնված առաջին մարդիկ թողել են որոշ պատկերներ, որոնք ավելի քան 27 հազար տարվա պատմություն ունեն։ * [[Աֆրիկա]]յի [[Նամիբիա]] պետության հարավում կան պատկերներ, որոնք ավելի քան 25 հազար տարեկան են<ref>Coulson, David; Campbell, Alec. ''African Rock Art''. Harry N. Abrams Inc., 2001. ISBN 0-8109-4363-8. P. 76-77.</ref>։ * [[Ամերիկա]]յի հարավում գտնվող որոշ քարանձավներ ունեն 15 հազար տարվա պատմություն<ref>Lavallée, Danièle. ''The First South Americans''. Bahn, Paul G (trans.). University of Utah Press, 1995. ISBN 0-87480-665-8. P. 94.</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == <div style="height: 200px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA;" > <div style="-moz-column-count:1; column-count:1; -webkit-column-count:1;"> * История искусства зарубежных стран. Т.1. Первобытное общество. Древний Восток. Античность (под ред. Доброклонского М.В., Чубовой А.П.), 3-е изд.М., 1979 * Первобытная археология. Человек и искусство. Под ред. Б.В. Боброва. Новосибирск, 2002. {{ref-ru}} * Первобытное искусство: Сб. / Под ред. Р. С. Васильевского. — Новосибирск: Наука, Сибирское отделение, 1976. — 180 с.: ил. {{ref-ru}} * Художественная культура первобытного общества. Под ре. М.С. Кагана. Спб., 1994 {{ref-ru}} * ''Мириманов В.Б.''Первобытное и традиционное искусство. М., 1973 // Серия «Малая история искусств» {{ref-ru}} * ''Мириманов В. Б.'' Искусство и миф. Центральный образ картины мира. М., Согласие, 1997. {{ref-ru}} * ''Окладников А.П.'' Утро искусства. Л., 1967 {{ref-ru}} * ''Рогинский Я.Я.'' Об истоках возникновения искусства. М., 1982 {{ref-ru}} * ''Семёнов В. А.'' Первобытное искусство. Каменный век. Бронзовый век. Новая история искусства. Азбука-Классика. СПб, 2008. {{ref-ru}} * ''Столяр А.Д.'' Происхождение изобразительного искусства. М., 1985 {{ref-ru}} * ''Формозов А.А.'' Наскльные изображения и их изучение. М., 1987 {{ref-ru}} * ''Формозов А. А.'' Памятники первобытного искусства на территории СССР. М., 1966. 126 с. {{ref-ru}} * ''Фролов Б. А.'' Первобытная графика Европы. М., Наука, 1992. {{ref-ru}} * ''Шер Я.А.'' Первобытное искусство. Проблемы происхождения. Кемерово, 1998 {{ref-ru}} * A. W. G. Pike et al. U-Series Dating of Paleolithic Art in 11 Caves in Spain. Science 336, 1409 (2012); DOI: 10.1126/science.1219957. {{ref-en}} * Bednarik, Kumar, Watchman, Roberts 2005. Preliminary Results of the EPI Progect. RAR. Volume 22, Number 2, pp.&nbsp;147–197 {{ref-en}} * Beaumont B.Peter and Bednarik G.Robert '' 2013. {{ref-en}} </div> </div> {{ՀՍՀ|հատոր=8|էջ=167}} [[Կատեգորիա:Նախնադարյան արվեստ]] 2hlg16f1ou8wb1h0oi08mj5q27h8ygm 0 1045346 10716141 10412559 2026-03-28T11:42:22Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716141 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Նկար}} «'''Նավակներ Ռոնի վրա»''' ({{lang-en|Boats du Rhône}}), երկու ուրվանկարների (համեմատաբար փոքրն արվել է նամակի մեջ<ref name="auto">{{Cite web |title=660 (665, 524): To Theo van Gogh. Arles, on or about Monday, 13 August 1888. - Vincent van Gogh Letters |url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let660/letter.html#n-8 |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 19 |website=Vangoghletters.org}}</ref>, իսկ մյուսն ավելի խոշոր է և դետալներն ընդգծված են [https://www.vangoghgallery.com/catalog/Drawing/1412/Quay-with-Men-Unloading-Sand-Barges.html եղեգնյա գրիչով]) և երեք յուղանկարների շարք, որն ստեղծել է [[Հոլանդացիներ|հոլանդացի]] նկարիչ [[Վինսենթ վան Գոգ]]ը հարավային [[Ֆրանսիա]]յի [[Առլ]] քաղաքում 1888 թվականի օգոստոսին։ == Ստեղծում == 1888 թվականի օգոստոսի 13-ին գրված մի նամակում վան Գոգն այսպես է նկարագրել իր մտադրությունը․ {{quote| Այս պահին ես աշխատում եմ նավամատույցից երևացող երկու նավակների ուսումնասիրության վրա․ նավակները մանուշակագույն - վարդագույն են, ջուրը շատ կանաչ է, երկինքը չի երևում, կայմի վրա եռագույն դրոշ է։ Ձեռնասայլակով մի բանվոր ավազ է բեռնաթափում։ Ես սա նաև ուրվանկար եմ արել<ref name="auto"/>։}} Իր կեցավայր [[Դեղին տունը|դեղին տանից]] մի քանի հարյուր մետր հետ գտնվող տարածքից նկարելով՝ որտեղ երկաթուղային կայարանը հարում է [[Ռոն]] գետին, երկու շաբաթ առաջ գրել է իր եղբայր [[Թեոդորուս վան Գոգ|Թեոյին]]․ {{quote|Այս երեկո ես մի սքանչելի ու շատ տարօրինակ բան նկատեցի։ Ռոնի վրա քարածուխով բեռնված մի մեծ նավակ խարսխված էր նավահանգստում։ Վերևից նայելիս այն ամբողջովին փայլում էր ու թաց էր հորդառատ անձրևից հետո։ Ջուրը սպիտակադեղին էր ու մարգարտամոխրագույն, երկինքը յասամանագույն էր՝ արևմուտքում՝ նարնջագույն շերտով, քաղաքը մանուշակագույն էր։ Նավակի վրա կապույտ ու կեղտոտ սպիտակ հագած փոքրամարմին բանվորներ գալիս-գնում էին ու բեռն ափ տեղափոխում։ Ամբողջովին հիշեցնում էր Հոկուսայի կտավը։ Չափազանց ուշ էր, որ ես սա նկարեի, բայց մի օր, երբ այդ քարածխով նավակը վերադառնա, այս հարցը պետք է լուծվի<ref>{{Cite web |title=Letter 652 |url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html |website=Vangoghletters.org }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։}} Ստեղծվել է նկարների շարք, որովհետր ինչպես պնդում են [[Վան Գոգի թանգարան]]ի կուրատորներ Լեո Ջանսենը, Հանս Լուիջթենը և Նիենկե Բաքերը, Վան Գոգը «այստեղ պատկերած թեման բաժանել է երկու մասի, քանի որ գուցե հասկացել է, որ բարձր դիտակետն ու մայրամուտը դժվար է համատեղել մեկ նկարի մեջ»։ Նրանք եզրակացրել են, որ «մենք հստակ չգիտենք, թե երբ են արվել վերջին երկու ուսումնասիրությունները․ գուցե դրանք կապված են [http://vangoghletters.org/vg/letters/let697/letter.html 697] նամակի հետ, որտեղ Վան Գոգը գրել է, որ մայրամուտ է պատկերել»<ref>{{Cite web |title=Letter 652, n. 13 |url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let652/letter.html |website=Vangoghletters.org }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ 20-րդ դարի արվեստաբան ու Վան Գոգի գիտակ [[Յան Հալսկեր]]ը բացատրել է, որ․ {{quote| Այդ շատ մանրամասն խոշոր ուրվանկարը<ref>{{Cite web |title=1556 |url=http://www.vangoghgallery.com/catalog/Drawing/1412/Quay-with-Men-Unloading-Sand-Barges.html |website=Vangoghgallery.com}}</ref>, որի մասին այստեղ խոսվում է, հնարավոր է ստեղծված լինի առաջինը։ Իրականում Վինսենթն արդեն ուղարկել էր նկարը, թեև նա դեռ աշխատել է ուսումնասիրության վրա և հետաքրքրիր է նշել, թե որքան հեռուն է նա գնացել, երբ փորձել է պարզեցնել այն։ Նա դուրս է թողել հետնանկարի փոքրիկ նավակները և Ռոնի կամուրջը։ Կտավում նա հատկապես կենտրոնացել է գույների ուժգին հակադրությունների վրա<ref>Hulsker, Jan, The Complete Van Gogh: Paintings, Drawings, Sketches, Harry N. Abrams, 1996</ref>։ }} <gallery> Պատկեր:Eugène Delacroix - Christ Endormi pendant la Tempête.jpg|Փոթորկի ժամանակ քնած Քրիստոսը </gallery> Այս տեսակետը հետագայում ընդլայնվել է․ {{quote|Քանի որ «Ավազով բեռնանավերով նավամատույց»-ում դիտարկման կետը միանգամայն տարբեր է «Մայրամուտ»-ի դիտարկման կետից, այն պետք է առանձին համարել [[սիմվոլիզմ]]ի կամ սրբազան իրականության<ref>See Silverman, Debora, Van Gogh and Gauguin: The Search for Sacred Art, Farrar, Straus and Giroux, 2000</ref> հարգանքի տուրք [[Էժեն Դելակրուա]]յի «Փոթորկի ժամանակ քնած Քրիստոսը» կտավին։ Երբ մենք հաշվի ենք առնում, որ Վան Գոգը կրկնօրինակել է ոչ միայն ծովի գույնն ու նավակի նմանությունը, այլ նաև Առլի քաղաքային տեսարանը վերածել լեռան, ապա կասկած չի մնում, որ Դելակրուան մեծ ազդեցություն է գործել այս նկարի վրա, հատկապես երբ մենք կարդում ենք իր ընկերոջը՝ [[Էմիլ Բեռնար]]ին գրված հետևյալ հորդորը․ «Եթե ի պատասխան քեզ ուղարկած այս աշխատանքը քեզ չգոհացնի, պարզապես մի փոքր ավելի երկար նայիր դրան»<ref>{{Cite web |title=698 (702, B19): To Emile Bernard. Arles, on or about Friday, 5 October 1888. - Vincent van Gogh Letters |url=http://vangoghletters.org/vg/letters/let698/letter.html |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 19 |website=Vangoghletters.org}}</ref> և կրկնել է նույնը հաջորդ պարագրաֆում<ref>{{Cite web |title=See Art History Supplement, Vol. 4, Issue 1, January, 2014 |url=http://www.arths.org.uk/about/arthsa/issue41 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106100842/http://www.arths.org.uk/about/arthsa/issue41# |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106100842/http://www.arths.org.uk/about/arthsa/issue41 |archive-date=2014 թ․ հունվարի 6 |archivedate=2014 թ․ հունվարի 6 |access-date=2014 թ․ հունվարի 9}}</ref>։}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականության ցանկ == * de la Faille, Jacob-Baart. The Works of Vincent van Gogh: His Paintings and Drawings. Amsterdam: Meulenhoff, 1970. {{ISBN|978-1556608117}} * Hulsker, Jan. The Complete Van Gogh. Oxford: Phaidon, 1980. {{ISBN|0-7148-2028-8}} * Jansen, Leo, Luijten, Hans, and Bakker, Nienke Vincent van Gogh – The Letters: The Complete Illustrated and Annotated Edition, (Vol. 1-6), Thames & Hudson, 2009, {{ISBN|0821226304}} * Naifeh, Steven; Smith, Gregory White. Van Gogh: The Life. Profile Books, 2011. {{ISBN|978-1846680106}} * Tralbaut, Marc Edo. ''Vincent van Gogh'', Macmillan, London 1969, {{ISBN|0-333-10910-4}} {{ՎՊԵ}} {{Վինսենթ վան Գոգ}} [[Կատեգորիա:Վինսենթ վան Գոգի նկարներ]] [[Կատեգորիա:1888 նկարներ]] [[Կատեգորիա:Ֆոլկվանգ թանգարանի նկարներ]] o60f77hwq0g7ylagqr5fjbi2dhiynek 0 1053426 10715936 10164390 2026-03-27T21:43:10Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715936 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |անվանում = Նահատակների հիշատակի թանգարան |բնագիր անվանում = Şəhidlərin Xatirəsi Muzeyi |պատկեր = |երկիր = Ադրբեջան |տեղագրություն = {{Դրոշավորում|Ադրբեջան}}, [[Ղուբա (քաղաք)|Ղուբա]] |հիմնադրված է = 1997 }} '''Նահատակների հիշատակի թանգարան''' ({{lang-az|Şəhidlərin Xatirəsi Muzeyi}}), թանգարան, որը ստեղծվել է այսպես կոչված «շեհիդների» հիշատակը հավերժացնելու համար, որոնք զոհվել են Արցախի օկուպացման համար մղված մարտերում։ Թանգարանը գտնվում է Ադրբեջանի Ղուբա քաղաքում<ref>{{Cite web |title=Նահատակների հիշատակի թանգարան |url=https://museum.az/az/museum/67 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201011727/https://museum.az/az/museum/67 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201011727/https://museum.az/az/museum/67 |archive-date=2021 թ․ փետրվարի 1 |archivedate=2021 թ․ փետրվարի 1 |accessdate=2021 թ․ փետրվարի 18}}</ref><ref>[http://mct.gov.az/az/medeniyyet-tesisatlari-muessiseleri Մշակույթի նախարարության պաշտոնական կայք]</ref>։ == Թանգարանի մասին == Թանգարանը բացվել է 1997 թվականի հունվարի 20-ին<ref>[http://anl.az/down/meqale/medeniyyet/2011/may/175739.htm Թանգարաններ]</ref>։ Թանգարանը հիմնադրվել է Ղուբայի Նահատակների ծառուղում։ Թանգարանի մակերեսը կազմում է 105 մ 2։ Նահատակների հիշատակի թանգարանը ստեղծվել է to Ղարաբաղի համար մղված մարտերում զոհված նահատակների հիշատակը հավերժացնելու համար։ Թանգարանում ցուցադրվում են նահատակների անձնական իրերը, հագուստները, լուսանկարները, փաստաթղթերը և պատմական այլ տեղեկություններ։ == Տես նաև == * [[Շեհիդների պուրակ]] == Արտաքին հղումներ == * {{Cite web |title=Ղուբայում ոգեկոչեցին Հայրենական մեծ պատերազմում զոհվածների հիշատակը |url=https://apa.az/az/dini-xeberler/Qubada-Vtn-muharibsind-shid-olanlarin-xatirsi-anilib-618186 |access-date=27.01.2021 |website=apa.az}} * {{Cite web |title=Հունվարի 20-ի ողբերգության տարելիցին նվիրված միջոցառում է անցկացվել Ղուբայում |url=http://culture.gov.az/az/umumi-xeberler/qubada-20-yanvar-faciesinin-ildonumune-hesr-olunan-tedbir-kecirilib |access-date=27.01.2021 |website=culture.gov.az }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} la3a88wop1qauroho4bb6la9z60adhz 0 1056242 10715965 9999866 2026-03-28T04:43:39Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Նիդերլանդների երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] 10715965 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}}  '''Սթիվեն Չարլզ Բերգվեյն''' ( {{Lang-nl|Steven Charles Bergwijn}}, {{ԱԾ}}), [[Նիդերլանդներ|հոլանդացի]] [[ֆուտբոլ]]իստ, [[անգլիա]]կան «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուր»]] ակումբի և [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Հոլանդիայի ազգային հավաքականի]] [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Ակումբային կարիերա == Բերգվեյնը պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլով սկսել է զբաղվել հոլանդական [[Այաքս (ֆուտբոլային ակումբ, Ամստերդամ)|«Այաքսի»]] ակադեմիայում, որտեղ նա 2009 թվականին տեղափոխվել էր «Ուոթերվիք» ակումբից։ 2011 թվականին նա միացավ [[ՊՍՎ Էյնդհովեն|ՊՍՎ]]-ի երիտասարդական թիմին։ 2014 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի գավաթ|Հոլանդիայի գավաթի]] Ալմերե Սիթիի դեմ խաղում, Սթիվենն իր նորամուտը նշեց առաջին թիմում ՝ երկրորդ խաղակեսում փոխարինելով Ֆլորիան Յոզեֆսոնին<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Алмере Сити VS. ПСВ 1:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/10/29/netherlands/knvb-beker/fc-omniworld/psv-nv/1950261/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref> 2015 թվականի մայիսի 10-ին, Հերակլեսի դեմ խաղում, Բերգվեյնն իր նորամուտը նշեց [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Էրեդիվիզիեում]]՝ երկրորդ կեսում փոխարինելով Յուրգեն Լոկադիային<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ մայիսի 10 |title=ПСВ VS. Хераклес 1:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/05/10/netherlands/eredivisie/psv-nv/stichting-heracles-almelo/1691063/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref> 2015 թվականին Սթիվենը դարձավ [[Ֆուտբոլի Նիդերլանդների սուպերգավաթ|Հոլանդիայի Սուպերգավաթի]] չեմպիոն։ Դեկտեմբերի 8-ին [[Մոսկվա]]յի [[ԲԿՄԱ (ֆուտբոլային ակումբ, Մոսկվա)|ԲԿՄԱ-ի]] դեմ խաղում նա իր նորամուտը նշեց [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա 2015-2016|Չեմպիոնների լիգայում]]՝ երկրորդ խաղակեսի ավարտին փոխարինելով Գաստոն Պերեյրոյին<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 8 |title=ПСВ VS. ЦСКА Москва 2:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2015/12/08/europe/uefa-champions-league/psv-nv/cska-moskva/2146792/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>։ 2016 թվականի օգոստոսի 20-ին Զվոլեի դեմ պաղում Բերգվեյնը խփեց իր առաջին գոլը ՊՍՎ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ օգոստոսի 20 |title=Зволле VS. ПСВ 0:4 |url=http://int.soccerway.com/matches/2016/08/20/netherlands/eredivisie/bvo-fc-zwolle/psv-nv/2240313/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>։ 2018 թվականին նա երկրորդ անգամ դարձավ Հոլանդիայի չեմպիոն։ 2020 թվականի հունվարի 29-ին Բերգվեյնը դարձավ [[անգլիա]]կան [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|«Տոտենհեմի»]] խաղացող։ Սթիվենը պայմանագիր կնքեց անգլիական ակումբի հետ մինչև 2025 թվականը։ Տրանսֆերի գումարը կազմել է 32 միլիոն եվրո<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ հունվարի 29 |title=«Тоттенхэм» купил вингера ПСВ Бергвейна, контракт – до 2025 года |url=https://www.sports.ru/football/1082811667.html |publisher=sports.ru |language=ru}}</ref>։ Փետրվարի 2-ին «[[Մանչեսթեր Սիթի]]ի» դեմ խաղում նա իր նորամուտը նշեց [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Անգլիայի Պրեմիեր լիգայում]]<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ փետրվարի 2 |title=Тоттенхэм Хотспур VS. Манчестер Сити 2:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2020/02/02/england/premier-league/tottenham-hotspur-football-club/manchester-city-football-club/3029320/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref> Նույն խաղում Սթիվենը խփեց իր առաջին գոլը «Տոտենհեմի» կազմում։ == Միջազգային կարիերա == 2014 թվականին [[Մալթա]]յում անցկացվող Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում Նիդեռլանդների Մ 17 հավաքականի կազմում Բերգվեյնը նվաճեց արծաթե մեդալ։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Թուրքիայի<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 9 |title=Нидерланды (до 17) VS. Турция (до 17) 3:2 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/09/europe/uefa-u17-championship/netherlands-under-17/turkey-under-17/1669557/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>, Մալթայի<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 12 |title=Мальта (до 17) VS. Нидерланды (до 17) 2:5 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/12/europe/uefa-u17-championship/malta-under-17/netherlands-under-17/1669563/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref>, Շոտլանդիայի<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 18 |title=Нидерланды (до 17) VS. Шотландия (до 17) 5:0 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/18/europe/uefa-u17-championship/netherlands-under-17/scotland-under-17/1682427/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref> և Անգլիայի<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 21 |title=Нидерланды (до 17) VS. Англия (до 17) 1:1 |url=http://int.soccerway.com/matches/2014/05/21/europe/uefa-u17-championship/netherlands-under-17/england-under-17/1682429/ |publisher=soccerway.com |language=ru}}</ref> թիմերի դեմ հանդիպումներին։ Մալթացիների ու շոտլանդացիների դեմ խաղերում Սթիվենը խփեց երեք գնդակ և ճանաչվեց մրցաշարի լավագույն խաղացող։ 2016 թվականին Բերգվեյնը մասնակցեց [[Գերմանիա]]յում անցկացվող Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը ։ Մրցաշարում նա մասնակցել է Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Անգլիայի և Խորվաթիայի դեմ խաղերին։ Խորվաթների դեմ հանդիպմանը Սթիվենը դարձավ գոլի հեղինակ։ 2018 թվականի հոկտեմբերի 13-ին, [[ՈՒԵՖԱ Ազգերի Լիգա 2018-19|Ազգերի լիգայում]] [[Գերմանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Գերմանիայի ազգային հավաքականի]] դեմ խաղում, Բերգվեյնը իր նորամուտը նշեց [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Նիդեռլանդների ազգային հավաքականում]]<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հոկտեմբերի 13 |title=Нидерланды VS. Германия 3:0 |url=https://int.soccerway.com/matches/2018/10/13/europe/uefa-nations-league/netherlands/germany/2720423/ |publisher=soccerway.com |language=en}}</ref> : 2020 թվականի սեպտեմբերի 4-ին, [[Լեհաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Լեհաստանի ազգային հավաքականի]] դեմ Ազգերի լիգայի խաղում նա խփեց իր առաջին գոլը և հաղթանակ բերեց 1։ 0 հաշվով<ref>{{Cite web |title=Нидерланды обыграли Польшу в матче Лиги наций |url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2020/09/04/n_14894366.shtml |accessdate=2020 թ․ սեպտեմբերի 5 |website=Газета.Ru |language=ru}}</ref> : == Նվաճումներ == '''Թիմ''' '''[[ՊՍՎ Էյնդհովեն|ՊՍՎ]]''' * [[Նիդերլանդների ֆուտբոլի առաջնություն|Նիդեռլանդների ֆուտբոլի առաջնություն]] - 2014/15, 2015/16, 2017/18 * [[Ֆուտբոլի Նիդերլանդների սուպերգավաթ|Հոլանդիայի Սուպերգավաթակիր]] 2015, 2016 թվական '''Միջազգային''' '''Նիդեռլանդներ U17''' * Եվրոպայի երիտասարդական առաջնություն - 2014 թ '''Անհատական''' * Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության լավագույն խաղացող - 2014 թ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Բերգվեյն, Սթիվեն}} [[Կատեգորիա:1997 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Ամստերդամ քաղաքում ծնվածներ]] [[Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ապրող անձինք]] [[Կատեգորիա:Հոլանդացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հոկտեմբերի 8 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Նիդերլանդների հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՊՍՎ Էյնդհովենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:ՈՒԵՖԱ Եվրո 2024-ի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Այաքսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի Նիդերլանդների երիտասարդական հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] 8ezkr77qesgn0afo70vn1x7ca5wdlzn 0 1056248 10715966 10572213 2026-03-28T04:45:02Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Միլուոլի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Աուգսբուրգի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Շեֆիլդ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] 10715966 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ջաֆեթ Մանզամբի Տանգանգա''' ({{lang-en|Japhet Manzambi Tanganga}},{{ԱԾ}}), [[անգլիա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ»]] ակումբի [[Պաշտպան (ֆուտբոլ)|պաշտպան:]] == Ակումբային կարիերա == Տանգանգան ծնվել է Լոնդոնում, [[Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]]ից գաղթածների ընտանիքում<ref>{{Cite web |last=Charlie Eccleshare |date=2020 թ․ հունվարի 11 |title=Mourinho's new boy Tanganga: an old-fashioned, pacy defender... |url=https://theathletic.com/1525655/2020/01/11/tanganga-mourinho-spurs-liverpool/ |publisher=The Athletic |language=en}}</ref>։ Տաս տարեկան հասակից նա խաղում էր [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Տոտենհեմ Հոտսպուրի]] ֆուտբոլային ակադեմիայում։ 2019 թվականի սեպտեմբերի 24-ին նա իր նորամուտը նշեց «Տոտենհեմի» հիմնական կազմում՝ «Կոլչեսթեր Յունայթեդի» դեմ Անգլիայի ֆուտբոլի լիգայի գավաթային խաղում<ref>{{Cite web |last=John Stanton |date=2019 թ․ սեպտեմբերի 24 |title=Colchester 0-0 Tottenham (4-3 pens): Premier League side stunned by League Two outfit |url=https://www.bbc.com/sport/football/49723453 |publisher=[[BBC Sport]] |language=en}}</ref>։ [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Նա Պրեմիեր լիգայում իր]] նորամուտը նշել է 2020 թվականի հունվարի 11-ին՝ ընդգրկվելով «[[Լիվերպուլ ՖԱ|Լիվերպուլի]]» դեմ խաղի մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |last=Phil McNulty |date=2020 թ․ հունվարի 11 |title=Tottenham Hotspur 0-1 Liverpool: Roberto Firmino goal gives Reds win |url=https://www.bbc.com/sport/football/50990598 |publisher=[[BBC Sport]] |language=en}}</ref>։ == Ազգային հավաքականի կարիերան == Տանգանգան խաղացել է Անգլիայի Մ 16, Մ 17, Մ 18, Մ 19 և Մ 20 հավաքականներում։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.tottenhamhotspur.com/teams/under-23/players/japhet-tanganga/ Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը] «Տոտենհեմ Հոտսպուրի» պաշտոնական կայքում{{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span> * [https://www.premierleague.com/players/15116/Japhet-Tanganga/overview Ֆուտբոլիստի պրոֆիլը] Պրեմիեր լիգայի պաշտոնական կայքում{{ref-en}} <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</span>{{Տոտտենհեմ Հոտսպուր կազմ}} {{DEFAULTSORT:Տանգանգա, Ջաֆեթ}} [[Կատեգորիա:1999 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Անգլիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Անձինք այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ապրող անձինք]] [[Կատեգորիա:Լոնդոն քաղաքում ծնվածներ]] [[Կատեգորիա:Հունվարի 31 ծնունդներ]] [[Կատեգորիա:Պրեմիեր Լիգայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Միլուոլի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Աուգսբուրգի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շեֆիլդ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի պաշտպաններ]] jsj6wj6wg3npwqeuxnp2oz31cep06fk 0 1056689 10715891 10556717 2026-03-27T19:51:15Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715891 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |անվանում = Նախիջևանի արվեստի պետական պատկերասրահ |բնագիր անվանում = Naxçıvan Dövlət Rəsm Qalereyası |պատկեր = |երկիր = Ադրբեջան |տեղագրություն = {{Դրոշավորում|Ադրբեջան}}, [[Նախիջևան (քաղաք)|Նախիջևան]] |հիմնադրված է = [[1982 թվական]] }} '''Նախիջևանի արվեստի պետական պատկերասրահ''' ({{lang-az|Naxçıvan Dövlət Rəsm Qalereyası}}), Պատկերասրահ, որը գտնվում է Նախիջևանում<ref>Naxçıvan Dövlət Rəsm Qalereyası// Naxçıvan Ensiklopediyası / V.Y. Talıbov. — Təkminləşdirilmiş və yenidən işlənmiş ikinci nəşr. — Naxçıvan, 2005. — 2 cilddə. — II cild. — Səhifələrin sayı: 380. — Səh.: 77.</ref><ref>{{Cite web |title=Նախիջևանի արվեստի պետական պատկերասրահ |url=http://serqqapisi.az/index.php/humanitar/m-d-niyy-t/15684-nakhch-van-doevlaet-raesm-galereyas-gaedim-diyar-m-z-n-taeblighindae-boeyuk-rol-oynay-r |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716233045/http://serqqapisi.az/index.php/humanitar/m-d-niyy-t/15684-nakhch-van-doevlaet-raesm-galereyas-gaedim-diyar-m-z-n-taeblighindae-boeyuk-rol-oynay-r |archive-date=2019 թ․ հուլիսի 16 |accessdate=2021 թ․ մարտի 9}}</ref>։ == Պատկերասրահի մասին == Պատկերասրահը բացվել է 1982 թվականին Ադրբեջանի Նախիջևան քաղաքում։ Թանգարանը պահպանում, խթանում և ցուցադրում է ականավոր ադրբեջանցի նկարիչների աշխատանքները։ Թանգարանի ցուցադրության մեջ գլխավոր տեղը զբաղեցնում են [[Բահրուզ Քյանգյարլի|Բ. Կանգարլիի]], ժողովրդական նկարիչներ Մ. Աբդուլլաևի, [[Թաիր Սալախով|Թ. Սալահովի]], Օ. Սադիգզադեի, [[Մարալ Ռահմանզադե|Մ. Ռահմանզադեի]], [[Թողրուլ Նարիմանբեկով|Թ. Նարիմանբեկովի]], [[Էլմիրա Շախթախտինսկայա|Է. Շախտախտինկայայի]], Հ. Ալիևի, Շ. Մուստաֆաևի, Ս. Գադիմովի, Մ. Իսմայիլովի, Մ. Սեյիդովի և այլ նկարիչների աշխատանքները<ref>[http://www.anl.az/down/meqale/medeniyyet/2016/avqust/503803.htm Naxçıvan Dövlət Rəsm Qalereyası]</ref>։ Պատկերասրահը ցուցահանդեսներ է կազմակերպել Ադրբեջանի և Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարբեր քաղաքներում<ref>{{Cite web |url=http://nmn.az/museums/museum_07.html |title=Մշակույթի նախարարություն |access-date=2021-03-09 |archive-date=2019-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207044744/http://nmn.az/museums/museum_07.html |url-status=dead }}</ref>։ == Տես նաև == * [[Ադրբեջանի պետական արվեստի պատկերասրահ]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} ghk0iodp54oqwq1wzp1wnfcpeg4zlez 0 1064092 10716090 10280646 2026-03-28T10:35:25Z POitor 107559 10716090 wikitext text/x-wiki {{այլ|Աննա Գրիգորյան (այլ կիրառումներ)}} {{Այլ/ազգանուն|Գրիգորյան}} {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Աննա Արամի Գրիգորյան | քաղաքացիություն = {{ARM}} | ազգություն = [[հայ]] | կուսակցություն = Անկուսակցական }} '''Աննա Արամի Գրիգորյան''' ({{ԱԾ}}), [[հայեր|հայ]] քաղաքական գործիչ, [[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ի [[ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|8-րդ գումարման]] [[պատգամավոր]]<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Armenia {{!}} Official Web Site {{!}} parliament.am |url=http://parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1425&lang=arm |accessdate=2021 թ․ ապրիլի 28 |website=parliament.am}}</ref> == Կենսագրություն == 2011 թվականին Աննա Գրիգորյանն ավարտել է [[Երևանի պետական համալսարան]]ի ռոմանագերմանական բանասիրության ֆակուլտետի «Թարգմանչական գործ» բաժինը, 2013 թվականին՝ նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան։ 2017 թ.՝ Հայաստանի ԱԳՆ դիվանագիտական դպրոցը։ 2013 թվականից դասավանդում է «Քվանտ» վարժարանում։ 2020 թվականին եղել է Հայաստանի շրջակա միջավայրի նախարարության միջազգային համագործակցության վարչության պետի տեղակալ։ 2012 թվականից «Երիտասարդ թարգմանիչների միավորում» ՀԿ-ի անդամ է։ == Քաղաքական գործունեություն == 2020 թվականի դեկտեմբերի 29-ին ԱԺ պատգամավոր է ընտրվել «Իմ քայլը» կուսակցությունների դաշինքի թիվ 12 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով, 2021 թվականին՝ «Հայաստան» դաշինքի ընտրական ցուցակով: Անկուսակցական է: == Ընտանիք == Ամուսնացած է, ունի մեկ զավակ։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://դաշինք.հայ/team/anna-grigoryan Աննա Գրիգորյան - Հայաստան դաշինք] * [http://parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1425&lang=arm Աննա Գրիգորյանը Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում] {{DEFAULTSORT:Գրիգորյան, Աննա}} [[Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:ԵՊՀ շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորներ]] [[Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ]] [[Կատեգորիա:21-րդ դարի հայ քաղաքական գործիչներ]] 88dsiz8koa7j8vodwhaltqvefur84lk 2 1064551 10716083 10714462 2026-03-28T10:25:27Z POitor 107559 /* Նայել, խմբագրել */ 10716083 wikitext text/x-wiki __ԱՌԱՆՑ_ԲՈՎ__ == Ավազարկղեր == # [[Մասնակից:POitor/Cataract surgery]] # [[Մասնակից:POitor/հետանցքի քաղցկեղ]] # [[Մասնակից:POitor/NGh]] == Նայել, խմբագրել == # '''[[Իրինա Ալլեգրովա]] - ընդլայնել {{Արված է}}, բայց հետևել, ընթացքում մի քանի փոփոխություններ անել''' == Ստորագրություն == [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] ^{[[User talk:POitor|<b style="color:CadetBlue; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]} [[Կաղապար:Ծանուցում]] [[Կաղապար:Վիքիպեդիա։Անձանց տեղեկաքարտեր]] 7va9kigc47l1amublvpvrgmhkw0khgn 0 1065255 10715828 10629677 2026-03-27T15:14:28Z POitor 107559 10715828 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն | անվանում = Հայաստան դաշինք | colorcode = #E4362C | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Armenia_Alliance_logo.svg|290px]] | պատկերանիշի նկարագրում = «Հայաստան» դաշինքի տարբերանշան | երկիր = {{ARM}} | տեսակ = քաղաքական դաշինք | հիմնադիր = [[Ռոբերտ Քոչարյան]]<br>[[Իշխան Սաղաթելյան]] ([[ՀՅԴ]])<br>[[Վահե Ա. Հակոբյան|Վահե Հակոբյան]] ([[Վերածնվող Հայաստան կուսակցություն|ՎՀԿ]]) | կարգախոս = Միասին կարող ենք | հիմնադրված = մայիսի 9, 2021 | աթոռներ1_վերնագիր = ՀՀ Ազգային ժողով | աթոռներ1 ={{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|28|107|hex=blue}} | աթոռներ2_վերնագիր = [[Երևանի ավագանի]] | աթոռներ2 = {{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|0|65|hex=blue}} | կայք = https://դաշինք.հայ | գույներ = {{colorbox|#1D2E69|border=darkgray}} կապույտ և <br>{{colorbox|#E01A28|border=darkgray}} կարմիր |գաղափարախոսություն=| |առաջնորդ = [[Սեյրան Օհանյան]]<br>[[Իշխան Սաղաթելյան]]|բնիկ անվանում=Armenia Alliance}} '''Հայաստան դաշինք''', խորհրդարանական խմբակցություն, որը ստեղծվել է 2021 թվականի մայիսի 9-ին։ Դաշինքի առաջնորդը Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն է։ Դաշինքում ներկայացված են [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը]], [[«Առաջ» կուսակցություն|«Առաջ» կուսակցությունը]]<ref>{{Cite web |last=Civilnet |date=2026-03-16 |title=Ռոբերտ Քոչարյանը կգլխավորի «Հայաստան» դաշինքը 2026-ի խորհրդարանական ընտրություններում |url=https://www.civilnet.am/news/1008385/%D5%BC%D5%B8%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%BF-%D6%84%D5%B8%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%AF%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%A8-2026-%D5%AB-%D5%AD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D6%80%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4/ |access-date=2026-03-27 |website=CIVILNET |language=hy-AM}}</ref>, որոշ քաղաքական ուժեր, կազմակերպություններ և այլ քաղաքական գործիչներ։ Նախկինում դաշինքի կազմի մեջ է եղել նաև [[Վերածնվող Հայաստան կուսակցություն]]ը: == Ստեղծման նախապատմություն == === Հայ-ադրբեջանական պատերազմ 2020, հետպատերազմյա գործընթաց === {{Հիմնական|Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)}} === Կառուցվածք === Դաշինքը գլխավորում է Ռոբերտ Քոչարյանը<ref>{{Cite web |title=«Հայաստան» դաշինք. Քոչարյանը ներկայացրեց, թե ինչու է ընտրություններին մասնակցում ՀՅԴ-ի և «Վերածնվող Հայաստան»-ի հետ |url=https://armenpress.am/arm/news/1051799.html |accessdate=2021 թ․ մայիսի 9 |website=armenpress.am}}</ref>, նախընտրական շտաբի ղեկավարը Հայաստանի նախկին փոխվարչապետ [[Արմեն Գևորգյան (քաղաքական գործիչ)|Արմեն Գևորգյանն]] է<ref>{{Cite web |title=«Հայաստան» դաշինքի նախընտրական շտաբը կղեկավարի Արմեն Գևորգյանը {{!}} RK Party |url=https://դաշինք.հայ/node/4 |accessdate=2021 թ․ մայիսի 19 |website=դաշինք.հայ}}</ref>, նախընտրական կենտրոնական շտաբի պաշտոնական ներկայացուցիչը փաստաբան [[Արամ Վարդևանյան]]ն է<ref>{{Cite web |title=«Հայաստան» դաշինքի նախընտրական կենտրոնական շտաբի պաշտոնական ներկայացուցիչ Արամ Վարդևանյանի հայտարարությունը {{!}} RK Party |url=https://դաշինք.հայ/node/8 |accessdate=2021 թ․ մայիսի 19 |website=դաշինք.հայ}}</ref>։ == Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021) == {{Հիմնական|Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)}} 2021 թվականի Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում «Հայաստան» դաշինքը առաջադրել էր 156 պատգամավորի թեկնածություն։ == Հայաստան դաշինքը 8-րդ գումարման խորհրդարանում == Ըստ 2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների Հայաստան կուսակցությունների դաշինքը ստացել է ընդհանուր ձայների 21.09%-ը, ստանալով 29 մանդատ, որից մեկը ասորական համայնքի ներկայացուցիչ է։ Հայաստան խմբակցության ղեկավարը Սեյրան Օհանյանն է, քարտուղարը՝ Արծվիկ Մինասյանը։ 8-րդ գումարման ԱԺ-ում Հայաստան դաշինքի պատգամավորներն են. # [[Իշխան Սաղաթելյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Աննա Գրիգորյան]]ը (Վերածնվող Հայաստան) # [[Վահե Ալբերտի Հակոբյան|Վահե Հակոբյանը]] (Վերածնվող Հայստան) # [[Արմեն Գևորգյան (քաղաքական գործիչ)|Արմեն Գևորգյանը]] (Անկուսակցական) # [[Լիլիթ Գալստյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արմեն Ռուստամյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Սեյրան Օհանյան]]ը (անկուսակցական) # [[Էլինար Վարդանյան]]ը (անկուսակցական) # [[Արծվիկ Մինասյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արթուր Ղազինյան]]ը (Մեկ Հայաստան) # [[Քրիստինե Վարդանյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Գեղամ Մանուկյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Աղվան Վարդանյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Ագնեսա Խամոյան]]ը (անկուսակցական) # [[Անդրանիկ Թևանյան]]ը (անկուսակցական) # [[Մխիթար Զաքարյան]]ը (Վերածնվող Հայստան) # [[Հռիփսիմե Ստամբուլյան]]ը (Վերածնվող Հայստան) # [[Աշոտ Սիմոնյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արմեն Չարչյան]]ը (անկուսակցական) # [[Ելենա Կիրակոսյան]]ը (Վերածնվող Հայստան) # [[Դավիթ Սեդրակյան (պետական գործիչ)|Դավիթ Սեդրակյանը]] (անկուսակցական) # [[Արմենուհի Կյուրեղյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արամ Վարդևանյան]]ը (անկուսակցական) # [[Թադևոս Ավետիսյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արթուր Սարգսյան]]ը (Վերածնվող Հայստան) # [[Արթուր Խաչատրյան (պետական և քաղաքական գործիչ)|Արթուր Խաչատրյանը]] (ՀՅԴ) # [[Արեգնազ Մանուկյան]]ը (անկուսակցական) # [[Գեղամ Նազարյան]]ը (անկուսակցական) # [[Զեմֆիրա Միրզոևա]]ն (անկուսակցական) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://դաշինք.հայ Պաշտոնական կայքը] * [https://political.am/parties/54 Հայաստան դաշինք - քաղաքական երկխոսություն] * [http://www.parliament.am/deputies.php?sel=factions&GroupingID=83&show_session=8&lang=arm Հայաստանի Ազգային ժողովի պաշտոնական կայք - Հայաստան դաշինք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ռոբերտ Քոչարյան]] ikq9xqt75ae0pl5vt8k098383dero2k 10716112 10715828 2026-03-28T10:52:11Z POitor 107559 /* Հայաստան դաշինքը 8-րդ գումարման խորհրդարանում */ 10716112 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կուսակցություն | անվանում = Հայաստան դաշինք | colorcode = #E4362C | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Armenia_Alliance_logo.svg|290px]] | պատկերանիշի նկարագրում = «Հայաստան» դաշինքի տարբերանշան | երկիր = {{ARM}} | տեսակ = քաղաքական դաշինք | հիմնադիր = [[Ռոբերտ Քոչարյան]]<br>[[Իշխան Սաղաթելյան]] ([[ՀՅԴ]])<br>[[Վահե Ա. Հակոբյան|Վահե Հակոբյան]] ([[Վերածնվող Հայաստան կուսակցություն|ՎՀԿ]]) | կարգախոս = Միասին կարող ենք | հիմնադրված = մայիսի 9, 2021 | աթոռներ1_վերնագիր = ՀՀ Ազգային ժողով | աթոռներ1 ={{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|28|107|hex=blue}} | աթոռներ2_վերնագիր = [[Երևանի ավագանի]] | աթոռներ2 = {{Տեղեկաքարտ կուսակցություն/աթոռներ|0|65|hex=blue}} | կայք = https://դաշինք.հայ | գույներ = {{colorbox|#1D2E69|border=darkgray}} կապույտ և <br>{{colorbox|#E01A28|border=darkgray}} կարմիր |գաղափարախոսություն=| |առաջնորդ = [[Սեյրան Օհանյան]]<br>[[Իշխան Սաղաթելյան]]|բնիկ անվանում=Armenia Alliance}} '''Հայաստան դաշինք''', խորհրդարանական խմբակցություն, որը ստեղծվել է 2021 թվականի մայիսի 9-ին։ Դաշինքի առաջնորդը Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն է։ Դաշինքում ներկայացված են [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը]], [[«Առաջ» կուսակցություն|«Առաջ» կուսակցությունը]]<ref>{{Cite web |last=Civilnet |date=2026-03-16 |title=Ռոբերտ Քոչարյանը կգլխավորի «Հայաստան» դաշինքը 2026-ի խորհրդարանական ընտրություններում |url=https://www.civilnet.am/news/1008385/%D5%BC%D5%B8%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%BF-%D6%84%D5%B8%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%AF%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A1%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%A8-2026-%D5%AB-%D5%AD%D5%B8%D6%80%D5%B0%D6%80%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%BF%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4/ |access-date=2026-03-27 |website=CIVILNET |language=hy-AM}}</ref>, որոշ քաղաքական ուժեր, կազմակերպություններ և այլ քաղաքական գործիչներ։ Նախկինում դաշինքի կազմի մեջ է եղել նաև [[Վերածնվող Հայաստան կուսակցություն]]ը: == Ստեղծման նախապատմություն == === Հայ-ադրբեջանական պատերազմ 2020, հետպատերազմյա գործընթաց === {{Հիմնական|Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020)}} === Կառուցվածք === Դաշինքը գլխավորում է Ռոբերտ Քոչարյանը<ref>{{Cite web |title=«Հայաստան» դաշինք. Քոչարյանը ներկայացրեց, թե ինչու է ընտրություններին մասնակցում ՀՅԴ-ի և «Վերածնվող Հայաստան»-ի հետ |url=https://armenpress.am/arm/news/1051799.html |accessdate=2021 թ․ մայիսի 9 |website=armenpress.am}}</ref>, նախընտրական շտաբի ղեկավարը Հայաստանի նախկին փոխվարչապետ [[Արմեն Գևորգյան (քաղաքական գործիչ)|Արմեն Գևորգյանն]] է<ref>{{Cite web |title=«Հայաստան» դաշինքի նախընտրական շտաբը կղեկավարի Արմեն Գևորգյանը {{!}} RK Party |url=https://դաշինք.հայ/node/4 |accessdate=2021 թ․ մայիսի 19 |website=դաշինք.հայ}}</ref>, նախընտրական կենտրոնական շտաբի պաշտոնական ներկայացուցիչը փաստաբան [[Արամ Վարդևանյան]]ն է<ref>{{Cite web |title=«Հայաստան» դաշինքի նախընտրական կենտրոնական շտաբի պաշտոնական ներկայացուցիչ Արամ Վարդևանյանի հայտարարությունը {{!}} RK Party |url=https://դաշինք.հայ/node/8 |accessdate=2021 թ․ մայիսի 19 |website=դաշինք.հայ}}</ref>։ == Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021) == {{Հիմնական|Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)}} 2021 թվականի Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններում «Հայաստան» դաշինքը առաջադրել էր 156 պատգամավորի թեկնածություն։ == «Հայաստան» խմբակցություն == Ըստ 2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքների Հայաստան կուսակցությունների դաշինքը ստացել է ընդհանուր ձայների 21.09%-ը, ստանալով 29 մանդատ, որից մեկը ասորական համայնքի ներկայացուցիչ է։ Հայաստան խմբակցության ղեկավարը Սեյրան Օհանյանն է, քարտուղարը՝ Արծվիկ Մինասյանը։ 8-րդ գումարման ԱԺ-ում Հայաստան դաշինքի պատգամավորներն են. # [[Իշխան Սաղաթելյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Աննա Գրիգորյան]]ը (Անկուսակցական) # [[Արմեն Գևորգյան (քաղաքական գործիչ)|Արմեն Գևորգյանը]] (Անկուսակցական) # [[Լիլիթ Գալստյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արմեն Ռուստամյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Սեյրան Օհանյան]]ը (անկուսակցական) # [[Էլինար Վարդանյան]]ը (անկուսակցական) # [[Արծվիկ Մինասյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Քրիստինե Վարդանյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Գեղամ Մանուկյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Աղվան Վարդանյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Ագնեսա Խամոյան]]ը (անկուսակցական) # [[Աշոտ Սիմոնյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արմենուհի Կյուրեղյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Թադևոս Ավետիսյան]]ը (ՀՅԴ) # [[Արթուր Սարգսյան]]ը (Անկուսակցական) # [[Արթուր Խաչատրյան (պետական և քաղաքական գործիչ)|Արթուր Խաչատրյանը]] (ՀՅԴ) # [[Արգիշտի Գևորգյան]] (ՀՅԴ) # [[Գառնիկ Դանիելյան (քաղաքական գործիչ)|Գառնիկ Դանիելյան]] (ՀՅԴ) # [[Արմինե Խերանյան]] (ՀՅԴ) # [[Ասպրամ Կրպեյան]] (Անկուսակցական) # [[Արման Ղազարյան]] (Անկուսակցական) # [[Մհեր Մելքոնյան (քաղաքական գործիչ)|Մհեր Մելքոնյան]] (ՀՅԴ) # [[Պետրոս Մեղրյան]] (ՀՅԴ) # [[Լևոն Քոչարյան (քաղաքական գործիչ)|Լևոն Քոչարյան]] (Անկուսակցական) # [[Իրինա Գասպարյան]] (Անկուսակցական) # [[Զեմֆիրա Միրզոևա]]ն (անկուսակցական) # [[Արփինե Վարդանյան]] (ՀՅԴ) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://դաշինք.հայ Պաշտոնական կայքը] * [https://political.am/parties/54 Հայաստան դաշինք - քաղաքական երկխոսություն] * [http://www.parliament.am/deputies.php?sel=factions&GroupingID=83&show_session=8&lang=arm Հայաստանի Ազգային ժողովի պաշտոնական կայք - Հայաստան դաշինք] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ռոբերտ Քոչարյան]] tmeewv9tv7g50pvh3vib0467tplq9vl 0 1067495 10716039 9952214 2026-03-28T08:28:51Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716039 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}} '''Նաշար''' ({{lang-mt|'''In-Naxxar'''}}), ոչ մեծ քաղաք [[Մալթա]]յի Հանրապետությունում՝ [[Մալթա (կղզի)|Մալթա]] կղզու հյուսիսային շրջանում։ [[2014 թվական]]ի [[մարտի 31]]-ի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 14 891<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 16 |title=Estimated Population by Locality 31st March, 2014 |url=https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/6ZSEwl5UZ?url=https://secure2.gov.mt/localgovernment/file.aspx?f=7810 |archive-date=2015 թ․ հունիսի 21 |publisher=[[Government of Malta]]}}</ref>։ Նախկինում հենց Նաշարում է անցկացվել Մալթայի միջազգային տոնավաճառը։ Պատմական կարևոր իրադարձություններից հիշարժան է հատկապես 1565 թվականին Նաշարի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտը նահանջող թուրքական զորքի և քրիստոնեական ուժերի միջև. դա Մալթայի մեծ պաշարման ավարտն ազդարարող վերջին ակորդներից մեկն էր<ref>{{Cite book |last1=Willocks |first1=Tim |url=https://books.google.com/books?id=YtJhAwAAQBAJ&q=naxxar+battle&pg=PA720 |title=The Religion |date=2014 |publisher=Random House |isbn=978-1-4735-2027-1 |location=London |pages=719–721 |language=en |access-date=2020 թ․ ապրիլի 10}}</ref>։ == Ամրություններ == [[Պատկեր:Malta - Naxxar - Triq is-Salina 06 ies.jpg|thumb|R15-ը]] Բնակավայրը թշնամական հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով ժամանակի ընթացքում երեք ուղղությամբ ամրություններ են ստեղծվել։ Առաջին հերթին ծովեզրին կառուցել են դիտաշտարակներ, ամրություններ, [[Ռեդուտ (ամրաշինություն)|ռեդուտներ]], փորել են խրամուղիներ, ապա հիմնել են բերդեր ու ամրոցներ<ref>{{Cite web |last1=Spiteri |first1=Stephen C. |title=Naxxar and its fortifications |url=http://www.militaryarchitecture.com/index.php/Fortifications/naxxar-and-its-fortifications.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116055119/http://www.militaryarchitecture.com/index.php/Fortifications/naxxar-and-its-fortifications.html |archive-date=2016 թ․ հունվարի 16 |access-date=2015 թ․ հուլիսի 3 |website=MilitaryArchitecture.com}}</ref><ref>[http://hiking-in-malta.livejournal.com/7496.html Naxxar Towers]. Hiking in Malta. (Russian).</ref><ref>Hugh, Braun (1946), [https://books.google.com.mt/books?id=R5wwAAAAMAAJ&q=17th+century+farmhouse+malta&dq=17th+century+farmhouse+malta&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj1pdPtm4_MAhXBwBQKHZ3KA0g4ChDoAQhJMAg "Works of art in Malta: losses and survivals in the war"]. H.M. Stationary Off. p. 19.</ref>։ == Նշանակալի կեցավայրեր == === Պալացցո Պարիզիո === [[Պատկեր:Naxxarpalazzo.JPG|200px|մինի|Պալացցո Պարիզիոն ներսից]] [[Պատկեր:Naxxargarden.JPG|200px|մինի|Զբոսայգին]] Պալացցո Պարիզիոն կառուցվել է [[18-րդ դար]]ում, Սուրբ Հովհաննեսի ուխտի մեծ վարպետ (''grandmaster'') Մանոել դե Վիլենայի պատվերով։ [[Ճիզվիտ]]ական համայնքի համար այն ծառայել է որպես համալսարանի շենք։ [[1898 թվական]]ին [[մարքիզ]] Շիկլունան գնել է պալատը, ինչպես նաև՝ դրա հետնամասում ընկած տարածքը, որը 1898-1906 թվականների միջակայքում վերածել է զբոսայգու<ref>{{Cite book |last=Rix |first=Juliet |url=https://books.google.com/books?id=FzeTVgOkeRQC&q=palazzo+parisio+naxxar&pg=PA234 |title=Malta |date=2017 թ․ հոկտեմբերի 27 |publisher=Bradt Travel Guides |isbn=9781841624525 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 27 |via=Google Books}}</ref>։ === Վիլլա Կաստրո === [[Պատկեր:Housing in Naxxar 04.jpg|thumb|Վիլլա Կաստրոն արտաքինից]] Վիլլա Կաստրոն (նախկինում՝ պալացցո Կաստրո) եղել է [[Ասպետ|ասպե]]տական ժամանակների գյուղական նստավայր, որը [[21-րդ դար]]ում վերափոխվել է արդիական բնակշենքի<ref>{{Cite web |title=Valletta does not have the luxury of cities like Paris and Rome - Konrad Buhagiar - The Malta Independent |url=http://www.independent.com.mt/articles/2017-08-19/local-news/Valletta-does-not-have-the-luxury-of-cities-like-Paris-and-Rome-Konrad-Buhagiar-6736177811 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Independent.com.mt}}</ref><ref>{{Cite web |title=Villa Castro listed for sale |url=https://www.timesofmalta.com/articles/view/20160904/business-news/Villa-Castro-listed-for-sale.624030 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Timesofmalta.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Jewel of Naxxar |url=https://issuu.com/engelvolkerssaragrech/docs/villa_castro_exclusive_brochure_a4_ |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Issuu.com |archive-date=2023-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304050134/https://issuu.com/engelvolkerssaragrech/docs/villa_castro_exclusive_brochure_a4_ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=A night of art, music, fashion and architecture at Naxxar's Villa Castro - The Malta Independent |url=http://www.independent.com.mt/articles/2016-09-06/newspaper-lifestyleculture/A-night-of-art-music-fashion-and-architecture-at-Naxxar-s-Villa-Castro-6736163386 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Independent.com.mt}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Palazzo in Naxxar Has Been Nominated for a World Architecture Award |url=https://lovinmalta.com/lifestyle/property/a-palazzo-in-naxxar-has-been-nominated-for-a-world-architecture-award |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Lovinmalta.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Naxxar house shortlisted for World Architecture awards |url=https://www.timesofmalta.com/articles/view/20170707/life-features/naxxar-house-shortlisted-for-world-architecture-awards.652672 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Timesofmalta.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Villa Castro Combines Island Past And Architectural Future |url=https://www.ignant.com/2017/12/05/villa-castro-combines-island-past-and-architectural-future/ |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Ignant.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Villa Castro |url=http://www.archtalent.com/projects/villa-castro |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212164257/http://www.archtalent.com/projects/villa-castro |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171212164257/http://www.archtalent.com/projects/villa-castro |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |archivedate=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Archtalent.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=A Palazzo in Naxxar Has Been Nominated for a World Architecture Award - Colours of Malta- DMC Malta - Conferences Organizer Malta |url=http://www.coloursofmalta.com/en/news/news/221/a-palazzo-in-naxxar-has-been-nominated-for-a-world-architecture-award.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212164630/http://www.coloursofmalta.com/en/news/news/221/a-palazzo-in-naxxar-has-been-nominated-for-a-world-architecture-award.htm |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Coloursofmalta.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Villa Castro / Architecture Project + Jens Bruenslow |url=https://www.archdaily.com/884127/villa-castro-architecture-project-plus-jens-bruenslow |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Archdaily.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Thisispaper |url=http://thisispaper.com/architecture-project-ltd-villa-castro/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212165105/http://thisispaper.com/architecture-project-ltd-villa-castro/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171212165105/http://thisispaper.com/architecture-project-ltd-villa-castro/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |archivedate=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=thisispaper.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ դեկտեմբերի 8 |title=La Villa Castro à Malte, mixe le passé et le présent - Journal du Design |url=http://www.journal-du-design.fr/le-journal-du-design/la-villa-castro-malte-mixe-le-passe-et-le-present-99637/ |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Journal-du-design.fr}}</ref><ref name="visi.co.za">{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 13 |title=The Shortlist: World Architecture Festival 2017 |url=https://www.visi.co.za/the-shortlist-world-architecture-festival-2017/ |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Visi.co.za}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 7 |title=World Building of the Year 2017 shortlist announced |url=https://www.dezeen.com/2017/07/07/world-architecture-festival-building-year-2017-shortlist-announced/ |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Dezeen.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Naxxar, Converted Palazzo - Home for Sale |url=https://www.nytimes.com/real-estate/mlt/ce/naxxar/homes-for-sale/naxxar-converted-palazzo/2836-3fzs9v |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=NYT Real Estate}}</ref><ref>{{Cite web |title=Il-Pulizija (Spettur Charles Micallef) vs Felix Gulia |url=http://justiceservices.gov.mt/courtservices/Judgements/script_get_judgement_document.aspx?CaseJudgementID=2246 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Justiceservices.gov.mt}}</ref><ref>{{Cite web |title=FIRST: Architecture - When time is a central component of a building - The Malta Independent |url=http://www.independent.com.mt/articles/2017-11-29/local-news/FIRST-Architecture-When-time-is-a-central-component-of-a-building-6736181458 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Independent.com.mt}}</ref><ref name="tvm.com.mt">{{Cite web |title=Jippreżentaw l-arti b'mod mill-aktar innovattiv |url=https://www.tvm.com.mt/mt/djarju247/jipprezentaw-l-arti-bmod-mill-aktar-innovattiv/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213011344/https://www.tvm.com.mt/mt/djarju247/jipprezentaw-l-arti-bmod-mill-aktar-innovattiv/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171213011344/https://www.tvm.com.mt/mt/djarju247/jipprezentaw-l-arti-bmod-mill-aktar-innovattiv/ |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 13 |archivedate=2017 թ․ դեկտեմբերի 13 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Tvm.com.mt}}</ref><ref>{{Cite web |date=1969 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=National Geographic |url=https://books.google.com/books?id=LWUkAQAAIAAJ&q=Castro+Naxxar |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |publisher=National Geographic Society |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Spiteri |first=Marc |date=2017 թ․ սեպտեմբերի 17 |title=On the Short-List |url=https://issuu.com/homeworks/docs/hw85_final_corrected_issuu |journal=Homeworks |publisher=Writeon Limited |issue=85 |page=14}}</ref><ref>http://dinlarthelwa.org/wp-content/uploads/2011/10/naxxar-walks.pdf</ref>։ Շրջակա այգիներն ու պարտեզները ժամանակի ընթացքում ոչնչացվել են, և դրանց տեղում շենք-շինություններ են կառուցվել<ref>{{Cite web |author=Paul Catania |title=The Naxxar Parish Archives: The French Connection |url=http://melitensiawth.com/incoming/Index/Proceedings%20of%20History%20Week/PHW%201999/07s.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417033008/http://melitensiawth.com/incoming/Index/Proceedings%20of%20History%20Week/PHW%201999/07s.pdf |archive-date=2016 թ․ ապրիլի 17 |access-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 12 |website=Melitensiawth.com}}</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Naxxar Our Lady of Victories Front 2.JPG|Աստվածամոր եկեղեցին Պատկեր:Ximenes Redoubt.jpeg|Հիմենես [[Ռեդուտ (ամրաշինություն)|ռեդուտը]] Պատկեր:Bahar ic-Caghaq in 2017 03.jpg|Բահար իչ-Չաղաք ռեդուտը Պատկեր:Captain Tower, Naxxar, Malta.png|Նավապետի աշտարակը Պատկեր:Torri Gauci.png|Գաուչի աշտարակը Պատկեր:Malta - Naxxar - Tul il-Kosta - Ghallis Tower 04 ies.jpg|Գալլիս աշտարակը Պատկեր:Malta - Naxxar - St. Mark's Tower peninsula - St. Mark's Tower 01 ies.jpg|Սբ. Մարկոսի աշտարակը Պատկեր:Palazzo parisio and gardens naxxar malta.jpeg|Պալացցո Պարիզիո Պատկեր:Naxxar Malta 11.jpg|Պալացցո Նաշիարո Պատկեր:Hompesch Hunting Lodge, Dar il-Kaxxa, Naxxar Malta.png|Որսորդական տնակ Պատկեր:Ta' Cisju Farmhouse, Naxxar Malta.jpeg|Թա Սիսյու ագարակատունը Պատկեր:Malta - Naxxar - Triq l-Imdawra - Tal-Qadi Temple 09 ies.jpg|Թալ-Քադի միգալիթյան սրբավայրի ավերակները Պատկեր:Salina tomb.JPG|Սալինա կատակոմբը Պատկեր:Malta - Naxxar - Tul il-Kosta + Maghtab Landfill (St. Mark's Tower peninsula) 01 ies.jpg|Մաղթաբը սբ. Մարկոսի թերակղզում Պատկեր:Malta - Naxxar - St. Mark's Tower peninsula 03 ies.jpg Պատկեր:Mediterraneo dolphin show 1.JPG|Դելֆիններով շոու ծովային պարկում </gallery> == Քույր քաղաքներ == Նաշարը բարեկամական սերտ հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ<ref>{{Cite web |title=Twinning |url=https://localgovernment.gov.mt/en/lc/Naxxar/Pages/Services/Twinning.aspx |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927052218/https://localgovernment.gov.mt/en/lc/Naxxar/Pages/Services/Twinning.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200927052218/https://localgovernment.gov.mt/en/lc/Naxxar/Pages/Services/Twinning.aspx |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 27 |archivedate=2020 թ․ սեպտեմբերի 27 |access-date=2019 թ․ սեպտեմբերի 18 |website=localgovernment.gov.mt |publisher=Government of Malta}}</ref>. *{{դրոշավորում|Իտալիա}} [[Բավենո]] *{{դրոշավորում|Իտալիա}} [[Չիչանո]] *{{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} [[Էգրեֆյոյ]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://web.archive.org/web/20020121154219/http://naxxar.com/ Նաշարի տեղական խորհուրդ] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Մալթայի բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Մալթայի քաղաքներ]] iurr6copzzm4h9t6huaxuqyvjrdjn8t 0 1073058 10715932 10622405 2026-03-27T21:16:49Z Артем Загребельный 112889 /* Տղամարդիկ */ 10715932 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Michael Phelps Ryan Lochte Laszlo Cseh medals 2008 Olympics.jpg|350px|thumb|right|[[Մայքլ Ֆելփս]] (կենտրոնում)<ref name=ph1>[http://www.shanghai-fina2011.com/13/2010/0709/12.html Michael Phelps sets new world record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140512220009/http://www.shanghai-fina2011.com/13/2010/0709/12.html |date=2014-05-12 }} {{v|9|2|2011}}</ref>]] '''Լողի համաշխարհային ռեկորդները''' սահմանված հատուկ կանոններով միևնույն պայմաններում մարզիկների կողմից ցուցաբերած ամենաբարձր արդյունքն են։ == Կանոններ == Կանոնները [[Վավերացում|վավերացվում են]] [[Լողի միջազգային ֆեդերացիա]]յի (FINA) կողմից։ Կանոնները կարող են սահմանվել «երկար լողավազան» (50 մետր) կամ «կարճ լողավազան» (25 մետր) մրցակարգում։ FINA– ն ռեկորդները սահմանում է տղամարդկանց և կանանց մրցույթներում հաստատված ցուցանիշների համաձայն։ * [[Կրոլ|Ազատ ոճ]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ, 400 մ, 800 մ, 1500 մ * [[Թիկնալող]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ * [[Բրաս]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ * [[Բատերֆլայ]]` 50 մ, 100 մ, 200 մ * [[Ինտեգրված լող]]` 100 մ, 200 մ, 400 մ * Էստաֆետային` 4×50 մ [[Կրոլ|ազատ ոճ]], 4×100 մ [[Կրոլ|ազատ ոճ]], 4×200 մ [[Կրոլ|ազատ ոճ]], 4×50 м [[Ինտեգրված լող]], 4×100 մ [[Ինտեգրված լող]] * Խառն անցումային` 4×50 մ [[Կրոլ|Ազատ ոճ]], 4×50 մ [[Ինտեգրված լող]], 4×100 մ [[Կրոլ|Ազատ ոճ]], 4×100 մ [[Ինտեգրված լող]]<ref name=fina1>[http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&task=view&id=45&Itemid=119 FINA rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726002347/http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&task=view&id=45&Itemid=119 |date=2013-07-26 }} {{v|3|8|2012}}</ref>։ == 50 մետր լողավազան == === Տղամարդիկ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |[[Ազատ ոճ]] |20,88 | |[[Քեմերոն Մաքավոյ]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] | 2026 թվականի Մարտի 20 |Չինաստանի բաց առաջնություն |{{դրոշ|Չինաստան}} [[Շենժեն]], [[Չինաստան]] |[https://www.youtube.com/watch?v=81i-TH1Tyz4&t=3s &#8203;] |- |[[100 մետր ազատ ոճով տղամարդկանց Համաշխարհային ռեկորդների առաջընթացը 50 մետր լողավազանում|100 մ ազատ ոճ]] |46,40 | |[[Պան Ժանլե]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |31 հուլիսի 2024 թվականի |[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|Օլիմպիական խաղեր]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Փարիզ]], [[Ֆրանսիա]] |[https://vk.com/video/playlist/142497057_-4?z=video142497057_456239296%2Fpl_142497057_-4 &#8203;] |- |‎200 մ ազատ ոճ |1.42,00 | |[[Պաուլ Բիդերման]] |{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Գերմանիա]] |2009 թվականի հուլիսի 28 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=MeOw35fsltE ] |- |400 մ ազատ ոճ |3.40,07 | |[[Պաուլ Բիդերման]] |{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Գերմանիա]] |2009 թվականի հունիսի 20 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=D9IJpZgKCd0 ] |- |800 մ ազատ ոճ |7.32,12 | |[[Չժան Լին]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |2009 թվականի հուլիսի 29 |ազատ ոճ |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |<ref>{{Cite news |last=Lord |first=Craig |date=2009 թ․ հուլիսի 29 |title=WR: Zhang Zips Up For 7:32.12 800 Free |url=http://www.swimnews.com/news/view/7134 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090731013653/http://www.swimnews.com/News/view/7134 |archive-date=2009 թ․ հուլիսի 31 |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 16 |work=swimnews.com}}</ref> |- |1500 մ ազատ ոճ |14:06,88 | |Ֆլորիան Վելբրոկ |{{դրոշ|Գերմանիա}}[[Գերմանիա]] |2021թվականի դեկտեմբերի 21 |Աշխարհի առաջնություն |[[Աբու Դաբի]], [[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ]] |<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ դեկտեմբերի 21 |title=Men's 1500m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011500190101F30104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2021 թ․ դեկտեմբերի 21 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |50 մ թիկնալող |23,55 |կե |[[Կլիմենտ Կոլեսնիկով]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}}[[Ռուսաստան]] |27 հուլիսի 2023 թ |Ռուսաստանի գավաթ |{{Դրոշ|Ռուսաստան}} [[Կազան]], [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |date=27 հուլիսի 2023 թ |title=Мужчины 50 м на спине. Финал. Результаты. |url=https://new.russwimming.ru/upload/live/ruscup2023_kazan/ResultList_217S.pdf |accessdate=27 հուլիսի 2023 թ |publisher=new.russwimming.ru}}</ref> [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/991529502048168/?notif_id=1690488602285388&notif_t=video_processed&ref=notif &#8203;] |- |100 մ թիկնալող |51,60 | |[[Թոմաս Չեքկոն]] |{{դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիա]] |2022թվականի Հունիս 20 |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |[https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b0a9f48f088790ed04b458?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false &#8203;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220624185027/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b0a9f48f088790ed04b458?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false |date=2022-06-24 }} |- |200 մ թիկնալող |1.51,92 | |[[Ահարոն Պիրսոլ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2009 թվականի հուլիսի 31 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=DRjmB4LOCWo ] |- |50 մ [[Բրաս]] |25,95 | Կե |[[Ադամ Պիտի]] |{{դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}}[[Մեծ Բրիտանիա]] |2017 թվականի հուլիսի 25 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=mAGoRJU60D4 ] |- |100 մ բրաս |56,88 | |[[Ադամ Պիտի]] |{{դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}}[[Մեծ Բրիտանիա]] |2019 թվականի հուլիսի 21 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հարավային Կորեա}} [[Կվանջու]], [[Կորեայի Հանրապետություն]] |[https://www.youtube.com/watch?v=r5lVUne7yRI ] |- |200 մ [[բրաս]] |2.05,48 | |[[Ցին Հայյան]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |2023 թվականի հուլիսի 28 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=-3mYrnBZFKg ] |- |50 մ բրաս |22,27 | |[[Անդրեյ Գովորով]] |{{դրոշ|Ուկրաինա}}[[Ուկրաինա]] |2018 թվականի հուլիսի 21 |Իտալիայի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=GW4fAh8pTCE ] |- |100 մ |49,45 | |[[Քելեբ Դրեսել]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |Հուլիսի 31, 2021 |Օլիմպիական խաղեր |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Տոկիո]], [[Ճապոնիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=Mu7ZmJduQPI &#8203;] |- |200 մ |1.50,34 | |[[Կրիշտով Միլակ]] |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Հունգարիա]] |2022թվականի Հունիս 20 |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |[https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false &#8203;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220622010724/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&isFromTabLayout=false |date=2022-06-22 }} |- |200 մ համալիր լող |1.52,69 |կե |[[Լեոն Մարշանդ]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Ֆրանսիա]] |2025 թվականի հուլիսի 30 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]], [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հուլիսի 30 |title=Men's 200m IM Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010105EE0102FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հուլիսի 31 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |400 մ ինտեգրված լող |4.02,50 | |[[Լեոն Մարշանդ]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Ֆրանսիա]] |23 հուլիսի 2023 թ |աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=7xz7VkulHYU&t &#8203;] |- |Ազատ ոճ |3.08,24 | |[[Մայքլ Ֆելպս]] (47,51)<br>[[Գարետ Ուեբեր Գեյլ]] (47,02)<br>[[Կալեն Ջոնս]] (47,65)<br>[[Ջեյսոն Լեզակ]] (46,06) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2008 թվականի օգոստոսի 11 |Օլիմպիական խաղեր |{{դրոշ|Չինաստան}} [[Պեկին]], [[Չինաստան]] |[https://www.youtube.com/watch?v=IIm32eEVW98 ] |- |Ազատ ոճ |6.58,55 | |[[Մայքլ Ֆելպս]] (1.44,49)<br>[[Ռիկի Բերենս]] (1.44,13)<br>[[Դեվիդ Ուոլտերս]] (1.45,47)<br>[[Ռայան Լոխտե]] (1.44,46) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2009 թվականի հուլիսի 31 |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Հռոմ]], [[Իտալիա]] |<ref>{{Cite news |last=Lord |first=Craig |date=2009 թ․ հուլիսի 31 |title=WR: USA Takes 4×200m In 6:58.55 |url=http://www.swimnews.com/news/view/7164 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090803092140/http://www.swimnews.com/News/view/7164 |archivedate=2009 թ․ օգոստոսի 3 |accessdate=2011 թ․ նոյեմբերի 17 |work=swimnews.com}}</ref> |- |Կոմբինացված |3.26,78 | |[[Ռայան Մերֆի]] (52.31)<br>[[Մայքլ Անդրե]] (58,49)<br>[[Կալեբ Դրեսել]] (49.03)<br>[Զաք Էփլ]] (46,95) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2021 թվականի օգոստոսի 1 |[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2020|Օլիմպիական խաղեր]] |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Տոկիո]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ օգոստոսի 1 |title=Men's 4 × 100 m Medley Relay Final Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C73B1_SWMM4X100MMD----------FNL-000100--.pdf |accessdate=12 January 2025 |publisher=olympics.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=B5iTftbDHuw&t=10s &#8203;] |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Կանայք === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |50 մ ազատ ոճ |23.61 | |[[Սառա Շյոստրյոմ]] |{{դրոշ|Շվեդիա}}[[Շվեդիա]] |29 հուլիսի 2023 |Լողի աշխարհի առաջնություն 2023 |[[Ֆուկուօկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 29 |title=Women's 50m Freestyle Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201EB0102FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> [https://www.youtube.com/watch?v=La6Syshoako &#8203;] |- |100 մ ազատ ոճ |51,71 | |[[Սառա Շյոստրյոմ]] |{{դրոշ|Շվեդիա}}[[Շվեդիա]] |23 հուլիսի 2017 |Լողի աշխարհի առաջնություն 2017 |[[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 23 |title=Women's 4 × 100 m Freestyle Relay Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000111010A0201F704FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1uxAthhlgMQ &#8203;] |- |200 մ ազատ ոճ |1:52,23 | |[[Արիարնե Տիտմուս]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] |12 հունիսի 2024 |Ավստրալիայի Օլիմպիական ընտրություններ 2024 |[[Բրիսբեն]], [[Ավստրալիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 10 |title=Women's 200m Freestyle Final Results |url=https://liveresults.swimming.org.au/sal/2024Trials/240610F010.htm |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=swimming.org.au}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=qrD-4tfQ3sc &#8203;] |- |400 մ ազատ ոճ |3:54,18 | |[[Սամմեր Մաքինթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}}[[Կանադա]] |7 հունիսի 2025 թ |Կանադայի ընտրություններ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Վիկտորիա (քաղաք, Կանադա)|Վիկտորիա]], [[Կանադա]] |[https://www.youtube.com/watch?v=dptNMofhiNs &#8203;] |- |800 մ ազատ ոճ |8:04,12 | |[[Քեյթի Լեդեկի]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 մայիսի 2025 | [[:ru:TYR Pro Swim Series|TYR Pro Swim Series]] |[[Ֆորտ Լոդերդեյլ]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ մայիսի 3 |title=Women's 800m Freestyle Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900030201F10104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ մայիսի 10 |publisher=omegatiming.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=UHRbHxeEexM&t=515s &#8203;] |- |1500 մ ազատ ոճ |15:20,48 | |[[Քեյթի Լեդեկի]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |16 մայիսի 2018 |TYR Pro Swim Series 2018|Pro Swim Series |[[Ինդիանապոլիս]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ մայիսի 16 |title=Women's 1500m Freestyle Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010101001902FFFFFFFFFFFF02 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- | 50 մ թիկնալող | 26,86 | | [[Քեյլի ՄաքՔյուեն]] | {{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] | 2023 թվականի հոկտեմբերի 20 | Աշխարհի գավաթ | {{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հոկտեմբերի 20 |title=Video Women's 50m Backstroke Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=uCUDOekEEiM |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=World Aquatics}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=uCUDOekEEiM &#8203;] |- | 100 մ թիկնալող | 57,13 | | [[Ռեգան Սմիթ]] | {{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] | 2024 թվականի հունիսի 18 | ԱՄՆ-ի Օլիմպիական ընտրություն | {{Դրոշ|ԱՄՆ}} [[Ինդիանապոլիս]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունիսի 18 |title=Women's 100m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800030202EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=omegatiming.com}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=7TDkfxN4kYg &#8203;] |- | 200 մ թիկնալող | 2:03,14 | | [[Քեյլի ՄաքՔյուեն]] | {{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] | 2023 թվականի մարտի 10 | ՆՍՎ նահանգի առաջնություն | {{Դրոշ|Ավստրալիա}} [[Սիդնեյ]], [[Ավստրալիա]] |<ref>{{Cite magazine |author=Retta Race |date=2023 թ․ մարտի 10 |title=KAYLEE MCKEOWN CRUSHES 2:03.14 200 BACKSTROKE WORLD RECORD |url=https://swimswam.com/kaylee-mckeown-crushes-203-14-200backstroke-world-record/ |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |magazine=SwimSwam}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=RRYP28OX96U &#8203;] |- | 50 մ բրաս | 29,16 | | [[Ռուտա Մեյլուտիտե]] | {{դրոշ|Լիտվա}}[[Լիտվա]] | 2023 թվականի հուլիսի 30 | Աշխարհի առաջնություն | {{Դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 30 |title=Women's 50m Breaststroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010203EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6EfWH2B-9c8 &#8203;] |- | 100 մ բրաս | 1:04,13 | | [[Լիլի Քինգ]] | {{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] | 2017 թվականի հուլիսի 25 | Աշխարհի առաջնություն | {{Դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 25 |title=100m Breaststroke Women's Final Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000111010A0203EC04FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- | 200 մ բրաս | 2:17,55 | | [[Եվգենիա Չիկունովա]] | {{դրոշ|Ռուսաստան}}[[Ռուսաստան]] | 2023 թվականի ապրիլի 21 | Ռուսաստանի առաջնություն | {{Դրոշ|Ռուսաստան}} [[Կազան]], [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ ապրիլի 21 |title=Women's 200m Breaststroke Final Results |url=https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=russwimming.ru}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=-3mYrnBZFKg &#8203;] |- |50m butterfly |24.43 | |[[Սառա Շյոստրոմ]] |{{դրոշ|Շվեդիա}}[[Շվեդիա]] |5 հուլիսի 2014 թ |Շվեդիայի առաջնություն |{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Բորաս]], [[Շվեդիա]] |<ref>{{Cite magazine |date=2014 թ․ հուլիսի 5 |title=Sarah Sjostrom Smashes 25-Second Barrier With World Record in 50 Fly in Sweden |url=http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/39767.asp?q=Sarah-Sjostrom-Smashes-25-Second-Barrier-With-World-Record-in-50-Fly-in-Sweden |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |magazine=Swimming World Magazine}}</ref> |- |100m butterfly |54.60 | |[[Գրեթչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 մայիսի 2025 | [[:ru:TYR Pro Swim Series|TYR Pro Swim Series]] |[[Ֆորտ Լոդերդեյլ]], [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ մայիսի 3 |title=2025 TYR Pro Swim Series - Կանանց 100 մ թիթեռնիկ լողի եզրափակիչ արդյունքները։ |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900030204EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ մայիսի 10 |work=Omega Timing |lang=en}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=FM-yQx6teRk &#8203;] |- |200m butterfly |2:01.81 | |[[Լիու Ցիգե]] |{{դրոշ|Չինաստան}}[[Չինաստան]] |21 հոկտեմբերի 2009 թ |Չինաստանի ազգային խաղեր |{{դրոշ|Չինաստան}} [[Ջինան]], [[Չինաստան]] |<ref>{{Cite news |last=Lord |first=Craig |date=2009 թ․ հոկտեմբերի 21 |title=Liu Zige Takes 200th Shiny Suits WR: 2:01 200 'Fly |url=http://www.swimnews.com/news/view/7273 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109142437/http://www.swimnews.com/news/view/7273 |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 9 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=swimnews.com}}</ref> |- |200m individual medley |2:05.70 | |[[Սամմեր Մաքինթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}}[[Կանադա]] |9 հունիսի 2025 թ |Կանադայի ընտրություններ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Վիկտորիա (քաղաք, Կանադա)|Վիկտորիա]], [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հունիսի 9 |title=Women's 200m IM Final Results |url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_17F.pdf |accessdate=2025 թ․ հունիսի 10 |publisher=swimming.ca}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zOWS_GBJue0 &#8203;] |- |400m individual medley |4:23.65 | |[[Սամմեր Մաքինթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}}[[Կանադա]] |11 հունիսի 2025 թ |Կանադայի ընտրություններ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Վիկտորիա (քաղաք, Կանադա)|Վիկտորիա]], [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հունիսի 11 |title=Women's 400m IM Final Results |url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_25F.pdf |accessdate=2025 թ․ հունիսի 17 |publisher=swimming.ca}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IMpq_B4d24M &#8203;] |- |4 × 100 m freestyle relay |3:27.96 | |[[Մոլի Օ'Կալահան]] (52.08)<br>[[Շեյնա Ջեք]] (51.69)<br>[[Մեգ Հարիս]] (52.29)<br>[[Էմմա ՄակՔիո]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] |23 հուլիսի 2023 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 23 |title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=omegatiming.com}}</ref> |- |4 × 200 m freestyle relay |7:37.50 | |[[Մոլի Օ'Կալահան]] (1:53.66)<br>[[Շեյնա Ջեք]] (1:55.63)<br>[[Բրիաննա Թրոսսել]] (1:55.80)<br>[[Արիարնե Տիթմուս]] (1:52.41) |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Ավստրալիա]] |27 հուլիսի 2023 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ֆուկուոկա]], [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 27 |title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=omegatiming.com}}</ref> |- |4 × 100 m medley relay |3:49.34 | |[[Ռիգան Սմիթ]] (57.57)<br>[[Քեյթ Դուգլաս ]] (1:04.27)<br>[[Գրետչեն Ուոլշ ]] (54.98)<br>[[Թորի Հյուսքե]] (52.52) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 օգոստոսի 2025 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]], [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |title=Women's 4x100m Medley Relay |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 7 |website=Omega Timing}}</ref>[https://vkvideo.ru/video142497057_456239364 &#8203;] |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Խառը ռելեներ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |4 × 100 m freestyle relay |3:18.48 | |[[Ջեք Ալեքսի]] (46.91)<br />[[Պատրիկ Սամոն]] (46.70)<br />[[Քեյթ Դուգլաս]] (52.43)<br />[[Տորի Հասկե]] (52.44) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |2 օգոստոսի 2025 թ |Աշխարհի առաջնություն |{{Դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]], [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ օգոստոսի 2 |title=Mixed 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010301F70104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ օգոստոսի 6 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239363%2F67478b06282824ff4b &#8203;] |- |4 × 100 m medley relay |3:37.43 | |Ռայան Մերֆի (52.08)<br>[[Նիք Ֆինք]] (58.29)<br>[[Գրեթչեն Ուոլշ]] (55.18)<br>[[Թորի Հյուսքե]] (51.88) |{{դրոշ|ԱՄՆ}}[[ԱՄՆ]] |3 օգոստոսի 2024 թ |[[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2024|Օլիմպիական խաղեր]] |{{Դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Պարիզ]], [[Ֆրանսիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ օգոստոսի 3 |title=Mixed 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://olympics.com/OG2024/pdf/OG2024/SWM/OG2024_SWM_C73B1_SWMX4X100MMD----------FNL-000100--.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=olympics.com}}</ref> |} == 25 մետր լողավազան == === Տղամարդիկ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |50 մ ազատ ոճ |19.90 |sf |[[Ջորդան Քրուքս]] |{{դրոշ|Կայմանյան կղզիներ}} [[Կայմանյան կղզիներ]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Men's 50m Freestyle Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EB0102FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Men's 50m Freestyle Semifinals |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239337%2F835e28de64f6558bb1 |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |44.84 | |[[Կայլ Չալմերս]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |29 հոկտեմբերի 2021 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] [[Կազան]], [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |last=FINA |author-link=FINA |date=2021 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Men's 100m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011500120101EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2021 թ․ հոկտեմբերի 29 |publisher=[[Omega Timing]]}}</ref> |- |200 մ ազատ ոճ |1:38.61 | |[[Լյուկ Հոբսոն]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] [[Բուդապեշտ]], [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Men's 200m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |400 մ ազատ ոճ |3:32.25 | |[[Յանիկ Անիել]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] |15 նոյեմբերի 2012 թ. |Ֆրանսիայի առաջնություն |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] [[Անժե]], [[Ֆրանսիա]] |<ref>{{Cite magazine |date=2012 թ․ նոյեմբերի 15 |title=Flash! Yannick Agnel Downs World Record in 400 Free at French Nationals |url=http://www.swimmingworldmagazine.com/lane9/news/World/32653.asp |access-date=2012 թ․ նոյեմբերի 15 |magazine=[[Swimming World Magazine]]}}</ref> |- |800 մ ազատ ոճ |7:20.46 | |[[Դանիել Ուիֆեն]] |{{դրոշ|Իռլանդիա}} [[Իռլանդիա]] |10 դեկտեմբերի 2023 թ. |Եվրոպայի առաջնություն |{{դրոշ|Ռումինիա}} [[Ռումինիա]] [[Օտոպենի]], [[Ռումինիա]] |<ref>{{Cite web |title=800m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011600090101F10104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |1500 մ ազատ ոճ |14:06.88 | |[[Ֆլորիան Վելբրոկ]] |{{դրոշ|Գերմանիա}} [[Գերմանիա]] |21 դեկտեմբերի 2021 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|ԱՄԷ}} [[ԱՄԷ]] [[Աբու Դաբի]], [[ԱՄԷ]] |<ref>{{Cite web |title=1500m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011500190101F30104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |50 մ ազատ ոճ |22.11 | |[[Կլիմենտ Կոլեսնիկով]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |23 նոյեմբերի 2022 թ. |Համերաշխության խաղեր |[[Կազան]], {{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Men's 50m Backstroke Final Results |url=https://russwimming.ru/upload/live/4R_SC_2022/ResultList_123F_us.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123162409/https://russwimming.ru/upload/live/4R_SC_2022/ResultList_123F_us.pdf |archive-date=2022 թ․ նոյեմբերի 23 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=russwimming.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kliment KOLESNIKOV Results AQUA Official |url=https://www.worldaquatics.com/athletes/1045759/kliment-kolesnikov}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Video Men's 50m Backstroke Final |url=https://www.facebook.com/RoyalSwimmingClubPremium/videos/7314677718631126 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=Royal Swimming Club}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |48.16 | |[[Հուբերտ Կոս]] |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |աշխարհի առաջնություն |[[Տորոնտո]], {{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Men's 100m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |work=Omega Timing}}</ref> |- |200 մ ազատ ոճ |1:45.12 | |[[Հուբերտ Կոս]] |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |աշխարհի առաջնություն |[[Տորոնտո]], {{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 23 |title=Men's 200m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 30 |work=Omega Timing}}</ref> |- |50 մ դոփով |24.95 | |[[Էմրե Սաքչը]] |{{դրոշ|Թուրքիա}} [[Թուրքիա]] |27 դեկտեմբերի 2021 թ. |Թուրքիայի առաջնություն |[[Գազիանթեփ]], {{դրոշ|Թուրքիա}} [[Թուրքիա]] <ref>{{Cite web |date=2021 թ․ դեկտեմբերի 27 |title=Men's 50m Breaststroke Final Results |url=http://canli.tyf.gov.tr/cs-187/ResultList_34F_us.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227150701/http://canli.tyf.gov.tr/cs-187/ResultList_34F_us.pdf |archive-date=2021 թ․ դեկտեմբերի 27 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=canli.tyf.gov.tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021 թ․ դեկտեմբերի 27 |title=Video - Men's 50m Breaststroke Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=eQ535qkvYXg |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |website=YouTube}}</ref> |- |100 մ դոփով |55.28 | |[[Իլյա Շիմանովիչ]] |{{դրոշ|Բելառուս}} [[Բելառուս]] |26 նոյեմբերի 2021 թ. |Միջազգային լիգա |[[Այնդհովեն]], {{դրոշ|Նիդերլանդներ}} [[Նիդերլանդներ]] |<ref>[[International Swimming League|ISL]] (26 November 2021). [https://www.omegatiming.com/File/00011500170103EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf "ISL Match 16 Eindhoven (NED): Men's 100m Breaststroke Results"]. Omega Timing. Retrieved Փետրվարի 2, 2025.</ref> |- |200 մ դոփով |2:00.16 | |[[Կիրիլ Պրիգոդա]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |13 դեկտեմբերի 2018 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Հանժոու]], {{դրոշ|Չինաստան}} [[Չինաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Men's 200m Breaststroke Final Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0103EE04FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=-f5TwL655Tk |title=SWIMMING WORLD RECORDS (25) 200 m breaststroke 2.00.16 Kirill Prigoda |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 13 |publisher=swimming art |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |50 մ թիթեռաձեւ |21.32 | |[[Նոե Պոնտի]] |{{դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Շվեյցարիա]] |11 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Բուդապեշտ]], {{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Men's 50m Butterfly Final. Results |url=https://www.worldaquatics.com/competitions/3433/world-aquatics-swimming-championships-25m-2024/results?event=3d9d1963-af7e-4e9e-9c96-eb6c15e6f643 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=worldaquatics.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Video - Men's 50m Butterfly Final Results |url=https://vk.ru/artemzagrebelny?z=video142497057_456239335%2Ff4223416b279b8f632%2Fpl_post_142497057_1497 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ թիթեռաձեւ |47.71 | |[[Նոե Պոնտի]] |{{դրոշ|Շվեյցարիա}} [[Շվեյցարիա]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Բուդապեշտ]], {{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Men's 100m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080104EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=МVideo - Men's 100m Butterfly Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239339%2F14a4c959febe4abba8 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |200 մ թիթեռաձեւ |1:46.85 | |[[Տոմորու Հոնդա]] |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիա]] |22 հոկտեմբերի 2022 թ. |Ճապոնիայի առաջնություն |[[Տոկիո]], {{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիա]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 22 |title=Men's 200m Butterfly Final Results |url=http://swim.seiko.co.jp/2022/S70702/ranking/01R052.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=swim.seiko.co.jp}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 22 |title=Video, Men's 200m Butterfly Final |url=https://www.facebook.com/100007561117363/videos/1151467825795134 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Japan Swimming Federation}}</ref> |- |100 մ համալիր լող |49.28 | |[[Քեյլեբ Դրեսել]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |22 նոյեմբերի 2020 թ. |Միջազգային լիգա |[[Բուդապեշտ]], {{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] |<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ նոյեմբերի 22 |title=Men's 100m IM Results |url=https://www.omegatiming.com/File/000114020F0105EC04FFFFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=omegatiming.com}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=bfZAZO30oTk |title=Caeleb Dressel isl swimmin wr 100 IM 49.28 |date=2020 թ․ նոյեմբերի 22 |publisher=swim4lifeTV |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |200 մ համալիր լող |1:48.88 | |[[Լեոն Մարշանդ]] |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] |1 նոյեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի գավաթ |[[Սինգապուր]], {{դրոշ|Սինգապուր}} [[Սինգապուր]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ նոյեմբերի 1 |title=Men's 200m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800070105EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=omegatiming.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ նոյեմբերի 1 |title=Video - Men's 200m IM Final |url=https://www.youtube.com/watch?v=Fc-i1YbvAHU |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=World Aquatics}}</ref> |- |400 մ համալիր լող |3:54.81 | |[[Դայյա Սետո]] |{{դրոշ|Ճապոնիա}} [[Ճապոնիա]] |20 դեկտեմբերի 2019 թ. |Միջազգային լիգա |[[Լաս Վեգաս]], {{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |<ref>{{Cite web |date=2019 թ․ դեկտեմբերի 20 |title=Men's 400m Individual Medley Results |url=https://cdn.swimswam.com/wp-content/uploads/2019/12/ISL-Vegas-Day-1-Complete-Result.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |page=6}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=m1x5rHvuLLY |title=WORLD RECORD Daiya Seto Men's 400m Individual Medley ISL FULL RACE Las Vegas |date=2019 թ․ դեկտեմբերի 20 |publisher=[[International Swimming League]] |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |4 × 50 մ ազատ ոճ փոխանցում |1:21.80 | |[[Քեյլեբ Դրեսել]]<br>[[Ռայան Հելդ]]<br>[[Ջեք Քոնգեր]]<br>[[Մայքլ Չադվիկ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |14 դեկտեմբերի 2018 թ. |Աշխարհի առաջնություն |[[Հանժոու]], {{դրոշ|Չինաստան}} [[Չինաստան]] |<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Men's 4 × 50 m Freestyle Final Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |work=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 50 m ազատ ոճ փոխանցում |1:20.77 | |[[Ալեն Բերնար]] (20.64)<br> [[Ֆաբիեն Ժիլո]] (20.33)<br> [[Ամորի Լևոկ]] (19.93)<br> [[Ֆրեդերիկ Բուասկե]] (19.87) |{{դրոշ|Ֆրանսիա}} [[Ֆրանսիա]] |14 դեկտեմբերի 2008 թ. |Եվրոպայի առաջնություն |[[Ռիեյկա]], {{դրոշ|Խորվաթիա}} |<ref>{{Cite web |date=2008 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=European Short Course Championships 2008, Rijeka (CRO): Full Results Book |url=http://www.omegatiming.com/swimming/racearchives/2008/rijeka2008/Book_All_Results.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 100 m ազատ ոճ փոխանցում |3:01.66 | |[[Ջեք Ալեքսի]] (45.05)<br> [[Լյուկ Հոբսոն]] (45.18)<br> [[Քիերան Սմիթ]] (46.01)<br> [[Քրիս Գյուլիանո]] (45.42) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=1Փետրվարի 2, 2025 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 31 |title=Video - Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239037 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 200 m ազատ ոճ փոխանցում |6:40.51 | |[[Լյուկ Հոբսոն]] (1:38.91)<br> [[Քարսոն Ֆոսթեր]] (1:40.77)<br> [[Շեյն Կասաս]] (1:40.34)<br> [[Քիերան Սմիթ]] (1:40.49) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Men's 4x200m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F80104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Men's 4x200m Freestyle Relay Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239345%2F53a5485a3b1e5a4c21%2Fpl_post_142497057_1511 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 50 m համալիրված ոճ փոխանցում |1:29.72 | |[[Լորենցո Մորա]] (22.65)<br> [[Նիկոլո Մարտինենխի]] (24.95)<br> [[Մատեո Ռիվոլտա]] (21.60)<br> [[Լեոնարդո Դեպլանո]] (20.52) |{{դրոշ|Իտալիա}}[[Իտալիա]] |17 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Մելբուրն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Men's 4 × 50 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 100 m medley relay |3:18.68 | |[[Միրոն Լիֆինցև]]<br>[[Կիրիլ Պրիգոդա]]<br>[[Անդրե Մինակով]]<br>[[Եգոր Կորգև]] |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Հունգարիա]] [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Men's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080105F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Video - Men's 4x100m Medley Relay Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239344%2F8f5d17d54d3cf9e655 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Կանայք === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |50 մ ազատ ոճ |22.83 | կե |[[Գրեթչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 50m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Video - Women's 50m Freestyle Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239033 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ ազատ ոճ |49.93 | |[[Քեյթ Դուգլաս]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Women's 100m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 27 |work=Omega Timing}}</ref> |- |200 մ ազատ ոճ |1:49.36 | |[[Մոլլի Օ'Քալահան]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |24 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 24 |title=Women's 200m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 26 |work=Omega Timing}}</ref> |- |400 մ ազատ ոճ |3:50.25 | |[[Սամեր ՄաքԻնթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Women's 400m Freestyle Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Video - Women's 400m Freestyle Final |url=https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239332%2F011af5b96a8bd039d2%2Fpl_post_142497057_1494 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |800 մ ազատ ոճ |7:54.00 | |[[Կեյթ Լեդեկի]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Women's 800m Freestyle Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201F10104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 31 |publisher=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5BDTgaQiMv4&t=4s &#8203;] |- |1500 մ ազատ ոճ |15:08.24 | |[[Կեյթ Լեդեկի]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |29 հոկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Կանադա}} [[Թորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Ledecky 1500m Freestyle world record |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700080201F30104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հոկտեմբերի 29 |title=Video of Women's 1500m Freestyle Results |url=https://www.youtube.com/watch?v=p20kZqUAd0k |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=FINA}}</ref> |- |50 մ հետ խողորդակ |25.23 | |[[Ռեգան Սմիթ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Women's 50m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080202EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Women's 50m Backstroke Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239026 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ հետ խողորդակ |54.02 | |[[Ռեգան Սմիթ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Video - Women's 4x100m Medley Relay Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239034 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ հետ խողորդակ |54.02 | = |[[Ռեգան Սմիթ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |18 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|ԱՄՆ}} Վեսթմոնտ |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 18 |title=Women's 100m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900070202EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 24 |work=Omega Timing}}</ref>[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239372%2F95216bcdf9baad493b%2Fpl_post_142497057_1589 &#8203;] |- |200 մ հետ խողորդակ |1:57.33 | |[[Քեյլի Մաքքիոուն ]] |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |25 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Կանադա}} [[Տորոնտո]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 25 |title=Women's 200m Backstroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080202EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ նոյեմբերի 7 |work=Omega Timing}}</ref>[https://www.youtube.com/watch?v=irLveoaAuNA&t=3s &#8203;] |- |50 մ կրծքով |28.37 |կե |[[Ռուտա Մեյլուտիտե]] |{{դրոշ|Լիտվա}} [[Լիտվա]] |17 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Մելբուրն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Women's 50m Breaststroke Semifinals Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ կրծքով |1:02.36 |= |[[Ռուտա Մեյլուտիտե]] |{{դրոշ|Լիտվա}} [[Լիտվա]] |12 հոկտեմբերի 2013 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Ռուսաստան}}[[Մոսկվա]] |<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հոկտեմբերի 12 |title=Women's 100m Breaststroke Result |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ կրծքով |1:02.36 |= |[[Ալիա Ատքինսոն]] |{{դրոշ|Ճամայկա}} [[Ճամայկա]] |6 դեկտեմբերի 2014 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Քատար}}[[Դոհա]] |<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ դեկտեմբերի 6 |title=Women's 100m Breaststroke Results |url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0-ADSzjH8jY |title=Alia Atkinson World Record 100m Breaststroke 2014 FINA World Swimming Championships Doha |date=2016 թ․ հունիսի 22 |publisher=FINA |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |via=YouTube}}</ref> |- |100 մ կրծքով |1:02.36 |= |[[Ալիա Ատքինսոն]] |{{դրոշ|Ճամայկա}} [[Ճամայկա]] |26 օգոստոսի 2016 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|Ֆրանսիա}}[[Շարտր]] |<ref>{{Cite web |last1=Keith |first1=Braden |date=2016 թ․ օգոստոսի 26 |title=Alia Atkinson Ties World Record in 100 Breaststroke in Chartres |url=https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/ |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Swimswam}}</ref> |- |200 մ կրծքով |2:12.50 | |[[Կեյթ Դուգլաս]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Women's 200m Breaststroke Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080203EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Women's 200m Breaststroke Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239027 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |50 մ բտտնաձև |23.72 | |[[Գրետչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |11 հոկտեմբերի 2025 թ. |Աշխարհի գավաթ |{{դրոշ|ԱՄՆ}} Կարմել |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Women's 50m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900060204EB0104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ հոկտեմբերի 15 |work=Omega Timing}}</ref> |- |100 մ բտտնաձև |52.71 | |[[Գրետչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Women's 100m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Women's 100m Butterfly Final Results |url=https://vk.com/club228643357?z=video-228643357_456239030%2Fvideos-228643357%2Fpl_-228643357_-2 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |200 մ բտտնաձև |1:59.32 | |[[Սամեր ՄաքԻնթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |12 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Women's 200m Butterfly Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Video - Women's 200m Butterfly Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239025 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |100 մ անհատական մեդլի |55.11 | |[[Գրետչեն Ուոլշ]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |13 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Women's 100m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EC0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 13 |title=Video - Women's 100m IM Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239028 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |200 մ անհատական մեդլի |2:01.63 | |[[Կեյթ Դուգլաս]] |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Women's 200m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EE0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Video - Women's 200m IM Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239023 |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14}}</ref> |- |400 մ անհատական մեդլի |4:15.48 | |[[Սամեր ՄաքԻնթոշ]] |{{դրոշ|Կանադա}} [[Կանադա]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Women's 400m IM Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EF0104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Women's 400m IM Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239031 |accessdate=2024 թ․ դեկտեմբերի 23}}</ref> |- |4 × 50 մ ազատ ոճ |1:32.50 | |[[Ռանոմի Կրոմովիդջոյո]] (23.05) <br> [[Մաիկե դե Վարդ]] (23.16) <br> [[Կիմ Բուշ]] (23.47) <br> [[Ֆեմկե Հեմսկերկ]] (22.82) |{{դրոշ|Նիդերլանդներ}} [[Նիդերլանդներ]] |12 դեկտեմբերի 2020 թ. |Վաուդա գավաթ |{{դրոշ|Նիդերլանդներ}}[[Էինդհովեն]] |<ref>{{Cite news |author=James Sutherland |date=2020 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Dutch Women Destroy SCM 200 Free Relay World Record In 1:32.50 (Video) |url=https://swimswam.com/dutch-women-destroy-scm-200-free-relay-world-record-in-132-50-video/ |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |website=swimswam.com}}</ref> |- |4 × 100 մ ազատ ոճ |3:25.01 | |[[Կեյթ Դուգլաս]] (50.95) <br> [[Կաթերին Բերկոֆ]] (51.38) <br> [[Ալեքս Շաքել]] (52.01) <br> [[Գրետչեն Ուոլշ]] (50.67) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |10 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 10 |title=Video - Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239039 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |- |4 × 200 մ ազատ ոճ |7:30.13 | |[[Ալեքս Ուոլշ]] (1:53.25) <br> [[Պեյջ Մադեն]] (1:53.18) <br> [[Կեթի Գրայմս]] (1:53.39) <br> [[Կլեր Վայնշտեյն]] (1:50.31) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |12 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F80104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 12 |title=Video - Women's 4x200m Freestyle Relay Final |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239038 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 50 մ մեդլի |1:42.35 | |[[Մոլլի Օ'Կալահան]] (25.49) <br> [[Չելսի Հոջես]] (29.11) <br> [[Էմմա ՄկԿիո]] (24.43) <br> [[Մադիսոն Ուիլսոն]] (23.32) |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Ավստրալիա]] |17 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}} [[Մելբուռն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 17 |title=Women's 4 × 50 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030205F60104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 100 մ մեդլի |3:40.41 | |[[Ռեգան Սմիթ]] (54.02) <br> [[Լիլի Քինգ]] (1:03.02) <br> [[Գրետչեն Ուոլշ]] (52.84) <br> [[Կեյթ Դուգլաս]] (50.53) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |15 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}} [[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 15 |title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239040 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=Omega Timing}}</ref> |} Բացատրություն '''# '''— Ռեկորդն սպասում է վավերացման; կ— որակավորում, կե — կիսաեզրափակիչ, է — 1--ին էտապ, էկ −որակավորման 1-ին աստիճան, б —եզրափակիչ, † — ամենաերկար լող; ժլ —լող սահմանված ժամով === Խառը ռելեներ === {| class="wikitable" |+ |- ! Հեռավորություն !! Ժամանակ !! !! Անուն !! Քաղաքացիություն !! ամիս, ամսաթիվ !! Մրցակցություն !! Վայր !! Նշումներ |- |4 × 50 մ ազատ ոճ |1:27.26 | |[[Լեոնարդո Դեպլանո]] (20.97) <br />[[Լորենցո Զազերիի]] (20.51)<br />[[Սիլվիա Դի Պիետրո]] (23.07) <br />[[Սարա Կուրտիս]](22.71) |{{դրոշ|Իտալիա}} [[Իտալիա]] |4 դեկտեմբերի 2025 թ. |Եվրոպայի առաջնություն |{{դրոշ|Լեհաստան}}[[Լյուբլին]] |<ref>{{Cite web |date=2025 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Mixed 4 × 50 m Freestyle Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/000119000A0301F60104FFFFFFFFFF01.pdf |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 6 |publisher=Omega Timing}}</ref> |- |4 × 50 մ մեդլի |1:35.15 | |Ռայան Մերֆի (22.37) <br> [[Նիկ Ֆինկ]] (24.96) <br> [[Կեյթ Դուգլաս]] (24.09) <br> [[Թորի Հուսքե]] (23.73) |{{դրոշ|ԱՄՆ}} [[ԱՄՆ]] |14 դեկտեմբերի 2022 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Ավստրալիա}}[[Մելբուռն]] |<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Mixed 4 × 50 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video – Mixed 4 × 50 m Medley Relay Final |url=https://yandex.ru/video/preview/1728293254048947670 |access-date=2025 թ․ փետրվարի 2 |publisher=FINA.tv}}</ref> |- |4 × 100 մ մեդլի |3:30.47 | |[[Միրոն Լիֆինցև]] (48.90) <br> [[Կիրիլ Պրիգոդա]] (54.86) <br> [[Արինա Սուրկովա]] (55.63) <br> [[Դարյա Կլեպիկովա]] (51.08) |{{դրոշ|Ռուսաստան}} [[Ռուսաստան]] |14 դեկտեմբերի 2024 թ. |Աշխարհի առաջնություն |{{դրոշ|Հունգարիա}}[[Բուդապեշտ]] |<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results |url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080305F70104FFFFFFFFFF01.pdf |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024 թ․ դեկտեմբերի 14 |title=Video - Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results |url=https://vkvideo.ru/video-228643357_456239036 |accessdate=2025 թ․ փետրվարի 2}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == [[Կատեգորիա:Լող]] [[Կատեգորիա:Ռեկորդներ]] [[Կատեգորիա:Սպորտի ռեկորդներ և վիճակագրություն]] [[Կատեգորիա:Ցանկեր:Սպորտ]] bb7078iuiui2emji4tqza4arcdy84bk 0 1073248 10715783 10706237 2026-03-27T12:27:30Z Gardmanahay 25102 Հետ է շրջվում [[Special:Diff/10706237|10706237]] խմբագրումը, որի հեղինակն է [[Special:Contributions/~2026-16343-08|~2026-16343-08]] ([[User talk:~2026-16343-08|քննարկում]]) մասնակիցը 10715783 wikitext text/x-wiki {{Այլ/ազգանուն|Վարդևանյան}} {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Արամ Պողոսի Վարդևանյան | բնագիր ԱԱՀ = | նկարագրում = [[ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր]] | ծննդյան օր = [[1989 թվական]]ի [[նոյեմբերի 1]] | վախճանի օր = | ծննդավայր = [[Երևան]] | վախճանի վայրը = | քաղաքացիություն = {{դրոշ|Հայաստան}} [[Հայաստան]] | ազգություն = [[հայ]] | կրոն = | ալմա մատեր = [[Հայ-ռուսական համալսարան]] | ազդվել է = | ազդել է = | գրքեր = | կարողություն = | մասնագիտություն = [[Իրավաբան]] | գործունեություն = | աշխատավայր = «ՋԵՅ-ՓԻ» ՓԱՍՏԱԲԱՆԱԿԱՆ ԳՐԱՍԵՆՅԱԿ | ամուսին = [[Արևիկ Ուդումյան]] | ծնողներ = | պարգևներ և մրցանակներ = | երեխաներ = | կայք = | ստորագրություն = | Վիքիպահեստ = Aram Vardevanyan }} '''Արամ Վարդևանյան''' ({{ԱԾ}}), [[Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով|Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի]] [[ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|8-րդ գումարման նախկին պատգամավոր]], [[իրավաբան]], դասախոս<ref name="ԱԺ">{{Cite web |title=Արամ Վարդևանյանը Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում |url=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1483&lang=arm}}</ref><ref name="iravaban.net Ա․Վարդևանյան">[https://iravaban.net/140166.html «Վարչապետի օգնական Արամ Վարդևանյանի կենսագրությունը» հոդված iravaban.net լրատվական կայքում,] ([https://web.archive.org/web/20210801125522/https://iravaban.net/140166.html արխիվացված 16․12․2021թ․])։</ref>։ == Կենսագրական տվյալներ == Արամ Վարդևանյանը ծնվել է [[1989|1989 թվականի]] [[նոյեմբերի 1]]-ին [[Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն|Խորհրդային Հայաստանի]] մայրաքաղաք [[Երևան]] քաղաքում<ref name="iravaban.net Ա․Վարդևանյան"/>։ === Կրթություն === 2005-2011 թվականներին սովորել է [[Ռուս-Հայկական համալսարան|Ռուս-հայկական (Սլավոնական) համալսարանում]] իրավագիտություն մասնագիտությամբ։ 2011-2014 թվականներին եղել է Ռուս-հայկական (Սլավոնական) համալսարանի ասպիրանտ։ 2011-2013 թվականներին ուսանել է նաև [[Հայաստանի ամերիկյան համալսարան]]ում<ref name="iravaban.net Ա․Վարդևանյան"/>։ == Իրավաբանական գործունեություն == [[Պատկեր:Wikimedia Armenia, Aram Vardevanyan.jpg|280px|մինի|աջից|Արամ Վարդևանյանը բանախոսի դերում Վիքիմեդիա Հայաստան կազմակերպությունում իրավաբանական հարցերի քննարկման ժամանակ։]] 2011-2014 թվականներին աշխատել է [[ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան]]ի աշխատակազմում հետևյալ հաստիքային առաջխաղացմամբ՝ քրեադատավարական իրավունքների վարչության մասնագետ, իրավական վերլուծության վարչության առաջատար մասնագետ, վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար, ապա դարձել վարչության պետ։ Այնուհետև աշխատանքի է ընդունվել [[ՀՀ սահմանադրական դատարան|Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանում]] որպես մարդու իրավունքների պաշտպանի ներկայացուցիչ։ 2014-2016 թվականներին եղել է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի նախագահի խորհրդական<ref name="iravaban.net Ա․Վարդևանյան"/>։ 2014 թվականից Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի և Ռուս-հայկական (Սլավոնական) համալսարանի քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության իրավունքի ամբիոնի և սահմանադրական իրավունքի ամբիոնի դասախոս է։ 2015 թվականից սկսել է դասավանդել [[Հայաստանի արդարադատության ակադեմիա|Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության ակադեմիայում]]<ref name="iravaban.net Ա․Վարդևանյան"/>։ Իրավաբանական գիտությունների թեկնածու է, 25-ից ավելի գիտական հոդվածների հեղինակ։ 2014 թվականից հանդիսանում է [[Հայաստանի փաստաբանների պալատ|Հայաստանի Հանրապետության փաստաբանների պալատի]] անդամ է<ref name="advocates.am Ա․Վարդևանյան փաստաբան">[https://web.archive.org/web/20210801125623/https://advocates.am/advocates/view/1666.html Արամ Վարդևանյանի մասին տեղեկություններ advocates.am կայքում։]</ref>։ 2019 - 2021 թվականներին մի շարք դատական աղմկահարույց գործերով հանդես է եկել որպես փաստաբան։ Այդպիսի գործերից են Հայաստանի նախկին նախագահ [[Ռոբերտ Քոչարյան]]ի դատավարությունը։ == Քաղաքական գործունեություն == 2016 թվականի սեպտմբերի 29-ից մինչև 2018 թվականը աշխատել է [[Հայաստանի Կառավարություն|Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունում]] որպես [[Հայաստանի վարչապետ|վարչապետի]] օգնական<ref name="iravaban.net Ա․Վարդևանյան"/>։ Արամ Վարդևանյանը 2021 թվականի հունիսի 20-ին Հայաստանում տեղի ունեցած [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններին]] [[Հայաստան դաշինք]]ից ընտրվել է [[Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով|Ազգային ժողովի]] պատգամավոր<ref>{{Cite web |title=Հայտնի են խորհրդարան անցած պատգամավորների անունները |url=https://armenpress.am/arm/news/1058838/ |accessdate=2021 թ․ օգոստոսի 1 |website=armenpress.am |language=hy}}</ref>։ 2022 թվականին վայր է դրել մանդատը<ref>{{Cite web |last=Արմենիա |first=Sputnik |date=20221125T1204+0400 |title=Արամ Վարդևանյանը մանդատը վայր է դնում. նա վերադառնում է փաստաբանական համայնք |url=https://arm.sputniknews.ru/20221125/aram-vardevanjany-mandaty-vajr-e-dnum-na-veradarnum-e-pastabanakan-hamajnq-51808997.html |access-date=2026-02-04 |website=Sputnik Արմենիա |language=am}}</ref>: == Անձնական կյանք == 2015 թվականի հունիսին ամուսնացել է հաղորդավարուհի, պրոդյուսեր Արևիկ Ուդումյանի հետ<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունիսի 29 |title=Ամուսնացել է հաղորդավար Արևիկ Ուդումյանը (լուսանկարներ) |url=https://www.tert.am/am/news/2015/06/29/arevik-udumyan/1720480 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802082831/https://www.tert.am/am/news/2015/06/29/arevik-udumyan/1720480 |archive-date=2021 թ․ օգոստոսի 2 |access-date=2021 թ․ օգոստոսի 2 |work=[[Թերթ.am]]}}</ref>։ Ունեն մեկ որդի՝ Ռուբենը (ծնվ. 2016 թ.), մեկ դուստր՝ Նունեն (ծնվ. 2020 թ.)<ref>{{Cite web |date=2020 թ․ դեկտեմբերի 11 |title=Արևիկ Ուդումյանը երկրորդ անգամ մայր է դարձել |url=https://www.tert.am/life/am/news/2020/12/11/arevik/70084 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210802082831/https://www.tert.am/life/am/news/2020/12/11/arevik/70084 |archive-date=2021 թ․ օգոստոսի 2 |access-date=2021 թ․ օգոստոսի 2 |work=Թերթ.am}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարում}} {{DEFAULTSORT:Վարդևանյան, Արամ}} [[Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ]] [[Կատեգորիա:Հայ իրավաբաններ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Հայ փաստաբաններ]] [[Կատեգորիա:Երևան քաղաքում ծնվածներ]] bbzf4gxiuiyifwa2zqm6mtpq0ipmxra 0 1080320 10716037 9486317 2026-03-28T08:10:11Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716037 wikitext text/x-wiki '''Նանոբժշկությունը''' հիվանդությունների և տրավմատիկ վնասվածքների ախտորոշման, բուժման և կանխարգելման գիտություն է՝ օգտագործելով նանոմաշտաբային նյութեր, բարդ մեքենաներ, կենսատեխնոլոգիա, գենետիկական ճարտարագիտություն , ինչպես նաև նանոռոբոտներ։ == Անվան ստուգաբանություն == «Նանո» նախածանցը ծագում է հին հունարենից ՝ «թզուկ»։ Գիտության մեջ դա նշանակում է ինչ -որ բանի մեկ միլիարդերորդ մասը, ուստի [[նանոմետր]]ը (նմ) կազմում է մետրի մեկ միլիարդերորդ մասը, կամ 10<sup>−9</sup>մետր։ Նանոմետրը ունի մոտ երեքից հինգ ատոմ լայնություն և մոտ 40,000 անգամ ավելի փոքր է, քան մարդկային մազերի հաստությունը։ [[Նանոտեխնոլոգիա]]ն ատոմային և մոլեկուլային մասշտաբով բազմաթիվ նոր հատկություններ ունեցող նյութերի ստեղծումն է, որը արագ զարգացող ոլորտ է բազմաթիվ բնագավառներում՝ առողջապահություից մինչև շինարարություն և էլեկտրոնիկա։ Բժշկության մեջ նանոմաշտաբով կառուցվածքներն ու հատկությունները մանիպուլյացիայի ենթարկելու կարողությունը մեզ թույլ կտա կարգավորել բջջային բաղադրիչները, վիրուսները կամ ԴՆԹ-ի մասերը՝ օգտագործելով մի շարք փոքրիկ գործիքներ, ռոբոտներ և խողովակներ։ Այն հեղափոխություն կմտցնի դեղերի առաքման, գենային թերապիայի, ախտորոշման և հետազոտության, զարգացման և կլինիկական կիրառման բազմաթիվ ոլորտներում։ == Պատմություն == Չնայած նանոտեխնոլոգիայի թվացյալ նորաստեղծ տիրույթին, տասնամյակներ շարունակ շրջանառվում էր դեղամիջոցի առանձնահատկությունների տարբեր եղանակներով օգտագործումը շատ փոքր մասնիկներում։ Շոտլանդացի ֆիզիկոս [[Ջեյմս Մաքսվել|Ջեյմս Քլերք Մաքսվելը]] 1871-ի մտավոր փորձի շրջանակում պատկերացրեց փոքրիկ «դևեր», որոնք կարող էին մեկ առ մեկ վերաուղղորդել ատոմները:Մոլեկուլային ճարտարագիտություն տերմինը իրականում ստեղծվել է [[Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ|MIT]](Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ) պրոֆեսոր [[Արթուր Ռոբերտ ֆոն Հիփելի]] կողմից 1950-ականներին:1959–ին Նոբելյան ֆիզիկոս [[Ռիչարդ Ֆեյնման|Ռիչարդ Ֆեյնմանը,]] ճաշի ժամանակ ասել է «ներքևում շատ տեղեր կան»։ Նա առաջարկել է օգտագործել հաստոցներ՝ ավելի փոքրները պատրաստելու համար, որոնք իրենց հերթին պետք է օգտագործվեն դեռ ավելի փոքր հաստոցներ պատրաստելու համար, և այսպես շարունակ՝ մինչև ատոմային մակարդակ՝ նշելով, որ սա «զարգացում է, որից, կարծում եմ, հնարավոր չէ խուսափել»։ [[Պաուլ Էռլիխ]]ի գաղաբարները ավելի շուտ են ծագել, սակայն ավելի մոտ են ժամանակակից նանոբուժության մեջ։ Որպես իր աշխատանքի (թիրախավորված թերապիա) մաս Էրլիխը առաջարկեց որոնել «Zauberkuel» կամ «կախարդական գնդակ» ՝ դեղամիջոց, որը կլիներ թիրախավորված հատուկ բջջի վրա՝ առանց ազդելու նորմալ բջիջների վրա։ Ֆեյնմանի գաղափարը հիմնականում չքննարկված մնաց մինչև 1980-ականների կեսերը, երբ MIT կրթված ինժեներ [[Էրիկ Դրեքսլերը|Քիմ Էրիկ Դրեքսլերը]] հրատարակեց «''Արարման շարժիչները''»(Engines of Creation) գիրքը, որը հանրաճանաչում էր մոլեկուլային նանոտեխնոլոգիայի ներուժը:Նա պատկերացնում էր, որ մոլեկուլային չափի մեքենաները կարող են արտադրել գրեթե ամեն ինչ։ Իր գրքում Դրեքսլերը նկարագրել է նանոտեխնոլոգիայի ապագա դերը գիտության և տեխնոլոգիայի այլ ոլորտներում հեղափոխության մեջ, ինչը կհանգեցնի բժշկության, արհեստական ինտելեկտի և աստղագիտության ոլորտում առաջընթացի։ Նրա «համակարգի» գաղափարը, ըստ որի  կարող է «ատոմները տեղավորել գրեթե ցանկացած ողջամիտ դասավորության մեջ», այդպիսով թույլ տալով մեզ կառուցել գրեթե այն ամենը, ինչ թույլ կտան բնության օրենքները։ Ավելի ուշ, 1991 թվականին, հայտնաբերվեցին [[ածխածնային նանոխողովակներ]], որոնք մոտ 100 անգամ ավելի ամուր են պողպատից, կազմում են իրենց քաշի միայն մեկ վեցերորդ մասը և ունեն անսովոր ջերմային և հաղորդունակության բնութագրեր։ Juno տիեզերանավը իր ճանապարհին դեպի Յուպիտեր օգտագործում է ածխածնային նանոկառուցվածքային բաղադրիչը, որպեսզի ապահովի էլեկտրական հիմքը և նվազեցնի քաշը։ Քանի որ նանոմասշտաբի կենսաբանական փոխազդեցությունների գիտական ընկալումը շարունակում էր առաջադիմել, պարզ դարձավ, որ նախագծված նանոնյութերը զգալի խոստումներ կունենան հիվանդության ախտորոշման և բուժման համար։ Ի պատասխան՝ ԱՄՆ Գիտության և տեխնոլոգիայի ազգային խորհուրդը (NSTC)<ref>{{Cite web |title=National Science and Technology Council |url=https://www.whitehouse.gov/ostp/nstc/ }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> 2000 թվականին սկսեց նանոտեխնոլոգիայի ազգային նախաձեռնությունը։ Այս դաշնային ծրագիրը դյուրացրեց նանոմասշտաբի հետ կապված հետազոտությունները և առաջացրեց նանոմիաբժշկությունը որպես նոր գիտական կարգապահություն։ Ամբողջ աշխարհում նշանակալի հետազոտական ներդրումներ են իրականացվել մշակելու նանոթերապևտիկ միջոցներ, որոնք շրջանցում են փոքր մոլեկուլային ավանդական դեղամիջոցների հետ հանդիպող բազմաթիվ մարտահրավերները, ներառյալ՝ * Լուծելիություն (օրինակ՝ փոքր մոլեկուլային դեղամիջոցների կրիչ, [[մեմբրան]]ների միջով տրանսպորտի ավելացում) * Դեղերի բարելավված ֆարմակոկինետիկա (PK)[1] (օրինակ ՝ շրջանառության երկարաձգված ժամանակ) * Նանաբժշկությունների բազմաֆունկցիոնալ ունակություն (օրինակ՝ պատկերացում և դեղերի նպատակային առաքում) Ակտիվ և պասիվ թիրախավորում` օգտագործելով [[Կոմպլեքս միացություններ|լիգանդներ]]` ներթափանցումն ու հյուսվածքների պահպանումը բարձրացնելու համար * Թիրախավորման և շրջանառության ժամանակի պրոֆիլների բարելավման միջոցով համակարգային թունավորության նվազեցում Այս ոլորտում հետազոտությունների առաջընթացը հանգեցրել է տարբեր նանոմասնիկների պատրաստուկների զարգացման 3 հիմնական դասերի ՝ [[լիպիդ]]ային, [[Պոլիմերներ|պոլիմերային]] և [[Անօրգանական նյութեր|անօրգանական նյութեր:]]<ref>{{Cite web |date=2008 May-Aug |title=Future impact of nanotechnology on medicine and dentistry |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2813556/ |language=անգլերեն |doi=10.4103/0972-124X.44088 |pmid=20142942}}</ref><ref>{{Cite web |date=10.07.2021 |title=A short history of nanomedicines |url=https://www.powerofparticles.com/short-history-nanomedicines |publisher=Amy Barton, Vifor Pharma}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Կիրառում == === Գենային թերապիա === Գենային թերապիան, որը ներառում է առանձին գեների մանիպուլյացիա կամ դրանց արտահայտման վրա ազդող մոլեկուլային ուղիները, ավելի ու ավելի է ուսումնասիրվում որպես հիվանդությունների բուժման տարբերակ։ Այս ոլորտի մեծագույն նպատակը հիվանդների գենետիկական կազմին համապատասխան բուժում հարմարեցնելն է։ Սա ստեղծում է գործիքների կարիք, որը օգնում ՝ գիտնականներին փորձարկել և մշակել նման բուժում<ref>{{Cite web |date=2012 Aug 20 |title=The Application of Nanoparticles in Gene Therapy and Magnetic Resonance Imaging |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3422774/ |accessdate=2011 Apr 11 |publisher=Microsc Res Tech |doi=10.1002/jemt.20992 |pmid=21484943}}</ref>։ === Դեղերի առաքում === Բժշկության մեջ նանոտեխնոլոգիայի կիրառություններից մեկը, որը ներկայումս մշակվում է, ներառում է նանոմասնիկների օգտագործումը դեղամիջոցներ, ջերմություն, լույս կամ այլ նյութեր բջիջների որոշակի տեսակների (օրինակ՝ քաղցկեղի բջիջներ) հասցնելու համար։ Մասնիկներն այնպես են նախագծված, որ դրանք ձգվում են դեպի հիվանդ բջիջները, ինչը թույլ է տալիս ուղղակիորեն բուժել այդ բջիջները։ Այս տեխնիկան նվազեցնում է մարմնի առողջ բջիջների վնասը և թույլ է տալիս ավելի վաղ հայտնաբերել հիվանդությունը։ Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարանի հետազոտողները մշակում են սրտի ցողունային բջիջները սրտի վնասված հյուսվածքին հասցնելու մեթոդ։ Նրանք կցում են նանովեզիկուլներ, որոնք ձգվում են ցողունային բջիջների վնասվածքի պատճառով, որպեսզի ավելացնեն վնասված հյուսվածքին մատակարարվող ցողունային բջիջների քանակը<ref>{{Cite web |title=Nanotechnology and Nanoparticles in Drug Delivery |url=https://www.understandingnano.com/nanotechnology-drug-delivery.html |website=UnderstandingNano |language=անգլերեն}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ սեպտեմբերի 19 |title=Nano based drug delivery systems: recent developments and future prospects |url=https://jnanobiotechnology.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12951-018-0392-8 |publisher=Journal of Nanobiotechnology volume 16, Article number: 71}}</ref>։ === Ախտորոշիչ տեխնիկա === Վուսթերի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի հետազոտողները օգտագործում են հակամարմիններ, որոնք կցված են չիպերի ածխածնային նանոխողովակներին՝ արյան հոսքում քաղցկեղային բջիջները հայտնաբերելու համար։ Հետազոտողները կարծում են, որ այս մեթոդը կարող է օգտագործվել պարզ լաբորատոր թեստերի համար, որոնք կարող են ապահովել արյան մեջ քաղցկեղի բջիջների վաղ հայտնաբերում։ Մշակվում է երիկամների վնասվածքի վաղ հայտնաբերման թեստ։ Մեթոդն օգտագործում է ոսկու նանոձողեր, որոնք ֆունկցիոնալացված են վնասված երիկամների կողմից առաջացած սպիտակուցի տեսակին միանալու համար։ Երբ սպիտակուցը կուտակվում է նանորոդի վրա, նանձողի գույնը փոխվում է։ Թեստը նախատեսված է խնդրի վաղ հայտնաբերման համար՝ արագ և համեմատաբար էժան կերպով<ref>{{Cite web |title=Nanotechnology in Medical Diagnostics |url=https://www.understandingnano.com/nanotechnology-medical-diagnosis.html |language=անգլերեն}}</ref>։ === Հակաբակտերիալ բուժում === Հյուսթոնի համալսարանի գիտնականները մշակում են բակտերիաների ոչնչացման տեխնիկա՝ օգտագործելով ոսկու նանոմասնիկներ և ինֆրակարմիր լույս։ Այս մեթոդը կարող է հանգեցնել հիվանդանոցային պայմաններում գործիքների մաքրման բարելավմանը։ Կոլորադոյի Բոուլդերի համալսարանի գիտնականները ուսումնասիրում են քվանտային կետերի օգտագործումը հակաբիոտիկների նկատմամբ կայուն վարակների բուժման համար<ref>{{Cite web |title=Nanoparticles in Antibacterial Treatments |url=https://www.understandingnano.com/nanoparticles-antibacterial.html |language=անգլերեն}}</ref>։ === Վերքերի բուժում === Վիսկոնսինի համալսարանի գիտնականները ցուցադրել են վիրակապ, որը էլեկտրական իմպուլսներ է կիրառում վերքի վրա՝ օգտագործելով հիվանդի կողմից կրած նանոգեներատորների արտադրած էլեկտրականությունը։ Ներքին արյունահոսությամբ տրավմատիկ հիվանդների համար անհրաժեշտ է արյան կորուստը նվազեցնելու ևս մեկ միջոց։ Chase Western Reserve համալսարանի հետազոտողները մշակում են պոլիմերային նանոմասնիկներ, որոնք գործում են որպես սինթետիկ թրոմբոցիտներ։ Լաբորատոր հետազոտությունները ցույց են տվել, որ այս սինթետիկ թրոմբոցիտների ներարկումը զգալիորեն նվազեցնում է արյան կորուստը<ref>{{Cite web |title=Nanotechnology in Wound Healing |url=https://www.understandingnano.com/nanotechnology-wound-healing.html |language=անգլերեն}}</ref>։ Դեռևս կան որոշ անհանգստություններ նանոմասնիկների անվտանգության վերաբերյալ, որոնց հետազոտությունները դեռ շարունակվում են, սակայն, երբ այս մտահոգությունները վերանան, մենք կարող ենք մեծ աճ ակնկալել այս ոլորտում։ == Գրականություն == * [https://medcraveonline.com/JCPCR/JCPCR-10-00380.pdf Gene therapy in the era of nanotechnology/a review of current data] 2019 * [https://books.google.am/books?id=M6kWEAAAQBAJ&lpg=PR1&dq=nanotechnology%20in%20medicine&hl=ru&pg=PA11#v=onepage&q&f=false Nanotechnology in Medicine] Vishnu Kirthi Arivarasan, ‎Karthik Loganathan, ‎Pushpamalar Janarthanan · 2021 ։[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Սպասարկող:Գրքայինաղբյուրները/978-3-030-61021-0|978-3-030-61021-0]] * [https://books.google.am/books?id=VT8jgh81zycC&lpg=PP1&dq=nanotechnology%20in%20medicine&hl=ru&pg=PR5#v=onepage&q=nanotechnology%20in%20medicine&f=false Medical Nanotechnology and Nanomedicine] Harry F. Tibbals · 2017 ։[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Սպասարկող:Գրքայինաղբյուրները/978-1-4398-0876-4|978-1-4398-0876-4]] * [https://books.google.am/books?id=AsSKDwAAQBAJ&lpg=PR1&dq=nanotechnology%20in%20medicine&hl=ru&pg=PA2#v=onepage&q=nanotechnology%20in%20medicine&f=false Nanomaterials in Advanced Medicine] Hossein Hosseinkhani · 2019 ։[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Սպասարկող:Գրքայինաղբյուրները/978-3-527-81895-2|978-3-527-81895-2]] * [https://books.google.am/books?id=_4n-DQqvJBUC&lpg=PP1&dq=nanotechnology%20in%20medicine&hl=ru&pg=PR7#v=onepage&q=nanotechnology%20in%20medicine&f=false Nanotechnology in Tissue Engineering and Regenerative Medicine] Ketul Popat · 2010 ։[[International Standard Book Number|ISBN]] [[Սպասարկող:Գրքայինաղբյուրները/978-1-4398-0142-0|978-1-4398-0142-0]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.medicalnewstoday.com/articles/244972 Nanotechnology In Medicine: Huge Potential, But What Are The Risks?] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2813556/ Future impact of nanotechnology on medicine and dentistry] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2890134/ Nanotechnology: The Future Medicine] * [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1517/14712598.3.4.655 Nanotechnology and medicine] [[Կատեգորիա:Նանոտեխնոլոգիա]] e6pp730t4ymr2e0xgc2ei3pudwin1m8 0 1081538 10715947 10411836 2026-03-28T03:37:03Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Նիգերիացի կինոպրոդյուսերներ]] 10715947 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դերասան}} '''Ջոյս Քալու''' ({{lang-en|Joyce Kalu}}, {{ԱԾ}}), [[նիգերիա]]ցի կինոդերասանուհի, [[պրոդյուսեր]] և [[կինոռեժիսոր]]։ == Կենսագրություն == Ջոյս Քալուն ծնվել է [[1970 թվական]]ի [[սեպտեմբերի 25]]-ին, [[Նիգերիա]]յի հարավարևելյան Աբիա նահանգի Օհաֆիա քաղաքում։ Վերջերս ամուսնացել է, ունի երեք երեխա<ref name=":0">{{Cite web |last=Utor |first=Florence |date=2016 թ․ հունվարի 17 |title=Joyce Kalu Honoured With A Chieftaincy Title |url=https://guardian.ng/art/joyce-kalu-honoured-with-a-chieftaincy-title/ |url-status=live |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 6 |website=[[The Guardian (Nigeria)]] News - Nigeria and World News |language=en-US}}</ref>։ Աբիա նահանգի դպրոցներում տարրական ու միջնակարգ կրթություն ստանալուց հետո ուսանել է [[Լագոս|Լագոսի համալսարան]]ում, ձեռք բերել [[մարքեթինգ]]ի բակալավրի աստիճան և [[համակարգչային գիտություններ]]ի մասնագետի որակավորում<ref name=":0" />։ Դերասանական իր կարիերան սկսել է [[2005 թվական]]ին, իսկ աչքի է ընկել հատկապես [[նոլիվուդ]]յան «Ինձ տուն տար» (''Take me Home'') ֆիլմում տպավորիչ դերակատարումով հանդես գալուց հետո։ Նա միաժամանակ գործարար կին է<ref name=":0" />։ [[2018 թվական]]ին Ջոյս Քալուն անվանի դերասաններ [[Ռիտա Դոմինիկ]]ի, [[Էնյինա Նվիգվե]]ի ընկերակցությամբ նկարահանվել է հետագայում մի շարք մրցանակների արժանացած ''Bound'' ֆիլմում<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ մարտի 14 |title=Star showdown as Lilian Afegbai’s ‘Bound’ premieres |url=https://www.vanguardngr.com/2018/03/star-showdown-lilian-afegbais-bound-premieres/ |url-status=live |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 10 |website=[[Vanguard Nigeria]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018 թ․ սեպտեմբերի 2 |title=AMVCA 2018: Full list of winners |url=https://punchng.com/amvca-2018-full-list-of-winners/ |url-status=live |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 10 |website=[[Punch Newspapers]] |language=en-US}}</ref>։ Նա ''Niger Delta Icon and Dynamic Awards'' (NDID) մրցանակաբաշխությունում պատվո մրցանակի է արժանացել որպես տարվա առավել ազդեցիկ դերասանուհի (''Most Influential Actress of the year'' (2020)<ref>{{Cite web |title=See Photos Of Actress, Ebere Okaro And Other Celebrities In The Movie Industry - Opera News |url=https://ng.opera.news/ng/en/entertainment/amp/18fa3ccb21acfb9118e0de9fd094453b |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211009160414/https://ng.opera.news/ng/en/entertainment/amp/18fa3ccb21acfb9118e0de9fd094453b |archive-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 9 |access-date=2021 թ․ նոյեմբերի 15 |website=ng.opera.news}}</ref>: == Ընտրյալ ֆիլմագրություն == *''Take me Home'' (2007) *''Obianama (2018)''<ref name=":4">{{Cite web |title=Joyce Kalu - nlist {{!}} Nollywood, Nigerian Movies & Casting |url=https://nlist.ng/people/joyce-kalu-933/ |url-status=live |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 9 |website=nlist.ng |language=en-GB}}</ref> *''Oderi gwugwu(2018)''<ref name=":4" /> *''Isioma Scotland (2018)''<ref name=":4" /> *''Bound'' (2018)<ref>{{Cite web |last=Ojoye |first=Taiwo |date=2018 թ․ մարտի 11 |title=Lilian Afegbai makes production debut with ‘Bound’ |url=https://punchng.com/lilian-afegbai-makes-production-debut-with-bound/ |url-status=live |access-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 10 |website=[[Punch Newspapers]] |language=en-US}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://m.imdb.com/name/nm2968503/ Joyce Kalu on IMDb] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Քալու, Ջոյս}} [[Կատեգորիա:Աֆրիկացի դերասաններ]] [[Կատեգորիա:Աֆրիկացի դերասանուհիներ]] [[Կատեգորիա:Նիգերացի կինոռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Աֆրիկացի պրոդյուսերներ]] [[Կատեգորիա:Դերասաններ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Նիգերիացի կինոպրոդյուսերներ]] 0vqi4oyobt1859bu9rro2w5aro2hhh6 0 1096975 10716025 10713487 2026-03-28T07:17:14Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716025 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դերասան}} '''Նանդամուրի Տարակա Ռամա Ռաո''' ({{lang-en|''Nandamuri Taraka Rama Rao''}}, {{lang-te|నందమూరి తారక రామారావు}}, հայտնի է նաև '''Ն. Տ. Ռամա Ռաո''', '''ՆՏՌ''' անուններով. {{ԱԾ}}), [[Հնդիկներ|հնդիկ]] [[դերասան]], [[ռեժիսոր]], [[պրոդյուսեր]], ինչպես նաև [[քաղաքական գործիչ]], որ երեք ժամկետ անընդմեջ վարել է [[Հնդկաստան]]ի [[Անդհրա-Պրադեշ]] նահանգի կառավարության ղեկավարի՝ գլխավոր նախարարի պաշտոնը։ [[1982 թվական]]ին հիմնել է ''Տելուգու Դեսամ'' կուսակցությունը։ ՆՏՌ-ն համբավվել է նաև նրանով, որ եղել է Անդհրա-Պրադեշի՝ որպես յուրահատուկ մշակութային ինքնատիպություն ունեցող տարածքի ջատագով։ == Կենսագրություն == Ծնվել է [[1923 թվական]]ի [[մայիսի 28]]-ին<ref name="TheHindu DOB">{{Cite news |date=2017 թ․ մայիսի 28 |title=N.T. Rama Rao: A timeline |url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/nt-rama-rao-a-timeline/article18594639.ece |work=The Hindu}}</ref> գյուղացու ընտանիքում։ Սովորել է [[Վիջայավադա]] քաղաքում, մասնակցել ուսանողական ներկայացումներին՝ հաճախ հանդես գալով կանացի դերերի կատարումով։ Այդ ժամանակաշրջանի նրա աշխատանքներից ուշադրության է արժանացել հատկապես իշխան Սալիմի կերպարի մարմնավորումը «Անարկալի». պիեսի բեմադրությունում։ Երիտասարդ Նանդամուրին մի կարճ ժամանակ [[Գունտուր]]ում աշխատել է որպես գրասենյակային կլերկ<ref name="Indian">{{Ռուսերեն գիրք |ссылка=https://books.google.ru/books?id=SLkABAAAQBAJ |заглавие=Encyclopedia of Indian Cinema |ответственный=Ashish Rajadhyaksha, Paul Willemen (Eds.) |год=1994 |место=[[New York]] |издательство=Routledge |страницы=175 |allpages=658 |isbn=0-85170-455-7}}</ref>։ Մեծ էկրանին նրա առաջնելույթը եղել է [[1949 թվական]]ին ռեժիսոր Լ. Վ. Պրասադի նկարահանած ''Mana Desam'' ֆիլմում։ Հաջորդ տարի նա հանդես է եկել ''Palletoori Pilla'' ֆիլմի գլխավոր հերոսի կերպարի մարմնավորմամբ<ref>{{Cite web |title=History of Telugu Cinema |url=http://www.indiancinemas.com/News-21/History+of+Telugu+Cinema.html?newsid=149&linkid=21 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713025001/http://www.indiancinemas.com/News-21/History+of+Telugu+Cinema.html?newsid=149&linkid=21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713025001/http://www.indiancinemas.com/News-21/History+of+Telugu+Cinema.html?newsid=149&linkid=21 |archive-date=2011 թ․ հուլիսի 13 |archivedate=2011 թ․ հուլիսի 13 |access-date=2010 թ․ մայիսի 31 |publisher=Indian cinemas}}</ref>։ Այնուհետև դադարեցրել է համագործակցությունը Պրասադի հետ, երկու տարվա պայմանագիր կնքել Vijaya Studios ընկերության հետ։ Հաջորդած տպավորիչ դերակատարումների շնորհիվ դարձել է [[Տելուգու (լեզու)|տելուգու]] լեզվով իրականացվող կինոարտադրության առաջատար աստղը՝ [[Ակինենի Նագեսվարա Ռաո]]յի հետ մեկտեղ։ [[1957 թվական]]ին ''Mayabazar'' ֆիլմում առաջին անգամ խաղացել է [[Կրիշնա]] աստծու դերը<ref name="ntr krishna">{{Cite web |title=Telugu cinema megastar&nbsp;– Nandamuri Taraka Rama Rao's Bio-data |url=http://www.idlebrain.com/celeb/bio-data/bio-ntr.html |access-date=2013 թ․ օգոստոսի 4 |publisher=Idlebrain.com}}</ref>. հետագայում ՆՏՌ-ն այդ աստծուն մարմնավորել է ևս 17 կինոնկարներում<ref name="Indian" />։ [[1968 թվական]]ին [[Հնդկաստան]]ի կառավարության կողմից նա արժանացել է [[Պադմա Շրի]] շքանշանի<ref>{{Cite web |title=Padma Shri Awardees |url=http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=2080 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160106080844/http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=2080 |archivedate=2016 թ․ հունվարի 6 |accessdate=2015 թ․ նոյեմբերի 6 |publisher=Official Portal of the Indian Government |lang=en}}</ref>։ [[1969 թվական]]ին նրան շնորհվել է Հնդկաստանի ազգային կինոմրցանակ՝ ''Varakatnam'' ֆիլմի ռեժիսուրայի համար, ֆիլմ, որը ճանաչվել է տելուգու լեզվով ստեղծված լավագույն կինոնկար<ref name="NFA-16th">{{Cite web |title=16th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/2011/16th_nff_1970.pdf |accessdate=2014 թ․ մարտի 6 |publisher=ДКФ Индии}}</ref>։ Նանդամուրի Տարակա Ռամա Ռաո Ավագը դարձել է նաև Filmfare Award-ի առաջին դափնեկիրը «Տղամարդու դերի լավագույն կատարում» անվանակարգում՝ [[1973 թվական]]ին տելուգու լեզվով նկարահանված ''Badi Panthulu'' ֆիլմի գլխավոր հերոսի կերպարը տպավորիչ կերպով մարմնավորելու համար<ref>{{Cite web |title=Nandi Awards – 1970 – Winners & Nominees |url=http://awardsandwinners.com/category/nandi-awards/1970/ |access-date=2022-06-29 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416045048/http://awardsandwinners.com/category/nandi-awards/1970/ |url-status=dead }}</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> NT Rama Rao.jpg|Նանդամուրի Տարակա Ռամա Ռաոն [[Անդհրա-Պրադեշ]] նահանգի գլխավոր նախարար NT Rama Rao statue at NTR Circle, Anantapur.jpg|Ռամա Ռաոյի հուշարձանը Անանտապուրում NTR Memorial.jpg|Ռամա Ռաոյին նվիրված հուշահամալիրը Հայդարաբադում NT Rama Rao 2000 stamp of India.jpg|Ռամա Ռաոյի դիմապատկերով հնդկական դրոշմանիշ. 2000 թ. </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{IMDb name|0004417}} * [https://www.bbc.com/telugu/india-44277727 Article on NTR in BBC Telugu] * [http://www.telugudesam.org/ Telugu Desam Website] {{s-start}} {{S-off }} {{s-bef | before = [[Kotla Vijaya Bhaskara Reddy]] }} {{s-ttl | title = [[List of Chief Ministers of Andhra Pradesh|Chief Minister of Andhra Pradesh]] | years = 1983–1984 }} {{s-aft | after = [[Nadendla Bhaskara Rao]] }} |- {{s-bef | before = [[Nadendla Bhaskara Rao]] }} {{s-ttl | title = [[List of Chief Ministers of Andhra Pradesh|Chief Minister of Andhra Pradesh]] | years = 1984–1989 }} {{s-aft | after = [[Marri Chenna Reddy]] }} |- {{s-bef | before = [[Kotla Vijaya Bhaskara Reddy]] }} {{s-ttl | title = [[List of Chief Ministers of Andhra Pradesh|Chief Minister of Andhra Pradesh]] | years = 1994–1995 }} {{s-aft | after = [[Nara Chandrababu Naidu]] }} {{s-end}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ռամա Ռաո, Նանդամուրի Տարակա}} [[Կատեգորիա:20-րդ դարի դերասաններ]] [[Կատեգորիա:20-րդ դարի ռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Կինոդերասաններ]] [[Կատեգորիա:Կինոռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Հնդիկ դերասաններ]] [[Կատեգորիա:Հնդիկ կինոդերասաններ]] [[Կատեգորիա:Հնդիկ պրոդյուսերներ]] [[Կատեգորիա:Հնդիկ ռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Հնդկաստանի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Հնդիկ սոցիալիստներ]] [[Կատեգորիա:Հնդիկ կինոռեժիսորներ]] [[Կատեգորիա:Անձինք նամականիշերի վրա]] ebwctf6ffwi1taffsoawibjsst5ohzb 0 1116451 10715990 9952244 2026-03-28T05:46:34Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715990 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ տնտեսություն}} '''Նամիբիա''', դինամիկ զարգացող տնտեսություն ունեցող երկիր է։ Նամիբիան [[Աֆրիկա]]յի ամենաաղքատ երկրներից մեկն է, որտեղ գործազրկության մակարդակը կազմում է 22,3%։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ 2015 թվականին բնակչության 13,4%-ն ապրում էր օրական 1,9 դոլարից պակաս եկամուտով (18,1%-ով ավելի, քան 2003 թվականին)<ref>{{Cite web |title=Poverty headcount ratio at $1.90 a day (% of population)) |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.DDAY?locations=NA |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019161139/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.DDAY?locations=NA |archive-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 19 |access-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 22 |lang=en}}</ref>, և 29,60%-ն ապրում էր օրական 3,2 դոլարից պակաս գումարով (37% բարելավումով վերջին 6 տարիների ընթացքում)<ref>{{Cite web |title=Уровень бедности в Намибии) |url=https://knoema.ru/atlas/Намибия/Poverty-rate-at-dollar32-a-day |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223653/https://knoema.ru/atlas/%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%8F/Poverty-rate-at-dollar32-a-day |archive-date=2019 թ․ հունվարի 23 |access-date=2019 թ․ հունվարի 23 |lang=en}}</ref>։ Նամիբիայի տնտեսությունը պահպանում է կապերը [[Հարավային Աֆրիկա]]յի տնտեսության հետ։ Նամիբիական դոլարը ամուր կապված է հարավաֆրիկյան ռանդի հետ։ == Գյուղատնտեսություն == Ի տարբերություն աֆրիկյան երկրների մեծ մասի, Նամիբիայում գյուղատնտեսությունը առաջատար տնտեսական ոլորտը չէ։ Նրա մասնաբաժինը [[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]-ում կազմում է ՀՆԱ-ի 6,2%-ը (2015 թվական) և աշխատում է աշխատուժի 16,3%-ը (2008 թվական)։ Հանրապետությունում գյուղատնտեսական նշանակության հողերը բավարար չեն, տարածքի 1%-ը մշակվում է։ Աճեցվում է [[եգիպտացորեն]], [[ցորեն]], [[կորեկ]]։ Անկախ Նամիբիայի խնդիրն այն էր, որ մշակվող հողերի մեծ մասը պատկանում էր սպիտակամորթ փոքրամասնությանը։ Դրա լուծման համար 1995 թվականին ընդունվեց օրենք, որը նախատեսում է ագրարային բարեփոխումների երեք սկզբունք։ Յուրաքանչյուր ֆերմա, երբ վաճառվում է, նախ պետք է առաջարկվի պետությանը, պետական բանկը շուկայականից ցածր տոկոսադրույքով վարկ է տրամադրում անապահով մարդկանց, և պետական կոմունալ հողերը վաճառվում են փոքր հողամասերով։ Քաղաքականության արդյունքները հետևյալն են՝ 1990-2007 թվականներին մոտ 800 սևամորթ ֆերմեր վերաբնակեցվել են «առևտրային հողերի» մոտ 12%-ի վրա։ 2005-ին սկսվեց «սպիտակ ֆերմաների» հարկադիր գնումը, և մինչև 2008 թվականը 5 տնտեսություն բռնագրավվեց պետության կողմից<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=Политические проблемы развития в странах региона юга Африки (Зимбабве, Намибия и ЮАР) после ликвидации колониализма и апартеида. С. 104. |url=http://www.inafran.ru/sites/default/files/news_file/kamati.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706171242/http://www.inafran.ru/sites/default/files/news_file/kamati.pdf |archive-date=2015 թ․ հուլիսի 6 |access-date=2015 թ․ հուլիսի 7}}</ref>։ == Արդյունաբերություն == [[Պատկեր:Charcoal Packaging - Namibia.jpg|մինի|250x250փքս|Արտահանման փայտածուխի փաթեթավորում]] Արդյունաբերության մասնաբաժինը Նամիբիայի ՀՆԱ-ում կազմում է 30%։ Այնտեղ աշխատում է աշխատուժի 22,4%-ը։ == Հանքարդյունաբերություն == Նամիբիան [[ադամանդ]]ների աշխարհի խոշորագույն արտահանողներից մեկն է։ Ադամանդներն արդյունահանում է Namdeb ընկերությունը, որի մի մասը պատկանում է հարավաֆրիկյան De Beers կորպորացիային։ 2004 թվականին արդյունահանվել է 1,86 մլն կարատ ադամանդ, իսկ 2011 թվականին՝ 1,26 մլն կարատ<ref>[https://www.kimberleyprocess.com/en/2011-global-summary-statisticspdf .pdf 2011 Global Summary Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201035702/https://www.kimberleyprocess.com/en/2011-global-summary-statisticspdf |date=2017-12-01 }} | KimberleyProcess</ref>։ 2014 թվականին՝ 1,92 մլն կարատ, 2016 թվականին՝ 1,72 մլն կարատ ադամանդ<ref>[http://www.alrosa.ru/алмазы-и-рынок/мировой-алмазный-рынок/ Мировой алмазный рынок] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171121195347/http://www.alrosa.ru/%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B-%D0%B8-%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%BA/%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B9-%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%BA/ |date=2017-11-21 }} | [[Алроса]]</ref>։ Արդյունաբերական մասշտաբով արդյունահանվում են [[ցինկ]], [[անագ]], [[ոսկի]], ուրան ([[Ռուսաստան]]ը նույնպես մասնակցում է ուրանի հանքավայրերի մշակմանը), վոլֆրամ, կադմիում։ == Արտադրական արդյունաբերություն == Նամիբիայում արտադրական արդյունաբերության հիմնական ճյուղը մետաղագործությունն է։ Կան նաև մեքենաների հավաքման գործարաններ, սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ 1998 թվականին սկսեց գործել Նաջեմ ադամանդի վերամշակման գործարանը։ Բայց ընդհանուր առմամբ, Նամիբիայում արտադրական արդյունաբերությունը անմրցունակ է Հարավային Աֆրիկայից էժան ապրանքների ներմուծման պատճառով, որի հետ Նամիբիան սերտ կապեր է պահպանում։ == Տրանսպորտ == Մայրուղիներ * ընդհանուր՝ 44,138 կմ (2010 թվական) ** ծածկույթով՝ 6387 կմ ** առանց ծածկույթի՝ 37,751 կմ Երկաթուղիներ * ընդհանուր՝ 2628 կմ (2014 թվական) Օդանավակայաններ * ընդհանուր՝ 112 (2013 թվական) ** ծածկույթով՝ 19 ** առանց ծածկույթի՝ 93 Ջրային տրանսպորտ * ընդհանուր նավեր՝ 1 2,265 գրտ/3,365 դվտ տեղաշարժով == Առևտուր == * Արտահանում՝ 5,042 մլրդ դոլար (2015 թվական) * Արտահանվող ապրանքներ՝ ադամանդ, [[պղինձ]], [[ոսկի]], [[ցինկ]], [[կապար]], ուրան, [[Խոշոր եղջերավոր կենդանիներ|խոշոր եղջերավոր ան]][[Խոշոր եղջերավոր կենդանիներ|ասուննե]]ր, [[Ձկներ|ձուկ]] * Ներմուծում՝ 7,205 միլիարդ դոլար (2015 թվական) * Ներմուծվող ապրանքներ՝` [[սնունդ]], վառելիք, մեքենաներ, քիմիական նյութեր == Զբոսաշրջություն == [[Պատկեր:Equus burchelli 4.jpg|մինի|230x230px|Նամիբիայի վայրի բնության օրինակ է հարթավայրային զեբրան, որը զբոսաշրջության կենտրոններից մեկն է:]] Զբոսաշրջությունը կազմում է ծառայությունների արտահանման 35,2%-ը<ref>{{Cite web |title=Намибия - Туристические услуги (% от экспорта услуг) |url=https://knoema.ru/atlas/%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%8F/topics/%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0/%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%81-%D0%A1%D1%87%D0%B5%D1%82-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%83%D1%89%D0%B8%D1%85-%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B9/%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%83%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D0%B8-percent-%D0%BE%D1%82-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0-%D1%83%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3 |url-status=dead |lang=ru |access-date=2023-04-30 |archive-date=2019-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119211923/https://knoema.ru/atlas/%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%8F/topics/%D0%AD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0/%D0%9F%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B6%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%81-%D0%A1%D1%87%D0%B5%D1%82-%D1%82%D0%B5%D0%BA%D1%83%D1%89%D0%B8%D1%85-%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B9/%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D1%83%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3%D0%B8-percent-%D0%BE%D1%82-%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0-%D1%83%D1%81%D0%BB%D1%83%D0%B3 }}</ref>։ 2017 թվականին երկիր է այցելել 1,5 միլիոն զբոսաշրջիկ<ref>{{Cite web |title=Namibia tourism - statistical report 2016) |url=http://www.namibiatourism.com.na/pdf/STATISTICAL_REPORT_2016_Final_version.pdf |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922002717/https://namibiatourism.com.na/pdf/STATISTICAL_REPORT_2016_Final_version.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210922002717/https://namibiatourism.com.na/pdf/STATISTICAL_REPORT_2016_Final_version.pdf |archive-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 22 |archivedate=2021 թ․ սեպտեմբերի 22 |access-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 22 |lang=en}}</ref>։ 1994 թվականին լոզի ժողովրդի ներկայացուցիչների կողմից հռչակվեց Կապրիվիի անկախությունը, ինչը հանգեցրեց զինված ապստամբության փորձի։ Ներկայումս առճակատումը թուլացել է, 2001 թվականից Կապրիվի գոտին կրկին անվտանգ է հայտարարվել զբոսաշրջիկների համար։ == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Աֆրիկայի տնտեսություն]] [[Կատեգորիա:Երկրներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Նամիբիա]] 9d6klzx7ytvm2ms7y59o93cw02g1lkh 2 1118295 10715829 10715107 2026-03-27T15:19:39Z Նազարյան Քրիստինե 129142 10715829 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), բրազիլական ծագմամբ ամերիկացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Չելսի» ակումբի և ԱՄՆ ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ == Վաղ տարիներ == Կատարինան ծնվել է Սան Լուիսում Անա Մարիա Կանտանեձիի և Խոսե Մելոնիո Մակարիոյի ընտանիքում<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |title=Macario on her hype, Hegerberg, Alexia and 2023 |publisher=[[FIFA]] |date=2022-05 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208072414/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |url-status=live }}</ref><ref name="CB"/>։ Նա սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 4 տարեկանում<ref>{{cite news |last=Mancini |first=Gabriella |location=São Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |title=Craque no futebol, Catarina joga com meninos e sonha em entrar na seleção |trans-title=Soccer star, Catarina plays with boys and dreams of entering the national team |work=Folha de S.Paulo |date=2010-11-06 |access-date=2023-03-26 |language=pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107124159/https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |archive-date=2010-11-07}}</ref>, հետևելով իր ավագ եղբոր՝ Էստևանի (ԱՄՆ-ում հայտնի որպես Սթիվ) հետքերով՝ Մակարոն սկսել է խաղալ Ֆլամենգոյի ակադեմիայում Սան Լուիսում։ Նա այնտեղ մնացել է վեց ամսից էլ քիչ, նախքան Կրուզեյրոյի ակադեմիա տեղափոխվելը։ Յոթ տարեկանում նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բրազիլիա։ Այնտեղ Կատարինան խաղացել է «Սանտոսի» ակադեմիայում, որտեղ մնացել է մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ տեղափոխվելը։ Բրազիլիայում Կատարինան միշտ խաղացել է տղամարդկանց թիմերում և կանանց թիմերում սկսել է խաղալ միայն ԱՄՆ ժամանելուց հետո։ 2011 թվականին, 12 տարեկանում, անգլերեն մի բառ անգամ չիմանալով, Մակարիուն հոր և եղբոր հետ տեղափոխվել է Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, որպեսզի իրականացնի ֆուտբոլ խաղալու իր երազանքը։Նրա մայրը, մասնագիտությամբ բժիշկ, մնացել է Բրազիլիայում՝ ընտանիքին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Սան Դիեգոյի Սերֆի երիտասարդական թիմում խաղալիս նա գերազանցել է Ազգային էլիտար ակումբային լիգայի բոլոր ժամանակների գոլ խփելու ռեկորդը՝ խփելով 165 գոլ<ref name=Marta>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=She's not Marta (yet), but Catarina Macario is espnW's soccer player of the year |date=2017-11-28 |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |website=ESPNW |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107075707/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=From Brazil to Stanford, from sacrifice to stardom for Catarina Macario |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |website=ESPNW |date=2017-11-09 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072411/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |url-status=live }}</ref><ref name=Comparada>{{cite web |last1=de Assis |first1=Joanna |title=Comparada a Marta, Catarina Macario brilha no futebol feminino, mas sonha defender os EUA |url=https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |website=Esporte espectacular |access-date=2019-01-06 |language=pt |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107125855/https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |url-status=dead}}</ref>։ == Համալսարանական կարիերա == 2017 թվականի փետրվարի 1-ին Մակարիուն համաձայնվել է խաղալ Սթենֆորդի համալսարանում։ Առաջին կուրսում նա խաղացել է 25 խաղ, խփել 17 գոլ և կատարել 16 գոլային փոխանցում։ Նրա խաղը նրան բերել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ ESPNW-ի տարվա լավագույն խաղացողի կոչումը<ref name=Marta/>, «Տարվա նորեկ»՝ ըստ TopDrawerSoccer.com-ի<ref>{{cite web |title=2017 Women's Division I Postseason Awards |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |website=Top Drawer Soccer |access-date=2019-03-16 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418093846/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |url-status=live }}</ref>, Pac-12 տարվա լավագույն հարձակողական խաղացող և Pac-12 տարվա նորեկ<ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2017 |url=https://pac-12.com/news/2017/11/7/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors.aspx |website=Pac-12.com |date=2017-11-07 |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երկրորդ կուրսում Մակարիուն խփել է 14 գոլ և կատարել ութ գոլային փոխանցում 19 խաղում: 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա ստացել է TopDrawerSoccer.com կայքի «Տարվա խաղացող» մրցանակը: 2019 թվականի հունվարի 4-ին Մակարիուն նվաճել է Հերմանի գավաթը, որը շնորհվում է երկրի լավագույն խաղացողներին՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց<ref name="Andrew">{{cite web |title=Andrew Gutman, Catarina Macario named Hermann Trophy winners |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |website=ESPNW |date=2019-01-04 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105202134/http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Culver |first1=Jordan |title=Hermann Trophy winners are Indiana's Andrew Gutman, Stanford's Catarina Macario |url=https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |website=Pro Soccer USA |access-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105145358/https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |archive-date=2019-01-05 |url-status=dead}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ տարին անընդմեջ անվանվել է ESPNW-ի տարվա խաղացող և Pac-12-ի տարվա հարձակողական խաղացող<ref name=espn2018/><ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2018 |url=https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064115/https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |url-status=dead |archive-date=2019-01-21 |website=Pac-12.com |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երրորդ կուրսում Մակարիուն արժանացել է Honda Sports մրցանակին՝ որպես երկրի լավագույն ուսանողուհի ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |title=Stanford's Macario a Honda Sports Award winner in soccer |last=Athletics |first=Palo Alto Sports Online/Stanford |website=www.paloaltoonline.com |date=2020-01-07 |language=en |access-date=2020-04-15 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104354/https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.collegiatewomensportsawards.com/releases/2019-20/20200106macario |title=Catarina Macario of Stanford Named Honda Sport Award Winner for Soccer |date=2020-01-06 |website=CWSA |language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ անգամ արժանացել է Հերմանի գավաթին՝ դառնալով վեցերորդ կինը, որը երկու անգամ նվաճել է այն 1988 թվականին մրցանակի հիմնադրումից ի վեր<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Catarina Macario and Robbie Robinson Awarded College Soccer's Top Honor |url=http://www.machermanntrophy.org/ |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024332/http://www.machermanntrophy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=MAC Hermann Trophy Winners |url=http://www.machermanntrophy.org/winners |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024357/http://www.machermanntrophy.org/winners |url-status=live }}</ref>։ «Սթենֆորդը» նվաճել է NCAA Collegiate Cup-ը Մակարիուի առաջին և երրորդ կուրսերում։ 2021 թվականի հունվարի 8-ին Մակարիուն հայտարարել է, որ հրաժարվելու է Սթենֆորդում անցկացրած իր վերջին մրցաշրջանից՝ պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսելու համար<ref>{{cite web |date=2021-01-08 |title=Stanford soccer midfielder Catarina Macario decides to forgo senior year, go pro |url=https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |website=ESPN.com |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109023217/https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |url-status=live }}</ref>։ == Ակումբային Կարիերա == === «Օլիմպիկ Լիոն» (2021-2023) === [[Պատկեր:Macario 2025.png|thumb|Մակարիուն «Չելսիի» հետ 2025 թվականի ապրիլին]] 2021 թվականի հունվարի 12-ին ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբը հայտարարել է Մակարիուի հետ 2.5 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին<ref name="Macario signs with Lyon">{{cite web |last1=Wine II |first1=Donald |title=Catarina Macario signs pro deal with Lyon |url=https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |website=Stars and Stripes FC |date=2021-01-12 |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112221942/https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |url-status=live }}</ref>։ Նա իր նորամուտը Առաջին դիվիզիոնում նշել է 2021 թվականի փետրվարի 6-ին՝ 37-րդ րոպեին փոխարինելով Ամանդին Անրիին Մոնպելյեի դեմ խաղում, որը 2-1 հաշվով հաղթանակ է տարել<ref>{{cite web |url=https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |title=Olympique Lyonnais vs. Montpellier – 6 February 2021 |work=Soccerway |date=2021-02-06 |access-date=2021-02-06 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214040301/https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականի մայիսի 21-ին Մակարիուն գոլ է խփել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Բարսելոնայի» դեմ 3-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մակարիուն, Լինդսի Հորանի հետ միասին, դարձել է չորրորդ և հինգերորդ ամերիկացի կինը, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան<ref>{{Cite web |title=USWNT Rewind: Horan And Macario Win UEFA Champions League With Lyon |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |access-date=2024-03-04 |website=www.ussoccer.com |language=en |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523235211/https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |url-status=live }}</ref>։ === Չելսի (2023-ից ներկա) === 2023 թվականի հունիսի 9-ին «Չելսին» հայտարարել է, որ Մակարիուն երեք տարվա պայմանագիր է կնքել որպես ազատ գործակալ<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=USWNT star Catarina Macario to join Chelsea on a three-year deal upon departure from European giants Lyon {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |access-date=2024-03-04 |website=www.goal.com |language=en-US |archive-date=2023-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610032119/https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի մարտի 3-ին նա խփել է իր առաջին գոլը Անգլիայի Սուպերլիգայում իր նորամուտի վեցերորդ րոպեին՝ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում։ Դա տեղի է ունեցել 2022 թվականի հունիսին ստացած խաչաձև կապանների վնասվածքից ապաքինվելուց հետո<ref>{{Cite web |author=The Athletic Staff |title=USWNT's Macario scores in return for Chelsea |url=https://www.nytimes.com/athletic/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |access-date=2024-03-04 |website=The Athletic |date=2024-03-04 |language=en |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304011542/https://theathletic.com/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |url-status=live }}</ref>։ «Չելսիի» կազմում իր երկրորդ խաղում նա գոլ է խփել՝ ապահովելով Անգլիայի գավաթի 1-0 հաշվով հաղթանակը «Էվերթոնի» նկատմամբ փոխարինման դուրս գալուց երեք րոպե անց<ref>{{Cite news |title=Macario scores again as Chelsea reach FA Cup semis |url=https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |access-date=2024-03-12 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=2024-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312105725/https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |url-status=live }}</ref>։ == Կարիերան հավաքականի համար == Մակարոն իրավունք ունի միջազգային մակարդակով խաղալու և՛ Բրազիլիայի, և՛ Միացյալ Նահանգների հավաքականների կազմում։ Նա հրավիրվել է ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները մի քանի երիտասարդական մակարդակներում։ Մակարոն հայտարարել է Միացյալ Նահանգները ազգային մակարդակով ներկայացնելու իր մտադրության մասին՝ մերժելով Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի մի քանի առաջարկներ<ref name=Marta/><ref name=Comparada/><ref name="Next big star">{{cite web |last1=Tannenwald |first1=Jonathan |title=Catarina Macario is on her way to becoming the USWNT's next big star |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024004345/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-29 |title=Stanford player may be the next US soccer star, but first she needs citizenship |url=https://www.mercurynews.com/stanford-might-have-next-big-u-s-soccer-star-but-first-she-needs-citizenship|access-date=2020-07-27 |website=The Mercury News |language=en-US}}</ref>։ Նա սովորաբար խաղում է որպես կիսապաշտպան ԱՄՆ ազգային հավաքականում, չնայած Վլատկո Անդոնովսկին հայտարարել է, որ ապագայում նա կարող է տեղափոխվել կեղծ իննյակի դիրք<ref name="GrantWahl">{{cite web |last1=Wahl |first1=Grant |title=Is the Catarina Macario Era Upon Us? |url=https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |website=Fútbol with Grant Wahl |access-date=2022-04-21 |date=2022-01-04 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929041852/https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |url-status=live }}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մակարիուն ստացել է իր առաջին հրավերը ԱՄՆ ազգային հավաքական, չնայած նա դեռ իրավունք չուներ խաղալու մինչև ՖԻՖԱ-ի թույլտվությունը ստանալը<ref name="October camp">{{cite web |last1=M. Peterson |first1=Anne |title=USWNT to hold October camp near Denver; Catarina Macario headlines roster's prospects |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-08 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024001800/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |url-status=live }}</ref><ref name="HerreraCBS">{{cite web |last1=Herrera |first1=Sandra |title=Vlatko Andovnoski's USWNT camp roster features NWSL mainstays and Brazil-born Stanford star Catarina Macario |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |website=CBS Sports |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009015747/https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |url-status=live }}</ref>։ Ավելի ուշ նույն օրը նա Twitter-ում հայտարարել է, որ ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն<ref name="US citizen tweet">{{cite web |title=Officially a U.S. citizen! |url=https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |website=Twitter |access-date=2020-10-09 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104353/https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |url-status=live }}</ref><ref name="Yoesting">{{cite web |last1=Yoesting |first1=Travis |title=College Megastar Catarina Macario Is Now A U.S. Citizen — But She's Not Eligible For USWNT Just Yet |url=https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |website=The 18 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180144/https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |url-status=live }}</ref><ref name="CreditorSI">{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USWNT's Next Big Thing? Catarina Macario's Path to Eligibility Clears |url=https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101010505/https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարել է, որ Մակարիուն ՖԻՖԱ-ից թույլտվություն է ստացել ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները միջազգային ասպարեզում<ref>{{cite news |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |title=FIFA Approves Eligibility for Midfielder Catarina Macario to Represent The U.S. Women's National Soccer Team |work=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |date=2021-01-13 |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113213557/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 18-ին Մակարիուն նշել է իր նորամուտը՝ խաղադաշտ մտնելով ընդմիջմանը Կոլումբիայի դեմ ընկերական խաղում<ref name="Macario debuts">{{cite web |title=Macario debuts, Rapinoe and Lloyd return for USWNT in win over Colombia |url=https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |website=The Equalizer |date=2021-01-18 |access-date=2021-01-19 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022202/https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |url-status=live }}</ref>,այդպիսով դառնալով առաջին բնականացված քաղաքացին, որը խաղացել է Միացյալ Նահանգների կանանց ազգային հավաքականում<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |title=Stanford star Catarina Macario ready for new chapter with U.S. women's national team |first=Graham |last=Hays |website=ESPN.com |date=2020-10-17 |access-date=2020-10-22 |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001257/https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ խաղում, որը Կոլումբիայի դեմ ևս մեկ ընկերական խաղ էր, նա իր առաջին մեկնարկային կազմում խաղացել է և խփել իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=2021-01-22 |title=Catarina Macario fulfills a dream, scoring a goal in U.S. women's win over Colombia |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia|url-status=live|access-date=2021-02-23 |website=Los Angeles Times |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123044103/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia |archive-date=2021-01-23}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 23-ին Մակարիուն ընդգրկվել է ԱՄՆ հավաքականի կազմում Տոկիոյում կայանալիք 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար, որտեղ թիմը զբաղեցրել է երրորդ տեղը<ref>{{Cite web |date=2021-06-23 |title=VLATKO ANDONOVSKI NAMES 2020 U.S. OLYMPIC WOMEN'S SOCCER TEAM |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |website=United States Soccer |language=en-US |access-date=2021-07-04 |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410200505/https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականին «Լիոնի» կազմում ստացած 2023 թվականի Աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելուց հետո Մակարիուն 2024 թվականի ապրիլին վերադարձել է ԱՄՆ ազգային հավաքական՝ «SheBelieves Cup»-ի համար<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Macario, Swanson return for USWNT after injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |access-date=2024-06-26 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=2024-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626183810/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 26-ին Մակարիուն գլխավոր մարզիչ Էմմա Հեյսի կողմից ընտրվել է 18 խաղացողներից բաղկացած ցուցակում՝ Ֆրանսիայում կայանալիք 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|title=Alex Morgan not selected to USWNT for Paris Olympics: Full roster for 2024 Games|last=Linehan|first=Meg|date=2024-06-26|website=[[The Athletic]]|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626165821/https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|url-status=live}}</ref>։ Հուլիսի 12-ին հայտարարվել է, որ Մակարիուն չի մասնակցի մրցաշարին՝ «ծնկի գրգռվածության» պատճառով, և որ Լին Ուիլյամսը կփոխարինի նրան մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Cat Macario to miss Olympics with knee injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40547073/cat-macario-miss-olympics-us-knee-injury |access-date=2024-07-12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Չնայած իրեն Մարտայի երկրպագու անվանելուն, Մակարիուն նշել է, որ իր սիրելի ֆուտբոլիստուհին Միա Համմն է<ref name=Comparada/>։ Մակարիուն 2021 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը՝ ստանալով հաղորդակցության բակալավրի և հոգեբանության լրացուցիչ մասնագիտացում<ref>{{cite news |last=Killion |first=Ann |url=https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |title=Catarina Macario: From Stanford to Lyon to Olympics, soccer star ready to soar |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2021-07-01 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326013531/https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |url-status=live }}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {{обновлено|2025-09-28}}<ref name="SW">{{Soccerway|accessdate=February 6, 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ{{efn|Включая [[Кубок Англии по футболу среди женщин|Кубок Англии]], {{нп1|Кубок Английской футбольной лиги среди женщин|Кубок Английской футбольной лиги|en|FA Women's League Cup}}|name=Women's FA Cup|group=lower-alpha1}} !colspan=2|Մայրցամաք{{efn|Включая [[Лига чемпионов УЕФА среди женщин|Лигу чемпионов УЕФА]]|name=UEFA Women's Champions League|group=lower-alpha}} !colspan=2|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan=3|Օլիմպիկ Լիոն |2020/2021 |rowspan=2|Դիվիզիոն 1 |7||5||0||0||4||1||11||6 |- |2021/2022 |20||14||2||0||13||9||35||23 |- !colspan="2"|Ընդամենը !27!!19!!2!!0!!17!!10!!46!!29 |- |rowspan=4|Չելսի |2023/2024 |rowspan=3|Անգլիայի Սուպեր Լիգա |8||1||3||1||4||0||15||2 |- |2024/2025 |18||6||7||2||7||3||32||11 |- |2025/2026 |4||0||0||0||0||0||4||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !30!!7!!10!!3!!11!!3!!51!!13 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր արդյունք !57!!26!!12!!3!!28!!13!!97!!42 |} {{notelist}} <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === Միջազգային === {{обновлено|2025-06-03}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Հավաքական!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- | rowspan=5 |ԱՄՆ |2021||12||3 |- |2022||5||5 |- |2023||0||0 |- |2024||2||0 |- |2025||6||3 |- ! colspan=2|Արդյունք!!25!!11 |} === Գոլեր հավաքականի համար === {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|№ !scope="col"|Ամսաթիվ !scope="col"|Վայր !scope="col"|Մրցակից !scope="col"|Հաշիվ !scope="col"|Արդյունք !scope="col"|Մրցաշար !scope="col"|Նշում |- |align=center|1 | 2021 թվականի հունվարի 22 | Օռլանդո, Ֆլորիդա, ԱՄՆ | {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} | align=center|1:0 | align=center|6:0 | rowspan=3|Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |title=Megan Rapinoe Bags a Brace as U.S. Women's National Team Tops Colombia 6-0 to Close Out Two-Game Set in Orlando |date=2021-01-22 |website=U.S. Soccer |access-date=2021-02-21 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227190209/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |url-status=live}}</ref> |- |align=center|2 | rowspan="2" | 2021 թվականի սեպտեմբերի 21 | rowspan=2| Ցինցինատի, Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Պարագվայ}} | align=center|5:0 | rowspan=2 align=center|8:0 | align=center rowspan=2| <ref>{{cite web |title=Rose Lavelle Shines in Dynamic Hometown Performance as the U.S. Women's National Team Defeats Paraguay 8-0 |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |publisher=U.S. Soccer |date=2021-09-21 |access-date=2021-09-22 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085349/https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |url-status=live }}</ref> |- |align=center|3 | align="center" |8:0 |- |align=center|4 | rowspan="2" | 2022 թվականի փետրվարի 23 | rowspan=2| Ֆրիսկո, Տեխաս, ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} | align=center|1:0 | rowspan=2 align=center|5:0 | rowspan=2| SheBelieves Cup 2022 | align=center rowspan=2| <ref name="SB Cup 2022">{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 to Win Third Consecutive and Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented by Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |work=U.S. Soccer |date=2022-02-23 |access-date=2022-02-25 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|5 | align="center" |2:0 |- |align=center|6 | 2022 թվականի ապրիլի 9 | Կոլումբոս, Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=3 | {{Դրոշավորում|Ուզբեկստան}} | align=center|5:0 | align=center|9:1 | rowspan=3| Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-1 as Forward Sophia Smith Records First Career Hat Trick |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |publisher=U.S. Soccer |date=2022-04-09 |access-date=2022-04-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085839/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|7 | rowspan="2" | 2022 թվականի ապրիլի 12 | rowspan=2| Չեստեր, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ | align=center|2:0 | rowspan=2 align=center|9:0 | rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-0 as Catarina Macario and Rose Lavelle Score Twice Each |date=2022-04-12 |website=U.S. Soccer |access-date=2022-04-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413035046/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |url-status=live }}</ref> |- |align=center|8 |align="center" |6:0 |- |align=center|9 | 2025 թվականի փետրվարի 20 |Հյուստոն, Տեխաս, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} |align=center|1:0 |align=center|2:0 |SheBelieves Cup 2025 | |- |align=center|10 | 2025 թվականի ապրիլի 8 |Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} |align=center|1:0 |align=center|1:2 | rowspan="2" |Ընկերական խաղ |<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Falls to Brazil 2-1 in Front of Sold Out Crowd of 18,000 In San Jose, Calif. |url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |work=U.S. Soccer |date=2025-04-09 |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412171432/https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |url-status=live }}</ref> |- | align="center" |11 | 2025 թվականի մայիսի 31 |Սեյնթ Փոլ, Մինեսոտա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Չինաստան}} | align="center" |1:0 | align="center" |3:0 |<ref>{{Cite web |date=2025-05-31 |title=USWNT player ratings vs China: Emma Hayes' side never threatened as Lindsey Heaps, Sam Coffee, Cat Macario score in dominant display {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/uswnt-player-ratings-vs-china-emma-hayes-side-never-threatened-as-lindsey-heaps-sam-coffee-and-cat-macario-all-score-in-dominant-display/blt43071b60c57fa50c |access-date=2025-05-31 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Barcelona 1-3 Lyon |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |access-date=2024-11-04 |website=[[UEFA]] |language=en |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235027/https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |url-status=live }}</ref> === «Չելսի» === * Անգլիայի չեմպիոն՝ 2023/24, 2024/25 * Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{cite web |last1=Sanders |first1=Emma |title=Chelsea seal treble with FA Cup win over Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |website=BBC Sport |access-date=2025-05-18 |date=2025-05-18 |archive-date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193247/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |url-status=live }}</ref> * Անգլիական լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{Cite web |title=Women's League Cup final: Chelsea 2-1 Man City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgq9z8xqnj8t |access-date=2025-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> === Միջազգային === * ОSheBelieves գավաթի հաղթող՝ 2021<ref>{{cite web |date=2021-02-25 |title=U.S. Women's National Team Rolls to Title at 2021 SheBelieves Cup, Presented by Visa, With Dominant 6-0 Victory Against Argentina |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |publisher=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |access-date=2022-02-25 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513064911/https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref>, 2022<ref name="SB Cup 2022" />, 2024<ref>{{Cite web |title=2024 Shebelieves Cup final USWNT vs Canada result |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |access-date=2024-04-09 |publisher=United States Soccer Federation |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410032246/https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |url-status=live }}</ref> * 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր === Անհատական === * ESPNW-ի տարվա խաղացող՝ 2017, 2018<ref name="Marta" /><ref name="espn2018">{{cite web |title=Surf Alum Catarina Macario is 2018 ESPNW Player of the Year |url=http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |website=Surf Soccer |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064250/http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |url-status=live }}</ref> * Հերմանի գավաթի հաղթող՝ 2018<ref name="Andrew" />, 2019 * SheBelieves Cup MVP՝ 2022<ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 To Win Third Consecutive And Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented By Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |access-date=2022-02-24 |website=US Soccer |language=en |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://gostanford.com/sports/womens-soccer/roster/catarina-macario/16286 Профиль] на сайте клуба «[[Стэнфордский университет|Стэнфорд Кардинал]]» {{Արտաքին հղումներ}} ivpkfvgdjkkovgm0aho5ew0dv74mqly 10715880 10715829 2026-03-27T19:25:53Z Նազարյան Քրիստինե 129142 10715880 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), բրազիլական ծագմամբ ամերիկացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Չելսի» ակումբի և ԱՄՆ ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ == Վաղ տարիներ == Կատարինան ծնվել է Սան Լուիսում Անա Մարիա Կանտանեձիի և Խոսե Մելոնիո Մակարիոյի ընտանիքում<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |title=Macario on her hype, Hegerberg, Alexia and 2023 |publisher=[[FIFA]] |date=2022-05 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208072414/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |url-status=live }}</ref><ref name="CB"/>։ Նա սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 4 տարեկանում<ref>{{cite news |last=Mancini |first=Gabriella |location=São Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |title=Craque no futebol, Catarina joga com meninos e sonha em entrar na seleção |trans-title=Soccer star, Catarina plays with boys and dreams of entering the national team |work=Folha de S.Paulo |date=2010-11-06 |access-date=2023-03-26 |language=pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107124159/https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |archive-date=2010-11-07}}</ref>, հետևելով իր ավագ եղբոր՝ Էստևանի (ԱՄՆ-ում հայտնի որպես Սթիվ) հետքերով՝ Մակարոն սկսել է խաղալ Ֆլամենգոյի ակադեմիայում Սան Լուիսում։ Նա այնտեղ մնացել է վեց ամսից էլ քիչ, նախքան Կրուզեյրոյի ակադեմիա տեղափոխվելը։ Յոթ տարեկանում նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բրազիլիա։ Այնտեղ Կատարինան խաղացել է «Սանտոսի» ակադեմիայում, որտեղ մնացել է մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ տեղափոխվելը։ Բրազիլիայում Կատարինան միշտ խաղացել է տղամարդկանց թիմերում և կանանց թիմերում սկսել է խաղալ միայն ԱՄՆ ժամանելուց հետո։ 2011 թվականին, 12 տարեկանում, անգլերեն մի բառ անգամ չիմանալով, Մակարիուն հոր և եղբոր հետ տեղափոխվել է Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, որպեսզի իրականացնի ֆուտբոլ խաղալու իր երազանքը։Նրա մայրը, մասնագիտությամբ բժիշկ, մնացել է Բրազիլիայում՝ ընտանիքին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Սան Դիեգոյի Սերֆի երիտասարդական թիմում խաղալիս նա գերազանցել է Ազգային էլիտար ակումբային լիգայի բոլոր ժամանակների գոլ խփելու ռեկորդը՝ խփելով 165 գոլ<ref name=Marta>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=She's not Marta (yet), but Catarina Macario is espnW's soccer player of the year |date=2017-11-28 |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |website=ESPNW |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107075707/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=From Brazil to Stanford, from sacrifice to stardom for Catarina Macario |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |website=ESPNW |date=2017-11-09 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072411/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |url-status=live }}</ref><ref name=Comparada>{{cite web |last1=de Assis |first1=Joanna |title=Comparada a Marta, Catarina Macario brilha no futebol feminino, mas sonha defender os EUA |url=https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |website=Esporte espectacular |access-date=2019-01-06 |language=pt |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107125855/https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |url-status=dead}}</ref>։ == Համալսարանական կարիերա == 2017 թվականի փետրվարի 1-ին Մակարիուն համաձայնվել է խաղալ Սթենֆորդի համալսարանում։ Առաջին կուրսում նա խաղացել է 25 խաղ, խփել 17 գոլ և կատարել 16 գոլային փոխանցում։ Նրա խաղը նրան բերել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ ESPNW-ի տարվա լավագույն խաղացողի կոչումը<ref name=Marta/>, «Տարվա նորեկ»՝ ըստ TopDrawerSoccer.com-ի<ref>{{cite web |title=2017 Women's Division I Postseason Awards |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |website=Top Drawer Soccer |access-date=2019-03-16 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418093846/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |url-status=live }}</ref>, Pac-12 տարվա լավագույն հարձակողական խաղացող և Pac-12 տարվա նորեկ<ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2017 |url=https://pac-12.com/news/2017/11/7/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors.aspx |website=Pac-12.com |date=2017-11-07 |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երկրորդ կուրսում Մակարիուն խփել է 14 գոլ և կատարել ութ գոլային փոխանցում 19 խաղում: 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա ստացել է TopDrawerSoccer.com կայքի «Տարվա խաղացող» մրցանակը: 2019 թվականի հունվարի 4-ին Մակարիուն նվաճել է Հերմանի գավաթը, որը շնորհվում է երկրի լավագույն խաղացողներին՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց<ref name="Andrew">{{cite web |title=Andrew Gutman, Catarina Macario named Hermann Trophy winners |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |website=ESPNW |date=2019-01-04 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105202134/http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Culver |first1=Jordan |title=Hermann Trophy winners are Indiana's Andrew Gutman, Stanford's Catarina Macario |url=https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |website=Pro Soccer USA |access-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105145358/https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |archive-date=2019-01-05 |url-status=dead}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ տարին անընդմեջ անվանվել է ESPNW-ի տարվա խաղացող և Pac-12-ի տարվա հարձակողական խաղացող<ref name=espn2018/><ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2018 |url=https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064115/https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |url-status=dead |archive-date=2019-01-21 |website=Pac-12.com |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երրորդ կուրսում Մակարիուն արժանացել է Honda Sports մրցանակին՝ որպես երկրի լավագույն ուսանողուհի ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |title=Stanford's Macario a Honda Sports Award winner in soccer |last=Athletics |first=Palo Alto Sports Online/Stanford |website=www.paloaltoonline.com |date=2020-01-07 |language=en |access-date=2020-04-15 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104354/https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.collegiatewomensportsawards.com/releases/2019-20/20200106macario |title=Catarina Macario of Stanford Named Honda Sport Award Winner for Soccer |date=2020-01-06 |website=CWSA |language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ անգամ արժանացել է Հերմանի գավաթին՝ դառնալով վեցերորդ կինը, որը երկու անգամ նվաճել է այն 1988 թվականին մրցանակի հիմնադրումից ի վեր<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Catarina Macario and Robbie Robinson Awarded College Soccer's Top Honor |url=http://www.machermanntrophy.org/ |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024332/http://www.machermanntrophy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=MAC Hermann Trophy Winners |url=http://www.machermanntrophy.org/winners |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024357/http://www.machermanntrophy.org/winners |url-status=live }}</ref>։ «Սթենֆորդը» նվաճել է NCAA Collegiate Cup-ը Մակարիուի առաջին և երրորդ կուրսերում։ 2021 թվականի հունվարի 8-ին Մակարիուն հայտարարել է, որ հրաժարվելու է Սթենֆորդում անցկացրած իր վերջին մրցաշրջանից՝ պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսելու համար<ref>{{cite web |date=2021-01-08 |title=Stanford soccer midfielder Catarina Macario decides to forgo senior year, go pro |url=https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |website=ESPN.com |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109023217/https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |url-status=live }}</ref>։ == Ակումբային Կարիերա == === «Օլիմպիկ Լիոն» (2021-2023) === [[Պատկեր:Macario 2025.png|thumb|Մակարիուն «Չելսիի» հետ 2025 թվականի ապրիլին]] 2021 թվականի հունվարի 12-ին ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբը հայտարարել է Մակարիուի հետ 2.5 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին<ref name="Macario signs with Lyon">{{cite web |last1=Wine II |first1=Donald |title=Catarina Macario signs pro deal with Lyon |url=https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |website=Stars and Stripes FC |date=2021-01-12 |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112221942/https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |url-status=live }}</ref>։ Նա իր նորամուտը Առաջին դիվիզիոնում նշել է 2021 թվականի փետրվարի 6-ին՝ 37-րդ րոպեին փոխարինելով Ամանդին Անրիին Մոնպելյեի դեմ խաղում, որը 2-1 հաշվով հաղթանակ է տարել<ref>{{cite web |url=https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |title=Olympique Lyonnais vs. Montpellier – 6 February 2021 |work=Soccerway |date=2021-02-06 |access-date=2021-02-06 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214040301/https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականի մայիսի 21-ին Մակարիուն գոլ է խփել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Բարսելոնայի» դեմ 3-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մակարիուն, Լինդսի Հորանի հետ միասին, դարձել է չորրորդ և հինգերորդ ամերիկացի կինը, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան<ref>{{Cite web |title=USWNT Rewind: Horan And Macario Win UEFA Champions League With Lyon |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |access-date=2024-03-04 |website=www.ussoccer.com |language=en |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523235211/https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |url-status=live }}</ref>։ === Չելսի (2023-ից ներկա) === 2023 թվականի հունիսի 9-ին «Չելսին» հայտարարել է, որ Մակարիուն երեք տարվա պայմանագիր է կնքել որպես ազատ գործակալ<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=USWNT star Catarina Macario to join Chelsea on a three-year deal upon departure from European giants Lyon {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |access-date=2024-03-04 |website=www.goal.com |language=en-US |archive-date=2023-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610032119/https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի մարտի 3-ին նա խփել է իր առաջին գոլը Անգլիայի Սուպերլիգայում իր նորամուտի վեցերորդ րոպեին՝ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում։ Դա տեղի է ունեցել 2022 թվականի հունիսին ստացած խաչաձև կապանների վնասվածքից ապաքինվելուց հետո<ref>{{Cite web |author=The Athletic Staff |title=USWNT's Macario scores in return for Chelsea |url=https://www.nytimes.com/athletic/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |access-date=2024-03-04 |website=The Athletic |date=2024-03-04 |language=en |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304011542/https://theathletic.com/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |url-status=live }}</ref>։ «Չելսիի» կազմում իր երկրորդ խաղում նա գոլ է խփել՝ ապահովելով Անգլիայի գավաթի 1-0 հաշվով հաղթանակը «Էվերթոնի» նկատմամբ փոխարինման դուրս գալուց երեք րոպե անց<ref>{{Cite news |title=Macario scores again as Chelsea reach FA Cup semis |url=https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |access-date=2024-03-12 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=2024-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312105725/https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |url-status=live }}</ref>։ == Կարիերան հավաքականի համար == Մակարոն իրավունք ունի միջազգային մակարդակով խաղալու և՛ Բրազիլիայի, և՛ Միացյալ Նահանգների հավաքականների կազմում։ Նա հրավիրվել է ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները մի քանի երիտասարդական մակարդակներում։ Մակարոն հայտարարել է Միացյալ Նահանգները ազգային մակարդակով ներկայացնելու իր մտադրության մասին՝ մերժելով Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի մի քանի առաջարկներ<ref name=Marta/><ref name=Comparada/><ref name="Next big star">{{cite web |last1=Tannenwald |first1=Jonathan |title=Catarina Macario is on her way to becoming the USWNT's next big star |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024004345/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-29 |title=Stanford player may be the next US soccer star, but first she needs citizenship |url=https://www.mercurynews.com/stanford-might-have-next-big-u-s-soccer-star-but-first-she-needs-citizenship|access-date=2020-07-27 |website=The Mercury News |language=en-US}}</ref>։ Նա սովորաբար խաղում է որպես կիսապաշտպան ԱՄՆ ազգային հավաքականում, չնայած Վլատկո Անդոնովսկին հայտարարել է, որ ապագայում նա կարող է տեղափոխվել կեղծ իննյակի դիրք<ref name="GrantWahl">{{cite web |last1=Wahl |first1=Grant |title=Is the Catarina Macario Era Upon Us? |url=https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |website=Fútbol with Grant Wahl |access-date=2022-04-21 |date=2022-01-04 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929041852/https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |url-status=live }}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մակարիուն ստացել է իր առաջին հրավերը ԱՄՆ ազգային հավաքական, չնայած նա դեռ իրավունք չուներ խաղալու մինչև ՖԻՖԱ-ի թույլտվությունը ստանալը<ref name="October camp">{{cite web |last1=M. Peterson |first1=Anne |title=USWNT to hold October camp near Denver; Catarina Macario headlines roster's prospects |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-08 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024001800/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |url-status=live }}</ref><ref name="HerreraCBS">{{cite web |last1=Herrera |first1=Sandra |title=Vlatko Andovnoski's USWNT camp roster features NWSL mainstays and Brazil-born Stanford star Catarina Macario |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |website=CBS Sports |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009015747/https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |url-status=live }}</ref>։ Ավելի ուշ նույն օրը նա Twitter-ում հայտարարել է, որ ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն<ref name="US citizen tweet">{{cite web |title=Officially a U.S. citizen! |url=https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |website=Twitter |access-date=2020-10-09 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104353/https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |url-status=live }}</ref><ref name="Yoesting">{{cite web |last1=Yoesting |first1=Travis |title=College Megastar Catarina Macario Is Now A U.S. Citizen — But She's Not Eligible For USWNT Just Yet |url=https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |website=The 18 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180144/https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |url-status=live }}</ref><ref name="CreditorSI">{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USWNT's Next Big Thing? Catarina Macario's Path to Eligibility Clears |url=https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101010505/https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարել է, որ Մակարիուն ՖԻՖԱ-ից թույլտվություն է ստացել ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները միջազգային ասպարեզում<ref>{{cite news |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |title=FIFA Approves Eligibility for Midfielder Catarina Macario to Represent The U.S. Women's National Soccer Team |work=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |date=2021-01-13 |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113213557/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 18-ին Մակարիուն նշել է իր նորամուտը՝ խաղադաշտ մտնելով ընդմիջմանը Կոլումբիայի դեմ ընկերական խաղում<ref name="Macario debuts">{{cite web |title=Macario debuts, Rapinoe and Lloyd return for USWNT in win over Colombia |url=https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |website=The Equalizer |date=2021-01-18 |access-date=2021-01-19 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022202/https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |url-status=live }}</ref>,այդպիսով դառնալով առաջին բնականացված քաղաքացին, որը խաղացել է Միացյալ Նահանգների կանանց ազգային հավաքականում<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |title=Stanford star Catarina Macario ready for new chapter with U.S. women's national team |first=Graham |last=Hays |website=ESPN.com |date=2020-10-17 |access-date=2020-10-22 |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001257/https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ խաղում, որը Կոլումբիայի դեմ ևս մեկ ընկերական խաղ էր, նա իր առաջին մեկնարկային կազմում խաղացել է և խփել իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=2021-01-22 |title=Catarina Macario fulfills a dream, scoring a goal in U.S. women's win over Colombia |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia|url-status=live|access-date=2021-02-23 |website=Los Angeles Times |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123044103/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia |archive-date=2021-01-23}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 23-ին Մակարիուն ընդգրկվել է ԱՄՆ հավաքականի կազմում Տոկիոյում կայանալիք 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար, որտեղ թիմը զբաղեցրել է երրորդ տեղը<ref>{{Cite web |date=2021-06-23 |title=VLATKO ANDONOVSKI NAMES 2020 U.S. OLYMPIC WOMEN'S SOCCER TEAM |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |website=United States Soccer |language=en-US |access-date=2021-07-04 |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410200505/https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականին «Լիոնի» կազմում ստացած 2023 թվականի Աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելուց հետո Մակարիուն 2024 թվականի ապրիլին վերադարձել է ԱՄՆ ազգային հավաքական՝ «SheBelieves Cup»-ի համար<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Macario, Swanson return for USWNT after injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |access-date=2024-06-26 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=2024-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626183810/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 26-ին Մակարիուն գլխավոր մարզիչ Էմմա Հեյսի կողմից ընտրվել է 18 խաղացողներից բաղկացած ցուցակում՝ Ֆրանսիայում կայանալիք 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|title=Alex Morgan not selected to USWNT for Paris Olympics: Full roster for 2024 Games|last=Linehan|first=Meg|date=2024-06-26|website=[[The Athletic]]|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626165821/https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|url-status=live}}</ref>։ Հուլիսի 12-ին հայտարարվել է, որ Մակարիուն չի մասնակցի մրցաշարին՝ «ծնկի գրգռվածության» պատճառով, և որ Լին Ուիլյամսը կփոխարինի նրան մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Cat Macario to miss Olympics with knee injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40547073/cat-macario-miss-olympics-us-knee-injury |access-date=2024-07-12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Չնայած իրեն Մարտայի երկրպագու անվանելուն, Մակարիուն նշել է, որ իր սիրելի ֆուտբոլիստուհին Միա Համմն է<ref name=Comparada/>։ Մակարիուն 2021 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը՝ ստանալով հաղորդակցության բակալավրի և հոգեբանության լրացուցիչ մասնագիտացում<ref>{{cite news |last=Killion |first=Ann |url=https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |title=Catarina Macario: From Stanford to Lyon to Olympics, soccer star ready to soar |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2021-07-01 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326013531/https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |url-status=live }}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {{թարմացված է|2025-09-28}}<ref name="SW">{{Soccerway|accessdate=February 6, 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ{{efn|Включая [[Кубок Англии по футболу среди женщин|Кубок Англии]], {{нп1|Кубок Английской футбольной лиги среди женщин|Кубок Английской футбольной лиги|en|FA Women's League Cup}}|name=Women's FA Cup|group=lower-alpha1}} !colspan=2|Մայրցամաք{{efn|Включая [[Лига чемпионов УЕФА среди женщин|Лигу чемпионов УЕФА]]|name=UEFA Women's Champions League|group=lower-alpha}} !colspan=2|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan=3|Օլիմպիկ Լիոն |2020/2021 |rowspan=2|Դիվիզիոն 1 |7||5||0||0||4||1||11||6 |- |2021/2022 |20||14||2||0||13||9||35||23 |- !colspan="2"|Ընդամենը !27!!19!!2!!0!!17!!10!!46!!29 |- |rowspan=4|Չելսի |2023/2024 |rowspan=3|Անգլիայի Սուպեր Լիգա |8||1||3||1||4||0||15||2 |- |2024/2025 |18||6||7||2||7||3||32||11 |- |2025/2026 |4||0||0||0||0||0||4||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !30!!7!!10!!3!!11!!3!!51!!13 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր արդյունք !57!!26!!12!!3!!28!!13!!97!!42 |} {{notelist}} <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === Միջազգային === {{թարմացված է|2025-06-03}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Հավաքական!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- | rowspan=5 |ԱՄՆ |2021||12||3 |- |2022||5||5 |- |2023||0||0 |- |2024||2||0 |- |2025||6||3 |- ! colspan=2|Արդյունք!!25!!11 |} === Գոլեր հավաքականի համար === {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|№ !scope="col"|Ամսաթիվ !scope="col"|Վայր !scope="col"|Մրցակից !scope="col"|Հաշիվ !scope="col"|Արդյունք !scope="col"|Մրցաշար !scope="col"|Նշում |- |align=center|1 | 2021 թվականի հունվարի 22 | Օռլանդո, Ֆլորիդա, ԱՄՆ | {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} | align=center|1:0 | align=center|6:0 | rowspan=3|Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |title=Megan Rapinoe Bags a Brace as U.S. Women's National Team Tops Colombia 6-0 to Close Out Two-Game Set in Orlando |date=2021-01-22 |website=U.S. Soccer |access-date=2021-02-21 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227190209/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |url-status=live}}</ref> |- |align=center|2 | rowspan="2" | 2021 թվականի սեպտեմբերի 21 | rowspan=2| Ցինցինատի, Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Պարագվայ}} | align=center|5:0 | rowspan=2 align=center|8:0 | align=center rowspan=2| <ref>{{cite web |title=Rose Lavelle Shines in Dynamic Hometown Performance as the U.S. Women's National Team Defeats Paraguay 8-0 |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |publisher=U.S. Soccer |date=2021-09-21 |access-date=2021-09-22 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085349/https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |url-status=live }}</ref> |- |align=center|3 | align="center" |8:0 |- |align=center|4 | rowspan="2" | 2022 թվականի փետրվարի 23 | rowspan=2| Ֆրիսկո, Տեխաս, ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} | align=center|1:0 | rowspan=2 align=center|5:0 | rowspan=2| SheBelieves Cup 2022 | align=center rowspan=2| <ref name="SB Cup 2022">{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 to Win Third Consecutive and Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented by Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |work=U.S. Soccer |date=2022-02-23 |access-date=2022-02-25 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|5 | align="center" |2:0 |- |align=center|6 | 2022 թվականի ապրիլի 9 | Կոլումբոս, Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=3 | {{Դրոշավորում|Ուզբեկստան}} | align=center|5:0 | align=center|9:1 | rowspan=3| Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-1 as Forward Sophia Smith Records First Career Hat Trick |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |publisher=U.S. Soccer |date=2022-04-09 |access-date=2022-04-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085839/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|7 | rowspan="2" | 2022 թվականի ապրիլի 12 | rowspan=2| Չեստեր, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ | align=center|2:0 | rowspan=2 align=center|9:0 | rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-0 as Catarina Macario and Rose Lavelle Score Twice Each |date=2022-04-12 |website=U.S. Soccer |access-date=2022-04-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413035046/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |url-status=live }}</ref> |- |align=center|8 |align="center" |6:0 |- |align=center|9 | 2025 թվականի փետրվարի 20 |Հյուստոն, Տեխաս, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} |align=center|1:0 |align=center|2:0 |SheBelieves Cup 2025 | |- |align=center|10 | 2025 թվականի ապրիլի 8 |Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} |align=center|1:0 |align=center|1:2 | rowspan="2" |Ընկերական խաղ |<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Falls to Brazil 2-1 in Front of Sold Out Crowd of 18,000 In San Jose, Calif. |url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |work=U.S. Soccer |date=2025-04-09 |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412171432/https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |url-status=live }}</ref> |- | align="center" |11 | 2025 թվականի մայիսի 31 |Սեյնթ Փոլ, Մինեսոտա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Չինաստան}} | align="center" |1:0 | align="center" |3:0 |<ref>{{Cite web |date=2025-05-31 |title=USWNT player ratings vs China: Emma Hayes' side never threatened as Lindsey Heaps, Sam Coffee, Cat Macario score in dominant display {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/uswnt-player-ratings-vs-china-emma-hayes-side-never-threatened-as-lindsey-heaps-sam-coffee-and-cat-macario-all-score-in-dominant-display/blt43071b60c57fa50c |access-date=2025-05-31 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Barcelona 1-3 Lyon |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |access-date=2024-11-04 |website=[[UEFA]] |language=en |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235027/https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |url-status=live }}</ref> === «Չելսի» === * Անգլիայի չեմպիոն՝ 2023/24, 2024/25 * Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{cite web |last1=Sanders |first1=Emma |title=Chelsea seal treble with FA Cup win over Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |website=BBC Sport |access-date=2025-05-18 |date=2025-05-18 |archive-date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193247/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |url-status=live }}</ref> * Անգլիական լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{Cite web |title=Women's League Cup final: Chelsea 2-1 Man City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgq9z8xqnj8t |access-date=2025-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> === Միջազգային === * ОSheBelieves գավաթի հաղթող՝ 2021<ref>{{cite web |date=2021-02-25 |title=U.S. Women's National Team Rolls to Title at 2021 SheBelieves Cup, Presented by Visa, With Dominant 6-0 Victory Against Argentina |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |publisher=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |access-date=2022-02-25 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513064911/https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref>, 2022<ref name="SB Cup 2022" />, 2024<ref>{{Cite web |title=2024 Shebelieves Cup final USWNT vs Canada result |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |access-date=2024-04-09 |publisher=United States Soccer Federation |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410032246/https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |url-status=live }}</ref> * 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր === Անհատական === * ESPNW-ի տարվա խաղացող՝ 2017, 2018<ref name="Marta" /><ref name="espn2018">{{cite web |title=Surf Alum Catarina Macario is 2018 ESPNW Player of the Year |url=http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |website=Surf Soccer |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064250/http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |url-status=live }}</ref> * Հերմանի գավաթի հաղթող՝ 2018<ref name="Andrew" />, 2019 * SheBelieves Cup MVP՝ 2022<ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 To Win Third Consecutive And Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented By Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |access-date=2022-02-24 |website=US Soccer |language=en |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://gostanford.com/sports/womens-soccer/roster/catarina-macario/16286 Профиль] на сайте клуба «[[Стэнфордский университет|Стэнфорд Кардинал]]» {{Արտաքին հղումներ}} 9gcxthdxmthyup3yhiavi6pb5t6kard 10716010 10715880 2026-03-28T06:59:47Z Նազարյան Քրիստինե 129142 10716010 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), բրազիլական ծագմամբ ամերիկացի ֆուտբոլիստ, անգլիական «Չելսի» ակումբի և ԱՄՆ ազգային հավաքականի կիսապաշտպան։ == Վաղ տարիներ == Կատարինան ծնվել է Սան Լուիսում Անա Մարիա Կանտանեձիի և Խոսե Մելոնիո Մակարիոյի ընտանիքում<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |title=Macario on her hype, Hegerberg, Alexia and 2023 |publisher=[[FIFA]] |date=2022-05 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208072414/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |url-status=live }}</ref><ref name="CB"/>։ Նա սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 4 տարեկանում<ref>{{cite news |last=Mancini |first=Gabriella |location=São Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |title=Craque no futebol, Catarina joga com meninos e sonha em entrar na seleção |trans-title=Soccer star, Catarina plays with boys and dreams of entering the national team |work=Folha de S.Paulo |date=2010-11-06 |access-date=2023-03-26 |language=pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107124159/https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |archive-date=2010-11-07}}</ref>, հետևելով իր ավագ եղբոր՝ Էստևանի (ԱՄՆ-ում հայտնի որպես Սթիվ) հետքերով՝ Մակարոն սկսել է խաղալ Ֆլամենգոյի ակադեմիայում Սան Լուիսում։ Նա այնտեղ մնացել է վեց ամսից էլ քիչ, նախքան Կրուզեյրոյի ակադեմիա տեղափոխվելը։ Յոթ տարեկանում նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է Բրազիլիա։ Այնտեղ Կատարինան խաղացել է «Սանտոսի» ակադեմիայում, որտեղ մնացել է մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ տեղափոխվելը։ Բրազիլիայում Կատարինան միշտ խաղացել է տղամարդկանց թիմերում և կանանց թիմերում սկսել է խաղալ միայն ԱՄՆ ժամանելուց հետո։ 2011 թվականին, 12 տարեկանում, անգլերեն մի բառ անգամ չիմանալով, Մակարիուն հոր և եղբոր հետ տեղափոխվել է Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, որպեսզի իրականացնի ֆուտբոլ խաղալու իր երազանքը։Նրա մայրը, մասնագիտությամբ բժիշկ, մնացել է Բրազիլիայում՝ ընտանիքին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Սան Դիեգոյի Սերֆի երիտասարդական թիմում խաղալիս նա գերազանցել է Ազգային էլիտար ակումբային լիգայի բոլոր ժամանակների գոլ խփելու ռեկորդը՝ խփելով 165 գոլ<ref name=Marta>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=She's not Marta (yet), but Catarina Macario is espnW's soccer player of the year |date=2017-11-28 |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |website=ESPNW |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107075707/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=From Brazil to Stanford, from sacrifice to stardom for Catarina Macario |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |website=ESPNW |date=2017-11-09 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072411/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |url-status=live }}</ref><ref name=Comparada>{{cite web |last1=de Assis |first1=Joanna |title=Comparada a Marta, Catarina Macario brilha no futebol feminino, mas sonha defender os EUA |url=https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |website=Esporte espectacular |access-date=2019-01-06 |language=pt |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107125855/https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |url-status=dead}}</ref>։ == Համալսարանական կարիերա == 2017 թվականի փետրվարի 1-ին Մակարիուն համաձայնվել է խաղալ Սթենֆորդի համալսարանում։ Առաջին կուրսում նա խաղացել է 25 խաղ, խփել 17 գոլ և կատարել 16 գոլային փոխանցում։ Նրա խաղը նրան բերել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ ESPNW-ի տարվա լավագույն խաղացողի կոչումը<ref name=Marta/>, «Տարվա նորեկ»՝ ըստ TopDrawerSoccer.com-ի<ref>{{cite web |title=2017 Women's Division I Postseason Awards |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |website=Top Drawer Soccer |access-date=2019-03-16 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418093846/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |url-status=live }}</ref>, Pac-12 տարվա լավագույն հարձակողական խաղացող և Pac-12 տարվա նորեկ<ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2017 |url=https://pac-12.com/news/2017/11/7/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors.aspx |website=Pac-12.com |date=2017-11-07 |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երկրորդ կուրսում Մակարիուն խփել է 14 գոլ և կատարել ութ գոլային փոխանցում 19 խաղում: 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա ստացել է TopDrawerSoccer.com կայքի «Տարվա խաղացող» մրցանակը: 2019 թվականի հունվարի 4-ին Մակարիուն նվաճել է Հերմանի գավաթը, որը շնորհվում է երկրի լավագույն խաղացողներին՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց<ref name="Andrew">{{cite web |title=Andrew Gutman, Catarina Macario named Hermann Trophy winners |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |website=ESPNW |date=2019-01-04 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105202134/http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Culver |first1=Jordan |title=Hermann Trophy winners are Indiana's Andrew Gutman, Stanford's Catarina Macario |url=https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |website=Pro Soccer USA |access-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105145358/https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |archive-date=2019-01-05 |url-status=dead}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ տարին անընդմեջ անվանվել է ESPNW-ի տարվա խաղացող և Pac-12-ի տարվա հարձակողական խաղացող<ref name=espn2018/><ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2018 |url=https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064115/https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |url-status=dead |archive-date=2019-01-21 |website=Pac-12.com |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երրորդ կուրսում Մակարիուն արժանացել է Honda Sports մրցանակին՝ որպես երկրի լավագույն ուսանողուհի ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |title=Stanford's Macario a Honda Sports Award winner in soccer |last=Athletics |first=Palo Alto Sports Online/Stanford |website=www.paloaltoonline.com |date=2020-01-07 |language=en |access-date=2020-04-15 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104354/https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.collegiatewomensportsawards.com/releases/2019-20/20200106macario |title=Catarina Macario of Stanford Named Honda Sport Award Winner for Soccer |date=2020-01-06 |website=CWSA |language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ անգամ արժանացել է Հերմանի գավաթին՝ դառնալով վեցերորդ կինը, որը երկու անգամ նվաճել է այն 1988 թվականին մրցանակի հիմնադրումից ի վեր<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Catarina Macario and Robbie Robinson Awarded College Soccer's Top Honor |url=http://www.machermanntrophy.org/ |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024332/http://www.machermanntrophy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=MAC Hermann Trophy Winners |url=http://www.machermanntrophy.org/winners |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024357/http://www.machermanntrophy.org/winners |url-status=live }}</ref>։ «Սթենֆորդը» նվաճել է NCAA Collegiate Cup-ը Մակարիուի առաջին և երրորդ կուրսերում։ 2021 թվականի հունվարի 8-ին Մակարիուն հայտարարել է, որ հրաժարվելու է Սթենֆորդում անցկացրած իր վերջին մրցաշրջանից՝ պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսելու համար<ref>{{cite web |date=2021-01-08 |title=Stanford soccer midfielder Catarina Macario decides to forgo senior year, go pro |url=https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |website=ESPN.com |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109023217/https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |url-status=live }}</ref>։ == Ակումբային Կարիերա == === «Օլիմպիկ Լիոն» (2021-2023) === [[Պատկեր:Macario 2025.png|thumb|Մակարիուն «Չելսիի» հետ 2025 թվականի ապրիլին]] 2021 թվականի հունվարի 12-ին ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբը հայտարարել է Մակարիուի հետ 2.5 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին<ref name="Macario signs with Lyon">{{cite web |last1=Wine II |first1=Donald |title=Catarina Macario signs pro deal with Lyon |url=https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |website=Stars and Stripes FC |date=2021-01-12 |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112221942/https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |url-status=live }}</ref>։ Նա իր նորամուտը Առաջին դիվիզիոնում նշել է 2021 թվականի փետրվարի 6-ին՝ 37-րդ րոպեին փոխարինելով Ամանդին Անրիին Մոնպելյեի դեմ խաղում, որը 2-1 հաշվով հաղթանակ է տարել<ref>{{cite web |url=https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |title=Olympique Lyonnais vs. Montpellier – 6 February 2021 |work=Soccerway |date=2021-02-06 |access-date=2021-02-06 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214040301/https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականի մայիսի 21-ին Մակարիուն գոլ է խփել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Բարսելոնայի» դեմ 3-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մակարիուն, Լինդսի Հորանի հետ միասին, դարձել է չորրորդ և հինգերորդ ամերիկացի կինը, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան<ref>{{Cite web |title=USWNT Rewind: Horan And Macario Win UEFA Champions League With Lyon |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |access-date=2024-03-04 |website=www.ussoccer.com |language=en |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523235211/https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |url-status=live }}</ref>։ === Չելսի (2023-ից ներկա) === 2023 թվականի հունիսի 9-ին «Չելսին» հայտարարել է, որ Մակարիուն երեք տարվա պայմանագիր է կնքել որպես ազատ գործակալ<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=USWNT star Catarina Macario to join Chelsea on a three-year deal upon departure from European giants Lyon {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |access-date=2024-03-04 |website=www.goal.com |language=en-US |archive-date=2023-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610032119/https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի մարտի 3-ին նա խփել է իր առաջին գոլը Անգլիայի Սուպերլիգայում իր նորամուտի վեցերորդ րոպեին՝ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում։ Դա տեղի է ունեցել 2022 թվականի հունիսին ստացած խաչաձև կապանների վնասվածքից ապաքինվելուց հետո<ref>{{Cite web |author=The Athletic Staff |title=USWNT's Macario scores in return for Chelsea |url=https://www.nytimes.com/athletic/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |access-date=2024-03-04 |website=The Athletic |date=2024-03-04 |language=en |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304011542/https://theathletic.com/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |url-status=live }}</ref>։ «Չելսիի» կազմում իր երկրորդ խաղում նա գոլ է խփել՝ ապահովելով Անգլիայի գավաթի 1-0 հաշվով հաղթանակը «Էվերթոնի» նկատմամբ փոխարինման դուրս գալուց երեք րոպե անց<ref>{{Cite news |title=Macario scores again as Chelsea reach FA Cup semis |url=https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |access-date=2024-03-12 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=2024-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312105725/https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |url-status=live }}</ref>։ == Կարիերան հավաքականի համար == Մակարոն իրավունք ունի միջազգային մակարդակով խաղալու և՛ Բրազիլիայի, և՛ Միացյալ Նահանգների հավաքականների կազմում։ Նա հրավիրվել է ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները մի քանի երիտասարդական մակարդակներում։ Մակարոն հայտարարել է Միացյալ Նահանգները ազգային մակարդակով ներկայացնելու իր մտադրության մասին՝ մերժելով Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիայի մի քանի առաջարկներ<ref name=Marta/><ref name=Comparada/><ref name="Next big star">{{cite web |last1=Tannenwald |first1=Jonathan |title=Catarina Macario is on her way to becoming the USWNT's next big star |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024004345/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-29 |title=Stanford player may be the next US soccer star, but first she needs citizenship |url=https://www.mercurynews.com/stanford-might-have-next-big-u-s-soccer-star-but-first-she-needs-citizenship|access-date=2020-07-27 |website=The Mercury News |language=en-US}}</ref>։ Նա սովորաբար խաղում է որպես կիսապաշտպան ԱՄՆ ազգային հավաքականում, չնայած Վլատկո Անդոնովսկին հայտարարել է, որ ապագայում նա կարող է տեղափոխվել կեղծ իննյակի դիրք<ref name="GrantWahl">{{cite web |last1=Wahl |first1=Grant |title=Is the Catarina Macario Era Upon Us? |url=https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |website=Fútbol with Grant Wahl |access-date=2022-04-21 |date=2022-01-04 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929041852/https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |url-status=live }}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մակարիուն ստացել է իր առաջին հրավերը ԱՄՆ ազգային հավաքական, չնայած նա դեռ իրավունք չուներ խաղալու մինչև ՖԻՖԱ-ի թույլտվությունը ստանալը<ref name="October camp">{{cite web |last1=M. Peterson |first1=Anne |title=USWNT to hold October camp near Denver; Catarina Macario headlines roster's prospects |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-08 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024001800/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |url-status=live }}</ref><ref name="HerreraCBS">{{cite web |last1=Herrera |first1=Sandra |title=Vlatko Andovnoski's USWNT camp roster features NWSL mainstays and Brazil-born Stanford star Catarina Macario |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |website=CBS Sports |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009015747/https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |url-status=live }}</ref>։ Ավելի ուշ նույն օրը նա Twitter-ում հայտարարել է, որ ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն<ref name="US citizen tweet">{{cite web |title=Officially a U.S. citizen! |url=https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |website=Twitter |access-date=2020-10-09 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104353/https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |url-status=live }}</ref><ref name="Yoesting">{{cite web |last1=Yoesting |first1=Travis |title=College Megastar Catarina Macario Is Now A U.S. Citizen — But She's Not Eligible For USWNT Just Yet |url=https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |website=The 18 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180144/https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |url-status=live }}</ref><ref name="CreditorSI">{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USWNT's Next Big Thing? Catarina Macario's Path to Eligibility Clears |url=https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101010505/https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարել է, որ Մակարիուն ՖԻՖԱ-ից թույլտվություն է ստացել ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները միջազգային ասպարեզում<ref>{{cite news |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |title=FIFA Approves Eligibility for Midfielder Catarina Macario to Represent The U.S. Women's National Soccer Team |work=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |date=2021-01-13 |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113213557/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 18-ին Մակարիուն նշել է իր նորամուտը՝ խաղադաշտ մտնելով ընդմիջմանը Կոլումբիայի դեմ ընկերական խաղում<ref name="Macario debuts">{{cite web |title=Macario debuts, Rapinoe and Lloyd return for USWNT in win over Colombia |url=https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |website=The Equalizer |date=2021-01-18 |access-date=2021-01-19 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022202/https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |url-status=live }}</ref>,այդպիսով դառնալով առաջին բնականացված քաղաքացին, որը խաղացել է Միացյալ Նահանգների կանանց ազգային հավաքականում<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |title=Stanford star Catarina Macario ready for new chapter with U.S. women's national team |first=Graham |last=Hays |website=ESPN.com |date=2020-10-17 |access-date=2020-10-22 |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001257/https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ խաղում, որը Կոլումբիայի դեմ ևս մեկ ընկերական խաղ էր, նա իր առաջին մեկնարկային կազմում խաղացել է և խփել իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=2021-01-22 |title=Catarina Macario fulfills a dream, scoring a goal in U.S. women's win over Colombia |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia|url-status=live|access-date=2021-02-23 |website=Los Angeles Times |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123044103/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia |archive-date=2021-01-23}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 23-ին Մակարիուն ընդգրկվել է ԱՄՆ հավաքականի կազմում Տոկիոյում կայանալիք 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար, որտեղ թիմը զբաղեցրել է երրորդ տեղը<ref>{{Cite web |date=2021-06-23 |title=VLATKO ANDONOVSKI NAMES 2020 U.S. OLYMPIC WOMEN'S SOCCER TEAM |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |website=United States Soccer |language=en-US |access-date=2021-07-04 |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410200505/https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականին «Լիոնի» կազմում ստացած 2023 թվականի Աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելուց հետո Մակարիուն 2024 թվականի ապրիլին վերադարձել է ԱՄՆ ազգային հավաքական՝ «SheBelieves Cup»-ի համար<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Macario, Swanson return for USWNT after injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |access-date=2024-06-26 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=2024-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626183810/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 26-ին Մակարիուն գլխավոր մարզիչ Էմմա Հեյսի կողմից ընտրվել է 18 խաղացողներից բաղկացած ցուցակում՝ Ֆրանսիայում կայանալիք 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|title=Alex Morgan not selected to USWNT for Paris Olympics: Full roster for 2024 Games|last=Linehan|first=Meg|date=2024-06-26|website=[[The Athletic]]|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626165821/https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|url-status=live}}</ref>։ Հուլիսի 12-ին հայտարարվել է, որ Մակարիուն չի մասնակցի մրցաշարին՝ «ծնկի գրգռվածության» պատճառով, և որ Լին Ուիլյամսը կփոխարինի նրան մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Cat Macario to miss Olympics with knee injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40547073/cat-macario-miss-olympics-us-knee-injury |access-date=2024-07-12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Չնայած իրեն Մարտայի երկրպագու անվանելուն, Մակարիուն նշել է, որ իր սիրելի ֆուտբոլիստուհին Միա Համմն է<ref name=Comparada/>։ Մակարիուն 2021 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը՝ ստանալով հաղորդակցության բակալավրի և հոգեբանության լրացուցիչ մասնագիտացում<ref>{{cite news |last=Killion |first=Ann |url=https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |title=Catarina Macario: From Stanford to Lyon to Olympics, soccer star ready to soar |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2021-07-01 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326013531/https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |url-status=live }}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {{թարմացված է|2025-09-28}}<ref name="SW">{{Soccerway|accessdate=February 6, 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ !colspan=2|Մայրցամաք !colspan=2|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan=3|Օլիմպիկ Լիոն |2020/2021 |rowspan=2|Դիվիզիոն 1 |7||5||0||0||4||1||11||6 |- |2021/2022 |20||14||2||0||13||9||35||23 |- !colspan="2"|Ընդամենը !27!!19!!2!!0!!17!!10!!46!!29 |- |rowspan=4|Չելսի |2023/2024 |rowspan=3|Անգլիայի Սուպեր Լիգա |8||1||3||1||4||0||15||2 |- |2024/2025 |18||6||7||2||7||3||32||11 |- |2025/2026 |4||0||0||0||0||0||4||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !30!!7!!10!!3!!11!!3!!51!!13 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր արդյունք !57!!26!!12!!3!!28!!13!!97!!42 |} {{notelist}} <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === Միջազգային === {{թարմացված է|2025-06-03}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Հավաքական!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- | rowspan=5 |ԱՄՆ |2021||12||3 |- |2022||5||5 |- |2023||0||0 |- |2024||2||0 |- |2025||6||3 |- ! colspan=2|Արդյունք!!25!!11 |} === Գոլեր հավաքականի համար === {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|№ !scope="col"|Ամսաթիվ !scope="col"|Վայր !scope="col"|Մրցակից !scope="col"|Հաշիվ !scope="col"|Արդյունք !scope="col"|Մրցաշար !scope="col"|Նշում |- |align=center|1 | 2021 թվականի հունվարի 22 | Օռլանդո, Ֆլորիդա, ԱՄՆ | {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} | align=center|1:0 | align=center|6:0 | rowspan=3|Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |title=Megan Rapinoe Bags a Brace as U.S. Women's National Team Tops Colombia 6-0 to Close Out Two-Game Set in Orlando |date=2021-01-22 |website=U.S. Soccer |access-date=2021-02-21 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227190209/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |url-status=live}}</ref> |- |align=center|2 | rowspan="2" | 2021 թվականի սեպտեմբերի 21 | rowspan=2| Ցինցինատի, Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Պարագվայ}} | align=center|5:0 | rowspan=2 align=center|8:0 | align=center rowspan=2| <ref>{{cite web |title=Rose Lavelle Shines in Dynamic Hometown Performance as the U.S. Women's National Team Defeats Paraguay 8-0 |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |publisher=U.S. Soccer |date=2021-09-21 |access-date=2021-09-22 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085349/https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |url-status=live }}</ref> |- |align=center|3 | align="center" |8:0 |- |align=center|4 | rowspan="2" | 2022 թվականի փետրվարի 23 | rowspan=2| Ֆրիսկո, Տեխաս, ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} | align=center|1:0 | rowspan=2 align=center|5:0 | rowspan=2| SheBelieves Cup 2022 | align=center rowspan=2| <ref name="SB Cup 2022">{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 to Win Third Consecutive and Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented by Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |work=U.S. Soccer |date=2022-02-23 |access-date=2022-02-25 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|5 | align="center" |2:0 |- |align=center|6 | 2022 թվականի ապրիլի 9 | Կոլումբոս, Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=3 | {{Դրոշավորում|Ուզբեկստան}} | align=center|5:0 | align=center|9:1 | rowspan=3| Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-1 as Forward Sophia Smith Records First Career Hat Trick |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |publisher=U.S. Soccer |date=2022-04-09 |access-date=2022-04-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085839/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|7 | rowspan="2" | 2022 թվականի ապրիլի 12 | rowspan=2| Չեստեր, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ | align=center|2:0 | rowspan=2 align=center|9:0 | rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-0 as Catarina Macario and Rose Lavelle Score Twice Each |date=2022-04-12 |website=U.S. Soccer |access-date=2022-04-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413035046/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |url-status=live }}</ref> |- |align=center|8 |align="center" |6:0 |- |align=center|9 | 2025 թվականի փետրվարի 20 |Հյուստոն, Տեխաս, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} |align=center|1:0 |align=center|2:0 |SheBelieves Cup 2025 | |- |align=center|10 | 2025 թվականի ապրիլի 8 |Սան Խոսե, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} |align=center|1:0 |align=center|1:2 | rowspan="2" |Ընկերական խաղ |<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Falls to Brazil 2-1 in Front of Sold Out Crowd of 18,000 In San Jose, Calif. |url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |work=U.S. Soccer |date=2025-04-09 |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412171432/https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |url-status=live }}</ref> |- | align="center" |11 | 2025 թվականի մայիսի 31 |Սեյնթ Փոլ, Մինեսոտա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Չինաստան}} | align="center" |1:0 | align="center" |3:0 |<ref>{{Cite web |date=2025-05-31 |title=USWNT player ratings vs China: Emma Hayes' side never threatened as Lindsey Heaps, Sam Coffee, Cat Macario score in dominant display {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/uswnt-player-ratings-vs-china-emma-hayes-side-never-threatened-as-lindsey-heaps-sam-coffee-and-cat-macario-all-score-in-dominant-display/blt43071b60c57fa50c |access-date=2025-05-31 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Barcelona 1-3 Lyon |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |access-date=2024-11-04 |website=[[UEFA]] |language=en |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235027/https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |url-status=live }}</ref> === «Չելսի» === * Անգլիայի չեմպիոն՝ 2023/24, 2024/25 * Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{cite web |last1=Sanders |first1=Emma |title=Chelsea seal treble with FA Cup win over Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |website=BBC Sport |access-date=2025-05-18 |date=2025-05-18 |archive-date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193247/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |url-status=live }}</ref> * Անգլիական լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{Cite web |title=Women's League Cup final: Chelsea 2-1 Man City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgq9z8xqnj8t |access-date=2025-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> === Միջազգային === * ОSheBelieves գավաթի հաղթող՝ 2021<ref>{{cite web |date=2021-02-25 |title=U.S. Women's National Team Rolls to Title at 2021 SheBelieves Cup, Presented by Visa, With Dominant 6-0 Victory Against Argentina |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |publisher=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |access-date=2022-02-25 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513064911/https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref>, 2022<ref name="SB Cup 2022" />, 2024<ref>{{Cite web |title=2024 Shebelieves Cup final USWNT vs Canada result |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |access-date=2024-04-09 |publisher=United States Soccer Federation |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410032246/https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |url-status=live }}</ref> * 2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր === Անհատական === * ESPNW-ի տարվա խաղացող՝ 2017, 2018<ref name="Marta" /><ref name="espn2018">{{cite web |title=Surf Alum Catarina Macario is 2018 ESPNW Player of the Year |url=http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |website=Surf Soccer |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064250/http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |url-status=live }}</ref> * Հերմանի գավաթի հաղթող՝ 2018<ref name="Andrew" />, 2019 * SheBelieves Cup MVP՝ 2022<ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 To Win Third Consecutive And Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented By Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |access-date=2022-02-24 |website=US Soccer |language=en |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://gostanford.com/sports/womens-soccer/roster/catarina-macario/16286 Պրոֆիլ] «Սթենֆորդ Քարդինալսի» կայքում {{Արտաքին հղումներ}} 2omj9wwlf12wvfzyhl2r4bos0g0ocal 10716026 10716010 2026-03-28T07:21:25Z Նազարյան Քրիստինե 129142 10716026 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), [[Բրազիլիա|բրազիլա]]կան ծագմամբ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ամերիկա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, անգլիական «Չելսի» ակումբի և [[ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԱՄՆ-ի ազգային հավաքական]]ի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Վաղ տարիներ == Կատարինան ծնվել է [[Սան Լուիս (Մարանյան)|Սան Լուիս]]ում Անա Մարիա Կանտանեձիի և Խոսե Մելոնիո Մակարիոյի ընտանիքում<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |title=Macario on her hype, Hegerberg, Alexia and 2023 |publisher=[[FIFA]] |date=2022-05 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208072414/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |url-status=live }}</ref><ref name="CB"/>։ Նա սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 4 տարեկանում<ref>{{cite news |last=Mancini |first=Gabriella |location=São Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |title=Craque no futebol, Catarina joga com meninos e sonha em entrar na seleção |trans-title=Soccer star, Catarina plays with boys and dreams of entering the national team |work=Folha de S.Paulo |date=2010-11-06 |access-date=2023-03-26 |language=pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107124159/https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |archive-date=2010-11-07}}</ref>, հետևելով իր ավագ եղբոր՝ Էստևանի (ԱՄՆ-ում հայտնի որպես Սթիվ) հետքերով՝ Մակարոն սկսել է խաղալ Ֆլամենգոյի ակադեմիայում Սան Լուիսում։ Նա այնտեղ մնացել է վեց ամսից էլ քիչ, նախքան Կրուզեյրոյի ակադեմիա տեղափոխվելը։ Յոթ տարեկանում նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է [[Բրազիլիա (քաղաք)|Բրազիլիա]]։ Այնտեղ Կատարինան խաղացել է «[[Սանթոս ՖԱ|Սանտոս]]ի» ակադեմիայում, որտեղ մնացել է մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ տեղափոխվելը։ Բրազիլիայում Կատարինան միշտ խաղացել է տղամարդկանց թիմերում և կանանց թիմերում սկսել է խաղալ միայն ԱՄՆ ժամանելուց հետո։ 2011 թվականին, 12 տարեկանում, անգլերեն մի բառ անգամ չիմանալով, Մակարիուն հոր և եղբոր հետ տեղափոխվել է [[Սան Դիեգո]], [[Կալիֆոռնիա]], որպեսզի իրականացնի ֆուտբոլ խաղալու իր երազանքը։Նրա մայրը, մասնագիտությամբ բժիշկ, մնացել է Բրազիլիայում՝ ընտանիքին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Սան Դիեգոյի Սերֆի երիտասարդական թիմում խաղալիս նա գերազանցել է Ազգային էլիտար ակումբային լիգայի բոլոր ժամանակների գոլ խփելու ռեկորդը՝ խփելով 165 գոլ<ref name=Marta>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=She's not Marta (yet), but Catarina Macario is espnW's soccer player of the year |date=2017-11-28 |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |website=ESPNW |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107075707/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=From Brazil to Stanford, from sacrifice to stardom for Catarina Macario |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |website=ESPNW |date=2017-11-09 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072411/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |url-status=live }}</ref><ref name=Comparada>{{cite web |last1=de Assis |first1=Joanna |title=Comparada a Marta, Catarina Macario brilha no futebol feminino, mas sonha defender os EUA |url=https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |website=Esporte espectacular |access-date=2019-01-06 |language=pt |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107125855/https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |url-status=dead}}</ref>։ == Համալսարանական կարիերա == 2017 թվականի փետրվարի 1-ին Մակարիուն համաձայնվել է խաղալ [[Սթենֆորդի համալսարան]]ում։ Առաջին կուրսում նա խաղացել է 25 խաղ, խփել 17 գոլ և կատարել 16 գոլային փոխանցում։ Նրա խաղը նրան բերել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ ESPNW-ի տարվա լավագույն խաղացողի կոչումը<ref name=Marta/>, «Տարվա նորեկ»՝ ըստ TopDrawerSoccer.com-ի<ref>{{cite web |title=2017 Women's Division I Postseason Awards |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |website=Top Drawer Soccer |access-date=2019-03-16 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418093846/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |url-status=live }}</ref>, Pac-12 տարվա լավագույն հարձակվող և Pac-12 տարվա նորեկ<ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2017 |url=https://pac-12.com/news/2017/11/7/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors.aspx |website=Pac-12.com |date=2017-11-07 |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երկրորդ կուրսում Մակարիուն խփել է 14 գոլ և կատարել ութ գոլային փոխանցում 19 խաղում: 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա ստացել է TopDrawerSoccer.com կայքի «Տարվա խաղացող» մրցանակը: 2019 թվականի հունվարի 4-ին Մակարիուն նվաճել է Հերմանի գավաթը, որը շնորհվում է երկրի լավագույն խաղացողներին՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց<ref name="Andrew">{{cite web |title=Andrew Gutman, Catarina Macario named Hermann Trophy winners |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |website=ESPNW |date=2019-01-04 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105202134/http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Culver |first1=Jordan |title=Hermann Trophy winners are Indiana's Andrew Gutman, Stanford's Catarina Macario |url=https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |website=Pro Soccer USA |access-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105145358/https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |archive-date=2019-01-05 |url-status=dead}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ տարին անընդմեջ անվանվել է ESPNW-ի տարվա խաղացող և Pac-12-ի տարվա հարձակողական խաղացող<ref name=espn2018/><ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2018 |url=https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064115/https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |url-status=dead |archive-date=2019-01-21 |website=Pac-12.com |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երրորդ կուրսում Մակարիուն արժանացել է Honda Sports մրցանակին՝ որպես երկրի լավագույն ուսանողուհի ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |title=Stanford's Macario a Honda Sports Award winner in soccer |last=Athletics |first=Palo Alto Sports Online/Stanford |website=www.paloaltoonline.com |date=2020-01-07 |language=en |access-date=2020-04-15 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104354/https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.collegiatewomensportsawards.com/releases/2019-20/20200106macario |title=Catarina Macario of Stanford Named Honda Sport Award Winner for Soccer |date=2020-01-06 |website=CWSA |language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ անգամ արժանացել է Հերմանի գավաթին՝ դառնալով վեցերորդ կինը, որը երկու անգամ նվաճել է այն 1988 թվականին մրցանակի հիմնադրումից ի վեր<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Catarina Macario and Robbie Robinson Awarded College Soccer's Top Honor |url=http://www.machermanntrophy.org/ |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024332/http://www.machermanntrophy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=MAC Hermann Trophy Winners |url=http://www.machermanntrophy.org/winners |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024357/http://www.machermanntrophy.org/winners |url-status=live }}</ref>։ «Սթենֆորդը» նվաճել է NCAA Collegiate Cup-ը Մակարիուի առաջին և երրորդ կուրսերում։ 2021 թվականի հունվարի 8-ին Մակարիուն հայտարարել է, որ հրաժարվելու է Սթենֆորդում անցկացրած իր վերջին մրցաշրջանից՝ պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսելու համար<ref>{{cite web |date=2021-01-08 |title=Stanford soccer midfielder Catarina Macario decides to forgo senior year, go pro |url=https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |website=ESPN.com |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109023217/https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |url-status=live }}</ref>։ == Ակումբային Կարիերա == === «Օլիմպիկ Լիոն» (2021-2023) === [[Պատկեր:Macario 2025.png|thumb|Մակարիուն «Չելսիի» հետ 2025 թվականի ապրիլին]] 2021 թվականի հունվարի 12-ին ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբը հայտարարել է Մակարիուի հետ 2.5 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին<ref name="Macario signs with Lyon">{{cite web |last1=Wine II |first1=Donald |title=Catarina Macario signs pro deal with Lyon |url=https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |website=Stars and Stripes FC |date=2021-01-12 |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112221942/https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |url-status=live }}</ref>։ Նա իր նորամուտը Առաջին դիվիզիոնում նշել է 2021 թվականի փետրվարի 6-ին՝ 37-րդ րոպեին փոխարինելով [[Ամանդին Անրի]]ին Մոնպելյեի դեմ խաղում, որը 2-1 հաշվով հաղթանակ է տարել<ref>{{cite web |url=https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |title=Olympique Lyonnais vs. Montpellier – 6 February 2021 |work=Soccerway |date=2021-02-06 |access-date=2021-02-06 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214040301/https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականի մայիսի 21-ին Մակարիուն գոլ է խփել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Բարսելոնայի» դեմ 3-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մակարիուն, [[Լինդսի Հորան]]ի հետ միասին, դարձել է չորրորդ և հինգերորդ ամերիկացի կինը, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան<ref>{{Cite web |title=USWNT Rewind: Horan And Macario Win UEFA Champions League With Lyon |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |access-date=2024-03-04 |website=www.ussoccer.com |language=en |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523235211/https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |url-status=live }}</ref>։ === Չելսի (2023-ից ներկա) === 2023 թվականի հունիսի 9-ին «Չելսին» հայտարարել է, որ Մակարիուն երեք տարվա պայմանագիր է կնքել որպես ազատ գործակալ<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=USWNT star Catarina Macario to join Chelsea on a three-year deal upon departure from European giants Lyon {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |access-date=2024-03-04 |website=www.goal.com |language=en-US |archive-date=2023-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610032119/https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի մարտի 3-ին նա խփել է իր առաջին գոլը [[Ֆուտբոլային միության կանանց սուպեր լիգա|Անգլիայի Սուպերլիգա]]յում իր նորամուտի վեցերորդ րոպեին՝ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում։ Դա տեղի է ունեցել 2022 թվականի հունիսին ստացած խաչաձև կապանների վնասվածքից ապաքինվելուց հետո<ref>{{Cite web |author=The Athletic Staff |title=USWNT's Macario scores in return for Chelsea |url=https://www.nytimes.com/athletic/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |access-date=2024-03-04 |website=The Athletic |date=2024-03-04 |language=en |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304011542/https://theathletic.com/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |url-status=live }}</ref>։ «Չելսիի» կազմում իր երկրորդ խաղում նա գոլ է խփել՝ ապահովելով Անգլիայի գավաթի 1-0 հաշվով հաղթանակը «Էվերթոնի» նկատմամբ փոխարինման դուրս գալուց երեք րոպե անց<ref>{{Cite news |title=Macario scores again as Chelsea reach FA Cup semis |url=https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |access-date=2024-03-12 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=2024-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312105725/https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |url-status=live }}</ref>։ == Կարիերան հավաքականի համար == Մակարոն իրավունք ունի միջազգային մակարդակով խաղալու և՛ Բրազիլիայի, և՛ Միացյալ Նահանգների հավաքականների կազմում։ Նա հրավիրվել է ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները մի քանի երիտասարդական մակարդակներում։ Մակարոն հայտարարել է Միացյալ Նահանգները ազգային մակարդակով ներկայացնելու իր մտադրության մասին՝ մերժելով [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա|Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա]]յի մի քանի առաջարկներ<ref name=Marta/><ref name=Comparada/><ref name="Next big star">{{cite web |last1=Tannenwald |first1=Jonathan |title=Catarina Macario is on her way to becoming the USWNT's next big star |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024004345/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-29 |title=Stanford player may be the next US soccer star, but first she needs citizenship |url=https://www.mercurynews.com/stanford-might-have-next-big-u-s-soccer-star-but-first-she-needs-citizenship|access-date=2020-07-27 |website=The Mercury News |language=en-US}}</ref>։ Նա սովորաբար խաղում է որպես կիսապաշտպան ԱՄՆ ազգային հավաքականում, չնայած Վլատկո Անդոնովսկին հայտարարել է, որ ապագայում նա կարող է տեղափոխվել կեղծ իննյակի դիրք<ref name="GrantWahl">{{cite web |last1=Wahl |first1=Grant |title=Is the Catarina Macario Era Upon Us? |url=https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |website=Fútbol with Grant Wahl |access-date=2022-04-21 |date=2022-01-04 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929041852/https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |url-status=live }}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մակարիուն ստացել է իր առաջին հրավերը ԱՄՆ ազգային հավաքական, չնայած նա դեռ իրավունք չուներ խաղալու մինչև ՖԻՖԱ-ի թույլտվությունը ստանալը<ref name="October camp">{{cite web |last1=M. Peterson |first1=Anne |title=USWNT to hold October camp near Denver; Catarina Macario headlines roster's prospects |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-08 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024001800/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |url-status=live }}</ref><ref name="HerreraCBS">{{cite web |last1=Herrera |first1=Sandra |title=Vlatko Andovnoski's USWNT camp roster features NWSL mainstays and Brazil-born Stanford star Catarina Macario |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |website=CBS Sports |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009015747/https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |url-status=live }}</ref>։ Ավելի ուշ նույն օրը նա Twitter-ում հայտարարել է, որ ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն<ref name="US citizen tweet">{{cite web |title=Officially a U.S. citizen! |url=https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |website=Twitter |access-date=2020-10-09 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104353/https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |url-status=live }}</ref><ref name="Yoesting">{{cite web |last1=Yoesting |first1=Travis |title=College Megastar Catarina Macario Is Now A U.S. Citizen — But She's Not Eligible For USWNT Just Yet |url=https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |website=The 18 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180144/https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |url-status=live }}</ref><ref name="CreditorSI">{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USWNT's Next Big Thing? Catarina Macario's Path to Eligibility Clears |url=https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101010505/https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարել է, որ Մակարիուն ՖԻՖԱ-ից թույլտվություն է ստացել ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները միջազգային ասպարեզում<ref>{{cite news |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |title=FIFA Approves Eligibility for Midfielder Catarina Macario to Represent The U.S. Women's National Soccer Team |work=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |date=2021-01-13 |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113213557/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 18-ին Մակարիուն նշել է իր նորամուտը՝ խաղադաշտ մտնելով ընդմիջմանը Կոլումբիայի դեմ ընկերական խաղում<ref name="Macario debuts">{{cite web |title=Macario debuts, Rapinoe and Lloyd return for USWNT in win over Colombia |url=https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |website=The Equalizer |date=2021-01-18 |access-date=2021-01-19 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022202/https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |url-status=live }}</ref>,այդպիսով դառնալով առաջին բնականացված քաղաքացին, որը խաղացել է Միացյալ Նահանգների կանանց ազգային հավաքականում<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |title=Stanford star Catarina Macario ready for new chapter with U.S. women's national team |first=Graham |last=Hays |website=ESPN.com |date=2020-10-17 |access-date=2020-10-22 |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001257/https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ խաղում, որը Կոլումբիայի դեմ ևս մեկ ընկերական խաղ էր, նա իր առաջին մեկնարկային կազմում խաղացել է և խփել իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=2021-01-22 |title=Catarina Macario fulfills a dream, scoring a goal in U.S. women's win over Colombia |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia|url-status=live|access-date=2021-02-23 |website=Los Angeles Times |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123044103/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia |archive-date=2021-01-23}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 23-ին Մակարիուն ընդգրկվել է ԱՄՆ հավաքականի կազմում Տոկիոյում կայանալիք [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2020|2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի համար, որտեղ թիմը զբաղեցրել է երրորդ տեղը<ref>{{Cite web |date=2021-06-23 |title=VLATKO ANDONOVSKI NAMES 2020 U.S. OLYMPIC WOMEN'S SOCCER TEAM |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |website=United States Soccer |language=en-US |access-date=2021-07-04 |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410200505/https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականին «Լիոնի» կազմում ստացած 2023 թվականի Աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելուց հետո Մակարիուն 2024 թվականի ապրիլին վերադարձել է ԱՄՆ ազգային հավաքական՝ «SheBelieves Cup»-ի համար<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Macario, Swanson return for USWNT after injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |access-date=2024-06-26 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=2024-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626183810/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 26-ին Մակարիուն գլխավոր մարզիչ Էմմա Հեյսի կողմից ընտրվել է 18 խաղացողներից բաղկացած ցուցակում՝ Ֆրանսիայում կայանալիք 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|title=Alex Morgan not selected to USWNT for Paris Olympics: Full roster for 2024 Games|last=Linehan|first=Meg|date=2024-06-26|website=[[The Athletic]]|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626165821/https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|url-status=live}}</ref>։ Հուլիսի 12-ին հայտարարվել է, որ Մակարիուն չի մասնակցի մրցաշարին՝ «ծնկի գրգռվածության» պատճառով, և որ [[Լինն Ուիլյամս]]ը կփոխարինի նրան մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Cat Macario to miss Olympics with knee injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40547073/cat-macario-miss-olympics-us-knee-injury |access-date=2024-07-12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Չնայած իրեն Մարտայի երկրպագու անվանելուն, Մակարիուն նշել է, որ իր սիրելի ֆուտբոլիստուհին [[Միա Հեմմ]]ն է<ref name=Comparada/>։ Մակարիուն 2021 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը՝ ստանալով հաղորդակցության բակալավրի և [[Հոգեբանություն|հոգեբանության]] լրացուցիչ մասնագիտացում<ref>{{cite news |last=Killion |first=Ann |url=https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |title=Catarina Macario: From Stanford to Lyon to Olympics, soccer star ready to soar |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2021-07-01 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326013531/https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |url-status=live }}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {{թարմացված է|2025-09-28}}<ref name="SW">{{Soccerway|accessdate=February 6, 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ !colspan=2|Մայրցամաք !colspan=2|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan=3|Օլիմպիկ Լիոն |2020/2021 |rowspan=2|Դիվիզիոն 1 |7||5||0||0||4||1||11||6 |- |2021/2022 |20||14||2||0||13||9||35||23 |- !colspan="2"|Ընդամենը !27!!19!!2!!0!!17!!10!!46!!29 |- |rowspan=4|Չելսի |2023/2024 |rowspan=3|Անգլիայի Սուպեր Լիգա |8||1||3||1||4||0||15||2 |- |2024/2025 |18||6||7||2||7||3||32||11 |- |2025/2026 |4||0||0||0||0||0||4||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !30!!7!!10!!3!!11!!3!!51!!13 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր արդյունք !57!!26!!12!!3!!28!!13!!97!!42 |} {{notelist}} <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === Միջազգային === {{թարմացված է|2025-06-03}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Հավաքական!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- | rowspan=5 |ԱՄՆ |2021||12||3 |- |2022||5||5 |- |2023||0||0 |- |2024||2||0 |- |2025||6||3 |- ! colspan=2|Արդյունք!!25!!11 |} === Գոլեր հավաքականի համար === {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|№ !scope="col"|Ամսաթիվ !scope="col"|Վայր !scope="col"|Մրցակից !scope="col"|Հաշիվ !scope="col"|Արդյունք !scope="col"|Մրցաշար !scope="col"|Նշում |- |align=center|1 | 2021 թվականի հունվարի 22 | [[Օռլանդո (Ֆլորիդա)|Օռլանդո]], [[Ֆլորիդա]], ԱՄՆ | {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} | align=center|1:0 | align=center|6:0 | rowspan=3|Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |title=Megan Rapinoe Bags a Brace as U.S. Women's National Team Tops Colombia 6-0 to Close Out Two-Game Set in Orlando |date=2021-01-22 |website=U.S. Soccer |access-date=2021-02-21 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227190209/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |url-status=live}}</ref> |- |align=center|2 | rowspan="2" | 2021 թվականի սեպտեմբերի 21 | rowspan=2| [[Ցինցինատի]], [[Օհայո]], ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Պարագվայ}} | align=center|5:0 | rowspan=2 align=center|8:0 | align=center rowspan=2| <ref>{{cite web |title=Rose Lavelle Shines in Dynamic Hometown Performance as the U.S. Women's National Team Defeats Paraguay 8-0 |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |publisher=U.S. Soccer |date=2021-09-21 |access-date=2021-09-22 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085349/https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |url-status=live }}</ref> |- |align=center|3 | align="center" |8:0 |- |align=center|4 | rowspan="2" | 2022 թվականի փետրվարի 23 | rowspan=2| Ֆրիսկո, [[Տեխաս]], ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} | align=center|1:0 | rowspan=2 align=center|5:0 | rowspan=2| SheBelieves Cup 2022 | align=center rowspan=2| <ref name="SB Cup 2022">{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 to Win Third Consecutive and Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented by Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |work=U.S. Soccer |date=2022-02-23 |access-date=2022-02-25 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|5 | align="center" |2:0 |- |align=center|6 | 2022 թվականի ապրիլի 9 | [[Կոլումբուս (Օհայո)|Կոլումբոս]], Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=3 | {{Դրոշավորում|Ուզբեկստան}} | align=center|5:0 | align=center|9:1 | rowspan=3| Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-1 as Forward Sophia Smith Records First Career Hat Trick |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |publisher=U.S. Soccer |date=2022-04-09 |access-date=2022-04-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085839/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|7 | rowspan="2" | 2022 թվականի ապրիլի 12 | rowspan=2| Չեստեր, [[Փենսիլվանիա]], ԱՄՆ | align=center|2:0 | rowspan=2 align=center|9:0 | rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-0 as Catarina Macario and Rose Lavelle Score Twice Each |date=2022-04-12 |website=U.S. Soccer |access-date=2022-04-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413035046/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |url-status=live }}</ref> |- |align=center|8 |align="center" |6:0 |- |align=center|9 | 2025 թվականի փետրվարի 20 |[[Հյուստոն]], Տեխաս, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} |align=center|1:0 |align=center|2:0 |SheBelieves Cup 2025 | |- |align=center|10 | 2025 թվականի ապրիլի 8 |[[Սան Խոսե]], Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} |align=center|1:0 |align=center|1:2 | rowspan="2" |[[Ընկերական խաղ]] |<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Falls to Brazil 2-1 in Front of Sold Out Crowd of 18,000 In San Jose, Calif. |url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |work=U.S. Soccer |date=2025-04-09 |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412171432/https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |url-status=live }}</ref> |- | align="center" |11 | 2025 թվականի մայիսի 31 |[[Սեյնթ Փոլ (Մինեսոտա)|Սեյնթ Փոլ]], [[Մինեսոտա]], ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Չինաստան}} | align="center" |1:0 | align="center" |3:0 |<ref>{{Cite web |date=2025-05-31 |title=USWNT player ratings vs China: Emma Hayes' side never threatened as Lindsey Heaps, Sam Coffee, Cat Macario score in dominant display {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/uswnt-player-ratings-vs-china-emma-hayes-side-never-threatened-as-lindsey-heaps-sam-coffee-and-cat-macario-all-score-in-dominant-display/blt43071b60c57fa50c |access-date=2025-05-31 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Barcelona 1-3 Lyon |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |access-date=2024-11-04 |website=[[UEFA]] |language=en |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235027/https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |url-status=live }}</ref> === «Չելսի» === * Անգլիայի չեմպիոն՝ 2023/24, 2024/25 * Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{cite web |last1=Sanders |first1=Emma |title=Chelsea seal treble with FA Cup win over Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |website=BBC Sport |access-date=2025-05-18 |date=2025-05-18 |archive-date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193247/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |url-status=live }}</ref> * Անգլիական լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{Cite web |title=Women's League Cup final: Chelsea 2-1 Man City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgq9z8xqnj8t |access-date=2025-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> === Միջազգային === * ОSheBelieves գավաթի հաղթող՝ 2021<ref>{{cite web |date=2021-02-25 |title=U.S. Women's National Team Rolls to Title at 2021 SheBelieves Cup, Presented by Visa, With Dominant 6-0 Victory Against Argentina |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |publisher=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |access-date=2022-02-25 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513064911/https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref>, 2022<ref name="SB Cup 2022" />, 2024<ref>{{Cite web |title=2024 Shebelieves Cup final USWNT vs Canada result |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |access-date=2024-04-09 |publisher=United States Soccer Federation |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410032246/https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |url-status=live }}</ref> * 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի բրոնզե մեդալակիր === Անհատական === * ESPNW-ի տարվա խաղացող՝ 2017, 2018<ref name="Marta" /><ref name="espn2018">{{cite web |title=Surf Alum Catarina Macario is 2018 ESPNW Player of the Year |url=http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |website=Surf Soccer |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064250/http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |url-status=live }}</ref> * Հերմանի գավաթի հաղթող՝ 2018<ref name="Andrew" />, 2019 * SheBelieves Cup MVP՝ 2022<ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 To Win Third Consecutive And Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented By Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |access-date=2022-02-24 |website=US Soccer |language=en |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://gostanford.com/sports/womens-soccer/roster/catarina-macario/16286 Պրոֆիլ] «Սթենֆորդ Քարդինալսի» կայքում {{Արտաքին հղումներ}} n3h8s61scmqqnbgquuqu00jj9eyb2lu 10716031 10716026 2026-03-28T07:26:01Z Նազարյան Քրիստինե 129142 Ջնջվում է էջի ամբողջ պարունակությունը 10716031 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1119166 10716107 9792618 2026-03-28T10:45:20Z POitor 107559 10716107 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ | տիտղոս = ՀՀ ԱԺ պատգամավոր | դրոշ = Flag of Armenia.svg | կառավարման սկիզբ = [[նոյեմբերի 4]], [[2021]] | կառավարման ավարտ = ներկա | տիտղոս_2 = [[ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր]] | մասնագիտություն = պետական գործիչ, քաղաքական գործիչ, իրավաբան, պահեստազորի սպա | հայր = [[Թաթուլ Կրպեյան]] | պարգևներ = «ՀՀ զինված ուժեր. 20 տարի» հոբելյանական մեդալ (2012թ., ՊՆ) | ծննդյան օր = [[փետրվարի 20]], [[1990]] (33 տարեկան) | ծննդավայր = [[Երևան]], [[Հայկական ԽՍՀ]], [[ԽՍՀՄ]] | քաղաքացիություն = {{դրոշ|Հայաստան}} [[Հայաստան]] | կրթություն = {{դրոշ|Հայաստան}} [[Երևանի պետական համալսարան]]ի իրավագիտության ֆակուլտետ, <br> {{դրոշ|Շվեյցարիա}} Ժնևի միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների ակադեմիա, <br> {{դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}} [[Օքսֆորդի համալսարան]] | Անունը հայերեն = Ասպրամ Կրպեյան | պատկեր = Aspram Krpeyan.jpg }} '''Ասպրամ Թաթուլի Կրպեյան''' ([[փետրվարի 20]], [[1990]], [[Երևան]], [[Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն|Հայկական ԽՍՀ]], [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|ԽՍՀՄ]]), [[Հայեր|հայ]] քաղաքական գործիչ, [[Հայաստան դաշինք|«Հայաստան»]] խմբակցության անդամ, Հայաստանի 8-րդ գումարման [[Հայաստանի Ազգային ժողով|Ազգային ժողովի]] պատգամավոր, իրավաբան, պահեստազորի սպա<ref name=":0">{{Cite web |title=Հայաստանի Ազգային ժողով |url=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1540&lang=arm |website=parliament.am}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ասպրամ Կրպեյան - Հայաստան դաշինք |url=https://դաշինք.հայ/team/aspram-krpeyan |website=դաշինք.հայ}}</ref><ref>[https://hraparak.am/post/b9b80cc7fefa7e9a91a848aec5280250 Ասպրամ Կրպեյանը կվերցնի պատգամավորական մանդատը - Հրապարակ]</ref>։ == Կրթություն == Ասպրամ Կրպեյանը ծնվել է 1990 թվականի փետրվարի 20-ին Խորհրդային Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանում՝ [[Արցախյան ազատամարտ]]ի մասնակից և [[Հայաստանի ազգային հերոս]] [[Թաթուլ Կրպեյան]]ի դուստրն է<ref name=":0" />։ 2006-2010 թվականներին սովորել է [[Երևանի պետական համալսարան]]ի իրավագիտության ֆակուլտետում։ 2012 թվականին ավարտել է նույն ֆակուլտետի մագիստրատուրան<ref name=":0" />։ 2016 թվականին ավարտել է [[Ժնև]]ի միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների ակադեմիան՝ ստանալով միջազգային հումանիտար իրավունքի և մարդու իրավունքների մագիստրոսի աստիճան<ref name=":0" />։ 2019 թվականին ավարտել է [[Օքսֆորդի համալսարան]]ը՝ ստանալով դիվանագիտական գիտությունների մագիստրոսի աստիճան<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |last=Arakelian |first=Leeza |date=2021 թ․ հունիսի 9 |title=Aspram Krpeyan's Mission: Continuing a Legacy and Building a Strong Armenian Statehood |url=https://armenianweekly.com/2021/06/09/aspram-krpeyans-mission-continuing-a-legacy-and-building-a-strong-armenian-statehood/ |accessdate=2023 թ․ հունիսի 7 |website=The Armenian Weekly |language=en}}</ref>։ == Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն == 2012-2015 թթ. եղել է [[Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն|Հայաստանի պաշտպանության նախարարության]] պաշտպանական քաղաքականության վարչության միջազգային պայմանագրաիրավական ապահովման բաժնի սպա<ref name=":0" /><ref name=":1" />։ 2017-2018 թվականներին աշխատել է որպես ՀՀ ՊՆ տեղեկատվության հասարակության հետ կապերի վարչության սպա<ref name=":0" />։ == Այլ գործունեություն == 2015-2016 թվականներին եղել է [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության հասարակական հիմունքներով փորձագետ ([[Ժնև]])<ref name=":0" />։ 2017 թվականի հունվար-հունիս ամիսներին աշխատել է որպես [[ՀՀ Նախագահի աշխատակազմ|Հայաստանի նախագահի աշխատակազմի]] «Հանրային կապերի եւ տեղեկատվության կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի իրավական հարցերով փորձագետ, միաժամանակ դասավանդել է [[Երևանի պետական համալսարան|ԵՊՀ]] Եվրոպական ուսումնասիրությունների կենտրոնում<ref name=":0" />։ 2020 թվականի օգոստոս-նոյեմբեր ամիսներին եղել է Սփյուռքի գործերով գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակի իրավական հարցերով խորհրդական<ref name=":1" />։ == Հայաստանի ազգային ժողովի պատգամավոր == '''8-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր''' {{Հիմնական|ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ}} 2021թ. նոյեմբերի 4-ին [[Հայաստանի Ազգային ժողով|ԱԺ]] պատգամավոր է ընտրվել [[Հայաստան դաշինք|«Հայաստան»]] կուսակցությունների դաշինքի համապետական ընտրական ցուցակով<ref>{{Cite web |first=Ասպրամ Կրպեյանը կվերցնի պատգամավորական մանդատը |date=03-11-2021 |title=Ասպրամ Կրպեյանը կվերցնի պատգամավորական մանդատը |url=https://iravaban.net/356077.html |website=iravaban.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Հայաստանի Ազգային ժողով |url=http://www.parliament.am/deputies.php?lang=arm |website=parliament.am}}</ref>։ Ասպրամ Կրպեյանը ՀՀ ԱԺ արտաքին հարաբերությունների մշտական հանձնաժողովի և ԵՄ խորհրդարանական խմբի անդամ է, ինչպես նաև Հայաստան-Պորտուգալիա և Հայաստան-Կորեա բարեկամական խմբերի նախագահն է և Հայաստան-Ճապոնիա, Հայաստան-Մեծ Բրիտանիա և Հայաստան-Չինաստան  բարեկամական խմբերի անդամ։ == Այլ տեղեկություններ == 2022 թվականին ղեկավարել է 7-օրյա քայլարշավ՝ անցնելով 175 կմ ճանապարհ։ Քայլարշավը մեկնարկել է [[Հայաստան]]ի հյուսիսից՝ [[Իջևան]]ից<ref>[https://parliamentmonitoring.am/am/monitoring/912 Օրեր անց կտեսնեք՝ ինչի մասին եմ խոսում. Ասպրամ Կրպեյան]</ref>։ == Պարգևներ և կոչումներ == 2012 թվականին [[Հայաստանի պաշտպանության նախարարություն|Հայաստանի պաշտպանության նախարարության]] կողմից պարգևատրվել է «ՀՀ զինված ուժեր. 20 տարի» հոբելյանական մեդալով<ref name=":0" />։ {{Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարում}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{DEFAULTSORT:Կրպեյան, Ասպրամ}} [[Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ]] b4rkyzhxh9jvaup26n8ak0hwi8kf7ad 4 1119712 10716130 10715768 2026-03-28T11:16:49Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 /* Գրքասեր Մանասերյան 13 */ 10716130 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:Ջերմուկի վիքիակումբ, աշխատասեղան/գլխագիր}} == [[Մասնակից:Hrayr95|Hrayr95]] == # {{Pagesize|Էլմինա ամրոց}} # {{Pagesize|Սանդալներ}} # {{Pagesize|Գերիթ Ռիթվելդ}} == [[Մասնակից:Lune.3108|Lune.3108]] == # {{Pagesize|Աշխարհագրական սահման}} # {{Pagesize|Մուցու (ծովածոց)}} # {{Pagesize| Ջորջիայի նեղուց}} # {{Pagesize|Տարոն Իսկենդերյան}} # {{Pagesize|Անի Սարգսյան (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize| Ալեքսանդր Մելիխով}} # {{Pagesize|Դավիթ Տերտերյան}} # {{Pagesize|Էդուարդ Ստուրկի}} # {{Pagesize|Նորա Եղյան}} # {{Pagesize|Անի Կարապետյան}} # {{Pagesize|Բիաս (գետ)}} # {{Pagesize|Ատչաֆալայա (գետ)}} # {{Pagesize|Ֆենյան ճահիճներ}} # {{Pagesize|Վարբա (կղզի)}} # {{Pagesize|Մեծ ավազանի անապատ}} # {{Pagesize|Ջերբա (կղզի)}} # {{Pagesize|Պամլիկո (ծովածոց)}} # {{Pagesize|Չիլով (կղզի)}} # {{Pagesize|Պիրալլահի (կղզի)}} # {{Pagesize|Ավստրալիական մեծ ծոց}} # {{Pagesize|Կուպեր Քրիկ}} # {{Pagesize|Հալեակալա (հրաբուխ)}} # {{Pagesize|Մետրոպոլիտենի արեալ}} # {{Pagesize|Հարավաֆրիկյան Հանրապետության աշխարհագրություն}} # {{Pagesize|Հնդկաստանի աշխարհագրություն}} # {{Pagesize|Վասյուգանի ճահիճներ}} == [[Մասնակից:RobertAvagyan2007|RobertAvagyan2007]] == # {{Pagesize|Լեոնարդ Վուդ}} # {{Pagesize|Էզանա}} # {{Pagesize|Էդգար Բաբայան}} # {{Pagesize|Մարատ Բուրաև}} # {{Pagesize|Էդուարդ Չուդնովսկի}} # {{Pagesize|Դմիտրի Լավրիշչև}} # {{Pagesize|Յարոսլավ Մատվիենկո}} # {{Pagesize|Մաքսիմ Մայրովիչ}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Խոզին}} # {{Pagesize|Դմիտրի Նեպոգոդով}} # {{Pagesize|Դմիտրի Չիստյակով}} # {{Pagesize|Եվգենի Բուդնիկ}} # {{Pagesize|Քոլսոն Ուայթհեդ}} # {{Pagesize|Ջոն Ուինթրոպ}} # {{Pagesize|Սավաննախեթ (քաղաք)}} # {{Pagesize|Կոռնելիուս Ռայան}} # {{Pagesize|Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգ}} # {{Pagesize|Համեր Դերոբուրտ}} # {{Pagesize|Յահյա իբն Մուհամմադ Համիդ ալ-Դին}} # {{Pagesize|Լիութպրանդ}} # {{Pagesize|Դոնալդ I (Շոտլանդիայի թագավոր)}} # {{Pagesize|Մայքլ Հասթինգս}} # {{Pagesize|Մարիամ Մարգարեուհի}} # {{Pagesize|Աբու Իսհակ Իբրահիմ իբն Ահմադ}} # {{Pagesize|Ջոն Ֆիլիպ Քի}} # {{Pagesize|Էնթոնի Ուիլֆորդ Բրիմլի}} # {{Pagesize|Դեյվիդ Հասելհոֆ}} # {{Pagesize|Բոլեսլավ III Ծուռբերան}} # {{Pagesize|Թոմաս Բիչեմ}} # {{Pagesize|Ռաուֆ Դենքթաշ}} # {{Pagesize|Պոկահոնտաս}} # {{Pagesize|Մահարիշի Մահեշ Յոգի}} # {{Pagesize|Վասիշտա}} # {{Pagesize|Կաշյապա (հինդուիզմ)}} # {{Pagesize|Էդմունդ Կամպիոն}} # {{Pagesize|Դալայ Լամա VII}} # {{Pagesize|Բեռնար Ստիգլեր}} # {{Pagesize|Հարոլդ Լաֆայեթ Հանթ}} # {{Pagesize|Բեռնար-Ռընե դը Լոնե}} # {{Pagesize|Բեռնարդո դե Գալվես}} # {{Pagesize|Փիթեր Մեյհյու}} # {{Pagesize|Անտուանետ Բրաուն Բլեքուել}} # {{Pagesize|Վալլաբհա}} # {{Pagesize|Բոբ Գուչչիոնե}} # {{Pagesize|Մարգարեթ Փրայս}} # {{Pagesize|Սոնյա Յոնչևա}} # {{Pagesize|Պատրիցիա Յանեչկովա}} # {{Pagesize|Ինգվար Վիքսել}} # {{Pagesize|Թոմաս Հեմփսոն}} # {{Pagesize|Դանիելա Դեսսի}} # {{Pagesize|Քեթրին Ջենքինս}} # {{Pagesize|Փեթսի Քլայն}} # {{Pagesize|Թաջ Մահալ (երաժիշտ)}} # {{Pagesize|Ջունիոր Ուելս}} # {{Pagesize|Բարրի Հերն}} # {{Pagesize|Գրեմ Հենրի}} # {{Pagesize|Գերի Բաթմեն}} # {{Pagesize|Ջեք Բրոտոն}} # {{Pagesize|Պետ Սեմմիթ}} # {{Pagesize|Ժուրավուշկա}} # {{Pagesize|Արտակարգ կոմիսար}} # {{Pagesize|Թռչնակը լարի վրա}} # {{Pagesize|Պողպատե մագնոլիաներ}} # {{Pagesize|Խոսակցության թեմա}} # {{Pagesize|Մերի Ռայլի}} # {{Pagesize|Սեմի երգը}} # {{Pagesize|Զինյո}} # {{Pagesize|Վեստերվալդ}} # {{Pagesize|Բալանեշտի}} # {{Pagesize|Օսա (լեռ)}} # {{Pagesize|Զլա Կոլատա}} # {{Pagesize|Տայգետոս}} # {{Pagesize|Սիեռա Մորենա}} # {{Pagesize|Ռիսի}} # {{Pagesize|Վիճակահանություն}} # {{Pagesize|Ֆոտոֆինիշ}} # {{Pagesize|Ամակուսա-Նադա}} # {{Pagesize|Կումանո-Նադա}} # {{Pagesize|Գենկայ-Նադա}} # {{Pagesize|Էնսյու-Նադա}} # {{Pagesize|Հյուգա-Նադա}} # {{Pagesize|Իկարոսի ծով}} # {{Pagesize|Յացուշիրո (ծովածոց)}} # {{Pagesize|Սամար (ծով)}} # {{Pagesize|Իրմինգերի ծով}} # {{Pagesize|Կամոտես}} # {{Pagesize|Թրակիական ծով}} # {{Pagesize|Թադեուշ Մազովեցկի}} # {{Pagesize|Լյուդվիգ Չիբիրով}} # {{Pagesize|Խոսե Մարիա Վելասկո Իբարա}} # {{Pagesize|Մայքլ Մենլի}} # {{Pagesize|Ժան-Կլոդ Դյուվալիե}} # {{Pagesize|Խուան Դոմինգո Պերոն}} # {{Pagesize|Խորխե Ռաֆայել Վիդելա}} # {{Pagesize|Ֆեռնանդո դե լա Ռուա}} # {{Pagesize|Էդուարդո Դուալդե}} # {{Pagesize|Լեոնիդ Լեոնով}} # {{Pagesize|Ֆեոդոր Աբրամով}} # {{Pagesize|Էնթոնի Հորովից}} # {{Pagesize|Վալդեմար Բոնզելս}} # {{Pagesize|Ռիչարդ Ֆրենսիս Բերթոն}} # {{Pagesize|Քլայվ Բելլ}} # {{Pagesize|Բորիս Օլեյնիկ}} # {{Pagesize|Եվգենի Դոլմատովսկի}} # {{Pagesize|Քեթրին Էնն Փորթեր}} # {{Pagesize|Ռիչարդ Փաուերս}} # {{Pagesize|Մերի Չեյզ}} # {{Pagesize|Ջոն Հերսի}} # {{Pagesize|Շելլի-Էն Ֆրեյզեր-Փրայս}} # {{Pagesize|Ինգրիդ Բետանկուր}} # {{Pagesize|Մինգ-Նա Վեն}} # {{Pagesize|Նորմա Շիրեր}} # {{Pagesize|Կլարիս Դլամինի-Զումա}} # {{Pagesize|Զաուր Կալոև}} # {{Pagesize|Կանանց կարգավիճակի համաշխարհային համաժողով (1995)}} # {{Pagesize|Կայանե Ալդորինո}} # {{Pagesize|Տեղական եկեղեցի}} # {{Pagesize|Սիգրիդ Կաագ}} # {{Pagesize|Մարմնական անձեռնմխելիություն}} # {{Pagesize|Կանանց աշխատանք}} # {{Pagesize|Կանանց ընտրական իրավունքի պատմություն }} # {{Pagesize|Հելմուտ Ռան}} # {{Pagesize|Դոմինգո Ֆաուստինո Սարմիենտո}} # {{Pagesize|«Արարատ» Երևան ֆուտբոլային ակումբի պատմություն}} # {{Pagesize|Նատալյա Կուստինսկայա}} # {{Pagesize|Նիկոլայ Ֆոմենկո}} # {{Pagesize|Վատիկանի պատմություն}} # {{Pagesize|Կանանց ընտրական կազմակերպությունների ցանկ}} # {{Pagesize|Գենադի Խվատով}} # {{Pagesize|Վիկտոր Ֆյոդորով}} # {{Pagesize|Գիլբերտ Հովի Գրովենոր}} # {{Pagesize|Կոկի Ռոբերտս}} # {{Pagesize|Հուատ Ախմետով}} # {{Pagesize|Երկինքը ադամանդների մեջ}} # {{Pagesize|Ջոնի Մաթիս}} # {{Pagesize|Յան Զախարա}} # {{Pagesize|Սվետլանա Եվսեևա}} # {{Pagesize|Գաբրիել դը Բրոլյի }} # {{Pagesize|Վեռներ Լայմգրուբեր}} # {{Pagesize|Արքայազնը (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Պահապան (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Ալեքսենկո}} # {{Pagesize|Օլեգ Ավդեև}} # {{Pagesize|Պալմա 2}} # {{Pagesize|Մարգարե։ Ալեքսանդր Պուշկինի պատմությունը }} # {{Pagesize|Կավարտվի ամառը}} # {{Pagesize|Գրետե Աննա Լեյտց}} # {{Pagesize|Խորհրդարանական ընտրություններ Գերմանիայում (2025)}} # {{Pagesize|Ժառանգություն (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Բարբարա Ռիլսկա}} # {{Pagesize|Միխայլո Ստելմախ }} # {{Pagesize|Թինի Ռյոյս }} # {{Pagesize|Իսաիաս Ռոդրիգես}} # {{Pagesize|Երգը տխուր է հնչում}} # {{Pagesize|Հանճարը (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Կեղտոտ խաղ (ֆիլմ, 2025) }} # {{Pagesize|Ժակ Գիտտե}} # {{Pagesize|Դիդիե Գիյոմ}} # {{Pagesize|Դևիդ Գասկել}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Պոդբերյոզկին}} # {{Pagesize|Ռուսաստանի Սոցիալիստական միասնական կուսակցություն}} # {{Pagesize|Պեդրո Լասկուրաին}} # {{Pagesize|Ռոբերտ Հիլբերն}} # {{Pagesize|Ռամիլ Աբդուլլին}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Աբրամով}} # {{Pagesize|Մարկ Ազով}} # {{Pagesize|Մակար Ալպատով}} # {{Pagesize|Վալերի Գինզբուրգ}} # {{Pagesize|Մազեն Ալ-Համադա}} # {{Pagesize|Ելենա Ավդեևա}} == [[Մասնակից:Անգելոչիկ|Անգելոչիկ]] == # {{Pagesize|Յոհան Պիտեր Հեբել}} # {{Pagesize|Քաղաքային տարածք}} # {{Pagesize|Յան Պոշտուլկա}} # {{Pagesize|Էլլեն Ջեյն Ուիլլիս}} # {{Pagesize|Տեխասի լոնգհորն}} # {{Pagesize|Սուլպիցիա Կրտսեր}} # {{Pagesize|Փանքսաթոնիի Ֆիլ}} # {{Pagesize|Անցեղատեսակ շուն}} # {{Pagesize|Ճապոնական մեծ սալամանդր}} # {{Pagesize|Ընտանի կարճամազ կատու}} # {{Pagesize|Թոմաս Գլովեր}} # {{Pagesize|Կոլումբոսի մամոնտ}} # {{Pagesize|Ամոն Լեոպոլդ Գյոթ}} # {{Pagesize|Իմ ընկեր Մարտին}} # {{Pagesize|Շելտոն Ջեքսոն «Սփայք» Լի}} # {{Pagesize|Սթիվեն Քրեյգ Պեդոք}} # {{Pagesize|Կարճադունչ արջեր}} # {{Pagesize|Ումկան տոնածառի հանդեսին}} # {{Pagesize|Նիկո 2․ փոքրիկ եղբայր, մեծ հոգսեր}} # {{Pagesize|DC Լիգա Սուպեր կենդանիները}} # {{Pagesize|Կատվիկը Լիզյուկովի փողոցից 2}} # {{Pagesize|Վինտիկն ու Շպունտիկը՝ ուրախ վարպետներ}} # {{Pagesize|Ժակ Մեսրին}} # {{Pagesize|Թռիչք (մուլտֆիլմ)}} # {{Pagesize|Վացլավ Կրոնդլ}} # {{Pagesize|Թամար Զանդբերգ}} # {{Pagesize|Մասումա Էսմատի-Վարդակ}} # {{Pagesize|Այշա Գուլալայ Վազիր}} # {{Pagesize|Մեյրավ Քոհեն}} # {{Pagesize|Ելենա Կոտովա}} # {{Pagesize|Իոանա Պետրեսկու}} # {{Pagesize|Քրիստինա Դուարտե}} # {{Pagesize|Մյուրիել Զիբերտ}} # {{Pagesize|Էյլին Լի}} # {{Pagesize|Նոմի Փրինս}} # {{Pagesize|Աննա Մարսեթ Հալդեման}} # {{Pagesize|Սուրեն Բարսեղյան (մարզիչ)}} # {{Pagesize|Լուիս Սաշար}} # {{Pagesize|Վիրջինիա Համիլթոն}} # {{Pagesize|Փոքրիկ Լաբանը}} # {{Pagesize|Մեյ Ջեմիսոն}} # {{Pagesize|Ծուռ հայելիների թագավորություն}} # {{Pagesize|Անտոնի Ռամալյետս}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Վիսոցկի (ծովակալ)}} # {{Pagesize|Գուստավ (կոկորդիլոս)}} # {{Pagesize|Մուիզզա}} # {{Pagesize|Կագույա (մուկ)}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Իմուազի}} # {{Pagesize|Եվսեյ Ագրոն}} # {{Pagesize|Մին (փափկամարմին)}} # {{Pagesize|Կոկո (շուն)}} # {{Pagesize|Սուլթան (շուն)}} # {{Pagesize|Գերասիմ Ավդեև}} # {{Pagesize|Լելիանուս}} # {{Pagesize|Գործակալ Քարթեր (ֆիլմ)}} # {{Pagesize|Օքսիարտես}} # {{Pagesize|Պիքսոդարոս}} # {{Pagesize|Բալակրոս}} == [[Մասնակից:Nersisyannn|Nersisyannn]] == # {{Pagesize|Փիու Փիու Կյաու Թին}} # {{Pagesize|Համաչափություն (ճարտարապետություն)}} # {{Pagesize|Սագամի ծովածոց}} # {{Pagesize|Գրեյս Մուր}} (Բարելաված) # {{Pagesize|Անի Ղուկասյան}} # {{Pagesize|Չարլզ Ուոլաս Ռիչմոնդ}} # {{Pagesize|Ուիլյամ Դիլլեր Մեթյու}} # {{Pagesize|Ջեյմս Փոլ Չապին}} # {{Pagesize|Հենրի Հելմ Քլեյթոն}} # {{Pagesize|Էմմա Չիզման}} # {{Pagesize|Դեյվիդ Գասկոյն}} # {{Pagesize|Վահան-Կենտրավրոսի պարույր}} # {{Pagesize|Կաթնային ապակի}} # {{Pagesize|Սերրո Լարգո}} # {{Pagesize|Լուցկիներով աղջիկը}} # {{Pagesize|Էդուարդ Ուիմփեր}} # {{Pagesize|Իզաբել Օբրե}} # {{Pagesize|Նախապատրաստում և վայրէջք}} # {{Pagesize|Մինդանաո (ծով)}} # {{Pagesize|Ռայխենբախ (ջրվեժ)}} # {{Pagesize|Մալինյան ծով}} # {{Pagesize|Սկոուգաֆոս}} # {{Pagesize|Դայտի}} # {{Pagesize|Վսևոլոդ Սանաև}} # {{Pagesize|Ջորջ Ժան Նաթան}} # {{Pagesize|Փոքր Նոր տարի}} # {{Pagesize|Ջոն Նակա }} # {{Pagesize|Ալֆրեդ Ջորջ Դելլեր}} # {{Pagesize|Թոմաս Թոմփիոն}} # {{Pagesize|Լա Չունգա}} # {{Pagesize|Դևիդ Կարուզո}} # {{Pagesize|Էնվոլդ դե Ֆալսեն}} # {{Pagesize|Հեդվիգ Շառլոտտա Նորդենֆլիխտ}} # {{Pagesize|Ռեքս Բիչ}} # {{Pagesize|Չարլզ Բլաունթ}} # {{Pagesize|Հան Սույին}} # {{Pagesize|Սանդրա Կիմ}} # {{Pagesize|Herreys}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Քոհեն}} # {{Pagesize|Կասե Քալվեր}} # {{Pagesize|Քալեբ դե Կասպեր}} # {{Pagesize|Ներիուս Գլեզեկաս}} # {{Pagesize|Մարկ Ադամս}} == [[Մասնակից:Armenia22.2#Armenia22.2|Armenia22.2]] == # {{Pagesize|Քիմիա Ալիզադե}} # {{Pagesize|Ուիլյամ Հեբինգթոն}} # {{Pagesize|Ուլֆ Սթարք}} # {{Pagesize|Կավագոե}} # {{Pagesize|Էնն Մաքքորմիք}} # {{Pagesize|Յան Բժեխվա}} # {{Pagesize|Կայլաշ Սատյարթհի}} # {{Pagesize|Զոնա Գեյլ}} # {{Pagesize|Էդվին Օ'Քոննոր}} # {{Pagesize|Էնթոնի Հեքթ}} # {{Pagesize|Ջոնաթան Սթրաուդ}} # {{Pagesize|Իսե (քաղաք)}} # {{Pagesize|Ուոլես Ստեգներ}} # {{Pagesize|Ուիլյամ Քենեդի}} # {{Pagesize|Ֆիլիպ Նոել-Բեյքեր}} # {{Pagesize|Ռոբերտ Բաթլեր}} # {{Pagesize|Ուեսլի Մորիս}} # {{Pagesize|Էդ Յոնգ}} # {{Pagesize|Նգոզի Օկոնջո-Իվեալա}} # {{Pagesize|Ռեյչել Բիլսոն}} # {{Pagesize|Շենոն Մաքմիլան}} # {{Pagesize|Իրմա Սոխաձե}} # {{Pagesize|Քերին Ջենինգս-Գաբառա}} # {{Pagesize|Քերսթին Շթեգեման}} # {{Pagesize|Մագդա Օլիվերո}} # {{Pagesize|Բյոռն Կյոյպերս}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2028}} # {{Pagesize|Կառլոս Վելասկո Կարբալյո}} # {{Pagesize|Յունաս Էրիկսոն}} # {{Pagesize|Օվիդիու Հացեգան}} # {{Pagesize|Վիլլի Քոլամ}} # {{Pagesize|Հերբերտ Ֆանդել}} # {{Pagesize|Սլավկո Վինչիչ}} # {{Pagesize|Դամիր Սկոմինա}} # {{Pagesize|Ֆիլիպ Բերժերո}} # {{Pagesize|Հերբերտ Ցիմերման}} # {{Pagesize|Ռոբերտո Ռոզետտի}} # {{Pagesize|Դանիելե Օրսատո}} # {{Pagesize|Շանդոր Պուլ}} # {{Pagesize|Վոլֆգանգ Շտարկ}} # {{Pagesize|Մանֆրեդ Կալց}} # {{Pagesize|Մարկո Ռոսսի}} # {{Pagesize|Մուրատ Յակին}} # {{Pagesize|Ադոլֆո Ռոդրիգես Սաա}} # {{Pagesize|Նիկոլաս Ավելյանեդա}} # {{Pagesize|Պեդրո Էուխենիո Արամբուրու}} # {{Pagesize|Խոսե Ֆելիքս Ուրիբուրու}} # {{Pagesize|Ռոբերտո Մարսելո Լևինգստոն}} # {{Pagesize|Յոհաննես դե Պլանո Կարպինի}} # {{Pagesize|Արթուր Ռեքհեմ}} # {{Pagesize|Էլիեզեր Ալշեխ}} # {{Pagesize|Խրիստոֆոր Ժեֆարովիչ}} # {{Pagesize|Բրյուս Հորնսբի}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Ժիգալկովիչ}} # {{Pagesize|Քեթրին Քոուլման}} # {{Pagesize|Մուգոջար}} # {{Pagesize|Ջնջելու ռետին}} # {{Pagesize|Աերոգրիլ}} # {{Pagesize|Սագի փետուր}} # {{Pagesize|Գիշերալամպ}} # {{Pagesize|Լուցկու տուփ}} # {{Pagesize|Կարտոֆիլամաքրիչ}} # {{Pagesize|Չխկչխկան}} # {{Pagesize|Կիտրոնամզիչ}} # {{Pagesize|Չինական հոլ}} # {{Pagesize|Լեռնագնացի ճանկեր}} # {{Pagesize|Վոկ}} # {{Pagesize|Ֆերմին Լոպես}} # {{Pagesize|Քլեր Քրիստին Դոնահյու}} # {{Pagesize|Կարաման-բեյ}} # {{Pagesize|Էթնիկ անկլավ}} # {{Pagesize|Կլոդ Ալեգր}} # {{Pagesize|Էմիլիա Պերես}} # {{Pagesize|Բալդեր Օլդեն}} # {{Pagesize|Էբբի Հոֆման}} # {{Pagesize|Էդվարդ Ստախուրա}} # {{Pagesize|Թոմաս Լովել Բեդդոուս}} # {{Pagesize|Ժոզե Տրինդադե Կոելյու}} # {{Pagesize|Յոզեֆ Վայնհեբեր}} # {{Pagesize|Իվան Իգնատև}} # {{Pagesize|Լեոնիդ Արոնզոն}} # {{Pagesize|Հարրի Կրոսբի}} # {{Pagesize|Մայքլ Դորիս}} # {{Pagesize|Նիկոս Պուլանզաս}} # {{Pagesize|Star Ocean: The Second Stores}} # {{Pagesize|Ալֆրեդ Հելմուտ Նաույոկս}} # {{Pagesize|Սինոբու Օրիգուտի}} # {{Pagesize|Վարդագույնի և շագանակագույնի ծննդյան օրը}} # {{Pagesize|Սադիկ Աբդուժաբարով}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Աբրամով (զինվոր)}} # {{Pagesize|Զոյա Աբրամովա}} # {{Pagesize|Մայրա Աբուսեիտովա}} # {{Pagesize|Միխայիլ Բեզբորոդով}} # {{Pagesize|Իգոր Օբուխով}} # {{Pagesize|Մերվին Փիք}} # {{Pagesize|Մերալդա Ուորեն}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == [[Մասնակից:Narika003|Narika003]] == # {{Pagesize|The Classic Christmas Album}} # {{Pagesize|Նորթ Ուեստ Քեյփ }} # {{Pagesize|Մեծ Արալյան ծով}} # {{Pagesize|Մվերու}} == [[Մասնակից:Angelinawikip|Angelinawikip]] == # {{Pagesize|Լեո (շուն)}} == [[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] == # {{Pagesize|Քրիստին Կանգալու}} # {{Pagesize|Մենդի վան դեն Բերգ}} # {{Pagesize|Շելինա Զադորսկի}} # {{Pagesize|Ուեյփա}} # {{Pagesize|Թաքհեք}} # {{Pagesize|Օստրոմեչևո}} # {{Pagesize|Տեմուկա}} # {{Pagesize|Կլեյնիկի}} # {{Pagesize|Գորենկա}} # {{Pagesize|Պոիսևո}} # {{Pagesize|Վոլոսո Հարավային}} # {{Pagesize|Բատորինո}} # {{Pagesize|Այմանի Այդամիրովա}} # {{Pagesize|Սարիասիայի շրջան}} # {{Pagesize|Ալեքսանդր Օրեխով (ֆուտբոլիստ, 2002)}} # {{Pagesize|Մաքսիմ Օսիպենկո}} # {{Pagesize|Ստեփան Հովհաննիսյան (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize|Անդրեյ Օկլադնիկով}} # {{Pagesize|Իգոր Օբուխով}} # {{Pagesize|Ադեսոյե Օյետունջիևիչ}} # {{Pagesize|Միխայիլ Օսինով}} # {{Pagesize|Վալենտին Օկորոչկով}} # {{Pagesize|Ռոման Օրեշչուկ}} # {{Pagesize|Նիկոլայ Ագուտին}} # {{Pagesize|Ֆիորենցա Կոսոտո}} # {{Pagesize|Յոսաֆատ Բարբարո}} # {{Pagesize|Գրանդ Ժորաս}} # {{Pagesize|Զիգնալկուպպե}} # {{Pagesize|Լուցիոս Լոնգինոս}} # {{Pagesize|Անդիժանսայ}} # {{Pagesize|Ֆազիլման (լիճ)}} # {{Pagesize|Վրացական ԽՍՀ դրոշ}} # {{Pagesize|Խուխ-Խոտո}} # {{Pagesize|Իչուն (Հեյլունցզյան)}} # {{Pagesize|Ցզյասին}} # {{Pagesize|Փիթեր Էդվարդ Ռոուզ}} # {{Pagesize|Նոլան Ռայան}} # {{Pagesize|Էլ-Կատիֆ}} # {{Pagesize|Հետիոտնային մատչելիություն}} # {{pagesize|Մայք Փաուել}} # {{pagesize|Բրեթ Ֆարվ}} # {{pagesize|Իվանո Բալիչ}} # {{pagesize|Ցզյուցյուան}} # {{pagesize|Յոգի Բերա}} # {{pagesize|Թեդ Ուիլյամս}} # {{pagesize|Սաչին Թենդուլկար}} # {{pagesize|Ջիմ Բրաուն}} # {{pagesize|Մարիանո Ռիվերա}} # {{pagesize|Ուոլթեր Փեյթոն}} # {{pagesize|Օմեյե Թիերի}} # {{pagesize|Դրավիդ Ռահուլ}} # {{pagesize|Մաքիլրոյ Ռորի}} # {{pagesize|Մոնտեգո Բեյ}} # {{pagesize|Սինտայ (Հեբեյ)}} # {{pagesize|Ջերրի Ռայս}} # {{pagesize|Ժան Բելիվո}} # {{pagesize|Ուիլի Մեյս}} # {{pagesize|Չժաոսյան-վան (Ցին)}} # {{pagesize|Կենսաարդյունավետ նյութ}} # {{Pagesize|Հետսպառողական թափոններ}} # {{Pagesize|Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճ}} # {{Pagesize|Fortum Waste Solutions}} # {{Pagesize|Redwood Materials}} # {{Pagesize|Stericycle ընկերություն}} # {{Pagesize|Viridor Limited}} # {{Pagesize|Սի Էֆ Բութ}} # {{Pagesize|Թունավոր գաղութատիրություն}} # {{Pagesize|Allied Waste Industries}} # {{Pagesize|Thiess Pty Ltd ընկերություն}} # {{Pagesize|Waste Atlas}} # {{Pagesize|Casella Waste Systems}} # {{Pagesize|Enevo}} # {{Pagesize|SA Waste Holdings}} # {{Pagesize|Tana Oy}} # {{Pagesize|1-800-GOT-JUNK}} # {{Pagesize|Renewi}} # {{Pagesize|Biffa}} # {{Pagesize|Lystek}} # {{Pagesize|Bio-bean}} # {{Pagesize|College Hunks Hauling Junk and Moving}} # {{Pagesize|Metso (2020–present)}} # {{Pagesize|Electro Scan}} # {{Pagesize|American Iron & Metal Company}} # {{Pagesize|Recology}} # {{Pagesize|Tervita}} # {{Pagesize|Electra Battery Materials (ընկերություն)}} # {{Pagesize|Austin ReBlend}} # {{Pagesize|Precious Plastic}} # {{Pagesize|SUEZ Recycling and Recovery UK}} # {{Pagesize|Junk King}} # {{Pagesize|Վերամշակող ռոբոտ}} # {{Pagesize|Ալանգի նավերի քանդման գործարան}} # {{Pagesize|Սիեթլի կոմունալ ծառայություններ}} # {{Pagesize|Able UK}} # {{Pagesize|Camara (սոցիալական ձեռնարկություն)}} == [[Մասնակից:Նարեկ12|Նարեկ12]] == # {{Pagesize|Ռոսս Ալոիզի}} # {{Pagesize|Ալեքսանդր Վալենտինովիչ Ալեկսև}} # {{Pagesize|Օլեգ Բաբենկով}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Տիշենկով}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Բելիկով (գիտնական)}} # {{Pagesize|Ալիա Ագադիլովա}} # {{Pagesize|Պոբեդա (ժամացույց)}} # {{Pagesize|Զարյա (ժամացույց)}} # {{Pagesize|Կոնգո (շիմպանզե)}} # {{Pagesize|Թոնգդենգ}} # {{Pagesize|Ֆրանչեսկո Պաոլո Տոստի}} # {{Pagesize|Կրիմ Պաֆֆ}} hro38454evo2124l0uu1v8lycfiy9fm 10716139 10716130 2026-03-28T11:30:10Z Նարեկ12 151943 /* Նարեկ12 */ 10716139 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:Ջերմուկի վիքիակումբ, աշխատասեղան/գլխագիր}} == [[Մասնակից:Hrayr95|Hrayr95]] == # {{Pagesize|Էլմինա ամրոց}} # {{Pagesize|Սանդալներ}} # {{Pagesize|Գերիթ Ռիթվելդ}} == [[Մասնակից:Lune.3108|Lune.3108]] == # {{Pagesize|Աշխարհագրական սահման}} # {{Pagesize|Մուցու (ծովածոց)}} # {{Pagesize| Ջորջիայի նեղուց}} # {{Pagesize|Տարոն Իսկենդերյան}} # {{Pagesize|Անի Սարգսյան (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize| Ալեքսանդր Մելիխով}} # {{Pagesize|Դավիթ Տերտերյան}} # {{Pagesize|Էդուարդ Ստուրկի}} # {{Pagesize|Նորա Եղյան}} # {{Pagesize|Անի Կարապետյան}} # {{Pagesize|Բիաս (գետ)}} # {{Pagesize|Ատչաֆալայա (գետ)}} # {{Pagesize|Ֆենյան ճահիճներ}} # {{Pagesize|Վարբա (կղզի)}} # {{Pagesize|Մեծ ավազանի անապատ}} # {{Pagesize|Ջերբա (կղզի)}} # {{Pagesize|Պամլիկո (ծովածոց)}} # {{Pagesize|Չիլով (կղզի)}} # {{Pagesize|Պիրալլահի (կղզի)}} # {{Pagesize|Ավստրալիական մեծ ծոց}} # {{Pagesize|Կուպեր Քրիկ}} # {{Pagesize|Հալեակալա (հրաբուխ)}} # {{Pagesize|Մետրոպոլիտենի արեալ}} # {{Pagesize|Հարավաֆրիկյան Հանրապետության աշխարհագրություն}} # {{Pagesize|Հնդկաստանի աշխարհագրություն}} # {{Pagesize|Վասյուգանի ճահիճներ}} == [[Մասնակից:RobertAvagyan2007|RobertAvagyan2007]] == # {{Pagesize|Լեոնարդ Վուդ}} # {{Pagesize|Էզանա}} # {{Pagesize|Էդգար Բաբայան}} # {{Pagesize|Մարատ Բուրաև}} # {{Pagesize|Էդուարդ Չուդնովսկի}} # {{Pagesize|Դմիտրի Լավրիշչև}} # {{Pagesize|Յարոսլավ Մատվիենկո}} # {{Pagesize|Մաքսիմ Մայրովիչ}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Խոզին}} # {{Pagesize|Դմիտրի Նեպոգոդով}} # {{Pagesize|Դմիտրի Չիստյակով}} # {{Pagesize|Եվգենի Բուդնիկ}} # {{Pagesize|Քոլսոն Ուայթհեդ}} # {{Pagesize|Ջոն Ուինթրոպ}} # {{Pagesize|Սավաննախեթ (քաղաք)}} # {{Pagesize|Կոռնելիուս Ռայան}} # {{Pagesize|Արչիբալդ Դեյվիդ Սթիրլինգ}} # {{Pagesize|Համեր Դերոբուրտ}} # {{Pagesize|Յահյա իբն Մուհամմադ Համիդ ալ-Դին}} # {{Pagesize|Լիութպրանդ}} # {{Pagesize|Դոնալդ I (Շոտլանդիայի թագավոր)}} # {{Pagesize|Մայքլ Հասթինգս}} # {{Pagesize|Մարիամ Մարգարեուհի}} # {{Pagesize|Աբու Իսհակ Իբրահիմ իբն Ահմադ}} # {{Pagesize|Ջոն Ֆիլիպ Քի}} # {{Pagesize|Էնթոնի Ուիլֆորդ Բրիմլի}} # {{Pagesize|Դեյվիդ Հասելհոֆ}} # {{Pagesize|Բոլեսլավ III Ծուռբերան}} # {{Pagesize|Թոմաս Բիչեմ}} # {{Pagesize|Ռաուֆ Դենքթաշ}} # {{Pagesize|Պոկահոնտաս}} # {{Pagesize|Մահարիշի Մահեշ Յոգի}} # {{Pagesize|Վասիշտա}} # {{Pagesize|Կաշյապա (հինդուիզմ)}} # {{Pagesize|Էդմունդ Կամպիոն}} # {{Pagesize|Դալայ Լամա VII}} # {{Pagesize|Բեռնար Ստիգլեր}} # {{Pagesize|Հարոլդ Լաֆայեթ Հանթ}} # {{Pagesize|Բեռնար-Ռընե դը Լոնե}} # {{Pagesize|Բեռնարդո դե Գալվես}} # {{Pagesize|Փիթեր Մեյհյու}} # {{Pagesize|Անտուանետ Բրաուն Բլեքուել}} # {{Pagesize|Վալլաբհա}} # {{Pagesize|Բոբ Գուչչիոնե}} # {{Pagesize|Մարգարեթ Փրայս}} # {{Pagesize|Սոնյա Յոնչևա}} # {{Pagesize|Պատրիցիա Յանեչկովա}} # {{Pagesize|Ինգվար Վիքսել}} # {{Pagesize|Թոմաս Հեմփսոն}} # {{Pagesize|Դանիելա Դեսսի}} # {{Pagesize|Քեթրին Ջենքինս}} # {{Pagesize|Փեթսի Քլայն}} # {{Pagesize|Թաջ Մահալ (երաժիշտ)}} # {{Pagesize|Ջունիոր Ուելս}} # {{Pagesize|Բարրի Հերն}} # {{Pagesize|Գրեմ Հենրի}} # {{Pagesize|Գերի Բաթմեն}} # {{Pagesize|Ջեք Բրոտոն}} # {{Pagesize|Պետ Սեմմիթ}} # {{Pagesize|Ժուրավուշկա}} # {{Pagesize|Արտակարգ կոմիսար}} # {{Pagesize|Թռչնակը լարի վրա}} # {{Pagesize|Պողպատե մագնոլիաներ}} # {{Pagesize|Խոսակցության թեմա}} # {{Pagesize|Մերի Ռայլի}} # {{Pagesize|Սեմի երգը}} # {{Pagesize|Զինյո}} # {{Pagesize|Վեստերվալդ}} # {{Pagesize|Բալանեշտի}} # {{Pagesize|Օսա (լեռ)}} # {{Pagesize|Զլա Կոլատա}} # {{Pagesize|Տայգետոս}} # {{Pagesize|Սիեռա Մորենա}} # {{Pagesize|Ռիսի}} # {{Pagesize|Վիճակահանություն}} # {{Pagesize|Ֆոտոֆինիշ}} # {{Pagesize|Ամակուսա-Նադա}} # {{Pagesize|Կումանո-Նադա}} # {{Pagesize|Գենկայ-Նադա}} # {{Pagesize|Էնսյու-Նադա}} # {{Pagesize|Հյուգա-Նադա}} # {{Pagesize|Իկարոսի ծով}} # {{Pagesize|Յացուշիրո (ծովածոց)}} # {{Pagesize|Սամար (ծով)}} # {{Pagesize|Իրմինգերի ծով}} # {{Pagesize|Կամոտես}} # {{Pagesize|Թրակիական ծով}} # {{Pagesize|Թադեուշ Մազովեցկի}} # {{Pagesize|Լյուդվիգ Չիբիրով}} # {{Pagesize|Խոսե Մարիա Վելասկո Իբարա}} # {{Pagesize|Մայքլ Մենլի}} # {{Pagesize|Ժան-Կլոդ Դյուվալիե}} # {{Pagesize|Խուան Դոմինգո Պերոն}} # {{Pagesize|Խորխե Ռաֆայել Վիդելա}} # {{Pagesize|Ֆեռնանդո դե լա Ռուա}} # {{Pagesize|Էդուարդո Դուալդե}} # {{Pagesize|Լեոնիդ Լեոնով}} # {{Pagesize|Ֆեոդոր Աբրամով}} # {{Pagesize|Էնթոնի Հորովից}} # {{Pagesize|Վալդեմար Բոնզելս}} # {{Pagesize|Ռիչարդ Ֆրենսիս Բերթոն}} # {{Pagesize|Քլայվ Բելլ}} # {{Pagesize|Բորիս Օլեյնիկ}} # {{Pagesize|Եվգենի Դոլմատովսկի}} # {{Pagesize|Քեթրին Էնն Փորթեր}} # {{Pagesize|Ռիչարդ Փաուերս}} # {{Pagesize|Մերի Չեյզ}} # {{Pagesize|Ջոն Հերսի}} # {{Pagesize|Շելլի-Էն Ֆրեյզեր-Փրայս}} # {{Pagesize|Ինգրիդ Բետանկուր}} # {{Pagesize|Մինգ-Նա Վեն}} # {{Pagesize|Նորմա Շիրեր}} # {{Pagesize|Կլարիս Դլամինի-Զումա}} # {{Pagesize|Զաուր Կալոև}} # {{Pagesize|Կանանց կարգավիճակի համաշխարհային համաժողով (1995)}} # {{Pagesize|Կայանե Ալդորինո}} # {{Pagesize|Տեղական եկեղեցի}} # {{Pagesize|Սիգրիդ Կաագ}} # {{Pagesize|Մարմնական անձեռնմխելիություն}} # {{Pagesize|Կանանց աշխատանք}} # {{Pagesize|Կանանց ընտրական իրավունքի պատմություն }} # {{Pagesize|Հելմուտ Ռան}} # {{Pagesize|Դոմինգո Ֆաուստինո Սարմիենտո}} # {{Pagesize|«Արարատ» Երևան ֆուտբոլային ակումբի պատմություն}} # {{Pagesize|Նատալյա Կուստինսկայա}} # {{Pagesize|Նիկոլայ Ֆոմենկո}} # {{Pagesize|Վատիկանի պատմություն}} # {{Pagesize|Կանանց ընտրական կազմակերպությունների ցանկ}} # {{Pagesize|Գենադի Խվատով}} # {{Pagesize|Վիկտոր Ֆյոդորով}} # {{Pagesize|Գիլբերտ Հովի Գրովենոր}} # {{Pagesize|Կոկի Ռոբերտս}} # {{Pagesize|Հուատ Ախմետով}} # {{Pagesize|Երկինքը ադամանդների մեջ}} # {{Pagesize|Ջոնի Մաթիս}} # {{Pagesize|Յան Զախարա}} # {{Pagesize|Սվետլանա Եվսեևա}} # {{Pagesize|Գաբրիել դը Բրոլյի }} # {{Pagesize|Վեռներ Լայմգրուբեր}} # {{Pagesize|Արքայազնը (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Պահապան (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Ալեքսենկո}} # {{Pagesize|Օլեգ Ավդեև}} # {{Pagesize|Պալմա 2}} # {{Pagesize|Մարգարե։ Ալեքսանդր Պուշկինի պատմությունը }} # {{Pagesize|Կավարտվի ամառը}} # {{Pagesize|Գրետե Աննա Լեյտց}} # {{Pagesize|Խորհրդարանական ընտրություններ Գերմանիայում (2025)}} # {{Pagesize|Ժառանգություն (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Բարբարա Ռիլսկա}} # {{Pagesize|Միխայլո Ստելմախ }} # {{Pagesize|Թինի Ռյոյս }} # {{Pagesize|Իսաիաս Ռոդրիգես}} # {{Pagesize|Երգը տխուր է հնչում}} # {{Pagesize|Հանճարը (ֆիլմ, 2025)}} # {{Pagesize|Կեղտոտ խաղ (ֆիլմ, 2025) }} # {{Pagesize|Ժակ Գիտտե}} # {{Pagesize|Դիդիե Գիյոմ}} # {{Pagesize|Դևիդ Գասկել}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Պոդբերյոզկին}} # {{Pagesize|Ռուսաստանի Սոցիալիստական միասնական կուսակցություն}} # {{Pagesize|Պեդրո Լասկուրաին}} # {{Pagesize|Ռոբերտ Հիլբերն}} # {{Pagesize|Ռամիլ Աբդուլլին}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Աբրամով}} # {{Pagesize|Մարկ Ազով}} # {{Pagesize|Մակար Ալպատով}} # {{Pagesize|Վալերի Գինզբուրգ}} # {{Pagesize|Մազեն Ալ-Համադա}} # {{Pagesize|Ելենա Ավդեևա}} == [[Մասնակից:Անգելոչիկ|Անգելոչիկ]] == # {{Pagesize|Յոհան Պիտեր Հեբել}} # {{Pagesize|Քաղաքային տարածք}} # {{Pagesize|Յան Պոշտուլկա}} # {{Pagesize|Էլլեն Ջեյն Ուիլլիս}} # {{Pagesize|Տեխասի լոնգհորն}} # {{Pagesize|Սուլպիցիա Կրտսեր}} # {{Pagesize|Փանքսաթոնիի Ֆիլ}} # {{Pagesize|Անցեղատեսակ շուն}} # {{Pagesize|Ճապոնական մեծ սալամանդր}} # {{Pagesize|Ընտանի կարճամազ կատու}} # {{Pagesize|Թոմաս Գլովեր}} # {{Pagesize|Կոլումբոսի մամոնտ}} # {{Pagesize|Ամոն Լեոպոլդ Գյոթ}} # {{Pagesize|Իմ ընկեր Մարտին}} # {{Pagesize|Շելտոն Ջեքսոն «Սփայք» Լի}} # {{Pagesize|Սթիվեն Քրեյգ Պեդոք}} # {{Pagesize|Կարճադունչ արջեր}} # {{Pagesize|Ումկան տոնածառի հանդեսին}} # {{Pagesize|Նիկո 2․ փոքրիկ եղբայր, մեծ հոգսեր}} # {{Pagesize|DC Լիգա Սուպեր կենդանիները}} # {{Pagesize|Կատվիկը Լիզյուկովի փողոցից 2}} # {{Pagesize|Վինտիկն ու Շպունտիկը՝ ուրախ վարպետներ}} # {{Pagesize|Ժակ Մեսրին}} # {{Pagesize|Թռիչք (մուլտֆիլմ)}} # {{Pagesize|Վացլավ Կրոնդլ}} # {{Pagesize|Թամար Զանդբերգ}} # {{Pagesize|Մասումա Էսմատի-Վարդակ}} # {{Pagesize|Այշա Գուլալայ Վազիր}} # {{Pagesize|Մեյրավ Քոհեն}} # {{Pagesize|Ելենա Կոտովա}} # {{Pagesize|Իոանա Պետրեսկու}} # {{Pagesize|Քրիստինա Դուարտե}} # {{Pagesize|Մյուրիել Զիբերտ}} # {{Pagesize|Էյլին Լի}} # {{Pagesize|Նոմի Փրինս}} # {{Pagesize|Աննա Մարսեթ Հալդեման}} # {{Pagesize|Սուրեն Բարսեղյան (մարզիչ)}} # {{Pagesize|Լուիս Սաշար}} # {{Pagesize|Վիրջինիա Համիլթոն}} # {{Pagesize|Փոքրիկ Լաբանը}} # {{Pagesize|Մեյ Ջեմիսոն}} # {{Pagesize|Ծուռ հայելիների թագավորություն}} # {{Pagesize|Անտոնի Ռամալյետս}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Վիսոցկի (ծովակալ)}} # {{Pagesize|Գուստավ (կոկորդիլոս)}} # {{Pagesize|Մուիզզա}} # {{Pagesize|Կագույա (մուկ)}} # {{Pagesize|Մուհամմադ Իմուազի}} # {{Pagesize|Եվսեյ Ագրոն}} # {{Pagesize|Մին (փափկամարմին)}} # {{Pagesize|Կոկո (շուն)}} # {{Pagesize|Սուլթան (շուն)}} # {{Pagesize|Գերասիմ Ավդեև}} # {{Pagesize|Լելիանուս}} # {{Pagesize|Գործակալ Քարթեր (ֆիլմ)}} # {{Pagesize|Օքսիարտես}} # {{Pagesize|Պիքսոդարոս}} # {{Pagesize|Բալակրոս}} == [[Մասնակից:Nersisyannn|Nersisyannn]] == # {{Pagesize|Փիու Փիու Կյաու Թին}} # {{Pagesize|Համաչափություն (ճարտարապետություն)}} # {{Pagesize|Սագամի ծովածոց}} # {{Pagesize|Գրեյս Մուր}} (Բարելաված) # {{Pagesize|Անի Ղուկասյան}} # {{Pagesize|Չարլզ Ուոլաս Ռիչմոնդ}} # {{Pagesize|Ուիլյամ Դիլլեր Մեթյու}} # {{Pagesize|Ջեյմս Փոլ Չապին}} # {{Pagesize|Հենրի Հելմ Քլեյթոն}} # {{Pagesize|Էմմա Չիզման}} # {{Pagesize|Դեյվիդ Գասկոյն}} # {{Pagesize|Վահան-Կենտրավրոսի պարույր}} # {{Pagesize|Կաթնային ապակի}} # {{Pagesize|Սերրո Լարգո}} # {{Pagesize|Լուցկիներով աղջիկը}} # {{Pagesize|Էդուարդ Ուիմփեր}} # {{Pagesize|Իզաբել Օբրե}} # {{Pagesize|Նախապատրաստում և վայրէջք}} # {{Pagesize|Մինդանաո (ծով)}} # {{Pagesize|Ռայխենբախ (ջրվեժ)}} # {{Pagesize|Մալինյան ծով}} # {{Pagesize|Սկոուգաֆոս}} # {{Pagesize|Դայտի}} # {{Pagesize|Վսևոլոդ Սանաև}} # {{Pagesize|Ջորջ Ժան Նաթան}} # {{Pagesize|Փոքր Նոր տարի}} # {{Pagesize|Ջոն Նակա }} # {{Pagesize|Ալֆրեդ Ջորջ Դելլեր}} # {{Pagesize|Թոմաս Թոմփիոն}} # {{Pagesize|Լա Չունգա}} # {{Pagesize|Դևիդ Կարուզո}} # {{Pagesize|Էնվոլդ դե Ֆալսեն}} # {{Pagesize|Հեդվիգ Շառլոտտա Նորդենֆլիխտ}} # {{Pagesize|Ռեքս Բիչ}} # {{Pagesize|Չարլզ Բլաունթ}} # {{Pagesize|Հան Սույին}} # {{Pagesize|Սանդրա Կիմ}} # {{Pagesize|Herreys}} # {{Pagesize|Ալեքսիս Քոհեն}} # {{Pagesize|Կասե Քալվեր}} # {{Pagesize|Քալեբ դե Կասպեր}} # {{Pagesize|Ներիուս Գլեզեկաս}} # {{Pagesize|Մարկ Ադամս}} == [[Մասնակից:Armenia22.2#Armenia22.2|Armenia22.2]] == # {{Pagesize|Քիմիա Ալիզադե}} # {{Pagesize|Ուիլյամ Հեբինգթոն}} # {{Pagesize|Ուլֆ Սթարք}} # {{Pagesize|Կավագոե}} # {{Pagesize|Էնն Մաքքորմիք}} # {{Pagesize|Յան Բժեխվա}} # {{Pagesize|Կայլաշ Սատյարթհի}} # {{Pagesize|Զոնա Գեյլ}} # {{Pagesize|Էդվին Օ'Քոննոր}} # {{Pagesize|Էնթոնի Հեքթ}} # {{Pagesize|Ջոնաթան Սթրաուդ}} # {{Pagesize|Իսե (քաղաք)}} # {{Pagesize|Ուոլես Ստեգներ}} # {{Pagesize|Ուիլյամ Քենեդի}} # {{Pagesize|Ֆիլիպ Նոել-Բեյքեր}} # {{Pagesize|Ռոբերտ Բաթլեր}} # {{Pagesize|Ուեսլի Մորիս}} # {{Pagesize|Էդ Յոնգ}} # {{Pagesize|Նգոզի Օկոնջո-Իվեալա}} # {{Pagesize|Ռեյչել Բիլսոն}} # {{Pagesize|Շենոն Մաքմիլան}} # {{Pagesize|Իրմա Սոխաձե}} # {{Pagesize|Քերին Ջենինգս-Գաբառա}} # {{Pagesize|Քերսթին Շթեգեման}} # {{Pagesize|Մագդա Օլիվերո}} # {{Pagesize|Բյոռն Կյոյպերս}} # {{Pagesize|Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2028}} # {{Pagesize|Կառլոս Վելասկո Կարբալյո}} # {{Pagesize|Յունաս Էրիկսոն}} # {{Pagesize|Օվիդիու Հացեգան}} # {{Pagesize|Վիլլի Քոլամ}} # {{Pagesize|Հերբերտ Ֆանդել}} # {{Pagesize|Սլավկո Վինչիչ}} # {{Pagesize|Դամիր Սկոմինա}} # {{Pagesize|Ֆիլիպ Բերժերո}} # {{Pagesize|Հերբերտ Ցիմերման}} # {{Pagesize|Ռոբերտո Ռոզետտի}} # {{Pagesize|Դանիելե Օրսատո}} # {{Pagesize|Շանդոր Պուլ}} # {{Pagesize|Վոլֆգանգ Շտարկ}} # {{Pagesize|Մանֆրեդ Կալց}} # {{Pagesize|Մարկո Ռոսսի}} # {{Pagesize|Մուրատ Յակին}} # {{Pagesize|Ադոլֆո Ռոդրիգես Սաա}} # {{Pagesize|Նիկոլաս Ավելյանեդա}} # {{Pagesize|Պեդրո Էուխենիո Արամբուրու}} # {{Pagesize|Խոսե Ֆելիքս Ուրիբուրու}} # {{Pagesize|Ռոբերտո Մարսելո Լևինգստոն}} # {{Pagesize|Յոհաննես դե Պլանո Կարպինի}} # {{Pagesize|Արթուր Ռեքհեմ}} # {{Pagesize|Էլիեզեր Ալշեխ}} # {{Pagesize|Խրիստոֆոր Ժեֆարովիչ}} # {{Pagesize|Բրյուս Հորնսբի}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Ժիգալկովիչ}} # {{Pagesize|Քեթրին Քոուլման}} # {{Pagesize|Մուգոջար}} # {{Pagesize|Ջնջելու ռետին}} # {{Pagesize|Աերոգրիլ}} # {{Pagesize|Սագի փետուր}} # {{Pagesize|Գիշերալամպ}} # {{Pagesize|Լուցկու տուփ}} # {{Pagesize|Կարտոֆիլամաքրիչ}} # {{Pagesize|Չխկչխկան}} # {{Pagesize|Կիտրոնամզիչ}} # {{Pagesize|Չինական հոլ}} # {{Pagesize|Լեռնագնացի ճանկեր}} # {{Pagesize|Վոկ}} # {{Pagesize|Ֆերմին Լոպես}} # {{Pagesize|Քլեր Քրիստին Դոնահյու}} # {{Pagesize|Կարաման-բեյ}} # {{Pagesize|Էթնիկ անկլավ}} # {{Pagesize|Կլոդ Ալեգր}} # {{Pagesize|Էմիլիա Պերես}} # {{Pagesize|Բալդեր Օլդեն}} # {{Pagesize|Էբբի Հոֆման}} # {{Pagesize|Էդվարդ Ստախուրա}} # {{Pagesize|Թոմաս Լովել Բեդդոուս}} # {{Pagesize|Ժոզե Տրինդադե Կոելյու}} # {{Pagesize|Յոզեֆ Վայնհեբեր}} # {{Pagesize|Իվան Իգնատև}} # {{Pagesize|Լեոնիդ Արոնզոն}} # {{Pagesize|Հարրի Կրոսբի}} # {{Pagesize|Մայքլ Դորիս}} # {{Pagesize|Նիկոս Պուլանզաս}} # {{Pagesize|Star Ocean: The Second Stores}} # {{Pagesize|Ալֆրեդ Հելմուտ Նաույոկս}} # {{Pagesize|Սինոբու Օրիգուտի}} # {{Pagesize|Վարդագույնի և շագանակագույնի ծննդյան օրը}} # {{Pagesize|Սադիկ Աբդուժաբարով}} # {{Pagesize|Ալեքսեյ Աբրամով (զինվոր)}} # {{Pagesize|Զոյա Աբրամովա}} # {{Pagesize|Մայրա Աբուսեիտովա}} # {{Pagesize|Միխայիլ Բեզբորոդով}} # {{Pagesize|Իգոր Օբուխով}} # {{Pagesize|Մերվին Փիք}} # {{Pagesize|Մերալդա Ուորեն}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == [[Մասնակից:Narika003|Narika003]] == # {{Pagesize|The Classic Christmas Album}} # {{Pagesize|Նորթ Ուեստ Քեյփ }} # {{Pagesize|Մեծ Արալյան ծով}} # {{Pagesize|Մվերու}} == [[Մասնակից:Angelinawikip|Angelinawikip]] == # {{Pagesize|Լեո (շուն)}} == [[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] == # {{Pagesize|Քրիստին Կանգալու}} # {{Pagesize|Մենդի վան դեն Բերգ}} # {{Pagesize|Շելինա Զադորսկի}} # {{Pagesize|Ուեյփա}} # {{Pagesize|Թաքհեք}} # {{Pagesize|Օստրոմեչևո}} # {{Pagesize|Տեմուկա}} # {{Pagesize|Կլեյնիկի}} # {{Pagesize|Գորենկա}} # {{Pagesize|Պոիսևո}} # {{Pagesize|Վոլոսո Հարավային}} # {{Pagesize|Բատորինո}} # {{Pagesize|Այմանի Այդամիրովա}} # {{Pagesize|Սարիասիայի շրջան}} # {{Pagesize|Ալեքսանդր Օրեխով (ֆուտբոլիստ, 2002)}} # {{Pagesize|Մաքսիմ Օսիպենկո}} # {{Pagesize|Ստեփան Հովհաննիսյան (ֆուտբոլիստ)}} # {{Pagesize|Անդրեյ Օկլադնիկով}} # {{Pagesize|Իգոր Օբուխով}} # {{Pagesize|Ադեսոյե Օյետունջիևիչ}} # {{Pagesize|Միխայիլ Օսինով}} # {{Pagesize|Վալենտին Օկորոչկով}} # {{Pagesize|Ռոման Օրեշչուկ}} # {{Pagesize|Նիկոլայ Ագուտին}} # {{Pagesize|Ֆիորենցա Կոսոտո}} # {{Pagesize|Յոսաֆատ Բարբարո}} # {{Pagesize|Գրանդ Ժորաս}} # {{Pagesize|Զիգնալկուպպե}} # {{Pagesize|Լուցիոս Լոնգինոս}} # {{Pagesize|Անդիժանսայ}} # {{Pagesize|Ֆազիլման (լիճ)}} # {{Pagesize|Վրացական ԽՍՀ դրոշ}} # {{Pagesize|Խուխ-Խոտո}} # {{Pagesize|Իչուն (Հեյլունցզյան)}} # {{Pagesize|Ցզյասին}} # {{Pagesize|Փիթեր Էդվարդ Ռոուզ}} # {{Pagesize|Նոլան Ռայան}} # {{Pagesize|Էլ-Կատիֆ}} # {{Pagesize|Հետիոտնային մատչելիություն}} # {{pagesize|Մայք Փաուել}} # {{pagesize|Բրեթ Ֆարվ}} # {{pagesize|Իվանո Բալիչ}} # {{pagesize|Ցզյուցյուան}} # {{pagesize|Յոգի Բերա}} # {{pagesize|Թեդ Ուիլյամս}} # {{pagesize|Սաչին Թենդուլկար}} # {{pagesize|Ջիմ Բրաուն}} # {{pagesize|Մարիանո Ռիվերա}} # {{pagesize|Ուոլթեր Փեյթոն}} # {{pagesize|Օմեյե Թիերի}} # {{pagesize|Դրավիդ Ռահուլ}} # {{pagesize|Մաքիլրոյ Ռորի}} # {{pagesize|Մոնտեգո Բեյ}} # {{pagesize|Սինտայ (Հեբեյ)}} # {{pagesize|Ջերրի Ռայս}} # {{pagesize|Ժան Բելիվո}} # {{pagesize|Ուիլի Մեյս}} # {{pagesize|Չժաոսյան-վան (Ցին)}} # {{pagesize|Կենսաարդյունավետ նյութ}} # {{Pagesize|Հետսպառողական թափոններ}} # {{Pagesize|Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճ}} # {{Pagesize|Fortum Waste Solutions}} # {{Pagesize|Redwood Materials}} # {{Pagesize|Stericycle ընկերություն}} # {{Pagesize|Viridor Limited}} # {{Pagesize|Սի Էֆ Բութ}} # {{Pagesize|Թունավոր գաղութատիրություն}} # {{Pagesize|Allied Waste Industries}} # {{Pagesize|Thiess Pty Ltd ընկերություն}} # {{Pagesize|Waste Atlas}} # {{Pagesize|Casella Waste Systems}} # {{Pagesize|Enevo}} # {{Pagesize|SA Waste Holdings}} # {{Pagesize|Tana Oy}} # {{Pagesize|1-800-GOT-JUNK}} # {{Pagesize|Renewi}} # {{Pagesize|Biffa}} # {{Pagesize|Lystek}} # {{Pagesize|Bio-bean}} # {{Pagesize|College Hunks Hauling Junk and Moving}} # {{Pagesize|Metso (2020–present)}} # {{Pagesize|Electro Scan}} # {{Pagesize|American Iron & Metal Company}} # {{Pagesize|Recology}} # {{Pagesize|Tervita}} # {{Pagesize|Electra Battery Materials (ընկերություն)}} # {{Pagesize|Austin ReBlend}} # {{Pagesize|Precious Plastic}} # {{Pagesize|SUEZ Recycling and Recovery UK}} # {{Pagesize|Junk King}} # {{Pagesize|Վերամշակող ռոբոտ}} # {{Pagesize|Ալանգի նավերի քանդման գործարան}} # {{Pagesize|Սիեթլի կոմունալ ծառայություններ}} # {{Pagesize|Able UK}} # {{Pagesize|Camara (սոցիալական ձեռնարկություն)}} == [[Մասնակից:Նարեկ12|Նարեկ12]] == # {{Pagesize|Ռոսս Ալոիզի}} # {{Pagesize|Ալեքսանդր Վալենտինովիչ Ալեկսև}} # {{Pagesize|Օլեգ Բաբենկով}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Տիշենկով}} # {{Pagesize|Վլադիմիր Բելիկով (գիտնական)}} # {{Pagesize|Պոբեդա (ժամացույց)}} # {{Pagesize|Զարյա (ժամացույց)}} # {{Pagesize|Կոնգո (շիմպանզե)}} # {{Pagesize|Թոնգդենգ}} # {{Pagesize|Ֆրանչեսկո Պաոլո Տոստի}} # {{Pagesize|Կրիմ Պաֆֆ}} # {{Pagesize|Ալիա Ագադիլովա}} trgy906zowfp10lq3037l75usd0knj5 0 1121459 10716109 9952181 2026-03-28T10:48:04Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716109 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ ուտեստ}} '''Նասի-լեմակ''' ([[մալայերեն]] ''Nasi lemak,'' «յուղոտ բրինձ»), [[Մալայզիա]]յի ավանդական ուտեստ։ Ի սկզբանե համարվել է մալայացիների սնունդ, սակայն ժամանակի ընթացքում հայտնի է դարձել նաև երկրի բոլոր էթնիկ խմբերի մեջ։ Իրենից ներկայացնում է [[բրինձ]], որը եփում են [[կոկոսի կաթ]]ի և պանդանայի տերևների մեջ, մատուցվում է սամբալ կծու սոուսով (սոուսը բաղկացած է կարմիր պղպեղից, որը տարածված է [[Հարավարևելյան Ասիա|Հարավարևելյան Ասիայի]] մի շարք երկրներում)։ Շատ հաճախ ուտեստի մեջ ավելացնում են նաև տապակած [[Ստորգետնյա գետնանուշ|գետնանուշ]], տապակած [[անձրուկ]]ներ, բանջարեղեններ, վարունգ, եփած ձու (հիմնականում կիսաեփ) և տապակած հավ։ Հազվադեպ հանիպում են տարբերակներ, որտեղ տապակած հավի փոխարեն մատուցում են այլ միս կամ [[ծովամթերք]], իսկ եփած ձվի փոխարեն՝ տապակած։ Ուտեստը տարածված է նաև հարևան երկրներում՝ [[Սինգապուր|Սինգապուրում]], [[Բրունեյ|Բրունեյում]], [[Թաիլանդ|Թաիլանդի]] հարավում, [[Ինդոնեզիա|Ինդոնեզիայում]], [[Սումատրա]] կղզու որոշ շրջաններում։ Համարվում է մալայական խոհանոցում ամենահայտնի նախաճաշերից մեկը։ Այնուամենայնիվ, շնորհիվ իր հայտնի լինելուն, ռեստորանները մատուցում են ուտեստը որպես ճաշ կամ ընթրիք, որը թույլ է տալիս օգտագործել ուտեստը ամբողջ օրվա ընթացքում։ Ուտեստը վաճառվում է ավանդաբար բանանի տերևների, ինչպես նաև թերթերի կամ փաթեթավորման թղթի մեջ, իսկ ռեստորաններում մատուցվում է ափսեում։ 2019 թվականի հունվարի 31-ին [[Գուգլ (որոնողական համակարգ)|Google]]-ը թողարկել է [[Google Doodle]]-ը՝ նշելով նասի-լեմակի օրը<ref>[https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/news/nasi-lemak-google-doodle-recipe-malaysian-food-dish-breakfast-rice-coconut-milk-a8754481.html Nasi lemak: What is the Malaysian dish and why is it being celebrated?]</ref>։ == Առողջություն == 2016 թվականի մարտին ''TIME'' ամսագիրը նասի-լեմակը ճանաչել է միջազգային նախաճաշերի 10 ամենաառողջարար ուտեստենրից մեկը<ref>{{Cite web |url=http://time.com/4254125/healthy-international-breakfast/ |title=10 Healthy International Breakfasts |access-date=2023-07-08 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031181744/https://time.com/4254125/healthy-international-breakfast/ |url-status=dead }}</ref>։ Սակայն, այս կարծիքը կարող է մոլորեցնող լինել, քանի որ հեղինակը, հնարավոր է նկատի է ունեցել ուտեստի ավելի փոքր և «ավելի առողջ» տարբերակը և համեմատել էր այն ամերիկյան մեծ նախաճաշի հետ (տապակած [[բեկոն]], ձվեր, նրբաբլիթներ)։ Նասի-լեմակի մեկ ամբողջական չափաբաժինը՝ տապակած հաի, մսի կամ ձկան ավելացումով կարող է պարունակել 800-1000 կալորիա։ Կոկոսի կաթով բրինձը նաև պարունակում է հագեցած ճարպ, մի բաղադրիչ, որը կապված է առողջական խնդիրների, այդ թվում՝ [[Շաքարային դիաբետ|շաքարային դիաբետի]] հետ<ref>{{Cite web |title=Is Nasi Lemak really a healthy dish? |url=http://www.star2.com/living/viewpoints/2016/03/31/is-nasi-lemak-really-a-healthy-dish/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021175334/http://www.star2.com/living/viewpoints/2016/03/31/is-nasi-lemak-really-a-healthy-dish/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161021175334/http://www.star2.com/living/viewpoints/2016/03/31/is-nasi-lemak-really-a-healthy-dish/ |archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 21 |archivedate=2016 թ․ հոկտեմբերի 21 |accessdate=2023 թ․ հուլիսի 8}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://my.asiatatler.com/dining/nasi-lemak-taking-over-the-globe Nasi Lemak: the passion across the globe] * [http://www.makansutra.com/stories/3/1324/NasiLemakOldStylesNewStyles Nasi Lemak: Old Styles, New Styles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303114229/http://www.makansutra.com/stories/3/1324/NasiLemakOldStylesNewStyles |date=2020-03-03 }} * [https://www.thestar.com.my/travel/malaysia/2011/04/07/nasi-lemak-our-national-dish/ Nasi lemak, our 'national dish'] * [https://www.russianfood.com/recipes/recipe.php?rid=146308 Наси-лемак (рецепт)] * [https://books.google.com/books?id=PswWAgAAQBAJ&pg=PT52#v=onepage&q&f=false Nasi Lemak] The Foodspotting Field Guide. April V. Walters. Chronicle Books. 2014. p.&nbsp;52. ISBN= 978-1452119878 * [https://books.google.com/books?id=NdisDpWxtnYC&pg=PA103#v=onepage&q&f=false Heavenly Fragrance: Cooking with Aromatic Asian Herbs, Fruits, Spices and Seasonings] Carol Selva Rajah. Periplus Editions (HK) Limited, 2008, 256 p. - p.&nbsp;103 ISBN= 978-0794607371 [[Կատեգորիա:Ազգային ուտեստներ]] [[Կատեգորիա:Բրնձով ուտեստներ]] gt7u0tho301gi53c6qo3izcauzt40qw 0 1121904 10716062 10520834 2026-03-28T09:32:20Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] 10716062 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Էդիլսոն դա Սիլվա Ֆերեյրա''' ({{lang-pt|Edílson da Silva Ferreira}}, {{ԱԾ}}), [[Բրազիլացիներ|բրազիլացի]] [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Հարձակվող (ֆուտբոլ)|հարձակվող]]<ref name="EdílsonEdílson da Silva Ferreira">{{Cite web |title=EdílsonEdílson da Silva Ferreira |url=http://www.national-football-teams.com/player/11885/Edilson_1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124091720/https://www.national-football-teams.com/player/11885/Edilson_1.html |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 24 |access-date=2017 թ․ հունվարի 2}}</ref>։ Համարվում է [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|Աշխարհի 2002]] թվականի չեմպիոն՝ Բրազիլիայի հավաքականում։ == Ակումբային կարիերա == Էդիլսոնը ծնվել է Բրազիլիայի [[Սալվադոր (Բահիա)|Սալվադոր]] քաղաքում, իսկ նրա ֆուտբոային երիտասարդությունը անց է կացել հայրենի քաղաքի մի քանի սիրողական ակումբներում։ 1990 թվականին նա մենեջեր Ժայմի Բրագիից հրավեր է ստացել միանալու «Ինդուստրիալ» թիմին, որը խաղացել է Կամպեոնտանո Կապիշաբաում ([[Էսպիրիտու Սանտու]] նահանգի ֆուտբոլային լիգայում)։ Հենց այնտեղ էլ դարձել է պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ։ Մի տարի անց նա տեղափոխվել է «Տանբի», որը խաղում է Պաուլիստա A2-ում, իսկ նրա խաղերը գրավել են Սան Պաուլո նահանգի խոշոր ակումբների ուշադրությունը։ 1992 թվականին Էդիլսոնը տեղափոխվում է «Գուարանի», ապա 1993 թվականին՝ «Պալմեյրաս»<ref name="EdílsonEdílson da Silva Ferreira" />, որտեղ տեղափոխվելով, նա գերազանցել է բրազիլական Սերիա Ա-ի տրանսֆերային ռեկորդը, սակայն արդեն երկու շաբաթ անց այն գերազանցել է մեկ այլ ֆուտբոլիստ՝ Էդմունդոն<ref name="Edilson, eterno irreverente: 'O apelido Capetinha não combina comigo'">{{Cite web |title=Edilson, eterno irreverente: 'O apelido Capetinha não combina comigo' |url=http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2011/11/edilson-eterno-irreverente-o-apelido-capetinha-nao-combina-comigo.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102002/http://globoesporte.globo.com/futebol/noticia/2011/11/edilson-eterno-irreverente-o-apelido-capetinha-nao-combina-comigo.html |archive-date=2016 թ․ մարտի 4 |access-date=2017 թ․ հունվարի 2}}</ref>։ == Նվաճումներ == === Որպես խաղացող === ==== Ակումբային ==== * [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|Աշխարհի չեմպիոն]]․ [[Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2002|2002]] * <bdi>[[Ֆուտբոլի աշխարհի ակումբային առաջնություն|Ֆուտբոլի աշխարհի ակումբային առաջնությսն]] հաղթող․</bdi> 2000 * [[Սերիա A (Բրազիլիա)|Բրազիլիա]]յի չեմպիոն․ 1992-93, 1993-94, 1997-1998, 1998-99 * Պաուլիստայի չեմպիոն․ 1992-93, 1993-94, 1998-1999 * Կարիոկայի լիգայի չեմպիոն․ 2000-01 * Բաիյանոյի լիգայի չեմպիոն․ 2003-04 * Ռիո-ՍԱն Պաուլո մրցաշարի հաղթող․ 1993 * Բարզիլիայի գավաթի առաջնության հաղթող․ 2001 * Սուլ Մինասի գավաթակակիր․ 2002 * ԱԷՄ-ի գավաթակակիր․ 2005 ==== Անհատական ==== * Բրազիլական «Ոսկե գնդակի» («Bola de Ouro») դափնեկիր․ 1998 * Աշխարհի ակումբների մեջ չեմպիոնատի լավագույն ֆուտբոլիստ․ 2000 * Կարիոկայի չեմպիոնատի լավագույն ռմբակու․ 2001 == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://footballplayers.ru/players/919.html Կենսագրոթյուն] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304104741/http://footballplayers.ru/players/919.html |date=2016-03-04 }} {{ԱՀ}} [[Կատեգորիա:Բենֆիկայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրազիլիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Գուարանիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կորինտիանսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Կրուզեյրոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պալմեյրասի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վասկո դա Գամայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Վիտորիա Սալվադորի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆլամենգոյի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] n0f282xxhdrslyogiyhwztb50saap2d 2 1125007 10715852 10707410 2026-03-27T17:54:07Z Լիլյա Շուշան 88026 10715852 wikitext text/x-wiki '''Կարիննա Ակոպովնա Մոսկալենկո''' ({{ԱԾ}}), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի իրավաբանների միջազգային ասոցիացիայի նախագահ։ Association ''Internationale d'Avocats Russes (''{{Lang-en|Association Internationale d'Avocats Russes}}) գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում<ref>{{cite web|title=В Страсбурге приступила к работе «Международная ассоциация российских адвокатов», президентом избрана Каринна Москаленко|language=ru|date=2024-11-18|website=slovo-zashite.org|url=https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|archive-date=2024-12-02|access-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202135614/https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|url-status=live}}</ref>։ Ռուսաստանի առաջատար իրավապաշտպան<ref name="The Times">{{cite news |last=Halpin |first=Tony |date=June 20, 2007 |title=Kremlin targets champion of hopeless causes |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |accessdate=May 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013075853/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |archive-date=October 13, 2008}}</ref>: Ռուս փաստաբանների միջազգային ասոցիացիայի նախագահը (ֆրանսերեն՝ Association Internationale d'Avocats Russes)՝ կենտրոնակայանը Ստրասբուրգում և Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ<ref>{{Cite web|url=http://bestlawyers.ru/best.html|title=АДВОКАТЫ РОССИИ|website=bestlawyers.ru|access-date=2019-06-06}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, որը, ի թիվս այլոց, պաշտպանել է Միխայիլ Խոդորկովսկուն, Գարի Կասպարովին և Ալեքսանդր Լիտվինենկոյին։ Նա հաղթել է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի բաց լսումներում Ռուսաստանի Դաշնության դեմ առաջին գործը։ == Ընտանիք == Կարիննա Մոսկալենկո ազգությամբ հայ է։ Ծնվել է զինծառայող Ակոպ Ստեպանովիչ Դադայանի (1923-1991) ընտանիքում: Հայրը ծառայել է հրթիռային ուժերում, գեներալ-մայոր (1967), հրամանատարել է Պսկովի մարզի 40-րդ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատարը (որտեղ դուստրն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը), այնուհետև աշխատել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության կենտրոնական գրասենյակում։ Մայրը՝ Նինա Ալեքսանդրովնա Բաղդասարովան (1923-1998), բժիշկ էր։ Ամուսինը՝ Եվգենի Միխայլովիչ Կնյազև (ծնվել է 1953 թվականին)։ Դուստրը՝ Իլյանա Վիկտորիա Եվգենիևնա (ծնվել է 1975 թվականին), իրավաբան։ Որդին՝ Ռոդիոն Եվգենիևիչ Կնյազև (ծնվել է 1991 թվականին), Ռուսաստանի հումանիտար պետական համալսարանի ուսանող, Դուստրը՝ Անաստասիա Եվգենիևնա Կնյազևա (ծնվել է 2005 թվականին), դպրոցի աշակերտուհի, Որդին՝ Կնյազև Գրիգորի Եվգենիևիչ (ծնվել է 2006 թվականին), դպրոցի աշակերտ։ == Կրթություն == Ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետը (1976), եղել է պրոֆեսոր Պոլինա Սոլոմոնովնա Էլկինդի ուսանողուհի, որը, ըստ Մոսկալենկոյի հուշերի, «ուսանողներին պատկերացում է տվել դատական գործընթացի հակասական բնույթի, անմեղության կանխավարկածի մասին» և խորհուրդ է տվել ավարտելուց հետո զբաղվել իրավաբանությամբ։ 1994 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն ավարտել է Բիրմինգհեմի համալսարանի (Մեծ Բրիտանիա) եվրոպական իրավունքի դասընթացները։ Նա նաև պրակտիկա է անցկացրել մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններում (Եվրոպայի անհատական իրավունքների պաշտպանության լոնդոնյան կենտրոն, Էսեքսի համալսարան, Մարդու իրավունքների կանադական հիմնադրամ, Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոն և այլն)։ == Փաստաբանական գործունեություն == 1977 թվականի սեպտեմբերի 1-ից եղել է պրակտիկ (փաստաբան Բորիս Եֆիմովիչ Զմոյրոյի հետ), ապա՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի (2002 թվականից՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի փաստաբան)։ Մասնագիտացում՝ քրեական դատավարություն, միջազգային հանրային իրավունք (այդ թվում՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանություն): Մասնակցել է «Դատարանը գալիս է» («Ռուսաստան» հեռուստաալիքի եթերում), «Գործը լսվում է» («Հեռուստակենտրոն» հեռուստաալիքով)։ 1990 - ականներին Կարիննա Մոսկալենկոն բարդ գործ անցկացրեց Լատվիայի հինգ օդաչուների շրջանում, որոնց մեղադրում էին Հնդկաստանի դեմ պատերազմին մասնակցելու մեջ ։ Օդաչուները վարձվել են առևտրային կազմակերպության կողմից՝ բեռը տեղափոխելու համար, որը, ինչպես պարզվեց, զենք էր, որը նախատեսված էր զինված հակակառավարական խմբավորումներից մեկի համար։ Արդյունքում զենքերը գցվել են ջունգլիների վրայով, առևտրային կառույցի ներկայացուցիչները անհետացել են, իսկ օդաչուները հայտնվել են բանտում, և նրանց սպառնացել են մահապատիժ։ Կարիննա Մոսկալենկոն դարձավ Մարդասիրական օգնության միջազգային կոմիտեի անդամ, որն այս գործով օգնություն ցուցաբերեց մեղադրյալներին, ներկայացրեց նրանց շահերը որպես փաստաբան։ 2000 թվականի ամռանը՝ ձերբակալությունից 4,5 տարի անց, օդաչուները ազատ արձակվեցին։ === Մարդու իրավունքների պաշտպանություն === 1994 թվականին հիմնադրել և ղեկավարել է «Միջազգային պաշտպանության կենտրոն» հասարակական իրավապաշտպան կազմակերպությունը, որը միավորում է պրոֆեսիոնալ իրավաբաններին։ Մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմներն օգտագործում են։ 1997 թվականին նա հրավիրվել է Ստրասբուրգ՝ մասնակցելու Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի (ՄԻԵԴ) նիստին՝ երեք ռուս իրավապաշտպանների շրջանում։ 1999 թվականին Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնին տրվել է ՄԻԵԴ-ի ռուսական մասնաճյուղի կարգավիճակ։ 2002 թվականից Կարիննա Մոսկալենկոն Եվրոպական միության TACIS ծրագրի երկարամյա փորձագետ է։ 2003 թվականից իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի հանձնակատարն է։ 2000 թվականին ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն ընդունել է մարդու իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին որոշումը, որով բավարարվել են Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի կողմից ներկայացված դիմումատուի պահանջները: 2001 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն դարձավ առաջին ռուս փաստաբանը, ով ներկայացավ Ստրասբուրգի Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ)՝ այս դատարանում Ռուսաստանի քաղաքացու գործի առաջին հանրային լսմանը («Կալաշնիկովն ընդդեմ Ռուսաստանի»)։ Տվյալ պարագայում դատարանը մի քանի կարևոր որոշումներ է կայացրել՝ այն, որ մինչդատական կալանքի տակ պահելու ժամկետը (4 տարի) չափազանց երկար է, քրեական վարույթի նման տևողությունն անհիմն է, իսկ մինչդատական վայրում կալանքի պայմանները անմարդկային են և նվաստացնող են մարդու արժանապատվությունը: Միևնույն ժամանակ, առավել արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու համար բավարար միջոցների բացակայությունը չճանաչվեց որպես բողոքը մերժելու հիմք։ 2007 թվականի հունիսի 20-ին ''The Times-ը'' Կարիննա Մոսկալենկոյի գործունեությունը նկարագրել է հետևյալ կերպ.<blockquote> Նա հիանալի համբավ է ձեռք բերել Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ռուսական պետության նկատմամբ իր հաղթանակների շնորհիվ։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի իր թիմի հետ նա հաղթել է 27 գործ, և ներկայումս ավելի քան 100 դիմում է ընթացքի մեջ։ </blockquote> Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով ռուսական իրավաբանների կոմիտեի անդամ (1993), Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի փորձագիտական խորհրդի անդամ (1999), Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ (1999)։ Պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի պատվո կրծքանշանով՝ «Հանուն մարդու իրավունքների պաշտպանության» (1999թ.), բարձրագույն իրավաբանական պարգև՝ «Թեմիս-2000»: 2006 թվականի Հելսինկյան Ֆեդերացիայի միջազգային ճանաչման մրցանակի դափնեկիր (մրցանակաբաշխության վկայականում նշվում է, որ Կարիննա Մոսկալենկոն աշխարհի առաջատար իրավապաշտպաններից մեկն է, ով օգնել է բազմաթիվ ռուս զոհերի դատարանում իրենց իրավունքների համար պայքարում): Միջազգային իրավական մեխանիզմների կիրառմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանությանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Միջազգային պաշտպանություն» (2001) գրքի հեղինակ։ === Խոդորկովսկու գործ === Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններից մեկը՝ Կարիննա Մոսկալենկոն, հրավիրվել է ներկայացնելու նրա շահերը միջազգային մակարդակում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում<ref>{{Cite web |url=http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |title=Status victory (Russian) |access-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |archive-date=2008-03-03 |url-status=dead }}</ref>։ Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամների 2007 թվականի հունիսի 9-ի հայտարարության մեջ վկայակոչվում են այս գործի շուրջ աշխատանքների ընթացքում պետական իշխանությունների կողմից իրականացված Կարիննա Մոսկալենկոյի նկատմամբ հետապնդման փաստերը: <blockquote> Մասնավորապես, սա Կ. Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու փորձ է, որն ավելի վաղ անհաջողության մատնվեց։ Միջնորդությունները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան են ներկայացվում նրան Եվրոպական դատարանում հայցվորների շահերը ներկայացնելուց։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի հարկային ստուգումները նրա գործունեությունը բարոյալքելու և փակման սպառնալիք ստեղծելու նպատակով իրականացվում են հարկային ստուգումներ, որոնք դեռևս չեն ավարտվել... Կ. Մոսկալենկոն բազմիցս քննադատության է ենթարկվել Ռուսաստանի իշխանությունների և կառավարամետ կառույցների կողմից, քանի որ նրա գործունեությունը, որն ուղղված էր Ռուսաստանի քաղաքացիներին միջազգային մարմիններին դիմելու հարցում, իբր խաթարում է Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։ </blockquote> Առաջին անգամ Կարիննա Մոսկալենկոյի փաստաբանի կարգավիճակին համապատասխանեցնելու հարցը բարձրացվել է գլխավոր դատախազության կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, երբ Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններին մեղադրանք է առաջադրվել «գործընթացը խափանելու դավադրության» մեջ (նրանք չեն ներկայացել Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ իրենց հաճախորդի հետ համաձայնեցմամբ վճռաբեկ բողոքի քննության համար)։ Սակայն արդարադատության նախարարությունը Մոսկալենկոյի գործողություններում խախտումներ չի հայտնաբերել։ 2007 թվականին գլխավոր դատախազությունը գործ է հարուցել Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու համար՝ համարելով, որ փաստաբանը խախտել է Խոդորկովսկու պաշտպանության իրավունքը։ 2007 թվականի հունիսի 21-ին Մոսկվայի փաստաբանների խորհուրդը որոշեց դադարեցնել նրա նկատմամբ կարգապահական վարույթը այս գործով։ Խորհրդի որոշումը վերջնական է: == Պարգևներ == ** 1999թ. — Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի մրցանակ «Հանուն մարդու իրավունքների» ** 2000թ. – Թեմիսի բարձրագույն իրավաբանական պարգև, «Փաստաբանի պարտքին հավատարմության համար» շքանշան ** 2006թ. — Մոսկվայի քաղաքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության վաստակագիր ** 2006թ. - Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի ճանաչողական մրցանակ ** 2008 - Բրենանի մրցանակ, Նյու Ջերսիի համալսարան, ԱՄՆ ** 2010թ. - Հարավային մեթոդիստական համալսարանի իրավագիտության պատվավոր դոկտոր (Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ) ** 2010 — Լյուդովիկ Տրարիուի միջազգային մարդու իրավունքների մրցանակ: == Թունավորելու փորձ == 2008 թվականի հոկտեմբերին Կ. Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկը հայտնաբերվել է այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է անկայուն վիճակից։ Ստրասբուրգի ոստիկանությունը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, հետաքննում էր։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել ավտոմեքենայի նախկին սեփականատիրոջը, ով երդման տակ ցուցմունք է տվել, որ մեքենայի վաճառքից կարճ ժամանակ առաջ Մոսկալենկոն պատահաբար կոտրել է խցիկի սնդիկի բարոմետրը: Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկի մասին հաղորդման և դրա ծագման մասին ոստիկանության հաշվետվության միջև ընկած շաբաթվա ընթացքում մի շարք հրապարակախոսներ և թերթեր կարողացան գրառում կատարել Պուտինի հրամանով թունավորման տարբերակով: == Հետաքրքրություն թատրոնի հանդեպ == 9 տարի իրավաբանական գործունեությանը զուգահեռ հանդես է եկել «Լեսնոյի մասին» թատրոն-ստուդիայում, խաղացել է դերեր Ջ. Պատրիկ, Գ. Մամլինի «Զանգերը», Վ. Շուկշինի «Տեսակետը», վոդևիլում՝ «Դեպի արգելքը, իմ պարոն» և ուրիշներ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20070928045007/http://www.biograph.ru/bank/moskalenko_ka.htm Биография] * [http://echo.msk.ru/blog/echo_rating/1505014-echo/ Рейтинг] * [https://web.archive.org/web/20070929130504/http://www.novayagazeta.ru/data/2004/21/22.html Интервью] * [http://bestlawyers.ru/php/news/newsnew.phtml?id=381&idnew=5502&start=0 Дело «Калашников против России»] * [http://www.ip-centre.ru/ Сайт Центра содействия международной защите] * [https://web.archive.org/web/20070927122202/http://www.civitas.ru/opentext.php?code=268&year=2007&month=6&atyear=0 Заявление членов Московской Хельсинкской группы] * [https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html Статусная победа] == Հարցազրույց == * {{YouTube|id=lJB6bav8Rrs|logo=1|title=Каринна Москаленко и Лев Шлосберг: «Право на суд» / Люди мира}} // ГражданинЪ TV. 17 января 2024. i6nxxopwwfeaprmal8l54yxde687ad4 10715861 10715852 2026-03-27T18:31:03Z Լիլյա Շուշան 88026 10715861 wikitext text/x-wiki '''Կարիննա Հակոբի Մոսկալենկո''' ({{ԱԾ}}), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի փաստաբանների միջազգային Association ''Internationale d'Avocats Russes (''{{Lang-en|Association Internationale d'Avocats Russes}}) ասոցիացիայի նախագահ, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում<ref>{{cite web|title=В Страсбурге приступила к работе «Международная ассоциация российских адвокатов», президентом избрана Каринна Москаленко|language=ru|date=2024-11-18|website=slovo-zashite.org|url=https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|archive-date=2024-12-02|access-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202135614/https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|url-status=live}}</ref>։ Ռուսաստանի առաջատար իրավապաշտպան<ref name="The Times">{{cite news |last=Halpin |first=Tony |date=June 20, 2007 |title=Kremlin targets champion of hopeless causes |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |accessdate=May 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013075853/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |archive-date=October 13, 2008}}</ref> և Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ<ref>{{Cite web|url=http://bestlawyers.ru/best.html|title=АДВОКАТЫ РОССИИ|website=bestlawyers.ru|access-date=2019-06-06}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, որը, ի թիվս այլոց, պաշտպանել է [[Միխայիլ Խոդորկովսկի|Միխայիլ Խոդորկովսկուն]], [[Գարրի Կասպարով|Գարի Կասպարովին]] և [[Ալեքսանդր Լիտվինենկո|Ալեքսանդր Լիտվինենկոյին]]։ Նա հաղթել է [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի]] բաց լսումներում Ռուսաստանի Դաշնության դեմ առաջին գործը։ == Ընտանիք == Կարիննա Մոսկալենկո ազգությամբ հայ է։ Ծնվել է զինծառայող Հակոբ Ստեփանի Դադայանի (1923-1991) ընտանիքում: Հայրը ծառայել է հրթիռային ուժերում, գեներալ-մայոր (1967), եղել է [[Պսկովի մարզ|Պսկովի մարզի]] 40-րդ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատարը (որտեղ դուստրն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը), այնուհետև աշխատել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ապարատում։ Մայրը՝ Նինա Ալեքսանդրովնա Բաղդասարովան (1923-1998), բժիշկ էր։ Ամուսինը՝ Եվգենի Միխայլովիչ Կնյազև (ծնվել է 1953 թվականին)։ Դուստրը՝ Իլյանա Վիկտորիա Եվգենևնա (ծնվել է 1975 թվականին), իրավաբան։ Որդին՝ Ռոդիոն Եվգենևիչ Կնյազև (ծնվել է 1991 թվականին)։ Դուստրը՝ Անաստասիա Եվգենևնա Կնյազևա (ծնվել է 2005 թվականին)։ Որդին՝ Կնյազև Գրիգորի Եվգենիևիչ (ծնվել է 2006 թվականին)։ == Կրթություն == Ավարտել է [[Լենինգրադի պետական համալսարան|Լենինգրադի պետական համալսարանի]] իրավագիտության ֆակուլտետը (1976), եղել է պրոֆեսոր Պոլինա Սոլոմոնովնա Էլկինդի ուսանողուհի, որը, ըստ Մոսկալենկոյի հուշերի՝ «ուսանողներին պատկերացում է տվել դատական գործընթացի հակասական բնույթի, անմեղության կանխավարկածի մասին» և խորհուրդ է տվել ավարտելուց հետո զբաղվել իրավաբանությամբ։ 1994 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն ավարտել է [[Բիրմինգհեմի համալսարան|Բիրմինգհեմի համալսարանի]] ([[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիա]]) եվրոպական իրավունքի դասընթացները։ Նա նաև պրակտիկա է անցել մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններում (Եվրոպայի անհատական իրավունքների պաշտպանության լոնդոնյան կենտրոն, Էսեքսի համալսարան, Մարդու իրավունքների կանադական հիմնադրամ, Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոն և այլն)։ == Փաստաբանական գործունեություն == 1977 թվականի սեպտեմբերի 1-ից եղել է պրակտիկ (փաստաբան Բորիս Եֆիմովիչ Զմոյրոյի հետ), ապա՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի (2002 թվականից՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի փաստաբան)։ Մասնագիտացում՝ քրեական դատավարություն, միջազգային հանրային իրավունք (այդ թվում՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանություն): Մասնակցել է «Դատարանն է գալիս» («<nowiki/>[[Ռոսիա 1]]<nowiki/>» հեռուստաալիքի եթերում), «Գործը լսվում է» («<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>» հեռուստաալիքով)։ 1990-ական թվականներին Կարիննա Մոսկալենկոն վարում էր հինգ օդաչուների բարդ դատավարությունը, որոնք ազգությամբ ռուս Լատվիայի քղաքացիներ էին և մեղադրվում էին Հնդկաստանի դեմ պատերազմին մասնակցելու մեջ։ Օդաչուները վարձվել էին առևտրային կազմակերպության կողմից բեռ տեղափոխելու համար, որն էլ հակակառավարական զինված խմբավորումներից մեկին նախատեսված զենք էր։ Արդյունքում զենքը նետվել էր ջունգլիների վրա, առևտրային կազմակերպության ներկայացուցիչները թաքնվել էին, իսկ օդաչուները հայտնվել էին բանտում, ընդ որում նրանց մահապատիժ էր սպառնում։ Կարիննա Մոսկալենկոն մտել է մարդասիրական օգնության միջազգային կոմիտեի կազմի մեջ, որն օգնություն էր ցուցաբերում այս գործով մեղադրվողներին՝ ներկայացնելով նրանց շահերը որպես փաստաբան։ 2000 թվականի ամռանը, ձերբակալությունից 4,5 տարի անց, օդաչուներն ազատ արձակվեցին։ === Մարդու իրավունքների պաշտպանություն === 1994 թվականին հիմնադրել և գլխավորել է Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնը՝ հասարակական իրավապաշտպան կազմակերպություն, որը միավորում է պրոֆեսիոնալ փաստաբանների և օգտագործում է մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմները։ 1997 թվականին ռուս իրավապաշտպանների եռյակի կազմում հրավիրվել է Ստրասբուրգ՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի (ԻՄՀ) նստաշրջանին։ 1999 թվականին Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնին շնորհվել է ԻՄՀ ռուսական բաժանմունքի կարգավիճակ։ 2002 թվականից Կարիննա Մոսկալենկոն [[Եվրոպական խորհուրդ|ԵԽ]] '''ТАСИС''' ծրագրի երկարաժամկետ փորձագետ է։ 2003 թվականից՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի կոմիսար։ 2000 թվականին [[ՄԱԿ]]-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն ընդունել է մարդու իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին որոշումը, որով բավարարվել են Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի կողմից ներկայացված դիմումատուի պահանջները: 2001 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն դարձել է առաջին ռուս փաստաբանը, ով ներկայացել է [[Ստրասբուրգ|Ստրասբուրգի]] [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում]] (ՄԻԵԴ)՝ այս դատարանում Ռուսաստանի քաղաքացու գործի առաջին հանրային լսմանը («Կալաշնիկովն ընդդեմ Ռուսաստանի»)։ Տվյալ պարագայում դատարանը մի քանի կարևոր որոշումներ է կայացրել՝ այն, որ մինչդատական կալանքի տակ պահելու ժամկետը (4 տարի) չափազանց երկար է, քրեական վարույթի նման տևողությունն անհիմն է, իսկ մինչդատական վայրում կալանքի պայմանները անմարդկային են և նվաստացնում են մարդու արժանապատվությունը: Միևնույն ժամանակ, առավել արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու համար բավարար միջոցների բացակայությունը չճանաչվեց որպես բողոքը մերժելու հիմք։ 2007 թվականի հունիսի 20-ին ''[[The Times]]-ը'' Կարիննա Մոսկալենկոյի գործունեությունը նկարագրել է հետևյալ կերպ.<blockquote> Նա հիանալի համբավ է ձեռք բերել Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ռուսական պետության նկատմամբ իր հաղթանակների շնորհիվ։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի իր թիմի հետ նա հաղթել է 27 գործ, և ներկայումս ավելի քան 100 դիմում է ընթացքի մեջ։ </blockquote> Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով ռուսական իրավաբանների կոմիտեի անդամ (1993), Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի փորձագիտական խորհրդի անդամ (1999), Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ (1999)։ Պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի պատվո կրծքանշանով՝ «Հանուն մարդու իրավունքների պաշտպանության» (1999թ.), բարձրագույն իրավաբանական պարգև՝ «Թեմիս-2000»: 2006 թվականի Հելսինկյան Ֆեդերացիայի միջազգային ճանաչման մրցանակի դափնեկիր (մրցանակաբաշխության վկայականում նշվում է, որ Կարիննա Մոսկալենկոն աշխարհի առաջատար իրավապաշտպաններից մեկն է, ով օգնել է բազմաթիվ ռուս զոհերի դատարանում իրենց իրավունքների համար պայքարում): Միջազգային իրավական մեխանիզմների կիրառմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանությանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Միջազգային պաշտպանություն» (2001) գրքի հեղինակ։ === Խոդորկովսկու գործ === Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններից մեկը՝ Կարիննա Մոսկալենկոն, հրավիրվել է ներկայացնելու նրա շահերը միջազգային մակարդակում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում<ref>{{Cite web |url=http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |title=Status victory (Russian) |access-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |archive-date=2008-03-03 |url-status=dead }}</ref>։ Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամների 2007 թվականի հունիսի 9-ի հայտարարության մեջ վկայակոչվում են այս գործի շուրջ աշխատանքների ընթացքում պետական իշխանությունների կողմից իրականացված Կարիննա Մոսկալենկոյի նկատմամբ հետապնդման փաստերը: <blockquote> Մասնավորապես, սա Կ. Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու փորձ է, որն ավելի վաղ անհաջողության մատնվեց։ Միջնորդությունները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան են ներկայացվում նրան Եվրոպական դատարանում հայցվորների շահերը ներկայացնելուց։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի հարկային ստուգումները նրա գործունեությունը բարոյալքելու և փակման սպառնալիք ստեղծելու նպատակով իրականացվում են հարկային ստուգումներ, որոնք դեռևս չեն ավարտվել... Կ. Մոսկալենկոն բազմիցս քննադատության է ենթարկվել Ռուսաստանի իշխանությունների և կառավարամետ կառույցների կողմից, քանի որ նրա գործունեությունը, որն ուղղված էր Ռուսաստանի քաղաքացիներին միջազգային մարմիններին դիմելու հարցում, իբր խաթարում է Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։ </blockquote> Առաջին անգամ Կարիննա Մոսկալենկոյի փաստաբանի կարգավիճակին համապատասխանեցնելու հարցը բարձրացվել է գլխավոր դատախազության կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, երբ Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններին մեղադրանք է առաջադրվել «գործընթացը խափանելու դավադրության» մեջ (նրանք չեն ներկայացել Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ իրենց հաճախորդի հետ համաձայնեցմամբ վճռաբեկ բողոքի քննության համար)։ Սակայն արդարադատության նախարարությունը Մոսկալենկոյի գործողություններում խախտումներ չի հայտնաբերել։ 2007 թվականին գլխավոր դատախազությունը գործ է հարուցել Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու համար՝ համարելով, որ փաստաբանը խախտել է Խոդորկովսկու պաշտպանության իրավունքը։ 2007 թվականի հունիսի 21-ին Մոսկվայի փաստաբանների խորհուրդը որոշեց դադարեցնել նրա նկատմամբ կարգապահական վարույթը այս գործով։ Խորհրդի որոշումը վերջնական է: == Պարգևներ == ** 1999թ. — Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի մրցանակ «Հանուն մարդու իրավունքների» ** 2000թ. – Թեմիսի բարձրագույն իրավաբանական պարգև, «Փաստաբանի պարտքին հավատարմության համար» շքանշան ** 2006թ. — Մոսկվայի քաղաքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության վաստակագիր ** 2006թ. - Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի ճանաչողական մրցանակ ** 2008 - Բրենանի մրցանակ, Նյու Ջերսիի համալսարան, ԱՄՆ ** 2010թ. - Հարավային մեթոդիստական համալսարանի իրավագիտության պատվավոր դոկտոր (Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ) ** 2010 — Լյուդովիկ Տրարիուի միջազգային մարդու իրավունքների մրցանակ: == Թունավորելու փորձ == 2008 թվականի հոկտեմբերին Կ. Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկը հայտնաբերվել է այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է անկայուն վիճակից։ Ստրասբուրգի ոստիկանությունը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, հետաքննում էր։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել ավտոմեքենայի նախկին սեփականատիրոջը, ով երդման տակ ցուցմունք է տվել, որ մեքենայի վաճառքից կարճ ժամանակ առաջ Մոսկալենկոն պատահաբար կոտրել է խցիկի սնդիկի բարոմետրը: Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկի մասին հաղորդման և դրա ծագման մասին ոստիկանության հաշվետվության միջև ընկած շաբաթվա ընթացքում մի շարք հրապարակախոսներ և թերթեր կարողացան գրառում կատարել Պուտինի հրամանով թունավորման տարբերակով: == Հետաքրքրություն թատրոնի հանդեպ == 9 տարի իրավաբանական գործունեությանը զուգահեռ հանդես է եկել «Լեսնոյի մասին» թատրոն-ստուդիայում, խաղացել է դերեր Ջ. Պատրիկ, Գ. Մամլինի «Զանգերը», Վ. Շուկշինի «Տեսակետը», վոդևիլում՝ «Դեպի արգելքը, իմ պարոն» և ուրիշներ։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20070928045007/http://www.biograph.ru/bank/moskalenko_ka.htm Биография] * [http://echo.msk.ru/blog/echo_rating/1505014-echo/ Рейтинг] * [https://web.archive.org/web/20070929130504/http://www.novayagazeta.ru/data/2004/21/22.html Интервью] * [http://bestlawyers.ru/php/news/newsnew.phtml?id=381&idnew=5502&start=0 Дело «Калашников против России»] * [http://www.ip-centre.ru/ Сайт Центра содействия международной защите] * [https://web.archive.org/web/20070927122202/http://www.civitas.ru/opentext.php?code=268&year=2007&month=6&atyear=0 Заявление членов Московской Хельсинкской группы] * [https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html Статусная победа] == Հարցազրույց == * {{YouTube|id=lJB6bav8Rrs|logo=1|title=Каринна Москаленко и Лев Шлосберг: «Право на суд» / Люди мира}} // ГражданинЪ TV. 17 января 2024. ll4ujem8bok960xeeb3a1i88qk2a0sy 10715862 10715861 2026-03-27T18:52:10Z Լիլյա Շուշան 88026 10715862 wikitext text/x-wiki '''Կարիննա Հակոբի Մոսկալենկո''' ({{ԱԾ}}), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի փաստաբանների միջազգային Association ''Internationale d'Avocats Russes (''{{Lang-en|Association Internationale d'Avocats Russes}}) ասոցիացիայի նախագահ, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում<ref>{{cite web|title=В Страсбурге приступила к работе «Международная ассоциация российских адвокатов», президентом избрана Каринна Москаленко|language=ru|date=2024-11-18|website=slovo-zashite.org|url=https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|archive-date=2024-12-02|access-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202135614/https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|url-status=live}}</ref>։ Ռուսաստանի առաջատար իրավապաշտպան<ref name="The Times">{{cite news |last=Halpin |first=Tony |date=June 20, 2007 |title=Kremlin targets champion of hopeless causes |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |accessdate=May 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013075853/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |archive-date=October 13, 2008}}</ref> և Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ<ref>{{Cite web|url=http://bestlawyers.ru/best.html|title=АДВОКАТЫ РОССИИ|website=bestlawyers.ru|access-date=2019-06-06}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, որը, ի թիվս այլոց, պաշտպանել է [[Միխայիլ Խոդորկովսկի|Միխայիլ Խոդորկովսկուն]], [[Գարրի Կասպարով|Գարի Կասպարովին]] և [[Ալեքսանդր Լիտվինենկո|Ալեքսանդր Լիտվինենկոյին]]։ Նա հաղթել է [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի]] բաց լսումներում Ռուսաստանի Դաշնության դեմ առաջին գործը։ == Ընտանիք == Կարիննա Մոսկալենկո ազգությամբ հայ է։ Ծնվել է զինծառայող Հակոբ Ստեփանի Դադայանի (1923-1991) ընտանիքում: Հայրը ծառայել է հրթիռային ուժերում, գեներալ-մայոր (1967), եղել է [[Պսկովի մարզ|Պսկովի մարզի]] 40-րդ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատարը (որտեղ դուստրն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը), այնուհետև աշխատել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ապարատում։ Մայրը՝ Նինա Ալեքսանդրովնա Բաղդասարովան (1923-1998), բժիշկ էր։ Ամուսինը՝ Եվգենի Միխայլովիչ Կնյազև (ծնվել է 1953 թվականին)։ Դուստրը՝ Իլյանա Վիկտորիա Եվգենևնա (ծնվել է 1975 թվականին), իրավաբան։ Որդին՝ Ռոդիոն Եվգենևիչ Կնյազև (ծնվել է 1991 թվականին)։ Դուստրը՝ Անաստասիա Եվգենևնա Կնյազևա (ծնվել է 2005 թվականին)։ Որդին՝ Կնյազև Գրիգորի Եվգենիևիչ (ծնվել է 2006 թվականին)։ == Կրթություն == Ավարտել է [[Լենինգրադի պետական համալսարան|Լենինգրադի պետական համալսարանի]] իրավագիտության ֆակուլտետը (1976), եղել է պրոֆեսոր Պոլինա Սոլոմոնովնա Էլկինդի ուսանողուհի, որը, ըստ Մոսկալենկոյի հուշերի՝ «ուսանողներին պատկերացում է տվել դատական գործընթացի հակասական բնույթի, անմեղության կանխավարկածի մասին» և խորհուրդ է տվել ավարտելուց հետո զբաղվել իրավաբանությամբ։ 1994 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն ավարտել է [[Բիրմինգհեմի համալսարան|Բիրմինգհեմի համալսարանի]] ([[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիա]]) եվրոպական իրավունքի դասընթացները։ Նա նաև պրակտիկա է անցել մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններում (Եվրոպայի անհատական իրավունքների պաշտպանության լոնդոնյան կենտրոն, Էսեքսի համալսարան, Մարդու իրավունքների կանադական հիմնադրամ, Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոն և այլն)։ == Փաստաբանական գործունեություն == 1977 թվականի սեպտեմբերի 1-ից եղել է պրակտիկ (փաստաբան Բորիս Եֆիմովիչ Զմոյրոյի հետ), ապա՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի (2002 թվականից՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի փաստաբան)։ Մասնագիտացում՝ քրեական դատավարություն, միջազգային հանրային իրավունք (այդ թվում՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանություն): Մասնակցել է «Դատարանն է գալիս» («<nowiki/>[[Ռոսիա 1]]<nowiki/>» հեռուստաալիքի եթերում), «Գործը լսվում է» («<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>» հեռուստաալիքով)։ 1990-ական թվականներին Կարիննա Մոսկալենկոն վարում էր հինգ օդաչուների բարդ դատավարությունը, որոնք ազգությամբ ռուս Լատվիայի քղաքացիներ էին և մեղադրվում էին Հնդկաստանի դեմ պատերազմին մասնակցելու մեջ։ Օդաչուները վարձվել էին առևտրային կազմակերպության կողմից բեռ տեղափոխելու համար, որն էլ հակակառավարական զինված խմբավորումներից մեկին նախատեսված զենք էր։ Արդյունքում զենքը նետվել էր ջունգլիների վրա, առևտրային կազմակերպության ներկայացուցիչները թաքնվել էին, իսկ օդաչուները հայտնվել էին բանտում, ընդ որում նրանց մահապատիժ էր սպառնում։ Կարիննա Մոսկալենկոն մտել է մարդասիրական օգնության միջազգային կոմիտեի կազմի մեջ, որն օգնություն էր ցուցաբերում այս գործով մեղադրվողներին՝ ներկայացնելով նրանց շահերը որպես փաստաբան։ 2000 թվականի ամռանը, ձերբակալությունից 4,5 տարի անց, օդաչուներն ազատ արձակվեցին։ === Մարդու իրավունքների պաշտպանություն === 1994 թվականին հիմնադրել և գլխավորել է Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնը՝ հասարակական իրավապաշտպան կազմակերպություն, որը միավորում է պրոֆեսիոնալ փաստաբանների և օգտագործում է մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմները։ 1997 թվականին ռուս իրավապաշտպանների եռյակի կազմում հրավիրվել է Ստրասբուրգ՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի (ԻՄՀ) նստաշրջանին։ 1999 թվականին Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնին շնորհվել է ԻՄՀ ռուսական բաժանմունքի կարգավիճակ։ 2002 թվականից Կարիննա Մոսկալենկոն [[Եվրոպական խորհուրդ|ԵԽ]] '''ТАСИС''' ծրագրի երկարաժամկետ փորձագետ է։ 2003 թվականից՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի կոմիսար։ 2000 թվականին [[ՄԱԿ]]-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն ընդունել է մարդու իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին որոշումը, որով բավարարվել են Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի կողմից ներկայացված դիմումատուի պահանջները: 2001 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն դարձել է առաջին ռուս փաստաբանը, ով ներկայացել է [[Ստրասբուրգ|Ստրասբուրգի]] [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում]] (ՄԻԵԴ)՝ այս դատարանում Ռուսաստանի քաղաքացու գործի առաջին հանրային լսմանը («Կալաշնիկովն ընդդեմ Ռուսաստանի»)։ Տվյալ պարագայում դատարանը մի քանի կարևոր որոշումներ է կայացրել՝ այն, որ մինչդատական կալանքի տակ պահելու ժամկետը (4 տարի) չափազանց երկար է, քրեական վարույթի նման տևողությունն անհիմն է, իսկ մինչդատական վայրում կալանքի պայմանները անմարդկային են և նվաստացնում են մարդու արժանապատվությունը: Միևնույն ժամանակ, առավել արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու համար բավարար միջոցների բացակայությունը չճանաչվեց որպես բողոքը մերժելու հիմք։ 2007 թվականի հունիսի 20-ին ''[[The Times]]-ը'' Կարիննա Մոսկալենկոյի գործունեությունը նկարագրել է հետևյալ կերպ.<blockquote> Նա հիանալի համբավ է ձեռք բերել Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ռուսական պետության նկատմամբ իր հաղթանակների շնորհիվ։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի իր թիմի հետ նա հաղթել է 27 գործ, և ներկայումս ավելի քան 100 դիմում է ընթացքի մեջ։ </blockquote> Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով ռուսական իրավաբանների կոմիտեի անդամ (1993), Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի փորձագիտական խորհրդի անդամ (1999), Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ (1999)։ Պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի պատվո կրծքանշանով՝ «Հանուն մարդու իրավունքների պաշտպանության» (1999թվական), բարձրագույն իրավաբանական պարգև՝ «Թեմիս-2000»: 2006 թվականի Հելսինկյան Ֆեդերացիայի միջազգային ճանաչման մրցանակի դափնեկիր (մրցանակաբաշխության վկայականում նշվում է, որ Կարիննա Մոսկալենկոն աշխարհի առաջատար իրավապաշտպաններից մեկն է, ով օգնել է բազմաթիվ ռուս զոհերի դատարանում իրենց իրավունքների համար պայքարում): Միջազգային իրավական մեխանիզմների կիրառմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանությանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Միջազգային պաշտպանություն» (2001) գրքի հեղինակ։ === Խոդորկովսկու գործ === Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններից մեկը՝ Կարիննա Մոսկալենկոն, հրավիրվել է ներկայացնելու նրա շահերը միջազգային հարթակում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում<ref>{{Cite web |url=http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |title=Status victory (Russian) |access-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |archive-date=2008-03-03 |url-status=dead }}</ref>։ Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամների 2007 թվականի հունիսի 9-ի հայտարարության մեջ վկայակոչվում են այս գործի շուրջ աշխատանքների ընթացքում պետական իշխանությունների կողմից իրականացված Կարիննա Մոսկալենկոյի նկատմամբ հետապնդման փաստերը: <blockquote> Մասնավորապես, սա Կ. Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու փորձ է, որն ավելի վաղ անհաջողության մատնվեց։ Միջնորդությունները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան են ներկայացվում նրան Եվրոպական դատարանում հայցվորների շահերը ներկայացնելուց։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի հարկային ստուգումները նրա գործունեությունը բարոյալքելու և փակման սպառնալիք ստեղծելու նպատակով իրականացվում են հարկային ստուգումներ, որոնք դեռևս չեն ավարտվել... Կ. Մոսկալենկոն բազմիցս քննադատության է ենթարկվել Ռուսաստանի իշխանությունների և կառավարամետ կառույցների կողմից, քանի որ նրա գործունեությունը, որն ուղղված էր Ռուսաստանի քաղաքացիներին միջազգային մարմիններին դիմելու հարցում, իբր խաթարում է Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։ </blockquote> Առաջին անգամ Կարիննա Մոսկալենկոյի փաստաբանի կարգավիճակին համապատասխանեցնելու հարցը բարձրացվել է [[Ռուսաստանի Դաշնության դատախազություն|գլխավոր դատախազության]] կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, երբ Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններին մեղադրանք է առաջադրվել «գործընթացը խափանելու դավադրության» մեջ (նրանք չեն ներկայացել Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ իրենց հաճախորդի հետ համաձայնեցմամբ վճռաբեկ բողոքի քննության համար)։ Սակայն արդարադատության նախարարությունը Մոսկալենկոյի գործողություններում խախտումներ չի հայտնաբերել։ 2007 թվականին գլխավոր դատախազությունը գործ է հարուցել Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու համար՝ համարելով, որ փաստաբանը խախտել է Խոդորկովսկու պաշտպանության իրավունքը։ 2007 թվականի հունիսի 21-ին Մոսկվայի փաստաբանների խորհուրդը որոշեց դադարեցնել նրա նկատմամբ կարգապահական վարույթը այս գործով։ Խորհրդի որոշումը վերջնական է: == Պարգևներ == ** 1999 թվական - Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի մրցանակ «Հանուն մարդու իրավունքների» ** 2000 թվական - Թեմիսի բարձրագույն իրավաբանական պարգև, «Փաստաբանի պարտքին հավատարմության համար» շքանշան ** 2006 թվական - Մոսկվայի քաղաքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության վաստակագիր ** 2006 թվական - Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի ճանաչողական մրցանակ ** 2008 թվական - Բրենանի մրցանակ, Նյու Ջերսիի համալսարան, ԱՄՆ ** 2010 թվական - Southern Methodist University-ի իրավագիտության պատվավոր դոկտոր (Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ) ** 2010 թվական - Լյուդովիկ Տրարիուի միջազգային մարդու իրավունքների մրցանակ: == Թունավորելու փորձ == 2008 թվականի հոկտեմբերին Կ. Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկ է հայտնաբերվել այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է անկայուն վիճակից։ Ստրասբուրգի ոստիկանությունը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, հետաքննում էր։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել ավտոմեքենայի նախկին սեփականատիրոջը, ով երդման տակ ցուցմունք է տվել, որ մեքենայի վաճառքից կարճ ժամանակ առաջ Մոսկալենկոն պատահաբար կոտրել է խցիկի սնդիկի բարոմետրը: Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկի մասին հաղորդման և դրա ծագման մասին ոստիկանության հաշվետվության միջև ընկած շաբաթվա ընթացքում մի շարք հրապարակախոսներ և թերթեր կարողացան գրառում կատարել Պուտինի հրամանով թունավորման տարբերակով: == Հետաքրքրություն թատրոնի հանդեպ == Ինը տարվա ընթացքում, փաստաբանական աշխատանքին զուգահեռ, հանդես է եկել «На Лесной» թատրոն-ստուդիայում, խաղացել է դերեր Ջ. Պատրիկի «<nowiki/>[[Տարօրինակ միսիս Սևիջը]]<nowiki/>», Գ. Մամլինի «Զանգերը», [[Վասիլի Շուկշին|Վ. Շուկշինի]] «Տեսակետը» պիեսների, «Դեպի արգելք, պարոն իմ» վոդևիլի և այլ ներկայացումներում։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20070928045007/http://www.biograph.ru/bank/moskalenko_ka.htm Биография] * [http://echo.msk.ru/blog/echo_rating/1505014-echo/ Рейтинг] * [https://web.archive.org/web/20070929130504/http://www.novayagazeta.ru/data/2004/21/22.html Интервью] * [http://bestlawyers.ru/php/news/newsnew.phtml?id=381&idnew=5502&start=0 Дело «Калашников против России»] * [http://www.ip-centre.ru/ Сайт Центра содействия международной защите] * [https://web.archive.org/web/20070927122202/http://www.civitas.ru/opentext.php?code=268&year=2007&month=6&atyear=0 Заявление членов Московской Хельсинкской группы] * [https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html Статусная победа] == Հարցազրույց == * {{YouTube|id=lJB6bav8Rrs|logo=1|title=Каринна Москаленко и Лев Шлосберг: «Право на суд» / Люди мира}} // ГражданинЪ TV. 17 января 2024. 5zwr9ty23s6taz7rq7hmh3jffjfxbh1 0 1136518 10716108 10431146 2026-03-28T10:47:25Z POitor 107559 10716108 wikitext text/x-wiki {{այլ|Մհեր Մելքոնյան (այլ կիրառումներ)}} {{Տեղեկաքարտ Անձ | ԱԱՀ = Մհեր Ալբերտի Մելքոնյան | բնագիր ԱԱՀ = | նկարագրում = [[ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավոր]] | ծննդյան օր = [[1976 թվական]]ի [[դեկտեմբերի 16]] | վախճանի օր = | վախճանի վայրը = | քաղաքացիություն = [[Հայաստան]] | ազգություն = [[հայ]] | կրոն = | ալմա մատեր = [[Մոսկվայի իրավունքի ինստիտուտ]] | ազդվել է = | ազդել է = | գրքեր = | կարողություն = | մասնագիտություն = | աշխատանք = [[պատգամավոր]] | գործունեություն = | աշխատավայր = [[ՀՀ Ազգային ժողով|Ազգային ժողով]] | ամուսին = | ծնողներ = | պարգևներ և մրցանակներ = | երեխաներ = | կայք = | ստորագրություն = | Վիքիպահեստ = }} '''Մհեր Մելքոնյան''' ({{ԱԾ}}), [[Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով|Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի]] [[ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորների ցանկ|8-րդ գումարման]] [[պատգամավոր]]<ref name="ԱԺ">{{Cite web |title=Մհեր Մելքոնյանը Ազգային Ժողովի պաշտոնական կայքում |url=http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1556&lang=arm}}</ref>։ == Կենսագրություն == Մհեր Մելքոնյանը ծնվել է 1976 թվականի դեկտեմբերի 16-ին [[Արթիկ]]ում։ 1996-1998 թվականներին ծառայել է [[Հայաստանի զինված ուժեր]]ում։ 2012 թվականին ավարտել է Մոսկվայի իրավունքի ինստիտուտը։ Իրավաբան։ 2001-2003 թվականներին աշխատել է «ՊՍ» ՍՊԸ-ում որպես գործադիր տնօրեն։ 2003-2004 թվականներին՝ ԱԺ պատգամավորի օգնական՝ հասարակական հիմունքներով։ 2006-2008 թվականներին՝ «Վիստա Գրուպ» ընկերության վաճառքի բաժնի ղեկավար։ 2008-2015 թվականներին՝ «Վիստա Գրուպ» ընկերության գործադիր տնօրեն։ 2022-2023 թվականներին Արթիկ համայնքի ավագանու [[ՀՅԴ]] խմբակցության փորձագետ։ Ամուսնացած չէ == Քաղաքական գործունեություն == 2000 թվականից [[ՀՅԴ]] անդամ է։ 2002-2003 թվակններին եղել է ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական միության վարչության ներկայացուցիչ։ 2003-2005 թվականներին եղել է ՀՅԴ Հայաստանի երիտասարդական միության կենտրոնական վարչության անդամ։ 2018-2020 թվականներին ՀՅԴ Արթիկի «Թաթուլ Կրպեյան» կոմիտեի ներկայացուցիչ։ 2021 թվականից ՀՅԴ Շիրակի Մարզային կոմիտեի ներկայացուցիչ։ 2023թ. օգոստոսի 24-ին [[Հայաստանի Ազգային ժողով|ԱԺ]] պատգամավոր է ընտրվել «[[Հայաստան դաշինք|Հայաստան» կուսակցությունների դաշինք]]ի համապետական ընտրական ցուցակով՝ փոխարինելով [[Անդրանիկ Թևանյան]]ին<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ սեպտեմբերի 11 |title=«Հայաստան» խմբակցությունը նոր պատգամավոր ունի. Մհեր Մելքոնյանը երդվեց |url=https://www.1lurer.am/hy/2023/09/11/1/992833 |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 19 |website=www.1lurer.am |language=hy}}</ref><ref>{{Cite web |title=Մհեր Մելքոնյանը երդմամբ ստանձնեց պատգամավորական մանդատը |url=https://armenpress.am/arm/news/1119164.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 19 |website=armenpress.am |language=hy}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Հայաստանի Հանրապետության Ազգային Ժողովի 8-րդ գումարում}} {{DEFAULTSORT:Մելքոնյան, Մհեր}} [[Կատեգորիա:Հայ քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:ՀՀ ԱԺ 8-րդ գումարման պատգամավորներ]] t37rii616kmn552h2x3fwqeavdtyw66 4 1158512 10715945 10715521 2026-03-28T02:42:23Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10715945 wikitext text/x-wiki # [[.adult]] # [[.aero]] # [[.gc.ca]] # [[.internal]] # [[.monster]] # [[.persiangulf]] # [[.tel]] # [[1-800-GOT-JUNK]] # [[17-րդ դարի փիլիսոփայություն]] # [[1П78 (նշանոց)]] # [[2017 թվականին մահացածների ցանկ]] # [[2022 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[2022 թվականի մարտին մահացածներ]] # [[2023 թվականի դեկտեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականի հոկտեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականի հունվարին մահացածներ]] # [[2023 թվականի նոյեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականի սեպտեմբերին մահացածներ]] # [[2023 թվականին մահացածների ցանկ]] # [[2024 թվականի ապրիլին մահացածներ]] # [[2024 թվականի հունվարին մահացածներ]] # [[2024 թվականի մայիսին մահացածներ]] # [[2024 թվականի մարտին մահացածներ]] # [[2024 թվականի փետրվարին մահացածներ]] # [[2024 թվականին մահացածների ցանկ]] # [[274 մմ/45 Մոդել 1893]] # [[2XS]] # [[2А70]] # [[2Б14]] # [[2К6 Լունա]] # [[2К8 Ֆալանգա]] # [[2С12]] # [[3-դյույմանոց հետևակային ականանետ]] # [[3.33]] # [[330 մմ/50 Մոդել 1931]] # [[340 մմ/28 Մոդել 1881]] # [[381 մմ/50 Ansaldo մոդել 1934]] # [[3DM]] # [[3М8]] # [[3М9]] # [[405]] # [[ABBA խմբի սկավառակագրություն]] # [[ARMA: Armed Assault]] # [[ASCII արվեստ]] # [[A New Morning]] # [[A Night at the Symphony]] # [[A Real Live One]] # [[Accuracy International AWM]] # [[Adidas Europass]] # [[Adidas Roteiro]] # [[Adidas Telstar]] # [[AdventHealth]] # [[Adventist Health]] # [[Adventist Health International]] # [[Aesthetics of Hate]] # [[Agent (տեսախաղ)]] # [[AirNet Express]] # [[Air Arabia]] # [[Air Cairo]] # [[Air Italy]] # [[Air One]] # [[Air Seychelles]] # [[Alfa 5]] # [[Arduino]] # [[ArmIGF]] # [[ArmSIG]] # [[Avaloq]] # [[BB Talk]] # [[Bandicam]] # [[Barnes & Noble]] # [[Bean-to-bar]] # [[Beautiful Mess]] # [[Berlin Chemie]] # [[Berlitz ընկերություն]] # [[Better than You]] # [[Bio Force Ape]] # [[Black Hippy]] # [[Blender]] # [[Body Pump]] # [[Burn the Witch]] # [[Bushido Zho]] # [[CAN (խումբ)]] # [[Cadbury Fingers]] # [[Cafe Central]] # [[Catholic-Hierarchy.org]] # [[Central Cee]] # [[Change of Heart]] # [[Christmas Carousel]] # [[Club Milk]] # [[Colnect]] # [[Computer Games Magazine]] # [[Constantine (տեսախաղ, 2005)]] # [[Counter-Strike: Condition Zero]] # [[Crushcrushcrush]] # [[Cryengine]] # [[Cyprus Airways]] # [[C՝ շրջանագծի մեջ]] # [[D'Gary]] # [[DMZ (համակարգչային ցանցեր)]] # [[DNS սերվերի ծրագրաշարի համեմատություն]] # [[Daylight (Դեյվիդ Քուշների երգը)]] # [[Defender (խաղ)]] # [[Disney Television Animation]] # [[Docus]] # [[Doom 3]] # [[Doom engine]] # [[Driver (տեսախաղ, 1999)]] # [[ESIM]] # [[Eater]] # [[Ecocash]] # [[Encore]] # [[Enom]] # [[Eulenspiegel]] # [[Everglow (երգ)]] # [[Everything We Need]] # [[Farrer & Co]] # [[Frantic]] # [[Fraps]] # [[Freiheit]] # [[GFCE]] # [[GOT7 խմբի սկավառակագրություն]] # [[GSC Game World]] # [[G սպիտակուցներ]] # [[GameSpy]] # [[Gamergate]] # [[GamesRadar]] # [[Gangstar: Crime City]] # [[Gangstar 2: Kings of L.A.]] # [[Garry’s Mod]] # [[Gazgolder]] # [[Gearbox Software]] # [[Gee Bee]] # [[Gemini (ծրագիր)]] # [[Get Happy (երգ)]] # [[Ghost Story Games]] # [[Give It to Me (երգ, Թիմբալենդ)]] # [[GoDaddy Inc.]] # [[GoldSrc]] # [[Google Checkout]] # [[Google DeepMind]] # [[Google Keep]] # [[Google Pay Send]] # [[Gran Turismo 3: A-Spec]] # [[Grand Theft Auto: Liberty City Stories]] # [[Grand Theft Auto: London 1961]] # [[Grand Theft Auto: London 1969]] # [[Grand Theft Auto: Vice City Stories]] # [[Grand Theft Auto (տեսախաղ, 1997)]] # [[Grand Theft Auto 2]] # [[Grand Theft Auto Advance]] # [[Green Day խմբի ձայնագրած երգերի ցանկ]] # [[Greyhound Recycling]] # [[HMS York]] # [[Halcyon Digest]] # [[Half-Life: Opposing Force]] # [[Half-Life 2]] # [[Harry Potter and the Philosopher’s Stone (տեսախաղ, 2001)]] # [[Havok]] # [[Hellfire]] # [[HeroCraft]] # [[Hitman: Codename 47]] # [[Honda Clarity]] # [[Hydrogenics]] # [[Hype House]] # [[I'll Wait]] # [[ICANN հաշվետվողականություն]] # [[IMacros]] # [[IPhone (առաջին սերունդ)]] # [[IPhone 14 Pro]] # [[IPhone SE (2-րդ սերունդ)]] # [[IPv4]] # [[I Want to Know What Love Is]] # [[I Won’t Give In]] # [[I motif կառուցվածք]] # [[Impressions Games]] # [[Island Records]] # [[K-Lite Codec Pack]] # [[KTurtle]] # [[Ketchapp]] # [[Kind of Blue]] # [[Kinder Happy Hippo]] # [[Kinder Pingui]] # [[Kingston Corporation]] # [[Koi No Yokan]] # [[La muñeca menor]] # [[Lalala]] # [[Li Auto L9]] # [[Liberty Reserve]] # [[Lockheed C-130 Hercules]] # [[Lotta Sea Lice]] # [[Lowney շոկոլադի գործարան]] # [[Maison Margiela]] # [[Mama Said]] # [[Manhunt]] # [[Marchin On]] # [[Max Payne (տեսախաղ, 2001)]] # [[Medtronic]] # [[Mendeley]] # [[Mercedes-Benz EQS]] # [[MiHoYo]] # [[Microsoft Copilot]] # [[Minecraft-ի մոդիֆիկացիաներ]] # [[Miss Independent]] # [[Mnet]] # [[Mod DB]] # [[Momints]] # [[Moneo]] # [[Monetae cudendae ratio]] # [[Moneycorp]] # [[Moroccanoil]] # [[NEB-84]] # [[Nokia 2700 classic]] # [[Nokia 3310]] # [[Nokia 6300]] # [[Nokia 6700 Դասական]] # [[Nookazon]] # [[Nothing Happens]] # [[Occidental Petroleum]] # [[One More Time (երգ, Twice)]] # [[Onewe]] # [[Onimusha 3: Demon Siege]] # [[Open Broadcaster Software]] # [[Orange Moldova]] # [[Orange Money]] # [[Our Love]] # [[PEN Ուկրաինա]] # [[Pacific Press (հրատարակչական ասոցիացիա)]] # [[Pak'nSave]] # [[PandaMR]] # [[Papers, Please (տեսախաղ, 2013)]] # [[Peer-to-peer վարկավորում]] # [[Peppermint Crisp]] # [[Piëch Automotive]] # [[Playing God (երգ)]] # [[Polandball (կերպար)]] # [[Postal (տեսախաղ, 1997)]] # [[Postal 2]] # [[Prime World]] # [[PyCharm]] # [[Quadriga Fintech Solutions]] # [[Quake II]] # [[RIPE NCC]] # [[RSAC]] # [[Radio Չաչա]] # [[Ralf Ringer]] # [[Realme]] # [[Red Special]] # [[RenderWare]] # [[Review and Herald (հրատարակչական ասոցիացիա)]] # [[Right Now (Na Na Na)]] # [[Ripple]] # [[Room on Fire]] # [[Rush!]] # [[S.T.A.L.K.E.R. Clear Sky]] # [[SK8 the Infinity]] # [[Sad But True]] # [[Safe with Me]] # [[Samsung Galaxy A56 5G]] # [[Sanzaru Games]] # [[Sass]] # [[Sex.com]] # [[Signs]] # [[Since U Been Gone]] # [[SketchUp]] # [[Slither.io]] # [[So Far Gone]] # [[Soldier of Fortune (տեսախաղ, 2000)]] # [[Sometimes I Sit and Think, and Sometimes I Just Sit]] # [[Source]] # [[Source 2]] # [[Source Filmmaker]] # [[South African Airways]] # [[Southwest Airlines]] # [[Spacewar!]] # [[Spicy Horse]] # [[St. Anger]] # [[Staff.am]] # [[Star Ocean: The Second Stores]] # [[Steam]] # [[Stray Kids-ի սկավառակագրություն]] # [[Surviv.io]] # [[Sympho-Nick (խումբ)]] # [[T-70]] # [[Table Tennis Touch]] # [[Tajik Air]] # [[Tchibo]] # [[Team Fortress 2]] # [[Team Fortress Classic]] # [[Thank Me Later]] # [[The8]] # [[The Bell]] # [[The Best of Rouben Hakhvderdyan]] # [[The Birthday Party]] # [[The Darkness (տեսախաղ, 2007)]] # [[The Legend of Zelda (տեսախաղ, 1986)]] # [[The Line (Սաուդյան Արաբիա)]] # [[The Nutcracker Suite]] # [[The Spectator (1711)]] # [[The Thing (տեսախաղ, 2002)]] # [[The Trouble with Love Is]] # [[The Very Best of Sheryl Crow]] # [[This Love]] # [[Toll Group]] # [[Tom Clancy's Splinter Cell]] # [[Toyota Corolla (E170)]] # [[Toys for Bob]] # [[Travel Service]] # [[True Crime: New York City]] # [[True Crime: Streets of LA]] # [[Tsuritama]] # [[Unchain My Heart (ալբոմ)]] # [[Undertale Soundtrack]] # [[Uniform Resource Identifier]] # [[Uniregistry]] # [[Unreal Engine]] # [[Upside Down]] # [[Video Phone]] # [[WAMP]] # [[Wait for U]] # [[Watch the Throne (երգ)]] # [[We Wish You a Merry Christmas]] # [[WebWork Time Tracker]] # [[Weki Meki]] # [[White Birds Productions]] # [[Wikibase]] # [[Windows 2000]] # [[Windows 9x]] # [[Windows XP Professional x64 Edition]] # [[Wings of Alaska]] # [[Work (երգ, Քելլի Ռոուլենդ)]] # [[XML]] # [[XO Team]] # [[XxxՀոլիք]] # [[Yere1]] # [[Yuri on Ice]] # [[Zavacephale]] # [[Zombie Revenge]] # [[Zombo.com]] # [[ZombsRoyale.io]] # [[«All Time Low» խմբի սկավառակագրություն]] # [[«Ամերիկյան սարսափ պատմություն» հեռուստասերիալի էպիզոդների ցանկ]] # [[«Գրաֆ Բերգ» ամրոց]] # [[«Լենինգրադի պաշտպանության համար» մեդալ]] # [[«Խեղճ մարդիկ» վեպի ստեղծման պատմություն]] # [[«Կոստա Կոնկորդիայի» խորտակում]] # [[«Պատանի երկրապահ» ճամբար]] # [[«Պարի Սեն-Ժերմենը» 2021/2022 մրցաշրջանում]] # [[«Սիմֆոնիկ ԴասА» կրթական ծրագիր]] # [[«Սպիտակ լիճ» առողջարանի ավան]] # [[Туса]] # [[ԱՄՆ-ի ավտոմոբիլային արդյունաբերություն]] # [[ԱՄՆ-ի բնիկ ժողովուրդներ]] # [[ԱՄՆ-ն ընդդեմ «Էլկոմսոֆթի»]] # [[ԱՄՆ գանձապետական արժեթղթեր]] # [[ԱՐԻ գրական և տաղանդի գործակալություն]] # [[ԱՖՀ ֆրանկ]] # [[Աբդուլլահ բին Մոհամմեդ Ալ Թանի]] # [[Աբդուլմալիք Ռիգի]] # [[Աբդուռախման Ավտորխանով]] # [[Աբիսկու]] # [[Աբովյանի անվան մեդալ]] # [[Աբորտը և հոգեկան առողջությունը]] # [[Աբու Դաբիի միջազգային օդանավակայան]] # [[Աբու Մուսա]] # [[Ագնես Առնոլդ]] # [[Ագրոհոլդինգ Հայաստան]] # [[Ադել (լեզու)]] # [[Ադերալ]] # [[Ադվենտիստական ժառանգության պահպանման ծառայություն]] # [[Աերոպարկ]] # [[Ազատ մուտք]] # [[Ազգային զարգացման և բարեփոխումների հանձնաժողով]] # [[Ազգային տնտեսական խորհուրդ (ԱՄՆ)]] # [[Աթենքի ֆոնդային բորսա]] # [[Աթերոմատոզ]] # [[Ալադին (մուլտֆիլմ Golden Films)]] # [[Ալբումիններ]] # [[Ալեգրիա]] # [[Ալեն Ֆոն]] # [[Ալեքս Քոլվիլ]] # [[Ալեքսանդր Վիկա]] # [[Ալեքսանդրա Սմիլյանիչ]] # [[Ալեքսանդրյան աստվածաբանական դպրոց]] # [[Ալժիրի բանկ]] # [[Ալինե Պելեգրինո]] # [[Ալիսա Լյու]] # [[Ալիսոն դոս Սանտոս]] # [[Ալյա ալ-Հուսեյն]] # [[Ալոգիներ]] # [[Ալփան]] # [[Ալֆոնս Պենո]] # [[Ախիլիա]] # [[Ախտիարաթ]] # [[Ածուխ կոնֆետ]] # [[Ակիհիկո Կոնդո]] # [[Ակնթարթային պուդինգ]] # [[Ակումբում (Տիմատիի երգը)]] # [[Ակսու (շրջան)]] # [[Ակրամ Պեդրամնիա]] # [[Ահաբեկչություն Բուրգասում]] # [[Ահմադ Ռեզա Փահլավի]] # [[Ահմեդ Հարքան]] # [[Աղաբույսեր]] # [[Աղանդերի թանձրուկների ցանկ]] # [[Աղբյուրի երգը չի մարել]] # [[Աղիքային խմորման համախտանիշ]] # [[Աղջրտափ]] # [[Աղքատի պատիվը (կինոնկար)]] # [[Աղքատությունը Ալժիրում]] # [[Աղքատությունը Եթովպիայում]] # [[Աղքատությունը Կիպրոսում]] # [[Աղքատությունը Կոլումբիայում]] # [[Աղքատությունը Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում]] # [[Աղքատությունը Քենիայում]] # [[Աճուրդի ծրագրակազմ]] # [[Ամանտադին]] # [[Ամառային Ասիական խաղեր]] # [[Ամառը պիոներական փողկապով]] # [[Ամարաս (գիտահրատարակչական համալիր)]] # [[Ամբիլուբե]] # [[Ամեն ինչ լավ է (2011 ֆիլմ)]] # [[Ամետիստ Ազորդեգան]] # [[Ամերիկա: Ֆիլմ]] # [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Սենատի կապելլան]] # [[Ամիդազներ]] # [[Ամինոգլիկոզիդներ]] # [[Ամոնկա]] # [[Ամուսնու կար]] # [[Ամրադիլ]] # [[Ամրոց-Աստաֆյան առանցք]] # [[Ամրոց II (Բրեստ-Լիտովսկ)]] # [[Ամֆոտերիցին-B]] # [[Այամ-փոփ]] # [[Այդին Խաթաեյ]] # [[Այծի երգը]] # [[Այն Ռենդը և աշխարհը, որը նա ստեղծել է]] # [[Այնբո. Ամազոնի սիրտը]] # [[Այնզիդելն]] # [[Այսպես են դասավորվել աստղերը]] # [[Այստեղ է ծագում արևը (գիրք)]] # [[Այրվող սեր]] # [[Անա Դեբելիչ]] # [[Անաբել Դեքսթեր-Ջոնս]] # [[Անագե Անտառահատ]] # [[Անաերոբային դիզենտերիա]] # [[Անահիլյացիոնիզմ]] # [[Անանդա Մարգա]] # [[Անանուխային կոնֆետներ]] # [[Անասնաբուժական տեղամաս]] # [[Անասնաֆերմա (մուլտֆիլմ)]] # [[Անատոլ]] # [[Անատոլի Բելոուսով]] # [[Անատոլի Կրեմենեցկի]] # [[Անարդար մրցակցություն]] # [[Անգելինա Տոպիչ]] # [[Անդյան համայնք]] # [[Անդրանիկ Ղոնյան]] # [[Անդրե Աղասու և Փիթ Սամփրասի մրցակցություն]] # [[Անդրեյ Շուգարով]] # [[Անդրեյ Սվիսլոցկի]] # [[Անզատա Ուատտարա]] # [[Անժամանդրոս (վեպ)]] # [[Անժելա Թովմասյան]] # [[Անկարգություններ «Դինամո»-«Ցրվենա Զվեզդա» խաղի ժամանակ]] # [[Անձնական հարց (գիրք)]] # [[Աննա Դանիացի]] # [[Աննեմիկե Կիսել]] # [[Անշարժ գույքի չափագրում]] # [[Անշարժ գույքի պետական միասնական կադաստր]] # [[Անորոշ Ինտեգրալ AH]] # [[Անսովոր մահերի ցանկ]] # [[Անվտանգության և տեղեկատվության ապահովում]] # [[Անտառային բուսականություն]] # [[Անտառային հրդեհներ Ռուսաստանում (2021)]] # [[Անտիոքյան աստվածաբանական դպրոց]] # [[Անտոնիո Սիկուրեցա]] # [[Անօդակյաց օրգանիզմներ]] # [[Աշխատանքի բաժանման կառուցվածք]] # [[Աշխարհի երկրների բնակչություն (կանխատեսում)]] # [[Աշոտ Ասատրյան]] # [[Աու քեռին]] # [[Աուլիեբաստաու]] # [[Ապատե (աստվածություն)]] # [[Ապոլին Տրաորե]] # [[Ապուշի կյանքը]] # [[Ապրանքի վերահսկում]] # [[Առանցքային հաճախորդների կառավարում]] # [[Առաջարկ (բիզնես)]] # [[Առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցության գործակից]] # [[Առը շրջող գութան]] # [[Առոգանության արվեստ]] # [[Առողջապահական կետ]] # [[Առողջապահիկ]] # [[Առողջության համընդհանուր ապահովագրության հիմնադրամ]] # [[Ասադխուժա Մույդինխուժաև]] # [[Ասատուր և Կլեոպատրա (Վահան Թոթովենց)]] # [[Ասգար Զեյնալով]] # [[Ասիայի հիվանդ մարդ]] # [[Ասլանդուզի ճակատամարտ]] # [[Ասորատյացություն]] # [[Աստղաինֆորմատիկա]] # [[Աստված և թագավորը]] # [[Աստվածաշնչյան պատմությունը]] # [[Աստրախանի պետական բժշկական համալսարան]] # [[Ավագ շաբաթվա երգասացություններ]] # [[Ավանգարդ (ֆուտբոլային ակումբ, Կուրսկ)]] # [[Ավանգարդ 1]] # [[Ավանդական բժշկություն]] # [[Ավասկուլյար նեկրոզ]] # [[Ավելի արագ վճարումների ծառայություն]] # [[Ավետ]] # [[Ավետիս (գրիչ)]] # [[Ավիացիոն գնդացիր]] # [[Ավստրալիայի ազգային գույներ]] # [[Ավտոբուսի հրդեհ Բուլղարիայում (2021)]] # [[Ավտոբուսի պայթյուն Բալիգոլիում]] # [[Ավտոմեքենայի սեփականություն]] # [[Ատամի հեռացում]] # [[Ատելության խոսքի դեմ օրենսդրությունը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում]] # [[Ատելության խոսքի դեմ օրենսդրությունը Լեհաստանում]] # [[Ատոմ (էլեկտրամեքենա)]] # [[Ատչաֆալայա (գետ)]] # [[Արա Ամիրյան]] # [[Արալ (Չինաստան)]] # [[Արայիկ Օհանյան]] # [[Արապիլես (1868)]] # [[Արաս (հրատարակչատուն)]] # [[Արարատ (ամսագիր, Էջմիածին)]] # [[Արարատ Ալեքսանյան]] # [[Արաքս հանդեսի մատենագիտություն]] # [[Արաքսի պատերազմ]] # [[Արբալետ ԴՄ]] # [[Արբիտրաժային համաձայնություն]] # [[Արբորիցիդներ]] # [[Արգենտինայի կենտրոնական բանկ]] # [[Արդարության համաշխարհային տուն]] # [[Արդյունավետ խոնավության պաշար հողում]] # [[Արենա դե Ամազոնիա]] # [[Արթուր Գորոյան]] # [[Արթուր Հոլանդ]] # [[Արթուր Մոլիտվին]] # [[Արթուր Նադել]] # [[Արթուր Սարգսյան (գինու փորձագետ)]] # [[Արժեքային դատողություն]] # [[Արիստակես Սեդրակյան]] # [[Արիստամբուլոս I]] # [[Արիստոքսենոս]] # [[Արծաթե կենտրոնով ցենտ]] # [[Արհեստական բանականությունը կինոինդուստրիայում]] # [[Արհեստական բանականությունը հոգեբանությունում]] # [[Արհեստական բանականություն․ ժամանակակից մոտեցում]] # [[Արհեստական ենթաստամոքսային գեղձ]] # [[Արմ (համայնք)]] # [[Արմազիկ]] # [[Արման Սարոյան]] # [[Արմավիր ՖԱ]] # [[Արմավիրի պետական մանակավարժական համալսարան]] # [[Արմեն Բոյախչյան]] # [[Արմեն Հայրապետյան (Միկրոբ)]] # [[Արմեն Մարտիրոսյան (զինվոր)]] # [[Արմենակ Բեդևյան]] # [[Արմյանկա-60]] # [[Արյան գլյուկոզի կարգավորում]] # [[Արյան շաքարի մակարդակ]] # [[Արոն Յաակոբիշվիլի]] # [[Արուտ]] # [[Արջունա]] # [[Արտադրանքի տարբերակում]] # [[Արտադրության ինտերնացիոնալացում]] # [[Արտակ Համբարձումյան]] # [[Արտակ Վարդազարյան]] # [[Արտակարգ կոմիսար]] # [[Արտահայտման ազատությունը Հնդկաստանում]] # [[Արտահայտվելու ազատություն]] # [[Արտաշես Էնֆիաջյան]] # [[Արտաշեսյանների դրոշ]] # [[Արտավազդ Սարեցյան]] # [[Արտարժութային վկայական]] # [[Արտեմիս Ֆաուլ]] # [[Արտիճուկով դիփ]] # [[Արտյոմ Ամիրջանով]] # [[Արցախի Հանրապետության կենդանական աշխարհ]] # [[Արցախի Հանրապետության կերպարվեստ]] # [[Արփինե Վարդանյան]] # [[Արքայադուստր Ավրորան]] # [[Արքայադուստր Դոքհե]] # [[Արքայադուստր Հոենլո-Լանգենբուրգցի]] # [[Արևելյան Սարաևոյի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետ]] # [[Արևմտյան Աֆրիկայի ԱՖՀ ֆրանկ]] # [[Արևմտյան Հայաստան պետության դրոշ]] # [[Արևմտյան Հայաստան պետության զինանշան]] # [[Արևմտյան Հայաստան պետության օրհներգ]] # [[Արևմտյան Հայաստանի Ազգային ժողով]] # [[Արևմտյան Հայաստանի հայերի ազգային խորհուրդ]] # [[Արևների կարտել]] # [[Աքերմանի դաշտերում (Թումանյանի թարգմանություն)]] # [[Աֆթեր]] # [[Աֆրոամերիկյան անգլերեն]] # [[Աֆրոդիտե, Պան և Էրոս]] # [[Աֆրոսամուրայ]] # [[Բաբ (կրոնական գործիչ)]] # [[Բադեն բանկ]] # [[Բազագրան]] # [[Բազմատիրաժ թերթ]] # [[Բաթիալ նստվածքներ]] # [[Բաթլ Քրիկի սանիտարիում]] # [[Բալթասար ֆոն Դերնբախ]] # [[Բալի ապուր]] # [[Բալկանա]] # [[Բահամյան ֆունտ]] # [[Բահարիա]] # [[Բահրամ բեկ Ախունդով]] # [[Բաղդադի պաշարում (1821)]] # [[Բամբակի լեռ]] # [[Բամփի Ջոնսոն]] # [[Բայա Բակարի]] # [[Բայրամ խան]] # [[Բանբեր Հայաստանի գիտական ինստիտուտի]] # [[Բանդտ տորթ]] # [[Բանկային գործունեությունը որպես ծառայություն]] # [[Բանկոր]] # [[Բառագիրք հայոց]] # [[Բառգիրք հայկազյան լեզվի]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, եզրափակիչ փուլ)]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, խումբ A)]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, խումբ C)]] # [[Բասկետբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2019 (կանայք, խումբ D)]] # [[Բատիրբեկ Ցակուլով]] # [[Բատտ (դիցաբանություն)]] # [[Բարանտեա]] # [[Բարաք Օբամայի «Հույս» պաստառ]] # [[Բարբարա Վիլյերս]] # [[Բարդաղ]] # [[Բարդերի ակումբ]] # [[Բարեգործական աճուրդ]] # [[Բարեգործական վինետկա]] # [[Բարերար և որդեգիր]] # [[Բարիեր հակատանկային հրթիռային համակարգ]] # [[Բարձրագույն դասարան (հեռուստասերիալ)]] # [[Բարոցցի]] # [[Բացահայտում]] # [[Բացիլներ]] # [[Բեգեմոտ (սահանք)]] # [[Բեզնոիտիոզ]] # [[Բեթի Բրյուսել]] # [[Բել Դելֆին]] # [[Բելառուսի գիտությունների ազգային ակադեմիայի Կենտրոնական բուսաբանական այգի]] # [[Բելգորոդի դրոշ]] # [[Բելինդա Ռայթ]] # [[Բելոգրադչիկի աստղադիտարան]] # [[Բելոռուսական ԽՍՀ դրոշ]] # [[Բեկորներ]] # [[Բեհբութ Մուստաֆաև]] # [[Բեն 10։ Մրցավազք ժամանակի հետ]] # [[Բեն Էնվոնվու]] # [[Բենզիմիդազոլ]] # [[Բենզոդիազեպիններ]] # [[Բենլաթ]] # [[Բենկյանի կամուրջ]] # [[Բենյամին Եղոյան]] # [[Բեննի Անդերշոն]] # [[Բենջամին Ռոբերտս-Սմիթ]] # [[Բենսհայմ]] # [[Բենտ-Անատ]] # [[Բեռնալ Դիաս դել Կաստիլյո]] # [[Բեսկիդներ]] # [[Բերգերի թխվածքաբլիթ]] # [[Բերենիսե Կեսադա]] # [[Բերեշիտ-2]] # [[Բերի-բերի]] # [[Բերինգիա]] # [[Բզոուդաղ]] # [[Բժշկական գնդակ]] # [[Բիբլոս Բանկ Արմենիա]] # [[Բիդիրգի]] # [[Բիզնեսի շարունակականություն]] # [[Բիթքոյնի պատմություն]] # [[Բիլ Մար]] # [[Բիլալ Սկաֆ]] # [[Բիսարա]] # [[Բիվա]] # [[Բիրդաշու]] # [[Բլեքլիսթինգ]] # [[Բյոն Ուսոկ]] # [[Բնական փիլիսոփայության Ջեքսոնյան պրոֆեսոր]] # [[Բնակչության քաղաքական զտում]] # [[Բնապահպանական իրավունք]] # [[Բոբան Նիկոլով]] # [[Բոգդան Գալստյան]] # [[Բոլդուին Լոնսդեյլ]] # [[Բոլոնեզե]] # [[Բողոքականությունը Վրաստանում]] # [[Բողոքի ցույցեր Նոր Կալեդոնիայում (2024)]] # [[Բոուլ Կլիֆ]] # [[Բոռնել]] # [[Բոսնիա և Հերցեգովինայի պատմություն]] # [[Բոսվորտի ճակատամարտ]] # [[Բոստոնի մարաթոն]] # [[Բովերին]] # [[Բորային պարարտանյութեր]] # [[Բորբոսասնկեր]] # [[Բորդետելլա]] # [[Բորիս Բաղդասարով]] # [[Բորիս Շատվերյան]] # [[Բորիսով-Արենա]] # [[Բորոտների գաղութ]] # [[Բորչալա (լեռ)]] # [[Բուզուկի (երաժշտական գործիք)]] # [[Բութանի երաժշտություն]] # [[Բուլինգը բժշկական մասնագիտական համայնքում]] # [[Բուլղարիան և եվրոն]] # [[Բուխարեստի ազգային մարզադաշտ]] # [[Բուկա (ընկերություն)]] # [[Բուկովինա (ստադիոն)]] # [[Բուղատենես]] # [[Բույսեր]] # [[Բույսերի արագաճեցում]] # [[Բույսերի կանաչազրկություն]] # [[Բույսերի հասունացում]] # [[Բույսերի ջերմաստիճան]] # [[Բուշիդո]] # [[Բուսական բջիջներ]] # [[Բուսական մթերքի զանգվածի բնական կորուստ]] # [[Բուսականության աստվածություններ]] # [[Բուսե Թոսուն]] # [[Բջջային հավելվածների դասակարգում]] # [[Բռնության զոհերի հուշարձան]] # [[Բռնցքամարտի Եվրոպայի առաջնություն]] # [[Բռնցքամարտի համաշխարհային ասոցիացիա]] # [[Բրահա Ֆուլդ]] # [[Բրայան ՄակԳինիս]] # [[Բրայան Մբեմո]] # [[Բրայան Ռաբելյո]] # [[Բրայան Քուին (գործարար)]] # [[Բրանխիոմիկոզ]] # [[Բրաուլյոզ]] # [[Բրդաձորի քարակոթող]] # [[Բրեդլի Բյուքեր]] # [[Բրեմենյան բանկ]] # [[Բրիտանական Կոլումբիայի դրոշ]] # [[Բրոդհերստ Պարկ]] # [[Բրոդսկին պոետ չէ]] # [[Բրուգիոզ]] # [[Բրունելի համալսարան]] # [[Գաբրիել Շապինգարահիսարցի]] # [[Գագարին (մուլտֆիլմ)]] # [[Գադա Ալի]] # [[Գալայի հնաոճ իրերի թանգարան]] # [[Գալլիենոս]] # [[Գալուստ Ամասիացի]] # [[Գամալ ալ-Բաննա]] # [[Գայանե Բրեիովա]] # [[Գայոս Հռոմեացի]] # [[Գանգի հիմ]] # [[Գառնու պաշարում]] # [[Գավառ (Մեծ Հայքի վարչական միավոր)]] # [[Գարդմանք (տարածքային էթնիկ միավոր)]] # [[Գելարե Ջաբարի]] # [[Գեղարվեստական գրականության կանանց մրցանակ]] # [[Գեղարվեստի դպրոց (Մանհեթեն)]] # [[Գենադի Գորբենկո]] # [[Գենադի Լյուտինսկի]] # [[Գենետաներ]] # [[Գեներատիվ արհեստական ​​բանականություն]] # [[Գետնանուշի կարագով բաժակ]] # [[Գերաս]] # [[Գերզգայունություն]] # [[Գերմանա-թուրքական հարաբերություններ]] # [[Գերմանաֆոբիա]] # [[Գերմանիայի կողմից եվրոյի ընդունում]] # [[Գերսոն Գու-Կոնու]] # [[Գիդեոնը ապստամբում է]] # [[Գիթ]] # [[Գիշատիչ սնկեր]] # [[Գիշերալամպ]] # [[Գիտելիքի ներկայացում և դատողություն]] # [[Գիտելիքների գրաֆ]] # [[Գիրք տարածողների ազգային ընկերակցություն]] # [[Գլազգոյի կոմայի սանդղակ]] # [[Գլիկա Ներա]] # [[Գլխատուն (կառույց)]] # [[Գլոբալ արեգակնային ատլաս]] # [[Գլոբբինգ]] # [[Գլորիա Բեժարանո Ալմադա]] # [[Գծատարում]] # [[Գյուզել Բաբա Դաղ]] # [[Գյուղատնտեսական բույսերի և փայտացողուն ծառերի ու թփերի այրվածքներ]] # [[Գյուղատնտեսական կենդանիների գենետիկա]] # [[Գյուղատնտեսական քարտեզ]] # [[Գնդակի արձան (Խարկով)]] # [[Գնդի որդին]] # [[Գոգնոց]] # [[Գոհար Հարությունյան]] # [[Գոշքար Թահմազլի]] # [[Գովք հիմարության]] # [[Գործակալ Քարթեր (ֆիլմ)]] # [[Գործամոլ]] # [[Գործարկման նախազգուշացում (ֆիլմ)]] # [[Գուանյինի արձան (Նանշան)]] # [[Գունպհո]] # [[Գուստավ Ռոզենկամպֆ]] # [[Գուստավո Կարուլի]] # [[Գուրու Արջան Դև]] # [[Գուրտուկ]] # [[Գվանջու (Գյոնգիդո)]] # [[Գվինեթ Հորդեր-Փեյթոն]] # [[Գրան Կուրաժ]] # [[Գրանդ Կուրոն]] # [[Գրասիելա Կալդերոն]] # [[Գրիգոր Ավետիսյան (հեռուստալրագրող)]] # [[Գրոդնոյի պետական բժշկական համալսարան]] # [[Գրքաբուժություն]] # [[Գրևենա]] # [[Գևորգ Բ Քերեսթեճյան Կոստանդնուպոլսեցի]] # [[Դ'Արտանյան]] # [[Դալեկների նախօրեն]] # [[Դալիդայի երգերի ցանկ]] # [[Դալնաշ]] # [[Դայնա Սկադմանե]] # [[Դանակահարություններ Բոնդի Ջանքշընում]] # [[Դանդին]] # [[Դանիել Դանիելյան]] # [[Դանիել Սուելո]] # [[Դանիել քորեպիսկոպոս]] # [[Դառնալ Կարլ Լագերֆելդ]] # [[Դավանություն հավատո]] # [[Դատական ակտերի իրավաբանական բնույթը վարչական դատավարությունում]] # [[Դատողությունների մոդել]] # [[Դարուցինտե]] # [[Դարտմուտի քոլեջ]] # [[Դարֆուրի հակամարտություն]] # [[Դեգուի մետրոպոլիտենի հրդեհ]] # [[Դեդալոս]] # [[Դեկտեմբերի 17]] # [[Դեղամիջոցների վերամշակում]] # [[Դեղերի հասանելիություն]] # [[Դեղին շլոր]] # [[Դեմագոգոս]] # [[Դեմիրդաղ (բլրաշարք)]] # [[Դեմնա Գվասալիա]] # [[Դեմոդեկոզ]] # [[Դեմոկրատական այլընտրանք կուսակցություն]] # [[Դեմքի ճանաչումը առողջապահության ոլորտում]] # [[Դեյզի Էշֆորդ]] # [[Դեյվիդ Արտել]] # [[Դեյվիդ Գասկոյն]] # [[Դեն Ադամեսկու]] # [[Դեն Սյաոպինի տեսություն]] # [[Դենդրիտային բջիջ]] # [[Դենիս Լ․ Ֆերոն]] # [[Դենիս Չեռնով]] # [[Դեոնտեյ Ուայլդեր-Բերմեյն Սթիվերն (2017)]] # [[Դեսիկացիա]] # [[Դեքսթեր ցեղի խոշոր եղջերավոր անասուններ]] # [[Դեքսիթ]] # [[Դժոխք բացյալ]] # [[Դիարբեքիրի օդանավակայան]] # [[Դիեգո դե Ալմագրո (Չիլի)]] # [[Դիզակ պլյուս]] # [[Դիլիջան ՖԱ]] # [[Դիլնոզախոն Կատախոնովա]] # [[Դիմադրելու իրավունք]] # [[Դիոմիդիս Կոմնինոս]] # [[Դիսնեյի անիմացիոն ֆիլմերի խաղարկային ռիմեյքերի ցանկ]] # [[Դիսոցիատիվ ամնեզիա]] # [[Դիսպարեունիա]] # [[Դիսպենսացիոնալիզմ]] # [[Դիրան Թավիջյան]] # [[Դիրաջա]] # [[Դիֆայ]] # [[Դոգեն]] # [[Դողէրոցք]] # [[Դոմենի գաղտնիություն (Whois գաղտնիություն)]] # [[Դոմենի շորթում]] # [[Դոմենի չարաշահման գործողությունների մասին հաշվետվություն]] # [[Դոն-Վոլգայի ռայխսկոմիսարիատ]] # [[Դոտ-քոմ ընկերություն]] # [[Դորին Ուելս]] # [[Դորինա Բյոցոգիո]] # [[Դորիս Ֆիչեն]] # [[Դուարնենե]] # [[Դուբայի շոկոլադ]] # [[Դուգլաս Ֆերբենքս Կրտսեր]] # [[Դուքս Ալեքսանդր Սոդերմանլանդացի]] # [[Դոքս]] # [[Դպրության գիրք և տաղարան]] # [[Դվինի ճակատամարտ (484)]] # [[Դրոտավերին]] # [[Եգիպտա-իսրայելական հարաբերություններ]] # [[Եգիպտացորենի հաց]] # [[Եգիպտոսի ազգային բանկ]] # [[Եգիպտոսի ռազմաօդային ուժեր]] # [[Ելենա Վերեյսկայա]] # [[Ելենա Վլադիմիրովնա]] # [[Ելիզավետա, Հարավսլավիայի արքայադուստր]] # [[Ելիզավետա Յարոսլավնա]] # [[Ելիզավետա Վասիլենկո]] # [[Եկատերինա Գելաձե]] # [[Եկատերինա Կերն]] # [[Եկատերինա Շերեմետևա]] # [[Եկատերինա Սվանիձե]] # [[Եղբայր 2. Վերադարձ դեպի Ամերիկա (տեսախաղ, 2000)]] # [[Ենթամթերքներ]] # [[Ենիջե]] # [[Ենս Բերգենսթեն]] # [[Ես Գայանեն եմ Թիֆլիսից (ֆիլմ)]] # [[Ես բեռլինցի եմ]] # [[Ես սպասում եմ ճուտիկին]] # [[Ես՝ թագավոր, ես՝ ստրուկ, ես՝ որդ, ես՝ Աստված (ֆիլմ, 1915)]] # [[Եվա Բեգլարյան]] # [[Եվպրաքսիա Վսեվոլոդովնա Կիևից]] # [[Եվրագոտու ճգնաժամի համար առաջարկվող երկարաժամկետ լուծումներ]] # [[Եվրագոտու ճգնաժամի պատճառներ]] # [[Եվրատեսիլ երգի մրցույթի լավագույն հիթերը]] # [[Եվրիոնի համաստեղություն]] # [[Եվրո 2024 Խումբ A-ի խաղեր]] # [[Եվրոպական խորհրդարանի ընտրություններ Չեխիայում (2024)]] # [[Եվրոպական պարտքային ճգնաժամի տարածում]] # [[Երազանքների երկիր]] # [[Երաժշտագետ Կոմիտասը]] # [[Երաժշտական ընկերություններ]] # [[Երախտագիտության բերքի փառատոն (Միացյալ Թագավորություն)]] # [[Երակային թրոմբոզ]] # [[Երեխաների հիշատակի առողջության ինստիտուտ]] # [[Երեսուներկու Փրոդաքշն]] # [[Երեք հաստլիկները (մուլտֆիլմ)]] # [[Երեքնուկախոտ]] # [[Երիտասարդ չափահաս]] # [[Երլան Կոժասբայ]] # [[Երկար Վապեր]] # [[Երկար տաքդեղ]] # [[Երկինք։ Լույսի երեխաներ]] # [[Երկիր ավետյաց (քարտեզ)]] # [[Երկկողմանի հատուկ ավտոմատ]] # [[Երկնագույն օգոնյոկ]] # [[Երկուսով]] # [[Երկրաշարժ Հայիթիում (2021)]] # [[Երկրների ցանկ ըստ ավտոմոբիլային տրանսպորտային միջոցների արտադրության]] # [[Երկրների ցանկ ըստ միլիոնանոց քաղաքների թվի]] # [[Երկրների ցանկ ըստ պաշտոնական լեզուների]] # [[Երկրների ցանկ ըստ պողպատի արտադրության]] # [[Երկրների ցանկ՝ ըստ էլեկտրաէներգիայի արտադրության]] # [[Երկրների ցուցակն ըստ աղքատության մեջ ապրող բնակչության տոկոսի]] # [[Երկրորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Երմոնիա]] # [[Երշիկով աղցան]] # [[Երրորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Երևանի Ալեքսանդր Բլոկի անվան №122 դպրոց]] # [[Երևանի Ֆ. Նանսենի անվան N 150 հիմնական դպրոց]] # [[Երևանի նուրբ բրդյա գործվածքների կոմբինատ]] # [[Եփրեմ Սարգսյան]] # [[Եֆիմ Մինին]] # [[Զանգակ (հարսնախոտի սորտ)]] # [[Զանգվածային սպանություն Յոկելայում]] # [[Զաուր Նուդիրալիև]] # [[Զառա Յաքոբ]] # [[Զարդապատկեր (գիրք)]] # [[Զարեչնոյե (գյուղ, Օկտյաբրսկի շրջան)]] # [[Զդեժելե]] # [[Զդենեկ Կեպակ]] # [[Զենգիբաբա]] # [[Զեֆիր և Ֆլորա (բալետ)]] # [[Զիգմունդ Կարիբուտովիչ]] # [[Զիգոմատուրուսներ]] # [[Զիմբաբվեի հիպերինֆլյացիա]] # [[Զիվար բեկ Ահմեդբեկով]] # [[Զմրուխտե քաղաքի կախարդը։ Դեղին աղյուսով ճանապարհը]] # [[Զոմբի ապոկալիպսիս (ֆիլմ)]] # [[Զոմբի ընկերություն]] # [[Զոյա Լորիե]] # [[Զոյչ]] # [[Զորակոչ Հայաստանում]] # [[Զուգարանի աստվածներ]] # [[Զուկո]] # [[Զուղուլբա (գյուղ)]] # [[Զուտ բանականության քննադատություն]] # [[Զստոսկրի շրջադարձ խորանիստ զարկերակ]] # [[Զվարթնոց (ամսագիր)]] # [[Զրինսկի]] # [[Էբիրիպո]] # [[Էդգար Ալարկոն]] # [[Էդուարդ Ալեքսանյան]] # [[Էդուարդ Չիչյան]] # [[Էդուարդա Օ’Բարա]] # [[Էդվարդ Ալթման]] # [[Էդվարդ Բարի Օ'Միրա]] # [[Էդվարդ Ստախուրա]] # [[Էթնիկ անկլավ]] # [[Էլ-Պենոն-դե-Գուատապե]] # [[Էլ Ջուլի]] # [[Էլ Ռայս]] # [[Էլ Օխո]] # [[Էլեկտրական բաշխիչ հարմարանք]] # [[Էլեկտրակրակային մարտ]] # [[Էլեկտրոնային թուղթ]] # [[Էլեկտրոնային փողերի ասոցիացիա]] # [[Էլեյն Բենես]] # [[Էլիս Էշլին Թրոու]] # [[Էլլի Քամ]] # [[Էլոդի Տոմի]] # [[Էխիդո]] # [[Էկոնոմիկայի, առևտրի և արդյունաբերության նախարարություն (Ճապոնիա)]] # [[Էկուրու]] # [[Էկրանապահ]] # [[Էմանուել Փոլադյան]] # [[Էմանուել Օռլեանցի]] # [[Էմեթ Լուի Թիլ]] # [[Էմիլ Լերե]] # [[Էմիլի Ուայլդինգ Դևիսոն]] # [[Էմիլիո Բալդոնեդո]] # [[Էմոջիների համաշխարհային օր]] # [[Էյմի Թըրներ]] # [[Էյրլանգա համալսարան]] # [[Էյփրիլ Հեյնրիքս]] # [[Էնեիդա (Կոտլյարևսկի)]] # [[Էնենրա]] # [[Էներգաաշտարակ]] # [[Էնն Սոֆի Ռևենթլոու]] # [[Էնոլա Հոլմսի առեղծվածները]] # [[Էնջի Ցան]] # [[Էշա Դեոլ]] # [[Էշլի Լոուրենս]] # [[Էոժեն Փափազյան]] # [[Էռնեստ Վ. Պրուսման]] # [[Էսէռներ]] # [[Էսվատինիի տնտեսություն]] # [[Էստոնիայի Էներգետիկա]] # [[Էստրոգենային դեղամիջոցներ]] # [[Էվթանազիան Ավստրալիայում]] # [[Էվրան]] # [[Էվրի]] # [[Էտ-Տաիֆ]] # [[Էրավան (ջրվեժ)]] # [[Էրթոն Քյոլլեր]] # [[Էրիթրեայի պատմություն]] # [[Էրիկ Դարա]] # [[Էրկին Օնգարբաև]] # [[Էրջին]] # [[Էրվին Ամիրյան]] # [[Էքստրասիստոլա]] # [[Ընդլայնված վավերացման վկայական]] # [[Ընթացիկ հարաբերակցության գործակից]] # [[Ընկճվածություն]] # [[Թագավորական մարդասպան]] # [[Թաիլանդի բանկ]] # [[Թալալ Իբն Աբդուլազիզ Ալ Սաուդ]] # [[Թալասոֆոբիա]] # [[Թալիբանի հարձակում (2021)]] # [[Թաղե Բոսթան]] # [[Թաղում]] # [[Թամազ Սոմխիշվիլի]] # [[Թայդուն]] # [[Թայթըս Դեյ]] # [[Թայվանի վարչական բաժանում]] # [[Թայփի]] # [[Թանահատի վանք (Արևիս)]] # [[Թասակ (սանրվածք)]] # [[Թավան Դուչանի]] # [[Թատրոն կամ Թշվառներ]] # [[Թեթրի Ծղարոյի շրջանային մամուլ]] # [[Թեթֆորդ]] # [[Թեթև մտավոր հետամնացություն]] # [[Թեհրան Մանսիմով]] # [[Թեյմուր Մուսաև]] # [[Թենիոզ]] # [[Թեո Բրաուն]] # [[Թեոդոր Գյոյոկ]] # [[Թեոդորիխ Մեծ]] # [[Թեոնոմիա]] # [[Թերեզա (հեռուստասերիալ)]] # [[Թերթերի համաշխարհային ասոցիացիա]] # [[Թերի Լ. Բենչինի]] # [[Թզով պուդինգ]] # [[Թիմի կառավարում]] # [[Թիրափոնգ Սիլաչայ]] # [[Թղթե տուն. Կորեա՝ համատեղ տնտեսական տարածք]] # [[Թղթի վերամշակում]] # [[Թմբկապնակ]] # [[Թյուրքան Ֆայզուլլայի սպանություն]] # [[Թոմ Լոքյեր]] # [[Թոմաշ Կլոչեկ]] # [[Թոմաս Գրեյ, Դորսեթի 1-ին մարկիզ]] # [[Թոմաս Լինքոլն]] # [[Թոմաս Լովել Բեդդոուս]] # [[Թոմաս Քելներ]] # [[Թոմարզա]] # [[Թոնի Շաֆրազի]] # [[Թոռնիկե Ղիփիանի]] # [[Թործում]] # [[Թորոս Վահկացի]] # [[Թորոս Փիլիսոփա]] # [[Թուղչե Ալբայրաքի սպանություն]] # [[Թունավոր աբորտ]] # [[Թունավորություն]] # [[Թունավորում]] # [[Թունիսի խոհանոց]] # [[Թուրքիայի հեղաշրջում (1960)]] # [[Թոփշոփ]] # [[Թրապոչեր]] # [[Թրիպտի]] # [[Ժաիմե Քրանդալ]] # [[Ժամ եկեղեցի]] # [[Ժամանակացույց]] # [[Ժան-Մարի Լը Բրի]] # [[Ժան Գրավ]] # [[Ժան Պլիյա]] # [[Ժանայնա]] # [[Ժաննա Վոլկովա]] # [[Ժելե մանուկներ (կոնֆետ)]] # [[Ժերմինալ]] # [[Ժիլբեր Վան Բինստ]] # [[Ժիյինգ Զենգ]] # [[Ժիրայր Աղաջանյան]] # [[Ժոզեֆ Պելադան]] # [[Ժողովածու]] # [[Ժողովականություն]] # [[Ժողովրդավարության աստվածուհի]] # [[Իբրահիմ Տրաորե]] # [[Իգնա Սարըասլան]] # [[Իգնասիո Պենյա Դել Ռիո]] # [[Իգոր Դիչենկո]] # [[Իգոր Վոյտենկո]] # [[Իենգ Սարի]] # [[Իերապետրա (դիմոս)]] # [[Իզաբելա դե Կլերմոն]] # [[Իզաբելլա Արագոնացի]] # [[Իզաբելլա Նարդոնիի սպանություն]] # [[Իզաբելլա Տորոնացի]] # [[Իզերնիա]] # [[Իզումի Կատո]] # [[Իզոֆլուրան]] # [[Իթան Ալեն]] # [[Իլարիա Մաուրո]] # [[Իլհամ Մեհտիև]] # [[Իկարոս]] # [[Իմ ընկեր Մարտինը]] # [[Իմ խաչը]] # [[Իմունոգլոբուլիններ]] # [[Իմպուլսային համակարգ]] # [[Իմպուլսի վերահսկողության խանգարում]] # [[Ինա Վրոլդսեն]] # [[Ինդոնեզիայի համալսարան]] # [[Ինդոնեզիայի տնտեսություն]] # [[Ինկուբացիա]] # [[Ինյա լիճ]] # [[Ինչպես Ջիրթդանը փրկեց երեխաներին սարսափելի դևից]] # [[Ինտելեկտուալ գործակալ]] # [[Ինտերնետի ենթակառուցվածքների զարգացումը Հայաստանում]] # [[Ինտերնետի ֆրագմենտացիա]] # [[Ինտոնացիա]] # [[Ինքնասպանների Ջոկատ. Սպանեք Արդարության լիգային]] # [[Իշի]] # [[Իոնացման ազդեցությունը բջիջների վրա]] # [[Իոսիֆ Կուկոլևսկի]] # [[Իպ Ման]] # [[Իռեն Դիատա]] # [[Իսաֆյորդուր]] # [[Իսիդոր Բականժա]] # [[Իսլամ Քարիմովի անվան միջազգային օդանավակայան]] # [[Իսլամական օլիմպիական խաղեր]] # [[Իսկանդար Մուդա]] # [[Իսոնցոյի ճակատամարտեր]] # [[Իսպանական անշարժ գույքի պղպջակ]] # [[Իվակունի]] # [[Իվան Բոլոտնիկով]] # [[Իվան Իգնատև]] # [[Իվան Լխովսկի]] # [[Իվան Յուրիչ]] # [[Իվան Սկորոբոգատովի գործ]] # [[Իվան Սուսանին]] # [[Իվան Ֆիլիպ Վեզդին]] # [[Իվան բեյը]] # [[Իվետ Գորանովա]] # [[Իտալիայի Թագավորության ազգային բանկ]] # [[Իտալիայի եղբայրներ]] # [[Իրագործելիության ուսումնասիրություն]] # [[Իրադա Ալիևա]] # [[Իրան-կոնտրաս]] # [[Իրինա Գլեբովա]] # [[Իրինա Զինովևա]] # [[Իրմա Աճեմյան]] # [[Իփիգենիա]] # [[Լաբետալոլ]] # [[Լաբորատոր մկան արձան]] # [[Լագերտա]] # [[Լագունա միգամածություն]] # [[Լադախի կենդանական աշխարհը]] # [[Լազար Դրլյաչա]] # [[Լաիմա]] # [[Լակսա]] # [[Լամբերտի W ֆունկցիա]] # [[Լաուրա Ջուլիանի]] # [[Լաուրա Քումբս]] # [[Լավ Ռադիո]] # [[Լատինական Ամերիկայի մշակույթ]] # [[Լատինական արժութային միություն]] # [[Լատվիական ԽՍՀ ժողովրդական պոետ]] # [[Լատվիայի նախարարների կաբինետ]] # [[Լարի Այգներ]] # [[Լարինյան գիմնազիա]] # [[Լարիսա Վոլպերտ]] # [[Լեբյաժևսկի շրջան]] # [[Լեգհոռն]] # [[Լեդի Մակբեթի էֆեկտ]] # [[Լեզվի կենսունակության աստիճան]] # [[Լեզվի մոդել]] # [[Լեզվի տեղայնացում]] # [[Լեհաստանը և եվրոն]] # [[Լեմանգ]] # [[Լեյլա Յոզեֆովիչ]] # [[Լեյներ Պալասիոս]] # [[Լենա Պետերման]] # [[Լենա Քրիստ]] # [[Լեոնարդ Ռոուզ]] # [[Լեոքարես]] # [[Լեռնագնացի ճանկեր]] # [[Լեսոթոյի կենտրոնական բանկ]] # [[Լի Ճի]] # [[Լի Ջու Հո]] # [[Լիբանանի ճգնաժամ (1958)]] # [[Լիբերտարիանիզմ]] # [[Լիբիայի թագավորություն]] # [[Լիդո Վիերի]] # [[Լիզ Ֆեկետե]] # [[Լիլ Փիփի մահ]] # [[Լիլիան Ստայլզ-Ալեն]] # [[Լիլիաննա Լյուտինսկայա]] # [[Լիլիենստերն]] # [[Լիխտենշտայնի ազգային բանկ]] # [[Լիխտենշտայնի տնտեսություն]] # [[Լիմոնով բեզե]] # [[Լինա Մագուլ]] # [[Լինա Նիլսոն]] # [[Լիշտ]] # [[Լյուբերոնի վալդեսացիներ]] # [[Լյուբով Գեորգիևա]] # [[Լյուդովիկ Մեծ]] # [[Լյուդովիկոս X (Ֆրանսիայի թագավոր)]] # [[Լյութեին]] # [[Լյուսի Ռայթ]] # [[Լոկառնոյի կինոփառատոն]] # [[Լողակտցարներ]] # [[Լոմա Լինդա]] # [[Լոմա Լինդայի համալսարանի բժշկական կենտրոն]] # [[Լոյմաա]] # [[Լովատի Սիմոն Ֆրեյզեր]] # [[Լոտտա Էկվիստ]] # [[Լոտտե Լազերշտեյն]] # [[Լորա Ժորժ]] # [[Լորեն Հեմփ]] # [[Լորետա Կուլաշի]] # [[Լորի Էրիկա Ռաֆ]] # [[Լորիկ (ֆիլմ)]] # [[Լու Ճաոլին]] # [[Լուան (երգչուհի)]] # [[Լուբոշ Բարտոն]] # [[Լուի Դոֆին Ֆրանսիացի]] # [[Լուի Վեստենենկ]] # [[Լուիզա Նեսիբ]] # [[Լուիզա Շիլգարդ]] # [[Լուիզիադա կղզիներ]] # [[Լուկրեցիա]] # [[Լուսավորման տեղակայանք]] # [[Լուսացույցի մարդուկ (Արևելյան Գերմանիա)]] # [[Լուսնային դեսպանատուն]] # [[Լրացված իրականության ապագան]] # [[Լրացված իրականության կիրառումը սպասարկման ոլորտում]] # [[Լևկաս]] # [[Խալիլ Իբրահիմ]] # [[Խաղաղ Դոն (բալետ)]] # [[Խաղային հարթակներ]] # [[Խաղային ցիկլ]] # [[Խաղերի տեսություն]] # [[Խաղի մեխանիկա]] # [[Խայմե Պրիետո Մենդես]] # [[Խայտատերևություն]] # [[Խաչենի հովտի հուշարձաններ]] # [[Խառը ցանքեր]] # [[Խավիեր Միլեյի երդմնակալություն]] # [[Խարկովի ազգային բժշկական համալսարան]] # [[Խիզախորդ (հեռուստասերիալ)]] # [[Խիլոդոնելոզ]] # [[Խյուս-ապուր]] # [[Խնամակալություն]] # [[Խնձորենու ժանգ]] # [[Խնձորենու ցեց]] # [[Խոլահավ Աբբոտի]] # [[Խոհանոց Փարիզում]] # [[Խոսե Ասունսիոն Սիլվա]] # [[Խոսե Կոնրադո]] # [[Խոսե Մարիա Արգեդաս]] # [[Խոսե Վեգա]] # [[Խոսքի զարգացում]] # [[Խոսքի թարգմանություն]] # [[Խորանարդիկ (մուլտֆիլմ)]] # [[Խորվաթիայի անկախ պետություն]] # [[Խորքային ուսուցում (Հարավային այգի)]] # [[Խուան Ինսյեն]] # [[Խուզման կետ]] # [[Ծագումնագրություն]] # [[Ծածկարան]] # [[Ծաղիկների ուժը]] # [[Ծիծեռնակ (հրատարակչություն)]] # [[Ծինթիեն]] # [[Ծինին]] # [[Ծիսամատյան]] # [[Ծիրանավոր Ծաղկավանք]] # [[Ծննդաբերության դիրքեր]] # [[Ծննդօգնություն (անասնաբուժություն)]] # [[Ծովերի տիրակալը]] # [[Ծրագրակազմի անվտանգության էթիկա]] # [[Ծրագրակազմի փորձարկում]] # [[ԿԴՎ գրուպ]] # [[Կազակներ։ Ֆուտբոլ]] # [[Կազուհա]] # [[Կաթից կտրում]] # [[Կաթնուկ (հիվանդություն)]] # [[Կաթոլիկ Առաքելական Եկեղեցի]] # [[Կաթող պեկի փորձ]] # [[Կաիետեուր ջրվեժ]] # [[Կաիրի]] # [[Կալենի հանձնաժողով]] # [[Կալիֆոռնիայի հովիտ]] # [[Կալմունայ]] # [[Կախարդական սրինգ (մուլտֆիլմ)]] # [[Կախարդի ավելներ]] # [[Կախվող բույսեր]] # [[Կակաոյի արտադրության ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա]] # [[Կակաոյի արտադրությունը Կոտ դ՚Իվուարում]] # [[Կակաոյի ճգնաժամ (2024)]] # [[Կակաչների հեղափոխություն]] # [[Կահի]] # [[Կաղամբով աղցան]] # [[Կաղանդ պապ]] # [[Կամբիոն]] # [[Կամեհամեհա IV]] # [[Կամո Սեյրանյան]] # [[Կամֆորա (դեղանյութ)]] # [[Կայսր Նորթոն]] # [[Կանանց ազգային կազմակերպություն]] # [[Կանանց կայանատեղեր]] # [[Կանանց սեփականության իրավունք]] # [[Կանաչ գանգուր]] # [[Կանաչ կարրի]] # [[Կանաչ պարարտանյութ]] # [[Կանգ Դոնգվոն]] # [[Կապկան]] # [[Կապտոպրիլ]] # [[Կառավարման խորհրդատվություն]] # [[Կառլ Էմանուել Մեծ]] # [[Կասկածելիների մասին օրենք]] # [[Կատարի պատմություն]] # [[Կատարողական արվեստ]] # [[Կատենստուտ]] # [[Կատերինա Կամպոդոնիկո]] # [[Կատյա (ֆուտբոլիստուհի)]] # [[Կար չկար Կոզյավին]] # [[Կարաման-բեյ]] # [[Կարամիլկ]] # [[Կարատե (քիմիական պատրաստուկ)]] # [[Կարգախոս]] # [[Կարել Ապպել]] # [[Կարեն Դուրինյան]] # [[Կարմիր ահաբեկչության նահատակների հուշահամալիր-թանգարան]] # [[Կարմիր ռազմաճակատին]] # [[Կարմրափորիկ կարմրատուտ]] # [[Կարովինի ինքնաձիգ]] # [[Կարպաս]] # [[Կարպո Աչիմովիչ-Գոդինա]] # [[Կարտոֆիլամաքրիչ]] # [[Կարտոֆիլատեսակավորիչ մեքենա]] # [[Կեյլա (ջրվեժ)]] # [[Կեյձյո կայսերական համալսարան]] # [[Կենդանանման կրեկեր]] # [[Կենդանիներ]] # [[Կենդանիների հիգիենա]] # [[Կենդանիների նկատմամբ էթիկական վերաբերմունքի համար պայքարող մարդիկ ընդդեմ Դաունիի]] # [[Կենզա Ֆոուրաթի]] # [[Կենշի]] # [[Կենսակլիմայագիտություն]] # [[Կենտրոն- Լուարայի հովիտ]] # [[Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների բանկ]] # [[Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների տնտեսական համայնք]] # [[Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի խաղերի մրցանակաբաշխություն]] # [[Կեսարիանի]] # [[Կետային օրագիր]] # [[Կետը (ֆիլմ)]] # [[Կերինթոս]] # [[Կիարա Ապենդինո]] # [[Կիթ-կաթնային կառուցամաս]] # [[Կիի (նեղուց)]] # [[Կիմ Իլ Սոնգի անվան հրապարակ]] # [[Կիմ Իր Սենի անվան համալսարան]] # [[Կիմ Յոն Իլ]] # [[Կիմ Սոն Հոն]] # [[Կիմ Օկ]] # [[Կինը Հին Եգիպտոսում]] # [[Կինը հինդուիզմում]] # [[Կինոկո նո յամա]] # [[Կինջիրո Աշիվարա]] # [[Կիսումու]] # [[Կիվի սոխի թաթախուկ]] # [[Կիտրոնի հյութ]] # [[Կիտրոնների շուկա]] # [[Կիրիլ Արնշտամ]] # [[Կիրիլ Բոլյուխ]] # [[ԿիևՄուզիկՖեստ]] # [[Կլեման Գրենիե]] # [[Կլոդ]] # [[Կլոր սեղանի ասպետներ]] # [[Կղզի (մուլտֆիլմ)]] # [[Կյանքը երազ է]] # [[Կյանքի սրբություն]] # [[Կյանքից դեպի կյանք]] # [[Կյոպենիկի կապիտան]] # [[Կնոջ և քաղաքացուհու իրավունքների հռչակագիր]] # [[Կոգնիտիվ մոդել]] # [[Կոզիմո II Մեդիչի]] # [[Կոլայով հավ]] # [[Կոլաչկի]] # [[Կոլլո Դանիել Սանու]] # [[Կոլոմբո յոգուրտ]] # [[Կոլորադոյի բաց փաստաթղթերի օրենք]] # [[Կոլումբիայի տնտեսություն]] # [[Կոլչանե]] # [[Կոխլեար իմպլանտ]] # [[Կոկոսի կարագ]] # [[Կոկտեյլ]] # [[Կոկտեյլային սոուս]] # [[Կողմնակալություն]] # [[Կոմինֆորմ]] # [[Կոմիսար Ռեքս]] # [[Կոմորյան կղզիների կենտրոնական բանկ]] # [[Կոմունիզմի զոհերի հուշահամալիր (Վաշինգտոն)]] # [[Կոմպուլսիվ գնումներ կատարելու խանգարում]] # [[Կոմսուհի Մոնիկա ցու Սոլմս-Լաուբախ]] # [[Կոնդոր գործողություն]] # [[Կոնստանդինա (Բյուզանդիայի կայսրուհի)]] # [[Կոնստանցա Կրաչուն]] # [[Կոնստանցիա Մարկևիչ]] # [[Կոնրադ Ադենաուեր հիմնադրամ]] # [[Կոնֆլիկտի գոտի (ֆիլմ)]] # [[Կոշտուկ]] # [[Կոռնետ]] # [[Կոսովոյի միջազգային կառավարական խումբ]] # [[Կոստա Ռիկայի զինված ուժեր]] # [[Կոստա Ռիկայի տնտեսություն]] # [[Կոստանդուպոլսի պաշարում (626 թվական)]] # [[Կոտլովինա]] # [[Կոտորած Պիրգիում]] # [[Կոտորակային արժույթ]] # [[Կորդելիա Չեյզ]] # [[Կորդիլլերա]] # [[Կորեական պալատական պար]] # [[Կորեերենի ազգային ինստիտուտ]] # [[Կորին Ֆրանկո]] # [[Կորոնավիրուսային համավարակով պայմանավորված տնտեսական ցնցումները]] # [[Կորոնե (քաղցր հաց)]] # [[Կորպորատիվ իրավահարաբերություններից բխող վեճեր]] # [[Կուբայի կենտրոնական բանկ]] # [[Կուերնավակա]] # [[Կուկուտա]] # [[Կուղբի որջ]] # [[Կումարագուպտա I]] # [[Կույր Հարրի]] # [[Կուն Ջին]] # [[Կունեդա ապ Էդերն]] # [[Կունլավութ Վիթիդսարն]] # [[Կուշտոգան]] # [[Կուռ Թարխանյան]] # [[Կուրացում]] # [[Կրակոցներ Լենգլիում 2022]] # [[Կրասնոբորսկի գործողություն (1943)]] # [[Կրասնոդարի բալետի թատրոն]] # [[Կրավցովո (լիճ)]] # [[Կրատտ եղբայրներ]] # [[Կրեատինին]] # [[Կրթությունը Սինգապուրում]] # [[Կրիաներ (շոկոլադ)]] # [[Կրիպտոգրաֆիկ արձանագրություն]] # [[Կրծքավանդակի ռենտգեն հետազոտություն]] # [[Կրծքով կերակրում և դեղամիջոցներ]] # [[Կրծքով կերակրումը և ՄԻԱՎ-ը]] # [[Կրոնական բռնություն]] # [[Կրոնական բռնություն Նիգերիայում]] # [[Կրոնեկերյան արտադրյալ]] # [[Կրոնը Բելառուսում]] # [[Կրոնը Բրազիլիայում]] # [[Կրոնը Չեռնոգորիայում]] # [[Կրոնի պատմություն]] # [[Կրոնոս (վնասակար ծրագիր)]] # [[Կրուշինիանի մզկիթ]] # [[Կրուպկի]] # [[Հ. Սամուելյան արևելյան գրախանութ]] # [[ՀԲԸՄ Արարատ Նիկոսիա]] # [[ՀԹԳՄ ԼՄ թատերական ստուդիա]] # [[ՀՀ ռազմական գիտություն և կրթություն]] # [[ՀՀ տարածքային կառավարում և տեղական ինքնակառավարում]] # [[Հալիվենդ բարակ անանուխով շոկոլադներ]] # [[Հակաավտորիտարիզմ]] # [[Հակաինտելեկտուալականություն]] # [[Հակատարիքային շարժում]] # [[Հակատրինիտարիզմ]] # [[Հակաօքսիդանտ]] # [[Հակոբ Կոտոյան]] # [[Հաղթանակի մեդալ (Մեծ Բրիտանիա)]] # [[Համակարգչային խաղերի մշակում]] # [[Համակցված տպագրություն]] # [[Համայնք (հեռուստասերիալ)]] # [[Համատեղ վերահսկողության և համակարգման կենտրոն]] # [[Համբավաբեր (թերթ, Մոսկվա)]] # [[Համգյոն]] # [[Համեմատական առավելություն]] # [[Համեմատական կենսագրություններ]] # [[Համզա ալ-Ղամդի]] # [[Համզաթ-բեկ]] # [[Համիդ Միրզա]] # [[Համիլթոն - Հայթս]] # [[Համիլկար Առաջին]] # [[Համլետավան]] # [[Հայ-չու]] # [[Հայ ազգային երիտասարդական միություն (ՀԱԵՄ)]] # [[Հայ ամերիկյան քաղաքական գործողությունների հանձնաժողով]] # [[Հայ զինվորականությունը Սարիղամիշյան ռազմագործողություններում]] # [[Հայ կանանց միջազգային միավորում]] # [[Հայ մամուլ (շտեմարան)]] # [[Հայ նոր գրականության պատմություն]] # [[Հայասա ֆոլկ բենդ (խումբ)]] # [[Հայաստանի Հանրապետության պետական-քաղաքական կառուցվածք]] # [[Հայաստանի ազգային անվտանգության մարմիններ]] # [[Հայաստանի բահայիների Ազգային Հոգևոր Ժողովը]] # [[Հայաստանի բարեգործական կազմակերպություններ]] # [[Հայաստանի կանաչների կուսակցություն]] # [[Հայաստանի կենտրոնական դեպոզիտարիա]] # [[Հայաստանի պաուերլիֆտինգի ֆեդերացիա]] # [[Հայաստանի պետական սահման]] # [[Հայաստանի վերահսկիչ պալատ]] # [[Հայաստանի քննչական կոմիտե]] # [[Հայաստանի ֆիզիկական և մարդկային ռեսուրսներ]] # [[Հայատառ թուրքերեն գրականություն]] # [[Հայերը Գորիում]] # [[Հայիթիի ազգային բանկ]] # [[Հայկ Ղուլյան]] # [[Հայկական Փի Ար ասոցիացիա]] # [[Հայկական աստղագիտական ընկերություն]] # [[Հայկական խաչմերուկ (Կիև)]] # [[Հայոց ազգագրական ընկերություն]] # [[Հայրենական մեծ պատերազմի զոհերի հուշահամալիր]] # [[Հայրենիք (մատենաշար)]] # [[Հայ–իռլանդական հնագույն կապեր]] # [[Հան դինաստիայի տնտեսություն]] # [[Հանաֆուդա]] # [[Հաննա Արենդտի մրցանակ]] # [[Հաննա Յունգբերգ]] # [[Հանոյի Գրականության տաճար]] # [[Հանրային շահ]] # [[Հանրային տեղեկատվության հասանելիությունը Ուկրաինայում]] # [[Հանրորեն վտանգավոր հետևանք]] # [[Հանցագործության նախապատրաստություն]] # [[Հաշիմոտո Կանսեցու]] # [[Հաշվապահական հաշվետվություն]] # [[Հասարակ ապրելակերպ]] # [[Հաստակտուց երաշտահավեր]] # [[Հասրաթ Ջաֆարով]] # [[Հավալա և հանցագործություն]] # [[Հավայան խոհանոց]] # [[Հավատ]] # [[Հավատարիմ և ազատ յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ]] # [[Հավատարմություն]] # [[Հավիք]] # [[Հարաբերական գերբնակչություն]] # [[Հարականջային թքագեղձ]] # [[Հարակցում]] # [[Հարավային Անցումային Խորհուրդ]] # [[Հարավային Կորեայի վարչապետ]] # [[Հարավային Ջորջիա]] # [[Հարավաֆրիկյան Միություն (Առաջին համաշխարհային պատերազմ)]] # [[Հարավաֆրիկյան ֆունտ]] # [[Հարբուխ (վեպ)]] # [[Հարդքոր տեխնո]] # [[Հարթատերև ձնծաղիկ]] # [[Հարի Ավելինգ]] # [[Հարկաբյուջետային քաղաքականության փոխանցումային մեխանիզմը նորքեյնսյան ենթադրություններով DSGE մոդելներում]] # [[Հարկումը Հյուսիսային Կորեայում]] # [[Հարկումը Ջիբրալթարում]] # [[Հարյուր հազար միլիարդ բանաստեղծություն]] # [[Հարություն Հակոբյան (գրող, նկարիչ)]] # [[Հարությունյան Ալեքսանդր Գարեգինի]] # [[Հարսանիք թիկունքում (ֆիլմ)]] # [[Հարցազրույց վամպիրի հետ (վեպ)]] # [[Հարևանները դժոխքից]] # [[Հացի թանգարան]] # [[Հացունե Միկու]] # [[Հեգեմոնիկ առնականություն]] # [[Հելլենիստական աստղագուշակություն]] # [[Հեղաշրջում Իրանում (1953)]] # [[Հեղինակային իրավունքը Բելառուսում]] # [[Հեղինակային իրավունքը Բրազիլիայում]] # [[Հեղինակային իրավունքը Եգիպտոսում]] # [[Հեղինակային իրավունքը Պանամայում]] # [[Հեմանտ Գոսվամի]] # [[Հեյզել Մայներ]] # [[Հենթայ]] # [[Հենրի Նորիս]] # [[Հենրի Օռլեանցի]] # [[Հենրիխ Դանիելյան]] # [[Հեռակա ավանդ]] # [[Հեռուստատեսությունը Լատվիայում]] # [[Հեռուստատեսությունը Լիտվայում]] # [[Հեռուստատեսությունը Ռուսաստանում]] # [[Հեռուստատեսությունը Վրաստանում]] # [[Հեռուստատեսությունն Ադրբեջանում]] # [[Հեռուստատեսությունն Էստոնիայում]] # [[Հերձում]] # [[Հերոս]] # [[Հերսա]] # [[Հիասքանչ օրեր]] # [[Հիբիս տաճար]] # [[Հիլզբորո (մարզադաշտ)]] # [[Հիմենոլեպիդոզ]] # [[Հինգ աստղերի շարժում]] # [[Հիպերմնեստրա]] # [[Հիպոֆիզիտ]] # [[Հիսուսի սեքսուալ կողմնորոշումը]] # [[Հիսպանոֆոբիա]] # [[Հիստրիոն]] # [[Հիրամ Էդսոն]] # [[Հյուգու Սալմելա]] # [[Հյուսիսային Ամերիկայի արժութային միություն]] # [[Հյուսիսային Իռլանդիայի թղթադրամներ]] # [[Հյուսիսային Մակեդոնիայի կղզիների ցանկ]] # [[Հյուսիսային Ցի]] # [[Հնագույն մարդկանց կողմից կրակի յուրացում]] # [[Հնարագետ ջուլհակը]] # [[Հնդկական կեղծ թղթադրամ]] # [[Հոգ տար մայրիկի մասին]] # [[Հոլոքոստի ժխտումը քրեականացնող Բելգիայի օրենք]] # [[Հոնկոնգի դոլարի թղթադրամներ]] # [[Հոնկոնգի պատմության ժամանակագրություն]] # [[Հոպոպ (Նար-Դոս)]] # [[Հոսքի էներգիայի մարիչ]] # [[Հովանոցային բրենդինգ]] # [[Հորաս Սիլվեր]] # [[Հորատի՛ր, փոքրիկ, հորատի՛ր]] # [[Հունաստանի կապիտալի շուկայի հանձնաժողով]] # [[Հունաստանի տնտեսական կարգավորման երկրորդ ծրագիր]] # [[Հուսիներ]] # [[Հոքս Բեյ]] # [[Հսկողություն]] # [[Հրաշագործ (ֆենտեզի)]] # [[Հրաշագործի գլխարկը]] # [[Հրատարակությունների միջազգային չափորոշիչ համարներ]] # [[Հրդեհ Գաոսյուն քաղաքի բնակելի տանը]] # [[Հրդեհ լաստանավի վրա Բանգլադեշում (2021)]] # [[Հրեական արձագանք «Մուսա լեռան քառասուն օրը» գրքին]] # [[Հրթիռային զենք]] # [[Ձախ լիբերտարիանիզմ]] # [[Ձեռագիր մատյան]] # [[Ձկան չորացում]] # [[Ձմեռային Ասիական խաղեր 2011]] # [[Ձուլաթերթավորներ]] # [[Ձուլակտոր]] # [[Ձևավորող գնահատում]] # [[Ղազախստանի տնտեսություն]] # [[Ղարիբ մշեցին]] # [[Ղոդս (քաղաք)]] # [[Ճակատագրի մասին]] # [[Ճան Ցիան]] # [[Ճանապարհ (վեպ)]] # [[Ճանապարհաամբարձիչ]] # [[Ճապոնիայի քաղաքացիական ազատությունների միություն]] # [[Ճավշիր]] # [[Ճարպ-սեռական սնուցախանգարում]] # [[Մ-46 130-մմ հրանոթ]] # [[Մ.թ.ա. 16-րդ դար]] # [[ՄԱԿ-ի կլիմայի փոփոխության համաժողով (2021)]] # [[ՄԱԿ-ի մոնիտորինգի առաքելությունը Ուկրաինայում մարդու իրավունքների վերաբերյալ]] # [[Մադագասկարի կենտրոնական բանկ]] # [[Մադակինա]] # [[Մալանիա (տոն)]] # [[Մալիի տնտեսություն]] # [[Մալինյան ծով]] # [[Մակեթաթոն]] # [[Մակրի Յալոս (դիմոս)]] # [[Մահա բլանկա]] # [[Մահապատիժ նույնասեռականության համար]] # [[Մահապատիժը Մյանմայում]] # [[Մահացության թվի զգալի աճ]] # [[Մամլամայր]] # [[Մայրեհավեր]] # [[Մանեկավոր գունդ]] # [[Մանիի ծնողները]] # [[Մանյա Բարեդո]] # [[Մանուշակագույն միջուկ]] # [[Մանջար բրանկո]] # [[Մանրապատում]] # [[Մաշակայունություն]] # [[Մասիմո Դե Սանտիս]] # [[Մասինիսսա]] # [[Մասնագիտացված թարգմանություն]] # [[Մասնակցային բյուջետավորում ըստ երկրի]] # [[Մավկա. անտառային երգ]] # [[Մավրիտանիայի տնտեսություն]] # [[Մատիաս Գալլաս]] # [[Մատրյոնա Նոգովիցինա]] # [[Մարատ Ամանկուլով]] # [[Մարգագետնաբուծություն]] # [[Մարգարեթ Դեզենֆանս]] # [[Մարգարիտ Քեթրին Պերեյ]] # [[Մարդու աչքը]] # [[Մարդու իրավունքները Եգիպտոսում]] # [[Մարդու իրավունքները Պորտուգալիայում]] # [[Մարի ալ-Ատրաշ]] # [[Մարիամ Նաբատանզի]] # [[Մարիան Յանկու]] # [[Մարիելիստ]] # [[Մարիետայի ավագ դպրոց]] # [[Մարին Ռոբու]] # [[Մարիսա Դիք]] # [[Մարկ Հոֆֆման]] # [[Մարկ Սկիներ]] # [[Մարկետմեյքեր]] # [[Մարջա-է թաղլիդի սկզբունքը շիայական գաղափարախոսության մեջ]] # [[Մարսելո Էռնանդես]] # [[Մարսելո Օտերո]] # [[Մարտական հետախուզության մեքենա]] # [[Մարտական ռոբոտ Քսաբունգլ]] # [[Մարտի իրադարձություններ Բաքվում (1918)]] # [[Մարտինի (Շվեյցարիա)]] # [[Մաքրում]] # [[Մեդիա նվագարկչի ծրագրային ապահովում]] # [[Մեդին (կոմպոզիտոր եղբայրներ)]] # [[Մեթիլամին]] # [[Մեթիլֆենիդատ]] # [[Մեթհեմոգլոբին]] # [[Մեթոդաբանական անհատապաշտություն]] # [[Մեթոդիստական եպիսկոպոսական եկեղեցի]] # [[Մելանի Ֆլորենս]] # [[Մելեքխանըմ Էյուբովա]] # [[Մելիք-Թանգի Բ]] # [[Մեխանիկական ձայնագրում]] # [[Մեծ Բրիտանիայի լիբերալ կուսակցություն]] # [[Մեծ ավազանի անապատ]] # [[Մեկ Հայաստան կուսակցություն]] # [[Մեկ Չինաստան]] # [[Մեկուսարան]] # [[Մեղմոց]] # [[Մեղվաթուփ]] # [[Մենավոր ծառը]] # [[Մենյու (ֆիլմ, 2022)]] # [[Մենք պարտավոր չենք հավատարիմ լինել որևէ թագի]] # [[Մեսիական հուդայականություն]] # [[Մեսիս վանք]] # [[Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Աշճյան (մատենաշար)]] # [[Մետաղածնական դարաշրջան]] # [[Մետաղափորձական վերլուծություն]] # [[Մետրոբանկ]] # [[Մետրոպոլիս]] # [[Մետրոպոլիտենի արեալ]] # [[Մեր քաղաքապետը (ֆիլմ)]] # [[Մերաբ Ամզոև]] # [[Մերգիր Պարտիզպանյան]] # [[Մերի Բասմաջյան]] # [[Մերի Մորիսի (հեղինակ)]] # [[Մերկուր Շպիլ-Արենա]] # [[Մերվին Փիք]] # [[Մեքենաժամանակ]] # [[Մեքենայական ընկալում]] # [[Մեքսիկական Ջոկեր]] # [[Մի մինոր]] # [[Մի պայքարի նկարագրություն]] # [[Միաձուլման պայմանագիր]] # [[Միասին երջանիկ (հեռուստասերիալ)]] # [[Միասնական հաղորդակցություններ]] # [[Միասնական պետական քննություն]] # [[Միավորված ազգերի կազմակերպության Կիբեռհանցագործության դեմ կոնվենցիա]] # [[Միացյալ Նահանգների առաջին բանկ]] # [[Միդազոլամ]] # [[Միդիաներ]] # [[Միլտինո]] # [[Միլտուրում]] # [[Միխայիլ Խոզին]] # [[Միխայիլ Կորակաս]] # [[Միխայիլ Կուլակով]] # [[Միկի 17]] # [[Միկո Օլավի Նուսիայնեն]] # [[Միկրոշարժիչ (գործարան)]] # [[Միհրդատյան առաջին պատերազմ]] # [[Միհրիմահ սուլթան]] # [[Մինամոտո նո Յոշիցունե]] # [[Մինդելու (Կաբո Վերդե)]] # [[Մինեսոտայի դրոշ]] # [[Մինսկի Ալեքսեյ Գլեբովի անվան պետական գեղարվեստական քոլեջ]] # [[Միշա Ստեփանյան]] # [[Միշել Պույոլ]] # [[Միության բանակ]] # [[Միջազգային Կանաչ խաչ]] # [[Միջաձիգ հաստոց]] # [[Միջին դաս]] # [[Միջհարկային ծածկ]] # [[Միջնադարյան ֆրանսիական գրականություն]] # [[Միջսերնդային ընդհատման ընդլայնված աստիճանակարգված սանդղակ]] # [[Միջփակեղային համախտանիշ]] # [[Միսակ Էփրիկյան]] # [[Միսս Տիեզերք 2005]] # [[Միքելե Գրեկո դա Վալոնա]] # [[Միքսոբակտերիաներ]] # [[Մլակներ]] # [[Մխիթար Տաթևացի]] # [[Մկնափուշ]] # [[Մկունդ]] # [[Մյանմայի տնտեսություն]] # [[Մյու (պոկեմոն)]] # [[Մոբինգ]] # [[Մոլդովայի տնտեսություն]] # [[Մոլդովայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկ]] # [[Մոլեգին հողմերի դարավանդ (ֆիլմ, 2026)]] # [[Մոլլա Փանահ Վագիհի և Մոլլա Վալի Վիդադիի հիշատակի թանգարան]] # [[Մոլորությունների ցուցակ]] # [[Մոխրագույն գլխարկ]] # [[Մոհամմադ Հասան Միրզա]] # [[Մոմե արձանների թանգարան]] # [[Մոյեն կղզի]] # [[Մոնղոլ Շուուդան]] # [[Մոնրեալի սիմֆոնիկ երաժշտության տուն]] # [[Մոսկովյան ժամանակ]] # [[Մոսկովյան հռչակագիր]] # [[Մոսկվայի միջբանկային արժույթի բորսա]] # [[Մոսկվայի վիրտուոզներ]] # [[Մոստաֆա Խամենեի]] # [[Մորիա Գոսավի]] # [[Մորմոնականություն]] # [[Մուհամմադ Բաշար Կիվան]] # [[Մուհամմադ Դեյֆ]] # [[Մուհամմադ Շահ]] # [[Մումթազ Մահալ]] # [[Մումի դոլ (մուլտֆիլմերի շարք)]] # [[Մուշի Ազգային Կենտրոնական վարժարան]] # [[Մուսուլմանների ապստամբությունները Կարսում և Շարուր-Նախիջևանում]] # [[Մուրադ Հուսեյնով]] # [[Մուրաջա Օսսոն]] # [[Յակոբյ թետա ֆունկցիա]] # [[Յան Էռնստ Մատցելիգեր]] # [[Յան Հանվոլդ]] # [[Յանի Օտոկ]] # [[Յաշար Հասանով]] # [[Յասնա Կոտեսկա]] # [[Յոլա Ռամիրես]] # [[Յոնջու]] # [[Յուժնո-Սախալինսկ]] # [[Յուլիա Եգերևա]] # [[Յուկո Ցուշիմա]] # [[Յունիբանկ]] # [[Յուպիտեր-Ավիա]] # [[Յուպիտերի մթնոլորտ]] # [[Յուջին Քլայն (ֆիլատելիստ)]] # [[Յուրայի ափ]] # [[Յուրգեն Ռիգեր]] # [[Յուրե Ռոբիչ]] # [[Յուրի Աբրամոչկին]] # [[Յուրի Կլեպացկի]] # [[Յուրիկ Բարսեղյան]] # [[Յստադ]] # [[Նաբուգոդոնոսոր I]] # [[Նագինատա]] # [[Նադեժդա (հեռուստասերիալ)]] # [[Նադեժդա Պոլովցովա]] # [[Նադին Ֆեսթ]] # [[Նազիկ Բաղդասարյան]] # [[Նազիմ Բեյքիշիև]] # [[Նազլի Տաբաթաբայ-Խաթամբախշ]] # [[Նազրան]] # [[Նաթան Անդերսոն]] # [[Նաիրա Շահիրյան]] # [[Նաիրի Սարգսյան]] # [[Նախագահի տուն]] # [[Նախիջևանի արվեստի պետական պատկերասրահ]] # [[Նախիջևանի դրոշի հրապարակ թանգարան]] # [[Նախիջևանի ճակատամարտ (1919)]] # [[Նահատակների հիշատակի թանգարան]] # [[Նամակ համագումարին]] # [[Նամիք Իսլամզադե]] # [[Նապոլեոնի դամբարան]] # [[Նաջաֆի մարզ]] # [[Նաջրան]] # [[Նասիր Իմանկուլիև]] # [[Նավաշինարան]] # [[Նավաորդ]] # [[Նատալյա Նարիշկինա]] # [[Նատաշա Բոկալ]] # [[Նարգիս (մուլտֆիլմ)]] # [[Նարե Ղազարյան]] # [[Նարեկ («Մատյան ողբերգության»)]] # [[Նարցիսիստական առաջնորդություն]] # [[Նեապոլյան պիցցա]] # [[Նեգատիվ ազատություն]] # [[Նելլի Քերշոու]] # [[Նեկտոն]] # [[Նեմատիկ հեղուկ բյուրեղ]] # [[Նեյտրոպենիա]] # [[Նեյրոբլաստոմա]] # [[Նեյրոլեպտիկ դեղամիջոցներ]] # [[Նեյրոֆիբրոմին]] # [[Նեն Իշիհարա]] # [[Ներարգանդային պղնձե պարույր]] # [[Ներդրումային ֆոնդ]] # [[Ներետվա]] # [[Ներքնակ]] # [[Նեֆրուրա]] # [[Նիգգա]] # [[Նիգերիայի պատմություն]] # [[Նիգերիայի տնտեսություն]] # [[Նիգյար հանըմ]] # [[Նիդերլանդներ - Ռուսաստան ֆուտբոլային խաղ (2008)]] # [[Նիկոլ Շմիդհոֆեր]] # [[Նիկոլայ Ակուլով]] # [[Նիկոլայ Լուկաշենկո]] # [[Նիկոլայ Հոֆ]] # [[Նիկոլայ Փաուս]] # [[Նիկոս Վետուլաս]] # [[Նիհոնգո]] # [[Նիմր ան-Նիմր]] # [[Նիպահ (վիրուս)]] # [[Նիսի ջազ փառատոն]] # [[Նիտի Թեյլոր]] # [[Նյա]] # [[Նյարդազարգացման խանգարումներ]] # [[Նյոման (ապակեգործարան)]] # [[Նյու Յորքի մեծ հրդեհ (1845)]] # [[Նոբի]] # [[Նոբուկո Սասակի]] # [[Նոնսան]] # [[Նովակ Ջոկովիչի և Ռաֆայել Նադալի մրցակցություն]] # [[Նովոչերկասկի խռովություն]] # [[Նոր Զելանդիայի փոստի և նամականիշների պատմություն]] # [[Նորերից մեկը]] # [[Նորթոն Սաունդ]] # [[Նորի]] # [[Նույնասեռականության քրեականացում]] # [[Նուշ]] # [[Նուպար (գրադարան)]] # [[Նուսրեթ Չոլփան]] # [[Շագանակով պուդինգ]] # [[Շահաբաժնի ծածկույթ]] # [[Շամպայնի շրջանի դեմ Մադիգանի գործ]] # [[Շանհայի Հունցյաո միջազգային օդանավակայան]] # [[Շանս (ֆիլմ, 2010)]] # [[Շավարշ Գրիգորյան]] # [[Շավարշ Մուրադյան]] # [[Շարժական տպատառեր]] # [[Շարոց]] # [[Շաքիր Ջալալի]] # [[Շելդա]] # [[Շեխլեր]] # [[Շենունցզյա]] # [[Շետլանդյան կղզիների դրոշ]] # [[Շերի Սամբա]] # [[Շերտավոր խմորեղեն]] # [[Շեքիի պատմության թանգարան]] # [[Շիճուկային հիվանդություն]] # [[Շինարարական կառույցների մոնտաժ]] # [[Շինզոու օ Սասագեյո!]] # [[Շիվա Ահմադի]] # [[Շիրակ (հրատարակչատուն)]] # [[Շիրակավանի ժողով]] # [[Շղթայական փոխանցումներ]] # [[Շմավոն (գրիչ)]] # [[Շյոգրենի համախտանիշ]] # [[Շնագայլի օրը (հեռուստասերիալ)]] # [[Շնող (համայնք)]] # [[Շո (լիճ)]] # [[Շոկոլադե ձուկ]] # [[Շոկոլադե մահ]] # [[Շոկոլադե նապաստակ]] # [[Շոկոլադե տարտ]] # [[Շոկոլադի արտադրությունը Գանայում]] # [[Շողակաթ Սուրբ Աստվածածին վանք]] # [[Շոու-ռումինգ]] # [[Շուշան Սարգսյան]] # [[Շուվալան]] # [[Շվեդական կամավորական վաշտ]] # [[Շվեյցարիայի ներխուժումը Լիխտենշտայն]] # [[Շրթներկի ինդեքս]] # [[Շրի Մուլանի Ինդրավաթի]] # [[Ոչ կատարյալ մրցակցություն]] # [[Ոչխարների թոքերի ադենոմատոզ]] # [[Ոռնոց]] # [[Ոսկե տաճարը (վեպ)]] # [[Ոսկրակակղանք]] # [[Որակազրկում]] # [[Ու Դունյի]] # [[Ուգադի]] # [[Ուգանդայի ժողովրդական պաշտպանության ուժեր]] # [[Ուենսդեյ (երկրորդ եթերաշրջան)]] # [[Ուզբեկական ԽՍՀ դրոշ]] # [[Ուժեղ արժույթ]] # [[Ուժիցե]] # [[Ուիլիամ Սաբեն]] # [[Ուիլիս Օ'Բրայեն]] # [[Ուիլյամ Դևիս Էվանս]] # [[Ուիլյամ Էվարտ Բերի, 1-ին վիկոնտ Քեմրոուզ]] # [[Ուիլյամ Թոմասսո]] # [[Ուիլյամ Շեքսպիրի կյանքը]] # [[Ուիլյամ Քասլոն]] # [[Ուղեղ-համակարգիչ ինտերֆեյս]] # [[Ուշաթռիչք մաշկեղ չղջիկ]] # [[Ուշանկա]] # [[Ուոլթ Լլոյդ]] # [[Ուոլքամին]] # [[Ուռուցք ներթափանցող լիմֆոցիտներ]] # [[Ուսապարկերի աճուրդ]] # [[Ուրոսկոպիա]] # [[Ուրուգվայական խոհանոց]] # [[Չալերմչայի Կոսիտպիպատ]] # [[Չաղրի բեկ]] # [[Չանգ Յուի]] # [[Չանգ և Էնգ Բանկերներ]] # [[Չանդրե Օրամ]] # [[Չանշու]] # [[Չապատի]] # [[Չարլզ Բլաունթ]] # [[Չարլզ Ուիլիամ Փոստ]] # [[Չափ (տաղաչափություն)]] # [[Չեխական ծովահենների կուսակցություն]] # [[Չեկան (զինատեսակ)]] # [[Չեչենական առաջին պատերազմ]] # [[Չեչիլիա Գալլերանի]] # [[Չեռնոգորիայի բանկ]] # [[Չեսմեի ճակատամարտի հիշատակին նվիրված մեդալ]] # [[Չերեմշինա]] # [[Չժաո Չանձզին]] # [[Չժոու Ցզըյու]] # [[Չժուան Չժուանին]] # [[Չժունշան (քաղաք)]] # [[Չիա Թեք Լենգ]] # [[Չիլագո]] # [[Չիկլայո]] # [[Չինական աճուրդ]] # [[Չինական արագընթաց մայրուղիներ]] # [[Չինաստանի էներգիայի վերամշակման ընկերություն]] # [[Չինաստանի վասալական համակարգ]] # [[Չհանվոն]] # [[Չո Գիչոն]] # [[Չոբանկարա]] # [[Չորաքիթ պրիմատներ]] # [[Չորս մուրացիկ]] # [[Չորրորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Չուպակաբրա]] # [[Չվե Ինսոկ]] # [[Պադովայի համալսարան]] # [[Պալեկաստրոն]] # [[Պալեոպրոտերոզոյան դարաշրջան]] # [[Պալլադիականություն]] # [[Պակ Սո Յոն]] # [[Պակիստանի անվտանգության տպագրության կորպորացիա]] # [[Պակիստանի ֆոնդային բորսա]] # [[Պակսե]] # [[Պաղեստին (պատմական մարզ)]] # [[Պայթյուններ Բատա քաղաքում (2021)]] # [[Պանագիա Խալկեոն]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Ասիա)]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Եվրոպա)]] # [[Պանամայի փաստաթղթեր (Հյուսիսային Ամերիկա)]] # [[Պանդիոն]] # [[Պանկիսի կիրճ]] # [[Պանկոստի ուռուցք]] # [[Պանքրոմային լուսանկարչական նյութեր]] # [[Պաշտոնական տեղեկատվության մասին օրենք]] # [[Պաշտոնասեր]] # [[Պաշտպանության պետական կոմիտե]] # [[Պաոծը]] # [[Պաուլա Հիտլեր]] # [[Պաչակուտեկ Յուպանկի]] # [[Պապադոպուլոս Տասսոս]] # [[Պաստիսետ]] # [[Պատանեկան ստեղծագործության թատրոն]] # [[Պատերազմ Բատա դպրոցում]] # [[Պատկեր (թերթ)]] # [[Պատկերակալ]] # [[Պատկերների ճանաչում]] # [[Պատկերուսույց գիրք]] # [[Պատճառ (ժանր)]] # [[Պատմող (Մարտական ակումբ)]] # [[Պատմություն Թելամաքի որդվո հուլիսի]] # [[Պատմություն Ճենկիզ Խանի]] # [[Պատմություն Մարիանե կուսին]] # [[Պատմություն կայսերն Փոնցիանոսի]] # [[Պատշաճ արտադրական գործունեություն (ՊԱԳ)]] # [[Պատրանքային ճշմարտության էֆեկտ]] # [[Պարագվայական գուարանի]] # [[Պարադոքսալ մտադրություն]] # [[Պարադոքսալ պուլս]] # [[Պարզատումար]] # [[Պարկ Պատրիսիոս]] # [[Պարկային պուդինգ]] # [[Պարկեն (մարզադաշտ)]] # [[Պարտավի Ա ժողով]] # [[Պարտավի ամիրայություն]] # [[Պարտավորություն]] # [[Պարտիզանական այգեգործություն]] # [[Պեդրո I (Արագոնի թագավոր)]] # [[Պելագրա]] # [[Պելգուլին]] # [[Պեղիոն]] # [[Պենտոբարբիտալ]] # [[Պետական զինանշանների ցանկ]] # [[Պետրոս Ա Սարաճյան]] # [[Պետրոսյան (ընկերություն)]] # [[Պերմի պետական մանկավարժական համալսարան]] # [[Պերուական խոհանոց]] # [[Պիեռ-Օգյուստ Շարդինյի]] # [[Պիետարսաարի]] # [[Պինգվին (բիսկվիթ)]] # [[Պիոմբինո]] # [[Պիպին Լանդենացի]] # [[Պիսկո Սոուր]] # [[Պիտա Տաուֆատոֆուա]] # [[Պիտեր Պաու]] # [[Պիրաբադիլի պատմության թանգարան]] # [[Պիրանյա սովորական]] # [[Պլայա դել Կարմեն]] # [[Պլիմուտյան եղբայրներ]] # [[Պյատիգորսկի բժշկակադեղագործական ինստիտուտ]] # [[Պյոտր Զավադսկի]] # [[Պյոտր Ռադչենկո]] # [[Պշչինա]] # [[Պոզիտիվ հոգեթերապիա]] # [[Պոզո Ալմոնտե]] # [[Պոլ Կարասոն]] # [[Պոլ Ռեբեյռոլ]] # [[Պոլիգինիա]] # [[Պոլիմերային թղթադրամ]] # [[Պոլիստիլիստիկա]] # [[Պողոս Պետրոսյան]] # [[Պոմարե II]] # [[Պոնչո]] # [[Պոնտչարտրեյն (լիճ)]] # [[Պորտ Բելլ]] # [[Պորտֆելի արդյունավետ սահման]] # [[Պուրի (հաց)]] # [[Պսամետիհ II]] # [[Պսամետիհ III]] # [[Պտղատու այգի]] # [[Պրահլադ Ջանի]] # [[Պրեմիլենարիզմ]] # [[Պրետորական կոհորտա]] # [[Պրիմորսկ (Դաղստան)]] # [[Պրիսկոյի աբբայի պուդինգ]] # [[Պրորա]] # [[Պֆայզեր]] # [[Ջաբիր իբն Զեյդ]] # [[Ջալիլ Մամեդկուլիզադեի տուն-թանգարան (Նախիջևան)]] # [[Ջանգ Գյե Հյանգ]] # [[Ջանեթ Բանանա]] # [[Ջանք]] # [[Ջեդբուրգ]] # [[Ջեյ Լիգայի առաջին դիվիզիոն]] # [[Ջեյմս Դեյվիդ Վենսի ելույթը Մյունխենում]] # [[Ջեյմս Օջիլվի, Էյրլիի 1-ին կոմս]] # [[Ջեյքոբին պաշտպանելով]] # [[Ջեսահ (արձակագիր)]] # [[Ջեսսի Ջեյմս]] # [[Ջերբա (կղզի)]] # [[Ջերմային այրվածք]] # [[Ջեքը տուփում]] # [[Ջիանոտտ-Կրոստի համախտանիշ]] # [[Ջիգիթ]] # [[Ջո Չավկի]] # [[Ջոան Ջուլյան]] # [[Ջոել Ն. Ուորդ]] # [[Ջոզեֆ Բեյթս]] # [[Ջոզեֆ Կոնի]] # [[Ջոզեֆ Քրոմելիս]] # [[Ջոկո Վիլինկ]] # [[Ջոհոր]] # [[Ջոյս Վինսենթ]] # [[Ջոն Ալեն Մուհամմադ]] # [[Ջոն Բայինգթոն]] # [[Ջոն Բարրի (ռազմական գործիչ)]] # [[Ջոն Բուշել]] # [[Ջոն Գեյթինս]] # [[Ջոն Էնդրյուս]] # [[Ջոն Լաֆբորո]] # [[Ջոն Լիդգեյթ]] # [[Ջոն Կրամեր]] # [[Ջոն Հեյտինգա]] # [[Ջոն Հոքվուդ]] # [[Ջոն Մագուֆուլի]] # [[Ջոն Մեյման]] # [[Ջոն Միդլթոն, Միդլթոնի 1-ին կոմս]] # [[Ջոն Ռումբիակ]] # [[Ջոն Ռուֆֆո]] # [[Ջոն Վոյտովիչ]] # [[Ջոն Ֆայն (քաղաքական գործիչ)]] # [[Ջոշուա (երգիչ)]] # [[Ջոշուա Հայմս]] # [[Ջորդան Նոբս]] # [[Ջորջ Դոնիկյան]] # [[Ջորջ Լոյո]] # [[Ջորջ Սեթոն, 6-րդ լորդ Սեթոն]] # [[Ջորջ Քլեյն]] # [[Ջորջ Քորթնի]] # [[Ջուբալենդ]] # [[Ջուբլետա]] # [[Ջուզեպպե Մասսերիա]] # [[Ջուլիանո դա Սանգալո]] # [[Ջուլիետ Կապուլետ]] # [[Ջուլիետ Վուդ]] # [[Ջուլիո Բերրուտի]] # [[Ջուն Էդիթ Սմիթ]] # [[Ջուստինիանո Պարտեչիպացիո]] # [[Ջրային ծնունդ]] # [[Ջրային սղարան]] # [[Ջրի աղազերծում]] # [[Ջրհեղեղ Չեխիայում (2024)]] # [[Ռաբոտնիչկի]] # [[Ռադհա Պաուդել]] # [[Ռադչենկո]] # [[Ռազմական քաղաք]] # [[Ռազու]] # [[Ռաիսա Օդինցովա]] # [[Ռակադա]] # [[Ռահիմ Յար Խան]] # [[Ռայան Ֆոգլ]] # [[Ռայխենբախ (ջրվեժ)]] # [[Ռայման (բժիշկ)]] # [[Ռայմոնդաս Տումենաս]] # [[Ռայմոնդո Մոնտեկուկոլի]] # [[Ռանչի]] # [[Ռաշել Մվանզա]] # [[Ռաուլ դե Կրեկի]] # [[Ռաջարհատ]] # [[Ռասյոմոնի դարպասները]] # [[Ռաֆայել Խաչատրյան]] # [[Ռաֆայել Պույյանա]] # [[Ռեկետիր (ֆիլմ)]] # [[Ռեյկյավիկի զինանշան]] # [[Ռեյնոսա]] # [[Ռեյչել Օուքս Պրեստոն]] # [[Ռեյվենսհո]] # [[Ռենդի Ալթշուլ]] # [[Ռեստորատոր]] # [[Ռեֆորմատական շարժման յոթերորդ օրվա ադվենտիստներ]] # [[Ռիալդա]] # [[Ռիաչուելոյի ճակատամարտ]] # [[Ռիթա Որբերեան]] # [[Ռիկարդո Ագիռե Մարտինես-Վալդիվիեսո]] # [[Ռիկիսա Բիրգերսդոթթեր]] # [[Ռիկսա Լոթարինգացի]] # [[Ռիո-Սալադո]] # [[Ռիչարդ Դալթոն]] # [[Ռիչարդ Դով Ուիլիամս]] # [[Ռիսկային սեռական վարքագիծ]] # [[Ռիսսա Ագ Բուլա]] # [[Ռիվ Գոշ]] # [[Ռիվարոքսաբան]] # [[Ռիք Հասբանդ]] # [[Ռյո Յամամատո]] # [[Ռյոմեն Սուկունա]] # [[Ռոբ Թոմաս (սցենարիստ)]] # [[Ռոբերտ Իդս]] # [[Ռոբերտ Խաչատրյան]] # [[Ռոբերտ Կիպչումբա]] # [[Ռոբերտ Նեմով]] # [[Ռոբերտ Փիրս]] # [[Ռոբերտ Ֆիցո]] # [[Ռոբերտ Ֆլաերթի]] # [[Ռոբերտո Կանի]] # [[Ռոբերտո Կոզակ]] # [[Ռոբերտո Մարսելո Լևինգստոն]] # [[Ռոբի Գրեհեմ-Կունց]] # [[Ռոբոտային վիրաբուժություն]] # [[Ռոզ ՄակԱյվեր]] # [[Ռոզելին Լայո]] # [[Ռոման Նոյշտեդտեր]] # [[Ռոման Շտենբերգ]] # [[Ռոման Ռոմանյուկ]] # [[Ռոյ Քլինգեն]] # [[Ռոն Ռևալդ]] # [[Ռոնալդ Ա. Վայնբերգ]] # [[Ռոնալդ Մարկինի]] # [[Ռոնին]] # [[Ռոջեր Ուիլյամս]] # [[Ռոստբիֆ]] # [[Ռովշան Ջավադով]] # [[Ռուա (լիճ)]] # [[Ռուդոլֆ Իսրայելյան]] # [[Ռուզվելտ Սկերիտ]] # [[Ռուլ Բումստրա]] # [[Ռուս-մոլդովական հարաբերություններ]] # [[Ռուսական ազգային միասնություն (1990)]] # [[Ռուսական կայսերական շարժում]] # [[Ռուսական կիթառ]] # [[Ռուսական համայնք (կազմակերպություն)]] # [[Ռուսաստան - Անգլիա ֆուտբոլային խաղ (2007)]] # [[Ռուսաստանի գյուղատնտեսության նախարարություն]] # [[Ռուսաստանի պատերազմների ցանկ]] # [[Ռուսլան և Լյուդմիլա (բալետ)]] # [[Ռուստամ Ռախմատուլին]] # [[Սաբինուհու առևանգումը (Ջամբոլոնիա)]] # [[Սաբորիոս]] # [[Սաբուր]] # [[Սագի փետուր]] # [[Սադաֆ Էսպահբոդի]] # [[Սադիղջան]] # [[Սադհգուրու]] # [[Սաիդ Նաջաֆզադե]] # [[Սալեհ Ասադի]] # [[Սալեհ Մոհամմադի]] # [[Սալտո (գեղասահք)]] # [[Սակագների և առևտրի ընդհանուր համաձայնագիր]] # [[Սամատան]] # [[Սամարայի պետական բժշկական համալսարան]] # [[Սամբալ (սոուս)]] # [[Սամիր Աբդուլով]] # [[Սամիր Վինսենթ]] # [[Սամուել Ասաբիա]] # [[Սամուել Սամուել]] # [[Սամսոն Սարգսյան]] # [[Սամսունի տեղահանություններ]] # [[Սամվել Պիպոյան]] # [[Սայմոն Քեյ]] # [[Սան-Ֆրանսիսկո-դե-Մակորիս]] # [[Սան Անդրեսի բարձրագույն համալսարան]] # [[Սանգայ Նգեդուպ]] # [[Սանդի Սայլենս]] # [[Սանդի Տոլետտի]] # [[Սանդուխտ (ողբերգություն)]] # [[Սանդրո Կիա]] # [[Սանկտ Պետերբուրգի թատրոններ]] # [[Սանշայն Քոսթ]] # [[Սանչո IV (Նավարրայի թագավոր)]] # [[Սանտա Կլաուսն ու ծախսերի գիրքը]] # [[Սանտոն]] # [[Սաշա Այս]] # [[Սառա Բիալա]] # [[Սառա Լի Բոլջեր]] # [[Սառա Հիրինի]] # [[Սառա Մ. Փրիթչարդ]] # [[Սառա Նազարբաևա]] # [[Սառա Շլեպեր]] # [[Սառա Ռեկտոր]] # [[Սառցե թագավոր]] # [[Սասակի Կոջիրո]] # [[Սասկաչևանի պատմություն]] # [[Սատոսի Տաձիրի]] # [[Սարգիս Գասպարյան]] # [[Սարգիս Րաբունապետ]] # [[Սարոլտա Ստեինբերգեր]] # [[Սաֆետ Զեց]] # [[Սաֆիե սուլթան]] # [[Սեդրակ Ասրյան (ազատամարտիկ)]] # [[Սեզոնի եզրափակիչ (Հարավային այգի)]] # [[Սելենա Գոմեսի սկավառակագրություն]] # [[Սելին Դոմինգո]] # [[Սելինա Ռոբինսոն]] # [[Սեհմետ]] # [[Սեղան (կրոն)]] # [[Սեղանի աղջիկներ]] # [[Սեյկիլի տապանագիրը]] # [[Սեն Կլոդ (շրջան)]] # [[Սեն Պիեռ (Սեն Պիեռ և Միքելոն)]] # [[Սենդրոֆ Քոուֆաքս]] # [[Սենեգալի տնտեսություն]] # [[Սենտ Հելինա Բեյ]] # [[Սեսնոք]] # [[Սետեպենրա]] # [[Սերաֆիմա Սախանովիչ]] # [[Սերբական Հանրապետության բնակչություն]] # [[Սերբական անուն]] # [[Սերբիայի գիտությունների և արվեստի ակադեմիայի նախագահների ցուցակ]] # [[Սերգեյ Գրեյ]] # [[Սերգեյ Դոլբիլով]] # [[Սերգեյ Մավրոդի (պրոֆեսոր)]] # [[Սերգեյ Սիրոմյատնիկով]] # [[Սերգեյ Տերյան]] # [[Սերգեյ Տուչկով]] # [[Սերժ Առուշանյան]] # [[Սերիդո էկոլոգիական կայան]] # [[Սերիցիտ]] # [[Սերմնաբջջի ներցիտոպլազմային ներարկում]] # [[Սերրո Լարգո]] # [[Սեքս աշխատանքի ապաքրեականացում]] # [[Սթեյթլայն]] # [[Սթենլի Վեբեր]] # [[Սթենֆորդի փիլիսոփայության հանրագիտարան]] # [[Սթինգ (ԱԹՍ)]] # [[Սթիչ]] # [[Սթիվեն Հասկել]] # [[Սթիվեն Ուոլշ]] # [[Սիբրին]] # [[Սիգրիդ Հպարտ]] # [[Սիդհիրգանջ]] # [[Սիդնի Օմար]] # [[Սիդքափ]] # [[Սիիդա]] # [[Սիլիա Սավադոգո]] # [[Սիլվա Շահակյան]] # [[Սիմեոն Ա Զեյթունցի]] # [[Սիմո Հյայուհյա]] # [[Սիմոնա դե Բովուարը Չիկագոյում (լուսանկար)]] # [[Սիմոնետա Վեսպուչի]] # [[Սինգապուրի պատմություն]] # [[Սինժու շրջան]] # [[Սինոբու Օրիգուտի]] # [[Սիսկալ]] # [[Սիրիական հակամարտություն (2024-ներկա)]] # [[Սիրիայի տնտեսություն]] # [[Սիցիլիայի բանկ]] # [[Սիփան (տարեգիրք)]] # [[Սիփան Պետրոսյան]] # [[Սլովակյան կրոնա]] # [[Սխտորով հաց]] # [[Սկանդինավյան արժութային միություն]] # [[Սկյուռիկ (կոնֆետ)]] # [[Սկուբի-Դու և կիբեր հետապնդում]] # [[Սղինանետ]] # [[Սմարթիզ (դեղահատաձև կոնֆետ)]] # [[Սմբատ Բ Տիեզերակալ]] # [[Սյոտիկո]] # [[Սյու Մինգ]] # [[Սյու Սինչու]] # [[Սյուգերի]] # [[Սյուզան Լենգլեն]] # [[Սյուզաննա Շահբազյան]] # [[Սյուզեն Քելվին]] # [[Սյումեյե Բոյաջի]] # [[Սյուննյովա Սուլեմդալ]] # [[Սյուրբրակ]] # [[Սյուրռեալիստական կոմպոզիցիա]] # [[Սնդիկի հանքանյութեր]] # [[Սննդային տոքսիկոինֆեկցիաներ]] # [[Սոլանժ Կոուտու]] # [[Սոլապուր]] # [[Սոլջեր Ֆիլդ]] # [[Սոլվեյգ Քրեյ]] # [[Սոկչո]] # [[Սոկրատեսական հեգնանք]] # [[Սողոմոնյան Կղզիների տնտեսություն]] # [[Սոմբր]] # [[Սոյայի սոուս]] # [[Սոյոն]] # [[Սոնիի նկարների կոտրելը]] # [[Սոննամ]] # [[Սոչիի ծովային առևտրային նավահանգիստ]] # [[Սոպկա]] # [[Սոս Նուրիջանյան]] # [[Սոսի հայ]] # [[Սոսիզմ]] # [[Սոսնովեցի գետտո]] # [[Սոտիրիա Վասիլակոպուլու]] # [[Սոցիալական իրավունքներ]] # [[Սոցիալական կարգավիճակ]] # [[Սոցիալիստական սեփականության գողության դեմ պայքարի վարչություն]] # [[Սու Իմին]] # [[Սուբեդեյ]] # [[Սուբլիմում]] # [[Սուդանի խոտ]] # [[Սուզաֆոն]] # [[Սուլեյկա Ռիվերա]] # [[Սուլեյման Նուրի]] # [[Սուխո կղզի]] # [[Սունկ]] # [[Սուչինդա Կրապրայուն]] # [[Սուսեդգրադ]] # [[Սուվա Պլանինա]] # [[Սուրամադուի կամուրջ]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Թելավ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Լալիսղուր)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ծինանդալ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Ղվարել)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Նափառեուլ)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սանավարդո)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Սանիորե)]] # [[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Փշավել)]] # [[Սուրբ Աստվածածին վանք (Կարմրավոր)]] # [[Սուրբ Բարաղամ վանք]] # [[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի տաճար (Նիկոլաև)]] # [[Սուրբ Գևորգ եկեղեցի (Թելավ)]] # [[Սուրբ Ծննդյան տաճար (Վոլգոդոնսկ)]] # [[Սուրբ Ծնունդ և տոնական սեզոն]] # [[Սուրբ Հակոբի տոն]] # [[Սուրբ Հեղինեի կղզու դրոշ]] # [[Սուրբ Հրեշտակապետաց եկեղեցի (Ծիրա գյուղ)]] # [[Սուրբ Ղազարոս եկեղեցի]] # [[Սուրբ Յոհանի հիվանդանոց]] # [[Սուրբ Նիկողայոսի հին եկեղեցի]] # [[Սուրբ Ստեփանոս հայկական տարրական դպրոց]] # [[Սուրբ Ֆինա]] # [[Սուրբ երրորդություն եկեղեցի (Թելավ)]] # [[Սուրեն Գրիգորյան (անասնաբույժ)]] # [[Սուրինամի տնտեսություն]] # [[Սոֆի Թեթչեր]] # [[Սոֆի Հոլստեն]] # [[Սոֆի Պեդերսեն]] # [[Սոֆիա Բրիտանացի]] # [[Սոֆյա Յակոբսոն]] # [[Սոֆյա Պոմերանիացի]] # [[Սոֆյա Տոլստայա-Եսենինա]] # [[Սպանված պատերազմում]] # [[Սպիտակ (լիճ)]] # [[Սպիտակ Արքա (Ալիսը հայելու աշխարհում)]] # [[Սպիտակ ՖԱ]] # [[Սպիտակ վիշապը]] # [[Սպիտակ քայլողներ (կերպար)]] # [[Սպիտակուցի կառուցվածք]] # [[Սպիրոխետներ]] # [[Սվիչքրաֆթ]] # [[Սվյատոպոլկ I (Մեծ Մորավիայի իշխան)]] # [[Ստեփան Ասատրյան]] # [[Ստեֆանի Ռայս]] # [[Ստեֆանի Փիքոք]] # [[Ստեֆանո Դոմենիկալի]] # [[Ստյուարտ Բեբիջ]] # [[Ստյուարտ Մեյս]] # [[Ստուկյան դպրոց]] # [[Ստուպոր]] # [[Ստրովոլոս]] # [[Ստրուկների աճուրդ]] # [[Սրետեն Ասանովիչ]] # [[Սրճեփ]] # [[Սֆակիա]] # [[Սև գլխարկ (համակարգչային անվտանգություն)]] # [[Սևակ Ղուկասյան]] # [[Սևդա Վալիևա]] # [[Սևդալինկա]] # [[Սևիլ Շհայդե]] # [[Վադիմ Բասին]] # [[Վադիմ Դեմչոգ]] # [[Վազորդի պտուկ]] # [[Վալենտինա Տերեշկովա (ալմաստ)]] # [[Վալերի Ռոզով]] # [[Վալերիա Մարկեսի սպանություն]] # [[Վախկոտ կատուն]] # [[Վահանչերազ Իշխանյան]] # [[Վահե Ենգիբարյան]] # [[Վահե Սեթյան (հրատարակչություն)]] # [[Վահե Վանոյան]] # [[Վահիդ Հաղանիան]] # [[Վահիդ Ջալալզադե]] # [[Վաղր]] # [[Վայսաքհի]] # [[Վայտիմ]] # [[Վան Չժոչեն]] # [[Վանի թագավորության արվեստ]] # [[Վասիլի Լոմաչենկո - Էնթոնի Քրոլա]] # [[Վասիլի Ստեֆանովիչ (եպիսկոպոս)]] # [[Վասն հայության]] # [[Վավերագրեր հայ եկեղեցու պատմության]] # [[Վարակի գործակից]] # [[Վարբա (կղզի)]] # [[Վարդաբլուր (լեռ)]] # [[Վարդագույնի և շագանակագույնի ծննդյան օրը]] # [[Վարդան Բախշյան]] # [[Վարդգես Հովսեփյան]] # [[Վարեսինոբու]] # [[Վարիացիոն ինքնակոդավորիչ]] # [[Վարկային միությունները Միացյալ Թագավորությունում]] # [[Վարունա]] # [[Վարչական կառույց Զարյադիեում]] # [[Վարչարարության և կառավարման ֆրանկոֆոնիայի մասնագիտացված հաստատություն]] # [[Վարվառա Դոբրոսելովա]] # [[Վեբթուն]] # [[Վեբստերի կանոն]] # [[Վելիսցիխե գյուղի դպրոց]] # [[Վեն Ճունհուի]] # [[Վենեսուելացիներ]] # [[Վեստարկտիկա]] # [[Վերա Պաուվ]] # [[Վերականգնողական շարժում]] # [[Վերականգնողականություն]] # [[Վերելք կուսակցություն]] # [[Վերջին ունիվերսալ ընդհանուր նախնի]] # [[Վերջնական արտադրանք]] # [[Վեցերորդ գլուխ (Ամերիկյան սարսափ պատմություն)]] # [[Վիգեն Աբրահամյանցի սպանություն]] # [[Վիդեոբանկ]] # [[Վիետնամի պատմություն]] # [[Վիժեցնող]] # [[Վիժում]] # [[Վիիմսի (թերակղզի)]] # [[Վիլհելմ Բուրգսմյուլլեր]] # [[Վիլյամ Բուլոկար]] # [[Վիկի Վետտե]] # [[Վիկտոր Կուկ]] # [[Վիկտոր Մալյուկ]] # [[Վիկտոր Օնիսկո]] # [[Վիկտոր Օստորոգորսկի]] # [[Վիկտորիա (դիցաբանություն)]] # [[Վիկտորյա Էմ]] # [[Վիկտորյա Ռոշչինա]] # [[Վիմ Կուվերմանս]] # [[Վիշվաշ Կումար Ռամեշ]] # [[Վիորիկա Ագարիչ]] # [[Վիջենիցա]] # [[Վիսարիոն Ջուղաշվիլի]] # [[Վիսենտե Գիլյոտ]] # [[Վիվ Անդերսոն]] # [[Վիտամին B12 պակասորդային սակավարյունություն]] # [[Վիտելո տոնատո]] # [[Վիրգինիա Տոռեսիլյա]] # [[Վիրենդելի հեծան]] # [[Վիրուսային մարքեթինգ]] # [[Վլադիմիր Բարովիչ]] # [[Վլադիմիր Կադուլին]] # [[Վլադիմիր Կլիչկո - Քելվին Բրոք]] # [[Վլադիմիր Շամանով]] # [[Վլադիմիր Վիննիչևսկի]] # [[Վլադիսլավ Դեյնեգո]] # [[Վլադլեն Տատարսկու սպանություն]] # [[Վոլգա-Դոն նավարկելի ջրանցք]] # [[Վոյերիստները]] # [[Վոնջու (Հարավային Կորեա)]] # [[Վոստոկ-1]] # [[Վուդի Էրդման]] # [[Վուքիպեդիա]] # [[Վրաստանի տոներ]] # [[ՏՈԶ-57]] # [[ՏՓԽ շենք]] # [[Տաբալոնգ]] # [[Տաիկիչիրո Մորի]] # [[Տալայի հիդրոէլեկտրակայան]] # [[Տակայասուի արտերիտ]] # [[Տաղ անձնական]] # [[Տաղարան]] # [[Տամմե-Լաուրի կաղնի]] # [[Տանը մենակ (ֆիլմ, 2021)]] # [[Տանտիա Տոպի]] # [[Տարա Գրինստեդի սպանությունը]] # [[Տարանտուլ միգամածություն]] # [[Տարբեր քաշային կարգերում բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոնների ցանկ]] # [[Տարբերակում]] # [[Տարեկան հրատարակված գրքերի քանակ ըստ երկրների]] # [[Տարսոնի ժողով]] # [[Տարօրինակ դեպքեր (1-ի եթերաշրջան)]] # [[Տափակաթաթություն]] # [[Տեխնոլոգիական սարքավորումների մոնտաժ]] # [[Տեմպերս]] # [[Տետր (պոլիգրաֆիա)]] # [[Տերպինհիդրատ]] # [[Տիարա]] # [[Տիգրան Պողոսյան]] # [[Տիգրան Սարգսյան (բալետի արտիստ)]] # [[Տիմոթեոս (նկար, Վան Էյկ)]] # [[Տիմֆի]] # [[Տին Լուչին]] # [[Տինգինիս]] # [[Տիտանի օքսիդ(II)]] # [[Տիրո]] # [[Տիքոնիոս]] # [[Տնամերձ հողամաս]] # [[Տնտեսական ազգայնականություն]] # [[Տնտեսական հարցերի և Կլիմայական գործողությունների դաշնային նախարարություն]] # [[Տնտեսական և արժութային միություն]] # [[Տոմոե Գոզեն]] # [[Տոմոյուկի Յամասիտա]] # [[Տոնիկա]] # [[Տոնկացու]] # [[Տոսիվո Նակայամա]] # [[Տորաջներ]] # [[Տորթի հեղինակային իրավունք]] # [[Տորպեդային ապարատ]] # [[Տու Շի]] # [[Տուլիարա]] # [[Տուհալայի վհուկի ջրհոր]] # [[Տուն ծառի վրա]] # [[Տունլյաո]] # [[Տուն–դպրոց]] # [[Տպատախտակ]] # [[Տսոնգա]] # [[Տրանսմիգրացիոն ծրագիր]] # [[Տրանսպորտը Մարոկկոյում]] # [[Տրանսպորտը Նիդերլանդներում]] # [[Տրանսֆեր (ֆուտբոլ)]] # [[Տրանսֆորմեր (խոր ուսուցում)]] # [[Տրոլ տիկնիկը]] # [[Տրոյական քաշ]] # [[Տևտատես]] # [[Ցայ Մինլյան]] # [[Ցանցային Պետություն]] # [[Ցանցային ծրագրավորում]] # [[Ցանցային չեզոքություն]] # [[Ցարիցնո]] # [[Ցեյա Ստոյկա]] # [[Ցերեկային ֆիլմ]] # [[Ցեֆալեքսին]] # [[Ցիանոբակտերիաներ]] # [[Ցինխոֆեն]] # [[Ցինուարդի]] # [[Ցորենի արտադրության միջազգային վիճակագրություն]] # [[Ցուզումի]] # [[Ցուկեմեն]] # [[Ցուկույոմի-նո-Միկոտո]] # [[Ցտեսություն, Մերի Փոփինս]] # [[Ցրման ամպլիտուդ]] # [[Փախիր, այծյամ (երգ)]] # [[Փակ Չոա]] # [[Փակագիր]] # [[Փակաղակի շրջանակ]] # [[Փառատոն 84]] # [[Փասեյն հալավա]] # [[Փաստերի ստուգման հարթակ]] # [[Փարիզի սկզբունքներ (Մարդու իրավունքների ստանդարտներ)]] # [[Փարոս (տարեգիրք)]] # [[Փարսման I]] # [[Փարվանե Մասումի]] # [[Փեննի Մարշալ]] # [[Փիլաստրիոս]] # [[Փլավիոս Դիոսկորոս]] # [[Փոթորիկ տղան]] # [[Փոլ Գրինվուդ]] # [[Փոլ Լոմամի-Տշիբամբա]] # [[Փոլ Մոթյան]] # [[Փոլլի վաֆլի]] # [[Փոխադարձ ուսուցում]] # [[Փոխակերպիչ էլեկտրակայան]] # [[Փոխանակային արժեք]] # [[Փոխըմբռնման հուշագիր]] # [[Փոխհաղորդակ]] # [[Փոկեր]] # [[Փողերի լվացման սկանդալ Danske Bank-ում]] # [[Փողերի լվացման վերահսկման ակտ]] # [[Փողոցային ոտնձգություններ]] # [[Փոսթ-ռոք]] # [[Փորագրություն (այլ կիրառումներ)]] # [[Փորթլենդի ազատության զանգ]] # [[Փորձարկային ջրվազան]] # [[Փոքր Նոր տարի]] # [[Փոքրիկի շուրթերով]] # [[Քաբուլ (օդանավակայան)]] # [[Քաղաքական բողոք]] # [[Քաղաքային գիտություն]] # [[Քաղաքի կենտրոն]] # [[Քանան Սեյիդով]] # [[Քաշի կորուստ]] # [[Քասթարդ աղանդերների ցանկ]] # [[Քաստարդ տարտ]] # [[Քարավազի հին կամուրջ]] # [[Քարշիչ հաստոն]] # [[Քեմ Բեդրոսիան]] # [[Քեյ-քար]] # [[Քեյ-օն]] # [[Քեյթ Էյդի]] # [[Քեյթ Պերուջինի]] # [[Քենիայի կենտրոնական բանկ]] # [[Քեննեթ Բեդնարեկ]] # [[Քեռի Սիմոնը]] # [[Քիթ Ալեն Ռանիեր]] # [[Քիթչ Քրիստի]] # [[Քիլիան Մըրֆիի մրցանակներ և անվանակարգեր]] # [[Քիմ Հյոն Սիկ]] # [[Քիմ Փոսըբըլ. Ողբերգություն չէ]] # [[Քիմիական նշաններ]] # [[Քլարկ Քենտ]] # [[Քյումարս Հեյդարի]] # [[Քնի դեպրիվացիա]] # [[Քննադատ]] # [[Քննադատություն]] # [[Քոլեջի ուսման վարձը ԱՄՆ-ում]] # [[Քոլեջների և համալսարանների հյուսիսարևմտյան հանձնաժողով]] # [[Քոուլի Պատվաստանյութ]] # [[Քուե ասիդա]] # [[Քուքթաուն]] # [[Քվոն Ընբի]] # [[Քրդական գրականություն]] # [[Քրդական թատրոն]] # [[Քրեական աստիճանակարգության բարձրագույն կարգավիճակ տալը կամ ստանալը կամ պահպանելը]] # [[Քրեյ երկվորյակներ]] # [[Քրեյգ Թոմսոն (քաղաքական գործիչ)]] # [[Քրեստոմատիա (մատենաշար)]] # [[Քրիս Ռեկարդի]] # [[Քրիստեն Ֆրենչի սպանություն]] # [[Քրիստիան Չեհ]] # [[Քրիստինա Բրյուս]] # [[Քրիստոնեական գիտություն]] # [[Քրիստոնեությունը Հունաստանում]] # [[Քրիստոֆեր Քրաֆթ]] # [[Քրոմոսկոպ]] # [[Օգտակար հանածոների երկրաբանությունը և երկրաքիմիան Հայաստանում]] # [[Օգտատերերի վարքագծի վերլուծություն]] # [[Օդդո ճամբար]] # [[Օզոնացում]] # [[Օիրան]] # [[Օլգա Բենարիո Պրեստես]] # [[Օլգա Սպեսիվցևա]] # [[Օլգա Օրբան]] # [[Օլիվեր Լանգ]] # [[Օլստերի կամավորական ուժեր]] # [[Օձամանուկ և Արևահատ]] # [[Օմար Աբդ ալ-Ռահման]] # [[Օմարների պատերազմ]] # [[Օնեսիմոս Նեսիբ]] # [[Օռլեանի պաշարում (1563)]] # [[Օսակայի ամենաբարձր շենքերի ցանկ]] # [[Օսման Թակայի պար]] # [[Օտակու]] # [[Օտեմ դե Ֆորեստ]] # [[Օտոկոնոկո]] # [[Օրինական վճար]] # [[Օրինո (Լեսիթիոն)]] # [[Օրհնություն]] # [[Ֆան-արտ]] # [[Ֆանդի (ծոց)]] # [[Ֆարիդ Ջաֆարով]] # [[Ֆարմինգ]] # [[Ֆենիտոին]] # [[Ֆեոֆիլ Բաբիենկո]] # [[Ֆիզիկական պայքարը վնասակար օրգանիզմների դեմ]] # [[Ֆիլատելիստական աճուրդ]] # [[Ֆիլիպի երկրորդ կառավարություն]] # [[Ֆիլիպինյան սփյուռք]] # [[Ֆիլիպինների պատմություն]] # [[Ֆիլոպոմեն]] # [[Ֆինանսական առողջացումը սնանկության վարույթում]] # [[Ֆինանսական ծառայությունների համարժեքություն]] # [[Ֆինանսական կայունության ինստիտուտ]] # [[Ֆինանսական հաշվետվություն]] # [[Ֆինանսական ճարտարագիտություն]] # [[Ֆինանսական տեխնոլգիա]] # [[Ֆիննատյացություն]] c7uayz1oba70ytv2hpjpftb4xtoibhd 4 1158520 10715938 10715361 2026-03-27T22:29:50Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10715938 wikitext text/x-wiki Տես նաև՝ [[Վիքիպեդիա:Ցանկեր/ամենաշատ բազմիմաստ հղում ունեցող հոդվածներ]] {| class="wikitable sortable" !Հոդված!!Քանակ |- |[[Լոռի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոռի|հղումներ]])||341 |- |[[Խնկոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնկոյան|հղումներ]])||300 |- |[[Շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջան|հղումներ]])||276 |- |[[Մարիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարիներ|հղումներ]])||265 |- |[[Արագածոտն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արագածոտն|հղումներ]])||232 |- |[[Արկանզաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արկանզաս|հղումներ]])||232 |- |[[Նախիջևան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախիջևան|հղումներ]])||225 |- |[[Համայնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համայնք|հղումներ]])||224 |- |[[Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբյան|հղումներ]])||214 |- |[[Տեսակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեսակ|հղումներ]])||212 |- |[[Օրգան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրգան|հղումներ]])||194 |- |[[Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդանյան|հղումներ]])||192 |- |[[Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգորյան|հղումներ]])||186 |- |[[MBC]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/MBC|հղումներ]])||179 |- |[[Շիրակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շիրակ|հղումներ]])||171 |- |[[Պրեմիեր Լիգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրեմիեր Լիգա|հղումներ]])||165 |- |[[Նալբանդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նալբանդյան|հղումներ]])||160 |- |[[Ռեալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեալիզմ|հղումներ]])||152 |- |[[Մարտունու շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտունու շրջան|հղումներ]])||148 |- |[[Սպիտակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիտակ|հղումներ]])||142 |- |[[Կիլիկյան Հայաստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիլիկյան Հայաստան|հղումներ]])||141 |- |[[Ագուլիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագուլիս|հղումներ]])||135 |- |[[Վանկուվեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վանկուվեր|հղումներ]])||135 |- |[[Արմատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմատ|հղումներ]])||130 |- |[[Կոնգրես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնգրես|հղումներ]])||130 |- |[[Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրոսյան|հղումներ]])||130 |- |[[Հունուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հունուտ|հղումներ]])||122 |- |[[Գեղարքունիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղարքունիք|հղումներ]])||117 |- |[[Էմմի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էմմի|հղումներ]])||116 |- |[[Տոմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոմ|հղումներ]])||116 |- |[[Իշխան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իշխան|հղումներ]])||115 |- |[[Հայոց ձորի գավառ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց ձորի գավառ|հղումներ]])||114 |- |[[Այգեկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեկ|հղումներ]])||107 |- |[[Անապատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անապատ|հղումներ]])||104 |- |[[Սահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սահակյան|հղումներ]])||103 |- |[[Բերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերդ|հղումներ]])||102 |- |[[Գևորգյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգյան|հղումներ]])||101 |- |[[Միշկինսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միշկինսկի շրջան|հղումներ]])||101 |- |[[Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչատրյան|հղումներ]])||98 |- |[[Թուղթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուղթ|հղումներ]])||94 |- |[[Խնձորեկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնձորեկ|հղումներ]])||93 |- |[[Արո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արո|հղումներ]])||90 |- |[[Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիրոսյան|հղումներ]])||88 |- |[[Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբրահամյան|հղումներ]])||87 |- |[[Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքելյան|հղումներ]])||87 |- |[[Դավթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավթյան|հղումներ]])||87 |- |[[Ռացիոնալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռացիոնալիզմ|հղումներ]])||87 |- |[[Ղարաբաղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարաբաղ|հղումներ]])||86 |- |[[ԳԴՀ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԳԴՀ|հղումներ]])||85 |- |[[Ուրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրան|հղումներ]])||85 |- |[[Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգսյան|հղումներ]])||84 |- |[[Ակտիվ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակտիվ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||83 |- |[[Իվանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իվանյան|հղումներ]])||83 |- |[[Կանտոն (աշխարհագրություն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանտոն (աշխարհագրություն)|հղումներ]])||83 |- |[[Կոտայք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոտայք|հղումներ]])||82 |- |[[Ստեփանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփանյան|հղումներ]])||82 |- |[[Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղազարյան|հղումներ]])||80 |- |[[Ավետիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավետիսյան|հղումներ]])||79 |- |[[Գառնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գառնի|հղումներ]])||78 |- |[[Կրասնոկամսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրասնոկամսկի շրջան|հղումներ]])||78 |- |[[Սարք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարք|հղումներ]])||78 |- |[[Մամիկոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մամիկոնյան|հղումներ]])||77 |- |[[Պողոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պողոսյան|հղումներ]])||75 |- |[[Խառնարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խառնարան|հղումներ]])||74 |- |[[Կանտոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանտոն|հղումներ]])||74 |- |[[Հայրենիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրենիք|հղումներ]])||74 |- |[[Հղիություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հղիություն|հղումներ]])||72 |- |[[Կոմսություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմսություն|հղումներ]])||71 |- |[[Մինասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մինասյան|հղումներ]])||71 |- |[[Մուրադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուրադյան|հղումներ]])||71 |- |[[Աբովյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբովյան|հղումներ]])||70 |- |[[Սիմոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմոնյան|հղումներ]])||69 |- |[[Մարտունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտունի|հղումներ]])||66 |- |[[Բաբայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբայան|հղումներ]])||65 |- |[[Զաքարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զաքարյան|հղումներ]])||65 |- |[[Բոլշևիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլշևիկ|հղումներ]])||64 |- |[[Խոյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոյ|հղումներ]])||64 |- |[[Կոմպոզիցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմպոզիցիա|հղումներ]])||64 |- |[[Շուշիի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շուշիի շրջան|հղումներ]])||64 |- |[[Ցղնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցղնա|հղումներ]])||64 |- |[[Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավագյան|հղումներ]])||63 |- |[[Դեֆիցիտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեֆիցիտ|հղումներ]])||63 |- |[[Համբարձումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համբարձումյան|հղումներ]])||63 |- |[[Մարս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարս|հղումներ]])||63 |- |[[Թումանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թումանյան|հղումներ]])||62 |- |[[Օռլովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օռլովսկի շրջան|հղումներ]])||61 |- |[[Կարմիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր|հղումներ]])||59 |- |[[Հնչյուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հնչյուն|հղումներ]])||59 |- |[[Ուսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուսա|հղումներ]])||59 |- |[[ABC]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ABC|հղումներ]])||58 |- |[[Մուլեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուլեն|հղումներ]])||58 |- |[[Ուտրեխտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուտրեխտ|հղումներ]])||58 |- |[[Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրապետյան|հղումներ]])||57 |- |[[Դեղին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեղին|հղումներ]])||56 |- |[[Կապույտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապույտ|հղումներ]])||56 |- |[[Այվազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այվազյան|հղումներ]])||55 |- |[[Ագարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագարակ|հղումներ]])||54 |- |[[Ալեքսանդր Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Հարությունյան|հղումներ]])||54 |- |[[Սլոբոդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլոբոդա|հղումներ]])||54 |- |[[Սովետսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սովետսկի շրջան|հղումներ]])||54 |- |[[Յուպիտեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուպիտեր|հղումներ]])||53 |- |[[Տիգրանակերտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրանակերտ|հղումներ]])||53 |- |[[Պորտալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պորտալ|հղումներ]])||52 |- |[[Ցուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցուլ|հղումներ]])||52 |- |[[Բրոդվեյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդվեյ|հղումներ]])||51 |- |[[Ապրանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապրանք|հղումներ]])||50 |- |[[Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալստյան|հղումներ]])||50 |- |[[Աղաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաջանյան|հղումներ]])||49 |- |[[Եղիազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղիազարյան|հղումներ]])||49 |- |[[Մխիթարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մխիթարյան|հղումներ]])||49 |- |[[Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարապետյան|հղումներ]])||48 |- |[[Հայկական տոմար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական տոմար|հղումներ]])||48 |- |[[Մնացականյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մնացականյան|հղումներ]])||48 |- |[[Ֆիզուլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆիզուլի|հղումներ]])||48 |- |[[Ադամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադամյան|հղումներ]])||47 |- |[[Արձանագրություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արձանագրություն|հղումներ]])||47 |- |[[Խաեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաեն|հղումներ]])||47 |- |[[Կերպար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կերպար|հղումներ]])||47 |- |[[Մասիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մասիս|հղումներ]])||47 |- |[[Միքայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայելյան|հղումներ]])||47 |- |[[Սաֆարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաֆարյան|հղումներ]])||47 |- |[[Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դանիելյան|հղումներ]])||46 |- |[[Դոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոն|հղումներ]])||46 |- |[[Եռաբլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եռաբլուր|հղումներ]])||46 |- |[[Եսայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եսայան|հղումներ]])||45 |- |[[Ծար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծար|հղումներ]])||45 |- |[[Կուբան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուբան|հղումներ]])||45 |- |[[Ղուկասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղուկասյան|հղումներ]])||45 |- |[[Միրզոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրզոյան|հղումներ]])||45 |- |[[Ակսայ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակսայ|հղումներ]])||44 |- |[[Բարի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարի|հղումներ]])||44 |- |[[Բարսեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարսեղյան|հղումներ]])||44 |- |[[Կիրակոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիրակոսյան|հղումներ]])||44 |- |[[ՀԿԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՀԿԿ|հղումներ]])||44 |- |[[Հովհաննես Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Հովհաննիսյան|հղումներ]])||44 |- |[[Մովսիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մովսիսյան|հղումներ]])||44 |- |[[Ամասիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամասիա|հղումներ]])||43 |- |[[Բաղդասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաղդասարյան|հղումներ]])||43 |- |[[Կարմիր բլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր բլուր|հղումներ]])||43 |- |[[Նազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նազարյան|հղումներ]])||43 |- |[[C]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/C|հղումներ]])||42 |- |[[Լաչինի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լաչինի շրջան|հղումներ]])||42 |- |[[Կոնստանտինովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնստանտինովսկի շրջան|հղումներ]])||42 |- |[[Շահումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահումյան|հղումներ]])||42 |- |[[Սաբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաբա|հղումներ]])||42 |- |[[Ակտիվ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակտիվ|հղումներ]])||41 |- |[[Բանաձև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանաձև|հղումներ]])||41 |- |[[Բևեռ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռ|հղումներ]])||41 |- |[[Մակեդոնացիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակեդոնացիներ|հղումներ]])||41 |- |[[Օթելլո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օթելլո|հղումներ]])||41 |- |[[Ճառագայթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճառագայթ|հղումներ]])||40 |- |[[Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանուկյան|հղումներ]])||40 |- |[[Մելքոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելքոնյան|հղումներ]])||40 |- |[[Յայջի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յայջի|հղումներ]])||40 |- |[[Ներբող]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներբող|հղումներ]])||40 |- |[[Ոսկանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոսկանյան|հղումներ]])||40 |- |[[Քոչարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քոչարյան|հղումներ]])||39 |- |[[Բադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բադալյան|հղումներ]])||38 |- |[[Բոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոր|հղումներ]])||38 |- |[[Գաբրիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գաբրիելյան|հղումներ]])||38 |- |[[Գյուլիստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գյուլիստան|հղումներ]])||38 |- |[[Կորդովա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորդովա|հղումներ]])||38 |- |[[Ծավալք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծավալք|հղումներ]])||37 |- |[[Մաթևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաթևոսյան|հղումներ]])||37 |- |[[Մարգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարգարյան|հղումներ]])||37 |- |[[Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մկրտչյան|հղումներ]])||37 |- |[[Գյալինկայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գյալինկայա|հղումներ]])||36 |- |[[Լիմբուրխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիմբուրխ|հղումներ]])||36 |- |[[Կոմունիստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմունիստ|հղումներ]])||36 |- |[[Դաշտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտ|հղումներ]])||35 |- |[[Թուրք-պարսկական պատերազմներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուրք-պարսկական պատերազմներ|հղումներ]])||35 |- |[[Բուրգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուրգ|հղումներ]])||34 |- |[[Գասպարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գասպարյան|հղումներ]])||34 |- |[[Գետաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գետաշեն|հղումներ]])||34 |- |[[Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովսեփյան|հղումներ]])||34 |- |[[Մատու Գրոսու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատու Գրոսու|հղումներ]])||34 |- |[[Պայքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պայքար|հղումներ]])||34 |- |[[Ջորջ Բուշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջորջ Բուշ|հղումներ]])||34 |- |[[Վիկտորիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիկտորիա|հղումներ]])||34 |- |[[Ալեքսանդր Դյումա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Դյումա|հղումներ]])||33 |- |[[Աճեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աճեմյան|հղումներ]])||33 |- |[[Անկախություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախություն|հղումներ]])||33 |- |[[Թադևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թադևոսյան|հղումներ]])||33 |- |[[Հովհաննես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես|հղումներ]])||33 |- |[[Շոտլանդերեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շոտլանդերեն|հղումներ]])||33 |- |[[Սեզար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեզար|հղումներ]])||33 |- |[[Սեն Դենի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեն Դենի|հղումներ]])||33 |- |[[Ղարիբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարիբյան|հղումներ]])||32 |- |[[Ներսիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներսիսյան|հղումներ]])||32 |- |[[Ուրմիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրմիա|հղումներ]])||32 |- |[[Ֆրանկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրանկ|հղումներ]])||32 |- |[[Ասլանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասլանյան|հղումներ]])||31 |- |[[Արզումանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արզումանյան|հղումներ]])||31 |- |[[Ջուղա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջուղա|հղումներ]])||31 |- |[[Ավանեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավանեսյան|հղումներ]])||30 |- |[[Արդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արդա|հղումներ]])||30 |- |[[Գուլդեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուլդեն|հղումներ]])||30 |- |[[Դեղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեղ|հղումներ]])||30 |- |[[Երնջակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երնջակ|հղումներ]])||30 |- |[[Թովմասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թովմասյան|հղումներ]])||30 |- |[[Կուտակում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակում|հղումներ]])||30 |- |[[Հաղպատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաղպատ|հղումներ]])||30 |- |[[ՊԱԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՊԱԿ|հղումներ]])||30 |- |[[Շահինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահինյան|հղումներ]])||29 |- |[[Սուրմալու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրմալու|հղումներ]])||29 |- |[[Տարաբնակեցում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տարաբնակեցում|հղումներ]])||29 |- |[[Ալավերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալավերդյան|հղումներ]])||28 |- |[[Երասխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երասխ|հղումներ]])||28 |- |[[Վահան Մամիկոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Մամիկոնյան|հղումներ]])||28 |- |[[Վահրամ Փափազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահրամ Փափազյան|հղումներ]])||28 |- |[[Դաստակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաստակ|հղումներ]])||27 |- |[[Թորոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորոսյան|հղումներ]])||27 |- |[[Հովակիմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովակիմյան|հղումներ]])||27 |- |[[Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բագրատունի|հղումներ]])||26 |- |[[Լեյտմոտիվ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեյտմոտիվ|հղումներ]])||26 |- |[[Լիմբուրգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիմբուրգ|հղումներ]])||26 |- |[[Հայոց ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց ձոր|հղումներ]])||26 |- |[[Մանկիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանկիկ|հղումներ]])||26 |- |[[Մարգարե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարգարե|հղումներ]])||26 |- |[[Նախապաշարմունք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախապաշարմունք|հղումներ]])||26 |- |[[Պարաիբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարաիբա|հղումներ]])||26 |- |[[Ստեփան Զորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Զորյան|հղումներ]])||26 |- |[[Վարանդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարանդա|հղումներ]])||26 |- |[[Ասատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասատրյան|հղումներ]])||25 |- |[[Բալայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալայան|հղումներ]])||25 |- |[[Դելտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դելտա|հղումներ]])||25 |- |[[Իմերեթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմերեթ|հղումներ]])||25 |- |[[Խաչիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչիկյան|հղումներ]])||25 |- |[[Խրոնինգեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խրոնինգեն|հղումներ]])||25 |- |[[Մարտիրոս (գյուղ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիրոս (գյուղ)|հղումներ]])||25 |- |[[Մերիդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերիդա|հղումներ]])||25 |- |[[Մերինգ (Բավարիա)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերինգ (Բավարիա)|հղումներ]])||25 |- |[[Մոնտաժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոնտաժ|հղումներ]])||25 |- |[[Ջրաբերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրաբերդ|հղումներ]])||25 |- |[[Առուշանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առուշանյան|հղումներ]])||24 |- |[[Ատլաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ատլաս|հղումներ]])||24 |- |[[Բեգլարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեգլարյան|հղումներ]])||24 |- |[[Թագուհի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թագուհի|հղումներ]])||24 |- |[[Լան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լան|հղումներ]])||24 |- |[[Օկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օկա|հղումներ]])||24 |- |[[Օքլենդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օքլենդ|հղումներ]])||24 |- |[[Դեպարտամենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեպարտամենտ|հղումներ]])||23 |- |[[Հազար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հազար|հղումներ]])||23 |- |[[Հայկական անուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական անուն|հղումներ]])||23 |- |[[Ճամբար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճամբար|հղումներ]])||23 |- |[[Մերինգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերինգ|հղումներ]])||23 |- |[[Նամականիշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նամականիշ|հղումներ]])||23 |- |[[Շաքի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաքի|հղումներ]])||23 |- |[[Սուքիասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուքիասյան|հղումներ]])||23 |- |[[Ակնարկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակնարկ|հղումներ]])||22 |- |[[Դինամիկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դինամիկա|հղումներ]])||22 |- |[[Իսահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսահակյան|հղումներ]])||22 |- |[[Կարաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարաս|հղումներ]])||22 |- |[[Կոնդակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնդակ|հղումներ]])||22 |- |[[Հաթերք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաթերք|հղումներ]])||22 |- |[[Նուխի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուխի|հղումներ]])||22 |- |[[Անանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անանյան|հղումներ]])||21 |- |[[Բլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բլուր|հղումներ]])||21 |- |[[Թեբե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեբե|հղումներ]])||21 |- |[[Թերզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերզյան|հղումներ]])||21 |- |[[Կենտրոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կենտրոն|հղումներ]])||21 |- |[[Հայկական ավիաուղիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական ավիաուղիներ|հղումներ]])||21 |- |[[Ճակատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճակատ|հղումներ]])||21 |- |[[Մակագիր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակագիր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||21 |- |[[Նետաձգություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նետաձգություն|հղումներ]])||21 |- |[[Ռշտունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռշտունի|հղումներ]])||21 |- |[[Սարգիս Աբովյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Աբովյան|հղումներ]])||21 |- |[[Սոնա Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոնա Ղազարյան|հղումներ]])||21 |- |[[Աբգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբգարյան|հղումներ]])||20 |- |[[Ագրեգատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագրեգատ|հղումներ]])||20 |- |[[Ալթունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալթունյան|հղումներ]])||20 |- |[[Ամբերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամբերդ|հղումներ]])||20 |- |[[Աստիճան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստիճան|հղումներ]])||20 |- |[[Արթուր Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Հովհաննիսյան|հղումներ]])||20 |- |[[Գրիգոր Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Գրիգորյան|հղումներ]])||20 |- |[[Դեմիրճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեմիրճյան|հղումներ]])||20 |- |[[Դուբրովսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբրովսկի|հղումներ]])||20 |- |[[Թեմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեմ|հղումներ]])||20 |- |[[Շահնազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահնազարյան|հղումներ]])||20 |- |[[Տուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տուն|հղումներ]])||20 |- |[[Անդրեասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրեասյան|հղումներ]])||19 |- |[[Ավանգարդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավանգարդ|հղումներ]])||19 |- |[[Բալասանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալասանյան|հղումներ]])||19 |- |[[Բելայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելայա|հղումներ]])||19 |- |[[Դիաբետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիաբետ|հղումներ]])||19 |- |[[Լայմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լայմ|հղումներ]])||19 |- |[[Լոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոր|հղումներ]])||19 |- |[[Հարություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարություն|հղումներ]])||19 |- |[[Հովհաննես Աբելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Աբելյան|հղումներ]])||19 |- |[[Մելիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելիքյան|հղումներ]])||19 |- |[[Մուրսիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուրսիա|հղումներ]])||19 |- |[[Շամխոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շամխոր|հղումներ]])||19 |- |[[Շերամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շերամ|հղումներ]])||19 |- |[[Տուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տուր|հղումներ]])||19 |- |[[Փորձ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փորձ|հղումներ]])||19 |- |[[Ազատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատ|հղումներ]])||18 |- |[[Արամ Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Մանուկյան|հղումներ]])||18 |- |[[Արծրունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արծրունի|հղումներ]])||18 |- |[[Արմեն Տիգրանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Տիգրանյան|հղումներ]])||18 |- |[[Երիցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երիցյան|հղումներ]])||18 |- |[[Լուկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուկա|հղումներ]])||18 |- |[[Կարեն Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Վարդանյան|հղումներ]])||18 |- |[[Կոնդենսատոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնդենսատոր|հղումներ]])||18 |- |[[Կուրգան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուրգան|հղումներ]])||18 |- |[[Հիմք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հիմք|հղումներ]])||18 |- |[[Ներկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներկա|հղումներ]])||18 |- |[[Շահվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահվերդյան|հղումներ]])||18 |- |[[Պոմպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոմպ|հղումներ]])||18 |- |[[Ջուլֆա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջուլֆա|հղումներ]])||18 |- |[[Ստուդիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստուդիա|հղումներ]])||18 |- |[[Տիգրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան|հղումներ]])||18 |- |[[Փուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փուլ|հղումներ]])||18 |- |[[Քաշաթաղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քաշաթաղ|հղումներ]])||18 |- |[[Ազատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատյան|հղումներ]])||17 |- |[[Աղաբաբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաբաբյան|հղումներ]])||17 |- |[[Այգեստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեստան|հղումներ]])||17 |- |[[Գորկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գորկի|հղումներ]])||17 |- |[[Կամենկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամենկա|հղումներ]])||17 |- |[[Հայ Եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայ Եկեղեցի|հղումներ]])||17 |- |[[Մադոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մադոյան|հղումներ]])||17 |- |[[Մանիտոբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանիտոբա|հղումներ]])||17 |- |[[Շատլե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շատլե|հղումներ]])||17 |- |[[Պապիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապիկյան|հղումներ]])||17 |- |[[Պարամետր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարամետր|հղումներ]])||17 |- |[[Պարսկական արշավանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարսկական արշավանք|հղումներ]])||17 |- |[[Ռենտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռենտա|հղումներ]])||17 |- |[[Սևան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սևան|հղումներ]])||17 |- |[[Վնուկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վնուկովո|հղումներ]])||17 |- |[[Տրոստյանեցի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրոստյանեցի շրջան|հղումներ]])||17 |- |[[Ահարոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ահարոնյան|հղումներ]])||16 |- |[[Աղեղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղեղ|հղումներ]])||16 |- |[[Անտոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտոնյան|հղումներ]])||16 |- |[[Առաջաձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաջաձոր|հղումներ]])||16 |- |[[Բայկալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայկալ|հղումներ]])||16 |- |[[Դավիթ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Դիաբետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիաբետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Զոհրաբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զոհրաբյան|հղումներ]])||16 |- |[[Թև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թև|հղումներ]])||16 |- |[[Ինտեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտեր|հղումներ]])||16 |- |[[Լիման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիման|հղումներ]])||16 |- |[[Մանասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանասյան|հղումներ]])||16 |- |[[Մովսեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մովսեսյան|հղումներ]])||16 |- |[[Տիգրան Մեծի հուշարձան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Մեծի հուշարձան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||16 |- |[[Փյունիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փյունիկ|հղումներ]])||16 |- |[[Քեշիշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քեշիշյան|հղումներ]])||16 |- |[[Ֆուկուոկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆուկուոկա|հղումներ]])||16 |- |[[ԱՀԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԱՀԿ|հղումներ]])||15 |- |[[Առուստամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առուստամյան|հղումներ]])||15 |- |[[Արամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամյան|հղումներ]])||15 |- |[[Աքվիտանիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աքվիտանիա|հղումներ]])||15 |- |[[Գավառ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գավառ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||15 |- |[[Գնդակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գնդակ|հղումներ]])||15 |- |[[Գրիգոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր|հղումներ]])||15 |- |[[Զորավար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զորավար|հղումներ]])||15 |- |[[Իսրայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսրայելյան|հղումներ]])||15 |- |[[Կառլ I (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ I (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||15 |- |[[Կարապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարապետ|հղումներ]])||15 |- |[[Հիդրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հիդրա|հղումներ]])||15 |- |[[Մարկոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարկոսյան|հղումներ]])||15 |- |[[Մարության]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարության|հղումներ]])||15 |- |[[Մելիքսեթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելիքսեթյան|հղումներ]])||15 |- |[[Ռեալիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեալիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||15 |- |[[Ռուս-վրացական պատերազմներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուս-վրացական պատերազմներ|հղումներ]])||15 |- |[[Սեյմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեյմ|հղումներ]])||15 |- |[[Ստեփանոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփանոս|հղումներ]])||15 |- |[[Վինիպեգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վինիպեգ|հղումներ]])||15 |- |[[Վոլին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլին|հղումներ]])||15 |- |[[Տիգրան Բարսեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Բարսեղյան|հղումներ]])||15 |- |[[Ֆիլիպ II]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆիլիպ II|հղումներ]])||15 |- |[[Աբելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբելյան|հղումներ]])||14 |- |[[Այգեձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեձոր|հղումներ]])||14 |- |[[ԲԿՄԱ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԲԿՄԱ|հղումներ]])||14 |- |[[Բանանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանանց|հղումներ]])||14 |- |[[Բռնապետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բռնապետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||14 |- |[[Գալֆայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալֆայան|հղումներ]])||14 |- |[[Գավազան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գավազան|հղումներ]])||14 |- |[[Զանզիբար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զանզիբար|հղումներ]])||14 |- |[[Կապելլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապելլա|հղումներ]])||14 |- |[[Կապիտոլիում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապիտոլիում|հղումներ]])||14 |- |[[Կառուցվածք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառուցվածք|հղումներ]])||14 |- |[[Կատուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կատուն|հղումներ]])||14 |- |[[Հախվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հախվերդյան|հղումներ]])||14 |- |[[Հունանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հունանյան|հղումներ]])||14 |- |[[Մանվելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանվելյան|հղումներ]])||14 |- |[[Մեկենաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեկենաս|հղումներ]])||14 |- |[[Միկոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միկոյան|հղումներ]])||14 |- |[[Ներսեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներսեսյան|հղումներ]])||14 |- |[[Շահապոնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շահապոնք|հղումներ]])||14 |- |[[Շենգավիթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շենգավիթ|հղումներ]])||14 |- |[[Որոշում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Որոշում|հղումներ]])||14 |- |[[Ուրիշ աշխարհ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրիշ աշխարհ|հղումներ]])||14 |- |[[Պապ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապ|հղումներ]])||14 |- |[[Սամվելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվելյան|հղումներ]])||14 |- |[[Սեփականազրկում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեփականազրկում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||14 |- |[[Սոմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոմա|հղումներ]])||14 |- |[[Վահան Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Հովհաննիսյան|հղումներ]])||14 |- |[[Վարդապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդապետյան|հղումներ]])||14 |- |[[Վիլլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիլլա|հղումներ]])||14 |- |[[Քարամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարամյան|հղումներ]])||14 |- |[[Ֆանտազիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆանտազիա|հղումներ]])||14 |- |[[Աթաբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աթաբեկյան|հղումներ]])||13 |- |[[Ամատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամատունի|հղումներ]])||13 |- |[[Արարատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արարատյան|հղումներ]])||13 |- |[[Բալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալյան|հղումներ]])||13 |- |[[Բոյաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոյաջյան|հղումներ]])||13 |- |[[Բռնապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բռնապետ|հղումներ]])||13 |- |[[Դեկան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեկան|հղումներ]])||13 |- |[[Դուբնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբնա|հղումներ]])||13 |- |[[Զեյվա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զեյվա|հղումներ]])||13 |- |[[Զրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զրո|հղումներ]])||13 |- |[[Թոնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոնի|հղումներ]])||13 |- |[[Իշխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իշխանյան|հղումներ]])||13 |- |[[Լազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լազարյան|հղումներ]])||13 |- |[[Լեմյու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեմյու|հղումներ]])||13 |- |[[Համբարձում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համբարձում|հղումներ]])||13 |- |[[Շաքարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաքարյան|հղումներ]])||13 |- |[[Պապոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապոյան|հղումներ]])||13 |- |[[Պատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատ|հղումներ]])||13 |- |[[Պարոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարոնյան|հղումներ]])||13 |- |[[Պերսես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերսես|հղումներ]])||13 |- |[[Պինդ ընկույզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պինդ ընկույզ|հղումներ]])||13 |- |[[Պրավդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրավդա|հղումներ]])||13 |- |[[Սաղաթելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաղաթելյան|հղումներ]])||13 |- |[[Սանտա Բարբարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանտա Բարբարա|հղումներ]])||13 |- |[[Սեգովիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեգովիա|հղումներ]])||13 |- |[[Սեղան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեղան|հղումներ]])||13 |- |[[Սոդք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոդք|հղումներ]])||13 |- |[[Սոթք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոթք|հղումներ]])||13 |- |[[Սորբիտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սորբիտ|հղումներ]])||13 |- |[[Տրանսկրիպցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսկրիպցիա|հղումներ]])||13 |- |[[Աբդուլ Համիդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբդուլ Համիդ|հղումներ]])||12 |- |[[Առաքելոց վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքելոց վանք|հղումներ]])||12 |- |[[Արսեն Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Բագրատունի|հղումներ]])||12 |- |[[Բարխուդարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարխուդարյան|հղումներ]])||12 |- |[[Բուդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուդա|հղումներ]])||12 |- |[[Բրաբանտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրաբանտ|հղումներ]])||12 |- |[[Ենգիբարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ենգիբարյան|հղումներ]])||12 |- |[[Զենոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զենոն|հղումներ]])||12 |- |[[Զորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զորյան|հղումներ]])||12 |- |[[Էդուարդ Աղաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Աղաջանյան|հղումներ]])||12 |- |[[Թեղուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեղուտ|հղումներ]])||12 |- |[[Թոփչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոփչյան|հղումներ]])||12 |- |[[Իլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իլ|հղումներ]])||12 |- |[[Լինքոլն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լինքոլն|հղումներ]])||12 |- |[[Լևոն Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Մկրտչյան|հղումներ]])||12 |- |[[Ծատուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծատուրյան|հղումներ]])||12 |- |[[Կարախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարախանյան|հղումներ]])||12 |- |[[Հակոբ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբ Հակոբյան|հղումներ]])||12 |- |[[Հինդու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հինդու|հղումներ]])||12 |- |[[Մեդալիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեդալիոն|հղումներ]])||12 |- |[[Մեսրոպյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեսրոպյան|հղումներ]])||12 |- |[[Միրաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրաքյան|հղումներ]])||12 |- |[[Մկրտումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մկրտումյան|հղումներ]])||12 |- |[[Նանտյուա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նանտյուա|հղումներ]])||12 |- |[[Նավասարդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նավասարդյան|հղումներ]])||12 |- |[[Պարտիզանսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարտիզանսկի շրջան|հղումներ]])||12 |- |[[Պիոներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պիոներ|հղումներ]])||12 |- |[[Պոլիմորֆիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոլիմորֆիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||12 |- |[[Ջին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջին|հղումներ]])||12 |- |[[Սանջակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանջակ|հղումներ]])||12 |- |[[Սարգիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիսյան|հղումներ]])||12 |- |[[Սարուխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարուխանյան|հղումներ]])||12 |- |[[Սմբատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատյան|հղումներ]])||12 |- |[[Վլադիմիր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիր Հակոբյան|հղումներ]])||12 |- |[[Տիրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիրան|հղումներ]])||12 |- |[[Օրիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրիոն|հղումներ]])||12 |- |[[Աթոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աթոյան|հղումներ]])||11 |- |[[Ակոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակոս|հղումներ]])||11 |- |[[Ակունք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակունք|հղումներ]])||11 |- |[[Ամիրխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամիրխանյան|հղումներ]])||11 |- |[[Անդրանիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ|հղումներ]])||11 |- |[[Ապրեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապրեսյան|հղումներ]])||11 |- |[[Ավրորա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավրորա|հղումներ]])||11 |- |[[Արամայիս Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամայիս Սարգսյան|հղումներ]])||11 |- |[[Բոլցանո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլցանո|հղումներ]])||11 |- |[[Բունիաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բունիաթյան|հղումներ]])||11 |- |[[Գայանյան օրիորդաց դպրոց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գայանյան օրիորդաց դպրոց|հղումներ]])||11 |- |[[Գանձա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գանձա|հղումներ]])||11 |- |[[Դիսպերսիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիսպերսիա|հղումներ]])||11 |- |[[Երեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երեմյան|հղումներ]])||11 |- |[[Թեքեյան մշակութային միություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեքեյան մշակութային միություն|հղումներ]])||11 |- |[[Ժուկովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժուկովսկի շրջան|հղումներ]])||11 |- |[[Լեգատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեգատ|հղումներ]])||11 |- |[[Խոռոչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոռոչ|հղումներ]])||11 |- |[[Խրամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խրամ|հղումներ]])||11 |- |[[Ծղուկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծղուկ|հղումներ]])||11 |- |[[Կալինինսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինինսկի շրջան|հղումներ]])||11 |- |[[Կայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայան|հղումներ]])||11 |- |[[Կառլ III (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ III (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||11 |- |[[Կառլ VIII (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ VIII (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||11 |- |[[Կիրանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիրանց|հղումներ]])||11 |- |[[Հակոբ Ջուղայեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբ Ջուղայեցի|հղումներ]])||11 |- |[[Հաղարծին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաղարծին|հղումներ]])||11 |- |[[Հենրի IV]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հենրի IV|հղումներ]])||11 |- |[[Ղազանչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղազանչյան|հղումներ]])||11 |- |[[Մաղաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաղաքյան|հղումներ]])||11 |- |[[Մայիլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մայիլյան|հղումներ]])||11 |- |[[Մավրեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մավրեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||11 |- |[[Մուշեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուշեղյան|հղումներ]])||11 |- |[[Նիկոլաև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլաև|հղումներ]])||11 |- |[[Նիկոպոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոպոլ|հղումներ]])||11 |- |[[Պարանա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարանա|հղումներ]])||11 |- |[[Պերպերյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերպերյան|հղումներ]])||11 |- |[[Ռացիոնալիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռացիոնալիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||11 |- |[[Սայադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սայադյան|հղումներ]])||11 |- |[[Վետերան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վետերան|հղումներ]])||11 |- |[[Վլադիմիր Սոլովյով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիր Սոլովյով|հղումներ]])||11 |- |[[Տոնոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոնոյան|հղումներ]])||11 |- |[[Տրանսլյացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսլյացիա|հղումներ]])||11 |- |[[Փիրուզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փիրուզ|հղումներ]])||11 |- |[[Քալանթարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քալանթարյան|հղումներ]])||11 |- |[[Քասախ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քասախ|հղումներ]])||11 |- |[[Օլգա Խոխլովա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օլգա Խոխլովա|հղումներ]])||11 |- |[[Ֆես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆես|հղումներ]])||11 |- |[[Ֆրունզե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրունզե|հղումներ]])||11 |- |[[Ալեքսանդր Գոլովին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Գոլովին|հղումներ]])||10 |- |[[Ակտիվություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակտիվություն|հղումներ]])||10 |- |[[Աղաբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաբեկյան|հղումներ]])||10 |- |[[Աղասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասյան|հղումներ]])||10 |- |[[Անդրանիկ Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ Մանուկյան|հղումներ]])||10 |- |[[Ասպիրացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասպիրացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Ասրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասրյան|հղումներ]])||10 |- |[[Բաբաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբաջանյան|հղումներ]])||10 |- |[[Բոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլ|հղումներ]])||10 |- |[[Բոռ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոռ|հղումներ]])||10 |- |[[Գալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալոյան|հղումներ]])||10 |- |[[Գերան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գերան|հղումներ]])||10 |- |[[Դերբի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դերբի|հղումներ]])||10 |- |[[Երզնկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երզնկյան|հղումներ]])||10 |- |[[Իո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իո|հղումներ]])||10 |- |[[Լենինսկոե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենինսկոե|հղումներ]])||10 |- |[[Լուար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուար|հղումներ]])||10 |- |[[Խառատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խառատյան|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ II (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ II (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ IV (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ IV (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ IX (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ IX (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ VII (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ VII (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ VI (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ VI (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ V (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ V (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Կառլ X (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ X (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Հայոց Ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց Ձոր|հղումներ]])||10 |- |[[Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարությունյան|հղումներ]])||10 |- |[[Ղահրամանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղահրամանյան|հղումներ]])||10 |- |[[Ղևոնդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղևոնդյան|հղումներ]])||10 |- |[[Մակեդոնացիներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակեդոնացիներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Մանուչարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանուչարյան|հղումներ]])||10 |- |[[Մարքս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարքս|հղումներ]])||10 |- |[[Նեմրութ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նեմրութ|հղումներ]])||10 |- |[[Նիկողոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկողոսյան|հղումներ]])||10 |- |[[Նորաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորաշեն|հղումներ]])||10 |- |[[Շուլավեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շուլավեր|հղումներ]])||10 |- |[[Պրիմորսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրիմորսկի շրջան|հղումներ]])||10 |- |[[Ջիլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջիլ|հղումներ]])||10 |- |[[Ջրաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրաշեն|հղումներ]])||10 |- |[[Ռոտոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոտոր|հղումներ]])||10 |- |[[Սասկաչևան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սասկաչևան|հղումներ]])||10 |- |[[Սարոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարոյան|հղումներ]])||10 |- |[[Սուբստրատ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուբստրատ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||10 |- |[[Սուս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուս|հղումներ]])||10 |- |[[Փարիզի կոմունա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փարիզի կոմունա|հղումներ]])||10 |- |[[Ֆագոտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆագոտ|հղումներ]])||10 |- |[[V]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/V|հղումներ]])||9 |- |[[Աբաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաջյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ալբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալբա|հղումներ]])||9 |- |[[Ալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալոյան|հղումներ]])||9 |- |[[Անոմալիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անոմալիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Աշոտ Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Հովհաննիսյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ապրանք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապրանք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Ասիստենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասիստենտ|հղումներ]])||9 |- |[[Ավետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավետյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ատակամա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ատակամա|հղումներ]])||9 |- |[[Աֆրիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աֆրիկյան|հղումներ]])||9 |- |[[Բարսում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարսում|հղումներ]])||9 |- |[[Դոլուխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոլուխանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Զելանդիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զելանդիա|հղումներ]])||9 |- |[[Զուգորդություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զուգորդություն|հղումներ]])||9 |- |[[Զուրաբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զուրաբյան|հղումներ]])||9 |- |[[Թամրազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամրազյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ինտերվալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտերվալ|հղումներ]])||9 |- |[[Լևոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոնյան|հղումներ]])||9 |- |[[Կալինին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինին|հղումներ]])||9 |- |[[Կալինինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինինո|հղումներ]])||9 |- |[[Կոլպինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլպինո|հղումներ]])||9 |- |[[Կոնցենտրացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնցենտրացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Համբարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համբարյան|հղումներ]])||9 |- |[[Հանգույց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հանգույց|հղումներ]])||9 |- |[[Հերհեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հերհեր|հղումներ]])||9 |- |[[Հեքիմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հեքիմյան|հղումներ]])||9 |- |[[Հովանոց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովանոց|հղումներ]])||9 |- |[[Հրաչյա Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հրաչյա Հովհաննիսյան|հղումներ]])||9 |- |[[Ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ձոր|հղումներ]])||9 |- |[[Ղարիբջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարիբջանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Մատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատյան|հղումներ]])||9 |- |[[Մեդալիոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեդալիոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Յունկեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յունկեր|հղումներ]])||9 |- |[[Նազարեթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նազարեթյան|հղումներ]])||9 |- |[[Նորշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորշեն|հղումներ]])||9 |- |[[Ուխտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուխտա|հղումներ]])||9 |- |[[Չարիշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չարիշ|հղումներ]])||9 |- |[[Չոբանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չոբանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Պալի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պալի|հղումներ]])||9 |- |[[Պատկանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատկանյան|հղումներ]])||9 |- |[[Սան Լուիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Լուիս|հղումներ]])||9 |- |[[Սարգիս Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Հովսեփյան|հղումներ]])||9 |- |[[Սմբատ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||9 |- |[[Վո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վո|հղումներ]])||9 |- |[[Տաքսի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տաքսի|հղումներ]])||9 |- |[[Տիպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիպ|հղումներ]])||9 |- |[[Փեբե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փեբե|հղումներ]])||9 |- |[[Քամալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քամալյան|հղումներ]])||9 |- |[[Քաջ Նազար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քաջ Նազար|հղումներ]])||9 |- |[[A]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/A|հղումներ]])||8 |- |[[B]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/B|հղումներ]])||8 |- |[[Bon Jovi]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Bon Jovi|հղումներ]])||8 |- |[[FOX]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/FOX|հղումներ]])||8 |- |[[R]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/R|հղումներ]])||8 |- |[[Ակնաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակնաղբյուր|հղումներ]])||8 |- |[[Այգեշատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այգեշատ|հղումներ]])||8 |- |[[Անսահմանություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անսահմանություն|հղումներ]])||8 |- |[[Առու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առու|հղումներ]])||8 |- |[[Արայիկ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արայիկ Հարությունյան|հղումներ]])||8 |- |[[Արմաշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմաշ|հղումներ]])||8 |- |[[Արմենիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմենիա|հղումներ]])||8 |- |[[Արսենյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսենյան|հղումներ]])||8 |- |[[Բաբախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբախանյան|հղումներ]])||8 |- |[[Բակունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բակունց|հղումներ]])||8 |- |[[Բերեզնիկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերեզնիկի|հղումներ]])||8 |- |[[Գանձ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գանձ|հղումներ]])||8 |- |[[Գարագաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարագաշյան|հղումներ]])||8 |- |[[Գեղամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղամյան|հղումներ]])||8 |- |[[Գույումճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գույումճյան|հղումներ]])||8 |- |[[Դուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուրյան|հղումներ]])||8 |- |[[Էլբակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էլբակյան|հղումներ]])||8 |- |[[Թանահատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թանահատ|հղումներ]])||8 |- |[[Ժասմին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժասմին|հղումներ]])||8 |- |[[Ինվերսիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինվերսիա|հղումներ]])||8 |- |[[Իվանգորոդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իվանգորոդ|հղումներ]])||8 |- |[[Լիճք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիճք|հղումներ]])||8 |- |[[Լիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիմ|հղումներ]])||8 |- |[[Խալաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խալաթյան|հղումներ]])||8 |- |[[Խանոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խանոյան|հղումներ]])||8 |- |[[Խանջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խանջյան|հղումներ]])||8 |- |[[Խառնարան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խառնարան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||8 |- |[[Խնձորուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնձորուտ|հղումներ]])||8 |- |[[Խուրշուդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խուրշուդյան|հղումներ]])||8 |- |[[Կոնսիստորիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնսիստորիա|հղումներ]])||8 |- |[[Կուսակցականություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուսակցականություն|հղումներ]])||8 |- |[[Կռունկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կռունկ|հղումներ]])||8 |- |[[Հայկ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Հարությունյան|հղումներ]])||8 |- |[[Հարություն Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարություն Մկրտչյան|հղումներ]])||8 |- |[[Ճահուկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճահուկ|հղումներ]])||8 |- |[[Մագիստրատուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մագիստրատուրա|հղումներ]])||8 |- |[[Մատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատ|հղումներ]])||8 |- |[[Մատինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատինյան|հղումներ]])||8 |- |[[Մուշեղ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուշեղ Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||8 |- |[[Շաղատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաղատ|հղումներ]])||8 |- |[[Շապուհ Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շապուհ Բագրատունի|հղումներ]])||8 |- |[[Չիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չիր|հղումներ]])||8 |- |[[Պատվի համար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատվի համար|հղումներ]])||8 |- |[[Պետրովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրովսկի շրջան|հղումներ]])||8 |- |[[Պինոկիո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պինոկիո|հղումներ]])||8 |- |[[Ջրհոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրհոր|հղումներ]])||8 |- |[[Ռոնդո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոնդո|հղումներ]])||8 |- |[[Ռոստոմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոստոմյան|հղումներ]])||8 |- |[[Սալեմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սալեմ|հղումներ]])||8 |- |[[Սահման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սահման|հղումներ]])||8 |- |[[Սան Պեդրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Պեդրո|հղումներ]])||8 |- |[[Սառցե դարաշրջան (մուլտֆիլմ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սառցե դարաշրջան (մուլտֆիլմ)|հղումներ]])||8 |- |[[Սերգեյ Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Ավագյան|հղումներ]])||8 |- |[[Սուլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուլա|հղումներ]])||8 |- |[[Սուրբ Խաչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Խաչ|հղումներ]])||8 |- |[[Վալի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վալի|հղումներ]])||8 |- |[[Վարդազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդազարյան|հղումներ]])||8 |- |[[Վարդումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդումյան|հղումներ]])||8 |- |[[Վիզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիզ|հղումներ]])||8 |- |[[Վլադիմիր Նաումով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիր Նաումով|հղումներ]])||8 |- |[[Քելբաջարի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քելբաջարի շրջան|հղումներ]])||8 |- |[[The Animals]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/The Animals|հղումներ]])||7 |- |[[Աժդահակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աժդահակ|հղումներ]])||7 |- |[[Առագաստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առագաստ|հղումներ]])||7 |- |[[Արմեն Գևորգյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Գևորգյան|հղումներ]])||7 |- |[[Արմեն Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Մարտիրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Արևշատ Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արևշատ Ավագյան|հղումներ]])||7 |- |[[Բերյոզովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերյոզովկա|հղումներ]])||7 |- |[[Բիստրիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բիստրիցա|հղումներ]])||7 |- |[[Բրոդվեյ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդվեյ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[ԳԴՀ (հապավում) (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ԳԴՀ (հապավում) (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Գևորգ Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Պետրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Դունայ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դունայ|հղումներ]])||7 |- |[[Եղոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղոյան|հղումներ]])||7 |- |[[Ենոքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ենոքյան|հղումներ]])||7 |- |[[Երամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երամյան|հղումներ]])||7 |- |[[Երկանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երկանյան|հղումներ]])||7 |- |[[Էննի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էննի|հղումներ]])||7 |- |[[Թարխանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարխանյան|հղումներ]])||7 |- |[[Թոսունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոսունյան|հղումներ]])||7 |- |[[Թորգոմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորգոմյան|հղումներ]])||7 |- |[[Իմ սիրտը լեռներում է]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմ սիրտը լեռներում է|հղումներ]])||7 |- |[[Լենա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենա|հղումներ]])||7 |- |[[Լյուի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լյուի|հղումներ]])||7 |- |[[Խաչիկ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչիկ Հարությունյան|հղումներ]])||7 |- |[[Կար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կար|հղումներ]])||7 |- |[[Կարախանբեյլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարախանբեյլի|հղումներ]])||7 |- |[[Կեչուա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կեչուա|հղումներ]])||7 |- |[[Կիչի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիչի|հղումներ]])||7 |- |[[Կոմպիլյացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմպիլյացիա|հղումներ]])||7 |- |[[Հաբանդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաբանդ|հղումներ]])||7 |- |[[Հայկ Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Մարտիրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Հովվի եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովվի եկեղեցի|հղումներ]])||7 |- |[[Ղանդիլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղանդիլյան|հղումներ]])||7 |- |[[Ճախարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճախարակ|հղումներ]])||7 |- |[[Մակեևկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակեևկա|հղումներ]])||7 |- |[[Մարիամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարիամ|հղումներ]])||7 |- |[[Մեծշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեծշեն|հղումներ]])||7 |- |[[Միքայել Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայել Մանուկյան|հղումներ]])||7 |- |[[Յուկոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուկոն|հղումներ]])||7 |- |[[Նամականիշ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նամականիշ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Նավակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նավակ|հղումներ]])||7 |- |[[Պիժմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պիժմա|հղումներ]])||7 |- |[[Պուկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պուկա|հղումներ]])||7 |- |[[Ռազմիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռազմիկ|հղումներ]])||7 |- |[[Ռեցիդիվ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեցիդիվ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Սան Մարտին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Մարտին|հղումներ]])||7 |- |[[Սոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոլ|հղումներ]])||7 |- |[[Սոկոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոկոլ|հղումներ]])||7 |- |[[Սուրեն Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Սարգսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Սրապյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սրապյան|հղումներ]])||7 |- |[[Վահե Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահե Հակոբյան|հղումներ]])||7 |- |[[Վոլխով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլխով|հղումներ]])||7 |- |[[Վոլտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլտա|հղումներ]])||7 |- |[[Տամբովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տամբովսկի շրջան|հղումներ]])||7 |- |[[Տեր-Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Ղազարյան|հղումներ]])||7 |- |[[Տեր-Մինասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Մինասյան|հղումներ]])||7 |- |[[Տեր-Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Պետրոսյան|հղումներ]])||7 |- |[[Ցենտրիֆուգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցենտրիֆուգ|հղումներ]])||7 |- |[[Ցենտրիֆուգ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցենտրիֆուգ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||7 |- |[[Քալանթար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քալանթար|հղումներ]])||7 |- |[[Քարագլուխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարագլուխ|հղումներ]])||7 |- |[[Օրանժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրանժ|հղումներ]])||7 |- |[[D]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/D|հղումներ]])||6 |- |[[Fun]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Fun|հղումներ]])||6 |- |[[N]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/N|հղումներ]])||6 |- |[[Orange]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Orange|հղումներ]])||6 |- |[[Shine]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Shine|հղումներ]])||6 |- |[[Π]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Π|հղումներ]])||6 |- |[[Աբալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբալյան|հղումներ]])||6 |- |[[Աբեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբեղյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ադոնց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադոնց|հղումներ]])||6 |- |[[Ազգանունների հայկականացում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազգանունների հայկականացում|հղումներ]])||6 |- |[[Ազոխ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազոխ|հղումներ]])||6 |- |[[Ալեյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեյ|հղումներ]])||6 |- |[[Ալեքսանդր Զայցև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Զայցև|հղումներ]])||6 |- |[[Ալի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալի|հղումներ]])||6 |- |[[Ախտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ախտա|հղումներ]])||6 |- |[[Աղավնո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղավնո|հղումներ]])||6 |- |[[Աղբուլաղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղբուլաղ|հղումներ]])||6 |- |[[Ամեն ինչի տեսություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամեն ինչի տեսություն|հղումներ]])||6 |- |[[Ամիրջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամիրջանյան|հղումներ]])||6 |- |[[Այնթափ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այնթափ|հղումներ]])||6 |- |[[Այրի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այրի|հղումներ]])||6 |- |[[Անալոգիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անալոգիա|հղումներ]])||6 |- |[[Անդրանիկ Անդրեասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ Անդրեասյան|հղումներ]])||6 |- |[[Անդրաշ Ադորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրաշ Ադորյան|հղումներ]])||6 |- |[[Աշոտ Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Խաչատրյան|հղումներ]])||6 |- |[[Աշոտ Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Մարտիրոսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ապարատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապարատ|հղումներ]])||6 |- |[[Ավագյանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավագյանց|հղումներ]])||6 |- |[[Արգումենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արգումենտ|հղումներ]])||6 |- |[[Արթուրը և Ուրդալակի վրեժը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուրը և Ուրդալակի վրեժը|հղումներ]])||6 |- |[[Արլինգտոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արլինգտոն|հղումներ]])||6 |- |[[Արսեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Արփի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արփի|հղումներ]])||6 |- |[[Բայրամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայրամյան|հղումներ]])||6 |- |[[Բեյլերյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեյլերյան|հղումներ]])||6 |- |[[Բերդաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերդաշեն|հղումներ]])||6 |- |[[Բրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրան|հղումներ]])||6 |- |[[Գաբրիել Տեր-Միքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գաբրիել Տեր-Միքելյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գագիկ Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գագիկ Խաչատրյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գալուստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալուստյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գայլաձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գայլաձոր|հղումներ]])||6 |- |[[Գարդմանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարդմանք|հղումներ]])||6 |- |[[Գարեգին Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարեգին Հովսեփյան|հղումներ]])||6 |- |[[Գլինկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գլինկա|հղումներ]])||6 |- |[[Գրիգոր Վ. Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Վ. Գրիգորյան|հղումներ]])||6 |- |[[Դարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դարյան|հղումներ]])||6 |- |[[Դովլաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դովլաթյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ելովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ելովկա|հղումներ]])||6 |- |[[Երանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երանյան|հղումներ]])||6 |- |[[Զարյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զարյա|հղումներ]])||6 |- |[[Թամազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամազյան|հղումներ]])||6 |- |[[Թեքեյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեքեյան|հղումներ]])||6 |- |[[Թևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թևոսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ժամանակակից արվեստի թանգարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժամանակակից արվեստի թանգարան|հղումներ]])||6 |- |[[Ժամկոչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժամկոչյան|հղումներ]])||6 |- |[[Լաբրադոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լաբրադոր|հղումներ]])||6 |- |[[Լադոգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լադոգա|հղումներ]])||6 |- |[[Լալայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լալայան|հղումներ]])||6 |- |[[Լունա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լունա|հղումներ]])||6 |- |[[Լուսարձակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուսարձակ|հղումներ]])||6 |- |[[Լևոն Քոչարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Քոչարյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ծովք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծովք|հղումներ]])||6 |- |[[Կալիստո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալիստո|հղումներ]])||6 |- |[[Կառլոս V]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլոս V|հղումներ]])||6 |- |[[Կարակոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարակոլ|հղումներ]])||6 |- |[[Կյուրոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կյուրոս|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմիներ|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմունիստ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմունիստ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմպոզիցիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմպոզիցիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կոմսություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմսություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Կուլոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուլոն|հղումներ]])||6 |- |[[Կուտակիչ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակիչ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Հակոբջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հակոբջանյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայաստանի կոմունիստական կուսակցություն|հղումներ]])||6 |- |[[Հայրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հենրի III]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հենրի III|հղումներ]])||6 |- |[[Հին աստվածներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հին աստվածներ|հղումներ]])||6 |- |[[Հնչյունաշար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հնչյունաշար|հղումներ]])||6 |- |[[Հովհաննես Դավթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Դավթյան|հղումներ]])||6 |- |[[Հովհաննես Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Հարությունյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ձորակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ձորակ|հղումներ]])||6 |- |[[Մազուրկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մազուրկա|հղումներ]])||6 |- |[[Մակետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակետ|հղումներ]])||6 |- |[[Մարտիրոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիրոս|հղումներ]])||6 |- |[[Նորագյուղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորագյուղ|հղումներ]])||6 |- |[[Ուտոպիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուտոպիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Ուրծ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրծ|հղումներ]])||6 |- |[[Պոժյոգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոժյոգ|հղումներ]])||6 |- |[[Պրոլետար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրոլետար|հղումներ]])||6 |- |[[Ջանիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջանիբեկյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ռեմբրանդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեմբրանդ|հղումներ]])||6 |- |[[Սահակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սահակ|հղումներ]])||6 |- |[[Սամվել Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Հարությունյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սամվել Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Պետրոսյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սանոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանոյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սառնաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սառնաղբյուր|հղումներ]])||6 |- |[[Սեյմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեյմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Սեպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեպ|հղումներ]])||6 |- |[[Սիլլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիլլա|հղումներ]])||6 |- |[[Սիմեոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմեոն|հղումներ]])||6 |- |[[Սիսակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիսակյան|հղումներ]])||6 |- |[[Սիրունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիրունյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ստերեո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստերեո|հղումներ]])||6 |- |[[Ստեփան Կուրտիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Կուրտիկյան|հղումներ]])||6 |- |[[Վարդան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան|հղումներ]])||6 |- |[[Վիշերա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիշերա|հղումներ]])||6 |- |[[Վուկտիլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վուկտիլ|հղումներ]])||6 |- |[[Տանձատափ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տանձատափ|հղումներ]])||6 |- |[[Տափօղակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տափօղակ|հղումներ]])||6 |- |[[Տեր-Սահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Սահակյան|հղումներ]])||6 |- |[[Ցասում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ցասում|հղումներ]])||6 |- |[[Փիլոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փիլոյան|հղումներ]])||6 |- |[[Օպերայի ուրվականը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օպերայի ուրվականը|հղումներ]])||6 |- |[[Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆուտբոլ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||6 |- |[[Ֆրիդրիխ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրիդրիխ I|հղումներ]])||6 |- |[[Fortune]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Fortune|հղումներ]])||5 |- |[[Աբդալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբդալյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ազոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ալբերտ Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալբերտ Մկրտչյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ալեքսանդր Վասիլև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Վասիլև|հղումներ]])||5 |- |[[Ալեքսանդր Ֆադեև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Ֆադեև|հղումներ]])||5 |- |[[Աղբակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղբակ|հղումներ]])||5 |- |[[Աղի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղի|հղումներ]])||5 |- |[[Այսեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այսեն|հղումներ]])||5 |- |[[Անոմալիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անոմալիա|հղումներ]])||5 |- |[[Աշոտ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Արթուր Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Մկրտչյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արթուր Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Պետրոսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արմեն Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Մկրտչյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արմենյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմենյան|հղումներ]])||5 |- |[[Արևիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արևիկ|հղումներ]])||5 |- |[[Բախ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բախ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Բախշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բախշյան|հղումներ]])||5 |- |[[Բախչինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բախչինյան|հղումներ]])||5 |- |[[Բանգոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանգոր|հղումներ]])||5 |- |[[Բանտու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանտու|հղումներ]])||5 |- |[[Բաշինջաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաշինջաղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Բաս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Բելայա Ցերկով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելայա Ցերկով|հղումներ]])||5 |- |[[Բեշիկթաշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեշիկթաշ|հղումներ]])||5 |- |[[Բոնիտու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոնիտու|հղումներ]])||5 |- |[[Բրեյգել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրեյգել|հղումներ]])||5 |- |[[Բրոդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդ|հղումներ]])||5 |- |[[Գասապյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գասապյան|հղումներ]])||5 |- |[[Գեղաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղաշեն|հղումներ]])||5 |- |[[Գոհար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոհար|հղումներ]])||5 |- |[[Գորոդեց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գորոդեց|հղումներ]])||5 |- |[[Գուրգեն Գաբրիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուրգեն Գաբրիելյան|հղումներ]])||5 |- |[[Գևորգ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Կարապետյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դավիթ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Հակոբյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դավիթ Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Հովհաննիսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դատարան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դատարան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Դիլանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիլանյան|հղումներ]])||5 |- |[[Դիվան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիվան|հղումներ]])||5 |- |[[Դիքլորէթան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիքլորէթան|հղումներ]])||5 |- |[[Դրախմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրախմա|հղումներ]])||5 |- |[[Դրախմա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրախմա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Եդիգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եդիգարյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ելենովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ելենովկա|հղումներ]])||5 |- |[[Ելնյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ելնյա|հղումներ]])||5 |- |[[Եղիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղիկյան|հղումներ]])||5 |- |[[Եղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ենգոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ենգոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Եփրեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եփրեմյան|հղումներ]])||5 |- |[[Էլոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էլոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թազաքենդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թազաքենդ|հղումներ]])||5 |- |[[Թալալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թալալյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թախտաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թախտաջյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թահմիզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թահմիզյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թավադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թավադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թերլեմեզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերլեմեզյան|հղումներ]])||5 |- |[[Թոնդրակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոնդրակ|հղումներ]])||5 |- |[[Թոփալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոփալյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ինյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինյա|հղումներ]])||5 |- |[[Իսկանդարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսկանդարյան|հղումներ]])||5 |- |[[Լոգո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոգո|հղումներ]])||5 |- |[[Լոպ Յու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոպ Յու|հղումներ]])||5 |- |[[Լևոն Բարսեղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Բարսեղյան|հղումներ]])||5 |- |[[Լևոն Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Սարգսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Խաթաբալա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաթաբալա|հղումներ]])||5 |- |[[Խանզադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խանզադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Խարիսխ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խարիսխ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Խնածախ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խնածախ|հղումներ]])||5 |- |[[Խոսնակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոսնակ|հղումներ]])||5 |- |[[Ծոբոփոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծոբոփոր|հղումներ]])||5 |- |[[Կաթնատու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթնատու|հղումներ]])||5 |- |[[Կաթողիկե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթողիկե|հղումներ]])||5 |- |[[Կամենեց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամենեց|հղումներ]])||5 |- |[[Կանտոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանտոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Կապելա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապելա|հղումներ]])||5 |- |[[Կառլ II]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ II|հղումներ]])||5 |- |[[Կառլոս I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլոս I|հղումներ]])||5 |- |[[Կարեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Գրիգորյան|հղումներ]])||5 |- |[[Կարլ V]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ V|հղումներ]])||5 |- |[[Կարմիր վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր վանք|հղումներ]])||5 |- |[[Կիլիկյան Հայաստան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիլիկյան Հայաստան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Կիվի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիվի|հղումներ]])||5 |- |[[Կլավիր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կլավիր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Կլին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կլին|հղումներ]])||5 |- |[[Կծու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կծու|հղումներ]])||5 |- |[[Կոլիմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլիմա|հղումներ]])||5 |- |[[Կույս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կույս|հղումներ]])||5 |- |[[ՀԱԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՀԱԿ|հղումներ]])||5 |- |[[Հայրումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայրումյան|հղումներ]])||5 |- |[[Հովհաննես Լազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Լազարյան|հղումներ]])||5 |- |[[Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննիսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ղարաբաղ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարաբաղ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Մալայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մալայա|հղումներ]])||5 |- |[[Մանասերյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանասերյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մարգարե (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարգարե (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Մարտիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիկ|հղումներ]])||5 |- |[[Մարտիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտիկյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մեժլումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեժլումյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մելոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Մերի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մերի|հղումներ]])||5 |- |[[Միլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միլա|հղումներ]])||5 |- |[[Մինաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մինաս|հղումներ]])||5 |- |[[Մոդուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոդուլ|հղումներ]])||5 |- |[[Մոնտաժ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոնտաժ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Յուկատան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուկատան|հղումներ]])||5 |- |[[Նուար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուար|հղումներ]])||5 |- |[[Շառոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շառոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Շրջափակում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջափակում|հղումներ]])||5 |- |[[Ոսկեհատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոսկեհատ|հղումներ]])||5 |- |[[Չապնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չապնի|հղումներ]])||5 |- |[[Պլաստիկություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պլաստիկություն|հղումներ]])||5 |- |[[Պոպովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոպովկա|հղումներ]])||5 |- |[[Պրուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրուտ|հղումներ]])||5 |- |[[Ջանփոլադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջանփոլադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Ջեքսոնվիլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջեքսոնվիլ|հղումներ]])||5 |- |[[Ռեգիստր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգիստր|հղումներ]])||5 |- |[[Ռուբեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Գրիգորյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սամվել Մուրադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Մուրադյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սարգիս Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Մարտիրոսյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սարիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարիբեկյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սեմերջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեմերջյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սերգեյ Գերասիմով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Գերասիմով|հղումներ]])||5 |- |[[Սիդրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիդրա|հղումներ]])||5 |- |[[Սինան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սինան|հղումներ]])||5 |- |[[Սիրետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիրետ|հղումներ]])||5 |- |[[Սողոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սողոյան|հղումներ]])||5 |- |[[Սուբստրատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուբստրատ|հղումներ]])||5 |- |[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Սուրբ Թորոս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Թորոս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Սուրբ Նիկողայոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նիկողայոս|հղումներ]])||5 |- |[[Սպիով դեմքը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիով դեմքը|հղումներ]])||5 |- |[[Սևքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սևքար|հղումներ]])||5 |- |[[Վալենսիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վալենսիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||5 |- |[[Վահանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահանյան|հղումներ]])||5 |- |[[Վարդաբլուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդաբլուր|հղումներ]])||5 |- |[[Վարդան Բաղիշեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Բաղիշեցի|հղումներ]])||5 |- |[[Վարդան Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Խաչատրյան|հղումներ]])||5 |- |[[Վարիացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարիացիա|հղումներ]])||5 |- |[[Վերադարձ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վերադարձ|հղումներ]])||5 |- |[[Վոյ Վոժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոյ Վոժ|հղումներ]])||5 |- |[[Տանձուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տանձուտ|հղումներ]])||5 |- |[[Տեր-Գաբրիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Գաբրիելյան|հղումներ]])||5 |- |[[Տիգրան Դավթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Դավթյան|հղումներ]])||5 |- |[[Տղամարդիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տղամարդիկ|հղումներ]])||5 |- |[[Տրոիցկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրոիցկ|հղումներ]])||5 |- |[[Քաղցած խաղեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քաղցած խաղեր|հղումներ]])||5 |- |[[Օկտյաբրսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օկտյաբրսկի|հղումներ]])||5 |- |[[Օրեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրեր|հղումներ]])||5 |- |[[Օրջոնիկիձե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրջոնիկիձե|հղումներ]])||5 |- |[[Ֆերդինանդ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆերդինանդ I|հղումներ]])||5 |- |[[Ֆուա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆուա|հղումներ]])||5 |- |[[Heroes]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Heroes|հղումներ]])||4 |- |[[Stay]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Stay|հղումներ]])||4 |- |[[Wings]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Wings|հղումներ]])||4 |- |[[Աբգարիոսներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբգարիոսներ|հղումներ]])||4 |- |[[Աբուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբուլ|հղումներ]])||4 |- |[[Ադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադալյան|հղումներ]])||4 |- |[[Աթանեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աթանեսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ալեքսանդր Լևոնի Միքայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Լևոնի Միքայելյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայան|հղումներ]])||4 |- |[[Ակնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակնա|հղումներ]])||4 |- |[[Ակներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակներ|հղումներ]])||4 |- |[[Աղամալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղամալյան|հղումներ]])||4 |- |[[Աղասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ամարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ամիրյան (ազգանուն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամիրյան (ազգանուն)|հղումներ]])||4 |- |[[Անկախության հրապարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախության հրապարակ|հղումներ]])||4 |- |[[Անտառաբուծություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտառաբուծություն|հղումներ]])||4 |- |[[Անտոֆագաստա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտոֆագաստա|հղումներ]])||4 |- |[[Աշոտ Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Բագրատունի|հղումներ]])||4 |- |[[Առաքել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքել|հղումներ]])||4 |- |[[Առե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առե|հղումներ]])||4 |- |[[Աստարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստարա|հղումներ]])||4 |- |[[Աստվածածին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստվածածին|հղումներ]])||4 |- |[[Ասք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասք|հղումներ]])||4 |- |[[Ավանգարդ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավանգարդ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Արթուր Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Մանուկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արմեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Գրիգորյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արմեն Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Հովհաննիսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Արտագերս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտագերս|հղումներ]])||4 |- |[[Արտաշես Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Աբրահամյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բաբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբա|հղումներ]])||4 |- |[[Բաբալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաբալյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բազիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բազիկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բավրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բավրա|հղումներ]])||4 |- |[[Բլուր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բլուր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Բոգդանովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոգդանովկա|հղումներ]])||4 |- |[[Բորոդինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորոդինո|հղումներ]])||4 |- |[[Բուդաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուդաղյան|հղումներ]])||4 |- |[[Բուշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուշ|հղումներ]])||4 |- |[[Բրենո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրենո|հղումներ]])||4 |- |[[Գալար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալար|հղումներ]])||4 |- |[[Գալիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալիկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Գեղարդավանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղարդավանք|հղումներ]])||4 |- |[[Գոյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոյա|հղումներ]])||4 |- |[[Գրիգոր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Հակոբյան|հղումներ]])||4 |- |[[Դա Վինչիի ծածկագիրը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դա Վինչիի ծածկագիրը|հղումներ]])||4 |- |[[Դահնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դահնա|հղումներ]])||4 |- |[[Դասակարգում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դասակարգում|հղումներ]])||4 |- |[[Դավիթ Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Հարությունյան|հղումներ]])||4 |- |[[Դավիթ Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Վարդանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Դերիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դերիկ|հղումներ]])||4 |- |[[Դոստոևսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոստոևսկի|հղումներ]])||4 |- |[[Դորոգոբուժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դորոգոբուժ|հղումներ]])||4 |- |[[Դրախտիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դրախտիկ|հղումներ]])||4 |- |[[Եկավյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկավյան|հղումներ]])||4 |- |[[Եղեգնուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղեգնուտ|հղումներ]])||4 |- |[[Եղիյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եղիյան|հղումներ]])||4 |- |[[Եպիսկոպոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եպիսկոպոսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Երանոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երանոս|հղումներ]])||4 |- |[[Զանգակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զանգակ|հղումներ]])||4 |- |[[Զանգեզուր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զանգեզուր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Զաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զաքյան|հղումներ]])||4 |- |[[Զեյթունի ապստամբություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զեյթունի ապստամբություն|հղումներ]])||4 |- |[[Էդուարդ Միրզոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Միրզոյան|հղումներ]])||4 |- |[[Էլիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էլիբեկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Էմմի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էմմի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Թամանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թառայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թառայան|հղումներ]])||4 |- |[[Թարվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարվերդյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թերզիբաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերզիբաշյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թորոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորոյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թութունջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թութունջյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թունյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թուրք-պարսկական պատերազմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուրք-պարսկական պատերազմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Թոփուզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոփուզյան|հղումներ]])||4 |- |[[Թոքմաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոքմաջյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ժամհարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժամհարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Իմպերիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմպերիա|հղումներ]])||4 |- |[[Իսաբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսաբեկյան|հղումներ]])||4 |- |[[Իսայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսայան|հղումներ]])||4 |- |[[Իսկրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսկրա|հղումներ]])||4 |- |[[Իսպիրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսպիրյան|հղումներ]])||4 |- |[[Իվանով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իվանով|հղումներ]])||4 |- |[[Իրպեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իրպեն|հղումներ]])||4 |- |[[Լադոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լադոն|հղումներ]])||4 |- |[[Լուսաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուսաղբյուր|հղումներ]])||4 |- |[[Ծաղկաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծաղկաշեն|հղումներ]])||4 |- |[[Ծաղկավան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծաղկավան|հղումներ]])||4 |- |[[Ծովինար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծովինար|հղումներ]])||4 |- |[[Կաթնաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթնաղբյուր|հղումներ]])||4 |- |[[Կամեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամեն|հղումներ]])||4 |- |[[Կանչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանչ|հղումներ]])||4 |- |[[Կապիկների մոլորակը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապիկների մոլորակը|հղումներ]])||4 |- |[[Կատյուշա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կատյուշա|հղումներ]])||4 |- |[[Կարասու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարասու|հղումներ]])||4 |- |[[Կարլոս VI]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլոս VI|հղումներ]])||4 |- |[[Կարմիր վանք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմիր վանք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Կարմրաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմրաշեն|հղումներ]])||4 |- |[[Կոնտինուում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնտինուում|հղումներ]])||4 |- |[[Կոնտինուում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնտինուում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Կոռելյացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոռելյացիա|հղումներ]])||4 |- |[[Կորի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորի|հղումներ]])||4 |- |[[Կրասնոգվարդեյսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրասնոգվարդեյսկի շրջան|հղումներ]])||4 |- |[[Համայնք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Համայնք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Հայոց ազգային խորհուրդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայոց ազգային խորհուրդ|հղումներ]])||4 |- |[[Հաշվարկման համակարգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաշվարկման համակարգ|հղումներ]])||4 |- |[[Հատիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հատիս|հղումներ]])||4 |- |[[Հարթաշեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարթաշեն|հղումներ]])||4 |- |[[Հինդու (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հինդու (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ղազան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղազան|հղումներ]])||4 |- |[[Մակագիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մակագիր|հղումներ]])||4 |- |[[Մանարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանարյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մանտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանտա|հղումներ]])||4 |- |[[Մարմարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարմարա|հղումներ]])||4 |- |[[Մարուխյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարուխյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մարջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարջանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մեծն Գեթսբին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեծն Գեթսբին|հղումներ]])||4 |- |[[Մեկենաս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեկենաս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Միաբանություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միաբանություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Միրիմանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրիմանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մուշեղ Մամիկոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուշեղ Մամիկոնյան|հղումներ]])||4 |- |[[Մսրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մսրյան|հղումներ]])||4 |- |[[Յասնայա Պոլյանա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յասնայա Պոլյանա|հղումներ]])||4 |- |[[Նաղաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նաղաշյան|հղումներ]])||4 |- |[[Նարեկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նարեկ|հղումներ]])||4 |- |[[Նարին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նարին|հղումներ]])||4 |- |[[Նեոռեալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նեոռեալիզմ|հղումներ]])||4 |- |[[Ներդաշնակություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներդաշնակություն|հղումներ]])||4 |- |[[Ներկարար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ներկարար|հղումներ]])||4 |- |[[Նորաշեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորաշեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Շանթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շանթ|հղումներ]])||4 |- |[[Շեքի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շեքի|հղումներ]])||4 |- |[[Շույա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շույա|հղումներ]])||4 |- |[[Չաքրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չաքրյան|հղումներ]])||4 |- |[[Չոլաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չոլաքյան|հղումներ]])||4 |- |[[Պավել Ալեքսանդրով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պավել Ալեքսանդրով|հղումներ]])||4 |- |[[Պատանի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պատանի|հղումներ]])||4 |- |[[Պարտեզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարտեզ|հղումներ]])||4 |- |[[Պերեկոպ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերեկոպ|հղումներ]])||4 |- |[[Պերվոմայսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերվոմայսկ|հղումներ]])||4 |- |[[Պոլիմորֆիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոլիմորֆիզմ|հղումներ]])||4 |- |[[Պոնսեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոնսեն|հղումներ]])||4 |- |[[Պուշկինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պուշկինո|հղումներ]])||4 |- |[[Ջեջու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջեջու|հղումներ]])||4 |- |[[Ջրահարսը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջրահարսը|հղումներ]])||4 |- |[[Ռաֆայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռաֆայելյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեաբիլիտացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեաբիլիտացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեգթայմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգթայմ|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեգիստր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգիստր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ռենտա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռենտա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ռեչիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեչիցա|հղումներ]])||4 |- |[[Ռուբեն Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Վարդանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Սալաթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սալաթ|հղումներ]])||4 |- |[[Սամվել Բաբայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Բաբայան|հղումներ]])||4 |- |[[Սանտա Ռոսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանտա Ռոսա|հղումներ]])||4 |- |[[Սասովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սասովո|հղումներ]])||4 |- |[[Սարալանջ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարալանջ|հղումներ]])||4 |- |[[Սարգիս Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Սարգսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Սերենադ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերենադ|հղումներ]])||4 |- |[[Սեփականազրկում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեփականազրկում|հղումներ]])||4 |- |[[Սլավգորոդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլավգորոդ|հղումներ]])||4 |- |[[Սմբատ Բագրատունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատ Բագրատունի|հղումներ]])||4 |- |[[Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի|հղումներ]])||4 |- |[[Սպենդիարյան փողոց (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպենդիարյան փողոց (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Սպիրիտուալիզմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիրիտուալիզմ|հղումներ]])||4 |- |[[Սպիրիտուալիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիրիտուալիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Ստատուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստատուտ|հղումներ]])||4 |- |[[Ստուդիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստուդիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վարազ-Տիրոց Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարազ-Տիրոց Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վարդան Ղուկասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Ղուկասյան|հղումներ]])||4 |- |[[Վարդևանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդևանյան|հղումներ]])||4 |- |[[Վարիացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարիացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վարիոմետր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարիոմետր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վենետներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վենետներ|հղումներ]])||4 |- |[[Վետերան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վետերան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վերամարմնավորում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վերամարմնավորում|հղումներ]])||4 |- |[[Վիկտորիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիկտորիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Վոստոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոստոկ|հղումներ]])||4 |- |[[Տամբուրին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տամբուրին|հղումներ]])||4 |- |[[Տան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տան|հղումներ]])||4 |- |[[Տիգրան Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Հովհաննիսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Տոնապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոնապետյան|հղումներ]])||4 |- |[[Րաֆֆի Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Րաֆֆի Հովհաննիսյան|հղումներ]])||4 |- |[[Փասիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փասիս|հղումներ]])||4 |- |[[Փորձ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փորձ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||4 |- |[[Քոչինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քոչինյան|հղումներ]])||4 |- |[[Օկտյաբրսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օկտյաբրսկ|հղումներ]])||4 |- |[[Օտյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտյան|հղումներ]])||4 |- |[[Ֆատիմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆատիմա|հղումներ]])||4 |- |[[Ֆլեշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆլեշ|հղումներ]])||4 |- |[[300 սպարտացիներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/300 սպարտացիներ|հղումներ]])||3 |- |[[ATV]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ATV|հղումներ]])||3 |- |[[Animals]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Animals|հղումներ]])||3 |- |[[Problem]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Problem|հղումներ]])||3 |- |[[The Game]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/The Game|հղումներ]])||3 |- |[[Աբայ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբայ|հղումներ]])||3 |- |[[Աբաջիև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաջիև|հղումներ]])||3 |- |[[Ագրակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագրակ|հղումներ]])||3 |- |[[Ադա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադա|հղումներ]])||3 |- |[[Ադդարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ադդարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ազդարար (թերթ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազդարար (թերթ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ազնաուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազնաուրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ալգոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալգոլ|հղումներ]])||3 |- |[[Ալտերացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալտերացիա|հղումներ]])||3 |- |[[Ակսու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակսու|հղումներ]])||3 |- |[[Աղավնաձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղավնաձոր|հղումներ]])||3 |- |[[Աղեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղեկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Աղթամար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղթամար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ամալթեա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամալթեա|հղումներ]])||3 |- |[[Անապատ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անապատ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Անասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անասյան|հղումներ]])||3 |- |[[Անգլո-աֆղանական պատերազմներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անգլո-աֆղանական պատերազմներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Անտագոնիզմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտագոնիզմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Աշոտ Ադամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Ադամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Աշոտ Արծրունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Արծրունի|հղումներ]])||3 |- |[[Աշոտ Մելքոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Մելքոնյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ապշերոնի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ապշերոնի շրջան|հղումներ]])||3 |- |[[Առաքել Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առաքել Առաքելյան|հղումներ]])||3 |- |[[Աստվածատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստվածատրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արաբա-իսրայելական պատերազմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արաբա-իսրայելական պատերազմ|հղումներ]])||3 |- |[[Արաբեսկ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արաբեսկ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Արամ Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Գրիգորյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արեշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արեշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արիստակես Գրիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արիստակես Գրիչ|հղումներ]])||3 |- |[[Արմեն Համբարձումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Համբարձումյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արմեն Նազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Նազարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արշալույս Մարգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արշալույս Մարգարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արսեն Մելիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Մելիքյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արտաշես Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Առաքելյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արտաշես Հովսեփյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Հովսեփյան|հղումներ]])||3 |- |[[Արտյոմովսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտյոմովսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Բագրատյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բագրատյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բայաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայաթյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բանիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանիկ|հղումներ]])||3 |- |[[Բերեզինա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերեզինա|հղումներ]])||3 |- |[[Բերոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բեքարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բեքարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բլդան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բլդան|հղումներ]])||3 |- |[[Բոյախչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոյախչյան|հղումներ]])||3 |- |[[Բորիսով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորիսով|հղումներ]])||3 |- |[[Բորովիչի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորովիչի|հղումներ]])||3 |- |[[Բուշ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բուշ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Գամպուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գամպուրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գառնի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գառնի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Գեղասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղասար|հղումներ]])||3 |- |[[Գեորգի Ծերեթելի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեորգի Ծերեթելի|հղումներ]])||3 |- |[[Գիքոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գիքոր|հղումներ]])||3 |- |[[Գնդաձև կայծակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գնդաձև կայծակ|հղումներ]])||3 |- |[[Գոլովինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոլովինո|հղումներ]])||3 |- |[[Գոմցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գոմցյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գուսյատին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուսյատին|հղումներ]])||3 |- |[[Գրիգոր Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Առաքելյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գրիգոր Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Մամիկոնյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Գրիգոր Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Մկրտչյան|հղումներ]])||3 |- |[[Գևորգ Գևորգյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Գևորգյան|հղումներ]])||3 |- |[[Դադար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դադար|հղումներ]])||3 |- |[[Դաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Դաշտադեմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտադեմ|հղումներ]])||3 |- |[[Դաշտաքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտաքար|հղումներ]])||3 |- |[[Դավիթ Սաֆարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Սաֆարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Դեսնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեսնա|հղումներ]])||3 |- |[[Դյուրտյուլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դյուրտյուլի|հղումներ]])||3 |- |[[Դոնեցկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոնեցկի|հղումներ]])||3 |- |[[Դու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դու|հղումներ]])||3 |- |[[Դպրություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դպրություն|հղումներ]])||3 |- |[[Եզեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եզեկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Եկմալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկմալյան|հղումներ]])||3 |- |[[Երանոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երանոսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Եփրիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եփրիկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Զավեն Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զավեն Վարդանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Զաքոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զաքոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Զբրուչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զբրուչ|հղումներ]])||3 |- |[[Զգայունակություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զգայունակություն|հղումներ]])||3 |- |[[Զեյթունցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զեյթունցյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էդուարդ Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Աբրահամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էդուարդ Ղազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդուարդ Ղազարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էմինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էմինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Էսպերանսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էսպերանսա|հղումներ]])||3 |- |[[Էրոզիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էրոզիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Թագուհի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թագուհի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Թաթիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թաթիկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թահմազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թահմազյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թամամշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թամամշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թավրիզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թավրիզյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թարխան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարխան|հղումներ]])||3 |- |[[Թարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թեստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեստ|հղումներ]])||3 |- |[[Թիրյաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թիրյաքյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թորամանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորամանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Թուղթ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թուղթ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Թրյանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թրյանց|հղումներ]])||3 |- |[[Ժակ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժակ Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ժայռը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժայռը|հղումներ]])||3 |- |[[Ժիրայր Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժիրայր Վարդանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Իդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իդա|հղումներ]])||3 |- |[[Ինճիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինճիկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Իսախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսախանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Իր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իր|հղումներ]])||3 |- |[[Լազարև (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լազարև (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Լամար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լամար|հղումներ]])||3 |- |[[Լայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լայա|հղումներ]])||3 |- |[[Լանդստինգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լանդստինգ|հղումներ]])||3 |- |[[Լիպա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիպա|հղումներ]])||3 |- |[[Լիստվենիչնայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիստվենիչնայա|հղումներ]])||3 |- |[[Լիտորալ Սուլի գավառ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիտորալ Սուլի գավառ|հղումներ]])||3 |- |[[Լոզովայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոզովայա|հղումներ]])||3 |- |[[Լևոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն|հղումներ]])||3 |- |[[Լևոն Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Աբրահամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Լևոն Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Հայրապետյան|հղումներ]])||3 |- |[[Խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաղաղօվկիանոսյան դիվիզիոն|հղումներ]])||3 |- |[[Խարս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խարս|հղումներ]])||3 |- |[[Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոր Վիրապ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Կազումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կազումյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կաթնառատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաթնառատ|հղումներ]])||3 |- |[[Կայծ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայծ|հղումներ]])||3 |- |[[Կառլ III]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ III|հղումներ]])||3 |- |[[Կառլ V]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ V|հղումներ]])||3 |- |[[Կառլոս II]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլոս II|հղումներ]])||3 |- |[[Կառուցվածք (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառուցվածք (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Կասիոպեա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կասիոպեա|հղումներ]])||3 |- |[[Կարավան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարավան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարեն Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Խաչատրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարեն Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարեն Մաթևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Մաթևոսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կարլ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ I|հղումներ]])||3 |- |[[Կարլ II]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ II|հղումներ]])||3 |- |[[Կարլ VII]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ VII|հղումներ]])||3 |- |[[Կարմրաքար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմրաքար|հղումներ]])||3 |- |[[Կլինկեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կլինկեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Կոլապս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլապս|հղումներ]])||3 |- |[[Կոլչուգինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլչուգինո|հղումներ]])||3 |- |[[Կոմանդոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմանդոր|հղումներ]])||3 |- |[[Կոմսոմոլսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոմսոմոլսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Կոյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոյ|հղումներ]])||3 |- |[[Կոնստանտինովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոնստանտինովկա|հղումներ]])||3 |- |[[Կոտովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոտովսկի շրջան|հղումներ]])||3 |- |[[Կորյուն Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորյուն Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Կուզնեցովսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուզնեցովսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Կուտակիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակիչ|հղումներ]])||3 |- |[[Կրոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրոս|հղումներ]])||3 |- |[[Հախինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հախինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հայկ Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Հակոբյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հայկ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկ Սարգսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հավուց Թառ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հավուց Թառ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Հարություն Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հարություն Խաչատրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հղիություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հղիություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Հնաբերդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հնաբերդ|հղումներ]])||3 |- |[[Հովեյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովեյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հովհաննես Ղուկասյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Ղուկասյան|հղումներ]])||3 |- |[[Հովսեփ Արղության]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովսեփ Արղության|հղումներ]])||3 |- |[[Հրաման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հրաման|հղումներ]])||3 |- |[[Ձերժինսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ձերժինսկ|հղումներ]])||3 |- |[[Ղարաջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղարաջյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ղուշչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղուշչյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մադաթյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մադաթյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մահտեսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մահտեսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մանասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանասարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մարալիխա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարալիխա|հղումներ]])||3 |- |[[Մարդուկ-Ջարդուկը (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարդուկ-Ջարդուկը (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Մարտինի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտինի|հղումներ]])||3 |- |[[Մենավոր ընկուզենի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մենավոր ընկուզենի|հղումներ]])||3 |- |[[Մթածմինդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մթածմինդա|հղումներ]])||3 |- |[[Միաբանություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միաբանություն|հղումներ]])||3 |- |[[Միացյալ Հայաստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միացյալ Հայաստան|հղումներ]])||3 |- |[[Միխայիլ Եֆրեմով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միխայիլ Եֆրեմով|հղումներ]])||3 |- |[[Միրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրա|հղումներ]])||3 |- |[[Միքայել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայել|հղումներ]])||3 |- |[[Միքայել Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միքայել Հայրապետյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մխիթար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մխիթար|հղումներ]])||3 |- |[[Մխոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մխոյան|հղումներ]])||3 |- |[[Մուկաչևո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուկաչևո|հղումներ]])||3 |- |[[Մստա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մստա|հղումներ]])||3 |- |[[Յավրույան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յավրույան|հղումներ]])||3 |- |[[Նախերգանք (երաժշտություն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախերգանք (երաժշտություն)|հղումներ]])||3 |- |[[Նախիջևան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նախիջևան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նահապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նահապետ|հղումներ]])||3 |- |[[Նավակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նավակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նարին (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նարին (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նելլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նելլի|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկիտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկիտա|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկոլայ Կուզնեցով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլայ Կուզնեցով|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկոլայ Պետրով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլայ Պետրով|հղումներ]])||3 |- |[[Նիկոլսկոե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նիկոլսկոե|հղումներ]])||3 |- |[[Նոր կյանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նոր կյանք|հղումներ]])||3 |- |[[Նորշեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորշեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Նորք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորք|հղումներ]])||3 |- |[[Նուտացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուտացիա|հղումներ]])||3 |- |[[Շաթիրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաթիրյան|հղումներ]])||3 |- |[[Շաղափ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շաղափ|հղումներ]])||3 |- |[[Շարիպովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շարիպովո|հղումներ]])||3 |- |[[Շարվածք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շարվածք|հղումներ]])||3 |- |[[Շևչենկո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շևչենկո|հղումներ]])||3 |- |[[Ուժային դաշտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուժային դաշտ|հղումներ]])||3 |- |[[Ուղտասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուղտասար|հղումներ]])||3 |- |[[Չեկիստ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չեկիստ|հղումներ]])||3 |- |[[Չերնուշկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չերնուշկա|հղումներ]])||3 |- |[[Պանսիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պանսիոն|հղումներ]])||3 |- |[[Պանսիոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պանսիոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պավլով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պավլով|հղումներ]])||3 |- |[[Պավլովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պավլովո|հղումներ]])||3 |- |[[Պարաիբա (գետ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարաիբա (գետ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պարամետր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարամետր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պեզճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պեզճյան|հղումներ]])||3 |- |[[Պետրովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրովո|հղումներ]])||3 |- |[[Պի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Պինգվին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պինգվին|հղումներ]])||3 |- |[[Պիրիտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պիրիտա|հղումներ]])||3 |- |[[Պոնտե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոնտե|հղումներ]])||3 |- |[[Ջաղացպանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջաղացպանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ջաղինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջաղինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ջո Ջոնսոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջո Ջոնսոն|հղումներ]])||3 |- |[[Ջուլհակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջուլհակյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ռահվիրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռահվիրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ռայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռայա|հղումներ]])||3 |- |[[Ռաս ալ-Այն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռաս ալ-Այն|հղումներ]])||3 |- |[[Ռոբերտ Արզումանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոբերտ Արզումանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ռոմանով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոմանով|հղումներ]])||3 |- |[[Ռուզվելտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուզվելտ|հղումներ]])||3 |- |[[Ռուխկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուխկյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սամվել Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Հովհաննիսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սամվել Մարգարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Մարգարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սամվել Սաֆարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Սաֆարյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սանամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանամյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սարգիս Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Հովհաննիսյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սարինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարինյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սերգեյ Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Գալստյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սերգեյ Շահվերդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Շահվերդյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սերենադ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերենադ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սեքվենցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեքվենցիա|հղումներ]])||3 |- |[[Սիլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիլա|հղումներ]])||3 |- |[[Սիմեոն Աբամելիք–Լազարև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմեոն Աբամելիք–Լազարև|հղումներ]])||3 |- |[[Սկոլկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սկոլկովո|հղումներ]])||3 |- |[[Սղնախ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սղնախ|հղումներ]])||3 |- |[[Սմբատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սմբատ|հղումներ]])||3 |- |[[Սոնդրիո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոնդրիո|հղումներ]])||3 |- |[[Սոսնովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոսնովկա|հղումներ]])||3 |- |[[Սուլու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուլու|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Կարապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Կարապետ|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Նիկողայոս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նիկողայոս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Նշան եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նշան եկեղեցի|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրբ Օհան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Օհան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրեն Ստեփանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Ստեփանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրի շրջան|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրհանդակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրհանդակ|հղումներ]])||3 |- |[[Սուրհանդակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրհանդակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սպիտակ Տուն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիտակ Տուն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Սվետլայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սվետլայա|հղումներ]])||3 |- |[[Ստերիլացում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստերիլացում|հղումներ]])||3 |- |[[Ստերիլացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստերիլացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ստեփան Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Գալստյան|հղումներ]])||3 |- |[[Ստեփան Մնացականյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստեփան Մնացականյան|հղումներ]])||3 |- |[[Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սրբոց Վարդանանց եկեղեցի|հղումներ]])||3 |- |[[Վահան Արծրունի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Արծրունի|հղումներ]])||3 |- |[[Վահան Միրաքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Միրաքյան|հղումներ]])||3 |- |[[Վահան Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վահան Վարդանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Վայոց Ձոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վայոց Ձոր|հղումներ]])||3 |- |[[Վաշինգտոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վաշինգտոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Վարդաջուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդաջուր|հղումներ]])||3 |- |[[Վարդաջուր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդաջուր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Վիբրատոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիբրատոր|հղումներ]])||3 |- |[[Վյատկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վյատկա|հղումներ]])||3 |- |[[Վոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վոլ|հղումներ]])||3 |- |[[Տաղանդ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տաղանդ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Տարաբնակեցում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տարաբնակեցում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Տիգրան արքա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան արքա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Տոբիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տոբիս|հղումներ]])||3 |- |[[Տողանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տողանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Փափազյան Վահրամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փափազյան Վահրամ|հղումներ]])||3 |- |[[Քանքանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քանքանյան|հղումներ]])||3 |- |[[Քարդաշյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարդաշյան|հղումներ]])||3 |- |[[Քարոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քարոն|հղումներ]])||3 |- |[[Օլիմպիական մարզադաշտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օլիմպիական մարզադաշտ|հղումներ]])||3 |- |[[Օտեպյաե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտեպյաե|հղումներ]])||3 |- |[[Օտյաններ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտյաններ|հղումներ]])||3 |- |[[Օրլովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրլովկա|հղումներ]])||3 |- |[[Ֆանտազիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆանտազիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||3 |- |[[Ֆերդինանդ II]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆերդինանդ II|հղումներ]])||3 |- |[[Ֆրոլովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆրոլովո|հղումներ]])||3 |- |[[10 Years]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/10 Years|հղումներ]])||2 |- |[[ABC (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ABC (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Americana]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Americana|հղումներ]])||2 |- |[[Believe]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Believe|հղումներ]])||2 |- |[[C (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/C (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Moses]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Moses|հղումներ]])||2 |- |[[See You Again]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/See You Again|հղումներ]])||2 |- |[[Աբազյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբազյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աբալակով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբալակով|հղումներ]])||2 |- |[[Աբաղյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաղյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աբաս Բագրատունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբաս Բագրատունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Աբիսողոմոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աբիսողոմոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ագուլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագուլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ագրոնոմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ագրոնոմ|հղումներ]])||2 |- |[[Ազատ խոսք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատ խոսք|հղումներ]])||2 |- |[[Ազատության հրապարակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազատության հրապարակ|հղումներ]])||2 |- |[[Ազիբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ազիբեկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալբերտ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալբերտ Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալգա|հղումներ]])||2 |- |[[Ալե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալե|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեգրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեգրո|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Խաչատրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Խաչատրյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Կուզմին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Կուզմին|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Հակոբյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Միքայելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Միքայելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Նևսկու մատուռ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Նևսկու տաճար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Նևսկու տաճար|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսանդր Վասիլյև]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսանդր Վասիլյև|հղումներ]])||2 |- |[[Ալեքսեևսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալեքսեևսկի շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Ալիխանյան եղբայրներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալիխանյան եղբայրներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ալիսը հրաշքների աշխարհում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ալիսը հրաշքների աշխարհում|հղումներ]])||2 |- |[[Ախտիրկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ախտիրկա|հղումներ]])||2 |- |[[Ականադաշտ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ականադաշտ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ակսակովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ակսակովո|հղումներ]])||2 |- |[[Աղաբալյանց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղաբալյանց|հղումներ]])||2 |- |[[Աղախանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղախանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղամիրզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղամիրզյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասար|հղումներ]])||2 |- |[[Աղասի Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղասի Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աղսու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աղսու|հղումներ]])||2 |- |[[Ամատ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամատ|հղումներ]])||2 |- |[[Ամբար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ամբար|հղումներ]])||2 |- |[[Այտասկա (լիճ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Այտասկա (լիճ)|հղումներ]])||2 |- |[[Անդրանիկ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անդրանիկ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Անիի ազատագրում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անիի ազատագրում|հղումներ]])||2 |- |[[Անկախության հռչակագիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախության հռչակագիր|հղումներ]])||2 |- |[[Անկախություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անկախություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Անձավ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անձավ|հղումներ]])||2 |- |[[Անվերջություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անվերջություն|հղումներ]])||2 |- |[[Անտառապաշտպանություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտառապաշտպանություն|հղումներ]])||2 |- |[[Անտինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Անտինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Աշոտ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աշոտ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Առևանգել 60 վայրկյանում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Առևանգել 60 վայրկյանում|հղումներ]])||2 |- |[[Ասիվ Վոժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ասիվ Վոժ|հղումներ]])||2 |- |[[Աստվածատուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Աստվածատուրյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ավետիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավետիքյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ավշարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավշարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ավչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ավչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արաբեսկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արաբեսկ|հղումներ]])||2 |- |[[Արամ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արամ Տեր-Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արամ Տեր-Հովհաննիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արան|հղումներ]])||2 |- |[[Արեգ Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արեգ Գալստյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արեգին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արեգին|հղումներ]])||2 |- |[[Արթուր Հակոբյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Հակոբյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արթուր Վարդանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արթուր Վարդանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արիոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արիոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Արկանզաս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արկանզաս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Արմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմա|հղումներ]])||2 |- |[[Արմաշ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմաշ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Դանիելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Դարբինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Դարբինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Հայրապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Մելիքյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Մելիքյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արմեն Օհանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արմեն Օհանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արշալույս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արշալույս|հղումներ]])||2 |- |[[Արուք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արուք|հղումներ]])||2 |- |[[Արսեն Ավետիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Ավետիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արսեն Գալստյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Գալստյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արսեն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արսեն Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արտաշես Մաթևոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտաշես Մաթևոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Արտխոնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտխոնք|հղումներ]])||2 |- |[[Արտյոմովսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արտյոմովսկի|հղումներ]])||2 |- |[[Արևմտահայերի համագումար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Արևմտահայերի համագումար|հղումներ]])||2 |- |[[Ափինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ափինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բագրատ Ավագյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բագրատ Ավագյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բալատոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալատոն|հղումներ]])||2 |- |[[Բալտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բալտա|հղումներ]])||2 |- |[[Բաղլու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաղլու|հղումներ]])||2 |- |[[Բաղրամյան (ազգանուն)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բաղրամյան (ազգանուն)|հղումներ]])||2 |- |[[Բայադյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բայադյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բան|հղումներ]])||2 |- |[[Բանյո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բանյո|հղումներ]])||2 |- |[[Բասենի ճակատամարտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բասենի ճակատամարտ|հղումներ]])||2 |- |[[Բար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բարանովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բարանովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Բդոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բդոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բելի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելի|հղումներ]])||2 |- |[[Բելոուսովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բելոուսովո|հղումներ]])||2 |- |[[Բերեգովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերեգովո|հղումներ]])||2 |- |[[Բերլինգտոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերլինգտոն|հղումներ]])||2 |- |[[Բերյոզովայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բերյոզովայա|հղումներ]])||2 |- |[[Բզիբ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բզիբ|հղումներ]])||2 |- |[[Բոլշայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոլշայա|հղումներ]])||2 |- |[[Բոն Ժարդին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոն Ժարդին|հղումներ]])||2 |- |[[Բոսնիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոսնիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոսնիա և Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բոստանջյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոստանջյան|հղումներ]])||2 |- |[[Բոր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բոր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բորիսովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորիսովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Բորովայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորովայա|հղումներ]])||2 |- |[[Բորովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բորովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Բույ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բույ|հղումներ]])||2 |- |[[Բրի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրի|հղումներ]])||2 |- |[[Բրոդի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրոդի|հղումներ]])||2 |- |[[Բրովարի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բրովարի|հղումներ]])||2 |- |[[Բևեռ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Բևեռացում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռացում|հղումներ]])||2 |- |[[Բևեռացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Բևեռացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գաբուզյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գաբուզյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գագիկ Կարապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գագիկ Կարապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գագիկ Պողոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գագիկ Պողոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գալեմքյարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալեմքյարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գալլե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալլե|հղումներ]])||2 |- |[[Գալուստ Գալստյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գալուստ Գալստյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գայվորոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գայվորոն|հղումներ]])||2 |- |[[Գանթարճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գանթարճյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գառնիկ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գառնիկ Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գար|հղումներ]])||2 |- |[[Գարգալոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարգալոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գարուն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գարուն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գեղադիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղադիր|հղումներ]])||2 |- |[[Գեղամա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղամա|հղումներ]])||2 |- |[[Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիա|հղումներ]])||2 |- |[[Գժել]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գժել|հղումներ]])||2 |- |[[Գիգանտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գիգանտ|հղումներ]])||2 |- |[[Գիլոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գիլոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գորոդոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գորոդոկ|հղումներ]])||2 |- |[[Գուգարաց աշխարհ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուգարաց աշխարհ|հղումներ]])||2 |- |[[Գուգլ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուգլ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գուլյայպոլե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուլյայպոլե|հղումներ]])||2 |- |[[Գուկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուկովո|հղումներ]])||2 |- |[[Գուրգեն Արծրունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուրգեն Արծրունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Գուրգեն Միրզոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գուրգեն Միրզոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գրիգոր Բադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրիգոր Բադալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Գրուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գրուն|հղումներ]])||2 |- |[[Գևորգ Ալթունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Գևորգ Ալթունյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դադալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դանիել (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դանիել (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դաշտ Ագուլիս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաշտ Ագուլիս|հղումներ]])||2 |- |[[Դաստակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դաստակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիդյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիդյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիթ Բեջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Բեջանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիթ Պետրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Պետրոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դավիթ Սեդրակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դավիթ Սեդրակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Դարման]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դարման|հղումներ]])||2 |- |[[Դեբյուսի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեբյուսի|հղումներ]])||2 |- |[[Դեկան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեկան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դեղին (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դեղին (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դիոդոտոս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիոդոտոս|հղումներ]])||2 |- |[[Դիվերգենտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դիվերգենտ|հղումներ]])||2 |- |[[Դոբրյանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոբրյանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Դոմեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոմեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Դոնեց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոնեց|հղումներ]])||2 |- |[[Դոնսկոյ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոնսկոյ|հղումներ]])||2 |- |[[Դոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դոր|հղումներ]])||2 |- |[[Դուբրովիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբրովիցա|հղումներ]])||2 |- |[[Դուբրովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դուբրովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Դպրապետ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դպրապետ|հղումներ]])||2 |- |[[Դվինի եկեղեցական ժողով (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Դվինի եկեղեցական ժողով (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Եգիպտական թանգարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եգիպտական թանգարան|հղումներ]])||2 |- |[[Եկատերինա Վասիլևա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկատերինա Վասիլևա|հղումներ]])||2 |- |[[Եկմալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եկմալ|հղումներ]])||2 |- |[[Եռյակ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Եռյակ|հղումներ]])||2 |- |[[Երեցփոխյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երեցփոխյան|հղումներ]])||2 |- |[[Երզինկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երզինկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Երկաթե դիմակով մարդը]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երկաթե դիմակով մարդը|հղումներ]])||2 |- |[[Երկրորդ ալիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երկրորդ ալիք|հղումներ]])||2 |- |[[Երնջակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երնջակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Երվանդունիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երվանդունիք|հղումներ]])||2 |- |[[Երվանդունիք (Մարաստան)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երվանդունիք (Մարաստան)|հղումներ]])||2 |- |[[Երևանի համալսարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Երևանի համալսարան|հղումներ]])||2 |- |[[Զառա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զառա|հղումներ]])||2 |- |[[Զարթոնք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զարթոնք|հղումներ]])||2 |- |[[Զբարաժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զբարաժ|հղումներ]])||2 |- |[[Զիլֆյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զիլֆյան|հղումներ]])||2 |- |[[Զիրոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զիրոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Զոլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Զոլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Էդիլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էդիլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Էտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Էտա|հղումներ]])||2 |- |[[Թաթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թաթ|հղումներ]])||2 |- |[[Թաթուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թաթուլ|հղումներ]])||2 |- |[[Թավաքալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թավաքալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թարգյուլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թարգյուլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թելիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թելիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Թելունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թելունց|հղումներ]])||2 |- |[[Թեմուրյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թեմուրյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թերեքեմեներ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թերեքեմեներ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Թթուջուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թթուջուր|հղումներ]])||2 |- |[[Թոթոլյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոթոլյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թոլայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոլայան|հղումներ]])||2 |- |[[Թոխունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոխունց|հղումներ]])||2 |- |[[Թոնունց]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոնունց|հղումներ]])||2 |- |[[Թոշիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թոշիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թովմաճանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թովմաճանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թորանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թորանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Թումյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Թումյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ժարդին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժարդին|հղումներ]])||2 |- |[[Ժդանովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժդանովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Ժուկով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժուկով|հղումներ]])||2 |- |[[Ժուկովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ժուկովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Իժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իժ|հղումներ]])||2 |- |[[Իմամաթ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմամաթ|հղումներ]])||2 |- |[[Իմամություն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իմամություն|հղումներ]])||2 |- |[[Ինա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինա|հղումներ]])||2 |- |[[Ինդուկտոր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինդուկտոր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ինվարիանտներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինվարիանտներ|հղումներ]])||2 |- |[[Ինտենսիվություն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտենսիվություն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ինտրոդուկցիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ինտրոդուկցիա|հղումներ]])||2 |- |[[Իսակովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսակովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Իսաջանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսաջանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Իսկիտիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսկիտիմ|հղումներ]])||2 |- |[[Իսոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Իսոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Լենինաբադ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենինաբադ|հղումներ]])||2 |- |[[Լենինի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լենինի|հղումներ]])||2 |- |[[Լեպտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լեպտա|հղումներ]])||2 |- |[[Լետնիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լետնիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Լիգատուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիգատուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Լիգատուրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիգատուրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Լիթուրգիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լիթուրգիա|հղումներ]])||2 |- |[[Լինդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լինդա|հղումներ]])||2 |- |[[Լոգո (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոգո (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Լոկնյա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոկնյա|հղումներ]])||2 |- |[[Լոկոմոտիվ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լոկոմոտիվ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լուկիոս Կալպուրնիոս Պիզոն|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն III]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն III|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն Ասլանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Ասլանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Լևոն Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Լևոն Հարությունյան|հղումներ]])||2 |- |[[Խաչաղբյուր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչաղբյուր|հղումներ]])||2 |- |[[Խաչատուր Լազարյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խաչատուր Լազարյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Խասապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խասապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Խարա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խարա|հղումներ]])||2 |- |[[Խոսրովիդուխտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խոսրովիդուխտ|հղումներ]])||2 |- |[[Խորենյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Խորենյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ծաղկագիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ծաղկագիր|հղումներ]])||2 |- |[[Կալա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալա|հղումներ]])||2 |- |[[Կալանա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալանա|հղումներ]])||2 |- |[[Կալինովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կալինովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Կամիշլի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամիշլի|հղումներ]])||2 |- |[[Կամպու Գրանդի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կամպու Գրանդի|հղումներ]])||2 |- |[[Կայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայա|հղումներ]])||2 |- |[[Կայան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կայան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կանաչ մղոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանաչ մղոն|հղումներ]])||2 |- |[[Կաննադա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաննադա|հղումներ]])||2 |- |[[Կանցոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կանցոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կապելլա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կապելլա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կառլ I]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ I|հղումներ]])||2 |- |[[Կառլ VII]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կառլ VII|հղումներ]])||2 |- |[[Կաստրո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կաստրո|հղումներ]])||2 |- |[[Կարակուլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարակուլ|հղումներ]])||2 |- |[[Կարապետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարապետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կարեն Աբրահամյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարեն Աբրահամյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կարլ IV]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ IV|հղումներ]])||2 |- |[[Կարլ VIII]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլ VIII|հղումներ]])||2 |- |[[Կարլոս IV]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարլոս IV|հղումներ]])||2 |- |[[Կարմրի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարմրի|հղումներ]])||2 |- |[[Կարո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարո|հղումներ]])||2 |- |[[Կարտագո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կարտագո|հղումներ]])||2 |- |[[Կեյմադաս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կեյմադաս|հղումներ]])||2 |- |[[Կենտրոնական գործադիր կոմիտե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կենտրոնական գործադիր կոմիտե|հղումներ]])||2 |- |[[Կենտրոնական կոմիտե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կենտրոնական կոմիտե|հղումներ]])||2 |- |[[Կետ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կետ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կիմ|հղումներ]])||2 |- |[[Կյուրճյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կյուրճյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոբստան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոբստան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոդոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոդոր|հղումներ]])||2 |- |[[Կոզլով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոզլով|հղումներ]])||2 |- |[[Կոլկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլկի|հղումներ]])||2 |- |[[Կոլումբիա շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոլումբիա շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոչանի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոչանի|հղումներ]])||2 |- |[[Կոստիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոստիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կոտովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կոտովո|հղումներ]])||2 |- |[[Կորոնադո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կորոնադո|հղումներ]])||2 |- |[[Կուբան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուբան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կուտակում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կուտակում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կռոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կռոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Կռունկ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կռունկ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Կրասնի Կուտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրասնի Կուտ|հղումներ]])||2 |- |[[Կրեշչատիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրեշչատիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Կրիվայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրիվայա|հղումներ]])||2 |- |[[Կրոսս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Կրոսս|հղումներ]])||2 |- |[[Հալ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հալ|հղումներ]])||2 |- |[[Հաճախականության փոխակերպիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հաճախականության փոխակերպիչ|հղումներ]])||2 |- |[[Հայ Եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայ Եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Հայկական լեգիոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հայկական լեգիոն|հղումներ]])||2 |- |[[Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հերցեգովինա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Հյուսիսային մարզ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հյուսիսային մարզ|հղումներ]])||2 |- |[[Հոլբայն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հոլբայն|հղումներ]])||2 |- |[[Հովհաննես Աճեմյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Աճեմյան|հղումներ]])||2 |- |[[Հովհաննես Ավագյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հովհաննես Ավագյան|հղումներ]])||2 |- |[[Հրաչյա Հարությունյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Հրաչյա Հարությունյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ղալաչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղալաչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ղզղալա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ղզղալա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ճամբար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ճամբար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[ՄՏԿ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/ՄՏԿ|հղումներ]])||2 |- |[[Մագիստրատուրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մագիստրատուրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մազմանյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մազմանյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մամոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մամոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մայսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մայսկի|հղումներ]])||2 |- |[[Մանիչ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մանիչ|հղումներ]])||2 |- |[[Մասսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մասսա|հղումներ]])||2 |- |[[Մատա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մատա|հղումներ]])||2 |- |[[Մարաթուկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարաթուկ|հղումներ]])||2 |- |[[Մարաղա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարաղա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մարինո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարինո|հղումներ]])||2 |- |[[Մարլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարլ|հղումներ]])||2 |- |[[Մարմարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարմարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մարտական ակումբ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մարտական ակումբ|հղումներ]])||2 |- |[[Մաքսապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաքսապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մաֆիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մաֆիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մելիք-Շահնազարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մելիք-Շահնազարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մեղավոր են աստղերը (վեպ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեղավոր են աստղերը (վեպ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Միիսակյուլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միիսակյուլա|հղումներ]])||2 |- |[[Միլիտոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միլիտոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Միխայլովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միխայլովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Միսակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միսակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Միրամբո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրամբո|հղումներ]])||2 |- |[[Միրանդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրանդա|հղումներ]])||2 |- |[[Միրնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրնի|հղումներ]])||2 |- |[[Միրոնովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Միրոնովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Մշակույթի տուն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մշակույթի տուն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Մոժգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոժգա|հղումներ]])||2 |- |[[Մոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մոն|հղումներ]])||2 |- |[[Մորիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մորիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մուլք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուլք|հղումներ]])||2 |- |[[Մուղնեցյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մուղնեցյան|հղումներ]])||2 |- |[[Մունդու Նովու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Մունդու Նովու|հղումներ]])||2 |- |[[Յալտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յալտա|հղումներ]])||2 |- |[[Յուպիտեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուպիտեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Յուրի Հայրապետյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Յուրի Հայրապետյան|հղումներ]])||2 |- |[[Նադոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նադոր|հղումներ]])||2 |- |[[Նազարե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նազարե|հղումներ]])||2 |- |[[Նոյնկիրխեն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նոյնկիրխեն|հղումներ]])||2 |- |[[Նովոնիկոլաևսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նովոնիկոլաևսկի շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Նովոսելիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նովոսելիցա|հղումներ]])||2 |- |[[Նովոտրոիցկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նովոտրոիցկ|հղումներ]])||2 |- |[[Նոր ուղի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նոր ուղի|հղումներ]])||2 |- |[[Նորգյուղ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նորգյուղ|հղումներ]])||2 |- |[[Նուխա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Նուխա|հղումներ]])||2 |- |[[Շալամոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շալամոն|հղումներ]])||2 |- |[[Շենավան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շենավան|հղումներ]])||2 |- |[[Շերլոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շերլոկ|հղումներ]])||2 |- |[[Շիրոկայա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շիրոկայա|հղումներ]])||2 |- |[[Շլամ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շլամ|հղումներ]])||2 |- |[[Շոտլանդերեն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շոտլանդերեն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Շումիխա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շումիխա|հղումներ]])||2 |- |[[Շուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Շտոկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շտոկ|հղումներ]])||2 |- |[[Շտոկներ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շտոկներ|հղումներ]])||2 |- |[[Շրջան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Շրջափակում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Շրջափակում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ոլորում]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոլորում|հղումներ]])||2 |- |[[Ոսխայի ճակատամարտ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ոսխայի ճակատամարտ|հղումներ]])||2 |- |[[Ունիվերսիտարիո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ունիվերսիտարիո|հղումներ]])||2 |- |[[Ուվարովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուվարովո|հղումներ]])||2 |- |[[Ուտրեխտ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուտրեխտ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ուրալ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ուրալ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Չափնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չափնի|հղումներ]])||2 |- |[[Չելենջեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չելենջեր|հղումներ]])||2 |- |[[Չելենջեր (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չելենջեր (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Չերգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չերգա|հղումներ]])||2 |- |[[Չերնովսկոե]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չերնովսկոե|հղումներ]])||2 |- |[[Չիվիչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չիվիչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Չուլիմ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Չուլիմ|հղումներ]])||2 |- |[[Պապինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պապինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Պարիժ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պարիժ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պեսկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պեսկի|հղումներ]])||2 |- |[[Պեստովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պեստովո|հղումներ]])||2 |- |[[Պետրովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պետրովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Պերեկոպ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պերեկոպ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պոդոլ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոդոլ|հղումներ]])||2 |- |[[Պոտենցիոմետր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պոտենցիոմետր|հղումներ]])||2 |- |[[Պրեմիեր Լիգա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրեմիեր Լիգա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Պրիլուկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրիլուկի|հղումներ]])||2 |- |[[Պրիմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Պրիմա|հղումներ]])||2 |- |[[Ջանիկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջանիկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ջին Սիմոնս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջին Սիմոնս|հղումներ]])||2 |- |[[Ջվարի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ջվարի|հղումներ]])||2 |- |[[Ռազմիկ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռազմիկ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռազմիկ Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռազմիկ Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռասվոժ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռասվոժ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռաֆիկ Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռաֆիկ Հովհաննիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեգթայմ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեգթայմ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեկոմբինացիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեկոմբինացիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեկուպերացում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեկուպերացում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռեցիդիվ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռեցիդիվ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռիալտո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռիալտո|հղումներ]])||2 |- |[[Ռիդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռիդ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռիթմիկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռիթմիկա|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոգոզնա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոգոզնա|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոդենի թանգարան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոդենի թանգարան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոմա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոմա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ռոսսոշ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռոսսոշ|հղումներ]])||2 |- |[[Ռուբեն Ադալյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Ադալյան|հղումներ]])||2 |- |[[Ռուբեն Սահակյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ռուբեն Սահակյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սալաիր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սալաիր|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Ավետիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Ավետիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Դանիելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Դարբինյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Դարբինյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սամվել Մկրտչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սամվել Մկրտչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սան Դոմինգուս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սան Դոմինգուս|հղումներ]])||2 |- |[[Սանասարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սանասարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սաուրան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաուրան|հղումներ]])||2 |- |[[Սասուն Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սասուն Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սարգիս Մանուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սարգիս Մանուկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սաֆոնովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաֆոնովո|հղումներ]])||2 |- |[[Սաֆրազբեկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սաֆրազբեկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սեգուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեգուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Սելմա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սելմա|հղումներ]])||2 |- |[[Սեղբոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սեղբոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սերգեյ Առաքելյան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Առաքելյան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սերգեյ Դանիելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Դանիելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սերգեյ Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերգեյ Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սերեբրյանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սերեբրյանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Սիմոնիդես]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմոնիդես|հղումներ]])||2 |- |[[Սիմոնոսեկի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սիմոնոսեկի|հղումներ]])||2 |- |[[Սինելնիկովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սինելնիկովո|հղումներ]])||2 |- |[[Սլավյանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլավյանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Սլավուտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սլավուտա|հղումներ]])||2 |- |[[Սկավառակ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սկավառակ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սնապյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սնապյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սոխ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոխ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սոկիրյանի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոկիրյանի|հղումներ]])||2 |- |[[Սոկոլով]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոկոլով|հղումներ]])||2 |- |[[Սողոմոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սողոմոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սոսնովի Բոր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոսնովի Բոր|հղումներ]])||2 |- |[[Սովրեմեննիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սովրեմեննիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Սոտք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սոտք|հղումներ]])||2 |- |[[Սուահիլի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուահիլի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուբլիմացիա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուբլիմացիա|հղումներ]])||2 |- |[[Սուխոյ Լոգ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուխոյ Լոգ|հղումներ]])||2 |- |[[Սույդա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սույդա|հղումներ]])||2 |- |[[Սունդուկյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սունդուկյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սուվորովո]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուվորովո|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրա|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Երրորդություն եկեղեցի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Թադևոս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Թադևոս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Հակոբ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Հակոբ|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Նիկողայոսի վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Նիկողայոսի վանք|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Սարգիս (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Սարգիս (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրբ Ստեփանոսի վանք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրբ Ստեփանոսի վանք|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրեն Անտոնյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Անտոնյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սուրեն Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սուրեն Առաքելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Սպանված աղավնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպանված աղավնի|հղումներ]])||2 |- |[[Սպիտակ օձիք]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սպիտակ օձիք|հղումներ]])||2 |- |[[Սվերդլովսկի շրջան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Սվերդլովսկի շրջան|հղումներ]])||2 |- |[[Ստիպլ-չեյս]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստիպլ-չեյս|հղումներ]])||2 |- |[[Ստրուգա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ստրուգա|հղումներ]])||2 |- |[[Վ. Հովհաննիսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վ. Հովհաննիսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վալենսա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վալենսա|հղումներ]])||2 |- |[[Վանոյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վանոյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վանքուվեր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վանքուվեր|հղումներ]])||2 |- |[[Վասակ Սյունի (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վասակ Սյունի (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Վասիլևկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վասիլևկա|հղումներ]])||2 |- |[[Վարանդա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարանդա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Վարդան Առաքելյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Առաքելյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վարդան Սարգսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարդան Սարգսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վարյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վարյան|հղումներ]])||2 |- |[[Վեպրիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վեպրիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Վերին]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վերին|հղումներ]])||2 |- |[[Վիլա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիլա|հղումներ]])||2 |- |[[Վիլլա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիլլա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Վիշապասար]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վիշապասար|հղումներ]])||2 |- |[[Վլադիմիրովկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վլադիմիրովկա|հղումներ]])||2 |- |[[Վորոժբա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Վորոժբա|հղումներ]])||2 |- |[[Տալկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տալկա|հղումներ]])||2 |- |[[Տայան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տայան|հղումներ]])||2 |- |[[Տապան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տապան|հղումներ]])||2 |- |[[Տառամայր]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տառամայր|հղումներ]])||2 |- |[[Տարոն (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տարոն (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Տեր-Գրիգորյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տեր-Գրիգորյան|հղումներ]])||2 |- |[[Տիգրան Մարտիրոսյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տիգրան Մարտիրոսյան|հղումներ]])||2 |- |[[Տրանսկրիպցիա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Տրանսկրիպցիա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Փամբուխչյան]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փամբուխչյան|հղումներ]])||2 |- |[[Փարիզի կոմունա (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փարիզի կոմունա (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Փուլ (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փուլ (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Փսոու]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Փսոու|հղումներ]])||2 |- |[[Քալհուն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քալհուն|հղումներ]])||2 |- |[[Քամբերլենդ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քամբերլենդ|հղումներ]])||2 |- |[[Քամերոն]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քամերոն|հղումներ]])||2 |- |[[Քնար (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Քնար (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Օզերնիցա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օզերնիցա|հղումներ]])||2 |- |[[Օլշանկա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օլշանկա|հղումներ]])||2 |- |[[Օմելնիկ]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օմելնիկ|հղումներ]])||2 |- |[[Օտա]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտա|հղումներ]])||2 |- |[[Օտրադնի]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օտրադնի|հղումներ]])||2 |- |[[Օրգան (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Օրգան (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |- |[[Ֆիլտրում (այլ կիրառումներ)]] ([[Սպասարկող:Այստեղհղվողէջերը/Ֆիլտրում (այլ կիրառումներ)|հղումներ]])||2 |} f448ltw0t2risviqiaftbyyyw55jz10 4 1158523 10716036 10715666 2026-03-28T07:55:04Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10716036 wikitext text/x-wiki 2026-03-28 դրությամբ ամենաշատ միջլեզվային հղումներն ունեցող հոդվածները, որոնք չկան Հայերեն Վիքիպեդիայում {| class="wikitable sortable" !մլհ-ների քանակ!!Հոդվածն Անգլերեն Վիքիպեդիայում!!Հոդվածը Ռուսերեն Վիքիպեդիայում |- |181||[[:en:Bat]]||[[:ru:Рукокрылые]] |- |176||[[:en:Interlingue]]||[[:ru:Окциденталь]] |- |169||[[:en:Village]]||[[:ru:Село]] |- |167||[[:en:Wheat]]||[[:ru:Пшеница]] |- |152||[[:en:Cotton]]||[[:ru:Хлопок]] |- |147||[[:en:Thai language]]||[[:ru:Тайский язык]] |- |141||[[:en:Lingua Franca Nova]]||[[:ru:Лингва франка нова]] |- |138||[[:en:Tobacco]]||[[:ru:Табак (сырьё)]] |- |136||[[:en:Foot]]||[[:ru:Стопа]] |- |135||[[:en:Carrot]]||[[:ru:Морковь]] |- |133||[[:en:Boat]]||[[:ru:Лодка]] |- |131||[[:en:Common sunflower]]||[[:ru:Подсолнечник однолетний]] |- |130||[[:en:Corvus]]||[[:ru:Вороны]] |- |128||[[:en:Eastern Orthodox Church]]||[[:ru:Православная церковь]] |- |126||[[:en:Water buffalo]]||[[:ru:Азиатский буйвол]] |- |125||[[:en:Brown]]||[[:ru:Коричневый цвет]] |- |125||[[:en:Coronavirus]]||[[:ru:Коронавирусы (подсемейство)]] |- |125||[[:en:Prussia]]||[[:ru:Пруссия]] |- |124||[[:en:Marathi language]]||[[:ru:Маратхи (язык)]] |- |124||[[:en:Radish]]||[[:ru:Редька посевная]] |- |123||[[:en:Woodpecker]]||[[:ru:Дятловые]] |- |122||[[:en:Binomial nomenclature]]||[[:ru:Биномиальная номенклатура]] |- |121||[[:en:Romansh language]]||[[:ru:Романшский язык]] |- |121||[[:en:Turmeric]]||[[:ru:Куркума длинная]] |- |120||[[:en:2000s]]||[[:ru:2000-е годы]] |- |120||[[:en:Date palm]]||[[:ru:Финик пальчатый]] |- |120||[[:en:Tractor]]||[[:ru:Трактор]] |- |119||[[:en:Malayalam]]||[[:ru:Малаялам]] |- |119||[[:en:Māori language]]||[[:ru:Маори (язык)]] |- |119||[[:en:Protist]]||[[:ru:Протисты]] |- |119||[[:en:Shoulder]]||[[:ru:Плечо (часть тела)]] |- |119||[[:en:Uttarakhand]]||[[:ru:Уттаракханд]] |- |118||[[:en:King]]||[[:ru:Король]] |- |118||[[:en:Mus (genus)]]||[[:ru:Домовые мыши]] |- |118||[[:en:Orchid]]||[[:ru:Орхидные]] |- |117||[[:en:Biological classification]]||[[:ru:Биологическая классификация]] |- |117||[[:en:Book of Mormon]]||[[:ru:Книга Мормона]] |- |116||[[:en:Electric battery]]||[[:ru:Батарея (электротехника)]] |- |116||[[:en:Mountain range]]||[[:ru:Горный хребет]] |- |116||[[:en:Port]]||[[:ru:Порт]] |- |115||[[:en:Building]]||[[:ru:Здание]] |- |115||[[:en:Cardinal direction]]||[[:ru:Стороны света]] |- |115||[[:en:Inner Mongolia]]||[[:ru:Внутренняя Монголия]] |- |115||[[:en:Nail (fastener)]]||[[:ru:Гвоздь]] |- |115||[[:en:Reindeer]]||[[:ru:Северный олень]] |- |114||[[:en:Sickle]]||[[:ru:Серп]] |- |114||[[:en:Vehicle]]||[[:ru:Транспортное средство]] |- |114||[[:en:Walrus]]||[[:ru:Морж]] |- |113||[[:en:Khmer language]]||[[:ru:Кхмерский язык]] |- |113||[[:en:Mandarin Chinese]]||[[:ru:Севернокитайский язык]] |- |113||[[:en:Uralic languages]]||[[:ru:Уральские языки]] |- |113||[[:en:Zulu language]]||[[:ru:Зулу]] |- |112||[[:en:Andaman and Nicobar Islands]]||[[:ru:Андаманские и Никобарские острова]] |- |112||[[:en:Cassava]]||[[:ru:Маниок]] |- |112||[[:en:Chickpea]]||[[:ru:Нут бараний]] |- |112||[[:en:Municipality]]||[[:ru:Муниципалитет]] |- |112||[[:en:Shrub]]||[[:ru:Кустарник]] |- |111||[[:en:Candle]]||[[:ru:Свеча]] |- |111||[[:en:Caucasus Mountains]]||[[:ru:Кавказские горы]] |- |111||[[:en:Chandigarh]]||[[:ru:Чандигарх]] |- |111||[[:en:Name]]||[[:ru:Имя]] |- |110||[[:en:Austronesian languages]]||[[:ru:Австронезийские языки]] |- |110||[[:en:Feces]]||[[:ru:Кал]] |- |110||[[:en:Guarani dialects]]||[[:ru:Гуарани (язык)]] |- |110||[[:en:Hausa language]]||[[:ru:Хауса (язык)]] |- |110||[[:en:Old World sparrow]]||[[:ru:Воробьиные]] |- |110||[[:en:Research]]||[[:ru:Исследование]] |- |110||[[:en:Vesoul]]||[[:ru:Везуль]] |- |109||[[:en:1940s]]||[[:ru:1940-е годы]] |- |109||[[:en:Anger]]||[[:ru:Гнев]] |- |109||[[:en:Cinnamon]]||[[:ru:Корица (пряность)]] |- |109||[[:en:Court]]||[[:ru:Суд]] |- |109||[[:en:Manx language]]||[[:ru:Мэнский язык]] |- |109||[[:en:Phong Nha – Kẻ Bàng National Park]]||[[:ru:Фонгня-Кебанг]] |- |109||[[:en:Timbuktu]]||[[:ru:Томбукту]] |- |108||[[:en:1920s]]||[[:ru:1920-е годы]] |- |108||[[:en:1930s]]||[[:ru:1930-е годы]] |- |108||[[:en:1950s]]||[[:ru:1950-е годы]] |- |108||[[:en:Clitoris]]||[[:ru:Клитор]] |- |108||[[:en:Eurasian golden oriole]]||[[:ru:Обыкновенная иволга]] |- |108||[[:en:Hu Jintao]]||[[:ru:Ху Цзиньтао]] |- |108||[[:en:Kite]]||[[:ru:Воздушный змей]] |- |108||[[:en:Malagasy language]]||[[:ru:Малагасийский язык]] |- |108||[[:en:Snail]]||[[:ru:Улитка (жизненная форма)]] |- |108||[[:en:Truck]]||[[:ru:Грузовой автомобиль]] |- |107||[[:en:Camera]]||[[:ru:Съёмочная камера]] |- |107||[[:en:Edgar de Wahl]]||[[:ru:Валь, Эдгар де]] |- |107||[[:en:Golden eagle]]||[[:ru:Беркут]] |- |107||[[:en:Sardinian language]]||[[:ru:Сардинский язык]] |- |107||[[:en:Somali language]]||[[:ru:Сомалийский язык]] |- |106||[[:en:1910s]]||[[:ru:1910-е годы]] |- |106||[[:en:El Niño]]||[[:ru:Эль-Ниньо]] |- |106||[[:en:Mapudungun]]||[[:ru:Арауканский язык]] |- |106||[[:en:Taro]]||[[:ru:Таро (растение)]] |- |106||[[:en:Toilet]]||[[:ru:Туалетное оборудование]] |- |105||[[:en:Doraemon]]||[[:ru:]] |- |105||[[:en:Fern]]||[[:ru:Папоротники]] |- |105||[[:en:Kamchatka Krai]]||[[:ru:Камчатский край]] |- |105||[[:en:Pali]]||[[:ru:Пали]] |- |105||[[:en:Train station]]||[[:ru:Железнодорожная станция]] |- |105||[[:en:York University]]||[[:ru:Йоркский университет (Канада)]] |- |104||[[:en:Brassica oleracea]]||[[:ru:Капуста огородная]] |- |104||[[:en:Hanshin Tigers]]||[[:ru:Хансин Тайгерс]] |- |104||[[:en:Kashubian language]]||[[:ru:Кашубский язык]] |- |104||[[:en:Nahuatl]]||[[:ru:Астекские языки]] |- |104||[[:en:Raccoon]]||[[:ru:Енот-полоскун]] |- |103||[[:en:Aardvark]]||[[:ru:Трубкозуб]] |- |103||[[:en:Governor]]||[[:ru:Губернатор]] |- |103||[[:en:Pan (genus)]]||[[:ru:Шимпанзе]] |- |103||[[:en:Prophet]]||[[:ru:Пророк]] |- |103||[[:en:Stoat]]||[[:ru:Горностай]] |- |103||[[:en:Vrahovice]]||[[:ru:Враговице]] |- |102||[[:en:Bumblebee]]||[[:ru:Шмели]] |- |102||[[:en:Data]]||[[:ru:Данные]] |- |102||[[:en:Extinction]]||[[:ru:Вымирание]] |- |102||[[:en:Lao language]]||[[:ru:Лаосский язык]] |- |102||[[:en:Motto]]||[[:ru:Девиз]] |- |102||[[:en:Mount Bazardüzü]]||[[:ru:Базардюзю]] |- |102||[[:en:Red squirrel]]||[[:ru:Обыкновенная белка]] |- |102||[[:en:Sindhi language]]||[[:ru:Синдхи (язык)]] |- |101||[[:en:1900s]]||[[:ru:1900-е годы]] |- |101||[[:en:Al-Fatiha]]||[[:ru:Аль-Фатиха]] |- |101||[[:en:Calculus]]||[[:ru:Математический анализ]] |- |101||[[:en:Centipede]]||[[:ru:Губоногие]] |- |101||[[:en:Common cuckoo]]||[[:ru:Обыкновенная кукушка]] |- |101||[[:en:Dragonfly]]||[[:ru:Разнокрылые стрекозы]] |- |101||[[:en:Hominidae]]||[[:ru:Гоминиды]] |- |101||[[:en:Minas Gerais State University]]||[[:ru:Университет штата Минас-Жерайс]] |- |101||[[:en:State University of Feira de Santana]]||[[:ru:Государственный университет Фейра-ди-Сантана]] |- |101||[[:en:Zichyújfalu]]||[[:ru:Зичиуйфалу]] |- |100||[[:en:1840s]]||[[:ru:1840-е годы]] |- |100||[[:en:1880s]]||[[:ru:1880-е годы]] |- |100||[[:en:Aymara language]]||[[:ru:Аймара (язык)]] |- |100||[[:en:Cam Ranh International Airport]]||[[:ru:Камрань (аэропорт)]] |- |100||[[:en:Chinese Communist Party]]||[[:ru:Коммунистическая партия Китая]] |- |100||[[:en:Federal Center for Technological Education of Rio de Janeiro]]||[[:ru:Федеральный центр технического образования Рио-де-Жанейро]] |- |100||[[:en:Gryllidae]]||[[:ru:Настоящие сверчки]] |- |100||[[:en:Imam]]||[[:ru:Имам]] |- |100||[[:en:Indian Premier League]]||[[:ru:Индийская премьер-лига]] |- |100||[[:en:Sámi people]]||[[:ru:Саамы]] |- |100||[[:en:Wonder Woman]]||[[:ru:Чудо-женщина]] |- |99||[[:en:1820s]]||[[:ru:1820-е годы]] |- |99||[[:en:1860s]]||[[:ru:1860-е годы]] |- |99||[[:en:Apennine Mountains]]||[[:ru:Апеннины]] |- |99||[[:en:Ca Mau Airport]]||[[:ru:Камау (аэропорт)]] |- |99||[[:en:Cathedral]]||[[:ru:Собор (храм)]] |- |99||[[:en:Corsican language]]||[[:ru:Корсиканский язык]] |- |99||[[:en:Mahayana]]||[[:ru:Махаяна]] |- |99||[[:en:Northern pintail]]||[[:ru:Шилохвость]] |- |99||[[:en:Romani language]]||[[:ru:Цыганский язык]] |- |99||[[:en:Scientific method]]||[[:ru:Научный метод]] |- |99||[[:en:Sindh]]||[[:ru:Синд]] |- |99||[[:en:Taxi]]||[[:ru:Такси]] |- |99||[[:en:Town]]||[[:ru:Малый город]] |- |98||[[:en:1830s]]||[[:ru:1830-е годы]] |- |98||[[:en:1870s]]||[[:ru:1870-е годы]] |- |98||[[:en:1890s]]||[[:ru:1890-е годы]] |- |98||[[:en:Federal Institute of Bahia]]||[[:ru:Федеральный институт штата Баия]] |- |98||[[:en:Garfield]]||[[:ru:Гарфилд (комикс)]] |- |98||[[:en:Inductor]]||[[:ru:Катушка индуктивности]] |- |98||[[:en:Jimmie Johnson]]||[[:ru:Джонсон, Джимми]] |- |98||[[:en:Mustelidae]]||[[:ru:Куньи]] |- |98||[[:en:Nelumbo nucifera]]||[[:ru:Лотос орехоносный]] |- |98||[[:en:Noon]]||[[:ru:Полдень]] |- |98||[[:en:Puducherry (union territory)]]||[[:ru:Пондичерри]] |- |98||[[:en:Room]]||[[:ru:Комната]] |- |98||[[:en:Theravada]]||[[:ru:Тхеравада]] |- |98||[[:en:Western barn owl]]||[[:ru:Обыкновенная сипуха]] |- |98||[[:en:Yuan dynasty]]||[[:ru:Юань (империя)]] |- |97||[[:en:2029]]||[[:ru:2029 год]] |- |97||[[:en:Architect]]||[[:ru:Архитектор]] |- |97||[[:en:Benetice (Světlá nad Sázavou)]]||[[:ru:Бенетице]] |- |97||[[:en:Heaven]]||[[:ru:Небеса]] |- |97||[[:en:Human back]]||[[:ru:Спина]] |- |97||[[:en:Nest]]||[[:ru:Гнездо]] |- |97||[[:en:Railroad]]||[[:ru:Железная дорога]] |- |97||[[:en:URL]]||[[:ru:URL]] |- |97||[[:en:Uthman]]||[[:ru:Усман ибн Аффан]] |- |97||[[:en:Video]]||[[:ru:Видео]] |- |97||[[:en:Washing machine]]||[[:ru:Стиральная машина]] |- |96||[[:en:1800s (decade)]]||[[:ru:1800-е годы]] |- |96||[[:en:1850s]]||[[:ru:1850-е годы]] |- |96||[[:en:Archery]]||[[:ru:Стрельба из лука]] |- |96||[[:en:Common kingfisher]]||[[:ru:Обыкновенный зимородок]] |- |96||[[:en:Cumin]]||[[:ru:Зира (растение)]] |- |96||[[:en:Dari]]||[[:ru:Дари]] |- |96||[[:en:Engineer]]||[[:ru:Инженер]] |- |96||[[:en:Euclidean vector]]||[[:ru:Вектор (геометрия)]] |- |96||[[:en:Ganesha]]||[[:ru:Ганеша]] |- |96||[[:en:Jacob]]||[[:ru:Иаков]] |- |96||[[:en:Larynx]]||[[:ru:Гортань]] |- |96||[[:en:Lentil]]||[[:ru:Чечевица пищевая]] |- |96||[[:en:Metalloid]]||[[:ru:Полуметаллы]] |- |96||[[:en:Motherboard]]||[[:ru:Материнская плата]] |- |96||[[:en:Sint-Truiden]]||[[:ru:Синт-Трёйден]] |- |96||[[:en:Sundanese language]]||[[:ru:Сунданский язык]] |- |95||[[:en:1810s]]||[[:ru:1810-е годы]] |- |95||[[:en:Airbus A380]]||[[:ru:Airbus A380]] |- |95||[[:en:Australasia]]||[[:ru:Австралазия (география)]] |- |95||[[:en:Federal University of Recôncavo da Bahia]]||[[:ru:Федеральный университет Реконкаву-да-Баия]] |- |95||[[:en:Geologic time scale]]||[[:ru:Геохронологическая шкала]] |- |95||[[:en:Guinea fowl]]||[[:ru:Цесарковые]] |- |95||[[:en:Homo erectus]]||[[:ru:Человек прямоходящий]] |- |95||[[:en:Komodo dragon]]||[[:ru:Комодский варан]] |- |95||[[:en:Lewis Hamilton]]||[[:ru:Хэмилтон, Льюис]] |- |95||[[:en:Pontifical Catholic University of Minas Gerais]]||[[:ru:Папский католический университет Минас-Жерайс]] |- |95||[[:en:Saransk]]||[[:ru:Саранск]] |- |95||[[:en:Tequixquiac]]||[[:ru:Текискьяк]] |- |95||[[:en:Upper Normandy]]||[[:ru:Верхняя Нормандия]] |- |94||[[:en:1780s]]||[[:ru:1780-е годы]] |- |94||[[:en:3rd millennium]]||[[:ru:3-е тысячелетие]] |- |94||[[:en:Anseriformes]]||[[:ru:Гусеобразные]] |- |94||[[:en:Aviation]]||[[:ru:Авиация]] |- |94||[[:en:Caelifera]]||[[:ru:Короткоусые прямокрылые]] |- |94||[[:en:Crane (bird)]]||[[:ru:Журавлиные]] |- |94||[[:en:Ichirou Mizuki]]||[[:ru:Мидзуки, Итиро]] |- |94||[[:en:Image]]||[[:ru:Изображение]] |- |94||[[:en:Isaac]]||[[:ru:Исаак]] |- |94||[[:en:Kanji]]||[[:ru:Кандзи]] |- |94||[[:en:Karakalpakstan]]||[[:ru:Каракалпакстан]] |- |94||[[:en:Lakshadweep]]||[[:ru:Лакшадвип]] |- |94||[[:en:Lie]]||[[:ru:Ложь]] |- |94||[[:en:Lublin Voivodeship]]||[[:ru:Люблинское воеводство]] |- |94||[[:en:Mapuche]]||[[:ru:Арауканы]] |- |94||[[:en:Purple]]||[[:ru:Пурпурный цвет]] |- |94||[[:en:Rifle]]||[[:ru:Винтовка]] |- |94||[[:en:Seahorse]]||[[:ru:Морские коньки]] |- |94||[[:en:Shaka]]||[[:ru:Чака]] |- |94||[[:en:Shovel]]||[[:ru:Лопата]] |- |94||[[:en:Sus (genus)]]||[[:ru:Кабаны]] |- |94||[[:en:Tortoise]]||[[:ru:Сухопутные черепахи]] |- |93||[[:en:1660s]]||[[:ru:1660-е годы]] |- |93||[[:en:1710s]]||[[:ru:1710-е годы]] |- |93||[[:en:1st millennium]]||[[:ru:1-е тысячелетие]] |- |93||[[:en:Albatross]]||[[:ru:Альбатросовые]] |- |93||[[:en:Ape]]||[[:ru:Человекообразные обезьяны]] |- |93||[[:en:George III]]||[[:ru:Георг III]] |- |93||[[:en:Guru Nanak]]||[[:ru:Нанак]] |- |93||[[:en:Interslavic]]||[[:ru:Межславянский язык]] |- |93||[[:en:Latin alphabet]]||[[:ru:Латинский алфавит]] |- |93||[[:en:Lesser Sunda Islands]]||[[:ru:Малые Зондские острова]] |- |93||[[:en:Mandiraja, Banjarnegara]]||[[:ru:Мандираджа]] |- |93||[[:en:Momordica charantia]]||[[:ru:Момордика харанция]] |- |93||[[:en:Neapolitan language]]||[[:ru:Неаполитанский язык]] |- |93||[[:en:Otter]]||[[:ru:Выдровые]] |- |93||[[:en:West Pomeranian Voivodeship]]||[[:ru:Западно-Поморское воеводство]] |- |93||[[:en:Ágreda]]||[[:ru:Агреда]] |- |92||[[:en:'s-Hertogenbosch]]||[[:ru:Хертогенбос]] |- |92||[[:en:1590s]]||[[:ru:1590-е годы]] |- |92||[[:en:1770s]]||[[:ru:1770-е годы]] |- |92||[[:en:1790s]]||[[:ru:1790-е годы]] |- |92||[[:en:Abejar]]||[[:ru:Абехар]] |- |92||[[:en:Dadra and Nagar Haveli district]]||[[:ru:Дадра и Нагар-Хавели]] |- |92||[[:en:Devon]]||[[:ru:Девон (графство)]] |- |92||[[:en:Fuzhou]]||[[:ru:Фучжоу]] |- |92||[[:en:Geophysics]]||[[:ru:Геофизика]] |- |92||[[:en:Island country]]||[[:ru:Островное государство]] |- |92||[[:en:Kali]]||[[:ru:Кали (богиня)]] |- |92||[[:en:Learning]]||[[:ru:Научение]] |- |92||[[:en:Lesser Poland Voivodeship]]||[[:ru:Малопольское воеводство]] |- |92||[[:en:Nowy Dwór Królewski]]||[[:ru:Новы-Двур-Крулевски]] |- |92||[[:en:Podlaskie Voivodeship]]||[[:ru:Подляское воеводство]] |- |92||[[:en:Screwdriver]]||[[:ru:Отвёртка]] |- |92||[[:en:Statute]]||[[:ru:Закон (право)]] |- |92||[[:en:Udmurt language]]||[[:ru:Удмуртский язык]] |- |91||[[:en:1620s]]||[[:ru:1620-е годы]] |- |91||[[:en:1640s]]||[[:ru:1640-е годы]] |- |91||[[:en:1650s]]||[[:ru:1650-е годы]] |- |91||[[:en:1670s]]||[[:ru:1670-е годы]] |- |91||[[:en:1680s]]||[[:ru:1680-е годы]] |- |91||[[:en:1740s]]||[[:ru:1740-е годы]] |- |91||[[:en:1760s]]||[[:ru:1760-е годы]] |- |91||[[:en:Accipitridae]]||[[:ru:Ястребиные]] |- |91||[[:en:All Saints' Day]]||[[:ru:Собор Всех Святых]] |- |91||[[:en:Altai Mountains]]||[[:ru:Алтайские горы]] |- |91||[[:en:Asian elephant]]||[[:ru:Азиатский слон]] |- |91||[[:en:Body (biology)]]||[[:ru:Тело (биология)]] |- |91||[[:en:Colony]]||[[:ru:Колония]] |- |91||[[:en:Conservation status]]||[[:ru:Охранный статус]] |- |91||[[:en:Da Lat]]||[[:ru:Далат]] |- |91||[[:en:Dynasty]]||[[:ru:Династия]] |- |91||[[:en:Eskaleut languages]]||[[:ru:Эскимосско-алеутские языки]] |- |91||[[:en:Eurasian teal]]||[[:ru:Чирок-свистунок]] |- |91||[[:en:Giraffe]]||[[:ru:Жирафы]] |- |91||[[:en:Ibn al-Haytham]]||[[:ru:Ибн аль-Хайсам]] |- |91||[[:en:Indian peafowl]]||[[:ru:Обыкновенный павлин]] |- |91||[[:en:Max Verstappen]]||[[:ru:Ферстаппен, Макс]] |- |91||[[:en:Nomad]]||[[:ru:Кочевники]] |- |91||[[:en:Pomeranian Voivodeship]]||[[:ru:Поморское воеводство]] |- |91||[[:en:Pseudoscience]]||[[:ru:Псевдонаука]] |- |91||[[:en:Server (computing)]]||[[:ru:Сервер (аппаратное обеспечение)]] |- |91||[[:en:Silesian Voivodeship]]||[[:ru:Силезское воеводство]] |- |91||[[:en:Song dynasty]]||[[:ru:Империя Сун]] |- |91||[[:en:St. Petersburg, Florida]]||[[:ru:Сент-Питерсберг (Флорида)]] |- |91||[[:en:Surrey]]||[[:ru:Суррей]] |- |91||[[:en:Tanakh]]||[[:ru:Танах]] |- |91||[[:en:Tigrinya language]]||[[:ru:Тигринья]] |- |90||[[:en:1550s]]||[[:ru:1550-е годы]] |- |90||[[:en:1610s]]||[[:ru:1610-е годы]] |- |90||[[:en:1630s]]||[[:ru:1630-е годы]] |- |90||[[:en:1690s]]||[[:ru:1690-е годы]] |- |90||[[:en:1700s (decade)]]||[[:ru:1700-е годы]] |- |90||[[:en:1720s]]||[[:ru:1720-е годы]] |- |90||[[:en:1730s]]||[[:ru:1730-е годы]] |- |90||[[:en:1750s]]||[[:ru:1750-е годы]] |- |90||[[:en:Aryabhata]]||[[:ru:Ариабхата]] |- |90||[[:en:Buddha (title)]]||[[:ru:Будда]] |- |90||[[:en:Camellia sinensis]]||[[:ru:Чай (растение)]] |- |90||[[:en:Chicory]]||[[:ru:Цикорий обыкновенный]] |- |90||[[:en:Colo-Colo]]||[[:ru:Коло-Коло]] |- |90||[[:en:Controlled-access highway]]||[[:ru:Автомагистраль]] |- |90||[[:en:Debian]]||[[:ru:Debian]] |- |90||[[:en:Flensburg]]||[[:ru:Фленсбург]] |- |90||[[:en:Leonese language]]||[[:ru:Леонский язык]] |- |90||[[:en:Lombard language]]||[[:ru:Ломбардский язык]] |- |90||[[:en:Mangrove]]||[[:ru:Мангры]] |- |90||[[:en:Mountain pass]]||[[:ru:Перевал]] |- |90||[[:en:Palace]]||[[:ru:Дворец]] |- |90||[[:en:Quezon City]]||[[:ru:Кесон-Сити]] |- |90||[[:en:Shang dynasty]]||[[:ru:Шан (династия)]] |- |90||[[:en:Sitting Bull]]||[[:ru:Сидящий Бык]] |- |90||[[:en:Tetrapod]]||[[:ru:Четвероногие]] |- |90||[[:en:Tuvan language]]||[[:ru:Тувинский язык]] |- |90||[[:en:Wildebeest]]||[[:ru:Гну]] |- |89||[[:en:1520s]]||[[:ru:1520-е годы]] |- |89||[[:en:1530s]]||[[:ru:1530-е годы]] |- |89||[[:en:1560s]]||[[:ru:1560-е годы]] |- |89||[[:en:2030]]||[[:ru:2030 год]] |- |89||[[:en:Arancón]]||[[:ru:Аранкон]] |- |89||[[:en:Axilla]]||[[:ru:Подмышка]] |- |89||[[:en:Erzya language]]||[[:ru:Эрзянский язык]] |- |89||[[:en:Fiji Hindi]]||[[:ru:Фиджийский хинди]] |- |89||[[:en:Finger]]||[[:ru:Палец кисти]] |- |89||[[:en:Fiqh]]||[[:ru:Фикх]] |- |89||[[:en:Grave]]||[[:ru:Могила]] |- |89||[[:en:Kurdistan Region]]||[[:ru:Регион Курдистан]] |- |89||[[:en:Lower Silesian Voivodeship]]||[[:ru:Нижнесилезское воеводство]] |- |89||[[:en:Palo Alto, California]]||[[:ru:Пало-Алто]] |- |89||[[:en:Piedmontese language]]||[[:ru:Пьемонтский язык]] |- |89||[[:en:Province of Soria]]||[[:ru:Сория (провинция)]] |- |89||[[:en:Samba]]||[[:ru:Самба (музыка)]] |- |89||[[:en:Warmian–Masurian Voivodeship]]||[[:ru:Варминьско-Мазурское воеводство]] |- |88||[[:en:"Weird Al" Yankovic]]||[[:ru:Странный Эл Янкович]] |- |88||[[:en:1450s]]||[[:ru:1450-е годы]] |- |88||[[:en:1540s]]||[[:ru:1540-е годы]] |- |88||[[:en:1570s]]||[[:ru:1570-е годы]] |- |88||[[:en:1580s]]||[[:ru:1580-е годы]] |- |88||[[:en:Airbus Commercial Aircraft]]||[[:ru:Airbus]] |- |88||[[:en:Ash]]||[[:ru:Зола]] |- |88||[[:en:Blacksmith]]||[[:ru:Кузнец]] |- |88||[[:en:Cnidaria]]||[[:ru:Стрекающие]] |- |88||[[:en:Cockatoo]]||[[:ru:Какаду]] |- |88||[[:en:Cuckoo]]||[[:ru:Кукушковые]] |- |88||[[:en:Earless seal]]||[[:ru:Настоящие тюлени]] |- |88||[[:en:East–West Schism]]||[[:ru:Разделение Католической и Православной церквей]] |- |88||[[:en:Field (agriculture)]]||[[:ru:Поле (сельское хозяйство)]] |- |88||[[:en:Homeopathy]]||[[:ru:Гомеопатия]] |- |88||[[:en:Osteichthyes]]||[[:ru:Костные рыбы]] |- |88||[[:en:Phasianidae]]||[[:ru:Фазановые]] |- |88||[[:en:Podkarpackie Voivodeship]]||[[:ru:Подкарпатское воеводство]] |- |88||[[:en:Regions of Italy]]||[[:ru:Области Италии]] |- |88||[[:en:Rusyn language]]||[[:ru:Русинский язык]] |- |88||[[:en:Sebastian Vettel]]||[[:ru:Феттель, Себастьян]] |- |88||[[:en:Sesame Street]]||[[:ru:Улица Сезам]] |- |88||[[:en:Yoruba language]]||[[:ru:Йоруба (язык)]] |- |88||[[:en:Łódź Voivodeship]]||[[:ru:Лодзинское воеводство]] |- |87||[[:en:1410s]]||[[:ru:1410-е годы]] |- |87||[[:en:1430s]]||[[:ru:1430-е годы]] |- |87||[[:en:1440s]]||[[:ru:1440-е годы]] |- |87||[[:en:1490s]]||[[:ru:1490-е годы]] |- |87||[[:en:1510s]]||[[:ru:1510-е годы]] |- |87||[[:en:1600s (decade)]]||[[:ru:1600-е годы]] |- |87||[[:en:BASIC]]||[[:ru:Бейсик]] |- |87||[[:en:Bambuseae]]||[[:ru:Бамбуковые (триба)]] |- |87||[[:en:Chemical symbol]]||[[:ru:Символы химических элементов]] |- |87||[[:en:Douglas, Isle of Man]]||[[:ru:Дуглас (остров Мэн)]] |- |87||[[:en:Eschweiler]]||[[:ru:Эшвайлер]] |- |87||[[:en:Ferry]]||[[:ru:Паром]] |- |87||[[:en:Freestyle Script]]||[[:ru:Freestyle Script]] |- |87||[[:en:Ghil'ad Zuckermann]]||[[:ru:Цукерман, Гилад]] |- |87||[[:en:Glosa]]||[[:ru:Глоса]] |- |87||[[:en:Greater Poland Voivodeship]]||[[:ru:Великопольское воеводство]] |- |87||[[:en:Heard Island and McDonald Islands]]||[[:ru:Остров Херд и острова Макдональд]] |- |87||[[:en:Husayn ibn Ali]]||[[:ru:Хусейн ибн Али]] |- |87||[[:en:Jiang Zemin]]||[[:ru:Цзян Цзэминь]] |- |87||[[:en:Kuyavian–Pomeranian Voivodeship]]||[[:ru:Куявско-Поморское воеводство]] |- |87||[[:en:Lubusz Voivodeship]]||[[:ru:Любушское воеводство]] |- |87||[[:en:Maithili language]]||[[:ru:Майтхили]] |- |87||[[:en:Naoto Kan]]||[[:ru:Кан, Наото]] |- |87||[[:en:Parvati]]||[[:ru:Парвати]] |- |87||[[:en:Pope Gregory XIII]]||[[:ru:Григорий XIII]] |- |87||[[:en:Pope Julius II]]||[[:ru:Юлий II]] |- |87||[[:en:Prefectures of Japan]]||[[:ru:Префектуры Японии]] |- |87||[[:en:Primary school]]||[[:ru:Начальная школа]] |- |87||[[:en:Router (computing)]]||[[:ru:Маршрутизатор]] |- |87||[[:en:Snowy owl]]||[[:ru:Белая сова]] |- |87||[[:en:Speed]]||[[:ru:]] |- |87||[[:en:Surah]]||[[:ru:Сура Корана]] |- |87||[[:en:Vehicle registration plate]]||[[:ru:Автомобильный номер]] |- |87||[[:en:École nationale de l'aviation civile]]||[[:ru:Национальная школа гражданской авиации]] |- |86||[[:en:1420s]]||[[:ru:1420-е годы]] |- |86||[[:en:1460s]]||[[:ru:1460-е годы]] |- |86||[[:en:1470s]]||[[:ru:1470-е годы]] |- |86||[[:en:1480s]]||[[:ru:1480-е годы]] |- |86||[[:en:1500s (decade)]]||[[:ru:1500-е годы]] |- |86||[[:en:Adradas]]||[[:ru:Адрадас]] |- |86||[[:en:Austroasiatic languages]]||[[:ru:Австроазиатские языки]] |- |86||[[:en:Ayurveda]]||[[:ru:Аюрведа]] |- |86||[[:en:Bird-of-paradise]]||[[:ru:Райские птицы]] |- |86||[[:en:Church of England]]||[[:ru:Церковь Англии]] |- |86||[[:en:Column]]||[[:ru:Колонна]] |- |86||[[:en:East Java]]||[[:ru:Восточная Ява]] |- |86||[[:en:French Southern and Antarctic Lands]]||[[:ru:Французские Южные и Антарктические территории]] |- |86||[[:en:Haitian Creole]]||[[:ru:Гаитянский креольский язык]] |- |86||[[:en:Hedgehog]]||[[:ru:Настоящие ежи]] |- |86||[[:en:Human settlement]]||[[:ru:Населённый пункт]] |- |86||[[:en:Komi language]]||[[:ru:Коми язык]] |- |86||[[:en:Ladakh]]||[[:ru:Ладакх]] |- |86||[[:en:Little egret]]||[[:ru:Малая белая цапля]] |- |86||[[:en:Musa (genus)]]||[[:ru:Банан (род)]] |- |86||[[:en:Otto Hahn]]||[[:ru:Ган, Отто]] |- |86||[[:en:Park Chung Hee]]||[[:ru:Пак Чон Хи]] |- |86||[[:en:Pratibha Patil]]||[[:ru:Патил, Пратибха]] |- |86||[[:en:Property]]||[[:ru:Имущество]] |- |86||[[:en:Sirenia]]||[[:ru:Сирены (млекопитающие)]] |- |86||[[:en:Sotho language]]||[[:ru:Сесото]] |- |86||[[:en:Turnip]]||[[:ru:Репа (овощ)]] |- |86||[[:en:Vulture]]||[[:ru:Птицы-падальщики]] |- |86||[[:en:Wolof language]]||[[:ru:Волоф (язык)]] |- |86||[[:en:Świętokrzyskie Voivodeship]]||[[:ru:Свентокшиское воеводство]] |- |85||[[:en:1090s]]||[[:ru:1090-е годы]] |- |85||[[:en:1110s]]||[[:ru:1110-е годы]] |- |85||[[:en:1240s]]||[[:ru:1240-е годы]] |- |85||[[:en:1350s]]||[[:ru:1350-е годы]] |- |85||[[:en:Aaron]]||[[:ru:Аарон]] |- |85||[[:en:Ankle]]||[[:ru:Голеностопный сустав]] |- |85||[[:en:Application software]]||[[:ru:Прикладное программное обеспечение]] |- |85||[[:en:Azadirachta indica]]||[[:ru:Ним (дерево)]] |- |85||[[:en:Cantonese]]||[[:ru:Стандартный кантонский язык]] |- |85||[[:en:Cicadidae]]||[[:ru:Певчие цикады]] |- |85||[[:en:Civil engineering]]||[[:ru:Гражданское строительство]] |- |85||[[:en:Datura stramonium]]||[[:ru:Дурман обыкновенный]] |- |85||[[:en:Deutschlandlied]]||[[:ru:Песнь немцев]] |- |85||[[:en:Eau Claire, Wisconsin]]||[[:ru:О-Клэр (Висконсин)]] |- |85||[[:en:Experiment]]||[[:ru:Эксперимент]] |- |85||[[:en:Greenhouse gas]]||[[:ru:Парниковые газы]] |- |85||[[:en:Gymnosperm]]||[[:ru:Голосеменные]] |- |85||[[:en:Homo]]||[[:ru:Люди (род)]] |- |85||[[:en:Ibn Saud]]||[[:ru:Абдул-Азиз ибн Абдуррахман Аль Сауд]] |- |85||[[:en:Iqaluit]]||[[:ru:Икалуит]] |- |85||[[:en:John de Lancie]]||[[:ru:Де Ланси, Джон]] |- |85||[[:en:Konkani language]]||[[:ru:Конкани (язык)]] |- |85||[[:en:Lent]]||[[:ru:Великий пост в римско-католической традиции]] |- |85||[[:en:Mangifera indica]]||[[:ru:Манго индийское]] |- |85||[[:en:Mawlid]]||[[:ru:Мавлид]] |- |85||[[:en:Prunus domestica]]||[[:ru:Слива домашняя]] |- |85||[[:en:Sylheti language]]||[[:ru:Силхетский язык]] |- |85||[[:en:São Paulo FC]]||[[:ru:Сан-Паулу (футбольный клуб)]] |- |85||[[:en:Thomas Sankara]]||[[:ru:Санкара, Тома]] |- |85||[[:en:Tongan language]]||[[:ru:Тонганский язык]] |- |85||[[:en:Virtue]]||[[:ru:Добродетель]] |- |85||[[:en:Wedge]]||[[:ru:Клин (механика)]] |- |85||[[:en:Wetzlar]]||[[:ru:Вецлар]] |- |84||[[:en:1050s]]||[[:ru:1050-е годы]] |- |84||[[:en:1150s]]||[[:ru:1150-е годы]] |- |84||[[:en:1180s]]||[[:ru:1180-е годы]] |- |84||[[:en:1220s]]||[[:ru:1220-е годы]] |- |84||[[:en:1230s]]||[[:ru:1230-е годы]] |- |84||[[:en:1250s]]||[[:ru:1250-е годы]] |- |84||[[:en:1260s]]||[[:ru:1260-е годы]] |- |84||[[:en:1290s]]||[[:ru:1290-е годы]] |- |84||[[:en:1310s]]||[[:ru:1310-е годы]] |- |84||[[:en:1320s]]||[[:ru:1320-е годы]] |- |84||[[:en:1340s]]||[[:ru:1340-е годы]] |- |84||[[:en:1360s]]||[[:ru:1360-е годы]] |- |84||[[:en:1370s]]||[[:ru:1370-е годы]] |- |84||[[:en:1380s]]||[[:ru:1380-е годы]] |- |84||[[:en:1972 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1972]] |- |84||[[:en:Al-Baqarah]]||[[:ru:Аль-Бакара]] |- |84||[[:en:Annapurna (mountain range)]]||[[:ru:Аннапурна]] |- |84||[[:en:CR Flamengo]]||[[:ru:Фламенго]] |- |84||[[:en:County]]||[[:ru:Графство]] |- |84||[[:en:Daucus carota]]||[[:ru:Морковь дикая]] |- |84||[[:en:Eyelash]]||[[:ru:Ресницы]] |- |84||[[:en:Fresh water]]||[[:ru:Пресная вода]] |- |84||[[:en:Hanuman]]||[[:ru:Хануман]] |- |84||[[:en:Joshua Bassett]]||[[:ru:Бассетт, Джошуа]] |- |84||[[:en:Kevin Rudd]]||[[:ru:Радд, Кевин]] |- |84||[[:en:Labour Party (UK)]]||[[:ru:Лейбористская партия Великобритании]] |- |84||[[:en:Ladin language]]||[[:ru:Ладинский язык]] |- |84||[[:en:Mail]]||[[:ru:Почта]] |- |84||[[:en:Microwave]]||[[:ru:Микроволновое излучение]] |- |84||[[:en:Microwave oven]]||[[:ru:Микроволновая печь]] |- |84||[[:en:Millipede]]||[[:ru:Двупарноногие]] |- |84||[[:en:Minister (government)]]||[[:ru:Министр]] |- |84||[[:en:Muharram]]||[[:ru:Мухаррам]] |- |84||[[:en:OpenStreetMap]]||[[:ru:OpenStreetMap]] |- |84||[[:en:Oryza sativa]]||[[:ru:Рис посевной]] |- |84||[[:en:Persepolis F.C.]]||[[:ru:Персеполис (футбольный клуб)]] |- |84||[[:en:Pope Pius VII]]||[[:ru:Пий VII]] |- |84||[[:en:Republics of Russia]]||[[:ru:Республика (Россия)]] |- |84||[[:en:Secretarybird]]||[[:ru:Птица-секретарь]] |- |84||[[:en:Sheikh Mujibur Rahman]]||[[:ru:Муджибур Рахман]] |- |84||[[:en:Software engineering]]||[[:ru:Программная инженерия]] |- |84||[[:en:Sorghum]]||[[:ru:Сорго двуцветное]] |- |84||[[:en:Tswana language]]||[[:ru:Тсвана (язык)]] |- |84||[[:en:Venetian language]]||[[:ru:Венетский язык (современный)]] |- |84||[[:en:Weasel]]||[[:ru:Хорьки]] |- |84||[[:en:Zhou Enlai]]||[[:ru:Чжоу Эньлай]] |- |83||[[:en:1010s]]||[[:ru:1010-е годы]] |- |83||[[:en:1020s]]||[[:ru:1020-е годы]] |- |83||[[:en:1060s]]||[[:ru:1060-е годы]] |- |83||[[:en:10s]]||[[:ru:10-е годы]] |- |83||[[:en:1120s]]||[[:ru:1120-е годы]] |- |83||[[:en:1130s]]||[[:ru:1130-е годы]] |- |83||[[:en:1170s]]||[[:ru:1170-е годы]] |- |83||[[:en:1190s]]||[[:ru:1190-е годы]] |- |83||[[:en:1210s]]||[[:ru:1210-е годы]] |- |83||[[:en:1270s]]||[[:ru:1270-е годы]] |- |83||[[:en:1280s]]||[[:ru:1280-е годы]] |- |83||[[:en:1330s]]||[[:ru:1330-е годы]] |- |83||[[:en:1390s]]||[[:ru:1390-е годы]] |- |83||[[:en:1400s (decade)]]||[[:ru:1400-е годы]] |- |83||[[:en:2031]]||[[:ru:2031 год]] |- |83||[[:en:2032]]||[[:ru:2032 год]] |- |83||[[:en:860s]]||[[:ru:860-е годы]] |- |83||[[:en:ASCII]]||[[:ru:ASCII]] |- |83||[[:en:Adansonia]]||[[:ru:Адансония]] |- |83||[[:en:Azawad]]||[[:ru:Азавад]] |- |83||[[:en:Budgerigar]]||[[:ru:Волнистый попугайчик]] |- |83||[[:en:Buryat language]]||[[:ru:Бурятский язык]] |- |83||[[:en:Cell biology]]||[[:ru:Клеточная биология]] |- |83||[[:en:Dasypodidae]]||[[:ru:Броненосцевые]] |- |83||[[:en:Gagauzia]]||[[:ru:Гагаузия]] |- |83||[[:en:Great Rift Valley]]||[[:ru:Восточно-Африканская рифтовая долина]] |- |83||[[:en:Hay]]||[[:ru:Сено]] |- |83||[[:en:Homo habilis]]||[[:ru:Человек умелый]] |- |83||[[:en:Hornbill]]||[[:ru:Птицы-носороги]] |- |83||[[:en:Manchu language]]||[[:ru:Маньчжурский язык]] |- |83||[[:en:Marjoram]]||[[:ru:Майоран]] |- |83||[[:en:Mercury (mythology)]]||[[:ru:Меркурий (мифология)]] |- |83||[[:en:Millet]]||[[:ru:Пшено]] |- |83||[[:en:Montehermoso]]||[[:ru:Монтеэрмосо]] |- |83||[[:en:Moringa oleifera]]||[[:ru:Моринга масличная]] |- |83||[[:en:Navajo language]]||[[:ru:Навахо (язык)]] |- |83||[[:en:Newar language]]||[[:ru:Неварский язык]] |- |83||[[:en:Oranjestad]]||[[:ru:Ораньестад (Аруба)]] |- |83||[[:en:Palestinians]]||[[:ru:Палестинцы]] |- |83||[[:en:Papaver rhoeas]]||[[:ru:Мак самосейка]] |- |83||[[:en:Patent]]||[[:ru:Патент]] |- |83||[[:en:Province of Granada]]||[[:ru:Гранада (провинция)]] |- |83||[[:en:Samoan language]]||[[:ru:Самоанский язык]] |- |83||[[:en:Second Sino-Japanese War]]||[[:ru:Японо-китайская война (1937—1945)]] |- |83||[[:en:Toki Pona]]||[[:ru:Токипона]] |- |83||[[:en:Voivodeships of Poland]]||[[:ru:Воеводства Польши]] |- |83||[[:en:Yoweri Museveni]]||[[:ru:Мусевени, Йовери Кагута]] |- |82||[[:en:1030s]]||[[:ru:1030-е годы]] |- |82||[[:en:1070s]]||[[:ru:1070-е годы]] |- |82||[[:en:1080s]]||[[:ru:1080-е годы]] |- |82||[[:en:1140s]]||[[:ru:1140-е годы]] |- |82||[[:en:1160s]]||[[:ru:1160-е годы]] |- |82||[[:en:1300s (decade)]]||[[:ru:1300-е годы]] |- |82||[[:en:1924 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1924]] |- |82||[[:en:1978 FIFA World Cup]]||[[:ru:Чемпионат мира по футболу 1978]] |- |82||[[:en:870s]]||[[:ru:870-е годы]] |- |82||[[:en:880s]]||[[:ru:880-е годы]] |- |82||[[:en:890s]]||[[:ru:890-е годы]] |- |82||[[:en:910s]]||[[:ru:910-е годы]] |- |82||[[:en:950s]]||[[:ru:950-е годы]] |- |82||[[:en:970s]]||[[:ru:970-е годы]] |- |82||[[:en:980s]]||[[:ru:980-е годы]] |- |82||[[:en:Afar language]]||[[:ru:Афарский язык]] |- |82||[[:en:African National Congress]]||[[:ru:Африканский национальный конгресс]] |- |82||[[:en:Alconaba]]||[[:ru:Альконаба]] |- |82||[[:en:Book of Daniel]]||[[:ru:Книга пророка Даниила]] |- |82||[[:en:Channel Tunnel]]||[[:ru:Евротоннель]] |- |82||[[:en:Chinese Civil War]]||[[:ru:Гражданская война в Китае]] |- |82||[[:en:Cliff]]||[[:ru:Клиф]] |- |82||[[:en:Cumbria]]||[[:ru:Камбрия]] |- |82||[[:en:Decapod]]||[[:ru:Десятиногие ракообразные]] |- |82||[[:en:Emperor of Japan]]||[[:ru:Император Японии]] |- |82||[[:en:Eurasian wigeon]]||[[:ru:Свиязь]] |- |82||[[:en:Film producer]]||[[:ru:Кинопродюсер]] |- |82||[[:en:Golden Temple]]||[[:ru:Хармандир-Сахиб]] |- |82||[[:en:Half-life]]||[[:ru:Период полураспада]] |- |82||[[:en:Maundy Thursday]]||[[:ru:Великий четверг]] |- |82||[[:en:Mount Kailash]]||[[:ru:Кайлас]] |- |82||[[:en:Mung bean]]||[[:ru:Маш]] |- |82||[[:en:Nonprofit organization]]||[[:ru:Некоммерческая организация]] |- |82||[[:en:Pope Leo XII]]||[[:ru:Лев XII]] |- |82||[[:en:Pope Paul III]]||[[:ru:Павел III]] |- |82||[[:en:Province of Barcelona]]||[[:ru:Барселона (провинция)]] |- |82||[[:en:Psidium guajava]]||[[:ru:Гуайява]] |- |82||[[:en:Saint Martin (island)]]||[[:ru:Сен-Мартен (остров)]] |- |82||[[:en:Tarnobrzeg]]||[[:ru:Тарнобжег]] |- |82||[[:en:Tok Pisin]]||[[:ru:Ток-писин]] |- |82||[[:en:Wet season]]||[[:ru:Сезон дождей]] |- |82||[[:en:Wetland]]||[[:ru:Водно-болотные угодья]] |- |82||[[:en:Wrist]]||[[:ru:Лучезапястный сустав]] |- |81||[[:en:0s]]||[[:ru:0-е годы]] |- |81||[[:en:1000s (decade)]]||[[:ru:1000-е годы]] |- |81||[[:en:1040s]]||[[:ru:1040-е годы]] |- |81||[[:en:1932 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1932]] |- |81||[[:en:2004 Indian Ocean earthquake and tsunami]]||[[:ru:Землетрясение в Индийском океане (2004)]] |- |81||[[:en:20s]]||[[:ru:20-е годы]] |- |81||[[:en:30s]]||[[:ru:30-е годы]] |- |81||[[:en:920s]]||[[:ru:920-е годы]] |- |81||[[:en:930s]]||[[:ru:930-е годы]] |- |81||[[:en:940s]]||[[:ru:940-е годы]] |- |81||[[:en:960s]]||[[:ru:960-е годы]] |- |81||[[:en:Artemisia vulgaris]]||[[:ru:Полынь обыкновенная]] |- |81||[[:en:Aurora, Colorado]]||[[:ru:Орора (Колорадо)]] |- |81||[[:en:Bastia]]||[[:ru:Бастия]] |- |81||[[:en:Biofuel]]||[[:ru:Биотопливо]] |- |81||[[:en:Biscay]]||[[:ru:Бискайя]] |- |81||[[:en:Book of Isaiah]]||[[:ru:Книга пророка Исаии]] |- |81||[[:en:Cannibalism]]||[[:ru:Каннибализм (зоология)]] |- |81||[[:en:Chives]]||[[:ru:Лук скорода]] |- |81||[[:en:Darjeeling]]||[[:ru:Дарджилинг (город)]] |- |81||[[:en:Dawn]]||[[:ru:Рассвет]] |- |81||[[:en:Derbyshire]]||[[:ru:Дербишир]] |- |81||[[:en:Diesel fuel]]||[[:ru:Дизельное топливо]] |- |81||[[:en:FK Žalgiris]]||[[:ru:Жальгирис (футбольный клуб)]] |- |81||[[:en:Federal University of Goiás]]||[[:ru:Федеральный университет Гояса]] |- |81||[[:en:Flagstaff, Arizona]]||[[:ru:Флагстафф (Аризона)]] |- |81||[[:en:Himnusz]]||[[:ru:Гимн Венгрии]] |- |81||[[:en:Islamic Golden Age]]||[[:ru:Золотой век ислама]] |- |81||[[:en:Joao Grimaldo]]||[[:ru:Гримальдо, Хоао]] |- |81||[[:en:Jomo Kenyatta]]||[[:ru:Кениата, Джомо]] |- |81||[[:en:Judaeo-Spanish]]||[[:ru:Сефардский язык]] |- |81||[[:en:Kākāpō]]||[[:ru:Какапо]] |- |81||[[:en:Ladder]]||[[:ru:Стремянка]] |- |81||[[:en:Larva]]||[[:ru:Личинка]] |- |81||[[:en:Laurus nobilis]]||[[:ru:Лавр благородный]] |- |81||[[:en:Narrative]]||[[:ru:Нарратив]] |- |81||[[:en:Norfolk]]||[[:ru:Норфолк]] |- |81||[[:en:Percy Liza]]||[[:ru:Лиса, Перси]] |- |81||[[:en:Pope Pius V]]||[[:ru:Пий V]] |- |81||[[:en:Province of A Coruña]]||[[:ru:Ла-Корунья (провинция)]] |- |81||[[:en:Recklinghausen]]||[[:ru:Рекклингхаузен]] |- |81||[[:en:Rohingya people]]||[[:ru:Рохинджа]] |- |81||[[:en:Rust]]||[[:ru:Ржавчина]] |- |81||[[:en:Torture]]||[[:ru:Пытка]] |- |81||[[:en:Toucan]]||[[:ru:Тукановые]] |- |81||[[:en:Tufted duck]]||[[:ru:Хохлатая чернеть]] |- |81||[[:en:UTC+05:30]]||[[:ru:UTC+5:30]] |- |81||[[:en:Upper Sorbian language]]||[[:ru:Верхнелужицкий язык]] |- |81||[[:en:Vapor]]||[[:ru:Пар]] |- |80||[[:en:1100s (decade)]]||[[:ru:1100-е годы]] |- |80||[[:en:1200s (decade)]]||[[:ru:1200-е годы]] |- |80||[[:en:1952 Summer Olympics]]||[[:ru:Летние Олимпийские игры 1952]] |- |80||[[:en:1st millennium BC]]||[[:ru:1-е тысячелетие до н. э.]] |- |80||[[:en:70s]]||[[:ru:70-е годы]] |- |80||[[:en:80s]]||[[:ru:80-е годы]] |- |80||[[:en:840s]]||[[:ru:840-е годы]] |- |80||[[:en:90s]]||[[:ru:90-е годы]] |- |80||[[:en:Albertville]]||[[:ru:Альбервиль]] |- |80||[[:en:Aldealafuente]]||[[:ru:Альдеалафуэнте]] |- |80||[[:en:Alentisque]]||[[:ru:Алентиске]] |- |80||[[:en:Altar]]||[[:ru:Алтарь]] |- |80||[[:en:Badakhshan Province]]||[[:ru:Бадахшан (провинция)]] |- |80||[[:en:Balochistan]]||[[:ru:Белуджистан]] |- |80||[[:en:Bavarian language]]||[[:ru:Баварский диалект]] |- |80||[[:en:Biên Hòa]]||[[:ru:Бьенхоа]] |- |80||[[:en:Catamarca Province]]||[[:ru:Катамарка]] |- |80||[[:en:Droupadi Murmu]]||[[:ru:Мурму, Драупади]] |- |80||[[:en:Eurasian spoonbill]]||[[:ru:Обыкновенная колпица]] |- |80||[[:en:Felis]]||[[:ru:Кошки (род)]] |- |80||[[:en:Francis I of France]]||[[:ru:Франциск I]] |- |80||[[:en:Giza Necropolis]]||[[:ru:Некрополь Гизы]] |- |80||[[:en:Gruiformes]]||[[:ru:Журавлеобразные]] |- |80||[[:en:Heel]]||[[:ru:Пятка]] |- |80||[[:en:Hemiptera]]||[[:ru:Полужесткокрылые]] |- |80||[[:en:Huế]]||[[:ru:Хюэ]] |- |80||[[:en:ISO 3166]]||[[:ru:ISO 3166]] |- |80||[[:en:Jodhpur]]||[[:ru:Джодхпур]] |- |80||[[:en:John Michael Talbot]]||[[:ru:Талбот, Джон Майкл]] |- |80||[[:en:Joke]]||[[:ru:Шутка]] |- |80||[[:en:Julius Nyerere]]||[[:ru:Ньерере, Джулиус]] |- |80||[[:en:Kaiserslautern]]||[[:ru:Кайзерслаутерн]] |- |80||[[:en:Light-emitting diode]]||[[:ru:Светодиод]] |- |80||[[:en:Lower Sorbian language]]||[[:ru:Нижнелужицкий язык]] |- |80||[[:en:Mandalay]]||[[:ru:Мандалай]] |- |80||[[:en:Meitei language]]||[[:ru:Манипури (язык)]] |- |80||[[:en:Mica]]||[[:ru:Слюды]] |- |80||[[:en:Microprocessor]]||[[:ru:Микропроцессор]] |- |80||[[:en:North Sumatra]]||[[:ru:Северная Суматра]] |- |80||[[:en:North Vietnam]]||[[:ru:Демократическая Республика Вьетнам]] |- |80||[[:en:Paulínia]]||[[:ru:Паулиния]] |- |80||[[:en:Pelecaniformes]]||[[:ru:Пеликанообразные]] |- |80||[[:en:Pete Seeger]]||[[:ru:Сигер, Пит]] |- |80||[[:en:Pope Benedict XIV]]||[[:ru:Бенедикт XIV]] |- |80||[[:en:Province of Segovia]]||[[:ru:Сеговия (провинция)]] |- |80||[[:en:Rhythm]]||[[:ru:Ритм]] |- |80||[[:en:San Bernardino, California]]||[[:ru:Сан-Бернардино (Калифорния)]] |- |80||[[:en:Siegen]]||[[:ru:Зиген]] |- |80||[[:en:Skåne County]]||[[:ru:Сконе (лен)]] |- |80||[[:en:Sorrel]]||[[:ru:Щавель кислый]] |- |80||[[:en:Swazi language]]||[[:ru:Свати]] |- |80||[[:en:Talcahuano]]||[[:ru:Талькауано]] |- |80||[[:en:VietJet Air]]||[[:ru:VietJet Air]] |- |80||[[:en:Xining]]||[[:ru:Синин]] |- |79||[[:en:110s]]||[[:ru:110-е годы]] |- |79||[[:en:130s]]||[[:ru:130-е годы]] |- |79||[[:en:150s]]||[[:ru:150-е годы]] |- |79||[[:en:170s]]||[[:ru:170-е годы]] |- |79||[[:en:190s]]||[[:ru:190-е годы]] |- |79||[[:en:40s]]||[[:ru:40-е годы]] |- |79||[[:en:50s]]||[[:ru:50-е годы]] |- |79||[[:en:60s]]||[[:ru:60-е годы]] |- |79||[[:en:820s]]||[[:ru:820-е годы]] |- |79||[[:en:830s]]||[[:ru:830-е годы]] |- |79||[[:en:850s]]||[[:ru:850-е годы]] |- |79||[[:en:900s (decade)]]||[[:ru:900-е годы]] |- |79||[[:en:Admiral]]||[[:ru:Адмирал]] |- |79||[[:en:Ambulance]]||[[:ru:Автомобиль скорой помощи]] |- |79||[[:en:Aromanian language]]||[[:ru:Арумынский язык]] |- |79||[[:en:Asterix]]||[[:ru:Астерикс (комикс)]] |- |79||[[:en:Bag]]||[[:ru:Сумка]] |- |79||[[:en:Book of Ezekiel]]||[[:ru:Книга пророка Иезекииля]] |- |79||[[:en:Cassini–Huygens]]||[[:ru:Кассини — Гюйгенс]] |- |79||[[:en:Chamois]]||[[:ru:Серна]] |- |79||[[:en:Chewa language]]||[[:ru:Ньянджа]] |- |79||[[:en:Cho Oyu]]||[[:ru:Чо-Ойю]] |- |79||[[:en:Cloud computing]]||[[:ru:Облачные вычисления]] |- |79||[[:en:Colugo]]||[[:ru:Шерстокрылы]] |- |79||[[:en:Curtain]]||[[:ru:Шторы]] |- |79||[[:en:Eisenach]]||[[:ru:Айзенах]] |- |79||[[:en:Equus (genus)]]||[[:ru:Лошади]] |- |79||[[:en:FK Kauno Žalgiris]]||[[:ru:Кауно Жальгирис]] |- |79||[[:en:FK Panevėžys]]||[[:ru:Паневежис (футбольный клуб)]] |- |79||[[:en:FK Sūduva]]||[[:ru:Судува]] |- |79||[[:en:Glendale, Arizona]]||[[:ru:Глендейл (Аризона)]] |- |79||[[:en:Gravel]]||[[:ru:Гравий]] |- |79||[[:en:Heligoland]]||[[:ru:Гельголанд]] |- |79||[[:en:Institut polytechnique des sciences avancées]]||[[:ru:Политехнический институт передовой науки]] |- |79||[[:en:International Air Transport Association]]||[[:ru:Международная ассоциация воздушного транспорта]] |- |79||[[:en:Internet Archive]]||[[:ru:Архив Интернета]] |- |79||[[:en:Inuit]]||[[:ru:Инуиты]] |- |79||[[:en:Jaynagar Majilpur]]||[[:ru:Джайнагар-Маджилпур]] |- |79||[[:en:Kernel (operating system)]]||[[:ru:Ядро операционной системы]] |- |79||[[:en:Manaslu]]||[[:ru:Манаслу]] |- |79||[[:en:Mayfly]]||[[:ru:Подёнки]] |- |79||[[:en:Modem]]||[[:ru:Модем]] |- |79||[[:en:Norrbotten County]]||[[:ru:Норрботтен (лен)]] |- |79||[[:en:Nottinghamshire]]||[[:ru:Ноттингемшир]] |- |79||[[:en:Nyíregyháza]]||[[:ru:Ньиредьхаза]] |- |79||[[:en:Occitania]]||[[:ru:Окситания (историческая область)]] |- |79||[[:en:Pilgrimage]]||[[:ru:Паломничество]] |- |79||[[:en:Pope Paul V]]||[[:ru:Павел V]] |- |79||[[:en:Pope Pius VI]]||[[:ru:Пий VI]] |- |79||[[:en:Prešov]]||[[:ru:Прешов]] |- |79||[[:en:Province of Badajoz]]||[[:ru:Бадахос (провинция)]] |- |79||[[:en:Province of Córdoba (Spain)]]||[[:ru:Кордова (провинция, Испания)]] |- |79||[[:en:Quraysh]]||[[:ru:Курайшиты]] |- |79||[[:en:Scorpio (astrology)]]||[[:ru:Скорпион (знак зодиака)]] |- |79||[[:en:Standard deviation]]||[[:ru:Среднеквадратическое отклонение]] |- |79||[[:en:Swordfish]]||[[:ru:Меч-рыба]] |- |79||[[:en:Thomas & Friends]]||[[:ru:Томас и его друзья]] |- |79||[[:en:United States Navy]]||[[:ru:Военно-морские силы США]] |- |79||[[:en:University of Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines]]||[[:ru:Университет Версаль-Сен-Кантен-ан-Ивелин]] |- |79||[[:en:Veps language]]||[[:ru:Вепсский язык]] |- |79||[[:en:Zine El Abidine Ben Ali]]||[[:ru:Зин аль-Абидин Бен Али]] |- |79||[[:en:Zulfikar Ali Bhutto]]||[[:ru:Бхутто, Зульфикар Али]] |- |79||[[:en:Świnoujście]]||[[:ru:Свиноуйсьце]] |- |78||[[:en:100s (decade)]]||[[:ru:100-е годы]] |- |78||[[:en:120s]]||[[:ru:120-е годы]] |- |78||[[:en:140s]]||[[:ru:140-е годы]] |- |78||[[:en:180s]]||[[:ru:180-е годы]] |- |78||[[:en:1982 FIFA World Cup]]||[[:ru:Чемпионат мира по футболу 1982]] |- |78||[[:en:480s]]||[[:ru:480-е годы]] |- |78||[[:en:490s]]||[[:ru:490-е годы]] |- |78||[[:en:710s]]||[[:ru:710-е годы]] |- |78||[[:en:810s]]||[[:ru:810-е годы]] |- |78||[[:en:Ahmadiyya]]||[[:ru:Ахмадие]] |- |78||[[:en:Aldealpozo]]||[[:ru:Альдеальпосо]] |- |78||[[:en:Amsterdam Airport Schiphol]]||[[:ru:Схипхол]] |- |78||[[:en:Arenillas]]||[[:ru:Аренильяс]] |- |78||[[:en:Article (grammar)]]||[[:ru:Артикль]] |- |78||[[:en:Beluga whale]]||[[:ru:Белуха (млекопитающее)]] |- |78||[[:en:Body of water]]||[[:ru:Водный объект]] |- |78||[[:en:Brown rat]]||[[:ru:Серая крыса]] |- |78||[[:en:Canada goose]]||[[:ru:Канадская казарка]] |- |78||[[:en:Cancer (astrology)]]||[[:ru:Рак (знак зодиака)]] |- |78||[[:en:Card game]]||[[:ru:Карточная игра]] |- |78||[[:en:Charles de Gaulle Airport]]||[[:ru:Париж — Шарль-де-Голль]] |- |78||[[:en:Charlotte Amalie, U.S. Virgin Islands]]||[[:ru:Шарлотта-Амалия]] |- |78||[[:en:Corrientes Province]]||[[:ru:Корриентес (провинция)]] |- |78||[[:en:Crab Nebula]]||[[:ru:Крабовидная туманность]] |- |78||[[:en:David Attenborough]]||[[:ru:Аттенборо, Дэвид]] |- |78||[[:en:Electromagnetic interaction]]||[[:ru:Электромагнитное взаимодействие]] |- |78||[[:en:European polecat]]||[[:ru:Лесной хорёк]] |- |78||[[:en:Huell Howser]]||[[:ru:Хаузер, Хьюэлл]] |- |78||[[:en:Ingush language]]||[[:ru:Ингушский язык]] |- |78||[[:en:Jiddu Krishnamurti]]||[[:ru:Джидду Кришнамурти]] |- |78||[[:en:Khyber Pakhtunkhwa]]||[[:ru:Хайбер-Пахтунхва]] |- |78||[[:en:Kirundi]]||[[:ru:Рунди (язык)]] |- |78||[[:en:Lock and key]]||[[:ru:Замок (устройство)]] |- |78||[[:en:Mangaluru]]||[[:ru:Мангалур]] |- |78||[[:en:Moers]]||[[:ru:Мёрс]] |- |78||[[:en:Muay Thai]]||[[:ru:Тайский бокс]] |- |78||[[:en:Neolithic Revolution]]||[[:ru:Неолитическая революция]] |- |78||[[:en:Old Norse]]||[[:ru:Древнескандинавский язык]] |- |78||[[:en:Persian Empire]]||[[:ru:]] |- |78||[[:en:Piciformes]]||[[:ru:Дятлообразные]] |- |78||[[:en:Pope Benedict XIII]]||[[:ru:Бенедикт XIII]] |- |78||[[:en:Pope Gregory VII]]||[[:ru:Григорий VII (папа римский)]] |- |78||[[:en:Pope Leo X]]||[[:ru:Лев X]] |- |78||[[:en:Pope Pius IV]]||[[:ru:Пий IV]] |- |78||[[:en:Province of Zaragoza]]||[[:ru:Сарагоса (провинция)]] |- |78||[[:en:Province of Ávila]]||[[:ru:Авила (провинция)]] |- |78||[[:en:Santa Clara, California]]||[[:ru:Санта-Клара (Калифорния)]] |- |78||[[:en:Santa Fe Province]]||[[:ru:Санта-Фе (провинция)]] |- |78||[[:en:Santali language]]||[[:ru:Сантали]] |- |78||[[:en:Scranton, Pennsylvania]]||[[:ru:Скрантон (Пенсильвания)]] |- |78||[[:en:Shoebill]]||[[:ru:Китоглав]] |- |78||[[:en:Shona language]]||[[:ru:Шона (язык)]] |- |78||[[:en:Soursop]]||[[:ru:Сметанное яблоко]] |- |78||[[:en:Tarantula]]||[[:ru:Пауки-птицееды]] |- |78||[[:en:Tikrit]]||[[:ru:Тикрит]] |- |78||[[:en:Trans-Siberian Railway]]||[[:ru:Транссибирская магистраль]] |- |78||[[:en:Tucumán Province]]||[[:ru:Тукуман (провинция)]] |- |78||[[:en:University of the Bío Bío]]||[[:ru:Университет Био-Био]] |- |78||[[:en:Vajrayana]]||[[:ru:Ваджраяна]] |- |78||[[:en:Västra Götaland County]]||[[:ru:Вестра-Гёталанд]] |- |78||[[:en:Warwickshire]]||[[:ru:Уорикшир]] |- |78||[[:en:Wind wave]]||[[:ru:Ветровые волны]] |- |78||[[:en:Yonkers, New York]]||[[:ru:Йонкерс]] |- |78||[[:en:Évreux]]||[[:ru:Эврё]] |- |77||[[:en:210s]]||[[:ru:210-е годы]] |- |77||[[:en:220s]]||[[:ru:220-е годы]] |- |77||[[:en:230s]]||[[:ru:230-е годы]] |- |77||[[:en:240s]]||[[:ru:240-е годы]] |- |77||[[:en:260s]]||[[:ru:260-е годы]] |- |77||[[:en:290s]]||[[:ru:290-е годы]] |- |77||[[:en:2nd millennium BC]]||[[:ru:2-е тысячелетие до н. э.]] |- |77||[[:en:300 BC]]||[[:ru:300 год до н. э.]] |- |77||[[:en:350s]]||[[:ru:350-е годы]] |- |77||[[:en:360s]]||[[:ru:360-е годы]] |- |77||[[:en:400s (decade)]]||[[:ru:400-е годы]] |- |77||[[:en:410s]]||[[:ru:410-е годы]] |- |77||[[:en:450s]]||[[:ru:450-е годы]] |- |77||[[:en:470s]]||[[:ru:470-е годы]] |- |77||[[:en:510s]]||[[:ru:510-е годы]] |- |77||[[:en:540s]]||[[:ru:540-е годы]] |- |77||[[:en:670s]]||[[:ru:670-е годы]] |- |77||[[:en:680s]]||[[:ru:680-е годы]] |- |77||[[:en:750s]]||[[:ru:750-е годы]] |- |77||[[:en:760s]]||[[:ru:760-е годы]] |- |77||[[:en:780s]]||[[:ru:780-е годы]] |- |77||[[:en:790s]]||[[:ru:790-е годы]] |- |77||[[:en:Accipitriformes]]||[[:ru:Ястребообразные]] |- |77||[[:en:Acronym]]||[[:ru:Акроним]] |- |77||[[:en:Allium]]||[[:ru:Лук (растение)]] |- |77||[[:en:Almarza]]||[[:ru:Альмарса]] |- |77||[[:en:Alternative for Germany]]||[[:ru:Альтернатива для Германии]] |- |77||[[:en:Anna Maria Jopek]]||[[:ru:Йопек, Анна Мария]] |- |77||[[:en:Baleen whale]]||[[:ru:Усатые киты]] |- |77||[[:en:Balinese language]]||[[:ru:Балийский язык]] |- |77||[[:en:Black grouse]]||[[:ru:Тетерев-косач]] |- |77||[[:en:Blekinge County]]||[[:ru:Блекинге (лен)]] |- |77||[[:en:Book of Micah]]||[[:ru:Книга пророка Михея]] |- |77||[[:en:Brahman]]||[[:ru:Брахман]] |- |77||[[:en:Brahmi script]]||[[:ru:Брахми]] |- |77||[[:en:Central Java]]||[[:ru:Центральная Ява]] |- |77||[[:en:China (region)]]||[[:ru:]] |- |77||[[:en:County Durham]]||[[:ru:Дарем (графство)]] |- |77||[[:en:Dalarna County]]||[[:ru:Даларна (лен)]] |- |77||[[:en:Dugong]]||[[:ru:Дюгонь]] |- |77||[[:en:Electromagnetic spectrum]]||[[:ru:Электромагнитный спектр]] |- |77||[[:en:Falconidae]]||[[:ru:Соколиные]] |- |77||[[:en:Fula language]]||[[:ru:Фула (язык)]] |- |77||[[:en:Greifswald]]||[[:ru:Грайфсвальд]] |- |77||[[:en:Hunger]]||[[:ru:Голодание]] |- |77||[[:en:Intergovernmental Panel on Climate Change]]||[[:ru:Межправительственная группа экспертов по изменению климата]] |- |77||[[:en:Kurgan, Kurgan Oblast]]||[[:ru:Курган (город)]] |- |77||[[:en:Leo (astrology)]]||[[:ru:Лев (знак зодиака)]] |- |77||[[:en:Ligurian language]]||[[:ru:Лигурский язык (современный)]] |- |77||[[:en:Mari language]]||[[:ru:Марийский язык]] |- |77||[[:en:Midnight]]||[[:ru:Полночь]] |- |77||[[:en:Misiones Province]]||[[:ru:Мисьонес (провинция)]] |- |77||[[:en:Mount St. Helens]]||[[:ru:Сент-Хеленс]] |- |77||[[:en:Navigation]]||[[:ru:Навигация]] |- |77||[[:en:Norman language]]||[[:ru:Нормандский язык]] |- |77||[[:en:Novial]]||[[:ru:Новиаль]] |- |77||[[:en:Parish]]||[[:ru:Приход]] |- |77||[[:en:Parsnip]]||[[:ru:Пастернак посевной]] |- |77||[[:en:Pope Adrian I]]||[[:ru:Адриан I]] |- |77||[[:en:Pope Adrian VI]]||[[:ru:Адриан VI]] |- |77||[[:en:Pope Callixtus III]]||[[:ru:Каликст III]] |- |77||[[:en:Pope Clement XII]]||[[:ru:Климент XII]] |- |77||[[:en:Pope Urban VII]]||[[:ru:Урбан VII]] |- |77||[[:en:Province of Alicante]]||[[:ru:Аликанте (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Girona]]||[[:ru:Жирона (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of León]]||[[:ru:Леон (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Toledo]]||[[:ru:Толедо (провинция)]] |- |77||[[:en:Province of Valencia]]||[[:ru:Валенсия (провинция)]] |- |77||[[:en:Roh Moo-hyun]]||[[:ru:Но Му Хён]] |- |77||[[:en:Rubiaceae]]||[[:ru:Мареновые]] |- |77||[[:en:Safflower]]||[[:ru:Сафлор красильный]] |- |77||[[:en:Scientology]]||[[:ru:Саентология]] |- |77||[[:en:Scottish National Party]]||[[:ru:Шотландская национальная партия]] |- |77||[[:en:Seljuk dynasty]]||[[:ru:Сельджукиды]] |- |77||[[:en:Sensor]]||[[:ru:Датчик]] |- |77||[[:en:Stamford, Connecticut]]||[[:ru:Стамфорд (Коннектикут)]] |- |77||[[:en:Sui dynasty]]||[[:ru:Суй]] |- |77||[[:en:Supreme Court of the United States]]||[[:ru:Верховный суд США]] |- |77||[[:en:Tendon]]||[[:ru:Сухожилие]] |- |77||[[:en:The Wall Street Journal]]||[[:ru:The Wall Street Journal]] |- |77||[[:en:Three Kingdoms]]||[[:ru:Эпоха Троецарствия]] |- |77||[[:en:Toy Story 3]]||[[:ru:История игрушек: Большой побег]] |- |77||[[:en:Virtual private network]]||[[:ru:VPN]] |- |77||[[:en:West Sumatra]]||[[:ru:Западная Суматра]] |- |77||[[:en:Wu Chinese]]||[[:ru:У (язык)]] |- |77||[[:en:Xena: Warrior Princess]]||[[:ru:Зена — королева воинов]] |- |77||[[:en:Yun Ch'iho]]||[[:ru:Юн Чхи Хо]] |- |77||[[:en:Yun Hyon-seok]]||[[:ru:Юн Хен Сок]] |- |76||[[:en:2033]]||[[:ru:2033 год]] |- |76||[[:en:250s]]||[[:ru:250-е годы]] |- |76||[[:en:270s]]||[[:ru:270-е годы]] |- |76||[[:en:280s]]||[[:ru:280-е годы]] |- |76||[[:en:310s]]||[[:ru:310-е годы]] |- |76||[[:en:320s]]||[[:ru:320-е годы]] |- |76||[[:en:330s]]||[[:ru:330-е годы]] |- |76||[[:en:340s]]||[[:ru:340-е годы]] |- |76||[[:en:380s]]||[[:ru:380-е годы]] |- |76||[[:en:390s]]||[[:ru:390-е годы]] |- |76||[[:en:440s]]||[[:ru:440-е годы]] |- |76||[[:en:460s]]||[[:ru:460-е годы]] |- |76||[[:en:520s]]||[[:ru:520-е годы]] |- |76||[[:en:530s]]||[[:ru:530-е годы]] |- |76||[[:en:550s]]||[[:ru:550-е годы]] |- |76||[[:en:560s]]||[[:ru:560-е годы]] |- |76||[[:en:570s]]||[[:ru:570-е годы]] |- |76||[[:en:590s]]||[[:ru:590-е годы]] |- |76||[[:en:610s]]||[[:ru:610-е годы]] |- |76||[[:en:650s]]||[[:ru:650-е годы]] |- |76||[[:en:660s]]||[[:ru:660-е годы]] |- |76||[[:en:690s]]||[[:ru:690-е годы]] |- |76||[[:en:720s]]||[[:ru:720-е годы]] |- |76||[[:en:730s]]||[[:ru:730-е годы]] |- |76||[[:en:740s]]||[[:ru:740-е годы]] |- |76||[[:en:770s]]||[[:ru:770-е годы]] |- |76||[[:en:Adhesive]]||[[:ru:Клей]] |- |76||[[:en:Amish]]||[[:ru:Амиши]] |- |76||[[:en:Atyrau]]||[[:ru:Атырау]] |- |76||[[:en:Balkh Province]]||[[:ru:Балх (провинция)]] |- |76||[[:en:Battle of Badr]]||[[:ru:Битва при Бадре]] |- |76||[[:en:Bharatiya Janata Party]]||[[:ru:Бхаратия джаната парти]] |- |76||[[:en:Bislama]]||[[:ru:Бислама]] |- |76||[[:en:Book of Ezra]]||[[:ru:Первая книга Ездры]] |- |76||[[:en:Book of Jeremiah]]||[[:ru:Книга пророка Иеремии]] |- |76||[[:en:Book of Lamentations]]||[[:ru:Плач Иеремии]] |- |76||[[:en:Bourg-la-Reine]]||[[:ru:Бур-ла-Рен]] |- |76||[[:en:Boxer Rebellion]]||[[:ru:Ихэтуаньское восстание]] |- |76||[[:en:Brown trout]]||[[:ru:Кумжа]] |- |76||[[:en:Bến Tre]]||[[:ru:Бенче]] |- |76||[[:en:COVID-19 vaccine]]||[[:ru:Вакцина против COVID-19]] |- |76||[[:en:Cambridgeshire]]||[[:ru:Кембриджшир]] |- |76||[[:en:Carob]]||[[:ru:Рожковое дерево]] |- |76||[[:en:Chain]]||[[:ru:Цепь]] |- |76||[[:en:Chemical engineering]]||[[:ru:Химическая технология]] |- |76||[[:en:Chisel]]||[[:ru:Зубило]] |- |76||[[:en:Coraciiformes]]||[[:ru:Ракшеобразные]] |- |76||[[:en:Dieppe]]||[[:ru:Дьеп]] |- |76||[[:en:Early modern period]]||[[:ru:Раннее Новое время]] |- |76||[[:en:Emir]]||[[:ru:Эмир]] |- |76||[[:en:Evansville, Indiana]]||[[:ru:Эвансвилл]] |- |76||[[:en:Ewe language]]||[[:ru:Эве (язык)]] |- |76||[[:en:FK Riteriai]]||[[:ru:Ритеряй]] |- |76||[[:en:Fluid]]||[[:ru:Флюид (физика)]] |- |76||[[:en:Formosa Province]]||[[:ru:Формоса (провинция)]] |- |76||[[:en:Francis Xavier]]||[[:ru:Франциск Ксаверий]] |- |76||[[:en:GNU General Public License]]||[[:ru:GNU General Public License]] |- |76||[[:en:Group theory]]||[[:ru:Теория групп]] |- |76||[[:en:Kiyomizu-dera]]||[[:ru:Киёмидзу-дэра]] |- |76||[[:en:Kronoberg County]]||[[:ru:Крунуберг]] |- |76||[[:en:Lourdes]]||[[:ru:Лурд]] |- |76||[[:en:Marsh]]||[[:ru:Болото]] |- |76||[[:en:Martin of Tours]]||[[:ru:Мартин Турский]] |- |76||[[:en:Moksha language]]||[[:ru:Мокшанский язык]] |- |76||[[:en:Normandy (administrative region)]]||[[:ru:Нормандия]] |- |76||[[:en:Nuristan Province]]||[[:ru:Нуристан]] |- |76||[[:en:Oromo language]]||[[:ru:Оромо (язык)]] |- |76||[[:en:Panaji]]||[[:ru:Панаджи]] |- |76||[[:en:Paris-Saclay University]]||[[:ru:Университет Париж-Сакле]] |- |76||[[:en:Passiflora edulis]]||[[:ru:Страстоцвет съедобный]] |- |76||[[:en:Penang]]||[[:ru:Пинанг]] |- |76||[[:en:Pope Alexander III]]||[[:ru:Александр III (папа римский)]] |- |76||[[:en:Pope John VIII]]||[[:ru:Иоанн VIII (папа римский)]] |- |76||[[:en:Pope Paul I]]||[[:ru:Павел I (папа римский)]] |- |76||[[:en:Pornographic film]]||[[:ru:Порнофильм]] |- |76||[[:en:Prince]]||[[:ru:Принц]] |- |76||[[:en:Province of Albacete]]||[[:ru:Альбасете (провинция)]] |- |76||[[:en:Province of Burgos]]||[[:ru:Бургос (провинция)]] |- |76||[[:en:Province of Málaga]]||[[:ru:Малага (провинция)]] |- |76||[[:en:Province of Zamora]]||[[:ru:Самора (провинция)]] |- |76||[[:en:Périgueux]]||[[:ru:Перигё]] |- |76||[[:en:Qibla]]||[[:ru:Кибла]] |- |76||[[:en:Quedlinburg]]||[[:ru:Кведлинбург]] |- |76||[[:en:Retina]]||[[:ru:Сетчатка]] |- |76||[[:en:Rosales]]||[[:ru:Розоцветные]] |- |76||[[:en:Rotation]]||[[:ru:Вращение]] |- |76||[[:en:Río Negro Province]]||[[:ru:Рио-Негро (провинция)]] |- |76||[[:en:Sermon on the Mount]]||[[:ru:Нагорная проповедь]] |- |76||[[:en:Sheikh]]||[[:ru:Шейх]] |- |76||[[:en:Tern]]||[[:ru:Крачковые]] |- |76||[[:en:United States Army]]||[[:ru:Армия США]] |- |76||[[:en:Värmland County]]||[[:ru:Вермланд (лен)]] |- |76||[[:en:Västerbotten County]]||[[:ru:Вестерботтен (лен)]] |- |76||[[:en:West Java]]||[[:ru:Западная Ява]] |- |76||[[:en:Yoruba people]]||[[:ru:Йоруба (народ)]] |- |75||[[:en:2034]]||[[:ru:2034 год]] |- |75||[[:en:370s]]||[[:ru:370-е годы]] |- |75||[[:en:420s]]||[[:ru:420-е годы]] |- |75||[[:en:430s]]||[[:ru:430-е годы]] |- |75||[[:en:580s]]||[[:ru:580-е годы]] |- |75||[[:en:620s]]||[[:ru:620-е годы]] |- |75||[[:en:630s]]||[[:ru:630-е годы]] |- |75||[[:en:640s]]||[[:ru:640-е годы]] |- |75||[[:en:73 (number)]]||[[:ru:73 (число)]] |- |75||[[:en:800s (decade)]]||[[:ru:800-е годы]] |- |75||[[:en:Airline]]||[[:ru:Авиакомпания]] |- |75||[[:en:Ali Abdullah Saleh]]||[[:ru:Салех, Али Абдалла]] |- |75||[[:en:Almazul]]||[[:ru:Альмасуль]] |- |75||[[:en:Araceae]]||[[:ru:Ароидные]] |- |75||[[:en:Arcos de Jalón]]||[[:ru:Аркос-де-Халон]] |- |75||[[:en:Areca catechu]]||[[:ru:Бетелевая пальма]] |- |75||[[:en:Artichoke]]||[[:ru:Артишок настоящий]] |- |75||[[:en:Axolotl]]||[[:ru:Мексиканская амбистома]] |- |75||[[:en:Bamyan Province]]||[[:ru:Бамиан (провинция)]] |- |75||[[:en:Banda Aceh]]||[[:ru:Банда-Ачех]] |- |75||[[:en:Betel]]||[[:ru:Бетель]] |- |75||[[:en:Biobío River]]||[[:ru:Био-Био (река)]] |- |75||[[:en:Borage]]||[[:ru:Бурачник лекарственный]] |- |75||[[:en:Boudica]]||[[:ru:Боудикка]] |- |75||[[:en:Bowl]]||[[:ru:Миска]] |- |75||[[:en:Camelidae]]||[[:ru:Верблюдовые]] |- |75||[[:en:Central Kalimantan]]||[[:ru:Центральный Калимантан]] |- |75||[[:en:Citron]]||[[:ru:Цитрон]] |- |75||[[:en:Courage]]||[[:ru:Мужество]] |- |75||[[:en:Decius]]||[[:ru:Деций Траян]] |- |75||[[:en:Dhu al-Hijjah]]||[[:ru:Зу-ль-хиджа]] |- |75||[[:en:Eduard Buchner]]||[[:ru:Бухнер, Эдуард]] |- |75||[[:en:European eel]]||[[:ru:Речной угорь]] |- |75||[[:en:FK Banga Gargždai]]||[[:ru:Банга (футбольный клуб)]] |- |75||[[:en:Firewall (computing)]]||[[:ru:Межсетевой экран]] |- |75||[[:en:GNU]]||[[:ru:GNU]] |- |75||[[:en:Gorno-Altaysk]]||[[:ru:Горно-Алтайск]] |- |75||[[:en:Graphical user interface]]||[[:ru:Графический интерфейс пользователя]] |- |75||[[:en:Guanaco]]||[[:ru:Гуанако]] |- |75||[[:en:Gulf of Suez]]||[[:ru:Суэцкий залив]] |- |75||[[:en:Herefordshire]]||[[:ru:Херефордшир]] |- |75||[[:en:Johor]]||[[:ru:Джохор]] |- |75||[[:en:Judea]]||[[:ru:Иудея]] |- |75||[[:en:Kalmar County]]||[[:ru:Кальмар (лен)]] |- |75||[[:en:Klingon language]]||[[:ru:Клингонский язык]] |- |75||[[:en:Kristiansand]]||[[:ru:Кристиансанн]] |- |75||[[:en:Liquid-crystal display]]||[[:ru:Жидкокристаллический дисплей]] |- |75||[[:en:Marxism–Leninism]]||[[:ru:Марксизм-ленинизм]] |- |75||[[:en:Middelburg, Zeeland]]||[[:ru:Мидделбург]] |- |75||[[:en:Mswati III]]||[[:ru:Мсвати III]] |- |75||[[:en:Muhammad al-Bukhari]]||[[:ru:Мухаммад аль-Бухари]] |- |75||[[:en:Møre og Romsdal]]||[[:ru:Мёре-ог-Ромсдал]] |- |75||[[:en:Nautical mile]]||[[:ru:Морская миля]] |- |75||[[:en:Nickname]]||[[:ru:Прозвище]] |- |75||[[:en:North Yorkshire]]||[[:ru:Норт-Йоркшир]] |- |75||[[:en:Oda Nobunaga]]||[[:ru:Ода Нобунага]] |- |75||[[:en:Odor]]||[[:ru:Запах]] |- |75||[[:en:Pond]]||[[:ru:]] |- |75||[[:en:Pope Benedict II]]||[[:ru:Бенедикт II]] |- |75||[[:en:Pope Benedict V]]||[[:ru:Бенедикт V]] |- |75||[[:en:Pope Innocent X]]||[[:ru:Иннокентий X]] |- |75||[[:en:Pope Innocent XI]]||[[:ru:Иннокентий XI]] |- |75||[[:en:Pope Paul II]]||[[:ru:Павел II]] |- |75||[[:en:Province of Lleida]]||[[:ru:Льейда (провинция)]] |- |75||[[:en:Province of Salamanca]]||[[:ru:Саламанка (провинция)]] |- |75||[[:en:Provo, Utah]]||[[:ru:Прово]] |- |75||[[:en:Read-only memory]]||[[:ru:Постоянное запоминающее устройство]] |- |75||[[:en:Retail]]||[[:ru:Розничная торговля]] |- |75||[[:en:Rhodesia]]||[[:ru:Родезия]] |- |75||[[:en:Saint-Lô]]||[[:ru:Сен-Ло]] |- |75||[[:en:Santiago del Estero Province]]||[[:ru:Сантьяго-дель-Эстеро (провинция)]] |- |75||[[:en:Sarlat-la-Canéda]]||[[:ru:Сарла-ла-Канеда]] |- |75||[[:en:Sephardic Jews]]||[[:ru:Сефарды]] |- |75||[[:en:Sternum]]||[[:ru:Грудина]] |- |75||[[:en:Tacloban]]||[[:ru:Таклобан]] |- |75||[[:en:Tawhid]]||[[:ru:Таухид]] |- |75||[[:en:Tench]]||[[:ru:Линь]] |- |75||[[:en:Teresa of Ávila]]||[[:ru:Тереза Авильская]] |- |75||[[:en:Thionville]]||[[:ru:Тьонвиль]] |- |75||[[:en:Tire]]||[[:ru:Шина транспортного средства]] |- |75||[[:en:Tobolsk]]||[[:ru:Тобольск]] |- |75||[[:en:Torso]]||[[:ru:Туловище]] |- |75||[[:en:Triceratops]]||[[:ru:Трицератопс]] |- |75||[[:en:Tuba]]||[[:ru:Туба]] |- |75||[[:en:Turbine]]||[[:ru:Турбина]] |- |75||[[:en:Vaishnavism]]||[[:ru:Вишнуизм]] |- |75||[[:en:West Slavic languages]]||[[:ru:Западнославянские языки]] |- |75||[[:en:Yorkshire]]||[[:ru:Йоркшир]] |- |74||[[:en:2035]]||[[:ru:2035 год]] |- |74||[[:en:Abjad]]||[[:ru:Консонантное письмо]] |- |74||[[:en:Agra Fort]]||[[:ru:Агра-форт]] |- |74||[[:en:Ahmed Ben Bella]]||[[:ru:Белла, Ахмед бен]] |- |74||[[:en:Alcubilla de las Peñas]]||[[:ru:Алькубилья-де-лас-Пеньяс]] |- |74||[[:en:Ana Mena]]||[[:ru:Мена, Ана]] |- |74||[[:en:Annona squamosa]]||[[:ru:Сахарное яблоко]] |- |74||[[:en:Atlantic puffin]]||[[:ru:Тупик (птица)]] |- |74||[[:en:Bambara language]]||[[:ru:Бамана]] |- |74||[[:en:Battle of Britain]]||[[:ru:Битва за Британию]] |- |74||[[:en:Bohemian waxwing]]||[[:ru:Свиристель]] |- |74||[[:en:Book of Amos]]||[[:ru:Книга пророка Амоса]] |- |74||[[:en:Book of Joel]]||[[:ru:Книга пророка Иоиля]] |- |74||[[:en:Catfish]]||[[:ru:Сомообразные]] |- |74||[[:en:Claude Lévi-Strauss]]||[[:ru:Леви-Стросс, Клод]] |- |74||[[:en:Companions of the Prophet]]||[[:ru:Сахаба]] |- |74||[[:en:Covaleda]]||[[:ru:Коваледа]] |- |74||[[:en:Coyhaique]]||[[:ru:Койайке]] |- |74||[[:en:Darfur]]||[[:ru:Дарфур (регион)]] |- |74||[[:en:De (Cyrillic)]]||[[:ru:Д]] |- |74||[[:en:Drill]]||[[:ru:Дрель]] |- |74||[[:en:Eartha Kitt]]||[[:ru:Китт, Эрта]] |- |74||[[:en:East Kalimantan]]||[[:ru:Восточный Калимантан]] |- |74||[[:en:East Slavic languages]]||[[:ru:Восточнославянские языки]] |- |74||[[:en:Emden]]||[[:ru:Эмден]] |- |74||[[:en:Ethnologue]]||[[:ru:Ethnologue]] |- |74||[[:en:Eurasian oystercatcher]]||[[:ru:Кулик-сорока]] |- |74||[[:en:Fagaceae]]||[[:ru:Буковые]] |- |74||[[:en:Fence]]||[[:ru:Забор]] |- |74||[[:en:Franco-Provençal]]||[[:ru:Франкопровансальский язык]] |- |74||[[:en:Gotland County]]||[[:ru:Готланд (лен)]] |- |74||[[:en:Halland County]]||[[:ru:Халланд (лен)]] |- |74||[[:en:Har Gobind Khorana]]||[[:ru:Корана, Хар Гобинд]] |- |74||[[:en:Helmand Province]]||[[:ru:Гильменд (провинция)]] |- |74||[[:en:Homo sapiens]]||[[:ru:Человек разумный]] |- |74||[[:en:I (Cyrillic)]]||[[:ru:И]] |- |74||[[:en:Inclined plane]]||[[:ru:Наклонная плоскость]] |- |74||[[:en:Jambi]]||[[:ru:Джамби (провинция)]] |- |74||[[:en:Juanes]]||[[:ru:Хуанес]] |- |74||[[:en:Jämtland County]]||[[:ru:Емтланд (лен)]] |- |74||[[:en:Jönköping County]]||[[:ru:Йёнчёпинг (лен)]] |- |74||[[:en:Kalimantan]]||[[:ru:Индонезийский Калимантан]] |- |74||[[:en:Kedah]]||[[:ru:Кедах]] |- |74||[[:en:Lamiales]]||[[:ru:Ясноткоцветные]] |- |74||[[:en:Leinster]]||[[:ru:Ленстер]] |- |74||[[:en:Manilkara zapota]]||[[:ru:Саподилла]] |- |74||[[:en:Mass in the Catholic Church]]||[[:ru:Месса]] |- |74||[[:en:Metonymy]]||[[:ru:Метонимия]] |- |74||[[:en:Modesto, California]]||[[:ru:Модесто]] |- |74||[[:en:Munster]]||[[:ru:Манстер]] |- |74||[[:en:Naomi Osaka]]||[[:ru:Осака, Наоми]] |- |74||[[:en:Nigella sativa]]||[[:ru:Чернушка посевная]] |- |74||[[:en:Nymphaeaceae]]||[[:ru:Кувшинковые]] |- |74||[[:en:Omnivore]]||[[:ru:]] |- |74||[[:en:Pantelleria]]||[[:ru:Пантеллерия (коммуна)]] |- |74||[[:en:Particle accelerator]]||[[:ru:Ускоритель заряженных частиц]] |- |74||[[:en:Passer]]||[[:ru:Настоящие воробьи]] |- |74||[[:en:Paterson, New Jersey]]||[[:ru:Патерсон (Нью-Джерси)]] |- |74||[[:en:Phosphate]]||[[:ru:Фосфаты]] |- |74||[[:en:Piranha]]||[[:ru:Пиранья (общее название хищных рыб)]] |- |74||[[:en:Pope Alexander VIII]]||[[:ru:Александр VIII]] |- |74||[[:en:Pope Benedict I]]||[[:ru:Бенедикт I (папа римский)]] |- |74||[[:en:Pope Benedict IX]]||[[:ru:Бенедикт IX]] |- |74||[[:en:Pope Gregory IX]]||[[:ru:Григорий IX]] |- |74||[[:en:Pope Innocent XII]]||[[:ru:Иннокентий XII]] |- |74||[[:en:Pope John XII]]||[[:ru:Иоанн XII (папа римский)]] |- |74||[[:en:Pope Leo V]]||[[:ru:Лев V (папа римский)]] |- |74||[[:en:Pope Sixtus V]]||[[:ru:Сикст V]] |- |74||[[:en:Province of Ourense]]||[[:ru:Оренсе (провинция)]] |- |74||[[:en:Province of Tarragona]]||[[:ru:Таррагона (провинция)]] |- |74||[[:en:Province of Teruel]]||[[:ru:Теруэль (провинция)]] |- |74||[[:en:Rashidun Caliphate]]||[[:ru:Праведный халифат]] |- |74||[[:en:Riau Islands]]||[[:ru:Кепулауан-Риау]] |- |74||[[:en:Rutaceae]]||[[:ru:Рутовые]] |- |74||[[:en:Sail]]||[[:ru:Парус]] |- |74||[[:en:San Juan Province, Argentina]]||[[:ru:Сан-Хуан (провинция, Аргентина)]] |- |74||[[:en:Sexology]]||[[:ru:Сексология]] |- |74||[[:en:Shishapangma]]||[[:ru:Шишабангма]] |- |74||[[:en:Siemens]]||[[:ru:Siemens]] |- |74||[[:en:Space exploration]]||[[:ru:Освоение космоса]] |- |74||[[:en:Taiga bean goose]]||[[:ru:Гуменник]] |- |74||[[:en:Temple Institute]]||[[:ru:Институт Храма]] |- |74||[[:en:Tetum language]]||[[:ru:Тетум]] |- |74||[[:en:Three Kingdoms of Korea]]||[[:ru:Три корейских государства]] |- |74||[[:en:Transpiration]]||[[:ru:Транспирация]] |- |74||[[:en:Ural Federal District]]||[[:ru:Уральский федеральный округ]] |- |74||[[:en:Wilhelmus]]||[[:ru:Гимн Нидерландов]] |- |74||[[:en:Willem Einthoven]]||[[:ru:Эйнтховен, Виллем]] |- |74||[[:en:Wire]]||[[:ru:Проволока]] |- |74||[[:en:Word processor]]||[[:ru:Текстовый процессор]] |- |74||[[:en:Yacht]]||[[:ru:Яхта]] |- |74||[[:en:Yukio Hatoyama]]||[[:ru:Хатояма, Юкио]] |- |74||[[:en:Zhe (Cyrillic)]]||[[:ru:Ж]] |- |74||[[:en:Ústí nad Labem]]||[[:ru:Усти-над-Лабем]] |- |73||[[:en:1992 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1992]] |- |73||[[:en:2036]]||[[:ru:2036 год]] |- |73||[[:en:500s (decade)]]||[[:ru:500-е годы]] |- |73||[[:en:Aalen]]||[[:ru:Ален (Баден-Вюртемберг)]] |- |73||[[:en:Aliud]]||[[:ru:Альюд]] |- |73||[[:en:Almajano]]||[[:ru:Альмахано]] |- |73||[[:en:Alnus glutinosa]]||[[:ru:Ольха чёрная]] |- |73||[[:en:Anglesey]]||[[:ru:Англси]] |- |73||[[:en:Aphid]]||[[:ru:Тли]] |- |73||[[:en:Apocynaceae]]||[[:ru:Кутровые]] |- |73||[[:en:Ashkelon]]||[[:ru:Ашкелон]] |- |73||[[:en:Ayatollah]]||[[:ru:Аятолла]] |- |73||[[:en:Banten]]||[[:ru:Бантен]] |- |73||[[:en:Baraona]]||[[:ru:Бараона (Испания)]] |- |73||[[:en:Book of Malachi]]||[[:ru:Книга пророка Малахии]] |- |73||[[:en:Book of Obadiah]]||[[:ru:Книга пророка Авдия]] |- |73||[[:en:Brook (small stream)]]||[[:ru:Ручей]] |- |73||[[:en:Cabinda Province]]||[[:ru:Кабинда]] |- |73||[[:en:Chamorro language]]||[[:ru:Чаморро (язык)]] |- |73||[[:en:Colon (punctuation)]]||[[:ru:Двоеточие]] |- |73||[[:en:Cynodon dactylon]]||[[:ru:Свинорой пальчатый]] |- |73||[[:en:Daniel (biblical figure)]]||[[:ru:Даниил (пророк)]] |- |73||[[:en:Dharamshala]]||[[:ru:Дхарамсала]] |- |73||[[:en:Diesel engine]]||[[:ru:Дизельный двигатель]] |- |73||[[:en:Djoser]]||[[:ru:Джосер]] |- |73||[[:en:Drum kit]]||[[:ru:Ударная установка]] |- |73||[[:en:El (Cyrillic)]]||[[:ru:Л]] |- |73||[[:en:Equestrianism]]||[[:ru:Верховая езда]] |- |73||[[:en:European perch]]||[[:ru:Речной окунь]] |- |73||[[:en:Falconiformes]]||[[:ru:Соколообразные]] |- |73||[[:en:Fatah]]||[[:ru:ФАТХ]] |- |73||[[:en:Gilgit-Baltistan]]||[[:ru:Гилгит-Балтистан]] |- |73||[[:en:Giurtelecu Șimleului]]||[[:ru:Джуртелеку-Шимлеулуй]] |- |73||[[:en:Gran Colombia]]||[[:ru:Великая Колумбия]] |- |73||[[:en:Gävleborg County]]||[[:ru:Евлеборг]] |- |73||[[:en:Herat Province]]||[[:ru:Герат (провинция)]] |- |73||[[:en:Honorius]]||[[:ru:Гонорий]] |- |73||[[:en:Hui people]]||[[:ru:Хуэй (народ)]] |- |73||[[:en:Ilocano language]]||[[:ru:Илоканский язык]] |- |73||[[:en:Integumentary system]]||[[:ru:Покровная система]] |- |73||[[:en:Jack snipe]]||[[:ru:Гаршнеп]] |- |73||[[:en:Jew's harp]]||[[:ru:Варган]] |- |73||[[:en:Ka (Cyrillic)]]||[[:ru:К (кириллица)]] |- |73||[[:en:Kotka]]||[[:ru:Котка]] |- |73||[[:en:Kufa]]||[[:ru:Эль-Куфа]] |- |73||[[:en:Kurt Georg Kiesinger]]||[[:ru:Кизингер, Курт Георг]] |- |73||[[:en:Lacuna Coil]]||[[:ru:Lacuna Coil]] |- |73||[[:en:Laredo, Texas]]||[[:ru:Ларедо (Техас)]] |- |73||[[:en:Las Aldehuelas]]||[[:ru:Лас-Альдеуэлас]] |- |73||[[:en:Lingala]]||[[:ru:Лингала]] |- |73||[[:en:List of languages by number of native speakers]]||[[:ru:Список языков по количеству носителей]] |- |73||[[:en:Long-tailed duck]]||[[:ru:Морянка]] |- |73||[[:en:Louis XI]]||[[:ru:Людовик XI]] |- |73||[[:en:Meander]]||[[:ru:Меандр]] |- |73||[[:en:Mountain View, California]]||[[:ru:Маунтин-Вью (Калифорния)]] |- |73||[[:en:New Zealand dollar]]||[[:ru:Новозеландский доллар]] |- |73||[[:en:Newton]]||[[:ru:Ньютон]] |- |73||[[:en:Night of Power]]||[[:ru:Ночь аль-Кадр]] |- |73||[[:en:Phonograph]]||[[:ru:Фонограф]] |- |73||[[:en:Phuket province]]||[[:ru:Пхукет]] |- |73||[[:en:Pigeon pea]]||[[:ru:Голубиный горох]] |- |73||[[:en:Pope Adrian II]]||[[:ru:Адриан II]] |- |73||[[:en:Pope Adrian III]]||[[:ru:Адриан III]] |- |73||[[:en:Pope Boniface V]]||[[:ru:Бонифаций V]] |- |73||[[:en:Pope Boniface VI]]||[[:ru:Бонифаций VI]] |- |73||[[:en:Pope Clement IX]]||[[:ru:Климент IX]] |- |73||[[:en:Pope Clement VIII]]||[[:ru:Климент VIII]] |- |73||[[:en:Pope Clement XIII]]||[[:ru:Климент XIII]] |- |73||[[:en:Pope Clement XIV]]||[[:ru:Климент XIV]] |- |73||[[:en:Pope Eugene II]]||[[:ru:Евгений II]] |- |73||[[:en:Pope Eugene IV]]||[[:ru:Евгений IV]] |- |73||[[:en:Pope Formosus]]||[[:ru:Формоз]] |- |73||[[:en:Pope Gregory V]]||[[:ru:Григорий V (папа римский)]] |- |73||[[:en:Pope Gregory XIV]]||[[:ru:Григорий XIV]] |- |73||[[:en:Pope Innocent IV]]||[[:ru:Иннокентий IV]] |- |73||[[:en:Pope Leo VI]]||[[:ru:Лев VI (папа римский)]] |- |73||[[:en:Pope Paul IV]]||[[:ru:Павел IV]] |- |73||[[:en:Present]]||[[:ru:Настоящее]] |- |73||[[:en:Province of Pontevedra]]||[[:ru:Понтеведра (провинция)]] |- |73||[[:en:Provinces of Turkey]]||[[:ru:Иль Турции]] |- |73||[[:en:Pump]]||[[:ru:Насос]] |- |73||[[:en:Puncak Jaya]]||[[:ru:Джая]] |- |73||[[:en:Quantum]]||[[:ru:Квант]] |- |73||[[:en:Raft]]||[[:ru:Плот]] |- |73||[[:en:Railway track]]||[[:ru:Железнодорожный путь]] |- |73||[[:en:Robert H. Goddard]]||[[:ru:Годдард, Роберт]] |- |73||[[:en:Scientific Revolution]]||[[:ru:Революция в науке]] |- |73||[[:en:Search engine (computing)]]||[[:ru:Поисковая машина]] |- |73||[[:en:Shaivism]]||[[:ru:Шиваизм]] |- |73||[[:en:Shingles]]||[[:ru:Опоясывающий лишай]] |- |73||[[:en:Subspecies]]||[[:ru:Подвид]] |- |73||[[:en:Tsonga language]]||[[:ru:Тсонга (язык)]] |- |73||[[:en:Velociraptor]]||[[:ru:Велоцираптор]] |- |73||[[:en:Voice over IP]]||[[:ru:IP-телефония]] |- |73||[[:en:Voting]]||[[:ru:Голосование]] |- |73||[[:en:Wen Jiabao]]||[[:ru:Вэнь Цзябао]] |- |73||[[:en:Windows Phone]]||[[:ru:Windows Phone]] |- |73||[[:en:Ye (Cyrillic)]]||[[:ru:Е (кириллица)]] |- |73||[[:en:Yinchuan]]||[[:ru:Иньчуань]] |- |73||[[:en:Yu (Cyrillic)]]||[[:ru:Ю]] |- |73||[[:en:École polytechnique]]||[[:ru:Политехническая школа (Париж)]] |- |73||[[:en:Örebro County]]||[[:ru:Эребру (лен)]] |- |73||[[:en:Świętochłowice]]||[[:ru:Свентохловице]] |- |72||[[:en:18th century BC]]||[[:ru:XVIII век до н. э.]] |- |72||[[:en:1980 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1980]] |- |72||[[:en:200s (decade)]]||[[:ru:200-е годы]] |- |72||[[:en:2038]]||[[:ru:2038 год]] |- |72||[[:en:700s (decade)]]||[[:ru:700-е годы]] |- |72||[[:en:Abugida]]||[[:ru:Абугида]] |- |72||[[:en:Afternoon]]||[[:ru:После полудня]] |- |72||[[:en:Aldealseñor]]||[[:ru:Альдеальсеньор]] |- |72||[[:en:Alfonso XIII]]||[[:ru:Альфонсо XIII]] |- |72||[[:en:Alliance 90/The Greens]]||[[:ru:Союз 90/Зелёные]] |- |72||[[:en:Almaluez]]||[[:ru:Альмалуэс]] |- |72||[[:en:Annual plant]]||[[:ru:Однолетние растения]] |- |72||[[:en:Auch]]||[[:ru:Ош (город, Франция)]] |- |72||[[:en:Auk]]||[[:ru:Чистиковые]] |- |72||[[:en:Auvergne (administrative region)]]||[[:ru:Овернь]] |- |72||[[:en:Avalokiteśvara]]||[[:ru:Авалокитешвара]] |- |72||[[:en:Ayyubid dynasty]]||[[:ru:Айюбиды]] |- |72||[[:en:Bagpipes]]||[[:ru:Волынка]] |- |72||[[:en:Beaufort scale]]||[[:ru:Шкала Бофорта]] |- |72||[[:en:Bodhisattva]]||[[:ru:Бодхисаттва]] |- |72||[[:en:Book of Habakkuk]]||[[:ru:Книга пророка Аввакума]] |- |72||[[:en:Book of Jonah]]||[[:ru:Книга пророка Ионы]] |- |72||[[:en:Boro language (India)]]||[[:ru:Бодо (язык)]] |- |72||[[:en:Caryophyllaceae]]||[[:ru:Гвоздичные]] |- |72||[[:en:Chaos theory]]||[[:ru:Теория хаоса]] |- |72||[[:en:Coronel Fabriciano]]||[[:ru:Коронел-Фабрисиану]] |- |72||[[:en:Donbas]]||[[:ru:Донбасс]] |- |72||[[:en:Eumetazoa]]||[[:ru:Эуметазои]] |- |72||[[:en:FA Šiauliai]]||[[:ru:ФА Шяуляй]] |- |72||[[:en:FC Džiugas Telšiai]]||[[:ru:Джюгас (футбольный клуб)]] |- |72||[[:en:FC Hegelmann]]||[[:ru:Хегельманн]] |- |72||[[:en:Far-right politics]]||[[:ru:Ультраправые]] |- |72||[[:en:Farah Province]]||[[:ru:Фарах (провинция)]] |- |72||[[:en:Fax]]||[[:ru:Факс]] |- |72||[[:en:Fedora Linux]]||[[:ru:Fedora Linux]] |- |72||[[:en:Gastroenterology]]||[[:ru:Гастроэнтерология]] |- |72||[[:en:Hakka Chinese]]||[[:ru:Хакка (язык)]] |- |72||[[:en:Handicraft]]||[[:ru:Народные художественные промыслы]] |- |72||[[:en:Harold Godwinson]]||[[:ru:Гарольд II Годвинсон]] |- |72||[[:en:Hexapoda]]||[[:ru:Шестиногие]] |- |72||[[:en:High-definition television]]||[[:ru:Телевидение высокой чёткости]] |- |72||[[:en:Humayun]]||[[:ru:Хумаюн]] |- |72||[[:en:Hyundai Motor Company]]||[[:ru:Hyundai Motor]] |- |72||[[:en:Ibn Arabi]]||[[:ru:Ибн Араби]] |- |72||[[:en:Indigo]]||[[:ru:Индиго (цвет)]] |- |72||[[:en:Key West]]||[[:ru:Ки-Уэст]] |- |72||[[:en:Khanty languages]]||[[:ru:Хантыйский язык]] |- |72||[[:en:Kohima]]||[[:ru:Кохима]] |- |72||[[:en:Lampung]]||[[:ru:Лампунг]] |- |72||[[:en:Library of Congress Control Number]]||[[:ru:Контрольный номер Библиотеки Конгресса]] |- |72||[[:en:Lovebird]]||[[:ru:Неразлучники]] |- |72||[[:en:Medinaceli]]||[[:ru:Мединасели]] |- |72||[[:en:Meissen]]||[[:ru:Майсен]] |- |72||[[:en:Mercedes-Benz Group]]||[[:ru:Mercedes-Benz Group]] |- |72||[[:en:Myrtaceae]]||[[:ru:Миртовые]] |- |72||[[:en:Nangarhar Province]]||[[:ru:Нангархар]] |- |72||[[:en:Oblasts of Russia]]||[[:ru:Область (Россия)]] |- |72||[[:en:Pannonia]]||[[:ru:Паннония]] |- |72||[[:en:People's Liberation Army]]||[[:ru:Народно-освободительная армия Китая]] |- |72||[[:en:Perennial]]||[[:ru:Многолетние растения]] |- |72||[[:en:Pope Adeodatus I]]||[[:ru:Адеодат I]] |- |72||[[:en:Pope Alexander VII]]||[[:ru:Александр VII]] |- |72||[[:en:Pope Benedict III]]||[[:ru:Бенедикт III]] |- |72||[[:en:Pope Benedict VIII]]||[[:ru:Бенедикт VIII]] |- |72||[[:en:Pope Boniface VIII]]||[[:ru:Бонифаций VIII]] |- |72||[[:en:Pope Gregory VIII]]||[[:ru:Григорий VIII (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Gregory XII]]||[[:ru:Григорий XII]] |- |72||[[:en:Pope Innocent VI]]||[[:ru:Иннокентий VI]] |- |72||[[:en:Pope Innocent VIII]]||[[:ru:Иннокентий VIII]] |- |72||[[:en:Pope John III]]||[[:ru:Иоанн III (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope John V]]||[[:ru:Иоанн V (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope John VII]]||[[:ru:Иоанн VII (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Lando]]||[[:ru:Ландон (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Leo IV]]||[[:ru:Лев IV (папа римский)]] |- |72||[[:en:Pope Marinus I]]||[[:ru:Марин I]] |- |72||[[:en:Pope Pelagius II]]||[[:ru:Пелагий II]] |- |72||[[:en:Pope Sergius III]]||[[:ru:Сергий III]] |- |72||[[:en:Pope Urban III]]||[[:ru:Урбан III]] |- |72||[[:en:Pre-Socratic philosophy]]||[[:ru:Досократики]] |- |72||[[:en:Production (economics)]]||[[:ru:Производство]] |- |72||[[:en:Province of Guadalajara]]||[[:ru:Гвадалахара (провинция)]] |- |72||[[:en:Province of Prato]]||[[:ru:Прато (провинция)]] |- |72||[[:en:Pubic hair]]||[[:ru:Лобковые волосы]] |- |72||[[:en:Punishment]]||[[:ru:Наказание]] |- |72||[[:en:Red Fort]]||[[:ru:Лал-Кила]] |- |72||[[:en:Rhesus macaque]]||[[:ru:Макак-резус]] |- |72||[[:en:Rutland]]||[[:ru:Ратленд (графство)]] |- |72||[[:en:Safar]]||[[:ru:Сафар]] |- |72||[[:en:Salinas, California]]||[[:ru:Салинас (Калифорния)]] |- |72||[[:en:San Pedro de la Paz]]||[[:ru:Сан-Педро-де-ла-Пас]] |- |72||[[:en:Symptom]]||[[:ru:Симптом]] |- |72||[[:en:Syzygium cumini]]||[[:ru:Джамболан]] |- |72||[[:en:Södermanland County]]||[[:ru:Сёдерманланд (лен)]] |- |72||[[:en:Telemark]]||[[:ru:Телемарк]] |- |72||[[:en:The Smurfs]]||[[:ru:Смурфики]] |- |72||[[:en:Tribe (biology)]]||[[:ru:Триба (биология)]] |- |72||[[:en:Ulama]]||[[:ru:Улем]] |- |72||[[:en:Umberto I of Italy]]||[[:ru:Умберто I]] |- |72||[[:en:Uppsala County]]||[[:ru:Уппсала (лен)]] |- |72||[[:en:Uruzgan Province]]||[[:ru:Урузган]] |- |72||[[:en:Vestfold]]||[[:ru:Вестфолл]] |- |72||[[:en:Vicuña]]||[[:ru:Викунья]] |- |72||[[:en:Västernorrland County]]||[[:ru:Вестерноррланд]] |- |72||[[:en:Warring States period]]||[[:ru:Период Сражающихся царств]] |- |72||[[:en:West Kazakhstan Region]]||[[:ru:Западно-Казахстанская область]] |- |72||[[:en:Ze (Cyrillic)]]||[[:ru:З]] |- |72||[[:en:Östergötland County]]||[[:ru:Эстергётланд (лен)]] |- |71||[[:en:1948 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1948]] |- |71||[[:en:1968 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1968]] |- |71||[[:en:2030s]]||[[:ru:2030-е годы]] |- |71||[[:en:300s (decade)]]||[[:ru:300-е годы]] |- |71||[[:en:600s (decade)]]||[[:ru:600-е годы]] |- |71||[[:en:Abilene, Texas]]||[[:ru:Абилин (Техас)]] |- |71||[[:en:Adultery]]||[[:ru:Супружеская измена]] |- |71||[[:en:Al-Ikhlas]]||[[:ru:Аль-Ихляс]] |- |71||[[:en:Ali Bongo]]||[[:ru:Бонго Ондимба, Али]] |- |71||[[:en:Altenburg]]||[[:ru:Альтенбург]] |- |71||[[:en:Amaranthaceae]]||[[:ru:Амарантовые]] |- |71||[[:en:American English]]||[[:ru:Американский вариант английского языка]] |- |71||[[:en:Anders Fogh Rasmussen]]||[[:ru:Расмуссен, Андерс Фог]] |- |71||[[:en:Andijan]]||[[:ru:Андижан]] |- |71||[[:en:Arlington County, Virginia]]||[[:ru:Арлингтон (округ)]] |- |71||[[:en:Asterales]]||[[:ru:Астроцветные]] |- |71||[[:en:Banjarmasin]]||[[:ru:Банджармасин]] |- |71||[[:en:Bar-le-Duc]]||[[:ru:Бар-ле-Дюк]] |- |71||[[:en:Ben Gurion Airport]]||[[:ru:Аэропорт имени Бен-Гуриона]] |- |71||[[:en:Biafra]]||[[:ru:Биафра]] |- |71||[[:en:Book of Hosea]]||[[:ru:Книга пророка Осии]] |- |71||[[:en:Book of Nahum]]||[[:ru:Книга пророка Наума]] |- |71||[[:en:Brachiosaurus]]||[[:ru:Брахиозавр]] |- |71||[[:en:Brazilian National Anthem]]||[[:ru:Гимн Бразилии]] |- |71||[[:en:Casarejos]]||[[:ru:Касарехос]] |- |71||[[:en:Cerbón]]||[[:ru:Сербон]] |- |71||[[:en:Chimney]]||[[:ru:Дымовая труба]] |- |71||[[:en:Circassians]]||[[:ru:Адыги]] |- |71||[[:en:Citroën]]||[[:ru:Citroën]] |- |71||[[:en:Club Atlético River Plate]]||[[:ru:Ривер Плейт]] |- |71||[[:en:Common goldeneye]]||[[:ru:Обыкновенный гоголь]] |- |71||[[:en:Council of Trent]]||[[:ru:Тридентский собор]] |- |71||[[:en:Cultural anthropology]]||[[:ru:Культурная антропология]] |- |71||[[:en:Cyrene, Libya]]||[[:ru:Кирена (город)]] |- |71||[[:en:DFK Dainava]]||[[:ru:ДФК Дайнава]] |- |71||[[:en:Dan Quayle]]||[[:ru:Куэйл, Дэн]] |- |71||[[:en:Deuterostome]]||[[:ru:Вторичноротые]] |- |71||[[:en:Dogri language]]||[[:ru:Догри]] |- |71||[[:en:Driver's license]]||[[:ru:Водительское удостоверение]] |- |71||[[:en:ENIAC]]||[[:ru:ЭНИАК]] |- |71||[[:en:Eared seal]]||[[:ru:Ушастые тюлени]] |- |71||[[:en:Eighty Years' War]]||[[:ru:Восьмидесятилетняя война]] |- |71||[[:en:Electron configuration]]||[[:ru:Электронная конфигурация]] |- |71||[[:en:Emperor Taishō]]||[[:ru:Император Тайсё]] |- |71||[[:en:Ethereum]]||[[:ru:Ethereum]] |- |71||[[:en:Eurasian whimbrel]]||[[:ru:Средний кроншнеп]] |- |71||[[:en:Firewood]]||[[:ru:Дрова]] |- |71||[[:en:Folk dance]]||[[:ru:Народный танец]] |- |71||[[:en:Ghazni Province]]||[[:ru:Газни (провинция)]] |- |71||[[:en:Ghor Province]]||[[:ru:Гор (провинция)]] |- |71||[[:en:Hawaiʻi (island)]]||[[:ru:Гавайи (остров)]] |- |71||[[:en:Hazel grouse]]||[[:ru:Рябчик]] |- |71||[[:en:Head of government]]||[[:ru:Глава правительства]] |- |71||[[:en:High jump]]||[[:ru:Прыжок в высоту]] |- |71||[[:en:Hypertext]]||[[:ru:Гипертекст]] |- |71||[[:en:Ionian Islands]]||[[:ru:Ионические острова]] |- |71||[[:en:Ipomoea aquatica]]||[[:ru:Ипомея водяная]] |- |71||[[:en:Isaiah]]||[[:ru:Исаия]] |- |71||[[:en:Javan rhinoceros]]||[[:ru:Яванский носорог]] |- |71||[[:en:Joseph II, Holy Roman Emperor]]||[[:ru:Иосиф II]] |- |71||[[:en:Krill]]||[[:ru:Эвфаузиевые]] |- |71||[[:en:Kunar Province]]||[[:ru:Кунар]] |- |71||[[:en:Kunduz Province]]||[[:ru:Кундуз (провинция)]] |- |71||[[:en:Kupang]]||[[:ru:Купанг]] |- |71||[[:en:Lester B. Pearson]]||[[:ru:Пирсон, Лестер]] |- |71||[[:en:Local Group]]||[[:ru:Местная группа галактик]] |- |71||[[:en:Madhuri Dixit]]||[[:ru:Дикшит, Мадхури]] |- |71||[[:en:Major (rank)]]||[[:ru:Майор]] |- |71||[[:en:Mansi languages]]||[[:ru:Мансийский язык]] |- |71||[[:en:Mercenary]]||[[:ru:Наёмник]] |- |71||[[:en:Minaret of Jam]]||[[:ru:Джамский минарет]] |- |71||[[:en:Mirandese language]]||[[:ru:Мирандский язык]] |- |71||[[:en:Monitor lizard]]||[[:ru:Вараны]] |- |71||[[:en:Nana Akufo-Addo]]||[[:ru:Акуфо-Аддо, Нана]] |- |71||[[:en:Neumünster]]||[[:ru:Ноймюнстер]] |- |71||[[:en:Office]]||[[:ru:Офис]] |- |71||[[:en:Oil painting]]||[[:ru:Масляная живопись]] |- |71||[[:en:Oligocene]]||[[:ru:Олигоцен]] |- |71||[[:en:Pe (Cyrillic)]]||[[:ru:П]] |- |71||[[:en:Pitchfork]]||[[:ru:Вилы]] |- |71||[[:en:Pope Adeodatus II]]||[[:ru:Адеодат II]] |- |71||[[:en:Pope Celestine III]]||[[:ru:Целестин III]] |- |71||[[:en:Pope Clement V]]||[[:ru:Климент V]] |- |71||[[:en:Pope Clement VI]]||[[:ru:Климент VI]] |- |71||[[:en:Pope John IV]]||[[:ru:Иоанн IV (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope John IX]]||[[:ru:Иоанн IX (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Leo II]]||[[:ru:Лев II (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Leo VIII]]||[[:ru:Лев VIII]] |- |71||[[:en:Pope Martin I]]||[[:ru:Мартин I (папа римский)]] |- |71||[[:en:Pope Martin V]]||[[:ru:Мартин V]] |- |71||[[:en:Pope Pelagius I]]||[[:ru:Пелагий I]] |- |71||[[:en:Pope Sergius I]]||[[:ru:Сергий I]] |- |71||[[:en:Pope Sisinnius]]||[[:ru:Сизинний]] |- |71||[[:en:Pope Stephen III]]||[[:ru:Стефан III (IV)]] |- |71||[[:en:Pope Stephen IV]]||[[:ru:Стефан IV (V)]] |- |71||[[:en:Pope Stephen VI]]||[[:ru:Стефан VI (VII)]] |- |71||[[:en:Province of Cuenca]]||[[:ru:Куэнка (провинция)]] |- |71||[[:en:Riau]]||[[:ru:Риау]] |- |71||[[:en:Saint Peter Port]]||[[:ru:Сент-Питер-Порт]] |- |71||[[:en:Salicaceae]]||[[:ru:Ивовые]] |- |71||[[:en:Sauna]]||[[:ru:Сауна]] |- |71||[[:en:Sega]]||[[:ru:Sega]] |- |71||[[:en:Semicolon]]||[[:ru:Точка с запятой]] |- |71||[[:en:Seth]]||[[:ru:Сиф]] |- |71||[[:en:Shinkansen]]||[[:ru:Синкансэн]] |- |71||[[:en:Short I (Cyrillic)]]||[[:ru:Й]] |- |71||[[:en:Simian]]||[[:ru:Обезьянообразные]] |- |71||[[:en:Spotted hyena]]||[[:ru:Пятнистая гиена]] |- |71||[[:en:Springfield, Missouri]]||[[:ru:Спрингфилд (Миссури)]] |- |71||[[:en:St Helier]]||[[:ru:Сент-Хелиер]] |- |71||[[:en:Subotica]]||[[:ru:Суботица]] |- |71||[[:en:Tahitian language]]||[[:ru:Таитянский язык]] |- |71||[[:en:Traian Băsescu]]||[[:ru:Бэсеску, Траян]] |- |71||[[:en:Ujjain]]||[[:ru:Удджайн]] |- |71||[[:en:Uncyclopedia]]||[[:ru:Uncyclopedia]] |- |71||[[:en:Volterra]]||[[:ru:Вольтерра]] |- |71||[[:en:Vukovar]]||[[:ru:Вуковар]] |- |71||[[:en:Västmanland County]]||[[:ru:Вестманланд (лен)]] |- |71||[[:en:West Kalimantan]]||[[:ru:Западный Калимантан]] |- |71||[[:en:West Yorkshire]]||[[:ru:Уэст-Йоркшир]] |- |71||[[:en:Wheelbarrow]]||[[:ru:Тачка]] |- |71||[[:en:Ya (Cyrillic)]]||[[:ru:Я]] |- |71||[[:en:Zlín]]||[[:ru:Злин]] |- |71||[[:en:Zugspitze]]||[[:ru:Цугшпитце]] |- |71||[[:en:İznik]]||[[:ru:Изник]] |- |70||[[:en:1960 Winter Olympics]]||[[:ru:Зимние Олимпийские игры 1960]] |- |70||[[:en:19th century BC]]||[[:ru:XIX век до н. э.]] |- |70||[[:en:4th millennium BC]]||[[:ru:4-е тысячелетие до н. э.]] |- |70||[[:en:All Souls' Day]]||[[:ru:День всех усопших верных]] |- |70||[[:en:Antioquia Department]]||[[:ru:Антьокия]] |- |70||[[:en:Armentières]]||[[:ru:Армантьер]] |- |70||[[:en:Atlantic mackerel]]||[[:ru:Атлантическая скумбрия]] |- |70||[[:en:Bangka Belitung Islands]]||[[:ru:Банка-Белитунг]] |- |70||[[:en:Bengkulu]]||[[:ru:Бенкулу (провинция)]] |- |70||[[:en:Bhutanese ngultrum]]||[[:ru:Нгултрум]] |- |70||[[:en:Biological anthropology]]||[[:ru:Физическая антропология]] |- |70||[[:en:Blackbuck]]||[[:ru:Гарна]] |- |70||[[:en:Book of Zephaniah]]||[[:ru:Книга пророка Софонии]] |- |70||[[:en:Bougainvillea]]||[[:ru:Бугенвиллея]] |- |70||[[:en:Bovinae]]||[[:ru:Бычьи]] |- |70||[[:en:Brahui language]]||[[:ru:Брауи]] |- |70||[[:en:Brassica]]||[[:ru:Капуста (род)]] |- |70||[[:en:Cahors]]||[[:ru:Каор]] |- |70||[[:en:Caryophyllales]]||[[:ru:Гвоздичноцветные]] |- |70||[[:en:Ceiba pentandra]]||[[:ru:Сейба пятитычинковая]] |- |70||[[:en:Charles Louis Alphonse Laveran]]||[[:ru:Лаверан, Шарль Луи Альфонс]] |- |70||[[:en:Charles VIII of France]]||[[:ru:Карл VIII (король Франции)]] |- |70||[[:en:Che (Cyrillic)]]||[[:ru:Ч]] |- |70||[[:en:Chilean Spanish]]||[[:ru:Чилийский испанский]] |- |70||[[:en:Cidones]]||[[:ru:Сидонес]] |- |70||[[:en:Claus von Stauffenberg]]||[[:ru:Штауффенберг, Клаус Шенк фон]] |- |70||[[:en:Cockburn Town]]||[[:ru:Коберн-Таун]] |- |70||[[:en:Common myna]]||[[:ru:Обыкновенная майна]] |- |70||[[:en:Connacht]]||[[:ru:Коннахт]] |- |70||[[:en:Decimetre]]||[[:ru:Дециметр]] |- |70||[[:en:Detmold]]||[[:ru:Детмольд]] |- |70||[[:en:Digne-les-Bains]]||[[:ru:Динь-ле-Бен]] |- |70||[[:en:Disco]]||[[:ru:Диско]] |- |70||[[:en:Dispur]]||[[:ru:Диспур]] |- |70||[[:en:Dubna]]||[[:ru:Дубна]] |- |70||[[:en:Elisha]]||[[:ru:Елисей]] |- |70||[[:en:Ericaceae]]||[[:ru:Вересковые]] |- |70||[[:en:Faryab Province]]||[[:ru:Фарьяб]] |- |70||[[:en:Garmisch-Partenkirchen]]||[[:ru:Гармиш-Партенкирхен]] |- |70||[[:en:Gaulish]]||[[:ru:Галльский язык]] |- |70||[[:en:George Town, Penang]]||[[:ru:Джорджтаун (Пинанг)]] |- |70||[[:en:Gnathostomata]]||[[:ru:Челюстноротые]] |- |70||[[:en:Goidelic languages]]||[[:ru:Гойдельские языки]] |- |70||[[:en:Goose]]||[[:ru:]] |- |70||[[:en:Gubbio]]||[[:ru:Губбио]] |- |70||[[:en:Hemichordate]]||[[:ru:Полухордовые]] |- |70||[[:en:Hoof]]||[[:ru:Копыто]] |- |70||[[:en:Huntington Beach, California]]||[[:ru:Хантингтон-Бич]] |- |70||[[:en:ISRO]]||[[:ru:Индийская организация космических исследований]] |- |70||[[:en:Illicium verum]]||[[:ru:Бадьян настоящий]] |- |70||[[:en:Internet service provider]]||[[:ru:Интернет-провайдер]] |- |70||[[:en:Jade]]||[[:ru:Жад]] |- |70||[[:en:Kabul Province]]||[[:ru:Кабул (провинция)]] |- |70||[[:en:List of centuries]]||[[:ru:Хронологическая таблица]] |- |70||[[:en:Lumbini]]||[[:ru:Лумбини]] |- |70||[[:en:Macedonia (region)]]||[[:ru:Македония (область)]] |- |70||[[:en:Magenta]]||[[:ru:Маджента (цвет)]] |- |70||[[:en:Maglev]]||[[:ru:Маглев]] |- |70||[[:en:Mayan languages]]||[[:ru:Майяские языки]] |- |70||[[:en:Molasses]]||[[:ru:Меласса]] |- |70||[[:en:Multicellular organism]]||[[:ru:Многоклеточный организм]] |- |70||[[:en:Nylon]]||[[:ru:Нейлон]] |- |70||[[:en:O (Cyrillic)]]||[[:ru:О (кириллица)]] |- |70||[[:en:Oświęcim]]||[[:ru:Освенцим (город)]] |- |70||[[:en:Panjshir Province]]||[[:ru:Панджшер (провинция)]] |- |70||[[:en:Perak]]||[[:ru:Перак]] |- |70||[[:en:Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]||[[:ru:Математические начала натуральной философии]] |- |70||[[:en:Pope Anastasius III]]||[[:ru:Анастасий III]] |- |70||[[:en:Pope Benedict IV]]||[[:ru:Бенедикт IV]] |- |70||[[:en:Pope Boniface III]]||[[:ru:Бонифаций III]] |- |70||[[:en:Pope Conon]]||[[:ru:Конон (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Constantine]]||[[:ru:Константин (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Eugene I]]||[[:ru:Евгений I (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Honorius III]]||[[:ru:Гонорий III]] |- |70||[[:en:Pope John X]]||[[:ru:Иоанн X (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Leo VII]]||[[:ru:Лев VII]] |- |70||[[:en:Pope Nicholas I]]||[[:ru:Николай I (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Sergius II]]||[[:ru:Сергий II]] |- |70||[[:en:Pope Stephen V]]||[[:ru:Стефан V (VI)]] |- |70||[[:en:Pope Theodore I]]||[[:ru:Теодор I (папа римский)]] |- |70||[[:en:Pope Urban VI]]||[[:ru:Урбан VI]] |- |70||[[:en:Pope Vitalian]]||[[:ru:Виталий (папа римский)]] |- |70||[[:en:President of Germany]]||[[:ru:Федеральный президент Германии]] |- |70||[[:en:Province of Castellón]]||[[:ru:Кастельон (провинция)]] |- |70||[[:en:Roman Herzog]]||[[:ru:Херцог, Роман]] |- |70||[[:en:Salvia officinalis]]||[[:ru:Шалфей лекарственный]] |- |70||[[:en:Samangan Province]]||[[:ru:Саманган]] |- |70||[[:en:Selangor]]||[[:ru:Селангор]] |- |70||[[:en:Sid Vicious]]||[[:ru:Сид Вишес]] |- |70||[[:en:Social work]]||[[:ru:Социальная работа]] |- |70||[[:en:South Asian Association for Regional Cooperation]]||[[:ru:Ассоциация регионального сотрудничества Южной Азии]] |- |70||[[:en:South Moravian Region]]||[[:ru:Южноморавский край]] |- |70||[[:en:South Sumatra]]||[[:ru:Южная Суматра]] |- |70||[[:en:Striped hyena]]||[[:ru:Полосатая гиена]] |- |70||[[:en:Sun Microsystems]]||[[:ru:Sun Microsystems]] |- |70||[[:en:The X-Files]]||[[:ru:Секретные материалы]] |- |70||[[:en:Tibia]]||[[:ru:Большеберцовая кость]] |- |70||[[:en:Tokugawa shogunate]]||[[:ru:Сёгунат Токугава]] |- |70||[[:en:Treeshrew]]||[[:ru:Тупайи]] |- |70||[[:en:Trenčín]]||[[:ru:Тренчин]] |- |70||[[:en:Tyne and Wear]]||[[:ru:Тайн-энд-Уир]] |- |70||[[:en:Vejle]]||[[:ru:Вайле]] |- |70||[[:en:Viborg, Denmark]]||[[:ru:Виборг (город)]] |- |70||[[:en:Warehouse]]||[[:ru:Склад]] |- |70||[[:en:Yery]]||[[:ru:Ы]] |- |69||[[:en:17th century BC]]||[[:ru:XVII век до н. э.]] |- |69||[[:en:2037]]||[[:ru:2037 год]] |- |69||[[:en:2039]]||[[:ru:2039 год]] |- |69||[[:en:2040]]||[[:ru:2040 год]] |- |69||[[:en:5G]]||[[:ru:5G]] |- |69||[[:en:AKB48]]||[[:ru:AKB48]] |- |69||[[:en:Adolf Butenandt]]||[[:ru:Бутенандт, Адольф]] |- |69||[[:en:Aktobe Region]]||[[:ru:Актюбинская область]] |- |69||[[:en:Al-Nassr FC]]||[[:ru:Ан-Наср (футбольный клуб, Эр-Рияд)]] |- |69||[[:en:Aldehuela de Periáñez]]||[[:ru:Альдеуэла-де-Перианьес]] |- |69||[[:en:Allvar Gullstrand]]||[[:ru:Гульстранд, Альвар]] |- |69||[[:en:Almenar de Soria]]||[[:ru:Альменар-де-Сория]] |- |69||[[:en:Alpanseque]]||[[:ru:Альпансеке]] |- |69||[[:en:American mink]]||[[:ru:Американская норка]] |- |69||[[:en:Apodiformes]]||[[:ru:Стрижеобразные]] |- |69||[[:en:Atlantic cod]]||[[:ru:Атлантическая треска]] |- |69||[[:en:Ayodhya]]||[[:ru:Айодхья]] |- |69||[[:en:B. J. Habibie]]||[[:ru:Хабиби, Бухаруддин Юсуф]] |- |69||[[:en:Baghlan Province]]||[[:ru:Баглан (провинция)]] |- |69||[[:en:Bar-tailed godwit]]||[[:ru:Малый веретенник]] |- |69||[[:en:Book of Haggai]]||[[:ru:Книга пророка Аггея]] |- |69||[[:en:Brigade]]||[[:ru:Бригада]] |- |69||[[:en:Brussels sprout]]||[[:ru:Брюссельская капуста]] |- |69||[[:en:Bryozoa]]||[[:ru:Мшанки]] |- |69||[[:en:Cantharellus cibarius]]||[[:ru:Лисичка обыкновенная]] |- |69||[[:en:Chagatai language]]||[[:ru:Чагатайский язык]] |- |69||[[:en:Claudius Gothicus]]||[[:ru:Клавдий II Готский]] |- |69||[[:en:Clergy]]||[[:ru:Духовенство]] |- |69||[[:en:Common bottlenose dolphin]]||[[:ru:Афалина]] |- |69||[[:en:Cultural heritage]]||[[:ru:Культурное наследие]] |- |69||[[:en:Cupid]]||[[:ru:Купидон]] |- |69||[[:en:Daikundi Province]]||[[:ru:Дайкунди]] |- |69||[[:en:Delmenhorst]]||[[:ru:Дельменхорст]] |- |69||[[:en:Dormouse]]||[[:ru:Соневые]] |- |69||[[:en:Durian]]||[[:ru:]] |- |69||[[:en:Electrophorus electricus]]||[[:ru:Электрический угорь]] |- |69||[[:en:Er (Cyrillic)]]||[[:ru:Р (кириллица)]] |- |69||[[:en:Es (Cyrillic)]]||[[:ru:С (кириллица)]] |- |69||[[:en:European Free Trade Association]]||[[:ru:Европейская ассоциация свободной торговли]] |- |69||[[:en:Fabales]]||[[:ru:Бобовоцветные]] |- |69||[[:en:Flores]]||[[:ru:Флорес (остров)]] |- |69||[[:en:Foreskin]]||[[:ru:Крайняя плоть]] |- |69||[[:en:Fred Rogers]]||[[:ru:Роджерс, Фред]] |- |69||[[:en:Ghee]]||[[:ru:Гхи]] |- |69||[[:en:Habib Bourguiba]]||[[:ru:Бургиба, Хабиб]] |- |69||[[:en:Harold Lloyd]]||[[:ru:Ллойд, Гарольд]] |- |69||[[:en:Hastings Banda]]||[[:ru:Банда, Хастингс]] |- |69||[[:en:Hayreddin Barbarossa]]||[[:ru:Хайреддин Барбаросса]] |- |69||[[:en:Hazaras]]||[[:ru:Хазарейцы]] |- |69||[[:en:Horseshoe]]||[[:ru:Подкова]] |- |69||[[:en:Hämeenlinna]]||[[:ru:Хямеэнлинна]] |- |69||[[:en:Irving Langmuir]]||[[:ru:Ленгмюр, Ирвинг]] |- |69||[[:en:Jesus in Islam]]||[[:ru:Иса ибн Марьям]] |- |69||[[:en:John Atta Mills]]||[[:ru:Миллс, Джон Эванс Атта]] |- |69||[[:en:Joseph Kabila]]||[[:ru:Кабила, Жозеф]] |- |69||[[:en:Jowzjan Province]]||[[:ru:Джаузджан]] |- |69||[[:en:Juan Manuel Fangio]]||[[:ru:Фанхио, Хуан Мануэль]] |- |69||[[:en:Kapisa Province]]||[[:ru:Каписа]] |- |69||[[:en:Kaziranga National Park]]||[[:ru:Казиранга]] |- |69||[[:en:Khost Province]]||[[:ru:Хост (провинция)]] |- |69||[[:en:Koine Greek]]||[[:ru:Койне]] |- |69||[[:en:Laghman Province]]||[[:ru:Лагман (провинция)]] |- |69||[[:en:Leatherback sea turtle]]||[[:ru:Кожистая черепаха]] |- |69||[[:en:Lord Howe Island]]||[[:ru:Лорд-Хау]] |- |69||[[:en:Lymphocyte]]||[[:ru:Лимфоциты]] |- |69||[[:en:Macropodidae]]||[[:ru:Кенгуровые]] |- |69||[[:en:Malpighiales]]||[[:ru:Мальпигиецветные]] |- |69||[[:en:Mangystau Region]]||[[:ru:Мангистауская область]] |- |69||[[:en:Methodology]]||[[:ru:Методология науки]] |- |69||[[:en:Minot, North Dakota]]||[[:ru:Майнот (Северная Дакота)]] |- |69||[[:en:Moa]]||[[:ru:Моа]] |- |69||[[:en:Momoko Kōchi]]||[[:ru:Коти, Момоко]] |- |69||[[:en:Moravian-Silesian Region]]||[[:ru:Моравско-Силезский край]] |- |69||[[:en:Mount Tambora]]||[[:ru:Тамбора]] |- |69||[[:en:Neuroptera]]||[[:ru:Сетчатокрылые]] |- |69||[[:en:Norman, Oklahoma]]||[[:ru:Норман (Оклахома)]] |- |69||[[:en:Ombudsman]]||[[:ru:Омбудсмен]] |- |69||[[:en:Pioneer 10]]||[[:ru:Пионер-10]] |- |69||[[:en:Planetary nebula]]||[[:ru:Планетарная туманность]] |- |69||[[:en:Pope Alexander II]]||[[:ru:Александр II (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Alexander IV]]||[[:ru:Александр IV (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Benedict VI]]||[[:ru:Бенедикт VI]] |- |69||[[:en:Pope Boniface IV]]||[[:ru:Бонифаций IV]] |- |69||[[:en:Pope Boniface IX]]||[[:ru:Бонифаций IX]] |- |69||[[:en:Pope Celestine IV]]||[[:ru:Целестин IV]] |- |69||[[:en:Pope Clement II]]||[[:ru:Климент II]] |- |69||[[:en:Pope Clement III]]||[[:ru:Климент III]] |- |69||[[:en:Pope Damasus II]]||[[:ru:Дамасий II]] |- |69||[[:en:Pope Eugene III]]||[[:ru:Евгений III]] |- |69||[[:en:Pope Gregory VI]]||[[:ru:Григорий VI (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Innocent VII]]||[[:ru:Иннокентий VII]] |- |69||[[:en:Pope John XIV]]||[[:ru:Иоанн XIV (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope John XIX]]||[[:ru:Иоанн XIX]] |- |69||[[:en:Pope Marcellus II]]||[[:ru:Марцелл II]] |- |69||[[:en:Pope Sabinian]]||[[:ru:Сабиниан (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Severinus]]||[[:ru:Северин (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Stephen II]]||[[:ru:Стефан II (III)]] |- |69||[[:en:Pope Theodore II]]||[[:ru:Теодор II (папа римский)]] |- |69||[[:en:Pope Zachary]]||[[:ru:Захария (папа римский)]] |- |69||[[:en:Poprad]]||[[:ru:Попрад]] |- |69||[[:en:Province of Ciudad Real]]||[[:ru:Сьюдад-Реаль (провинция)]] |- |69||[[:en:Quinoa]]||[[:ru:Киноа]] |- |69||[[:en:Rams Park]]||[[:ru:Рамс Парк]] |- |69||[[:en:Representative democracy]]||[[:ru:Представительная демократия]] |- |69||[[:en:Rosetta (spacecraft)]]||[[:ru:Розетта (космический аппарат)]] |- |69||[[:en:SE Palmeiras]]||[[:ru:Палмейрас]] |- |69||[[:en:Salva Kiir Mayardit]]||[[:ru:Киир, Сальваторе]] |- |69||[[:en:Sapindales]]||[[:ru:Сапиндоцветные]] |- |69||[[:en:Sarcopterygii]]||[[:ru:Лопастепёрые рыбы]] |- |69||[[:en:Saul]]||[[:ru:Саул]] |- |69||[[:en:Scholarship]]||[[:ru:Стипендия]] |- |69||[[:en:Shallot]]||[[:ru:Лук-шалот]] |- |69||[[:en:Shcha]]||[[:ru:Щ]] |- |69||[[:en:Sogn og Fjordane]]||[[:ru:Согн-ог-Фьюране]] |- |69||[[:en:South Kalimantan]]||[[:ru:Южный Калимантан]] |- |69||[[:en:Spider web]]||[[:ru:Ловчая сеть]] |- |69||[[:en:Sumatran rhinoceros]]||[[:ru:Суматранский носорог]] |- |69||[[:en:Te (Cyrillic)]]||[[:ru:Т (кириллица)]] |- |69||[[:en:Tempe, Arizona]]||[[:ru:Темпе (Аризона)]] |- |69||[[:en:Tetraodontidae]]||[[:ru:Иглобрюхие]] |- |69||[[:en:The Valley, Anguilla]]||[[:ru:Валли (Ангилья)]] |- |69||[[:en:Thrash metal]]||[[:ru:Трэш-метал]] |- |69||[[:en:Tiburon, California]]||[[:ru:Тибьюрон (Калифорния)]] |- |69||[[:en:Triathlon]]||[[:ru:Триатлон]] |- |69||[[:en:Wilhelmina of the Netherlands]]||[[:ru:Вильгельмина]] |- |69||[[:en:Wood sandpiper]]||[[:ru:Фифи]] |- |69||[[:en:Yo (Cyrillic)]]||[[:ru:Ё]] |- |68||[[:en:69 (sex position)]]||[[:ru:Поза 69]] |- |68||[[:en:Abies alba]]||[[:ru:Пихта белая]] |- |68||[[:en:Al Imran]]||[[:ru:Аль Имран]] |- |68||[[:en:Angelique Rockas]]||[[:ru:Рокас, Анжелик]] |- |68||[[:en:Arad County]]||[[:ru:Арад (жудец)]] |- |68||[[:en:As-salamu alaykum]]||[[:ru:Ас-саляму алейкум]] |- |68||[[:en:Atyrau Region]]||[[:ru:Атырауская область]] |- |68||[[:en:Bamboo Airways]]||[[:ru:Bamboo Airways]] |- |68||[[:en:Barcones]]||[[:ru:Барконес]] |- |68||[[:en:Bedroom]]||[[:ru:Спальня]] |- |68||[[:en:Bench (furniture)]]||[[:ru:Скамья]] |- |68||[[:en:Beratón]]||[[:ru:Бератон]] |- |68||[[:en:Bilateria]]||[[:ru:Двусторонне-симметричные]] |- |68||[[:en:Book of Zechariah]]||[[:ru:Книга пророка Захарии]] |- |68||[[:en:Branch]]||[[:ru:Ветвь]] |- |68||[[:en:Brașov County]]||[[:ru:Брашов (жудец)]] |- |68||[[:en:Buddhist canons]]||[[:ru:Трипитака]] |- |68||[[:en:Bulbul]]||[[:ru:Бюльбюлевые]] |- |68||[[:en:Caddisfly]]||[[:ru:Ручейники]] |- |68||[[:en:Calatañazor]]||[[:ru:Калатаньясор]] |- |68||[[:en:Caniformia]]||[[:ru:Собакообразные]] |- |68||[[:en:Cell theory]]||[[:ru:Клеточная теория]] |- |68||[[:en:Cephalochordate]]||[[:ru:Бесчерепные]] |- |68||[[:en:Chancellor of Germany]]||[[:ru:Канцлер Германии]] |- |68||[[:en:Charles the Fat]]||[[:ru:Карл III Толстый]] |- |68||[[:en:Charlotte's Web 2: Wilbur's Great Adventure]]||[[:ru:Паутина Шарлотты 2: Великое приключение Уилбура]] |- |68||[[:en:Chayote]]||[[:ru:Чайот]] |- |68||[[:en:Chrzanów]]||[[:ru:Хшанув]] |- |68||[[:en:Club de Gimnasia y Esgrima La Plata]]||[[:ru:Химнасия и Эсгрима (футбольный клуб, Ла-Плата)]] |- |68||[[:en:Common toad]]||[[:ru:Обыкновенная жаба]] |- |68||[[:en:Conservatoire national des arts et métiers]]||[[:ru:Консерватория искусств и ремёсел]] |- |68||[[:en:County Cork]]||[[:ru:Корк (графство)]] |- |68||[[:en:Crown Dependencies]]||[[:ru:Коронные земли]] |- |68||[[:en:Duruelo de la Sierra]]||[[:ru:Дуруэло-де-ла-Сьерра]] |- |68||[[:en:Ef (Cyrillic)]]||[[:ru:Ф]] |- |68||[[:en:Flathead grey mullet]]||[[:ru:Лобан]] |- |68||[[:en:Flemish dialects]]||[[:ru:Фламандские диалекты]] |- |68||[[:en:Fort Collins, Colorado]]||[[:ru:Форт-Коллинс]] |- |68||[[:en:FreeBSD]]||[[:ru:FreeBSD]] |- |68||[[:en:Garland, Texas]]||[[:ru:Гарленд (Техас)]] |- |68||[[:en:Gilbertese language]]||[[:ru:Кирибати (язык)]] |- |68||[[:en:Giro d'Italia]]||[[:ru:Джиро д’Италия]] |- |68||[[:en:Gozo]]||[[:ru:Гоцо]] |- |68||[[:en:Greater Sunda Islands]]||[[:ru:Большие Зондские острова]] |- |68||[[:en:Greater scaup]]||[[:ru:Морская чернеть]] |- |68||[[:en:Hiri Motu]]||[[:ru:Хири-моту]] |- |68||[[:en:Hoboken, New Jersey]]||[[:ru:Хобокен (Нью-Джерси)]] |- |68||[[:en:Ingrian language]]||[[:ru:Ижорский язык]] |- |68||[[:en:John Bosco]]||[[:ru:Боско, Иоанн]] |- |68||[[:en:Jonah]]||[[:ru:Иона (пророк)]] |- |68||[[:en:Junglefowl]]||[[:ru:Джунглевые куры]] |- |68||[[:en:Katerini, Greece]]||[[:ru:Катерини]] |- |68||[[:en:Kennedy Space Center]]||[[:ru:Космический центр Кеннеди]] |- |68||[[:en:Khoisan languages]]||[[:ru:Койсанские языки]] |- |68||[[:en:Kingdom of Ireland]]||[[:ru:Королевство Ирландия]] |- |68||[[:en:Ligament]]||[[:ru:Связка (анатомия)]] |- |68||[[:en:Lighter]]||[[:ru:Зажигалка]] |- |68||[[:en:Likud]]||[[:ru:Ликуд]] |- |68||[[:en:Logar Province]]||[[:ru:Логар (провинция)]] |- |68||[[:en:Maidan Wardak Province]]||[[:ru:Вардак]] |- |68||[[:en:Malus domestica]]||[[:ru:Яблоня домашняя]] |- |68||[[:en:Mazanderani language]]||[[:ru:Мазандеранский язык]] |- |68||[[:en:Menıñ Qazaqstanym]]||[[:ru:Гимн Казахстана]] |- |68||[[:en:Mississippi (disambiguation)]]||[[:ru:Миссисипи (значения)]] |- |68||[[:en:Monosodium glutamate]]||[[:ru:Глутамат натрия]] |- |68||[[:en:Montbéliard]]||[[:ru:Монбельяр]] |- |68||[[:en:Morinda citrifolia]]||[[:ru:Моринда цитрусолистная]] |- |68||[[:en:Motacillidae]]||[[:ru:Трясогузковые]] |- |68||[[:en:Nalanda mahavihara]]||[[:ru:Наланда]] |- |68||[[:en:Nepas]]||[[:ru:Непас]] |- |68||[[:en:North Kalimantan]]||[[:ru:Северный Калимантан]] |- |68||[[:en:Onomastics]]||[[:ru:Ономастика]] |- |68||[[:en:Oskemen]]||[[:ru:Усть-Каменогорск]] |- |68||[[:en:Patient]]||[[:ru:Пациент]] |- |68||[[:en:Picard language]]||[[:ru:Пикардский язык]] |- |68||[[:en:Polar coordinate system]]||[[:ru:Полярная система координат]] |- |68||[[:en:Pope Benedict XI]]||[[:ru:Бенедикт XI]] |- |68||[[:en:Pope Clement IV]]||[[:ru:Климент IV]] |- |68||[[:en:Pope Innocent IX]]||[[:ru:Иннокентий IX]] |- |68||[[:en:Rabi' al-Awwal]]||[[:ru:Раби аль-авваль]] |- |68||[[:en:Rafah]]||[[:ru:Рафах (город)]] |- |68||[[:en:Republic of China (1912–1949)]]||[[:ru:Китайская республика (1912—1949)]] |- |68||[[:en:Revolutions of 1848]]||[[:ru:Революции 1848—1849 годов]] |- |68||[[:en:Ritual]]||[[:ru:Ритуал]] |- |68||[[:en:Roscosmos]]||[[:ru:Роскосмос]] |- |68||[[:en:Ruddy turnstone]]||[[:ru:Камнешарка]] |- |68||[[:en:San Andrés and Providencia]]||[[:ru:Сан-Андрес и Провиденсия]] |- |68||[[:en:Sanderling]]||[[:ru:Песчанка (птица)]] |- |68||[[:en:Sark]]||[[:ru:Сарк]] |- |68||[[:en:Sha (Cyrillic)]]||[[:ru:Ш]] |- |68||[[:en:Shania Twain]]||[[:ru:Шанайя Твейн]] |- |68||[[:en:Sine]]||[[:ru:Синус]] |- |68||[[:en:Social network]]||[[:ru:Социальная сеть (социология)]] |- |68||[[:en:Solanales]]||[[:ru:Паслёноцветные]] |- |68||[[:en:South Slavic languages]]||[[:ru:Южнославянские языки]] |- |68||[[:en:Space Race]]||[[:ru:Космическая гонка]] |- |68||[[:en:Spratly Islands]]||[[:ru:Спратли]] |- |68||[[:en:Srivijaya]]||[[:ru:Шривиджая]] |- |68||[[:en:Stress (linguistics)]]||[[:ru:Ударение]] |- |68||[[:en:Sugarcane]]||[[:ru:]] |- |68||[[:en:Summit]]||[[:ru:Вершина местности]] |- |68||[[:en:Tata Motors]]||[[:ru:Tata Motors]] |- |68||[[:en:Transoxiana]]||[[:ru:Мавераннахр]] |- |68||[[:en:University of Pula]]||[[:ru:Университет Пулы]] |- |68||[[:en:Urticaceae]]||[[:ru:Крапивные]] |- |68||[[:en:Vulgar Latin]]||[[:ru:Народная латынь]] |- |68||[[:en:William II of England]]||[[:ru:Вильгельм II (король Англии)]] |- |68||[[:en:Yam (vegetable)]]||[[:ru:Ямс]] |- |68||[[:en:Zabul Province]]||[[:ru:Забуль]] |- |68||[[:en:École normale supérieure (Paris)]]||[[:ru:Высшая нормальная школа (Париж)]] |- |67||[[:en:Aix-les-Bains]]||[[:ru:Экс-ле-Бен]] |- |67||[[:en:Alba County]]||[[:ru:Алба (жудец)]] |- |67||[[:en:Alba Iulia]]||[[:ru:Алба-Юлия]] |- |67||[[:en:Aleut language]]||[[:ru:Алеутский язык]] |- |67||[[:en:Alpine ibex]]||[[:ru:Альпийский горный козёл]] |- |67||[[:en:Angolan kwanza]]||[[:ru:Ангольская кванза]] |- |67||[[:en:Antlion]]||[[:ru:Муравьиные львы]] |- |67||[[:en:BIOS]]||[[:ru:BIOS]] |- |67||[[:en:Bacău County]]||[[:ru:Бакэу (жудец)]] |- |67||[[:en:Bali]]||[[:ru:Бали (провинция)]] |- |67||[[:en:Banská Bystrica Region]]||[[:ru:Банска-Бистрицкий край]] |- |67||[[:en:Berlanga de Duero]]||[[:ru:Берланга-де-Дуэро]] |- |67||[[:en:Bikaner]]||[[:ru:Биканер]] |- |67||[[:en:Bud Spencer]]||[[:ru:Бад Спенсер]] |- |67||[[:en:Bus (computing)]]||[[:ru:Шина (компьютер)]] |- |67||[[:en:Bács-Kiskun County]]||[[:ru:Бач-Кишкун]] |- |67||[[:en:Calf (animal)]]||[[:ru:Телёнок]] |- |67||[[:en:Cartoon]]||[[:ru:Истории в картинках]] |- |67||[[:en:Castration]]||[[:ru:Кастрация]] |- |67||[[:en:Chainsaw]]||[[:ru:Цепная пила]] |- |67||[[:en:Charles III of Spain]]||[[:ru:Карл III (король Испании)]] |- |67||[[:en:Chola dynasty]]||[[:ru:Чола]] |- |67||[[:en:Cigudosa]]||[[:ru:Сигудоса]] |- |67||[[:en:Cockatiel]]||[[:ru:Корелла]] |- |67||[[:en:County Donegal]]||[[:ru:Донегол (графство)]] |- |67||[[:en:Cundinamarca Department]]||[[:ru:Кундинамарка]] |- |67||[[:en:Dalit]]||[[:ru:Неприкасаемые]] |- |67||[[:en:Doctor of Philosophy]]||[[:ru:Доктор философии]] |- |67||[[:en:Dunlin]]||[[:ru:Чернозобик]] |- |67||[[:en:Dziecinów, Otwock County]]||[[:ru:Дзецинув (Отвоцкий повет)]] |- |67||[[:en:Dévanos]]||[[:ru:Деванос]] |- |67||[[:en:East Kazakhstan Region]]||[[:ru:Восточно-Казахстанская область]] |- |67||[[:en:East Nusa Tenggara]]||[[:ru:Восточная Нуса-Тенгара]] |- |67||[[:en:Em (Cyrillic)]]||[[:ru:М (кириллица)]] |- |67||[[:en:En (Cyrillic)]]||[[:ru:Н (кириллица)]] |- |67||[[:en:Ericales]]||[[:ru:Верескоцветные]] |- |67||[[:en:FK Jonava]]||[[:ru:Ионава (футбольный клуб)]] |- |67||[[:en:Feliformia]]||[[:ru:Кошкообразные]] |- |67||[[:en:Felipe Massa]]||[[:ru:Масса, Фелипе]] |- |67||[[:en:Free Democratic Party]]||[[:ru:Свободная демократическая партия (Германия)]] |- |67||[[:en:Functional group]]||[[:ru:Функциональная группа]] |- |67||[[:en:Futurama]]||[[:ru:Футурама]] |- |67||[[:en:Geranium]]||[[:ru:Герань]] |- |67||[[:en:Gerhard Domagk]]||[[:ru:Домагк, Герхард]] |- |67||[[:en:Ghalib]]||[[:ru:Галиб, Мирза Асадулла-хан]] |- |67||[[:en:Gordian III]]||[[:ru:Гордиан III]] |- |67||[[:en:Hadean]]||[[:ru:Катархей]] |- |67||[[:en:Harbor seal]]||[[:ru:Обыкновенный тюлень]] |- |67||[[:en:Hard sign]]||[[:ru:Ъ]] |- |67||[[:en:Harpy eagle]]||[[:ru:Южноамериканская гарпия]] |- |67||[[:en:Helena, mother of Constantine I]]||[[:ru:Елена Равноапостольная]] |- |67||[[:en:Heptagon]]||[[:ru:Семиугольник]] |- |67||[[:en:House of Windsor]]||[[:ru:Виндзоры]] |- |67||[[:en:Hovercraft]]||[[:ru:Судно на воздушной подушке]] |- |67||[[:en:Institution]]||[[:ru:Социальный институт]] |- |67||[[:en:Iridaceae]]||[[:ru:Ирисовые]] |- |67||[[:en:Jenna Jameson]]||[[:ru:Джеймсон, Дженна]] |- |67||[[:en:Jin dynasty (266–420)]]||[[:ru:Цзинь (265—420)]] |- |67||[[:en:Karakol]]||[[:ru:Каракол]] |- |67||[[:en:Kelantan]]||[[:ru:Келантан]] |- |67||[[:en:Khalid ibn al-Walid]]||[[:ru:Халид ибн аль-Валид]] |- |67||[[:en:Kharijites]]||[[:ru:Хариджиты]] |- |67||[[:en:Kostanay Region]]||[[:ru:Костанайская область]] |- |67||[[:en:Krasnogorsk, Moscow Oblast]]||[[:ru:Красногорск]] |- |67||[[:en:Kuban (river)]]||[[:ru:Кубань (река)]] |- |67||[[:en:Leopold II, Holy Roman Emperor]]||[[:ru:Леопольд II (император Священной Римской империи)]] |- |67||[[:en:Linux distribution]]||[[:ru:Дистрибутив Linux]] |- |67||[[:en:Lojban]]||[[:ru:Ложбан]] |- |67||[[:en:Long Thanh International Airport]]||[[:ru:Лонгтхань (аэропорт)]] |- |67||[[:en:Lot (biblical person)]]||[[:ru:Лот (Библия)]] |- |67||[[:en:Main sequence]]||[[:ru:Главная последовательность]] |- |67||[[:en:Maluku (province)]]||[[:ru:Малуку]] |- |67||[[:en:Marianna Madia]]||[[:ru:Мадиа, Мария Анна]] |- |67||[[:en:Maywood, Illinois]]||[[:ru:Мейвуд (Иллинойс)]] |- |67||[[:en:Mediterranean basin]]||[[:ru:Средиземноморье]] |- |67||[[:en:Messier object]]||[[:ru:Каталог Мессье]] |- |67||[[:en:Morlaix]]||[[:ru:Морле]] |- |67||[[:en:Morphology]]||[[:ru:Морфология]] |- |67||[[:en:Mucus]]||[[:ru:Слизь]] |- |67||[[:en:Multinational corporation]]||[[:ru:Транснациональная компания]] |- |67||[[:en:Mölnlycke]]||[[:ru:Мёльнлюкке]] |- |67||[[:en:Naperville, Illinois]]||[[:ru:Нейпервилл]] |- |67||[[:en:Nashua, New Hampshire]]||[[:ru:Нашуа (Нью-Гэмпшир)]] |- |67||[[:en:Olomouc Region]]||[[:ru:Оломоуцкий край]] |- |67||[[:en:Open-source software]]||[[:ru:Открытое программное обеспечение]] |- |67||[[:en:Order of the British Empire]]||[[:ru:Орден Британской империи]] |- |67||[[:en:Oyster]]||[[:ru:Устрица]] |- |67||[[:en:Pahang]]||[[:ru:Паханг]] |- |67||[[:en:Paktia Province]]||[[:ru:Пактия]] |- |67||[[:en:Parwan Province]]||[[:ru:Парван]] |- |67||[[:en:Peafowl]]||[[:ru:]] |- |67||[[:en:Pebble]]||[[:ru:Галька]] |- |67||[[:en:Phlegraean Fields]]||[[:ru:Флегрейские поля]] |- |67||[[:en:Polish–Soviet War]]||[[:ru:Советско-польская война]] |- |67||[[:en:Pope Anastasius IV]]||[[:ru:Анастасий IV]] |- |67||[[:en:Pope Benedict VII]]||[[:ru:Бенедикт VII]] |- |67||[[:en:Pope Donus]]||[[:ru:Домн]] |- |67||[[:en:Pope John XVII]]||[[:ru:Иоанн XVII]] |- |67||[[:en:Pope John XVIII]]||[[:ru:Иоанн XVIII]] |- |67||[[:en:Pope Lucius II]]||[[:ru:Луций II]] |- |67||[[:en:Pope Lucius III]]||[[:ru:Луций III]] |- |67||[[:en:Pope Marinus II]]||[[:ru:Марин II]] |- |67||[[:en:Pope Nicholas III]]||[[:ru:Николай III (папа римский)]] |- |67||[[:en:Pope Paschal II]]||[[:ru:Пасхалий II]] |- |67||[[:en:Pope Stephen VII]]||[[:ru:Стефан VII (VIII)]] |- |67||[[:en:Principality]]||[[:ru:Княжество]] |- |67||[[:en:Procellariiformes]]||[[:ru:Буревестникообразные]] |- |67||[[:en:Przemyśl]]||[[:ru:Пшемысль]] |- |67||[[:en:Richard Neal]]||[[:ru:Нил, Ричард]] |- |67||[[:en:Roswell, New Mexico]]||[[:ru:Розуэлл (Нью-Мексико)]] |- |67||[[:en:Royal Navy]]||[[:ru:Королевский военно-морской флот Великобритании]] |- |67||[[:en:Rumex]]||[[:ru:Щавель]] |- |67||[[:en:Sar-e-Pol Province]]||[[:ru:Сари-Пуль (провинция)]] |- |67||[[:en:Satu Mare]]||[[:ru:Сату-Маре]] |- |67||[[:en:Scooby-Doo]]||[[:ru:Скуби-Ду]] |- |67||[[:en:Seashell]]||[[:ru:Раковина]] |- |67||[[:en:Sha'ban]]||[[:ru:Шабан]] |- |67||[[:en:Silla]]||[[:ru:Силла]] |- |67||[[:en:Silverfish]]||[[:ru:Обыкновенная чешуйница]] |- |67||[[:en:Snow bunting]]||[[:ru:Пуночка]] |- |67||[[:en:Suceava County]]||[[:ru:Сучава (жудец)]] |- |67||[[:en:Suhl]]||[[:ru:Зуль]] |- |67||[[:en:Tiruchirappalli]]||[[:ru:Тируччираппалли]] |- |67||[[:en:Toothed whale]]||[[:ru:Зубатые киты]] |- |67||[[:en:Treaty of Rome]]||[[:ru:Римский договор]] |- |67||[[:en:Trojan horse (computing)]]||[[:ru:Троянская программа]] |- |67||[[:en:Trollhättan]]||[[:ru:Тролльхеттан]] |- |67||[[:en:UTC+06:30]]||[[:ru:UTC+6:30]] |- |67||[[:en:Umberto II of Italy]]||[[:ru:Умберто II]] |- |67||[[:en:Uusimaa]]||[[:ru:Уусимаа (область)]] |- |67||[[:en:Watermill]]||[[:ru:Водяная мельница]] |- |67||[[:en:West Sulawesi]]||[[:ru:Западный Сулавеси]] |- |67||[[:en:Whey]]||[[:ru:Молочная сыворотка]] |- |67||[[:en:Wing]]||[[:ru:]] |- |67||[[:en:Zingiberaceae]]||[[:ru:Имбирные]] |- |66||[[:en:A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada]]||[[:ru:Бхактиведанта Свами Прабхупада]] |- |66||[[:en:Abdullah I of Jordan]]||[[:ru:Абдаллах ибн Хусейн]] |- |66||[[:en:Al-Shafi'i]]||[[:ru:Мухаммад аш-Шафии]] |- |66||[[:en:Alexis Carrel]]||[[:ru:Каррель, Алексис]] |- |66||[[:en:Almaty Region]]||[[:ru:Алматинская область]] |- |66||[[:en:Amazonas Department, Colombia]]||[[:ru:Амасонас (департамент)]] |- |66||[[:en:Antonov An-225 Mriya]]||[[:ru:Ан-225]] |- |66||[[:en:Apache HTTP Server]]||[[:ru:Apache HTTP Server]] |- |66||[[:en:Asian golden cat]]||[[:ru:Кошка Темминка]] |- |66||[[:en:Asparagaceae]]||[[:ru:Спаржевые]] |- |66||[[:en:Asparagales]]||[[:ru:Спаржецветные]] |- |66||[[:en:Atlántico Department]]||[[:ru:Атлантико]] |- |66||[[:en:Aust-Agder]]||[[:ru:Эуст-Агдер]] |- |66||[[:en:Baroque music]]||[[:ru:Музыка эпохи барокко]] |- |66||[[:en:Bihor County]]||[[:ru:Бихор (жудец)]] |- |66||[[:en:Binary operation]]||[[:ru:Бинарная операция]] |- |66||[[:en:Bird migration]]||[[:ru:Миграция птиц]] |- |66||[[:en:BitTorrent]]||[[:ru:BitTorrent]] |- |66||[[:en:Blacos]]||[[:ru:Блакос]] |- |66||[[:en:Borobia]]||[[:ru:Боробия]] |- |66||[[:en:Botoșani County]]||[[:ru:Ботошани (жудец)]] |- |66||[[:en:Boyacá Department]]||[[:ru:Бояка]] |- |66||[[:en:Bratislava Region]]||[[:ru:Братиславский край]] |- |66||[[:en:Burgundians]]||[[:ru:Бургунды]] |- |66||[[:en:Castelsardo]]||[[:ru:Кастельсардо]] |- |66||[[:en:Celle]]||[[:ru:Целле]] |- |66||[[:en:Cephalonia]]||[[:ru:Кефалиния]] |- |66||[[:en:Cholet]]||[[:ru:Шоле]] |- |66||[[:en:Clarksville, Tennessee]]||[[:ru:Кларксвилл (Теннесси)]] |- |66||[[:en:County (United States)]]||[[:ru:Округ (США)]] |- |66||[[:en:County Galway]]||[[:ru:Голуэй (графство)]] |- |66||[[:en:Crassulaceae]]||[[:ru:Толстянковые]] |- |66||[[:en:Cymbopogon]]||[[:ru:Цимбопогон]] |- |66||[[:en:Diglossia]]||[[:ru:Диглоссия]] |- |66||[[:en:Diprotodontia]]||[[:ru:Двурезцовые сумчатые]] |- |66||[[:en:Drizzle]]||[[:ru:Морось]] |- |66||[[:en:East Prussia]]||[[:ru:Восточная Пруссия]] |- |66||[[:en:Eddy Merckx]]||[[:ru:Меркс, Эдди]] |- |66||[[:en:Electric potential]]||[[:ru:Электростатический потенциал]] |- |66||[[:en:Emperor Wu of Han]]||[[:ru:У-ди]] |- |66||[[:en:Eudicots]]||[[:ru:Эвдикоты]] |- |66||[[:en:Evanston, Illinois]]||[[:ru:Эванстон (Иллинойс)]] |- |66||[[:en:Fagales]]||[[:ru:Букоцветные]] |- |66||[[:en:Fehmarn]]||[[:ru:Фемарн]] |- |66||[[:en:Field (mathematics)]]||[[:ru:Поле (алгебра)]] |- |66||[[:en:Fontana, California]]||[[:ru:Фонтана (Калифорния)]] |- |66||[[:en:Fossa (animal)]]||[[:ru:Фосса]] |- |66||[[:en:Frigate]]||[[:ru:Фрегат]] |- |66||[[:en:Gandhara]]||[[:ru:Гандхара]] |- |66||[[:en:Gasherbrum I]]||[[:ru:Гашербрум I]] |- |66||[[:en:Gasherbrum II]]||[[:ru:Гашербрум II]] |- |66||[[:en:Georgia]]||[[:ru:Джорджия (значения)]] |- |66||[[:en:Hajdú–Bihar County]]||[[:ru:Хайду-Бихар]] |- |66||[[:en:Hamelin]]||[[:ru:Хамельн]] |- |66||[[:en:Hampi]]||[[:ru:Хампи]] |- |66||[[:en:Horned owl]]||[[:ru:Филины]] |- |66||[[:en:ISO 639-1]]||[[:ru:ISO 639-1]] |- |66||[[:en:Immaculate Conception]]||[[:ru:Непорочное зачатие Девы Марии]] |- |66||[[:en:Incense]]||[[:ru:Благовония]] |- |66||[[:en:Ishmael]]||[[:ru:Измаил (Библия)]] |- |66||[[:en:Isopoda]]||[[:ru:Равноногие]] |- |66||[[:en:Jammu]]||[[:ru:Джамму (город)]] |- |66||[[:en:Jules Bordet]]||[[:ru:Борде, Жюль]] |- |66||[[:en:Kha (Cyrillic)]]||[[:ru:Х (кириллица)]] |- |66||[[:en:Košice Region]]||[[:ru:Кошицкий край]] |- |66||[[:en:Lars Onsager]]||[[:ru:Онсагер, Ларс]] |- |66||[[:en:Lee Myung-bak]]||[[:ru:Ли Мён Бак]] |- |66||[[:en:Leh]]||[[:ru:Лех (Индия)]] |- |66||[[:en:Licinius]]||[[:ru:Лициний]] |- |66||[[:en:MDMA]]||[[:ru:MDMA]] |- |66||[[:en:Magadha]]||[[:ru:Магадха]] |- |66||[[:en:Mainland China]]||[[:ru:Континентальный Китай]] |- |66||[[:en:Maitreya]]||[[:ru:Майтрея]] |- |66||[[:en:Majapahit]]||[[:ru:Маджапахит]] |- |66||[[:en:Maján]]||[[:ru:Махан (Сория)]] |- |66||[[:en:Marketplace]]||[[:ru:Рынок (место торговли)]] |- |66||[[:en:Martin, Slovakia]]||[[:ru:Мартин (город)]] |- |66||[[:en:McDonnell Douglas F-15 Eagle]]||[[:ru:McDonnell Douglas F-15 Eagle]] |- |66||[[:en:Missionary position]]||[[:ru:Миссионерская позиция]] |- |66||[[:en:Monterey, California]]||[[:ru:Монтерей (Калифорния)]] |- |66||[[:en:Muezzin]]||[[:ru:Муэдзин]] |- |66||[[:en:Mufti]]||[[:ru:Муфтий]] |- |66||[[:en:National Diet Library]]||[[:ru:Национальная парламентская библиотека (Япония)]] |- |66||[[:en:Negeri Sembilan]]||[[:ru:Негери-Сембилан]] |- |66||[[:en:Nenets languages]]||[[:ru:Ненецкий язык]] |- |66||[[:en:New Taipei City]]||[[:ru:Новый Тайбэй]] |- |66||[[:en:New World vulture]]||[[:ru:Американские грифы]] |- |66||[[:en:Normandy landings]]||[[:ru:Высадка в Нормандии]] |- |66||[[:en:North Korean won]]||[[:ru:Северокорейская вона]] |- |66||[[:en:Nyköping]]||[[:ru:Нючёпинг]] |- |66||[[:en:Onager]]||[[:ru:Кулан]] |- |66||[[:en:Opava]]||[[:ru:Опава]] |- |66||[[:en:OpenOffice.org]]||[[:ru:OpenOffice.org]] |- |66||[[:en:Overland Park, Kansas]]||[[:ru:Оверленд-Парк]] |- |66||[[:en:Pavlodar Region]]||[[:ru:Павлодарская область]] |- |66||[[:en:Peripheral]]||[[:ru:Периферийное устройство]] |- |66||[[:en:Permutation]]||[[:ru:Перестановка]] |- |66||[[:en:Pioneer 11]]||[[:ru:Пионер-11]] |- |66||[[:en:Plantago lanceolata]]||[[:ru:Подорожник ланцетный]] |- |66||[[:en:Plymouth, Montserrat]]||[[:ru:Плимут (Монтсеррат)]] |- |66||[[:en:Poales]]||[[:ru:Злакоцветные]] |- |66||[[:en:Polymath]]||[[:ru:Универсальный человек]] |- |66||[[:en:Pope Gelasius II]]||[[:ru:Геласий II]] |- |66||[[:en:Pope Honorius II]]||[[:ru:Гонорий II (папа римский)]] |- |66||[[:en:Pope Innocent II]]||[[:ru:Иннокентий II]] |- |66||[[:en:Pope John XIII]]||[[:ru:Иоанн XIII (папа римский)]] |- |66||[[:en:Pope John XV]]||[[:ru:Иоанн XV]] |- |66||[[:en:Pope John XXI]]||[[:ru:Иоанн XXI]] |- |66||[[:en:Pope Nicholas IV]]||[[:ru:Николай IV]] |- |66||[[:en:Pope Sergius IV]]||[[:ru:Сергий IV]] |- |66||[[:en:Pope Victor III]]||[[:ru:Виктор III]] |- |66||[[:en:Province of Las Palmas]]||[[:ru:Лас-Пальмас (провинция)]] |- |66||[[:en:Pueblo, Colorado]]||[[:ru:Пуэбло (город)]] |- |66||[[:en:Remote control]]||[[:ru:Пульт дистанционного управления]] |- |66||[[:en:Robert Bárány]]||[[:ru:Барани, Роберт]] |- |66||[[:en:Salinity]]||[[:ru:Солёность]] |- |66||[[:en:Samaritans]]||[[:ru:Самаритяне]] |- |66||[[:en:Second Vatican Council]]||[[:ru:Второй Ватиканский собор]] |- |66||[[:en:Seinäjoki]]||[[:ru:Сейняйоки]] |- |66||[[:en:Selman Waksman]]||[[:ru:Ваксман, Зельман]] |- |66||[[:en:Shahrisabz]]||[[:ru:Шахрисабз]] |- |66||[[:en:Shawwal]]||[[:ru:Шавваль]] |- |66||[[:en:Skien Municipality]]||[[:ru:Шиен]] |- |66||[[:en:Sling (weapon)]]||[[:ru:Праща]] |- |66||[[:en:Slug]]||[[:ru:Слизень]] |- |66||[[:en:Soft sign]]||[[:ru:Ь]] |- |66||[[:en:Solidarity (Polish trade union)]]||[[:ru:Солидарность (профсоюз)]] |- |66||[[:en:South Bohemian Region]]||[[:ru:Южночешский край]] |- |66||[[:en:South Yemen]]||[[:ru:Народная Демократическая Республика Йемен]] |- |66||[[:en:Special Region of Yogyakarta]]||[[:ru:Джокьякарта (особый округ)]] |- |66||[[:en:Sturmabteilung]]||[[:ru:Штурмовые отряды]] |- |66||[[:en:Sunbird]]||[[:ru:Нектарницевые]] |- |66||[[:en:Sunny Leone]]||[[:ru:Санни Леоне]] |- |66||[[:en:Surface tension]]||[[:ru:Поверхностное натяжение]] |- |66||[[:en:Syllabary]]||[[:ru:Слоговое письмо]] |- |66||[[:en:Sør-Trøndelag]]||[[:ru:Сёр-Трёнделаг]] |- |66||[[:en:Słupsk]]||[[:ru:Слупск]] |- |66||[[:en:Takhar Province]]||[[:ru:Тахар]] |- |66||[[:en:Tanganyika (1961–1964)]]||[[:ru:Республика Танганьика]] |- |66||[[:en:Thorns, spines, and prickles]]||[[:ru:Колючки]] |- |66||[[:en:Traffic]]||[[:ru:Дорожное движение]] |- |66||[[:en:Trnava Region]]||[[:ru:Трнавский край]] |- |66||[[:en:Tropical rainforest]]||[[:ru:Влажный тропический лес]] |- |66||[[:en:Tse (Cyrillic)]]||[[:ru:Ц]] |- |66||[[:en:Visegrád Group]]||[[:ru:Вишеградская группа]] |- |66||[[:en:Warta]]||[[:ru:Варта]] |- |66||[[:en:Western Macedonia]]||[[:ru:Западная Македония]] |- |66||[[:en:Workers' Party of Korea]]||[[:ru:Трудовая партия Кореи]] |- |66||[[:en:World Athletics]]||[[:ru:World Athletics]] |- |66||[[:en:Xuanzang]]||[[:ru:Сюаньцзан]] |- |66||[[:en:Zamzam Well]]||[[:ru:Замзам]] |- |66||[[:en:Zlín Region]]||[[:ru:Злинский край]] |- |65||[[:en:0s BC]]||[[:ru:0-е годы до н. э.]] |- |65||[[:en:5th millennium BC]]||[[:ru:5-е тысячелетие до н. э.]] |- |65||[[:en:ARPANET]]||[[:ru:ARPANET]] |- |65||[[:en:Abiogenesis]]||[[:ru:Абиогенез]] |- |65||[[:en:Aboriginal Australians]]||[[:ru:Австралийские аборигены]] |- |65||[[:en:Ad hominem]]||[[:ru:Апелляция к личности]] |- |65||[[:en:Aegle marmelos]]||[[:ru:Айва бенгальская]] |- |65||[[:en:Allophone]]||[[:ru:Аллофон]] |- |65||[[:en:Angarsk]]||[[:ru:Ангарск]] |- |65||[[:en:Asian palm civet]]||[[:ru:Мусанг]] |- |65||[[:en:Assassination]]||[[:ru:Аттентат]] |- |65||[[:en:Austro-Prussian War]]||[[:ru:Австро-прусско-итальянская война]] |- |65||[[:en:Bagheria]]||[[:ru:Багерия]] |- |65||[[:en:Barnacle goose]]||[[:ru:Белощёкая казарка]] |- |65||[[:en:Basmala]]||[[:ru:Басмала]] |- |65||[[:en:Battleship Potemkin]]||[[:ru:Броненосец «Потёмкин» (фильм)]] |- |65||[[:en:Berlin Conference]]||[[:ru:Берлинская конференция (1884)]] |- |65||[[:en:Biomolecule]]||[[:ru:Биомолекулы]] |- |65||[[:en:Bistrița-Năsăud County]]||[[:ru:Бистрица-Нэсэуд]] |- |65||[[:en:Black people]]||[[:ru:Чёрные (расовая классификация)]] |- |65||[[:en:Black rat]]||[[:ru:Чёрная крыса]] |- |65||[[:en:Bodø Municipality]]||[[:ru:Будё]] |- |65||[[:en:Buginese language]]||[[:ru:Бугийский язык]] |- |65||[[:en:Bukhara Region]]||[[:ru:Бухарская область]] |- |65||[[:en:Carlsbad, California]]||[[:ru:Карлсбад (Калифорния)]] |- |65||[[:en:Cartesian product]]||[[:ru:Прямое произведение]] |- |65||[[:en:Cat's Eye Nebula]]||[[:ru:Туманность Кошачий Глаз]] |- |65||[[:en:Catherine of Alexandria]]||[[:ru:Екатерина Александрийская]] |- |65||[[:en:Catherine of Siena]]||[[:ru:Екатерина Сиенская]] |- |65||[[:en:Ceiling]]||[[:ru:Потолок]] |- |65||[[:en:Chagos Archipelago]]||[[:ru:Чагос]] |- |65||[[:en:Chris Evert]]||[[:ru:Эверт, Крис]] |- |65||[[:en:Christiaan Eijkman]]||[[:ru:Эйкман, Христиан]] |- |65||[[:en:Compton, California]]||[[:ru:Комптон (Калифорния)]] |- |65||[[:en:Constantine II (emperor)]]||[[:ru:Константин II]] |- |65||[[:en:Conversation]]||[[:ru:Разговор]] |- |65||[[:en:Daimyo]]||[[:ru:Даймё]] |- |65||[[:en:Dearborn, Michigan]]||[[:ru:Дирборн (Мичиган)]] |- |65||[[:en:Die Linke]]||[[:ru:Левая (партия, Германия)]] |- |65||[[:en:Diospyros]]||[[:ru:Хурма]] |- |65||[[:en:Districts of Germany]]||[[:ru:Район (Германия)]] |- |65||[[:en:Dragon Ball Z]]||[[:ru:Жемчуг дракона Z]] |- |65||[[:en:Du gamla, du fria]]||[[:ru:Гимн Швеции]] |- |65||[[:en:Dwarfism]]||[[:ru:Карлик]] |- |65||[[:en:Edo period]]||[[:ru:Период Эдо]] |- |65||[[:en:Electoral district]]||[[:ru:Избирательный округ]] |- |65||[[:en:Euclidean space]]||[[:ru:Евклидово пространство]] |- |65||[[:en:Excavator]]||[[:ru:Экскаватор]] |- |65||[[:en:Fayetteville, Arkansas]]||[[:ru:Фейетвилл (Арканзас)]] |- |65||[[:en:Felt]]||[[:ru:Войлок]] |- |65||[[:en:Ficus religiosa]]||[[:ru:Фикус священный]] |- |65||[[:en:Forcalquier]]||[[:ru:Форкалькье]] |- |65||[[:en:Fourier transform]]||[[:ru:Преобразование Фурье]] |- |65||[[:en:Fuerteventura]]||[[:ru:Фуэртевентура]] |- |65||[[:en:Fukushima nuclear accident]]||[[:ru:Авария на АЭС Фукусима-1]] |- |65||[[:en:GMM Grammy]]||[[:ru:GMM Grammy]] |- |65||[[:en:Galaxy cluster]]||[[:ru:Скопление галактик]] |- |65||[[:en:Galvanometer]]||[[:ru:Гальванометр]] |- |65||[[:en:Giessen]]||[[:ru:Гисен]] |- |65||[[:en:Goodluck Jonathan]]||[[:ru:Джонатан, Гудлак]] |- |65||[[:en:Guano]]||[[:ru:Гуано]] |- |65||[[:en:Guru Granth Sahib]]||[[:ru:Гуру Грантх Сахиб]] |- |65||[[:en:Győr–Moson–Sopron County]]||[[:ru:Дьёр-Мошон-Шопрон]] |- |65||[[:en:Hammerhead shark]]||[[:ru:Молотоголовые акулы]] |- |65||[[:en:Havel]]||[[:ru:Хафель]] |- |65||[[:en:Hedmark]]||[[:ru:Хедмарк]] |- |65||[[:en:IRC]]||[[:ru:IRC]] |- |65||[[:en:Ibis]]||[[:ru:Ибисы]] |- |65||[[:en:Ibn Taymiyya]]||[[:ru:Ибн Таймия]] |- |65||[[:en:Ipswich Town F.C.]]||[[:ru:Ипсвич Таун]] |- |65||[[:en:JAXA]]||[[:ru:Японское агентство аэрокосмических исследований]] |- |65||[[:en:Jacques Lacan]]||[[:ru:Лакан, Жак]] |- |65||[[:en:Jacques Monod]]||[[:ru:Моно, Жак]] |- |65||[[:en:Jambyl Region]]||[[:ru:Жамбылская область]] |- |65||[[:en:Jenny Slate]]||[[:ru:Слейт, Дженни]] |- |65||[[:en:Jenson Button]]||[[:ru:Баттон, Дженсон]] |- |65||[[:en:Jouy-en-Josas]]||[[:ru:]] |- |65||[[:en:KDE]]||[[:ru:KDE]] |- |65||[[:en:Karabük]]||[[:ru:Карабюк]] |- |65||[[:en:Knot]]||[[:ru:Узел]] |- |65||[[:en:Kolding]]||[[:ru:Коллинг]] |- |65||[[:en:Kongo]]||[[:ru:Конго]] |- |65||[[:en:Lake Peipus]]||[[:ru:Чудско-Псковское озеро]] |- |65||[[:en:Linux kernel]]||[[:ru:Ядро Linux]] |- |65||[[:en:Loggerhead sea turtle]]||[[:ru:Логгерхед]] |- |65||[[:en:Luanda Province]]||[[:ru:Луанда (провинция)]] |- |65||[[:en:Marine biology]]||[[:ru:Биология океана]] |- |65||[[:en:Material]]||[[:ru:Материал]] |- |65||[[:en:Maximian]]||[[:ru:Максимиан]] |- |65||[[:en:Mecca Province]]||[[:ru:Мекка (административный округ)]] |- |65||[[:en:Metamorphoses]]||[[:ru:Метаморфозы (Овидий)]] |- |65||[[:en:Mount Carmel]]||[[:ru:Кармель]] |- |65||[[:en:Mount Kinabalu]]||[[:ru:Кинабалу]] |- |65||[[:en:Multiculturalism]]||[[:ru:Мультикультурализм]] |- |65||[[:en:Mytishchi]]||[[:ru:Мытищи]] |- |65||[[:en:Nariño Department]]||[[:ru:Нариньо]] |- |65||[[:en:Narmer]]||[[:ru:Нармер]] |- |65||[[:en:Neon Genesis Evangelion]]||[[:ru:Евангелион]] |- |65||[[:en:Nico Rosberg]]||[[:ru:Росберг, Нико]] |- |65||[[:en:Nicotiana tabacum]]||[[:ru:Табак обыкновенный]] |- |65||[[:en:Nordhausen, Thuringia]]||[[:ru:Нордхаузен]] |- |65||[[:en:North Maluku]]||[[:ru:Северное Малуку]] |- |65||[[:en:North Sulawesi]]||[[:ru:Северный Сулавеси]] |- |65||[[:en:Nutrient]]||[[:ru:Питательное вещество]] |- |65||[[:en:Nyon]]||[[:ru:Ньон (Швейцария)]] |- |65||[[:en:Oceania Football Confederation]]||[[:ru:Конфедерация футбола Океании]] |- |65||[[:en:Original sin]]||[[:ru:Первородный грех]] |- |65||[[:en:Paktika Province]]||[[:ru:Пактика]] |- |65||[[:en:Palauan language]]||[[:ru:Палауский язык]] |- |65||[[:en:Particle]]||[[:ru:Частица]] |- |65||[[:en:Patron saint]]||[[:ru:Святой покровитель]] |- |65||[[:en:Paul Sabatier (chemist)]]||[[:ru:Сабатье, Поль (химик)]] |- |65||[[:en:Phú Quốc]]||[[:ru:Фукуок]] |- |65||[[:en:Pirkanmaa]]||[[:ru:Пирканмаа]] |- |65||[[:en:Plauen]]||[[:ru:Плауэн]] |- |65||[[:en:Pleurotus ostreatus]]||[[:ru:Вёшенка обыкновенная]] |- |65||[[:en:Polder]]||[[:ru:Польдер]] |- |65||[[:en:Pope Stephen IX]]||[[:ru:Стефан IX (X)]] |- |65||[[:en:Pope Sylvester III]]||[[:ru:Сильвестр III]] |- |65||[[:en:Popeye]]||[[:ru:Моряк Попай]] |- |65||[[:en:Pravda]]||[[:ru:Правда (газета)]] |- |65||[[:en:Prešov Region]]||[[:ru:Прешовский край]] |- |65||[[:en:Prince Henry the Navigator]]||[[:ru:Генрих Мореплаватель]] |- |65||[[:en:Ptah]]||[[:ru:Птах]] |- |65||[[:en:Puteaux]]||[[:ru:Пюто]] |- |65||[[:en:Rakhine State]]||[[:ru:Ракхайн]] |- |65||[[:en:Red knot]]||[[:ru:Исландский песочник]] |- |65||[[:en:Salafi movement]]||[[:ru:Салафия]] |- |65||[[:en:Salduero]]||[[:ru:Сальдуэро]] |- |65||[[:en:Salgótarján]]||[[:ru:Шальготарьян]] |- |65||[[:en:San Leonardo de Yagüe]]||[[:ru:Сан-Леонардо-де-Ягуэ]] |- |65||[[:en:Saud of Saudi Arabia]]||[[:ru:Сауд ибн Абдул-Азиз Аль Сауд]] |- |65||[[:en:Scrabble]]||[[:ru:Скрэббл]] |- |65||[[:en:Shot put]]||[[:ru:Толкание ядра]] |- |65||[[:en:Ska]]||[[:ru:Ска]] |- |65||[[:en:Southeast Sulawesi]]||[[:ru:Юго-Восточный Сулавеси]] |- |65||[[:en:Space Shuttle Challenger]]||[[:ru:Челленджер (шаттл)]] |- |65||[[:en:Strepsirrhini]]||[[:ru:Мокроносые приматы]] |- |65||[[:en:Subhas Chandra Bose]]||[[:ru:Бос, Субхас Чандра]] |- |65||[[:en:Sukhoi Su-27]]||[[:ru:Су-27]] |- |65||[[:en:Sunlight]]||[[:ru:Воздействие Солнца на Землю]] |- |65||[[:en:Surya]]||[[:ru:Сурья]] |- |65||[[:en:Tadeusz Reichstein]]||[[:ru:Рейхштейн, Тадеуш]] |- |65||[[:en:Tap (valve)]]||[[:ru:Трубопроводный кран]] |- |65||[[:en:Tear gas]]||[[:ru:Слезоточивый газ]] |- |65||[[:en:Thiên Đường Cave]]||[[:ru:Тхьендыонг]] |- |65||[[:en:Tobacco pipe]]||[[:ru:Курительная трубка]] |- |65||[[:en:Tupolev Tu-154]]||[[:ru:Ту-154]] |- |65||[[:en:UEFA Cup Winners' Cup]]||[[:ru:Кубок обладателей кубков УЕФА]] |- |65||[[:en:UTC+05:45]]||[[:ru:UTC+5:45]] |- |65||[[:en:Uhuru Kenyatta]]||[[:ru:Кениата, Ухуру]] |- |65||[[:en:Uncle]]||[[:ru:Дядя]] |- |65||[[:en:United States Secretary of State]]||[[:ru:Государственный секретарь США]] |- |65||[[:en:Valmiki]]||[[:ru:Вальмики]] |- |65||[[:en:Venus of Willendorf]]||[[:ru:Венера Виллендорфская]] |- |65||[[:en:Vest-Agder]]||[[:ru:Вест-Агдер]] |- |65||[[:en:Vijayanagara Empire]]||[[:ru:Виджаянагарская империя]] |- |65||[[:en:Wardrobe]]||[[:ru:Шкаф для одежды]] |- |65||[[:en:West Nusa Tenggara]]||[[:ru:Западная Нуса-Тенгара]] |- |65||[[:en:Wide area network]]||[[:ru:Глобальная вычислительная сеть]] |- |65||[[:en:Willow ptarmigan]]||[[:ru:Белая куропатка]] |- |65||[[:en:Zia-ul-Haq]]||[[:ru:Зия-уль-Хак, Мухаммед]] |- |65||[[:en:Zoonosis]]||[[:ru:Зоонозы]] |- |65||[[:en:Ólvega]]||[[:ru:Ольвега]] |- |65||[[:en:Žilina Region]]||[[:ru:Жилинский край]] |- |64||[[:en:.NET Framework]]||[[:ru:.NET Framework]] |- |64||[[:en:1. FC Union Berlin]]||[[:ru:Унион (футбольный клуб, Берлин)]] |- |64||[[:en:2050]]||[[:ru:2050 год]] |- |64||[[:en:67P/Churyumov–Gerasimenko]]||[[:ru:67P/Чурюмова — Герасименко]] |- |64||[[:en:Acanthocephala]]||[[:ru:Скребни]] |- |64||[[:en:African sacred ibis]]||[[:ru:Священный ибис]] |- |64||[[:en:Agde]]||[[:ru:Агд]] |- |64||[[:en:Al-Ma'idah]]||[[:ru:Аль-Маида]] |- |64||[[:en:Albert Hofmann]]||[[:ru:Хофман, Альберт]] |- |64||[[:en:Altitude]]||[[:ru:Абсолютная высота]] |- |64||[[:en:Alytus County]]||[[:ru:Алитусский уезд]] |- |64||[[:en:An-Nisa]]||[[:ru:Ан-Ниса]] |- |64||[[:en:Anchovy]]||[[:ru:Анчоусовые]] |- |64||[[:en:Arabic script]]||[[:ru:Арабское письмо]] |- |64||[[:en:Argeș County]]||[[:ru:Арджеш (жудец)]] |- |64||[[:en:Arzamas]]||[[:ru:Арзамас]] |- |64||[[:en:Aston Martin]]||[[:ru:Aston Martin]] |- |64||[[:en:Avranches]]||[[:ru:Авранш]] |- |64||[[:en:Ayub Khan]]||[[:ru:Айюб Хан, Мухаммед]] |- |64||[[:en:Barbary macaque]]||[[:ru:Магот]] |- |64||[[:en:Batavian Republic]]||[[:ru:Батавская республика]] |- |64||[[:en:Battle of Midway]]||[[:ru:Битва за Мидуэй]] |- |64||[[:en:Bellevue, Washington]]||[[:ru:Белвью (Вашингтон)]] |- |64||[[:en:Bergerac, Dordogne]]||[[:ru:Бержерак]] |- |64||[[:en:Biloxi, Mississippi]]||[[:ru:Билокси (город)]] |- |64||[[:en:Bistrița]]||[[:ru:Бистрица (Румыния)]] |- |64||[[:en:Bolívar Department]]||[[:ru:Боливар (департамент)]] |- |64||[[:en:Borno State]]||[[:ru:Борно (штат)]] |- |64||[[:en:Borsod–Abaúj–Zemplén County]]||[[:ru:Боршод-Абауй-Земплен]] |- |64||[[:en:Brampton]]||[[:ru:Брамптон (Онтарио)]] |- |64||[[:en:Bromeliaceae]]||[[:ru:Бромелиевые]] |- |64||[[:en:Buoyancy]]||[[:ru:Плавучесть]] |- |64||[[:en:Cable television]]||[[:ru:Кабельное телевидение]] |- |64||[[:en:Cabrejas del Pinar]]||[[:ru:Кабрехас-дель-Пинар]] |- |64||[[:en:Cannabaceae]]||[[:ru:Коноплёвые]] |- |64||[[:en:Chandrayaan-3]]||[[:ru:Чандраян-3]] |- |64||[[:en:Chelicerata]]||[[:ru:Хелицеровые]] |- |64||[[:en:Chelyabinsk meteor]]||[[:ru:Падение метеорита Челябинск]] |- |64||[[:en:Christian Social Union in Bavaria]]||[[:ru:Христианско-социальный союз]] |- |64||[[:en:Christology]]||[[:ru:Христология]] |- |64||[[:en:Common eider]]||[[:ru:Обыкновенная гага]] |- |64||[[:en:Common loon]]||[[:ru:Черноклювая гагара]] |- |64||[[:en:Constanța County]]||[[:ru:Констанца (жудец)]] |- |64||[[:en:Coursera]]||[[:ru:Coursera]] |- |64||[[:en:Crested tit]]||[[:ru:Хохлатая синица]] |- |64||[[:en:Cumans]]||[[:ru:Половцы]] |- |64||[[:en:Cuttack]]||[[:ru:Каттак]] |- |64||[[:en:Cyperus papyrus]]||[[:ru:Папирус (растение)]] |- |64||[[:en:Damselfly]]||[[:ru:Равнокрылые стрекозы]] |- |64||[[:en:Daytime]]||[[:ru:День]] |- |64||[[:en:Doda (singer)]]||[[:ru:Дода (певица)]] |- |64||[[:en:Eagle Nebula]]||[[:ru:Туманность Орёл]] |- |64||[[:en:Eastern European Time]]||[[:ru:Восточноевропейское время]] |- |64||[[:en:Elettaria cardamomum]]||[[:ru:Кардамон настоящий]] |- |64||[[:en:Environmentalism]]||[[:ru:Движение в защиту окружающей среды]] |- |64||[[:en:Eurofighter Typhoon]]||[[:ru:Eurofighter Typhoon]] |- |64||[[:en:First Indochina War]]||[[:ru:Индокитайская война]] |- |64||[[:en:Flag of Honduras]]||[[:ru:Флаг Гондураса]] |- |64||[[:en:Flag of Liberia]]||[[:ru:Флаг Либерии]] |- |64||[[:en:Flint, Michigan]]||[[:ru:Флинт (Мичиган)]] |- |64||[[:en:Gate]]||[[:ru:Ворота]] |- |64||[[:en:Gentianales]]||[[:ru:Горечавкоцветные]] |- |64||[[:en:Grapheme]]||[[:ru:Графема]] |- |64||[[:en:Great Famine (Ireland)]]||[[:ru:Голод в Ирландии (1845—1849)]] |- |64||[[:en:Great auk]]||[[:ru:Бескрылая гагарка]] |- |64||[[:en:Guava]]||[[:ru:Гуава]] |- |64||[[:en:Guéret]]||[[:ru:Гере (город)]] |- |64||[[:en:Hamilton]]||[[:ru:Гамильтон]] |- |64||[[:en:Hank Williams]]||[[:ru:Уильямс, Хэнк]] |- |64||[[:en:Hubert Humphrey]]||[[:ru:Хамфри, Хьюберт]] |- |64||[[:en:Hunter-gatherer]]||[[:ru:Охотники-собиратели]] |- |64||[[:en:Iguanodon]]||[[:ru:Игуанодон]] |- |64||[[:en:Intranet]]||[[:ru:Интранет]] |- |64||[[:en:Ishimbay]]||[[:ru:Ишимбай]] |- |64||[[:en:Jhelum River]]||[[:ru:Джелам (река)]] |- |64||[[:en:Jihlava]]||[[:ru:Йиглава]] |- |64||[[:en:John II of France]]||[[:ru:Иоанн II (король Франции)]] |- |64||[[:en:John Leguizamo]]||[[:ru:Легуизамо, Джон]] |- |64||[[:en:Joliet, Illinois]]||[[:ru:Джолиет (Иллинойс)]] |- |64||[[:en:Joseph von Fraunhofer]]||[[:ru:Фраунгофер, Йозеф]] |- |64||[[:en:Joshua]]||[[:ru:Иисус Навин]] |- |64||[[:en:Kainuu]]||[[:ru:Кайнуу]] |- |64||[[:en:Kamakura]]||[[:ru:Камакура]] |- |64||[[:en:Kana]]||[[:ru:Кана]] |- |64||[[:en:Ketchikan, Alaska]]||[[:ru:Кетчикан]] |- |64||[[:en:Khagan]]||[[:ru:Каган]] |- |64||[[:en:Komárom-Esztergom County]]||[[:ru:Комаром-Эстергом]] |- |64||[[:en:Kouvola]]||[[:ru:Коувола]] |- |64||[[:en:Krais of Russia]]||[[:ru:Край (Россия)]] |- |64||[[:en:Kra–Dai languages]]||[[:ru:Тай-кадайские языки]] |- |64||[[:en:Landform]]||[[:ru:Форма рельефа]] |- |64||[[:en:Liquefied petroleum gas]]||[[:ru:Сжиженные углеводородные газы]] |- |64||[[:en:Little Ice Age]]||[[:ru:Малый ледниковый период]] |- |64||[[:en:Longan]]||[[:ru:Лонган (растение)]] |- |64||[[:en:Magdalena Department]]||[[:ru:Магдалена (департамент)]] |- |64||[[:en:Manis]]||[[:ru:Ящеры (род)]] |- |64||[[:en:Marajó]]||[[:ru:Маражо]] |- |64||[[:en:Markhor]]||[[:ru:Винторогий козёл]] |- |64||[[:en:Markup language]]||[[:ru:Язык разметки]] |- |64||[[:en:Marsh sandpiper]]||[[:ru:Поручейник]] |- |64||[[:en:Mary, Turkmenistan]]||[[:ru:Мары]] |- |64||[[:en:Mary McAleese]]||[[:ru:Макэлис, Мэри Патрисия]] |- |64||[[:en:Maubeuge]]||[[:ru:Мобёж]] |- |64||[[:en:Mende, Lozère]]||[[:ru:Манд (Лозер)]] |- |64||[[:en:Metre per second]]||[[:ru:Метр в секунду]] |- |64||[[:en:Mohammad Zahir Shah]]||[[:ru:Захир-шах]] |- |64||[[:en:Mullet (fish)]]||[[:ru:Кефалевые]] |- |64||[[:en:Myrtales]]||[[:ru:Миртоцветные]] |- |64||[[:en:Nape]]||[[:ru:Затылок]] |- |64||[[:en:Nilgai]]||[[:ru:Нильгау]] |- |64||[[:en:Nippur]]||[[:ru:Ниппур]] |- |64||[[:en:Nitra Region]]||[[:ru:Нитранский край]] |- |64||[[:en:Norn language]]||[[:ru:Норн]] |- |64||[[:en:North Las Vegas, Nevada]]||[[:ru:Норт-Лас-Вегас]] |- |64||[[:en:Ocean sunfish]]||[[:ru:Обыкновенная луна-рыба]] |- |64||[[:en:Olusegun Obasanjo]]||[[:ru:Обасанджо, Олусегун]] |- |64||[[:en:Oncala]]||[[:ru:Онкала]] |- |64||[[:en:Ontario, California]]||[[:ru:Онтэрио (Калифорния)]] |- |64||[[:en:Palearctic realm]]||[[:ru:Палеарктика]] |- |64||[[:en:Pardubice Region]]||[[:ru:Пардубицкий край]] |- |64||[[:en:Paul Karrer]]||[[:ru:Каррер, Пауль]] |- |64||[[:en:Pennsylvania Dutch language]]||[[:ru:Пенсильванско-немецкий диалект]] |- |64||[[:en:Phasmatodea]]||[[:ru:Привиденьевые]] |- |64||[[:en:Phloem]]||[[:ru:Флоэма]] |- |64||[[:en:Phyllanthus emblica]]||[[:ru:Филлантус эмблика]] |- |64||[[:en:Picts]]||[[:ru:Пикты]] |- |64||[[:en:Pigazzano]]||[[:ru:Пигаццано]] |- |64||[[:en:Plecoptera]]||[[:ru:Веснянки]] |- |64||[[:en:Plumeria]]||[[:ru:Плюмерия]] |- |64||[[:en:Pole vault]]||[[:ru:Прыжок с шестом]] |- |64||[[:en:Pope Adrian V]]||[[:ru:Адриан V]] |- |64||[[:en:Pope Agapetus II]]||[[:ru:Агапит II]] |- |64||[[:en:Pope Stephen VIII]]||[[:ru:Стефан VIII (IX)]] |- |64||[[:en:Portland]]||[[:ru:Портленд]] |- |64||[[:en:Primula]]||[[:ru:Первоцвет]] |- |64||[[:en:Primulaceae]]||[[:ru:Первоцветные]] |- |64||[[:en:Privacy]]||[[:ru:Неприкосновенность частной жизни]] |- |64||[[:en:Proboscis monkey]]||[[:ru:Носач]] |- |64||[[:en:Puri]]||[[:ru:Пури (город)]] |- |64||[[:en:Rajab]]||[[:ru:Раджаб]] |- |64||[[:en:Red-backed shrike]]||[[:ru:Обыкновенный жулан]] |- |64||[[:en:Red kangaroo]]||[[:ru:Большой рыжий кенгуру]] |- |64||[[:en:Reef]]||[[:ru:Риф]] |- |64||[[:en:Regions of England]]||[[:ru:Регионы Англии]] |- |64||[[:en:Richard Adolf Zsigmondy]]||[[:ru:Зигмонди, Рихард]] |- |64||[[:en:Rock ptarmigan]]||[[:ru:Тундряная куропатка]] |- |64||[[:en:Royal Air Force]]||[[:ru:Королевские военно-воздушные силы Великобритании]] |- |64||[[:en:Ruhr (river)]]||[[:ru:Рур (приток Рейна)]] |- |64||[[:en:Saccharomyces cerevisiae]]||[[:ru:Saccharomyces cerevisiae]] |- |64||[[:en:Salvation Army]]||[[:ru:Армия спасения]] |- |64||[[:en:Samuel]]||[[:ru:Самуил]] |- |64||[[:en:Santa Rosa, California]]||[[:ru:Санта-Роза (Калифорния)]] |- |64||[[:en:Serravalle, San Marino]]||[[:ru:Серравалле]] |- |64||[[:en:Siem Reap]]||[[:ru:Сиемреап (город)]] |- |64||[[:en:Sinhalese people]]||[[:ru:Сингалы]] |- |64||[[:en:Sita]]||[[:ru:Сита]] |- |64||[[:en:Socialist Party (France)]]||[[:ru:Социалистическая партия (Франция)]] |- |64||[[:en:Sonoran Desert]]||[[:ru:Сонора (пустыня)]] |- |64||[[:en:South Sulawesi]]||[[:ru:Южный Сулавеси]] |- |64||[[:en:Spotted redshank]]||[[:ru:Щёголь (птица)]] |- |64||[[:en:Standard temperature and pressure]]||[[:ru:Стандартные условия]] |- |64||[[:en:Starlink]]||[[:ru:Starlink]] |- |64||[[:en:Swabia]]||[[:ru:Швабия]] |- |64||[[:en:Szabolcs–Szatmár–Bereg County]]||[[:ru:Сабольч-Сатмар-Берег]] |- |64||[[:en:Södertälje]]||[[:ru:Сёдертелье]] |- |64||[[:en:Taichung]]||[[:ru:Тайчжун]] |- |64||[[:en:Tainan]]||[[:ru:Тайнань]] |- |64||[[:en:Taroda]]||[[:ru:Тарода]] |- |64||[[:en:Tatra Mountains]]||[[:ru:Татры]] |- |64||[[:en:Temple menorah]]||[[:ru:Менора]] |- |64||[[:en:Thermal conductivity and resistivity]]||[[:ru:Теплопроводность]] |- |64||[[:en:Theropoda]]||[[:ru:Тероподы]] |- |64||[[:en:Tobago]]||[[:ru:Тобаго]] |- |64||[[:en:Torch]]||[[:ru:Факел]] |- |64||[[:en:Traffic collision]]||[[:ru:Дорожно-транспортное происшествие]] |- |64||[[:en:UTC+13:00]]||[[:ru:UTC+13:00]] |- |64||[[:en:Umaru Musa Yar'Adua]]||[[:ru:Яр-Адуа, Умару]] |- |64||[[:en:Ursus (mammal)]]||[[:ru:Медведи]] |- |64||[[:en:Velamazán]]||[[:ru:Веламасан]] |- |64||[[:en:Votic language]]||[[:ru:Водский язык]] |- |64||[[:en:Waco, Texas]]||[[:ru:Уэйко]] |- |64||[[:en:Walking]]||[[:ru:Ходьба человека]] |- |64||[[:en:Whip]]||[[:ru:Плеть]] |- |64||[[:en:WorldCat]]||[[:ru:WorldCat]] |- |64||[[:en:Yasuhiro Nakasone]]||[[:ru:Накасонэ, Ясухиро]] |- |64||[[:en:Yasuhito Endō]]||[[:ru:Эндо, Ясухито]] |- |64||[[:en:Zoophilia]]||[[:ru:Зоофилия]] |- |64||[[:en:Ústí nad Labem Region]]||[[:ru:Устецкий край]] |- |63||[[:en:2012 United States presidential election]]||[[:ru:Президентские выборы в США (2012)]] |- |63||[[:en:Abbey Road]]||[[:ru:Abbey Road]] |- |63||[[:en:Abia State]]||[[:ru:Абиа (штат)]] |- |63||[[:en:Aemilianus]]||[[:ru:Марк Эмилий Эмилиан]] |- |63||[[:en:Air Canada]]||[[:ru:Air Canada]] |- |63||[[:en:Air India]]||[[:ru:Air India]] |- |63||[[:en:Akranes]]||[[:ru:Акранес]] |- |63||[[:en:Albrecht Kossel]]||[[:ru:Коссель, Альбрехт]] |- |63||[[:en:Alfred Dreyfus]]||[[:ru:Дрейфус, Альфред]] |- |63||[[:en:Ancestor]]||[[:ru:Предок]] |- |63||[[:en:Andijan Region]]||[[:ru:Андижанская область]] |- |63||[[:en:Anglican Communion]]||[[:ru:Англиканское сообщество]] |- |63||[[:en:Arauca Department]]||[[:ru:Араука (департамент)]] |- |63||[[:en:Arcadia (regional unit)]]||[[:ru:Аркадия (ном)]] |- |63||[[:en:Arnsberg]]||[[:ru:Арнсберг]] |- |63||[[:en:Ausejo de la Sierra]]||[[:ru:Аусехо-де-ла-Сьерра]] |- |63||[[:en:Autun]]||[[:ru:Отён]] |- |63||[[:en:Back to the Future Part II]]||[[:ru:Назад в будущее 2]] |- |63||[[:en:Bangladesh Liberation War]]||[[:ru:Война за независимость Бангладеш]] |- |63||[[:en:Baranya County]]||[[:ru:Баранья (вармедье)]] |- |63||[[:en:Beaumont, Texas]]||[[:ru:Бомонт (Техас)]] |- |63||[[:en:Beijing Capital International Airport]]||[[:ru:Шоуду (аэропорт)]] |- |63||[[:en:Beji Caid Essebsi]]||[[:ru:Эс-Себси, Беджи Каид]] |- |63||[[:en:Bell pepper]]||[[:ru:Перец сладкий]] |- |63||[[:en:Bhopal disaster]]||[[:ru:Бхопальская катастрофа]] |- |63||[[:en:Blaise Compaoré]]||[[:ru:Компаоре, Блез]] |- |63||[[:en:Blue-and-yellow macaw]]||[[:ru:Сине-жёлтый ара]] |- |63||[[:en:Bob Saget]]||[[:ru:Сагет, Боб]] |- |63||[[:en:Boraginaceae]]||[[:ru:Бурачниковые]] |- |63||[[:en:Brest]]||[[:ru:Брест (значения)]] |- |63||[[:en:Brăila County]]||[[:ru:Брэила (жудец)]] |- |63||[[:en:Bulldozer]]||[[:ru:Бульдозер]] |- |63||[[:en:Cadillac]]||[[:ru:Cadillac]] |- |63||[[:en:Cauca Department]]||[[:ru:Каука]] |- |63||[[:en:Cebu]]||[[:ru:Себу (провинция)]] |- |63||[[:en:Central Sulawesi]]||[[:ru:Центральный Сулавеси]] |- |63||[[:en:Ceres]]||[[:ru:Церера (значения)]] |- |63||[[:en:Cerignola]]||[[:ru:Чериньола]] |- |63||[[:en:Champa]]||[[:ru:Тямпа]] |- |63||[[:en:Charadriidae]]||[[:ru:Ржанковые]] |- |63||[[:en:Chileans]]||[[:ru:]] |- |63||[[:en:Chord (geometry)]]||[[:ru:Хорда (геометрия)]] |- |63||[[:en:Cistercians]]||[[:ru:Цистерцианцы]] |- |63||[[:en:Città di Castello]]||[[:ru:Читта-ди-Кастелло]] |- |63||[[:en:Clichy, Hauts-de-Seine]]||[[:ru:Клиши-ла-Гаренн]] |- |63||[[:en:Cluj County]]||[[:ru:Клуж (жудец)]] |- |63||[[:en:Coat of arms of Germany]]||[[:ru:Герб Германии]] |- |63||[[:en:Commonwealth Games]]||[[:ru:Игры Содружества]] |- |63||[[:en:Congo]]||[[:ru:]] |- |63||[[:en:Continental drift]]||[[:ru:Теория дрейфа материков]] |- |63||[[:en:Corona, California]]||[[:ru:Корона (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Corps]]||[[:ru:Корпус (военное дело)]] |- |63||[[:en:Cucurbita pepo]]||[[:ru:Тыква обыкновенная]] |- |63||[[:en:Cultivar]]||[[:ru:Сорт]] |- |63||[[:en:Córdoba Department]]||[[:ru:Кордова (департамент)]] |- |63||[[:en:Darwin]]||[[:ru:Дарвин (значения)]] |- |63||[[:en:Doping in sport]]||[[:ru:Допинг]] |- |63||[[:en:Drupe]]||[[:ru:Костянка]] |- |63||[[:en:Düren]]||[[:ru:Дюрен]] |- |63||[[:en:E (Cyrillic)]]||[[:ru:Э]] |- |63||[[:en:Electron shell]]||[[:ru:Электронная оболочка]] |- |63||[[:en:Empire of Brazil]]||[[:ru:Бразильская империя]] |- |63||[[:en:Eurasian plate]]||[[:ru:Евразийская плита]] |- |63||[[:en:Evangelicalism]]||[[:ru:Евангельские христиане]] |- |63||[[:en:FK Nevėžis]]||[[:ru:Невежис (футбольный клуб)]] |- |63||[[:en:Factorization]]||[[:ru:Факторизация]] |- |63||[[:en:Firmware]]||[[:ru:Встроенное программное обеспечение]] |- |63||[[:en:Gallon]]||[[:ru:Галлон]] |- |63||[[:en:Glagolitic script]]||[[:ru:Глаголица]] |- |63||[[:en:Gorontalo]]||[[:ru:Горонтало]] |- |63||[[:en:Guilin]]||[[:ru:Гуйлинь]] |- |63||[[:en:Gujranwala]]||[[:ru:Гуджранвала]] |- |63||[[:en:Gulf of Naples]]||[[:ru:Неаполитанский залив]] |- |63||[[:en:Gulfport, Mississippi]]||[[:ru:Галфпорт (Миссисипи)]] |- |63||[[:en:Half-Life (video game)]]||[[:ru:Half-Life]] |- |63||[[:en:Hand fan]]||[[:ru:Веер]] |- |63||[[:en:Haneda Airport]]||[[:ru:Токио (аэропорт)]] |- |63||[[:en:Hialeah, Florida]]||[[:ru:Хайалиа]] |- |63||[[:en:Historical linguistics]]||[[:ru:Историческая лингвистика]] |- |63||[[:en:History of the United Kingdom]]||[[:ru:История Великобритании]] |- |63||[[:en:Homo floresiensis]]||[[:ru:Человек флоресский]] |- |63||[[:en:Hoplite]]||[[:ru:Гоплит]] |- |63||[[:en:ISO 639-3]]||[[:ru:]] |- |63||[[:en:Iași County]]||[[:ru:Яссы (жудец)]] |- |63||[[:en:Iberians]]||[[:ru:Иберы]] |- |63||[[:en:International Standard Name Identifier]]||[[:ru:Международный идентификатор стандартных наименований]] |- |63||[[:en:Italian Social Republic]]||[[:ru:Итальянская социальная республика]] |- |63||[[:en:Jack LaLanne]]||[[:ru:Лалэйн, Джек]] |- |63||[[:en:Jan Peter Balkenende]]||[[:ru:Балкененде, Ян Петер]] |- |63||[[:en:Java (disambiguation)]]||[[:ru:Ява (значения)]] |- |63||[[:en:Jawi script]]||[[:ru:Джави]] |- |63||[[:en:Jumada al-Awwal]]||[[:ru:Джумада аль-уля]] |- |63||[[:en:Kavaratti]]||[[:ru:Каваратти]] |- |63||[[:en:Kazuyoshi Miura]]||[[:ru:Миура, Кадзуёси]] |- |63||[[:en:Kingston]]||[[:ru:Кингстон]] |- |63||[[:en:Kiritimati]]||[[:ru:Остров Рождества (Кирибати)]] |- |63||[[:en:Koppa]]||[[:ru:Коппа (буква греческого алфавита)]] |- |63||[[:en:Kumbh Mela]]||[[:ru:Кумбха Мела]] |- |63||[[:en:Kırklareli]]||[[:ru:Кыркларели]] |- |63||[[:en:Labuan]]||[[:ru:Лабуан]] |- |63||[[:en:Lagos State]]||[[:ru:Лагос (штат)]] |- |63||[[:en:Land Rover]]||[[:ru:Land Rover]] |- |63||[[:en:Langres]]||[[:ru:Лангр]] |- |63||[[:en:Lateran Treaty]]||[[:ru:Латеранские соглашения]] |- |63||[[:en:Liberland]]||[[:ru:Либерленд]] |- |63||[[:en:Libourne]]||[[:ru:Либурн]] |- |63||[[:en:List of cities and towns in Poland]]||[[:ru:Города Польши]] |- |63||[[:en:Little stint]]||[[:ru:Кулик-воробей]] |- |63||[[:en:Los Ángeles, Chile]]||[[:ru:Лос-Анхелес (Чили)]] |- |63||[[:en:Ludwig II of Bavaria]]||[[:ru:Людвиг II (король Баварии)]] |- |63||[[:en:Lunisolar calendar]]||[[:ru:Лунно-солнечный календарь]] |- |63||[[:en:Maamme]]||[[:ru:Гимн Финляндии]] |- |63||[[:en:Macon, Georgia]]||[[:ru:Мейкон]] |- |63||[[:en:Maui]]||[[:ru:Мауи]] |- |63||[[:en:McLaren]]||[[:ru:Макларен (автогоночная команда)]] |- |63||[[:en:Microcontroller]]||[[:ru:Микроконтроллер]] |- |63||[[:en:Middle English]]||[[:ru:Среднеанглийский язык]] |- |63||[[:en:Minbar]]||[[:ru:Минбар]] |- |63||[[:en:Molde Municipality]]||[[:ru:Молде]] |- |63||[[:en:Mongolian tögrög]]||[[:ru:Тугрик]] |- |63||[[:en:Montecatini Terme]]||[[:ru:Монтекатини-Терме]] |- |63||[[:en:Muscovy duck]]||[[:ru:Мускусная утка]] |- |63||[[:en:Nad Tatrou sa blýska]]||[[:ru:Гимн Словакии]] |- |63||[[:en:Newport Beach, California]]||[[:ru:Ньюпорт-Бич]] |- |63||[[:en:Nintendo DS]]||[[:ru:Nintendo DS]] |- |63||[[:en:North West England]]||[[:ru:Северо-Западная Англия]] |- |63||[[:en:Northern hawk-owl]]||[[:ru:Ястребиная сова]] |- |63||[[:en:Nógrád County]]||[[:ru:Ноград (вармедье)]] |- |63||[[:en:Outer Hebrides]]||[[:ru:Внешние Гебридские острова]] |- |63||[[:en:Oymyakon]]||[[:ru:Оймякон]] |- |63||[[:en:Papaveraceae]]||[[:ru:Маковые]] |- |63||[[:en:Passenger pigeon]]||[[:ru:Странствующий голубь]] |- |63||[[:en:Patriarch Kirill of Moscow]]||[[:ru:Кирилл (патриарх Московский)]] |- |63||[[:en:Peer-to-peer]]||[[:ru:Одноранговая сеть]] |- |63||[[:en:Perlis]]||[[:ru:Перлис (штат)]] |- |63||[[:en:Philip Reeve]]||[[:ru:Рив, Филип]] |- |63||[[:en:Physical object]]||[[:ru:Физическое тело]] |- |63||[[:en:Pomona, California]]||[[:ru:Помона (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Pope Honorius IV]]||[[:ru:Гонорий IV]] |- |63||[[:en:Pope Martin IV]]||[[:ru:Мартин IV]] |- |63||[[:en:Pragmatics]]||[[:ru:Прагматика]] |- |63||[[:en:Pridi Banomyong]]||[[:ru:Паномионг, Приди]] |- |63||[[:en:Probus (emperor)]]||[[:ru:Проб]] |- |63||[[:en:Province of Naples]]||[[:ru:Неаполь (провинция)]] |- |63||[[:en:Pterygota]]||[[:ru:Крылатые насекомые]] |- |63||[[:en:Rello]]||[[:ru:Рельо]] |- |63||[[:en:Robert Kubica]]||[[:ru:Кубица, Роберт]] |- |63||[[:en:Rose-ringed parakeet]]||[[:ru:Индийский кольчатый попугай]] |- |63||[[:en:Saint Lucy]]||[[:ru:Луция Сиракузская]] |- |63||[[:en:Sarin]]||[[:ru:Зарин]] |- |63||[[:en:Scuderia Ferrari]]||[[:ru:Феррари (команда Формулы-1)]] |- |63||[[:en:Siberian crane]]||[[:ru:Стерх]] |- |63||[[:en:Sibiu County]]||[[:ru:Сибиу (жудец)]] |- |63||[[:en:Silicate mineral]]||[[:ru:Силикаты (минералы)]] |- |63||[[:en:Smew]]||[[:ru:Луток]] |- |63||[[:en:Softball]]||[[:ru:Софтбол]] |- |63||[[:en:South West England]]||[[:ru:Юго-Западная Англия]] |- |63||[[:en:Spelt]]||[[:ru:Спельта]] |- |63||[[:en:Standard Liège]]||[[:ru:Стандард (футбольный клуб)]] |- |63||[[:en:Statelessness]]||[[:ru:Апатрид]] |- |63||[[:en:Sunnyvale, California]]||[[:ru:Саннивейл (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Swedish Social Democratic Party]]||[[:ru:Социал-демократическая рабочая партия Швеции]] |- |63||[[:en:TGV]]||[[:ru:TGV]] |- |63||[[:en:Terengganu]]||[[:ru:Тренгану]] |- |63||[[:en:Thonon-les-Bains]]||[[:ru:Тонон-ле-Бен]] |- |63||[[:en:Timiș County]]||[[:ru:Тимиш (жудец)]] |- |63||[[:en:Tinamou]]||[[:ru:Тинаму]] |- |63||[[:en:Tolima Department]]||[[:ru:Толима]] |- |63||[[:en:Track gauge]]||[[:ru:Ширина колеи]] |- |63||[[:en:Trenčín Region]]||[[:ru:Тренчинский край]] |- |63||[[:en:Trần Đại Quang]]||[[:ru:Чан Дай Куанг]] |- |63||[[:en:Tulle]]||[[:ru:Тюль (Франция)]] |- |63||[[:en:Turaco]]||[[:ru:Тураковые]] |- |63||[[:en:UTC−01:00]]||[[:ru:UTC−1:00]] |- |63||[[:en:U (Cyrillic)]]||[[:ru:У]] |- |63||[[:en:Ukhta]]||[[:ru:Ухта]] |- |63||[[:en:Ussuriysk]]||[[:ru:Уссурийск]] |- |63||[[:en:Van]]||[[:ru:Фургон (автомобиль)]] |- |63||[[:en:Vas County]]||[[:ru:Ваш (вармедье)]] |- |63||[[:en:Vaslui County]]||[[:ru:Васлуй (жудец)]] |- |63||[[:en:Vegetation]]||[[:ru:Растительность]] |- |63||[[:en:Ventura, California]]||[[:ru:Вентура (Калифорния)]] |- |63||[[:en:Verbenaceae]]||[[:ru:Вербеновые]] |- |63||[[:en:Veszprém County]]||[[:ru:Веспрем (вармедье)]] |- |63||[[:en:Vicia]]||[[:ru:Горошек]] |- |63||[[:en:Vine]]||[[:ru:Лоза]] |- |63||[[:en:Waleed Al-Husseini]]||[[:ru:Валид аль-Хусейни]] |- |63||[[:en:Walnut]]||[[:ru:Грецкий орех (плод)]] |- |63||[[:en:Waterbury, Connecticut]]||[[:ru:Уотербери (Коннектикут)]] |- |63||[[:en:Wax gourd]]||[[:ru:Восковая тыква]] |- |63||[[:en:YouTuber]]||[[:ru:Ютубер]] |- |63||[[:en:Zala County]]||[[:ru:Зала (вармедье)]] |- |63||[[:en:Zhuhai]]||[[:ru:Чжухай]] |- |63||[[:en:Zingiberales]]||[[:ru:Имбирецветные]] |- |63||[[:en:Šiauliai County]]||[[:ru:Шяуляйский уезд]] |- |62||[[:en:A Christmas Carol]]||[[:ru:Рождественская песнь в прозе]] |- |62||[[:en:Abrus precatorius]]||[[:ru:Чёточник молитвенный]] |- |62||[[:en:Adrar Province]]||[[:ru:Адрар (вилайет)]] |- |62||[[:en:Africa (Roman province)]]||[[:ru:Африка (римская провинция)]] |- |62||[[:en:Ahimsa]]||[[:ru:Ахимса]] |- |62||[[:en:Akkad (city)]]||[[:ru:Аккад (город)]] |- |62||[[:en:Al-Nas]]||[[:ru:Ан-Нас]] |- |62||[[:en:Al Hilal SFC]]||[[:ru:Аль-Хиляль (футбольный клуб, Эр-Рияд)]] |- |62||[[:en:Alberto Contador]]||[[:ru:Контадор, Альберто]] |- |62||[[:en:Alderney]]||[[:ru:Олдерни]] |- |62||[[:en:Aliens (film)]]||[[:ru:Чужие (фильм, 1986)]] |- |62||[[:en:Ankylosaurus]]||[[:ru:Анкилозавр]] |- |62||[[:en:Apiales]]||[[:ru:Зонтикоцветные]] |- |62||[[:en:Apollo 13]]||[[:ru:Аполлон-13]] |- |62||[[:en:Arne Tiselius]]||[[:ru:Тиселиус, Арне]] |- |62||[[:en:Arthur Harden]]||[[:ru:Гарден, Артур]] |- |62||[[:en:AutoCAD]]||[[:ru:AutoCAD]] |- |62||[[:en:Averrhoa bilimbi]]||[[:ru:Билимби]] |- |62||[[:en:Axial tilt]]||[[:ru:Наклон оси вращения]] |- |62||[[:en:Baiji]]||[[:ru:Китайский речной дельфин]] |- |62||[[:en:Banjarese language]]||[[:ru:Банджарский язык]] |- |62||[[:en:Battle of Iwo Jima]]||[[:ru:Битва за Иводзиму]] |- |62||[[:en:Bergamot orange]]||[[:ru:Бергамот]] |- |62||[[:en:Bikini Atoll]]||[[:ru:Бикини (атолл)]] |- |62||[[:en:Bilabial consonant]]||[[:ru:Губно-губные согласные]] |- |62||[[:en:Black-legged kittiwake]]||[[:ru:Обыкновенная моевка]] |- |62||[[:en:Blackbeard]]||[[:ru:Чёрная Борода]] |- |62||[[:en:Bolesław I the Brave]]||[[:ru:Болеслав I Храбрый]] |- |62||[[:en:Bosch (company)]]||[[:ru:Bosch]] |- |62||[[:en:Bruce Dickinson]]||[[:ru:Дикинсон, Брюс]] |- |62||[[:en:Bugs Bunny]]||[[:ru:Багз Банни]] |- |62||[[:en:Bulgars]]||[[:ru:Булгары]] |- |62||[[:en:Buzău County]]||[[:ru:Бузэу (жудец)]] |- |62||[[:en:Békés County]]||[[:ru:Бекеш (вармедье)]] |- |62||[[:en:CITES]]||[[:ru:Конвенция о международной торговле видами дикой фауны и флоры, находящимися под угрозой исчезновения]] |- |62||[[:en:Caldas Department]]||[[:ru:Кальдас]] |- |62||[[:en:Caltagirone]]||[[:ru:Кальтаджироне]] |- |62||[[:en:Camera obscura]]||[[:ru:Камера-обскура]] |- |62||[[:en:Campanulaceae]]||[[:ru:Колокольчиковые]] |- |62||[[:en:Candilichera]]||[[:ru:Кандиличера]] |- |62||[[:en:Cantons of France]]||[[:ru:Кантоны Франции]] |- |62||[[:en:Capsella bursa-pastoris]]||[[:ru:Пастушья сумка обыкновенная]] |- |62||[[:en:Caquetá Department]]||[[:ru:Какета (департамент)]] |- |62||[[:en:Carl von Ossietzky]]||[[:ru:Осецкий, Карл фон]] |- |62||[[:en:Carrascosa de Abajo]]||[[:ru:Карраскоса-де-Абахо]] |- |62||[[:en:Carrascosa de la Sierra]]||[[:ru:Карраскоса-де-ла-Сьерра]] |- |62||[[:en:Castillejo de Robledo]]||[[:ru:Кастильехо-де-Робледо]] |- |62||[[:en:Castilruiz]]||[[:ru:Кастильруис]] |- |62||[[:en:Castres]]||[[:ru:Кастр (Тарн)]] |- |62||[[:en:Catharanthus roseus]]||[[:ru:Катарантус розовый]] |- |62||[[:en:Charles Leclerc]]||[[:ru:Леклер, Шарль]] |- |62||[[:en:Charles Richet]]||[[:ru:Рише, Шарль]] |- |62||[[:en:Chin State]]||[[:ru:Чин (штат)]] |- |62||[[:en:Christian IV of Denmark]]||[[:ru:Кристиан IV]] |- |62||[[:en:Ciria]]||[[:ru:Сирия (Сория)]] |- |62||[[:en:Clare of Assisi]]||[[:ru:Клара Ассизская]] |- |62||[[:en:Coeur d'Alene, Idaho]]||[[:ru:Кер-д’Ален (Айдахо)]] |- |62||[[:en:Columbus]]||[[:ru:Колумбус]] |- |62||[[:en:Common wheat]]||[[:ru:Пшеница мягкая]] |- |62||[[:en:Commonwealth realm]]||[[:ru:Королевства Содружества]] |- |62||[[:en:Congo Free State]]||[[:ru:Свободное государство Конго]] |- |62||[[:en:County Carlow]]||[[:ru:Карлоу (графство)]] |- |62||[[:en:County Mayo]]||[[:ru:Мейо (графство)]] |- |62||[[:en:Cretaceous–Paleogene extinction event]]||[[:ru:Мел-палеогеновое вымирание]] |- |62||[[:en:Curlew sandpiper]]||[[:ru:Краснозобик]] |- |62||[[:en:Călărași County]]||[[:ru:Кэлэраши (жудец)]] |- |62||[[:en:Dassault Mirage 2000]]||[[:ru:Dassault Mirage 2000]] |- |62||[[:en:Denisovan]]||[[:ru:Денисовский человек]] |- |62||[[:en:Dessau]]||[[:ru:Дессау]] |- |62||[[:en:Dhu al-Qadah]]||[[:ru:Зу-ль-када]] |- |62||[[:en:Digamma]]||[[:ru:Дигамма]] |- |62||[[:en:Diploma]]||[[:ru:Диплом]] |- |62||[[:en:Dole, Jura]]||[[:ru:Доль (Юра)]] |- |62||[[:en:Donnie Yen]]||[[:ru:Йен, Донни]] |- |62||[[:en:Drama (film and television)]]||[[:ru:Драматический фильм]] |- |62||[[:en:Dream Theater]]||[[:ru:Dream Theater]] |- |62||[[:en:Drosophila melanogaster]]||[[:ru:Дрозофила фруктовая]] |- |62||[[:en:Děčín]]||[[:ru:Дечин]] |- |62||[[:en:East Pakistan]]||[[:ru:Восточный Пакистан]] |- |62||[[:en:Edelweiss]]||[[:ru:Эдельвейс альпийский]] |- |62||[[:en:Edvard Beneš]]||[[:ru:Бенеш, Эдвард]] |- |62||[[:en:Egyptian goose]]||[[:ru:Нильский гусь]] |- |62||[[:en:Eleanor of Aquitaine]]||[[:ru:Алиенора Аквитанская]] |- |62||[[:en:Elliptical galaxy]]||[[:ru:Эллиптическая галактика]] |- |62||[[:en:Eurasian pygmy owl]]||[[:ru:Воробьиный сыч]] |- |62||[[:en:Extinction event]]||[[:ru:Массовое вымирание]] |- |62||[[:en:Feng shui]]||[[:ru:Фэншуй]] |- |62||[[:en:Flame]]||[[:ru:Пламя]] |- |62||[[:en:Fomalhaut]]||[[:ru:Фомальгаут]] |- |62||[[:en:Ford Model T]]||[[:ru:Ford Model T]] |- |62||[[:en:Fountain pen]]||[[:ru:Перьевая ручка]] |- |62||[[:en:French Second Republic]]||[[:ru:Вторая Французская республика]] |- |62||[[:en:Funnel]]||[[:ru:Воронка]] |- |62||[[:en:Fuse (electrical)]]||[[:ru:Электрический предохранитель]] |- |62||[[:en:Galley]]||[[:ru:Галера]] |- |62||[[:en:Gay]]||[[:ru:Геи]] |- |62||[[:en:Geert Wilders]]||[[:ru:Вилдерс, Герт]] |- |62||[[:en:Geiger counter]]||[[:ru:Счётчик Гейгера]] |- |62||[[:en:Gentianaceae]]||[[:ru:Горечавковые]] |- |62||[[:en:George Cukor]]||[[:ru:Кьюкор, Джордж]] |- |62||[[:en:Georgi Parvanov]]||[[:ru:Пырванов, Георгий]] |- |62||[[:en:Gerridae]]||[[:ru:Водомерки]] |- |62||[[:en:Gilbert, Arizona]]||[[:ru:Гилберт (Аризона)]] |- |62||[[:en:Grand Prairie, Texas]]||[[:ru:Гранд-Прери (Техас)]] |- |62||[[:en:Grey-headed woodpecker]]||[[:ru:Седой дятел]] |- |62||[[:en:Group 3 element]]||[[:ru:Подгруппа скандия]] |- |62||[[:en:Guanajuato (city)]]||[[:ru:Гуанахуато (город)]] |- |62||[[:en:Guingamp]]||[[:ru:Генган]] |- |62||[[:en:Gustavia]]||[[:ru:Густавия]] |- |62||[[:en:HTTP cookie]]||[[:ru:Cookie]] |- |62||[[:en:Hanging]]||[[:ru:Повешение]] |- |62||[[:en:Hausa people]]||[[:ru:Хауса (народ)]] |- |62||[[:en:Heat wave]]||[[:ru:Жара]] |- |62||[[:en:Hevea brasiliensis]]||[[:ru:Гевея бразильская]] |- |62||[[:en:Homo ergaster]]||[[:ru:Человек работающий]] |- |62||[[:en:I Ching]]||[[:ru:Книга Перемен]] |- |62||[[:en:International Society for Krishna Consciousness]]||[[:ru:Международное общество сознания Кришны]] |- |62||[[:en:Iranian peoples]]||[[:ru:Иранские народы]] |- |62||[[:en:Irving Berlin]]||[[:ru:Ирвинг Берлин]] |- |62||[[:en:Jackie Stewart]]||[[:ru:Стюарт, Джеки]] |- |62||[[:en:Japonic languages]]||[[:ru:Японо-рюкюские языки]] |- |62||[[:en:Javelin throw]]||[[:ru:Метание копья]] |- |62||[[:en:Jeff Gordon]]||[[:ru:Гордон, Джеффри Майкл]] |- |62||[[:en:Jovian (emperor)]]||[[:ru:Иовиан]] |- |62||[[:en:Juno (spacecraft)]]||[[:ru:Юнона (космический аппарат)]] |- |62||[[:en:Jura Mountains]]||[[:ru:Юра (горы)]] |- |62||[[:en:Jász–Nagykun–Szolnok County]]||[[:ru:Яс-Надькун-Сольнок (вармедье)]] |- |62||[[:en:Kaleidoscope]]||[[:ru:Калейдоскоп]] |- |62||[[:en:Kauaʻi]]||[[:ru:Кауаи]] |- |62||[[:en:Kaunas County]]||[[:ru:Каунасский уезд]] |- |62||[[:en:Kaveri]]||[[:ru:Кавери]] |- |62||[[:en:Khanate of Sibir]]||[[:ru:Сибирское ханство]] |- |62||[[:en:Killed in action]]||[[:ru:Погиб в бою]] |- |62||[[:en:Kingdom of Serbia]]||[[:ru:Королевство Сербия]] |- |62||[[:en:Korean Empire]]||[[:ru:Корейская империя]] |- |62||[[:en:Lemuridae]]||[[:ru:Лемуровые]] |- |62||[[:en:Leyte]]||[[:ru:Лейте]] |- |62||[[:en:Liberal Democratic Party (Japan)]]||[[:ru:Либерально-демократическая партия (Япония)]] |- |62||[[:en:Liliʻuokalani]]||[[:ru:Лилиуокалани]] |- |62||[[:en:List of Wikipedias]]||[[:ru:Языковые разделы Википедии]] |- |62||[[:en:List of cities in Afghanistan]]||[[:ru:Города Афганистана]] |- |62||[[:en:Liturgy]]||[[:ru:Литургия]] |- |62||[[:en:Locust]]||[[:ru:Саранча]] |- |62||[[:en:Los Angeles International Airport]]||[[:ru:Лос-Анджелес (аэропорт)]] |- |62||[[:en:Mamnoon Hussain]]||[[:ru:Хусейн, Мамнун]] |- |62||[[:en:Media (communication)]]||[[:ru:Медиа]] |- |62||[[:en:Meiji era]]||[[:ru:Мэйдзи]] |- |62||[[:en:Menlo Park, California]]||[[:ru:Менло-Парк (Калифорния)]] |- |62||[[:en:Milton Obote]]||[[:ru:Оботе, Милтон]] |- |62||[[:en:Minimalism]]||[[:ru:Минимализм]] |- |62||[[:en:Molinos de Duero]]||[[:ru:Молинос-де-Дуэро]] |- |62||[[:en:Monreale]]||[[:ru:Монреале]] |- |62||[[:en:Muntjac]]||[[:ru:Мунтжаки]] |- |62||[[:en:Musaceae]]||[[:ru:Банановые]] |- |62||[[:en:Nasal consonant]]||[[:ru:Носовые согласные]] |- |62||[[:en:Navaleno]]||[[:ru:Навалено]] |- |62||[[:en:Neamț County]]||[[:ru:Нямц (жудец)]] |- |62||[[:en:Neftekamsk]]||[[:ru:Нефтекамск]] |- |62||[[:en:Ngo Dinh Diem]]||[[:ru:Нго Динь Зьем]] |- |62||[[:en:Nocturnal emission]]||[[:ru:Поллюция]] |- |62||[[:en:Norte de Santander Department]]||[[:ru:Северный Сантандер]] |- |62||[[:en:North Frisian language]]||[[:ru:Севернофризский язык]] |- |62||[[:en:Northern Sotho]]||[[:ru:Северный сото]] |- |62||[[:en:Nut (goddess)]]||[[:ru:Нут (мифология)]] |- |62||[[:en:Palmdale, California]]||[[:ru:Палмдейл]] |- |62||[[:en:Paul Martin]]||[[:ru:Мартин, Пол Эдгар Филипп]] |- |62||[[:en:Perseverance (rover)]]||[[:ru:Персеверанс (марсоход)]] |- |62||[[:en:Peter III of Portugal]]||[[:ru:Педру III]] |- |62||[[:en:Phase (matter)]]||[[:ru:Термодинамическая фаза]] |- |62||[[:en:Phu Quoc International Airport]]||[[:ru:Международный аэропорт Фукуок]] |- |62||[[:en:Pinwheel Galaxy]]||[[:ru:Вертушка (галактика)]] |- |62||[[:en:Placozoa]]||[[:ru:Пластинчатые]] |- |62||[[:en:Pozalmuro]]||[[:ru:Посальмуро]] |- |62||[[:en:Pygmy hippopotamus]]||[[:ru:Карликовый бегемот]] |- |62||[[:en:Python (genus)]]||[[:ru:Настоящие питоны]] |- |62||[[:en:Päijät-Häme]]||[[:ru:Пяйят-Хяме]] |- |62||[[:en:Rage Against the Machine]]||[[:ru:Rage Against the Machine]] |- |62||[[:en:Riksdag]]||[[:ru:Риксдаг]] |- |62||[[:en:Runway]]||[[:ru:Взлётно-посадочная полоса]] |- |62||[[:en:Saint-Omer]]||[[:ru:Сент-Омер]] |- |62||[[:en:Samarinda]]||[[:ru:Самаринда]] |- |62||[[:en:Samaveda]]||[[:ru:Самаведа]] |- |62||[[:en:Sambar deer]]||[[:ru:Индийский замбар]] |- |62||[[:en:Santa Clarita, California]]||[[:ru:Санта-Кларита]] |- |62||[[:en:Serengeti National Park]]||[[:ru:Серенгети (национальный парк)]] |- |62||[[:en:Sergeant]]||[[:ru:Сержант]] |- |62||[[:en:Serón de Nágima]]||[[:ru:Серон-де-Нахима]] |- |62||[[:en:Shaktism]]||[[:ru:Шактизм]] |- |62||[[:en:Songhai Empire]]||[[:ru:Сонгай (государство)]] |- |62||[[:en:Sony Mobile]]||[[:ru:Sony Mobile]] |- |62||[[:en:South Karelia]]||[[:ru:Южная Карелия]] |- |62||[[:en:StarCraft (video game)]]||[[:ru:StarCraft]] |- |62||[[:en:Stargard]]||[[:ru:Старгард]] |- |62||[[:en:Steampunk]]||[[:ru:Стимпанк]] |- |62||[[:en:Stjepan Mesić]]||[[:ru:Месич, Степан]] |- |62||[[:en:Suwałki]]||[[:ru:Сувалки]] |- |62||[[:en:Tacitus (emperor)]]||[[:ru:Тацит (император)]] |- |62||[[:en:Tauranga]]||[[:ru:Тауранга]] |- |62||[[:en:Temminck's stint]]||[[:ru:Белохвостый песочник]] |- |62||[[:en:Teplice]]||[[:ru:Теплице]] |- |62||[[:en:Thessaly Periphery]]||[[:ru:Фессалия (периферия)]] |- |62||[[:en:Torrance, California]]||[[:ru:Торранс (Калифорния)]] |- |62||[[:en:Trebonianus Gallus]]||[[:ru:Требониан Галл]] |- |62||[[:en:Tupelo, Mississippi]]||[[:ru:Тьюпело (Миссисипи)]] |- |62||[[:en:United States Electoral College]]||[[:ru:Коллегия выборщиков США]] |- |62||[[:en:Valle del Cauca Department]]||[[:ru:Валье-дель-Каука]] |- |62||[[:en:Velar consonant]]||[[:ru:Заднеязычные согласные]] |- |62||[[:en:Villasayas]]||[[:ru:Вильясаяс]] |- |62||[[:en:Vladimir-Suzdal]]||[[:ru:Великое княжество Владимирское]] |- |62||[[:en:Vrancea County]]||[[:ru:Вранча (жудец)]] |- |62||[[:en:Waistcoat]]||[[:ru:Жилет]] |- |62||[[:en:Wieluń]]||[[:ru:Велюнь (город)]] |- |62||[[:en:Wild horse]]||[[:ru:Дикая лошадь]] |- |62||[[:en:World Intellectual Property Organization]]||[[:ru:Всемирная организация интеллектуальной собственности]] |- |62||[[:en:Yahya Sinwar]]||[[:ru:Синвар, Яхья]] |- |62||[[:en:Yair Lapid]]||[[:ru:Лапид, Яир]] |- |62||[[:en:Yajurveda]]||[[:ru:Яджурведа]] |- |61||[[:en:500 (number)]]||[[:ru:]] |- |61||[[:en:Abraham Ortelius]]||[[:ru:Ортелий, Абрахам]] |- |61||[[:en:Agadez]]||[[:ru:Агадес (город)]] |- |61||[[:en:Al-A'raf (surah)]]||[[:ru:Аль-Араф]] |- |61||[[:en:Al-Anfal]]||[[:ru:Аль-Анфаль]] |- |61||[[:en:Alamogordo, New Mexico]]||[[:ru:Аламогордо]] |- |61||[[:en:Alfonso XII]]||[[:ru:Альфонсо XII]] |- |61||[[:en:Algarve]]||[[:ru:Алгарви]] |- |61||[[:en:Algerian dinar]]||[[:ru:Алжирский динар]] |- |61||[[:en:Amadora]]||[[:ru:Амадора]] |- |61||[[:en:Amitābha]]||[[:ru:Амитабха]] |- |61||[[:en:Anas]]||[[:ru:Речные утки]] |- |61||[[:en:Ancien régime]]||[[:ru:Старый порядок]] |- |61||[[:en:Arch Linux]]||[[:ru:Arch Linux]] |- |61||[[:en:Arctic hare]]||[[:ru:Арктический беляк]] |- |61||[[:en:Argument]]||[[:ru:Аргумент (логика)]] |- |61||[[:en:At-Tawbah]]||[[:ru:Ат-Тавба]] |- |61||[[:en:Atharvaveda]]||[[:ru:Атхарваведа]] |- |61||[[:en:August Krogh]]||[[:ru:Крог, Август]] |- |61||[[:en:Autonomous Region of Bougainville]]||[[:ru:Автономный регион Бугенвиль]] |- |61||[[:en:Battle of Uhud]]||[[:ru:Битва при Ухуде]] |- |61||[[:en:Bayes' theorem]]||[[:ru:Теорема Байеса]] |- |61||[[:en:Bayeux Tapestry]]||[[:ru:Гобелен из Байё]] |- |61||[[:en:Bedford]]||[[:ru:Бедфорд]] |- |61||[[:en:Belgaum]]||[[:ru:Белгаум]] |- |61||[[:en:Bixa orellana]]||[[:ru:Бикса орельяна]] |- |61||[[:en:Blondie (band)]]||[[:ru:Blondie]] |- |61||[[:en:Boca Raton, Florida]]||[[:ru:Бока-Ратон]] |- |61||[[:en:Brassicales]]||[[:ru:Капустоцветные]] |- |61||[[:en:Brentford F.C.]]||[[:ru:Брентфорд (футбольный клуб)]] |- |61||[[:en:Buberos]]||[[:ru:Буберос]] |- |61||[[:en:Bugatti Veyron]]||[[:ru:Bugatti Veyron]] |- |61||[[:en:Cabrejas del Campo]]||[[:ru:Кабрехас-дель-Кампо]] |- |61||[[:en:Calatayud]]||[[:ru:Калатаюд]] |- |61||[[:en:Centenera de Andaluz]]||[[:ru:Сентенера-де-Андалус]] |- |61||[[:en:Chari River]]||[[:ru:Шари]] |- |61||[[:en:Charles XV]]||[[:ru:Карл XV]] |- |61||[[:en:Chelsea Manning]]||[[:ru:Мэннинг, Челси]] |- |61||[[:en:Chevrotain]]||[[:ru:Оленьковые]] |- |61||[[:en:Chilpancingo]]||[[:ru:Чильпансинго-де-лос-Браво]] |- |61||[[:en:Chlothar I]]||[[:ru:Хлотарь I]] |- |61||[[:en:Christian de Duve]]||[[:ru:Дюв, Кристиан де]] |- |61||[[:en:Coccyx]]||[[:ru:Копчик]] |- |61||[[:en:Computer worm]]||[[:ru:Сетевой червь]] |- |61||[[:en:Coscurita]]||[[:ru:Коскурита]] |- |61||[[:en:County Limerick]]||[[:ru:Лимерик (графство)]] |- |61||[[:en:County Offaly]]||[[:ru:Оффали]] |- |61||[[:en:Critically endangered]]||[[:ru:Виды, находящиеся на грани полного исчезновения]] |- |61||[[:en:Csongrád-Csanád County]]||[[:ru:Чонград-Чанад]] |- |61||[[:en:Culver City, California]]||[[:ru:Калвер-Сити]] |- |61||[[:en:DOS]]||[[:ru:DOS]] |- |61||[[:en:Danny Jacobs (actor)]]||[[:ru:Джейкобс, Дэнни (актёр)]] |- |61||[[:en:Deciduous]]||[[:ru:Листопадные растения]] |- |61||[[:en:Der Spiegel]]||[[:ru:Der Spiegel]] |- |61||[[:en:Desktop computer]]||[[:ru:Настольный компьютер]] |- |61||[[:en:Dictatorship of the proletariat]]||[[:ru:Диктатура пролетариата]] |- |61||[[:en:Disney+]]||[[:ru:Disney+]] |- |61||[[:en:Dolj County]]||[[:ru:Долж (жудец)]] |- |61||[[:en:Duel]]||[[:ru:Дуэль]] |- |61||[[:en:ECOWAS]]||[[:ru:Экономическое сообщество стран Западной Африки]] |- |61||[[:en:East of England]]||[[:ru:Восточная Англия]] |- |61||[[:en:Eiji Kawashima]]||[[:ru:Кавасима, Эйдзи]] |- |61||[[:en:Erie Canal]]||[[:ru:Эри (канал)]] |- |61||[[:en:European pilchard]]||[[:ru:Европейская сардина]] |- |61||[[:en:European seabass]]||[[:ru:Обыкновенный лаврак]] |- |61||[[:en:FK Partizan]]||[[:ru:Партизан (футбольный клуб, Белград)]] |- |61||[[:en:Fergana Region]]||[[:ru:Ферганская область]] |- |61||[[:en:Ferret]]||[[:ru:Фретка]] |- |61||[[:en:Fertility]]||[[:ru:Фертильность]] |- |61||[[:en:Filling station]]||[[:ru:Автомобильная заправочная станция]] |- |61||[[:en:First Punic War]]||[[:ru:Первая Пуническая война]] |- |61||[[:en:Fort Smith, Arkansas]]||[[:ru:Форт-Смит (Арканзас)]] |- |61||[[:en:Frankfurt (disambiguation)]]||[[:ru:Франкфурт (значения)]] |- |61||[[:en:François Arago]]||[[:ru:Араго, Франсуа Жан Доминик]] |- |61||[[:en:Freddie Ljungberg]]||[[:ru:Юнгберг, Фредрик]] |- |61||[[:en:Frederick III, Holy Roman Emperor]]||[[:ru:Фридрих III (император Священной Римской империи)]] |- |61||[[:en:Frederik IX]]||[[:ru:Фредерик IX]] |- |61||[[:en:Friedrich Bergius]]||[[:ru:Бергиус, Фридрих]] |- |61||[[:en:Fuentestrún]]||[[:ru:Фуэнтеструн]] |- |61||[[:en:Galena]]||[[:ru:Галенит]] |- |61||[[:en:Galileo project]]||[[:ru:Галилео (космический аппарат)]] |- |61||[[:en:Georgetown]]||[[:ru:Джорджтаун (значения)]] |- |61||[[:en:Ghadames]]||[[:ru:Гадамес]] |- |61||[[:en:Grumman F-14 Tomcat]]||[[:ru:Grumman F-14 Tomcat]] |- |61||[[:en:Gustaf VI Adolf]]||[[:ru:Густав VI Адольф]] |- |61||[[:en:Gustav Heinemann]]||[[:ru:Хайнеман, Густав]] |- |61||[[:en:Górnik Zabrze]]||[[:ru:Гурник (футбольный клуб, Забже)]] |- |61||[[:en:Hamar Municipality]]||[[:ru:Хамар]] |- |61||[[:en:Herceg Novi]]||[[:ru:Херцег-Нови]] |- |61||[[:en:History of atomic theory]]||[[:ru:Атомная теория]] |- |61||[[:en:Huila Department]]||[[:ru:Уила (департамент)]] |- |61||[[:en:Hun Sen]]||[[:ru:Хун Сен]] |- |61||[[:en:Hénin-Beaumont]]||[[:ru:Энен-Бомон]] |- |61||[[:en:Igor Sikorsky]]||[[:ru:Сикорский, Игорь Иванович]] |- |61||[[:en:James Sie]]||[[:ru:Си, Джеймс]] |- |61||[[:en:Jamnagar]]||[[:ru:Джамнагар]] |- |61||[[:en:Jens Lehmann]]||[[:ru:Леманн, Йенс (футболист)]] |- |61||[[:en:Jochi]]||[[:ru:Джучи]] |- |61||[[:en:Jumada al-Thani]]||[[:ru:Джумада аль-ахира]] |- |61||[[:en:Kangxi Emperor]]||[[:ru:Канси]] |- |61||[[:en:Kanuri language]]||[[:ru:Канури (язык)]] |- |61||[[:en:Karl Carstens]]||[[:ru:Карстенс, Карл]] |- |61||[[:en:Kasimov]]||[[:ru:Касимов]] |- |61||[[:en:King vulture]]||[[:ru:Королевский гриф]] |- |61||[[:en:Kitchener, Ontario]]||[[:ru:Китченер (Канада)]] |- |61||[[:en:Kite (geometry)]]||[[:ru:Дельтоид]] |- |61||[[:en:Kizlyar]]||[[:ru:Кизляр]] |- |61||[[:en:Kėdainiai]]||[[:ru:Кедайняй]] |- |61||[[:en:Kırıkkale]]||[[:ru:Кырыккале]] |- |61||[[:en:Lahn]]||[[:ru:Лан (река)]] |- |61||[[:en:Langa de Duero]]||[[:ru:Ланга-де-Дуэро]] |- |61||[[:en:Lannion]]||[[:ru:Ланьон]] |- |61||[[:en:Leskovac]]||[[:ru:Лесковац]] |- |61||[[:en:Liévin]]||[[:ru:Льевен]] |- |61||[[:en:Lockheed F-117 Nighthawk]]||[[:ru:Lockheed F-117 Nighthawk]] |- |61||[[:en:Low Countries]]||[[:ru:Исторические Нидерланды]] |- |61||[[:en:Lucy Lawless]]||[[:ru:Лоулесс, Люси]] |- |61||[[:en:Magaña]]||[[:ru:Маганья]] |- |61||[[:en:Malbork]]||[[:ru:Мальборк]] |- |61||[[:en:Mandrill]]||[[:ru:Мандрил]] |- |61||[[:en:Marek Grechuta]]||[[:ru:Грехута, Марек]] |- |61||[[:en:Marijampolė County]]||[[:ru:Мариямпольский уезд]] |- |61||[[:en:Max Theiler]]||[[:ru:Тейлер, Макс]] |- |61||[[:en:Maxentius]]||[[:ru:Максенций]] |- |61||[[:en:McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]]||[[:ru:McDonnell Douglas F/A-18 Hornet]] |- |61||[[:en:Medina Province, Saudi Arabia]]||[[:ru:Медина (административный округ)]] |- |61||[[:en:Messier 2]]||[[:ru:M 2]] |- |61||[[:en:Messier 87]]||[[:ru:M 87 (галактика)]] |- |61||[[:en:Meta Department]]||[[:ru:Мета (департамент)]] |- |61||[[:en:Miranda (state)]]||[[:ru:Миранда (штат)]] |- |61||[[:en:Miño de Medinaceli]]||[[:ru:Миньо-де-Мединасели]] |- |61||[[:en:Montélimar]]||[[:ru:Монтелимар]] |- |61||[[:en:Monégasque dialect]]||[[:ru:Монегаскский диалект]] |- |61||[[:en:Mortality rate]]||[[:ru:Смертность]] |- |61||[[:en:Mullah]]||[[:ru:Мулла]] |- |61||[[:en:Nantucket]]||[[:ru:Нантакет]] |- |61||[[:en:Nolay, Soria]]||[[:ru:Нолай]] |- |61||[[:en:North German Confederation]]||[[:ru:Северогерманский союз]] |- |61||[[:en:North Savo]]||[[:ru:Северное Саво]] |- |61||[[:en:Nowy Sącz]]||[[:ru:Новы-Сонч]] |- |61||[[:en:Ode to Joy]]||[[:ru:Ода к радости]] |- |61||[[:en:Ondo State]]||[[:ru:Ондо (штат)]] |- |61||[[:en:Oscar I of Sweden]]||[[:ru:Оскар I]] |- |61||[[:en:Otto Heinrich Warburg]]||[[:ru:Варбург, Отто Генрих]] |- |61||[[:en:Paetongtarn Shinawatra]]||[[:ru:Чиннават, Пхэтхонгтхан]] |- |61||[[:en:Peace of Utrecht]]||[[:ru:Утрехтский мирный договор (1713)]] |- |61||[[:en:Peccary]]||[[:ru:Пекариевые]] |- |61||[[:en:Perseids]]||[[:ru:Персеиды]] |- |61||[[:en:Perth, Scotland]]||[[:ru:Перт (Шотландия)]] |- |61||[[:en:Pickaxe]]||[[:ru:Кайло]] |- |61||[[:en:Pinilla del Campo]]||[[:ru:Пинилья-дель-Кампо]] |- |61||[[:en:Piperaceae]]||[[:ru:Перечные]] |- |61||[[:en:Piran]]||[[:ru:Пиран]] |- |61||[[:en:Proso millet]]||[[:ru:Просо обыкновенное]] |- |61||[[:en:Protostar]]||[[:ru:Протозвезда]] |- |61||[[:en:Qaumi Taranah]]||[[:ru:Гимн Пакистана]] |- |61||[[:en:Quintana Redonda]]||[[:ru:Кинтана-Редонда]] |- |61||[[:en:Racine, Wisconsin]]||[[:ru:Расин (Висконсин)]] |- |61||[[:en:Radio-frequency identification]]||[[:ru:RFID]] |- |61||[[:en:Red Bull Racing]]||[[:ru:Ред Булл (команда Формулы-1)]] |- |61||[[:en:Richard Kuhn]]||[[:ru:Кун, Рихард]] |- |61||[[:en:Risaralda Department]]||[[:ru:Рисаральда]] |- |61||[[:en:Riyadh Province]]||[[:ru:Эр-Рияд (административный округ)]] |- |61||[[:en:Rollamienta]]||[[:ru:Рольямьента]] |- |61||[[:en:Roundabout]]||[[:ru:Круговой перекрёсток]] |- |61||[[:en:Sacavém]]||[[:ru:Сакавен]] |- |61||[[:en:Sailor]]||[[:ru:Моряк]] |- |61||[[:en:Saint Lawrence]]||[[:ru:Лаврентий Римский]] |- |61||[[:en:Samora Machel]]||[[:ru:Машел, Самора]] |- |61||[[:en:Sampi]]||[[:ru:Сампи]] |- |61||[[:en:San Pedro Manrique]]||[[:ru:Сан-Педро-Манрике]] |- |61||[[:en:Sango language]]||[[:ru:Санго]] |- |61||[[:en:Santalum album]]||[[:ru:Сантал белый]] |- |61||[[:en:Santander Department]]||[[:ru:Сантандер (департамент)]] |- |61||[[:en:Sarpsborg]]||[[:ru:Сарпсборг]] |- |61||[[:en:Sasha Clements]]||[[:ru:Клементс, Саша]] |- |61||[[:en:Satakunta]]||[[:ru:Сатакунта]] |- |61||[[:en:Sentinelese]]||[[:ru:Сентинельцы]] |- |61||[[:en:Sepal]]||[[:ru:Чашелистик]] |- |61||[[:en:Severodvinsk]]||[[:ru:Северодвинск]] |- |61||[[:en:Sewing]]||[[:ru:Шитьё]] |- |61||[[:en:Shah Alam]]||[[:ru:Шах-Алам]] |- |61||[[:en:Sioux]]||[[:ru:Сиу]] |- |61||[[:en:Soundgarden]]||[[:ru:Soundgarden]] |- |61||[[:en:South Savo]]||[[:ru:Южное Саво]] |- |61||[[:en:Southwest Finland]]||[[:ru:Варсинайс-Суоми]] |- |61||[[:en:Sovetsk, Kaliningrad Oblast]]||[[:ru:Советск (Калининградская область)]] |- |61||[[:en:Spider-Man 2]]||[[:ru:Человек-паук 2]] |- |61||[[:en:Stable]]||[[:ru:Стайня]] |- |61||[[:en:Standard Chinese]]||[[:ru:]] |- |61||[[:en:Stations of the Cross]]||[[:ru:Богослужение Крестного пути]] |- |61||[[:en:Stoma]]||[[:ru:Устьице]] |- |61||[[:en:Subduction]]||[[:ru:Зона субдукции]] |- |61||[[:en:Suebi]]||[[:ru:Свевы]] |- |61||[[:en:Tannin]]||[[:ru:Танины]] |- |61||[[:en:Tergu]]||[[:ru:Тергу]] |- |61||[[:en:The Hurt Locker]]||[[:ru:Повелитель бури]] |- |61||[[:en:The Legend of Zelda]]||[[:ru:The Legend of Zelda]] |- |61||[[:en:The Penguins of Madagascar]]||[[:ru:Пингвины из Мадагаскара (мультсериал)]] |- |61||[[:en:The Pussycat Dolls]]||[[:ru:Pussycat Dolls]] |- |61||[[:en:The Sound of Music (film)]]||[[:ru:Звуки музыки (фильм)]] |- |61||[[:en:Tolna County]]||[[:ru:Тольна (вармедье)]] |- |61||[[:en:Toul]]||[[:ru:Туль]] |- |61||[[:en:Transfiguration of Jesus]]||[[:ru:Преображение Господне]] |- |61||[[:en:Trogon]]||[[:ru:Трогоновые]] |- |61||[[:en:Tumulus]]||[[:ru:Тумулус]] |- |61||[[:en:Tupolev Tu-144]]||[[:ru:Ту-144]] |- |61||[[:en:UTC+08:30]]||[[:ru:UTC+8:30]] |- |61||[[:en:Valdeprado]]||[[:ru:Вальдепрадо]] |- |61||[[:en:Valentino Rossi]]||[[:ru:Росси, Валентино]] |- |61||[[:en:Visual Studio]]||[[:ru:Microsoft Visual Studio]] |- |61||[[:en:Wataru Endo]]||[[:ru:Эндо, Ватару]] |- |61||[[:en:Wenzhou]]||[[:ru:Вэньчжоу]] |- |61||[[:en:West Francia]]||[[:ru:Западно-Франкское королевство]] |- |61||[[:en:West Palm Beach, Florida]]||[[:ru:Уэст-Палм-Бич]] |- |61||[[:en:Wilkes-Barre, Pennsylvania]]||[[:ru:Уилкс-Барре]] |- |61||[[:en:Yelo, Spain]]||[[:ru:Ело (Испания)]] |- |61||[[:en:Yorkshire and the Humber]]||[[:ru:Йоркшир и Хамбер]] |- |61||[[:en:Zagreb County]]||[[:ru:Загребачка]] |- |61||[[:en:Zaydism]]||[[:ru:Зейдиты]] |} ocfl8t10y6izbtwu88589dk8v7lxnwi 4 1159589 10716016 10715638 2026-03-28T07:07:00Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10716016 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Մասնակից!!Վերջին անգամ չի խմբագրել!!Քանի՞ օր է անդադար խմբագրել |- |23artashes||2025-05-10||322 |- |Armineaghayan||2018-07-24||2804 |- |Gliwi||2026-03-27||1 |- |InternetArchiveBot||2026-03-23||5 |- |Voskanyan||2026-03-24||4 |- |~2026-19194-84||2026-03-27||1 |- |~2026-19204-41||2026-03-27||1 |- |~2026-19226-73||2026-03-27||1 |- |~2026-19283-12||2026-03-27||1 |- |ԱշբոտՏՆՂ||2024-09-20||554 |- |Նազարյան Քրիստինե||2026-03-25||3 |} duoxu0v5h95ppabdjuzwslajbcnp67k 4 1159590 10716018 10715639 2026-03-28T07:08:21Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10716018 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Մասնակից!!Վերջին անգամ չի խմբագրել!!Քանի՞ ամիս է անդադար խմբագրել |- |22Photopat||2026-02||1 |- |23artashes||2010-08||187 |- |44David44||2026-02||1 |- |A.arpi.a||2013-05||154 |- |ASHTARAK HAYASTAN||2026-02||1 |- |ASTGH NARINYAN||2026-02||1 |- |Agent VII||2026-02||1 |- |Ahonc||2026-02||1 |- |Alex39K||2026-02||1 |- |Amalya Hovhannesyan||2026-01||2 |- |Amuse017236||2026-02||1 |- |Anahit09||2026-02||1 |- |Ancord2||2026-01||2 |- |Ani Iloyan||2026-01||2 |- |Ani Tatintsyan||2026-01||2 |- |Animatsakian||2026-01||2 |- |Anyuta Gevorgyan||2026-01||2 |- |ArMu2025||2025-04||11 |- |Arevchik||2026-01||2 |- |Arevik Karenovna||2026-02||1 |- |Argam Forbes||2022-05||46 |- |Arm Vardanyan||2026-02||1 |- |Armen Ohanian||2014-08||139 |- |Armenmir||2021-08||55 |- |Armine Sargsyan7||2026-01||2 |- |Armineaghayan||2013-09||150 |- |Arpine01||2026-02||1 |- |ArtHakobyan||2026-01||2 |- |Artanisen||2026-02||1 |- |Artyom Khachatryan||2026-02||1 |- |Arzumanyan Larisa||2026-01||2 |- |Astarta 1547||2026-02||1 |- |Astghik Araratyan||2026-01||2 |- |Atheist Armenian||2020-12||63 |- |Aybeg||2026-02||1 |- |BM0098||2026-02||1 |- |Beko||2008-08||211 |- |BekoBot||2025-09||6 |- |Bruisefarshid||2026-02||1 |- |Byron Barbarus||2026-02||1 |- |Caddyshack01||2026-02||1 |- |Calmkelp||2026-02||1 |- |Charleskwizeraaa||2026-02||1 |- |Claravinc||2026-02||1 |- |Cmglee||2025-12||3 |- |CommonsDelinker||2022-12||39 |- |Dalaloyan T||2026-02||1 |- |Data Warden||2026-02||1 |- |Deadstar||2026-02||1 |- |Dostojewskij||2026-02||1 |- |Dr. Thomas Liptak||2026-02||1 |- |DrStal||2025-10||5 |- |Dzyun||2026-01||2 |- |ERJANIK||2025-12||3 |- |Editor Edo||2026-01||2 |- |Eduard Zorikyan||2026-02||1 |- |Elen Baghramyan||2026-01||2 |- |Elmira Amirjanyan||2026-02||1 |- |EmausBot||2026-02||1 |- |Emilia Noah||2026-02||1 |- |Emmi Niazyan||2026-01||2 |- |Erick Chloe||2026-02||1 |- |ErikTelyan||2026-02||1 |- |Ernest Khanumyan 001||2026-01||2 |- |Eveningbeach||2026-01||2 |- |Francesco Forte presidente del Comitato "Edgardo Sogno"||2026-02||1 |- |Gardmanahay||2015-10||125 |- |GareginNzhdeh1920-1921||2026-02||1 |- |Gayane Racoon||2026-02||1 |- |Gayane Simonyan||2026-01||2 |- |GayaneV26||2026-02||1 |- |Gaylapanak||2026-02||1 |- |Gevorg Ayvazyan||2026-02||1 |- |Gikü||2026-02||1 |- |Gliwi||2025-08||7 |- |Gogyan Nare||2026-01||2 |- |Gohar Piloyan||2026-02||1 |- |Gohar18||2026-01||2 |- |GrigorYAN||2025-12||3 |- |Harut 2007||2026-02||1 |- |Hasmik Djaninian||2026-01||2 |- |Hayknik||2026-02||1 |- |Hd91919||2026-01||2 |- |Heghinnee||2026-01||2 |- |HerrAdams||2026-01||2 |- |Hulamda||2026-02||1 |- |Ida.av||2026-02||1 |- |InkShadow||2026-02||1 |- |InternetArchiveBot||2020-11||64 |- |Itsmegayane||2026-02||1 |- |IvanScrooge98||2025-12||3 |- |Ivyydoeswiki||2026-02||1 |- |JackyM59||2025-12||3 |- |JayCubby||2025-05||10 |- |Jeff G.||2026-02||1 |- |JonathanPulse||2026-02||1 |- |Jor.Grig||2025-12||3 |- |Kanneman1903||2026-02||1 |- |Kapibarich44||2026-02||1 |- |Karine Davtyan||2026-01||2 |- |Kindchristian123||2026-02||1 |- |King of la||2026-02||1 |- |KiranBOT||2025-04||11 |- |Koryun Atoyan||2026-02||1 |- |Kurgenera||2026-02||1 |- |Kvämla||2026-02||1 |- |Kwamikagami||2026-02||1 |- |Laud Lap||2026-02||1 |- |LiaAve||2026-02||1 |- |Liite||2026-01||2 |- |Lilia M345||2026-01||2 |- |Lilit Hovsepyan28||2026-01||2 |- |Lilit wx||2026-01||2 |- |LilitMir||2024-12||15 |- |Lilya Asoyan||2026-02||1 |- |ListeriaBot||2023-08||31 |- |Lp0 on fire||2025-11||4 |- |Lu-luuumi||2026-02||1 |- |LuizaAbovyan||2026-02||1 |- |M.mkrtchyannn||2026-02||1 |- |Magharutyunyan||2026-02||1 |- |Maiō T.||2026-02||1 |- |Maral Dikbikian||2026-02||1 |- |Margaryan Narek||2026-02||1 |- |Mari-massu||2026-02||1 |- |Mariam.22m||2025-12||3 |- |Marzpet07||2026-02||1 |- |MasterRus21thCentury||2025-09||6 |- |Matsievsky||2026-01||2 |- |Max Subbotin||2026-02||1 |- |MaximumXP||2025-12||3 |- |MeadowValley||2025-06||9 |- |MediaWiki message delivery||2013-12||147 |- |Mehrad SH||2026-02||1 |- |Meri Levonyan||2026-01||2 |- |Messsrop||2025-11||4 |- |Milen Gabrielyan||2026-01||2 |- |Milena Sargsian||2026-01||2 |- |Milenioscuro||2026-02||1 |- |Minhoichi2002||2026-02||1 |- |Minorax||2026-02||1 |- |Miqael Hovhannisyan||2026-02||1 |- |MirfayzbekAbdullayev||2026-02||1 |- |Mmaavvii||2026-02||1 |- |Mnatsakanyan Anna||2026-02||1 |- |Moebeus||2026-02||1 |- |Monika Papyan||2026-01||2 |- |Msgevans00||2026-02||1 |- |Mtttarrre||2026-02||1 |- |NDG||2025-12||3 |- |Narek75||2019-12||75 |- |Nelli Avagyan10||2026-01||2 |- |Nerses Hayrapetyan||2025-09||6 |- |NewUniverse||2026-02||1 |- |Nonsocialbox||2026-02||1 |- |Norayr Azaryan 26||2026-01||2 |- |O'micron||2025-12||3 |- |OBCPO1||2026-02||1 |- |Omphalographer||2026-02||1 |- |Ontzak||2026-02||1 |- |Ooligan||2026-02||1 |- |Ordinian Yeva||2026-01||2 |- |POitor||2025-09||6 |- |PREVIEWS by pREVIEWS||2026-02||1 |- |Papyan1890||2026-02||1 |- |Pargev2||2026-02||1 |- |Pduive23||2026-02||1 |- |Prof. Nexus||2026-02||1 |- |Psubhashish||2026-02||1 |- |Pyb en résidence||2026-02||1 |- |QamPir||2026-02||1 |- |Quantum Researcher||2026-02||1 |- |Quebecguy||2026-02||1 |- |Quinlan83||2025-09||6 |- |R. Henrik Nilsson||2026-02||1 |- |ROCKY||2026-02||1 |- |Rafayel.Mehrabyan2003||2026-02||1 |- |Rebeka Matinyan||2026-01||2 |- |Redaktor GLAM||2024-12||15 |- |Rizkymario 26||2026-02||1 |- |Rob||2025-11||4 |- |Rudislav||2026-02||1 |- |Ruzaida||2026-02||1 |- |SAFARYAN STEPAN||2026-02||1 |- |SST~hywiki||2025-11||4 |- |Saka2009||2026-02||1 |- |Sam.Grig||2026-02||1 |- |SanBonne||2026-02||1 |- |Sarhatyan Anahit||2026-01||2 |- |Sarkartur||2026-02||1 |- |Satenik Avetisyan||2026-02||1 |- |Schekinov Alexey Victorovich||2026-02||1 |- |Scip.||2026-02||1 |- |Seda Gev-yan||2026-01||2 |- |Seda2606||2026-02||1 |- |Sevoyang||2026-02||1 |- |Sffwadfwefes||2026-02||1 |- |Shant Grigoryan||2025-11||4 |- |Shant Mangasaryan||2025-09||6 |- |Shoghik Stepanyan||2026-02||1 |- |Shushan22||2025-12||3 |- |Sira Shmavonian||2024-04||23 |- |Siranush20||2026-01||2 |- |Slava Sahakyan70||2017-12||99 |- |Sofikarapetyan||2026-02||1 |- |Something happens in the world||2026-02||1 |- |SoseVar||2026-02||1 |- |SpinnerLaserzthe2nd||2025-12||3 |- |Spokiyny||2025-03||12 |- |StarDeg||2026-02||1 |- |Stephan1000000||2024-08||19 |- |SusannaVelijan||2026-02||1 |- |Suzannaapresian||2026-01||2 |- |Svetlana.margaryan13||2026-02||1 |- |Syuzi Alexaniann||2026-02||1 |- |T.folieva||2026-02||1 |- |TadevosyanArthur||2026-02||1 |- |Tagasaf||2026-02||1 |- |Tamara Mkrtchyan||2026-01||2 |- |Tatev Melkumyan||2026-01||2 |- |Tatevv29||2026-01||2 |- |TheBritinator||2026-02||1 |- |Tigran Ovanyan||2026-02||1 |- |Too Classy for This World||2026-02||1 |- |Túrelio||2026-02||1 |- |VahrFBI||2026-02||1 |- |Valen1988||2023-01||38 |- |VanArmenia2001||2026-02||1 |- |Vanuhi Khudaverdyan||2026-01||2 |- |Vanyan Lyudmila||2026-01||2 |- |Vardan84||2026-01||2 |- |Vaxtang.Yeganyan.2000||2026-02||1 |- |Vazgen Safaryan||2026-01||2 |- |Vazgen Xalilyan||2026-02||1 |- |Vera Arakelyan||2026-01||2 |- |Vladimir Solovjev||2026-02||1 |- |Vladislav Khebnikov||2026-01||2 |- |Void Detective||2026-02||1 |- |Voskanyan||2013-05||154 |- |WikiBayer||2026-02||1 |- |WikiTatik||2023-05||34 |- |Wikikarlen||2026-02||1 |- |Wolfy13399||2026-02||1 |- |Xachatur25||2025-12||3 |- |XenonX88||2026-01||2 |- |Xocolatl||2026-01||2 |- |Xqbot||2021-08||55 |- |Yana Afrikyan||2026-01||2 |- |YiFeiBot||2026-02||1 |- |Yols||2026-02||1 |- |Youseefr 99||2026-02||1 |- |Zafer||2026-02||1 |- |Ziad Mohamed||2026-02||1 |- |Ziv||2024-11||16 |- |~2025-39828-25||2026-02||1 |- |~2026-12817-24||2026-01||2 |- |~2026-12977-61||2026-01||2 |- |~2026-13054-13||2026-01||2 |- |~2026-13126-97||2026-01||2 |- |~2026-13308-53||2026-02||1 |- |~2026-13311-62||2026-02||1 |- |~2026-13318-00||2026-02||1 |- |~2026-13322-43||2026-02||1 |- |~2026-13330-71||2026-02||1 |- |~2026-13332-07||2026-02||1 |- |~2026-13344-02||2026-02||1 |- |~2026-13350-14||2026-02||1 |- |~2026-13362-00||2026-02||1 |- |~2026-13370-07||2026-02||1 |- |~2026-13458-15||2026-02||1 |- |~2026-13464-25||2026-02||1 |- |~2026-13494-58||2026-02||1 |- |~2026-13530-58||2026-02||1 |- |~2026-13559-34||2026-02||1 |- |~2026-13567-90||2026-02||1 |- |~2026-13584-32||2026-02||1 |- |~2026-13593-41||2026-02||1 |- |~2026-13598-75||2026-02||1 |- |~2026-13618-01||2026-02||1 |- |~2026-13624-55||2026-02||1 |- |~2026-13632-54||2026-02||1 |- |~2026-13643-81||2026-02||1 |- |~2026-13676-60||2026-02||1 |- |~2026-13709-47||2026-02||1 |- |~2026-13734-24||2026-02||1 |- |~2026-13747-68||2026-02||1 |- |~2026-13748-37||2026-02||1 |- |~2026-13771-35||2026-02||1 |- |~2026-13823-78||2026-02||1 |- |~2026-13837-76||2026-02||1 |- |~2026-13871-96||2026-02||1 |- |~2026-13919-35||2026-02||1 |- |~2026-13920-86||2026-02||1 |- |~2026-13995-35||2026-02||1 |- |~2026-14002-82||2026-02||1 |- |~2026-14030-22||2026-02||1 |- |~2026-14048-19||2026-02||1 |- |~2026-14049-29||2026-02||1 |- |~2026-14063-50||2026-02||1 |- |~2026-14071-58||2026-02||1 |- |~2026-14100-32||2026-02||1 |- |~2026-14143-90||2026-02||1 |- |~2026-14155-05||2026-02||1 |- |~2026-14167-08||2026-02||1 |- |~2026-14188-02||2026-02||1 |- |~2026-14225-67||2026-02||1 |- |~2026-14236-74||2026-02||1 |- |~2026-14254-68||2026-02||1 |- |~2026-14267-68||2026-02||1 |- |~2026-14272-41||2026-02||1 |- |~2026-14288-16||2026-02||1 |- |~2026-14288-37||2026-02||1 |- |~2026-14344-57||2026-02||1 |- |~2026-14354-57||2026-02||1 |- |~2026-14369-00||2026-02||1 |- |~2026-14373-24||2026-02||1 |- |~2026-14401-00||2026-02||1 |- |~2026-14402-59||2026-02||1 |- |~2026-14405-10||2026-02||1 |- |~2026-14406-94||2026-02||1 |- |~2026-14418-35||2026-02||1 |- |~2026-14442-05||2026-02||1 |- |~2026-14453-46||2026-02||1 |- |~2026-14477-43||2026-02||1 |- |~2026-14483-58||2026-02||1 |- |~2026-14488-21||2026-02||1 |- |~2026-14529-11||2026-02||1 |- |~2026-14540-69||2026-02||1 |- |~2026-14577-85||2026-02||1 |- |~2026-14577-98||2026-02||1 |- |~2026-14589-29||2026-02||1 |- |~2026-14611-42||2026-02||1 |- |~2026-14657-07||2026-02||1 |- |~2026-14661-66||2026-02||1 |- |~2026-14764-51||2026-02||1 |- |~2026-14765-25||2026-02||1 |- |~2026-14772-69||2026-02||1 |- |~2026-14773-63||2026-02||1 |- |~2026-14797-79||2026-02||1 |- |~2026-14835-68||2026-02||1 |- |~2026-14862-49||2026-02||1 |- |~2026-14864-96||2026-02||1 |- |~2026-14867-87||2026-02||1 |- |~2026-14888-06||2026-02||1 |- |~2026-14900-54||2026-02||1 |- |~2026-14961-49||2026-02||1 |- |~2026-14965-81||2026-02||1 |- |~2026-15000-22||2026-02||1 |- |~2026-15025-39||2026-02||1 |- |~2026-15054-49||2026-02||1 |- |~2026-15107-81||2026-02||1 |- |~2026-15203-64||2026-02||1 |- |~2026-15234-82||2026-02||1 |- |~2026-15246-23||2026-02||1 |- |~2026-15282-04||2026-02||1 |- |~2026-15288-38||2026-02||1 |- |~2026-15288-68||2026-02||1 |- |~2026-15320-01||2026-02||1 |- |~2026-15325-47||2026-02||1 |- |~2026-15347-19||2026-02||1 |- |~2026-15354-72||2026-02||1 |- |~2026-15369-99||2026-02||1 |- |~2026-15375-77||2026-02||1 |- |~2026-15384-07||2026-02||1 |- |~2026-15395-88||2026-02||1 |- |~2026-15457-41||2026-02||1 |- |~2026-15492-53||2026-02||1 |- |~2026-15493-50||2026-02||1 |- |~2026-15514-00||2026-02||1 |- |~2026-15536-83||2026-02||1 |- |~2026-15569-66||2026-02||1 |- |~2026-15569-76||2026-02||1 |- |~2026-15594-75||2026-02||1 |- |~2026-15622-14||2026-02||1 |- |~2026-15635-49||2026-02||1 |- |~2026-15638-53||2026-02||1 |- |~2026-15692-71||2026-02||1 |- |~2026-15702-97||2026-02||1 |- |~2026-15716-73||2026-02||1 |- |~2026-15743-46||2026-02||1 |- |~2026-15749-43||2026-02||1 |- |~2026-15767-23||2026-02||1 |- |~2026-15776-48||2026-02||1 |- |~2026-15780-32||2026-02||1 |- |~2026-15787-29||2026-02||1 |- |~2026-15862-21||2026-02||1 |- |~2026-15892-14||2026-02||1 |- |~2026-15919-02||2026-02||1 |- |~2026-15925-84||2026-02||1 |- |~2026-15931-74||2026-02||1 |- |~2026-15939-31||2026-02||1 |- |~2026-15944-72||2026-02||1 |- |~2026-15962-59||2026-02||1 |- |~2026-15967-56||2026-02||1 |- |~2026-15992-80||2026-02||1 |- |~2026-15996-65||2026-02||1 |- |~2026-16074-31||2026-02||1 |- |~2026-16111-70||2026-02||1 |- |~2026-16137-04||2026-02||1 |- |~2026-16148-29||2026-02||1 |- |~2026-16186-55||2026-02||1 |- |~2026-16205-18||2026-02||1 |- |~2026-16207-12||2026-02||1 |- |~2026-16213-11||2026-02||1 |- |~2026-16237-45||2026-02||1 |- |~2026-16255-43||2026-02||1 |- |~2026-16269-15||2026-02||1 |- |~2026-16310-94||2026-02||1 |- |~2026-16312-15||2026-02||1 |- |~2026-16317-39||2026-02||1 |- |~2026-16325-79||2026-02||1 |- |~2026-16340-87||2026-02||1 |- |~2026-16415-11||2026-02||1 |- |~2026-16422-27||2026-02||1 |- |~2026-16432-04||2026-02||1 |- |~2026-16480-26||2026-02||1 |- |~2026-16489-05||2026-02||1 |- |~2026-16520-71||2026-02||1 |- |~2026-16550-14||2026-02||1 |- |~2026-16556-79||2026-02||1 |- |~2026-16565-54||2026-02||1 |- |~2026-16569-94||2026-02||1 |- |~2026-16575-42||2026-02||1 |- |~2026-16585-72||2026-02||1 |- |~2026-16586-69||2026-02||1 |- |~2026-16593-99||2026-02||1 |- |~2026-16607-41||2026-02||1 |- |~2026-16631-83||2026-02||1 |- |~2026-16650-41||2026-02||1 |- |~2026-16677-82||2026-02||1 |- |~2026-16700-25||2026-02||1 |- |~2026-16711-44||2026-02||1 |- |~2026-16712-58||2026-02||1 |- |~2026-16714-19||2026-02||1 |- |~2026-16746-01||2026-02||1 |- |~2026-16749-35||2026-02||1 |- |~2026-16752-26||2026-02||1 |- |~2026-16754-39||2026-02||1 |- |~2026-16804-86||2026-02||1 |- |~2026-16807-11||2026-02||1 |- |~2026-16822-77||2026-02||1 |- |~2026-16873-40||2026-02||1 |- |~2026-16889-45||2026-02||1 |- |~2026-16928-27||2026-02||1 |- |~2026-16929-77||2026-02||1 |- |~2026-16934-84||2026-02||1 |- |~2026-16936-85||2026-02||1 |- |~2026-16946-42||2026-02||1 |- |~2026-16969-84||2026-02||1 |- |~2026-16973-64||2026-02||1 |- |~2026-16986-27||2026-02||1 |- |~2026-16992-03||2026-02||1 |- |~2026-16998-92||2026-02||1 |- |~2026-17036-51||2026-02||1 |- |~2026-17047-63||2026-02||1 |- |~2026-17088-66||2026-02||1 |- |~2026-17088-94||2026-02||1 |- |~2026-17097-26||2026-02||1 |- |~2026-17103-80||2026-02||1 |- |~2026-17128-49||2026-02||1 |- |~2026-17150-01||2026-02||1 |- |~2026-17156-99||2026-02||1 |- |~2026-17165-40||2026-02||1 |- |~2026-17169-38||2026-02||1 |- |~2026-17201-32||2026-02||1 |- |~2026-17204-91||2026-02||1 |- |~2026-17245-95||2026-02||1 |- |~2026-17250-04||2026-02||1 |- |~2026-17254-91||2026-02||1 |- |~2026-17259-77||2026-02||1 |- |~2026-17266-03||2026-02||1 |- |~2026-17298-41||2026-02||1 |- |~2026-17301-44||2026-02||1 |- |~2026-17339-18||2026-02||1 |- |~2026-17368-99||2026-02||1 |- |~2026-17383-74||2026-02||1 |- |~2026-17407-20||2026-02||1 |- |~2026-17416-20||2026-02||1 |- |~2026-17427-79||2026-02||1 |- |~2026-17457-91||2026-02||1 |- |~2026-17510-44||2026-02||1 |- |~2026-17514-76||2026-02||1 |- |~2026-17538-74||2026-02||1 |- |~2026-17548-63||2026-02||1 |- |~2026-17579-68||2026-02||1 |- |~2026-17583-28||2026-02||1 |- |~2026-17589-65||2026-02||1 |- |~2026-17594-02||2026-02||1 |- |~2026-17596-47||2026-02||1 |- |~2026-17597-62||2026-02||1 |- |~2026-17598-16||2026-02||1 |- |~2026-17642-25||2026-02||1 |- |~2026-17646-21||2026-02||1 |- |~2026-17658-84||2026-02||1 |- |~2026-17690-38||2026-02||1 |- |~2026-17708-19||2026-02||1 |- |~2026-17716-99||2026-02||1 |- |~2026-17778-19||2026-02||1 |- |~2026-17792-78||2026-02||1 |- |~2026-17797-64||2026-02||1 |- |~2026-17826-26||2026-02||1 |- |~2026-17845-99||2026-02||1 |- |~2026-17848-54||2026-02||1 |- |~2026-17855-51||2026-02||1 |- |~2026-17866-91||2026-02||1 |- |~2026-17906-99||2026-02||1 |- |~2026-17954-12||2026-02||1 |- |~2026-17977-85||2026-02||1 |- |~2026-17984-62||2026-02||1 |- |~2026-17989-29||2026-02||1 |- |~2026-18018-25||2026-02||1 |- |~2026-18018-35||2026-02||1 |- |~2026-18020-62||2026-02||1 |- |~2026-18021-55||2026-02||1 |- |~2026-18036-47||2026-02||1 |- |~2026-18047-86||2026-02||1 |- |~2026-18076-87||2026-02||1 |- |~2026-18095-48||2026-02||1 |- |~2026-18101-38||2026-02||1 |- |~2026-18279-15||2026-02||1 |- |~2026-18294-25||2026-02||1 |- |~2026-18299-97||2026-02||1 |- |~2026-18312-31||2026-02||1 |- |~2026-18366-30||2026-02||1 |- |~2026-18373-39||2026-02||1 |- |~2026-18390-26||2026-02||1 |- |~2026-18390-52||2026-02||1 |- |~2026-18407-13||2026-02||1 |- |~2026-18408-18||2026-02||1 |- |~2026-18413-24||2026-02||1 |- |~2026-18429-45||2026-02||1 |- |~2026-18456-14||2026-02||1 |- |~2026-18465-56||2026-02||1 |- |~2026-18476-27||2026-02||1 |- |~2026-18482-54||2026-02||1 |- |~2026-18508-73||2026-02||1 |- |~2026-18535-37||2026-02||1 |- |~2026-18566-31||2026-02||1 |- |~2026-18593-10||2026-02||1 |- |~2026-18605-13||2026-02||1 |- |~2026-18606-90||2026-02||1 |- |~2026-18607-33||2026-02||1 |- |~2026-18617-97||2026-02||1 |- |~2026-18697-42||2026-02||1 |- |~2026-18720-69||2026-02||1 |- |~2026-18730-71||2026-02||1 |- |~2026-18777-80||2026-02||1 |- |~2026-18785-99||2026-02||1 |- |~2026-18880-49||2026-02||1 |- |~2026-18897-66||2026-02||1 |- |~2026-18898-96||2026-02||1 |- |~2026-18982-27||2026-02||1 |- |~2026-19001-50||2026-02||1 |- |~2026-19018-62||2026-02||1 |- |~2026-19077-07||2026-02||1 |- |~2026-19097-73||2026-02||1 |- |~2026-19121-37||2026-02||1 |- |~2026-19139-74||2026-02||1 |- |~2026-19194-84||2026-02||1 |- |~2026-19204-41||2026-02||1 |- |~2026-19226-73||2026-02||1 |- |~2026-19283-12||2026-02||1 |- |~2026-22420-7||2026-02||1 |- |~2026-23916-6||2026-02||1 |- |~2026-31953-2||2025-12||3 |- |~2026-47946-5||2026-02||1 |- |~2026-48093-3||2026-02||1 |- |~2026-72445-2||2026-01||2 |- |~2026-8787||2025-12||3 |- |Àncilu||2026-02||1 |- |Артем Загребельный||2026-02||1 |- |Д.Ильин||2024-08||19 |- |Աբգարյան Անի||2025-12||3 |- |Ագնետա||2026-01||2 |- |Ադրիանա2004||2026-01||2 |- |Ազգուշ Ադաջյան||2026-01||2 |- |Ալբերտ27||2026-01||2 |- |Ալբինա Կարապետյան||2026-01||2 |- |Ալեքսանդր 1||2026-02||1 |- |Ալյոնա Պողոսովա||2026-01||2 |- |Ալվինա123||2026-01||2 |- |Ահարոնյան Նարա||2026-02||1 |- |Աղաբեկյան Վարսենիկ||2026-01||2 |- |Ամալյա Սարգսյան||2026-01||2 |- |Ան Զաքարյան||2026-02||1 |- |Ան2020||2026-01||2 |- |Անգելինա11||2026-02||1 |- |Անժելա9||2026-02||1 |- |Անի Գևորգյան||2026-01||2 |- |Անի Ճուղուրյանն||2026-01||2 |- |Անի Մկրտչյան 18||2026-01||2 |- |Աննա Գևորգյան85||2026-01||2 |- |Աննա-Կարապետյան||2026-02||1 |- |Աննի||2026-02||1 |- |Անունով խմբագիր||2026-01||2 |- |Անուշ Ղալթախչյան||2026-01||2 |- |ԱշբոտՏՆՂ||2016-03||120 |- |Աշխեն Մկրտումյան||2026-01||2 |- |ԱշոտՏՆՂ||2025-12||3 |- |Ապատ63||2024-09||18 |- |Առաքելյան Աշխեն 1||2026-01||2 |- |Ավագյան Լիլիթ||2026-02||1 |- |Ավետիսյան91||2016-04||119 |- |Արամայիս91||2026-02||1 |- |Արար||2026-02||1 |- |Արարատ Թրվանց||2015-09||126 |- |Արգինե Օհանյան||2026-01||2 |- |Արշո||2023-02||37 |- |Արուս4||2026-02||1 |- |Արտաշես Հարությունյան||2026-01||2 |- |Բաբայան Բելլա||2026-01||2 |- |Բարսեղյան Անի||2026-01||2 |- |Բեթղեհեմ||2026-02||1 |- |Գաբրիելյան Աշոտ||2026-02||1 |- |Գայ Վարդանյան||2026-01||2 |- |Գայանե Սաղեյան||2026-01||2 |- |Գայանե Սողոմոնյան||2022-12||39 |- |Գառնիկ Արշակյան||2025-12||3 |- |Գեորգ||2026-02||1 |- |Գոհար Դավթյան||2026-01||2 |- |Գոհար Մանուչարյան||2026-01||2 |- |Գրիգոր Ղլեջյան||2026-01||2 |- |Գրիգոր Մանուկյան||2026-02||1 |- |Գրքասեր Մանասերյան 13||2025-02||13 |- |Դանիելյան Ալյոնա||2026-01||2 |- |Դավթաշենցի||2025-11||4 |- |Դավիթ Արարատ||2026-01||2 |- |Դիանա Մխիթարյան||2026-01||2 |- |Էլինա Օրդինյան||2026-01||2 |- |Էլյա21||2026-01||2 |- |Էլֆուհի||2025-05||10 |- |Էմիլիա21||2026-01||2 |- |Էմիլյա Այդինյան04||2026-01||2 |- |Էյրեն||2026-02||1 |- |Թամարա Թադևոսյան||2026-01||2 |- |ԹամրազյանԼիլիթ||2026-01||2 |- |Իզաբելլա Գրիգորյան||2026-01||2 |- |Ինեսա Բաբուռյան||2026-01||2 |- |Լիդա Ազատյան||2026-02||1 |- |Լիլ Մանուչարյան||2026-01||2 |- |Լիլիթ85||2022-12||39 |- |Լիլյա Ասոյան||2026-01||2 |- |Լիլյա Շուշան||2024-07||20 |- |Լուիզա Զաքարյան||2026-01||2 |- |Լուիզա Զեյնալյան||2026-01||2 |- |Լուսինե9||2026-02||1 |- |Խաչինյան Մալվինա||2026-01||2 |- |Խմբագրող||2023-07||32 |- |Խոսրով Ցականյան||2026-02||1 |- |Ծովինար Գրիգորյան||2026-02||1 |- |Կարապետյան Աննա||2026-01||2 |- |Կարապետյան Հեղինե||2026-01||2 |- |Կարինե Աբրամյան||2026-01||2 |- |Կարինե15||2026-01||2 |- |Հայաստան Հմայակյան||2026-01||2 |- |Հայկ Սիմոնյան||2026-01||2 |- |Հայկյաններից||2026-02||1 |- |Հասմիկ Հախվերդյան||2026-02||1 |- |Հասմիկ Ղարագյոզյան||2023-03||36 |- |Հասմիկ Մանուկյան||2026-01||2 |- |Հասմիկ Սարգսյան2004||2026-01||2 |- |Հարությունյան Տաթևիկ||2026-01||2 |- |Հովհաննես Բարսեղյան2010||2026-01||2 |- |Հովսեփյան Գոհար||2026-01||2 |- |Հունք||2026-02||1 |- |Մաշ Համբարձումյան||2026-01||2 |- |Մատինա||2026-02||1 |- |Մար Թորոսյան||2026-01||2 |- |Մարի Ավետիսյան||2024-11||16 |- |Մարիամ Ամիրյան||2026-01||2 |- |Մարիամ Ավալյան1108||2026-01||2 |- |Մարո Ինանց||2026-01||2 |- |Մելս Արիստակեսյան||2026-01||2 |- |Մերի Գոռ||2025-10||5 |- |Մերի Գևորգյան||2026-01||2 |- |Մերի Օհանյան1||2026-02||1 |- |Միլենա Չիլինգարյան||2025-08||7 |- |Մինասյան Անահիտ||2026-02||1 |- |Մկրտչյան Մարի||2026-02||1 |- |Մոնիկա Խոջումյան||2026-01||2 |- |Մովսեսյան Արթուր||2026-02||1 |- |Յան||2026-02||1 |- |Յանա Աղաջանյան||2026-01||2 |- |Նազարյան Քրիստինե||2022-12||39 |- |Նաթելլա Գրիգորյան||2026-01||2 |- |Նանե Ազատյան||2025-08||7 |- |Նատալյա Պողոսյան||2026-01||2 |- |Նարեկ Քամալյան||2026-01||2 |- |Նարեկ12||2026-02||1 |- |Նարեկ15||2025-10||5 |- |Նոննա Մելիքբեկյան||2026-01||2 |- |Շահնազարյան Թագուհի||2026-01||2 |- |Շուշան Շահվերդյան||2026-02||1 |- |Որոտ||2026-02||1 |- |Պայծառ||2026-02||1 |- |Ջեմմա Մարտիրոսյան||2026-01||2 |- |Ռուբեն5||2025-10||5 |- |Սաթենիկ Մարգարյան||2026-01||2 |- |Սահակ||2008-09||210 |- |Սանթրոսյան Արաքսյա||2026-01||2 |- |Սերգեյ Սարդարյան||2026-02||1 |- |Սերգեյ2001||2026-02||1 |- |Սերժո Բարսեղյան||2026-01||2 |- |Սիլվա Դալլաքյան||2026-01||2 |- |Սյուզի Սիրադեղյան||2025-12||3 |- |Սոնա Սմբատյան||2026-01||2 |- |Սուսաննա Սուքիասյան||2026-01||2 |- |Վահան Ֆարյան||2025-03||12 |- |Վարդանյան Անահիտ||2026-01||2 |- |Վարդանյան Լիանա10||2025-08||7 |- |Վարդանյան Մերի Հովիկի||2026-01||2 |- |Վարսիկ Հովհաննիսյան||2026-02||1 |- |Վեներա Սարգսյան||2026-01||2 |- |Վեներա8||2025-11||4 |- |Փիրումյան Ռաիսա||2026-01||2 |- |Քյարունց||2026-02||1 |- |Քնարիկ Թորոսյան||2026-02||1 |- |Քրիստինե Ղարախանյան||2026-01||2 |- |Օհանյան Մերի||2026-01||2 |- |配合比全额更好（说说而已）||2026-02||1 |- |릴리트||2026-02||1 |} qw08yx6xhivk1ux0qljlqwpr4j8vyl5 0 1160221 10716057 9484391 2026-03-28T09:24:50Z ~2026-19258-60 168680 10716057 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ }} '''Կառլոս Ալկարաս Գարֆիա''' ({{lang-es|Carlos Alcaraz Garfia}};{{ԱԾ}} ), իսպանացի պրոֆեսիոնալ թենիսիստ, տղամարդկանց պատմության մեջ համաշխարհային վարկանիշի ամենաերիտասարդ առաջատարը։ «Մեծ սաղավարտի» չորս մենախաղերի հաղթող ([[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] բաց առաջնություն՝ 2022, 2025 , Ուիմբլդոն՝ 2023,2024, Ռոլան Գարոս՝ 2024,2025, Ավստրալիայի բաց առաջնություն՝ 2026)։Ամենաերիտասարդ թենիսիստն է պատմության մեջ, որ [https://armsport.am/589039/ կարերայի սաղավարտն] է ամբողջացրել՝ 22 տարեկանում հաղթելով «Մեծ սաղավարտի» բոլոր 5 առաջնությունները։ ՊԹԱ-ի 12 մենախաղերի հաղթող։ == Ընդհանուր տեղեկություններ == Կառլոսը ծնվել է [[Իսպանիա]]յի հարավ-արևելքում գտնվող Մուրսիա շրջանում՝ Կառլոս Ալկարասի և Վիրխինիա Գարֆիայի ընտանիքում։ Նա ունի եղբայրներ Ալվարո, Սերխիո և Խայմե։ Սկսել է թենիս խաղալ չորս տարեկանում հոր թենիսի դպրոցում։ Վաղ տարիներին նրա կուռքը [[Ռաֆայել Նադալ]]ն էր<ref>{{Cite web |title=Карлос Алькарас: В 16 лет его уже сравнивают с Надалем, но сам игрок манерой игры похож на Федерера |url=https://www.sports.ru/tribuna/blogs/protennis/2732851.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606062233/https://www.sports.ru/tribuna/blogs/protennis/2732851.html |archive-date=2021 թ․ հունիսի 6 |access-date=2021 թ․ հունիսի 6 |website=Sports.ru}}</ref>։ 15 տարեկանում նա ընդունվեց Վիլենի Equelite ակադեմիա և սկսեց մարզվել աշխարհի նախկին առաջին ռակետ [[Խուան Կառլոս Ֆեռերո]]յի մոտ<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz {{!}} Bio {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=http://www.atptour.com/en/players/carlos-alcaraz/a0e2/overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726030636/https://www.atptour.com/en/players/carlos-alcaraz/a0e2/overview |archive-date=2021 թ․ հուլիսի 26 |access-date=2021 թ․ հունիսի 6 |website=ATP Tour}}</ref>։ Զբաղվում է նաև [[գոլֆ]]ով և [[ֆուտբոլ]]ով։ «[[Ռեալ Մադրիդ]]» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու։ == Խաղաոճ == Իր մարզիչ Խուան Կառլոս Ֆերերոյի նման, Կառլոս Ալկարասը բազմակողմանի թենիսիստ է, բայց հիմնականում օգտագործում է հետևի գծի ագրեսիվ խաղաոճը՝ շեշտը դնելով աջ հարվածից վաստակած միավորների մեծ քանակի վրա, ինչը սովորաբար նրա ամենահուսալի և հզոր հարվածն է։ Նա կարող է կամ ուղիղ և արագ հարվածել կորտերի ցանկացած դիրքից, կամ ավելացնել մեծ քանակությամբ թոփսփիններ։ Նա նաև տիրապետում է ձախից կլորացված և ավելի հարթ հարվածի՝ դարպասի միջև ավելի փոքր բացվածքով, որը նա կարող է ուղղել գծի երկայնքով՝ մաքուր հաղթական հարվածների համար։ Նրա խիստ քողարկված կրճատված հարվածը առանցքային է նրա խաղի մեջ, քանի որ նա հաճախ համատեղում է իր հարվածների ուժը հետընթացից, ինչը հակառակորդներին հետ է մղում դեպի խաղադաշտ պաշտպանական դիրքի՝ կրճատված հարվածով։ Նա լավ խաղ ունի ցանցի մոտ, ի տարբերություն շատ այլ իսպանացի թենիսիստների, Ալկարասը լավ է խաղում թռիչքից։ Նրա առաջին փոխանցումը հզոր է, սովորաբար մոտ 210 կմ/ժ արագությամբ (130 մղոն/ժ)։ Այնուամենայնիվ, այն ունի հիանալի և հուսալի երկրորդ փոխանցում, որի միջոցով այն կարող է ավելացնել վերին պտույտ՝ դատարանից բարձր ցատկում ստանալու համար և կամ հետ մղել կամ թույլ հարված հասցնել մոտեցող հակառակորդներին, և այդ փոխանցումը սովորաբար հասնում է 150-ից 170 կմ/ժ արագության (93)․ մինչև 106 մղոն / ժամ։ Ալկարասը հիանալի ֆիզիկական կարողությունների համար մեծ ճանաչում է ստացել։ Մասնավորապես, նրա ուղիղ սպրինտները, կորտում հաճախ չպաշտպանված դիրքերից հակագրոհելու ունակությունը և չափազանց բարձր գագաթնակետային արագությունը, որի շնորհիվ նրան համեմատում են երիտասարդ Ռաֆայել Նադալի և Գաել Մոնֆիսի հետ։ Նա համեմատվում է [[Նովակ Ջոկովիչ]]ի հետ իր վստահ կողային շարժումների և կորտերի ծածկույթի համար, որոնք օգնում են պառակտել և սահել խաղադաշտում պաշտպանությունում, հատկապես ձախ կողմում, որտեղ նա հաճախ կարող է չեզոքացնել հակառակորդի ագրեսիան գետնին հարվածելիս կամ դրոպ շոթի փորձ կատարելիս։ Նա նաև համեմատվում է [[Ռոջեր Ֆեդերեր]]ի հետ՝ իր հիանալի ոտքի կատարման և աջ հարվածով քայլելու և իր հարձակողական գործողություններով խաղադաշտը վերահսկելու ունակության համար։ == Սպորտային կարիերա == === Կարիերայի սկիզբ === 16 տարեկանում դարձել է թենիսի Եվրոպայի չեմպիոն։ 2019 թվականից սկսել է պարբերաբար հանդես գալ պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում։ Ալիկանտեում ընթացող «չելենջեր» շարքի իր առաջին մրցաշարում կարողացավ հաղթել երիտասարդ իտալացի Յանիկ Սիններին։ 2020 թվականի սկզբին հաղթել է մի քանի «ֆյուչերսներ», իսկ 2020 թվականի երկրորդ կեսին 4 անգամ խաղացել է «չելենջերների» եզրափակիչներում [[Իսպանիա]]յում և [[Իտալիա]]յում՝ հաղթելով դրանցից երեքում։ Արդյունքում 17-ամյա Ալկարասը կտրուկ թռիչք է կատարել վարկանիշում՝ տարվա արդյունքներով զբաղեցնելով 141-րդ հորիզոնականը։ Արժանացել է [[Պրոֆեսիոնալ Թենիսիստների Ասոցիացիայի (ATP) մրցանակներ|ՊԹԱ-ի]] «2020 թվականի լավագույն նորեկ» մրցանակին։ === Մրցաշրջան 2021. ՊԹԱ-ի առաջին տիտղոսը և Բաց առաջնության 1/4 եզրափակիչը ԱՄՆ === 2021 թվականին Կառլոսը հաջողությամբ անցավ Ավստրալիայի Բաց առաջնության ընտրական փուլը և մասնակցեց մրցաշարի հիմնական ցանցին։ Առաջին ռաունդում նա հաղթել է հոլանդացի Բոտիկա վան դե Զանդշյուլպային, իսկ երկրորդում զիջել շվեդ Միքայել Իմերին։ Ապրիլին հասել է Մարբելյեում կայացած ՊԹԱ 250 գրունտային մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ երկու սեթում պարտվել է իսպանացի Հաումա Մունարին։ Մայիսի սկզբին Մադրիդում կայացած Մասթերս շարքի մրցաշարում առաջին շրջանում հաղթել է աշխարհի 34-րդ ռակետ Ադրիան Մանարինոյին (6-4 6-0)։ Երկրորդ շրջանում իր 18-ամյակի օրը Ալկարասը հանդիպել է աշխարհի երկրորդ ռակետ [[Ռաֆայել Նադալ]]ի հետ, որի «ժառանգորդը» նրան համարում էին շատ փորձագետներ։ Նադալը 6-1 6-2 հաշվով ջախջախեց իր պատանի հայրենակցին՝ հաղթելով հանդիպման 83 գոլերից 56-ում<ref>{{Cite web |title=RAFAEL NADAL VS. CARLOS ALCARAZ MADRID 2021 |url=https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/1536/MS016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031412/https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/1536/MS016 |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=atptour.com |lang=en}}</ref>։ Նադալը նշել է երիտասարդ թենիսիստի տրամադրվածությունը, էներգիան և բնավորությունը<ref>{{Cite web |author=Лидия Шейко |date=2021 թ․ մայիսի 6 |title=Надаль — об Алкарасе: у него отличный настрой и правильная энергия |url=https://www.championat.com/tennis/news-4341459-nadal-ob-alkarase-u-nego-otlichnyj-nastroj-i-pravilnaya-energiya.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031416/https://www.championat.com/tennis/news-4341459-nadal-ob-alkarase-u-nego-otlichnyj-nastroj-i-pravilnaya-energiya.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref><ref>{{Cite web |author=Лидия Шейко |date=2021 թ․ մայիսի 6 |title=Алькарас Гарфия: когда мы встретимся с Надалем в следующий раз, я буду знать, как играть |url=https://www.championat.com/tennis/news-4341349-alkaras-garfiya-kogda-my-vstretimsya-s-nadalem-v-sleduyuschij-raz-ya-budu-znat-kak-igrat.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031417/https://www.championat.com/tennis/news-4341349-alkaras-garfiya-kogda-my-vstretimsya-s-nadalem-v-sleduyuschij-raz-ya-budu-znat-kak-igrat.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref>։ [[Պատկեր:Carlos Alcaraz.jpg|200px|մինի|ձախից|Ալկարասը 2021 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում]] Ֆրանսիայի Բաց առաջնությունում Ալկարասը, հաղթելով որակավորման փուլում, կարողացել է հասնել հիմնական ցանցի երրորդ փուլ․ մրցաշարի ընթացքում նա հաղթել է իր հայրենակից Բեռնաբե Զապատ Միրալեսին, ինչպես նաև հաղթել [[Նիկոլոզ Բասիլաշվիլի]]ին։ Երրորդ շրջանում զիջել է գերմանացի Յան-Լենարդ Շտրուֆին<ref>{{Cite web |title=Алькарас о том, что стал самым молодым участником 3-го круга РГ за 29 лет: «Это прекрасно, но я все равно концентрируюсь на себе» |url=https://www.sports.ru/tennis/1097712516-alkaras-o-tom-chto-stal-samym-molodym-uchastnikom-3-go-kruga-rg-za-29-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606062232/https://www.sports.ru/tennis/1097712516-alkaras-o-tom-chto-stal-samym-molodym-uchastnikom-3-go-kruga-rg-za-29-.html |archive-date=2021 թ․ հունիսի 6 |access-date=2021 թ․ հունիսի 6 |website=Sports.ru}}</ref>։ Ուիմբլդոնում երկրորդ շրջանում պարտվել է աշխարհի երկրորդ ռակետ Դանիել Մեդվեդևին (4-6 1-6 2-6)։ Հուլիսին 18-ամյա Ալկարասը, որն այն ժամանակ զբաղեցնում էր վարկանիշային աղյուսակի 73-րդ հորիզոնականը, հաղթեց իր առաջին [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] մրցաշարում։ Խորվաթական Ումագում գետնին եզրափակչում նա հաղթեց 35-ամյա Ռիշար Գասկեին (6-2 6-2)<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ հուլիսի 25 |title=18-летний Алькарас обыграл 35-летнего Гаске в финале турнира в Умаге |url=https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Tennis/ATP/spbnews_NI1378985_18_letnij_Alkaras_obygral_35_letnego_Gaske_v_finale_turnira_v_Umage |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031420/https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Tennis/ATP/spbnews_NI1378985_18_letnij_Alkaras_obygral_35_letnego_Gaske_v_finale_turnira_v_Umage |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=sportbox.ru}}</ref>, ով պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսեց ավելի շուտ, քան Ալկարասը ծնվել է։ 2021 թվականի [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] Բաց առաջնությունում կարիերայում առաջին անգամ հասել Է «Մեծ սաղավարտ» մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ։ Առաջին շրջանում Ալկարասը երեք սեթում հաղթել է 26-րդ սեթում հանդես եկող Քեմերոն Նորրիին, ապա անցել ֆրանսիացի Արտյուր Ռենդերկնեշին, իսկ երրորդ շրջանում սենսացիոն հաղթանակ է տարել աշխարհի երրորդ ռակետ Ստեֆանոս Ցիցիպասի նկատմամբ 6-3 4-6 7-6(7-2) 0-6 7-6(7-5)<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=Циципас проиграл Алькарасу и прекратил борьбу на US Open |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/cicipas-proigral-alkarasu-i-prekratil-borbu-na-us-open-1831416/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031412/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/cicipas-proigral-alkarasu-i-prekratil-borbu-na-us-open-1831416/ |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Այդ խաղում Ալկարասը 8 գոլով պակաս է հաղթել մրցակցից։ Կարլոսը 13 բրեյքփոյնթներից իրացրել է 6-ը, իսկ Ցիցիպասը՝ 17-ից 8-ը<ref>{{Cite web |title=CARLOS ALCARAZ VS. STEFANOS TSITSIPAS NEW YORK 2021 |url=https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/560/MS027 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031412/https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/560/MS027 |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=atptour.com |lang=en}}</ref>։ Խաղից հետո իսպանացին հայտարարել է, որ դա իր կարիերայի լավագույն խաղն էր, ինչպես նաև համեմատել է իր ոճը Ռոջեր Ֆեդերերի խաղի հետ<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=18-летний Алкарас — о победе над Циципасом: я думаю, что схож по стилю игры с Федерером |url=https://www.championat.com/tennis/news-4445901-18-letnij-alkaras-o-pobede-nad-cicipasom-ya-dumayu-chto-shozh-po-stilyu-igry-s-federerom.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031414/https://www.championat.com/tennis/news-4445901-18-letnij-alkaras-o-pobede-nad-cicipasom-ya-dumayu-chto-shozh-po-stilyu-igry-s-federerom.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref>։ Չորրորդ շրջանում կրկին 5 սեթում հաղթեց գերմանացի Պետեր Գյոևչիկին (5-7 6-1 5-7 6-2 6-0)։ 1/4 եզրափակչում Ալկարասը երկրորդ սեթում վնասվածքի պատճառով հրաժարվել է շարունակել հանդիպումը Ֆելիքս Օժե-Ալյասիմի հետ։ Հոկտեմբերի վերջին Ալկարասը [[Վիեննա]]յում կայացած [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] 500 մրցաշարում կարիերայում առաջին անգամ հաղթել է նախկին առաջին ռակետ [[Էնդի Մարեյ]]ին (6-3 6-4), այնուհետև 1/4 եզրափակչում հաղթել է աշխարհի 7-րդ ռակետ Մատեո Բերետինիին 6-1 6-7(2-7) 7-6(7-5), սակայն կիսաեզրափակչում պարտվել է աշխարհի չորրորդ ռակետ Ալեքսանդր Զվերևին (3-6 3-6)։ Նոյեմբերի սկզբին [[Փարիզ]]ում կայացած Մասթերս շարքի մրցաշարում իսպանացին երկու սեթում հաղթել է աշխարհի 9-րդ ռակետ Յանիկ Զիններին (մրցաշրջանի երրորդ հաղթանակը թոփ 10-րդ խաղացողի նկատմամբ), սակայն հետո 4-6 5-7 հաշվով զիջել է Յուգու Գաստոնին, այն դեպքում, երբ երկրորդ սեթում 5-0 էր։ Երկրորդ սեթի հատվածներից մեկում Ալկարասը 17 անընդմեջ գնդակ է պարտվել<ref>{{Cite web |author=Антон Шебика |date=2021 թ․ նոյեմբերի 5 |title=Юго Гастон рассказал, как ему удалось выиграть сет у Карлоса Алькараса со счёта 0:5 |url=https://www.championat.com/tennis/news-4504115-yugo-gaston-rasskazal-kak-emu-udalos-vyigrat-set-u-karlosa-alkarasa-so-schyota-0-5.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031414/https://www.championat.com/tennis/news-4504115-yugo-gaston-rasskazal-kak-emu-udalos-vyigrat-set-u-karlosa-alkarasa-so-schyota-0-5.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021 թ․ նոյեմբերի 5 |title=Гастон о том, как отыгрался с 0:5 во втором сете матча с Алькарасом: «Он допускал много ошибок, потому что я брал быстрые мячи, высокие, медленные» |url=https://ua.tribuna.com/tennis/1102899887-gaston-o-tom-kak-otygralsya-s-05-vo-vtorom-sete-matcha-s-alkarasom-on-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031414/https://ua.tribuna.com/tennis/1102899887-gaston-o-tom-kak-otygralsya-s-05-vo-vtorom-sete-matcha-s-alkarasom-on-.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21}}</ref>։ Ալկարասի համար մրցաշրջանի վերջին մրցաշարը [[Միլան]]ում կայացած Next Gen ՊԹԱ Finals երիտասարդ թենիսիստների ամփոփիչ մրցաշարն էր։ Հինգ հանդիպումներում Կառլոսը պարտվել է միայն մեկ սեթ (հանդիպումները խաղացել են հինգ սեթից մինչև 4 խաղ յուրաքանչյուրում)։ Եզրափակիչում իսպանացին հաղթել է ամերիկացի Սեբաստիան Կորդային<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ նոյեմբերի 14 |title=Алькарас стал победителем молодежного Итогового турнира АТР |url=https://sport24.ru/news/tennis/2021-11-14-alkaras-stal-pobeditelem-molodezhnogo-itogovogo-turnira-atr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031419/https://sport24.ru/news/tennis/2021-11-14-alkaras-stal-pobeditelem-molodezhnogo-itogovogo-turnira-atr |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=sport24}}</ref>։ Ալկարասը տարեվերջին պետք է խաղար Իսպանիայի կազմում Դևիսի գավաթի եզրափակիչ խաղերում, բայց նոյեմբերի վերջին հիվանդացավ [[COVID-19 համավարակ|COVID 19]]-ով և ստիպված էր բաց թողնել ազգային հավաքականի խաղերը<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Заражение Алькараса не помешает Испании сыграть на Кубке Дэвиса |url=https://www.championat.com/tennis/news-4525017-zarazhenie-alkarasa-ne-pomeshaet-ispanii-sygrat-na-kubke-devisa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031933/https://www.championat.com/tennis/news-4525017-zarazhenie-alkarasa-ne-pomeshaet-ispanii-sygrat-na-kubke-devisa.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref>։ Երիտասարդ իսպանացին մրցաշրջանն ավարտել է համաշխարհային վարկանիշի 32-րդ տեղում՝ մեկ տարվա ընթացքում բարձրանալով 109 հորիզոնականով։ Ընդհանուր առմամբ նա մասնակցել է [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]]-ի մակարդակի 49 հանդիպման, որից հաղթել է 32-ը։ === Էլիտայի առաջընթաց, հաղթանակ ԱՄՆ-ում, աշխարհի ամենաերիտասարդ առաջին ռակետը === ==== Մրցաշրջանի առաջին կեսը ==== [[Ավստրալիա]]յի Բաց առաջնությունում կարիերայում առաջին անգամ ցանվել է Մեծ սաղավարտի մրցաշարերում (31 համարի տակ)։ Ալկարասը վստահորեն անցավ երկու շրջան՝ երեք սեթում հաղթելով չիլիացի Ալեխանդրո Տաբիլոյին (6-2 6-2 6-3) և սերբ Դուշան Լայովիչին (6-1 6-1 7-5)։ Երրորդ շրջանում իսպանացին համառ խաղում պարտվել է աշխարհի 7-րդ ռակետ, իտալացի Մատեո Բերետինիին։ Ալկարասը կորցրեց առաջին երկու սեթերը 2-6 6-7 (3-7), բայց հաղթեց հաջորդ երկուսը 6-4 6-2 հաշվով։ 5-րդ պարտիայի սկզբում իտալացին ոլորել է ոտքը, Ալկարասն օգնել է մրցակցին ոտքի կանգնել։ Բերետինին շարունակեց խաղը և կարողացավ 5-րդ սեթի գերթայ-բրեյքում հաղթել 7-6(10-5) հաշվով։ Հանդիպումը տևել է 4 ժամ 10 րոպե<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 21 |title=Алькарас проявил сочувствие к Берреттини, который подвернул ногу и упал в матче AO. Видео |url=https://www.championat.com/tennis/news-4582773-alkaras-proyavil-sochuvstvie-k-berrettini-kotoryj-podvernul-nogu-i-upal-v-matche-ao-video.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121150204/https://www.championat.com/tennis/news-4582773-alkaras-proyavil-sochuvstvie-k-berrettini-kotoryj-podvernul-nogu-i-upal-v-matche-ao-video.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 21 |title=Берреттини обыграл испанского вундеркинда в третьем круге Australian Open |url=https://rsport.ria.ru/20220121/italiya-1768873815.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121150206/https://rsport.ria.ru/20220121/italiya-1768873815.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=Р-Спорт}}</ref>։ Ալկարասն առաջին անգամ պարտվել է 5-րդ խաղում և կարիերայում առաջին անգամ պարտվել է թայ-բրեյքում վճռորոշ պարտիայում<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 21 |title=Берреттини стал первым, кто выиграл у Алькараса пятый сет и решающий тай-брейк: «В его возрасте у меня, кажется, не было ни одного очка ATP. Он уже впечатляет» |url=https://www.sports.ru/tennis/1105610459-berrettini-stal-pervym-kto-vyigral-u-alkarasa-pyatyj-set-i-reshayushhi.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121150204/https://www.sports.ru/tennis/1105610459-berrettini-stal-pervym-kto-vyigral-u-alkarasa-pyatyj-set-i-reshayushhi.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=sports.ru}}</ref>։ Ռիո դե Ժանեյրոյի Բաց առաջնությունում ստացել է 7-րդ համարի ցանքը։ Ալկարասը երեք սեթում հաղթել է մեկ այլ իսպանացի թենիսիստի՝ Հաում Մունարին (2-6 6-2 6-1), այնուհետև [[արգենտինա]]ցի Ֆեդերիկո Դելբոնիսին (6-4 7-6(7-1))։ Քառորդ եզրափակչում կրկին հանդիպեց Բերետինիի հետ, ով առաջինն էր մրցաշարում, և ռևանշ վերցրեց [[Ավստրալիա]]յում կրած պարտության համար՝ հաղթելով երեք սեթում՝ 6-2 2-6 6-2։ Կիսաեզրափակչում Ալկարասը երկու սեթում հաղթել է իտալացի Ֆաբիո Ֆոնյինիին և կարիերայում առաջին անգամ դուրս եկել ՊԹԱ 500 կարգի մրցաշարի եզրափակիչ։ Վճռորոշ խաղում վստահ հաղթանակ տարավ արգենտինացի Դիեգո Շվարցմանի նկատմամբ (6-4 6-2)։ Հաղթելով Ռիո դե Ժանեյրոյում՝ Ալկարասը նորամուտը նշեց մենախաղի լավագույն թենիսիստների թոփ 20-ում<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz Rises To Career-High After Rio de Janeiro Title {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-atp-rankings-21-february-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221233858/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-atp-rankings-21-february-2022 |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 21 |access-date=2022 թ․ ապրիլի 5 |website=ATP Tour}}</ref>։ Ինդիան Ուելսում Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ հասել է Մասթերս կարգի մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ՝ հաղթելով գործող չեմպիոն, բրիտանացի Քեմերոն Նորրիին (6-4 6-3)։ Կիսաեզրափակչում մրցեց Ռաֆայել Նադալի հետ և համառ պայքարում 3 ժամ 12 րոպեում զիջեց երեք սեթում՝ 4-6 6-4 3-6<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մարտի 20 |title=Надаль в трех сетах обыграл Алькараса и вышел в финал турнира в Индиан-Уэллсе |url=https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/nadal-obygral-alkarasa-i-vyshel-v-final-turnira-v-indian-uellse-1904758/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511022100/https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/nadal-obygral-alkarasa-i-vyshel-v-final-turnira-v-indian-uellse-1904758/ |archive-date=2022 թ․ մայիսի 11 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>: [[Պատկեր:Carlos Alcatraz Miami Open 2022.jpg|200px|մինի|ձախից|Ալկարասը Մայամիում Մասթերսում հաղթելուց հետո]] Մայամիի «Մասթերս» շարքի մրցաշարում դառնալով 14-րդ ընտրյալը՝ Ալկարասը հաղթեց Մարտոն Ֆուչովիչին (6-3 6-2), Մարինա Չիլիչին (6-4 6-4) և երրորդ համարի տակ ընտրված Ստեֆանոս Ցիցիպասին (7-5 6-3)։ Քառորդ եզրափակչում երեք պարտիաներում հաղթել է սերբ Միոմիր Կեցմանովիչին՝ 6-7(5-7) 6-3 7-6(7-5), իսկ կիսաեզրափակչում՝ ութերորդ ընտրյալ և գործող չեմպիոն, լեհ Հյուբերտ Խուրկաչը՝ 7-6(7-5) 7-6 (7-2)<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz Dethrones Hubert Hurkacz To Reach First ATP Masters 1000 Final in Miami {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-hurkacz-miami-2022-sf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404235608/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-hurkacz-miami-2022-sf |archive-date=2022 թ․ ապրիլի 4 |access-date=2022 թ․ ապրիլի 5 |website=ATP Tour}}</ref>: Տիտղոսի համար Ալկարասը մրցեց վեցերորդ ընտրյալ՝ նորվեգացի Կասպեր Ռուուդի հետ և հաղթեց երկու պարտիաներում (7-5 6-4)<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 3 |title=18-летний Алькарас победил Рууда и выиграл турнир в Майами |url=https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/18-letniy-alkaras-pobedil-ruuda-i-vyigral-turnir-v-mayami-1910646/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404070910/https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/18-letniy-alkaras-pobedil-ruuda-i-vyigral-turnir-v-mayami-1910646/ |archive-date=2022 թ․ ապրիլի 4 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>, դառնալով մրցաշարի պատմության ամենաերիտասարդ հաղթողը։ Կառլոսը դարձավ նաև 21-րդ դարում ծնված առաջին թենիսիստը, ով հաղթեց Մասթերս շարքի մրցաշարում։ Արդյունքում իսպանացին վարկանիշային աղյուսակում բարձրացել է 11-րդ հորիզոնական։ Այս հաջողությունից հետո Կառլոսը Մոնտե Կառլոյի Մասթերս շարքի մրցաշարում առաջին իսկ ռաունդում 6-7(2-7) 7-6(7-5) 3-6 հաշվով պարտվեց ամերիկացի Սեբաստիան Կորդեին<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 3 |title=Корда обыграл Алькараса и вышел в третий круг «мастерса» в Монте-Карло |url=https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/tennisist-sebastyan-korda-obygral-karlosa-alkarasa-vo-vtorom-kruge-turnira-v-monte-karlo-1914562/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508162909/https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/tennisist-sebastyan-korda-obygral-karlosa-alkarasa-vo-vtorom-kruge-turnira-v-monte-karlo-1914562/ |archive-date=2022 թ․ մայիսի 8 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Բայց մեկ շաբաթ անց Բարսելոնայում կայացած ՊԹԱ 500 մրցաշարում Ալկարասը կրկին գերազանց հանդես եկավ։ Քառորդ եզրափակիչում Ալկարասը հաղթեց Ցիցիպասին՝ երրորդ անգամ անընդմեջ հաղթելով հույնին, կիսաեզրափակչում երկու հանդիպում անցկացրեց Ալեքս դե Մինորի հետ, իսկ եզրափակիչում հեշտությամբ հաղթեց հայրենակից Պաբլո Կարենյո Բուստային՝ 6-3 6-2։ Այս հաջողությունը երիտասարդ խաղացողին թույլ է տվել կարիերայում առաջին անգամ հայտնվել [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]]-ի վարկանիշային աղյուսակի առաջին տասնյակում՝ ապրիլի վերջին զբաղեցնելով իններորդ հորիզոնականը։ Մայիսին՝ իր 19-ամյակի հաջորդ օրը, [[Մադրիդ]]ի Մաստերսում Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ քառորդ եզրափակչում հաղթեց Մադրիդի հնգակի չեմպիոն, աշխարհի 4-րդ ռակետ [[Ռաֆայել Նադալ]]ին և դարձավ առաջին դեռահասը, ով նրան հաղթեց գրունտում։ Նա նաև ընդհատել է Նադալի 25 հանդիպումներից բաղկացած հաղթական շարքը մյուս իսպանացիների դեմ։ Հաջորդ օրը նա շատ համառ խաղում 3 ժամ 35 րոպեում կարիերայում առաջին անգամ կիսաեզրափակչում հաղթեց աշխարհի առաջին ռակետ [[Նովակ Ջոկովիչ]]ին<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 7 |title=19-летний Карлос Алькарас вышел в финал «Мастерса» в Мадриде, одолев Новака Джоковича |url=https://www.championat.com/tennis/news-4688311-19-letnij-karlos-alkaras-vyshel-v-final-mastersa-v-madride-odolev-novaka-dzhokovicha.html |publisher=championat.com}}</ref>, 6-րդ անընդմեջ հաղթանակ տարավ թոփ 10 խաղացողների նկատմամբ և դարձավ ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով հաղթեց աշխարհի առաջին ռակետին Նադալից ի վեր [[Ռոջեր Ֆեդերեր]]ի դեմ 2004 թվականին։ Կարլոսը նաև դարձավ երբևէ առաջին թենիսիստը, ով կարողացավ անընդմեջ հաղթել Ջոկովիչին և Նադալին և ամենաերիտասարդ եզրափակիչը տղամարդկանց շրջանում Մադրիդի վարպետների պատմության մեջ։ Նա նվաճեց իր չորրորդ տիտղոսը մրցաշրջանում և երկրորդը «Մասթերս» շարքից՝ եզրափակչում ջախջախելով աշխարհի երրորդ ռակետ Ալեքսանդր Զվերևին (6-3 6-1)՝ այդպիսով երեք անընդմեջ հաղթելով լավագույն եռյակին։ Այս հաղթանակը Ալկարասի համար արդեն 8-րդն էր 2022 թվականի մրցաշրջանի թոփ 10 խաղացողների նկատմամբ։ Սա առաջին դեպքն է 2007 թվականին Մադրիդում [[Դավիթ Նալբանդյան]]ից հետո, երբ խաղացողը Մասթերսում հաղթեց թոփ 5-ի երեք խաղացողների և դարձավ ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով դա արեց 1990 թվականին սերիայի մեկնարկից ի վեր։ Արդյունքում, 2022 թվականի մայիսի 9-ին Ալկարասը համաշխարհային վարկանիշում բարձրացավ վեցերորդ հորիզոնական։ Ֆրանսիայի բաց առաջնությունից առաջ 6-րդ համարի տակ ընտրված պատանի Ալկարասը Ջոկովիչի և Նադալի հետ միասին համարվում էր ֆավորիտներից մեկը։ Երեք սեթում հեշտությամբ հաղթելով 28-ամյա արգենտինացի Խուան Իգնասիո Լոնդերոյին, արդեն երկրորդ շրջանում Ալկարասը անսպասելիորեն գրեթե պարտվեց 34-ամյա Ալբերտ Ռամոս Վինյոլասին։ 4-րդ սեթում Ռամոսը 5-4 հաշվի ժամանակ մատչբոլ է ունեցել իր ներկայացման մեջ, իսկ 5-րդ սեթում Ալբերտը վարել է 3-0, սակայն Ալկարասը կարողացել է հաղթել 6-1 6-7(7-9) 5-7 7-6(7-2) 6-4 հաշվով։ Ալկարասը 31-ից իրացրել է 8 բրեյքփոյնթ, իսկ Ռամոսը՝ 7-ից 6-ը<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 25 |title=19-летний теннисист отыграл матчбол и прошел в третий круг «Ролан Гаррос» |url=https://sportrbc.ru/news/628e91d79a79476f4e372350 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526054915/https://sportrbc.ru/news/628e91d79a79476f4e372350 |archive-date=2022 թ․ մայիսի 26 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=РБК Спорт}}</ref>։ Այս հաղթանակից հետո Ալկարասը 3 սեթում վստահ հաղթեց Սեբաստիան Կորդային և [[Կարեն Խաչանով]]ին։ Ալեքսանդր Զվերևի դեմ քառորդ եզրափակչում Ալկարասը համարվում էր ֆավորիտ, սակայն Զվերևը շատ ուժեղ խաղ ցուցադրեց և կարողացավ ընդհատել Ալկարասի 14-խաղյա հաղթական շարքը։ Ընդ որում, Ալկարասը 4-րդ սեթում խաղարկել է Զվերևի խաղը, իսկ հետո թայ-բրեյքում սեթբոլ է ունեցել, սակայն Զվերևը, այնուամենայնիվ, կարողացել է հաղթել 4 սեթում՝ 6-4 6-4 4-6 7-6(9-7)<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 31 |title=Александр Зверев обыграл Карлоса Алькараса в четвертьфинале «Ролан Гаррос» |url=https://www.championat.com/tennis/news-4712203-aleksandr-zverev-neozhidanno-obygral-karlosa-alkarasa-v-chetvertfinale-rolan-garros.html |publisher=championat.com}}</ref>: Խաղից հետո Ալկարասը նշել է, որ «շատ հեռու չէ կիսաեզրափակիչից կամ Մեծ սաղավարտի մրցաշարում հաղթելուց»՝ հավելելով, որ «կորտից հեռացել է գլուխը բարձր պահած, քանի որ ծանր խաղում պայքարել է մինչև վերջին գնդակը»<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 31 |title=Карлос Алькарас прокомментировал поражение от Александра Зверева на «Ролан Гаррос» |url=https://www.championat.com/tennis/news-4712289-karlos-alkaras-prokommentiroval-porazhenie-ot-aleksandra-zvereva-na-rolan-garros.html |publisher=championat.com}}</ref>։ ==== Ֆրանսիայի բաց առաջնությունից հետո ==== [[Պատկեր:Carlos Alcaraz Wimbledon (cropped).jpg|200px|մինի|ձախից|Ալկարասը 2022 թվականի Ուիմբլդոնում]] «Ռոլան Գարոսի» և Ուիմբլդոնի միջև Ալկարասը չի մասնակցել խոտածածկի պաշտոնական մրցաշարերին։ Ուիմբլդոնում Ալկարասը ընտրվեց հինգերորդ համարի տակ և գրեթե դուրս մնաց առաջին շրջանից՝ կարողացավ միայն հինգ սեթում հաղթել գերմանացի Յան-Լենարդ Շտրուֆին։ Այնուհետև Կառլոսը ավելի վստահ հաղթեց երկու խաղում, բայց չորրորդ շրջանում 3 ժամ 35 րոպեում զիջեց Յաննիկ Սիններին՝ 1-6 4-6 7-6(10-8) 3-6 հաշվով, չնայած երրորդ սեթում խաղաց երկու հանդիպում, իսկ չորրորդում՝ ևս երեքը։ Ամբողջ խաղի ընթացքում Ալկարասը ոչ մի անգամ չի կարողացել խաղադաշտ դուրս բերել մրցակցին, չնայած ունեցել է 7 բրեյք-փոյնթ։ Հուլիսի երկրորդ կեսին [[Համբուրգ]]ում կայացած [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] 500 մրցաշարում գրունտի վրա հասել է մինչև եզրափակիչ, որտեղ զիջել է Լորենցո Մուզետտիին՝ 4-6 7-6 (8-6) 4-6 հաշվով։ Սա Ալկարասի առաջին պարտությունն էր ՊԹԱ մրցաշարի եզրափակչում 5 հաղթանակից հետո։ Հուլիսի 25-ին ՊԹԱ-ի թարմացված վարկանիշային աղյուսակում Ալկարասը զբաղեցրել է 5-րդ տեղը՝ իր նորամուտը նշելով աշխարհի լավագույն թենիսիստների թոփ 5-ում։ Հաջորդ շաբաթ [[Համբուրգ]]ի մրցաշարի եզրափակչից հետո խորվաթական [[Ումագ]]ում ՊԹԱ 250 մրցաշարում Ալկարասը կրկին հասել է եզրափակիչ, որտեղ երեք սեթում զիջել է Յանիկ Սիններին՝ 7-6(7-5) 1-6 1-6 հաշվով։ Այս մրցաշարի եզրափակիչ դուրս գալը Կառլոսին թույլ տվեց բարձրանալ ՊԹԱ-ի վարկանիշային աղյուսակի չորրորդ հորիզոնական։ [[Մոնրեալ]]ում կայացած Մասթերս 1000 շարքի մրցաշարում մրցաշրջանում ընդամենը երկրորդ անգամ պարտվել է արդեն մեկնարկին՝ Թոմի Փոլին երեք սեթում։ Ցինցինատիում կայացած Մաստերս 1000-ում հասել է քառորդ եզրափակիչ, որտեղ զիջել է աշխարհի 11-րդ ռակետ Քեմերոն Նորիին՝ 6-7(4-7) 7-6(7-4) 4-6 հաշվով։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի Բաց առաջնությունում Ալկարասը ընտրվեց երրորդ համարի տակ և վստահորեն դուրս եկավ 4-րդ շրջան՝ երեք խաղում ոչ մի սեթ չտալով։ 4-րդ շրջանում 5 սեթում 3 ժամ 53 րոպեում հաղթել է խորվաթ վետերան Մարինա Չիլիչին<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 6 |title=Алькарас победил Чилича и вышел в четвертьфинал US Open |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-pobedil-horvata-marina-chilicha-i-vyshel-v-chetvertfinal-us-open-1970368/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912153841/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-pobedil-horvata-marina-chilicha-i-vyshel-v-chetvertfinal-us-open-1970368/ |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>, իսկ քառորդ եզրափակչում ևս 5 սեթում հաղթել է Յանիկ Սիններին։ Սինների դեմ խաղի չորրորդ սեթում Ալկարասը խաղաց մատչբոլ։ Հանդիպումը տևեց 5 ժամ 15 րոպե, ավարտվեց կեսգիշերից հետո ժամը 2:50-ին (մրցաշարի պատմության մեջ խաղի ամենաուշ ավարտը) և երկրորդն էր ԱՄՆ-ի Բաց առաջնության պատմության մեջ<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 8 |title=Alcaraz tops Sinner at 2:50 a.m.; latest US Open finish ever |url=https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912062839/https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=AP |lang=en}}</ref>։ Կարլոսը կարիերայում առաջին անգամ դուրս եկավ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի կիսաեզրափակիչ։ Ալկարասը դարձավ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի ամենաերիտասարդ կիսաեզրափակչի մասնակիցը 2005 թվականից ի վեր, իսկ ԱՄՆ-ի Բաց առաջնության ամենաերիտասարդ կիսաեզրափակիչը՝ 1990 թվականից ի վեր։ Կիսաեզրափակչում կրկին 5 սեթում Ալկարասը հաղթել է Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի կիսաեզրափակիչ փուլի ևս մեկ դեբյուտանտ ամերիկացի Ֆրենսիս Տիաֆոյին և դուրս եկել եզրափակիչ<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 10 |title=Алькарас обыграл Тиафо в пяти сетах и стал вторым финалистом US Open — 2022 |url=https://www.championat.com/tennis/news-4814617-alkaras-obygral-tiafo-v-pyati-setah-i-stal-vtorym-finalistom-us-open-2022-yus-open.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912153838/https://www.championat.com/tennis/news-4814617-alkaras-obygral-tiafo-v-pyati-setah-i-stal-vtorym-finalistom-us-open-2022-yus-open.html |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=championat.com}}</ref>։ Կարլոսի համար սա մրցաշրջանի 50-րդ հաղթանակն էր։ Ալկարասը դարձել է [[21-րդ դար]]ում ծնված առաջին թենիսիստը, ով դուրս է եկել Մեծ սաղավարտի մրցաշարի տղամարդկանց մենախաղի եզրափակիչ։ Սեպտեմբերի 11-ին եզրափակչում Կառլոսը չորս սեթում հաղթեց նորվեգացի Կասպեր Ռուուդին և սեպտեմբերի 12-ին դարձավ պատմության մեջ ամենաերիտասարդ համաշխարհային վարկանիշի առաջատարը 19 տարեկան, 4 ամսական և 7 օրական հասակում (եզրափակչում հաղթելու դեպքում Ռուուդը նույնպես առաջին անգամ կզբաղեցներ առաջին տեղը)՝ գերազանցելով Լլեյթոն Հյուիթի ռեկորդը։ Ալկարասը դարձավ նաև պատմության մեջ առաջին թենիսիստը, ով դարձավ աշխարհի առաջին ռակետը մինչև 20-ամյակը։ Ալկարասը ստացել է 2,6 միլիոն դոլար մրցանակային գումար [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հաղթելու համար։ '''Մրցաշարային ուղի ԱՄՆ Բաց առաջնությունում''' {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Բեմ''' |'''Մրցակից (ընտրյալ)''' |'''Վարկանիշ''' |'''Հաշիվ''' |'''Խաղի ժամանակը''' |- | 1-ին շրջան | {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} Սեբաստիան Բազ || 37 | 7-5 7-5 2-0, отказ || |- | 2-րդ շրջան | {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} Ֆեդերիկո Կորիա || 78 | 6-2 6-1 7-5 || |- | 3-րդ շրջան | {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} Ջենսոն Բրուքսբի || 43 | 6-3 6-3 6-3 || 2 ժամ 14 րոպե<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 3 |title=Алькарас обыграл Бруксби и вышел в четвертый круг US Open-2022 |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-obygral-amerikanca-dzhensona-bruksbi-v-tretem-kruge-us-open-2022-1969505/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912153839/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-obygral-amerikanca-dzhensona-bruksbi-v-tretem-kruge-us-open-2022-1969505/ |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref> |- | 4-րդ շրջան | {{Դրոշավորում|Խորվաթիա}} Մարին Չիլիչ ''(15)'' || 17 | 6-4 3-6 6-4 4-6 6-3 || 3 ժամ 53 րոպե |- | 1/4 եզրափակիչ | {{Դրոշավորում|Իտալիա}} Յանիկ Սիններ ''(11)'' || 13 | 6-3 6-7^(7-9) 6-7^(0-7) 7-5 6-3 || 5 ժամ 15 րոպե |- | 1/2 եզրափակիչ | {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} Ֆրենսիս Տիաֆո ''(22)'' || 26 | 6-7^(6-8) 6-3 6-1 6-7^(5-7) 6-3 || 4 ժամ 19 րոպե |- | Եզրափակիչ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ ''(5)'' || 7 | 6-4 2-6 7-6^(7-1) 6-3 || 3 ժամ 23 րոպե |} Աշխարհի առաջին ռակետի կարգավիճակում Ալկարասը [[Վալենսիա]]յում Դևիսի գավաթի շրջանակում 2 սեթում հաղթել է կորեացի Կվոն Սուն Վուին։ Հաջորդ խաղում նույն տեղում՝ Վալենսիայում, Ալկարասը երեք սեթում պարտվեց Ֆելիքս Օգե-Ալյասիմին։ Հոկտեմբերի սկզբին Կառլոսը մասնակցել Է Աստանայում կայացած [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] 500 մրցաշարին, որտեղ արդեն առաջին խաղում պարտվել է աշխարհի 66-րդ ռակետ Դավիդ Գոֆենին (5-7 3-6), չնայած առաջին սեթում բրեյքով է վարել։ Հոկտեմբերի վերջին [[Բազել]]ում կայացած ՊԹԱ 500 մրցաշարում Կառլոսը հասավ կիսաեզրափակիչ, որտեղ պարտվեց Ֆելիքս Օժե-Ալյասիմին (3-6 2-6)։ Նոյեմբերի սկզբին [[Փարիզ]]ում կայացած ՊԹԱ Masters 1000 մրցաշարում Ալկարասը հասել է քառորդ եզրափակիչ, որտեղ հանդիպել է աշխարհի 18-րդ ռակետ Հոլգեր Ռունեի հետ։ Կառլոսն առաջին սեթում պարտվել է 3-6 հաշվով, երկրորդ սեթում 6-6 հաշվի ժամանակ վնասվածքի պատճառով հեռացվել է։ Դա Ալկարասի վերջին հանդիպումն էր 2022 թվականին։ Հաջորդ օրը հայտնի դարձավ, որ Ալկարասը վնասվածքի պատճառով բաց կթողնի ՊԹԱ-ի ամփոփիչ մրցաշարը և [[Իսպանիա]]յի հավաքականի հանդիպումները Դևիսի գավաթի խաղարկությունում։ Ալկարասը մրցաշրջանն ավարտել է վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականում։ Նա 70 հանդիպումներից հաղթել է 57-ում և 5 հաղթանակ տարել մրցաշարերում։ === Ուիմբլդոնի հաղթանակ, երկու Մասթերս տիտղոսներ === Հունվարի սկզբին հայտնի էր դարձել, որ Ալկարասը ոտքի վնասվածքի պատճառով բաց կթողնի Ավստրալիայի բաց առաջնությունը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հունվարի 7 |title=Открытый чемпионат Австралии потерял первую ракетку мира. Чем это грозит Медведеву? |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/reviews/tennis-pochemu-karlos-alkaras-snyalsya-s-australian-open-smenitsya-li-lider-reytinga-atp-2020514/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120125730/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/reviews/tennis-pochemu-karlos-alkaras-snyalsya-s-australian-open-smenitsya-li-lider-reytinga-atp-2020514/ |archive-date=2023 թ․ հունվարի 20 |accessdate=2023 թ․ հունվարի 20 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Մրցաշարի արդյունքներով Ջոկովիչը Ալկարասին հեռացրել է վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականից։ Փետրվարի 15-ին Ալկարասը վերադարձավ թենիսահարթակ Բուենոս Այրեսում կայացած ՊԹԱ 250 մրցաշարում գրունտի վրա և հաղթեց սերբ Լասլո Ջերեին (6-2 4-6 6-2)։ Այնուհետև հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ հաղթեց Քեմերոն Նորրիին (6-3 7-5)<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ փետրվարի 19 |title=Алькарас выиграл турнир в Буэнос-Айресе |url=https://rsport.ria.ru/20230219/alkaras-1853035746.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219220603/https://rsport.ria.ru/20230219/alkaras-1853035746.html |archive-date=2023 թ․ փետրվարի 19 |accessdate=2023 թ․ փետրվարի 19 |publisher=РИА Новости}}</ref>։ Սա Ալկարասի համար ՊԹԱ-ի յոթերորդ տիտղոսն էր և առաջինը 2022 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունում հաղթելուց հետո։ Մեկ շաբաթ անց Ալկարասը երկրորդ տարին անընդմեջ հասավ Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած ՊԹԱ 500 մրցաշարի եզրափակիչ (Ալկարասի համար ՊԹԱ մրցաշարի կարիերայի 10-րդ եզրափակիչը), որտեղ կրկին հանդիպեց Քեմերոն Նորրիի հետ։ Այս անգամ ավելի ուժեղ էր բրիտանացին՝ 5-7 6-4 7-5 հաշվով։ Ինդիան Ուելսի Մասթերսում Ալկարասը նվաճեց տիտղոսը՝ եզրափակչում հաղթելով ռուս Դանիիլա Մեդվեդևին (6-3 6-2), իսկ նրա ճանապարհին հաղթելով Կոկինակիսին, Գրիքսփուրին, Դրեյփերին, Օջե-Ալյասիմին և Սիններին։ Այս հաղթանակից հետո Ալկարասը կրկին դարձավ աշխարհի առաջին ռակետ՝ Նովակ Ջոկովիչին հեռացնելով ՊԹԱ-ի վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականից։ Մայամիում կայացած Մասթերսում նա հասավ կիսաեզրափակիչ՝ այնտեղ պարտվելով Յաննիկ Սիններին։ Մրցաշարի ավարտից հետո դարձել է աշխարհի երկրորդ ռակետ՝ վարկանիշային աղյուսակի առաջատարը կրկին զիջելով Նովակ Ջոկովիչին։ Բարսելոնայի մրցաշարում Ալկարասը հաղթել է Բորժեսին, Բաուտիստա Ագուտին, Դավիդովիչ Ֆոկինային, Էվանսին և եզրափակիչում առավելության է հասել Ստեֆանոս Ցիցիպասի նկատմամբ։ Սա Ալկարասի համար առաջին տիտղոսն էր, որը նա կարողացավ պաշտպանել։ Կարլոսը կարողացավ նաև պաշտպանել տիտղոսը Մադրիդի Մասթերս մրցաշարում՝ եզրափակչում հաղթելով գերմանացի Յան-Լենարդ Շտրուֆին (6-4 3-6 6-3), իսկ նրա ճանապարհին Ալկարասը հաղթեց Ռուուսուվորիին, Դիմիտրովին, Զվերևին, Խաչանովին և Չորիչին։ Հռոմի մրցաշարում երկրորդ ռաունդում հաղթել է Ռամոսին, սակայն երրորդում սենսացիոն պարտություն է կրել աշխարհի 135-րդ ռակետ հունգարացի Ֆաբիան Մարոժանից՝ երկու սեթում՝ 3-6 6-7(4-7)հաշվով։ Մրցաշարի արդյունքներով Ալկարասը կրկին դարձել է աշխարհի առաջին ռակետ՝ առաջ անցնելով Ջոկովիչից։ [[Պատկեր:Carlos Alcaraz Roland Garros 2023 cropped2.jpg|180px|մինի|ձախից|Ալկարասը 2023 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում]] «Ռոլան Գարոսում» Կառլոսը վստահորեն հասավ կիսաեզրափակիչ՝ ճանապարհին հաղթելով Կոբոլիին, Դանիելին, Շապովալովին, Մուզետիին և Ցիցիպասին՝ տալով ընդամենը մեկ սեթ (Դանիելի Տարոյի դեմ)։ Կիսաեզրափակչում հանդիպել է Ջոկովիչի հետ։ Ալկարասը պարտվեց առաջին սեթում 3-6 հաշվով, երկրորդը վերցրեց 7-5 հաշվով, բայց երրորդ սեթում 1-0 հաշվով սայթաքեց ներկայացման ընդունման ժամանակ։ Ալկարասի ոտքը սկսել էր ջղաձգվել, որից հետո իսպանացին բժշկական թայմ-աութ է վերցրել։ Ալկարասը կարողացավ շարունակել հանդիպումը, բայց խաղին վերադառնալուց հետո վերցրեց միայն մեկ խաղ։ Հանդիպումն ավարտվել է Ջոկովիչի հաղթանակով՝ 6-3 5-7 6-1 6-1 հաշվով, որն այնուհետև հաղթել է մրցաշարում և առաջին հորիզոնականից հեռացրել Ալկարասին։ [[Պատկեր:Carlos Alcaraz Wimbledon 2023 Gentlemen's Singles Trophy.jpg|180px|մինի|աջից|Ալկարասը 2023 թվականի Ուիմբլդոնի հաղթանակից հետո]] Հունիսի վերջին Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ հաղթել է ՊԹԱ-ի խոտածածկի մրցաշարում՝ հաղթելով Լոնդոնի մրցաշարում։ Ընդ որում, սկսած երկրորդ շրջանից, Ալկարասը հաղթել է բոլոր հանդիպումները երկու սեթում՝ ոչ մի անգամ չխաղալով թայ-բրեյքում։ Եզրափակիչում Կարլոսը հաղթեց Ալեքս դե Մինորին՝ 6-4 6-4։ Հաղթանակը թույլ տվեց վերադառնալ վարկանիշի առաջին հորիզոնական՝ հեռացնելով Ջոկովիչին։ Ուիմբլդոնում Ալկարասը հասել է եզրափակիչ՝ 6 խաղում պարտվելով միայն 2 սեթով։ Կիսաեզրափակչում Ալկարասը 6-3 6-3 6-3 հաշվով ջախջախեց Դանիիլ Մեդվեդևին։ Վճռորոշ խաղում Ալկարասը 5 սեթում հաղթել է այդ մրցաշարի յոթակի չեմպիոն Նովակ Ջոկովիչին՝ 1-6 7-6(8-6) 6-1 3-6 6-4 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 16 |title=Алькарас в пяти сетах обыграл Джоковича и впервые в карьере выиграл Уимблдон |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/alkaras-v-pyati-setah-obygral-dzhokovicha-i-vpervye-v-karere-vyigral-uimbldon-2102158/ |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Միայն երկու թենիսիստներ են հաղթել Ուիմբլդոնում տղամարդկանց մենախաղում ավելի երիտասարդ տարիքում՝ Բյորն Բորգ (1976) և Բորիս Բեքեր (1985, 1986)<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 16 |title=На фото попали последствия от срыва Джоковича в финале Уимблдона |url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2023/07/16/20885684.shtml |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11}}</ref>։ Հուլիսին Նիսում մասնակցել է Հոպմանի գավաթի ցուցահանդեսային թիմային մրցաշարին։ Ալկարասը հաղթեց բելգիացի Գոֆենին և խորվաթ Չորիչին, բայց չնայած այս հաղթանակներին, Իսպանիայի թիմը խմբում ավարտեց վերջին տեղը կանանց մենախաղում և խառը զուգախաղում կրած պարտությունների պատճառով։ Օգոստոսին Տորոնտոյում կայացած Մաստերսում Ալկարասը երկու սեթում հաղթել է ամերիկացի Բեն Շելթոնին, այնուհետև կարողացել է ծանր երեք սեթում հաղթել լեհ Հուբերտ Խուրկաչին, իսկ քառորդ եզրափակչում երեք սեթում պարտվել է ամերիկացի Թոմի Փոլին, ինչպես մեկ տարի առաջ նույն մրցաշարում։ Ցինցինատիում կայացած Մասթերս 1000 շարքի մրցաշարում հասել է մինչև եզրափակիչ, որտեղ 3 ժամ 49 րոպե տևած ծանրագույն խաղում (ռեկորդ տվյալ շարքի մրցաշարերի համար) զիջել է Ջոկովիչին հաշվով 7-5 6-7(7-9) 6-7(4-7)։ Ալկարասը 4-2 հաշվով հաղթեց երկրորդ սեթում, իսկ հետո թայ-բրեյքում չկարողացավ իրացնել մրցախաղը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ օգոստոսի 21 |title=Новак Джокович подготовил реставрацию |url=https://www.kommersant.ru/doc/6172488 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=КоммерсантЪ}}</ref>։ Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ պարտվել է Մաստերս կամ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի եզրափակչում։ ԱՄՆ-ի բաց առաջնությունում Ալկարասը վստահորեն հասել է կիսաեզրափակիչ՝ հինգ խաղում տալով միայն մեկ սեթ։ Քառորդ եզրափակիչում Ալկարասը 6-3 6-2 6-4 հաշվով պարտության մատնեց աշխարհի 12-րդ ռակետ Ալեքսանդր Զվերևին։ Կիսաեզրափակչում Ալկարասը ֆավորիտ էր Դանիիլ Մեդվեդևի դեմ խաղում՝ բայց պարտվեց 6-7 հաշվով(3-7) 1-6 6-3 3-6<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ սեպտեմբերի 9 |title=Медведев обыграл Алькараса и вышел в финал US Open |url=https://tass.ru/sport/18691053 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=ТАСС}}</ref>։ Մեդվեդևը հավասարեցրեց հաշիվը Ալկարասի հետ դիմակայությունում (2-2)։ Այնուհետև Մեդվեդևը եզրափակչում պարտվեց Ջոկովիչին։ Մրցաշարի արդյունքներով Ալկարասը վարկանիշային աղյուսակի առաջատարի դիրքը զիջել է Ջոկովիչին։ Հոկտեմբերի սկզբին Ալկարասը հասավ Պեկինի հարդի ՊԹԱ 500 մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ 6-7(4-7) 1-6 հաշվով պարտվեց աշխարհի 7-րդ ռակետ Յաննիկ Զիններին։ Զինները 7 խաղում 4-րդ անգամ հաղթեց Ալկարասին, ապա հաղթեց մրցաշարում։ Դրանից հետո Շանհայի հարդ քաղաքում կայացած Մասթերս 1000 շարքի մրցաշարում Ալկարասը 1/8 եզրափակչում անսպասելիորեն պարտվեց աշխարհի 19-րդ ռակետ Գրիգոր Դիմիտրովին 7-5 2-6 4-6 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Вторая ракетка мира Алькарас проиграл Димитрову в четвертом круге "Мастерса" в Шанхае |url=https://tass.ru/sport/18978737 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=ТАСС}}</ref>։ Դրանից հետո Ալկարասը գրեթե մեկ ամիս չի խաղացել և կորտեր է վերադարձել միայն Փարիզում կայացած Մասթերս շարքի վերջին մրցաշրջանում։ Մրցաշարից առաջ Ալկարասն ասել էր, որ օպտիմալ վիճակում չէ, բայց առաջին իսկ խաղում Ռոման Սաֆիուլինից կրած պարտությունը երկու սեթում (3-6 4-6) անակնկալ էր<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 1 |title=Роман Сафиуллин обыграл Карлоса Алькараса на «Мастерсе» в Париже |url=https://www.championat.com/tennis/news-5301954-roman-safiullin-obygral-karlosa-alkarasa-na-masterse-v-parizhe.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 8 |publisher=Чемпионат}}</ref>։ Ալկարասը մրցաշրջանում առաջին անգամ պարտվել է մրցաշարի արդեն մեկնարկային խաղում։ Ամփոփիչ մրցաշարում խմբում երեք սեթում պարտվել է Ալեքսանդր Զվերևին, Այնուհետև երկու սեթում հաղթել Անդրեյ Ռուբլևին (7-5 6-2) և [[Դանիիլ Մեդվեդև]]ին (6-4 6-4)։ Կիսաեզրափակչում պարտվեց աշխարհի առաջին ռակետ Նովակ Ջոկովիչին 3-6 2-6 հաշվով։ Մրցաշրջանի արդյունքներով վարկանիշում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ === Մրցաշրջան 2024 === Ավստրալիայի Բաց առաջնությունում Ալկարասը ընտրվեց երկրորդ համարի տակ և առաջին անգամ հասավ այդ մրցաշարի 1/4 եզրափակիչ։ 4 խաղում Ալկարասը պարտվել է միայն մեկ սեթ՝ Լորենցո Սոնեգոյի թայ -բրեյքի երկրորդ շրջանում։ Քառորդ եզրափակչում Ալկարասը ֆավորիտ էր Ալեքսանդր Զվերևի դեմ խաղում։ Բայց գերմանացի թենիսիստը խաղի հենց սկզբից տիրեց առավելությանը և առաջին երկու պարտիաները վերցրեց 6-1 6-3 հաշվով։ Երրորդ պարտիայում Զվերևը վարել է 5-2, սակայն Ալկարասին հաջողվել է առաջին անգամ մրցախաղում 3-5 հաշվի ժամանակ վերցնել մրցակցի խաղադաշտը, այնուհետև հաղթել պարտիան թայ-բրեյքում։ 4-րդ պարտիայում հավասար խաղ էր ընթանում, սակայն 4-4 հաշվի ժամանակ Ալկարասը պարտվեց իր խաղադաշտին, իսկ հաջորդ խաղում Զվերևը հաղթեց։ Ալկարասը պարտվեց 1-6 3-6 7-6(7-2) 4-6 հաշվով։ Հանդիպման ընթացքում Ալկարասը 7 անգամ պարտվել է իր մատուցումը, իսկ Զվերևը, ով առաջին մատուցմամբ խփել է գնդակների 85% - ը, միայն երկու անգամ։ == Տարեվերջի վարկանիշ == {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Տարի''' ! width=80px| <small>'''Միայնակ'''</small><small>'''վարկանիշ'''</small> ! width=80px| <small>'''Զուգախաղ'''</small><small>'''վարկանիշ'''</small> |- align=center | 2023 || 2 || — |- align=center | 2022 || '''1''' || '''560''' |- align=center | 2021 | 32 | — |- align=center | 2020 | 141 | — |- align=center | 2019 | 492 | — |- |} == Ելույթներ մրցաշարերում == {{Hidden begin|Заголовок=Մենախաղային ելույթներ |Рамка = |Фон_заголовка =}} === Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի մենախաղի եզրափակիչներ (2) === ==== Հաղթանակ(2) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#eeeeee" |'''№''' |'''Տարեթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |'''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվ''' |-bgcolor="#CCCCFF" | 1. | 2022 | ԱՄՆ բաց առաջնություն | Հարդ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ | 6-4 2-6 7-6(1) 6-3 |-bgcolor="#CCFFCC" | 2. | 2023 | Ուիմբլդոն | Խոտածածկ | {{Դրոշավորում|Սերբիա}} [[Նովակ Ջոկովիչ]] | 1-6 7-6(6) 6-1 3-6 6-4 |- |} === ՊԹԱ մրցաշարերի եզրափակիչներ մենախաղում (16) === ==== Հաղթանակ (12) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#eeeeee" !Լեգենդ |-bgcolor="#e5d1cb" | Մեծ սաղավարտի մրցաշարեր (2)* |-bgcolor="ffffcc" | [[ՊԹԱ ամփոփիչ մրցաշար]] (0) |-bgcolor="#dfe2e9" | Մրցաշրջան ՊԹԱ Մաթերս 1000 (4) |-bgcolor="#d0f0c0" | [[ՊԹԱ 500]] (4) |- | [[ՊԹԱ 250]] (2) |} {| class="wikitable" |- ! Տիտղոսներ ըստ<br>ծածկույթի!! Տիտղոսներ ըստ մրցաշարի<br>անցկացման<br>վայրի |- | align="center"| Հարդ(3)* | align="center" rowspan="2"| Դահլիճ(0) |- | align="center"| Գրունտ(7) |- | align="center"| Խոտածածկույթ(2) | align="center" rowspan="2"| Բաց օդ (12) |- | align="center"| Գորգ(0) |} <small>* մենախաղում հաղթանակների քանակը.</small> {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" |'''№''' |'''Ամսաթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |width=180px|'''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվը եզրափակչում''' |- | 1. | 2021 թվականի հուլիսի 23-ին | [[Ումագ]], [[Խորվաթիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Ռիշար Գասկե | 6-2 6-2 |-bgcolor="#d0f0c0" | 2. | 2022 թվականի փետրվարի 20 | [[Ռիո դե Ժանեյրո]], [[Բրազիլիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} Դիեգո Շվարցման | 6-4 6-2 |-bgcolor="#dfe2e9" | 3. | 2022 թվական ապրիլի 3 | [[Մայամի]], [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] | Հարդ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ | 7-5 6-4 |-bgcolor="#d0f0c0" | 4. | 2022 ապրիլի 24 | [[Բարսելոնա]], [[Իսպանիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Իսպանիա}} Պաբլո Կարրենո Բուստա | 6-3 6-2 |-bgcolor="#dfe2e9" | 5. | 2022 թվականի մայիսի 8 | [[Մադրիդ]], [[Իսպանիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Գերմանիա}} Ալեքսանդր Զվերև | 6-3 6-1 |-bgcolor="e5d1cb" | 6. | 2022 թվականի սեպտեմբերի 11 | [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] բաց առաջնություն | Հարդ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ | 6-4 2-6 7-6(1) 6-3 |- | 7. | 2023 թվականի փետրվարի 19 | [[Բուենոս Այրես]], [[Արգենտինա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Բելգիա}} Կեմերոն,Նորրի | 6-3 7-5 |-bgcolor="#dfe2e9" | 8. | 2023 թվականի մարտի 19 | Ինդիան Ուելս, [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] | Հարդ | {{Դրոշավորում|Ռուսաստան}} [[Դանիիլ Մեդվեդև]]<ref name="«Չեզոք կարգավիճակ»">Ռուս թենիսիստը մրցաշարում խաղացել է չեզոք կարգավիճակով՝ Ռուսաստանի դրոշի ներքո ելույթների արգելքի ժամանակ։</ref> | 6-3 6-2 |-bgcolor="#d0f0c0" | 9. | 2023 թվական ապրիլի 23 | [[Բարսելոնա]], [[Իսպանիա]] <small>(2)</small> | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Հունաստան}} Ստեփանո Ցիցիպաս | 6-3 6-4 |-bgcolor="#dfe2e9" | 10. | 2023 թվականի մայիսի 7 | [[Մադրիդ]], [[Իսպանիա]] <small>(2)</small> | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Գերմանիա}} Յան Լեննարդ Շտրուֆֆ | 6-4 3-6 6-3 |-bgcolor="#d0f0c0" | 11. | 2023 թվականի հունիսի 25 | [[Լոնդոն]], [[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիա]] | Խոտածածկույթ | {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} Ալեքս դե Մինոր | 6-4 6-4 |-bgcolor="e5d1cb" | 12. | 2023 թվականի հուլիսի 16 | Ուիմբլդոն | Խոտածածկույթ | {{Դրոշավորում|Սերբիա}} [[Նովակ Ջոկովիչ]] | 1-6 7-6(6) 6-1 3-6 6-4 |- |} ==== Պարտություններ (4) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" |'''№''' |'''Ամսաթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |width=180px| '''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվը եզրափակչում''' |-bgcolor="#d0f0c0" | 1. | Հուլիսի 24, 2021թվական | [[Համբուրգ]], [[Գերմանիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Իտալիա}} Լորենցո Մուզետտի | 4-6 7-6(6) 4-6 |- | 2. | 2021 թվականի հուլիսի 31 | [[Ումագ]], [[Խորվաթիա|Խորվարթիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Իտալիա}} Յաննիկ Սիններ | 7-6(5) 1-6 1-6 |-bgcolor="#d0f0c0" | 3. | 2023 թվականի փետրվարի 26 | [[Ռիո դե Ժանեյրո]], [[Բրազիլիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Բելգիա}} Կեմերոն Նորրի | 7-5 4-6 5-7 |-bgcolor="#dfe2e9" | 4. | 2021 թվականի օգոստոսի 20 | [[Ցինցինատի|Ցինցիննատի]],[[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] | Հարդ | {{Դրոշավորում|Սերբիա}} [[Նովակ Ջոկովիչ]] | 7-5 6-7(7) 6-7(4) |- |} === ՊԹԱ-ի անհատական ցուցահանդեսային մրցաշարերի եզրափակիչներ (1) === ==== Հաղթանակ (1) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#eeeeee" |'''№''' |'''Ամսաթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |'''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվ''' |-bgcolor="ffffcc" | 1. | Նոյեմբերի 13, 2021թվական | Մինչև 21 տարեկան թենիսիստների ՊԹԱ եզրափակիչ | Հարդ (դահլիճ) | {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} Սեբաստիան Կորդա | 4-3(5) 4-2 4-2 |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.tennisboard.com/player/136149/carlos-alcaraz-garfia Профиль на сайте TennisBoard] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ալկարաս, Կառլոս}} [[Կատեգորիա:Թենիսիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշարի տղամարդկանց մենախաղի հաղթողներ]] [[Կատեգորիա:Իսպանացի թենիսիստներ]] kzlgbgpmy48l3e114qly5nj04fmtjoy 10716060 10716057 2026-03-28T09:26:01Z ~2026-19258-60 168680 10716060 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ }} '''Կառլոս Ալկարաս Գարֆիա''' ({{lang-es|Carlos Alcaraz Garfia}};{{ԱԾ}} ), իսպանացի պրոֆեսիոնալ թենիսիստ, տղամարդկանց պատմության մեջ համաշխարհային վարկանիշի ամենաերիտասարդ առաջատարը։ «Մեծ սաղավարտի» չորս մենախաղերի հաղթող ([[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] բաց առաջնություն՝ 2022, 2025 , Ուիմբլդոն՝ 2023,2024, Ռոլան Գարոս՝ 2024,2025, Ավստրալիայի բաց առաջնություն՝ 2026)։Ամենաերիտասարդ թենիսիստն է պատմության մեջ, որ [https://armsport.am/589039/ կարերայի սաղավարտն] է ամբողջացրել՝ 22 տարեկանում հաղթելով «Մեծ սաղավարտի» բոլոր 4 առաջնությունները։ ՊԹԱ-ի 12 մենախաղերի հաղթող։ == Ընդհանուր տեղեկություններ == Կառլոսը ծնվել է [[Իսպանիա]]յի հարավ-արևելքում գտնվող Մուրսիա շրջանում՝ Կառլոս Ալկարասի և Վիրխինիա Գարֆիայի ընտանիքում։ Նա ունի եղբայրներ Ալվարո, Սերխիո և Խայմե։ Սկսել է թենիս խաղալ չորս տարեկանում հոր թենիսի դպրոցում։ Վաղ տարիներին նրա կուռքը [[Ռաֆայել Նադալ]]ն էր<ref>{{Cite web |title=Карлос Алькарас: В 16 лет его уже сравнивают с Надалем, но сам игрок манерой игры похож на Федерера |url=https://www.sports.ru/tribuna/blogs/protennis/2732851.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606062233/https://www.sports.ru/tribuna/blogs/protennis/2732851.html |archive-date=2021 թ․ հունիսի 6 |access-date=2021 թ․ հունիսի 6 |website=Sports.ru}}</ref>։ 15 տարեկանում նա ընդունվեց Վիլենի Equelite ակադեմիա և սկսեց մարզվել աշխարհի նախկին առաջին ռակետ [[Խուան Կառլոս Ֆեռերո]]յի մոտ<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz {{!}} Bio {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=http://www.atptour.com/en/players/carlos-alcaraz/a0e2/overview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726030636/https://www.atptour.com/en/players/carlos-alcaraz/a0e2/overview |archive-date=2021 թ․ հուլիսի 26 |access-date=2021 թ․ հունիսի 6 |website=ATP Tour}}</ref>։ Զբաղվում է նաև [[գոլֆ]]ով և [[ֆուտբոլ]]ով։ «[[Ռեալ Մադրիդ]]» ֆուտբոլային ակումբի երկրպագու։ == Խաղաոճ == Իր մարզիչ Խուան Կառլոս Ֆերերոյի նման, Կառլոս Ալկարասը բազմակողմանի թենիսիստ է, բայց հիմնականում օգտագործում է հետևի գծի ագրեսիվ խաղաոճը՝ շեշտը դնելով աջ հարվածից վաստակած միավորների մեծ քանակի վրա, ինչը սովորաբար նրա ամենահուսալի և հզոր հարվածն է։ Նա կարող է կամ ուղիղ և արագ հարվածել կորտերի ցանկացած դիրքից, կամ ավելացնել մեծ քանակությամբ թոփսփիններ։ Նա նաև տիրապետում է ձախից կլորացված և ավելի հարթ հարվածի՝ դարպասի միջև ավելի փոքր բացվածքով, որը նա կարող է ուղղել գծի երկայնքով՝ մաքուր հաղթական հարվածների համար։ Նրա խիստ քողարկված կրճատված հարվածը առանցքային է նրա խաղի մեջ, քանի որ նա հաճախ համատեղում է իր հարվածների ուժը հետընթացից, ինչը հակառակորդներին հետ է մղում դեպի խաղադաշտ պաշտպանական դիրքի՝ կրճատված հարվածով։ Նա լավ խաղ ունի ցանցի մոտ, ի տարբերություն շատ այլ իսպանացի թենիսիստների, Ալկարասը լավ է խաղում թռիչքից։ Նրա առաջին փոխանցումը հզոր է, սովորաբար մոտ 210 կմ/ժ արագությամբ (130 մղոն/ժ)։ Այնուամենայնիվ, այն ունի հիանալի և հուսալի երկրորդ փոխանցում, որի միջոցով այն կարող է ավելացնել վերին պտույտ՝ դատարանից բարձր ցատկում ստանալու համար և կամ հետ մղել կամ թույլ հարված հասցնել մոտեցող հակառակորդներին, և այդ փոխանցումը սովորաբար հասնում է 150-ից 170 կմ/ժ արագության (93)․ մինչև 106 մղոն / ժամ։ Ալկարասը հիանալի ֆիզիկական կարողությունների համար մեծ ճանաչում է ստացել։ Մասնավորապես, նրա ուղիղ սպրինտները, կորտում հաճախ չպաշտպանված դիրքերից հակագրոհելու ունակությունը և չափազանց բարձր գագաթնակետային արագությունը, որի շնորհիվ նրան համեմատում են երիտասարդ Ռաֆայել Նադալի և Գաել Մոնֆիսի հետ։ Նա համեմատվում է [[Նովակ Ջոկովիչ]]ի հետ իր վստահ կողային շարժումների և կորտերի ծածկույթի համար, որոնք օգնում են պառակտել և սահել խաղադաշտում պաշտպանությունում, հատկապես ձախ կողմում, որտեղ նա հաճախ կարող է չեզոքացնել հակառակորդի ագրեսիան գետնին հարվածելիս կամ դրոպ շոթի փորձ կատարելիս։ Նա նաև համեմատվում է [[Ռոջեր Ֆեդերեր]]ի հետ՝ իր հիանալի ոտքի կատարման և աջ հարվածով քայլելու և իր հարձակողական գործողություններով խաղադաշտը վերահսկելու ունակության համար։ == Սպորտային կարիերա == === Կարիերայի սկիզբ === 16 տարեկանում դարձել է թենիսի Եվրոպայի չեմպիոն։ 2019 թվականից սկսել է պարբերաբար հանդես գալ պրոֆեսիոնալ մրցաշարերում։ Ալիկանտեում ընթացող «չելենջեր» շարքի իր առաջին մրցաշարում կարողացավ հաղթել երիտասարդ իտալացի Յանիկ Սիններին։ 2020 թվականի սկզբին հաղթել է մի քանի «ֆյուչերսներ», իսկ 2020 թվականի երկրորդ կեսին 4 անգամ խաղացել է «չելենջերների» եզրափակիչներում [[Իսպանիա]]յում և [[Իտալիա]]յում՝ հաղթելով դրանցից երեքում։ Արդյունքում 17-ամյա Ալկարասը կտրուկ թռիչք է կատարել վարկանիշում՝ տարվա արդյունքներով զբաղեցնելով 141-րդ հորիզոնականը։ Արժանացել է [[Պրոֆեսիոնալ Թենիսիստների Ասոցիացիայի (ATP) մրցանակներ|ՊԹԱ-ի]] «2020 թվականի լավագույն նորեկ» մրցանակին։ === Մրցաշրջան 2021. ՊԹԱ-ի առաջին տիտղոսը և Բաց առաջնության 1/4 եզրափակիչը ԱՄՆ === 2021 թվականին Կառլոսը հաջողությամբ անցավ Ավստրալիայի Բաց առաջնության ընտրական փուլը և մասնակցեց մրցաշարի հիմնական ցանցին։ Առաջին ռաունդում նա հաղթել է հոլանդացի Բոտիկա վան դե Զանդշյուլպային, իսկ երկրորդում զիջել շվեդ Միքայել Իմերին։ Ապրիլին հասել է Մարբելյեում կայացած ՊԹԱ 250 գրունտային մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ երկու սեթում պարտվել է իսպանացի Հաումա Մունարին։ Մայիսի սկզբին Մադրիդում կայացած Մասթերս շարքի մրցաշարում առաջին շրջանում հաղթել է աշխարհի 34-րդ ռակետ Ադրիան Մանարինոյին (6-4 6-0)։ Երկրորդ շրջանում իր 18-ամյակի օրը Ալկարասը հանդիպել է աշխարհի երկրորդ ռակետ [[Ռաֆայել Նադալ]]ի հետ, որի «ժառանգորդը» նրան համարում էին շատ փորձագետներ։ Նադալը 6-1 6-2 հաշվով ջախջախեց իր պատանի հայրենակցին՝ հաղթելով հանդիպման 83 գոլերից 56-ում<ref>{{Cite web |title=RAFAEL NADAL VS. CARLOS ALCARAZ MADRID 2021 |url=https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/1536/MS016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031412/https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/1536/MS016 |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=atptour.com |lang=en}}</ref>։ Նադալը նշել է երիտասարդ թենիսիստի տրամադրվածությունը, էներգիան և բնավորությունը<ref>{{Cite web |author=Лидия Шейко |date=2021 թ․ մայիսի 6 |title=Надаль — об Алкарасе: у него отличный настрой и правильная энергия |url=https://www.championat.com/tennis/news-4341459-nadal-ob-alkarase-u-nego-otlichnyj-nastroj-i-pravilnaya-energiya.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031416/https://www.championat.com/tennis/news-4341459-nadal-ob-alkarase-u-nego-otlichnyj-nastroj-i-pravilnaya-energiya.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref><ref>{{Cite web |author=Лидия Шейко |date=2021 թ․ մայիսի 6 |title=Алькарас Гарфия: когда мы встретимся с Надалем в следующий раз, я буду знать, как играть |url=https://www.championat.com/tennis/news-4341349-alkaras-garfiya-kogda-my-vstretimsya-s-nadalem-v-sleduyuschij-raz-ya-budu-znat-kak-igrat.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031417/https://www.championat.com/tennis/news-4341349-alkaras-garfiya-kogda-my-vstretimsya-s-nadalem-v-sleduyuschij-raz-ya-budu-znat-kak-igrat.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref>։ [[Պատկեր:Carlos Alcaraz.jpg|200px|մինի|ձախից|Ալկարասը 2021 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում]] Ֆրանսիայի Բաց առաջնությունում Ալկարասը, հաղթելով որակավորման փուլում, կարողացել է հասնել հիմնական ցանցի երրորդ փուլ․ մրցաշարի ընթացքում նա հաղթել է իր հայրենակից Բեռնաբե Զապատ Միրալեսին, ինչպես նաև հաղթել [[Նիկոլոզ Բասիլաշվիլի]]ին։ Երրորդ շրջանում զիջել է գերմանացի Յան-Լենարդ Շտրուֆին<ref>{{Cite web |title=Алькарас о том, что стал самым молодым участником 3-го круга РГ за 29 лет: «Это прекрасно, но я все равно концентрируюсь на себе» |url=https://www.sports.ru/tennis/1097712516-alkaras-o-tom-chto-stal-samym-molodym-uchastnikom-3-go-kruga-rg-za-29-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606062232/https://www.sports.ru/tennis/1097712516-alkaras-o-tom-chto-stal-samym-molodym-uchastnikom-3-go-kruga-rg-za-29-.html |archive-date=2021 թ․ հունիսի 6 |access-date=2021 թ․ հունիսի 6 |website=Sports.ru}}</ref>։ Ուիմբլդոնում երկրորդ շրջանում պարտվել է աշխարհի երկրորդ ռակետ Դանիել Մեդվեդևին (4-6 1-6 2-6)։ Հուլիսին 18-ամյա Ալկարասը, որն այն ժամանակ զբաղեցնում էր վարկանիշային աղյուսակի 73-րդ հորիզոնականը, հաղթեց իր առաջին [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] մրցաշարում։ Խորվաթական Ումագում գետնին եզրափակչում նա հաղթեց 35-ամյա Ռիշար Գասկեին (6-2 6-2)<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ հուլիսի 25 |title=18-летний Алькарас обыграл 35-летнего Гаске в финале турнира в Умаге |url=https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Tennis/ATP/spbnews_NI1378985_18_letnij_Alkaras_obygral_35_letnego_Gaske_v_finale_turnira_v_Umage |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031420/https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Tennis/ATP/spbnews_NI1378985_18_letnij_Alkaras_obygral_35_letnego_Gaske_v_finale_turnira_v_Umage |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=sportbox.ru}}</ref>, ով պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսեց ավելի շուտ, քան Ալկարասը ծնվել է։ 2021 թվականի [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] Բաց առաջնությունում կարիերայում առաջին անգամ հասել Է «Մեծ սաղավարտ» մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ։ Առաջին շրջանում Ալկարասը երեք սեթում հաղթել է 26-րդ սեթում հանդես եկող Քեմերոն Նորրիին, ապա անցել ֆրանսիացի Արտյուր Ռենդերկնեշին, իսկ երրորդ շրջանում սենսացիոն հաղթանակ է տարել աշխարհի երրորդ ռակետ Ստեֆանոս Ցիցիպասի նկատմամբ 6-3 4-6 7-6(7-2) 0-6 7-6(7-5)<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=Циципас проиграл Алькарасу и прекратил борьбу на US Open |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/cicipas-proigral-alkarasu-i-prekratil-borbu-na-us-open-1831416/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031412/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/cicipas-proigral-alkarasu-i-prekratil-borbu-na-us-open-1831416/ |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Այդ խաղում Ալկարասը 8 գոլով պակաս է հաղթել մրցակցից։ Կարլոսը 13 բրեյքփոյնթներից իրացրել է 6-ը, իսկ Ցիցիպասը՝ 17-ից 8-ը<ref>{{Cite web |title=CARLOS ALCARAZ VS. STEFANOS TSITSIPAS NEW YORK 2021 |url=https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/560/MS027 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031412/https://www.atptour.com/en/scores/match-stats/archive/2021/560/MS027 |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=atptour.com |lang=en}}</ref>։ Խաղից հետո իսպանացին հայտարարել է, որ դա իր կարիերայի լավագույն խաղն էր, ինչպես նաև համեմատել է իր ոճը Ռոջեր Ֆեդերերի խաղի հետ<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ սեպտեմբերի 4 |title=18-летний Алкарас — о победе над Циципасом: я думаю, что схож по стилю игры с Федерером |url=https://www.championat.com/tennis/news-4445901-18-letnij-alkaras-o-pobede-nad-cicipasom-ya-dumayu-chto-shozh-po-stilyu-igry-s-federerom.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031414/https://www.championat.com/tennis/news-4445901-18-letnij-alkaras-o-pobede-nad-cicipasom-ya-dumayu-chto-shozh-po-stilyu-igry-s-federerom.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref>։ Չորրորդ շրջանում կրկին 5 սեթում հաղթեց գերմանացի Պետեր Գյոևչիկին (5-7 6-1 5-7 6-2 6-0)։ 1/4 եզրափակչում Ալկարասը երկրորդ սեթում վնասվածքի պատճառով հրաժարվել է շարունակել հանդիպումը Ֆելիքս Օժե-Ալյասիմի հետ։ Հոկտեմբերի վերջին Ալկարասը [[Վիեննա]]յում կայացած [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] 500 մրցաշարում կարիերայում առաջին անգամ հաղթել է նախկին առաջին ռակետ [[Էնդի Մարեյ]]ին (6-3 6-4), այնուհետև 1/4 եզրափակչում հաղթել է աշխարհի 7-րդ ռակետ Մատեո Բերետինիին 6-1 6-7(2-7) 7-6(7-5), սակայն կիսաեզրափակչում պարտվել է աշխարհի չորրորդ ռակետ Ալեքսանդր Զվերևին (3-6 3-6)։ Նոյեմբերի սկզբին [[Փարիզ]]ում կայացած Մասթերս շարքի մրցաշարում իսպանացին երկու սեթում հաղթել է աշխարհի 9-րդ ռակետ Յանիկ Զիններին (մրցաշրջանի երրորդ հաղթանակը թոփ 10-րդ խաղացողի նկատմամբ), սակայն հետո 4-6 5-7 հաշվով զիջել է Յուգու Գաստոնին, այն դեպքում, երբ երկրորդ սեթում 5-0 էր։ Երկրորդ սեթի հատվածներից մեկում Ալկարասը 17 անընդմեջ գնդակ է պարտվել<ref>{{Cite web |author=Антон Шебика |date=2021 թ․ նոյեմբերի 5 |title=Юго Гастон рассказал, как ему удалось выиграть сет у Карлоса Алькараса со счёта 0:5 |url=https://www.championat.com/tennis/news-4504115-yugo-gaston-rasskazal-kak-emu-udalos-vyigrat-set-u-karlosa-alkarasa-so-schyota-0-5.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031414/https://www.championat.com/tennis/news-4504115-yugo-gaston-rasskazal-kak-emu-udalos-vyigrat-set-u-karlosa-alkarasa-so-schyota-0-5.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021 թ․ նոյեմբերի 5 |title=Гастон о том, как отыгрался с 0:5 во втором сете матча с Алькарасом: «Он допускал много ошибок, потому что я брал быстрые мячи, высокие, медленные» |url=https://ua.tribuna.com/tennis/1102899887-gaston-o-tom-kak-otygralsya-s-05-vo-vtorom-sete-matcha-s-alkarasom-on-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031414/https://ua.tribuna.com/tennis/1102899887-gaston-o-tom-kak-otygralsya-s-05-vo-vtorom-sete-matcha-s-alkarasom-on-.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21}}</ref>։ Ալկարասի համար մրցաշրջանի վերջին մրցաշարը [[Միլան]]ում կայացած Next Gen ՊԹԱ Finals երիտասարդ թենիսիստների ամփոփիչ մրցաշարն էր։ Հինգ հանդիպումներում Կառլոսը պարտվել է միայն մեկ սեթ (հանդիպումները խաղացել են հինգ սեթից մինչև 4 խաղ յուրաքանչյուրում)։ Եզրափակիչում իսպանացին հաղթել է ամերիկացի Սեբաստիան Կորդային<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ նոյեմբերի 14 |title=Алькарас стал победителем молодежного Итогового турнира АТР |url=https://sport24.ru/news/tennis/2021-11-14-alkaras-stal-pobeditelem-molodezhnogo-itogovogo-turnira-atr |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031419/https://sport24.ru/news/tennis/2021-11-14-alkaras-stal-pobeditelem-molodezhnogo-itogovogo-turnira-atr |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=sport24}}</ref>։ Ալկարասը տարեվերջին պետք է խաղար Իսպանիայի կազմում Դևիսի գավաթի եզրափակիչ խաղերում, բայց նոյեմբերի վերջին հիվանդացավ [[COVID-19 համավարակ|COVID 19]]-ով և ստիպված էր բաց թողնել ազգային հավաքականի խաղերը<ref>{{Cite web |date=2021 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Заражение Алькараса не помешает Испании сыграть на Кубке Дэвиса |url=https://www.championat.com/tennis/news-4525017-zarazhenie-alkarasa-ne-pomeshaet-ispanii-sygrat-na-kubke-devisa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121031933/https://www.championat.com/tennis/news-4525017-zarazhenie-alkarasa-ne-pomeshaet-ispanii-sygrat-na-kubke-devisa.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref>։ Երիտասարդ իսպանացին մրցաշրջանն ավարտել է համաշխարհային վարկանիշի 32-րդ տեղում՝ մեկ տարվա ընթացքում բարձրանալով 109 հորիզոնականով։ Ընդհանուր առմամբ նա մասնակցել է [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]]-ի մակարդակի 49 հանդիպման, որից հաղթել է 32-ը։ === Էլիտայի առաջընթաց, հաղթանակ ԱՄՆ-ում, աշխարհի ամենաերիտասարդ առաջին ռակետը === ==== Մրցաշրջանի առաջին կեսը ==== [[Ավստրալիա]]յի Բաց առաջնությունում կարիերայում առաջին անգամ ցանվել է Մեծ սաղավարտի մրցաշարերում (31 համարի տակ)։ Ալկարասը վստահորեն անցավ երկու շրջան՝ երեք սեթում հաղթելով չիլիացի Ալեխանդրո Տաբիլոյին (6-2 6-2 6-3) և սերբ Դուշան Լայովիչին (6-1 6-1 7-5)։ Երրորդ շրջանում իսպանացին համառ խաղում պարտվել է աշխարհի 7-րդ ռակետ, իտալացի Մատեո Բերետինիին։ Ալկարասը կորցրեց առաջին երկու սեթերը 2-6 6-7 (3-7), բայց հաղթեց հաջորդ երկուսը 6-4 6-2 հաշվով։ 5-րդ պարտիայի սկզբում իտալացին ոլորել է ոտքը, Ալկարասն օգնել է մրցակցին ոտքի կանգնել։ Բերետինին շարունակեց խաղը և կարողացավ 5-րդ սեթի գերթայ-բրեյքում հաղթել 7-6(10-5) հաշվով։ Հանդիպումը տևել է 4 ժամ 10 րոպե<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 21 |title=Алькарас проявил сочувствие к Берреттини, который подвернул ногу и упал в матче AO. Видео |url=https://www.championat.com/tennis/news-4582773-alkaras-proyavil-sochuvstvie-k-berrettini-kotoryj-podvernul-nogu-i-upal-v-matche-ao-video.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121150204/https://www.championat.com/tennis/news-4582773-alkaras-proyavil-sochuvstvie-k-berrettini-kotoryj-podvernul-nogu-i-upal-v-matche-ao-video.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=championat.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 21 |title=Берреттини обыграл испанского вундеркинда в третьем круге Australian Open |url=https://rsport.ria.ru/20220121/italiya-1768873815.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121150206/https://rsport.ria.ru/20220121/italiya-1768873815.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=Р-Спорт}}</ref>։ Ալկարասն առաջին անգամ պարտվել է 5-րդ խաղում և կարիերայում առաջին անգամ պարտվել է թայ-բրեյքում վճռորոշ պարտիայում<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հունվարի 21 |title=Берреттини стал первым, кто выиграл у Алькараса пятый сет и решающий тай-брейк: «В его возрасте у меня, кажется, не было ни одного очка ATP. Он уже впечатляет» |url=https://www.sports.ru/tennis/1105610459-berrettini-stal-pervym-kto-vyigral-u-alkarasa-pyatyj-set-i-reshayushhi.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121150204/https://www.sports.ru/tennis/1105610459-berrettini-stal-pervym-kto-vyigral-u-alkarasa-pyatyj-set-i-reshayushhi.html |archive-date=2022 թ․ հունվարի 21 |access-date=2022 թ․ հունվարի 21 |publisher=sports.ru}}</ref>։ Ռիո դե Ժանեյրոյի Բաց առաջնությունում ստացել է 7-րդ համարի ցանքը։ Ալկարասը երեք սեթում հաղթել է մեկ այլ իսպանացի թենիսիստի՝ Հաում Մունարին (2-6 6-2 6-1), այնուհետև [[արգենտինա]]ցի Ֆեդերիկո Դելբոնիսին (6-4 7-6(7-1))։ Քառորդ եզրափակչում կրկին հանդիպեց Բերետինիի հետ, ով առաջինն էր մրցաշարում, և ռևանշ վերցրեց [[Ավստրալիա]]յում կրած պարտության համար՝ հաղթելով երեք սեթում՝ 6-2 2-6 6-2։ Կիսաեզրափակչում Ալկարասը երկու սեթում հաղթել է իտալացի Ֆաբիո Ֆոնյինիին և կարիերայում առաջին անգամ դուրս եկել ՊԹԱ 500 կարգի մրցաշարի եզրափակիչ։ Վճռորոշ խաղում վստահ հաղթանակ տարավ արգենտինացի Դիեգո Շվարցմանի նկատմամբ (6-4 6-2)։ Հաղթելով Ռիո դե Ժանեյրոյում՝ Ալկարասը նորամուտը նշեց մենախաղի լավագույն թենիսիստների թոփ 20-ում<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz Rises To Career-High After Rio de Janeiro Title {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-atp-rankings-21-february-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221233858/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-atp-rankings-21-february-2022 |archive-date=2022 թ․ փետրվարի 21 |access-date=2022 թ․ ապրիլի 5 |website=ATP Tour}}</ref>։ Ինդիան Ուելսում Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ հասել է Մասթերս կարգի մրցաշարի քառորդ եզրափակիչ՝ հաղթելով գործող չեմպիոն, բրիտանացի Քեմերոն Նորրիին (6-4 6-3)։ Կիսաեզրափակչում մրցեց Ռաֆայել Նադալի հետ և համառ պայքարում 3 ժամ 12 րոպեում զիջեց երեք սեթում՝ 4-6 6-4 3-6<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մարտի 20 |title=Надаль в трех сетах обыграл Алькараса и вышел в финал турнира в Индиан-Уэллсе |url=https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/nadal-obygral-alkarasa-i-vyshel-v-final-turnira-v-indian-uellse-1904758/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511022100/https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/nadal-obygral-alkarasa-i-vyshel-v-final-turnira-v-indian-uellse-1904758/ |archive-date=2022 թ․ մայիսի 11 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>: [[Պատկեր:Carlos Alcatraz Miami Open 2022.jpg|200px|մինի|ձախից|Ալկարասը Մայամիում Մասթերսում հաղթելուց հետո]] Մայամիի «Մասթերս» շարքի մրցաշարում դառնալով 14-րդ ընտրյալը՝ Ալկարասը հաղթեց Մարտոն Ֆուչովիչին (6-3 6-2), Մարինա Չիլիչին (6-4 6-4) և երրորդ համարի տակ ընտրված Ստեֆանոս Ցիցիպասին (7-5 6-3)։ Քառորդ եզրափակչում երեք պարտիաներում հաղթել է սերբ Միոմիր Կեցմանովիչին՝ 6-7(5-7) 6-3 7-6(7-5), իսկ կիսաեզրափակչում՝ ութերորդ ընտրյալ և գործող չեմպիոն, լեհ Հյուբերտ Խուրկաչը՝ 7-6(7-5) 7-6 (7-2)<ref>{{Cite web |title=Carlos Alcaraz Dethrones Hubert Hurkacz To Reach First ATP Masters 1000 Final in Miami {{!}} ATP Tour {{!}} Tennis |url=https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-hurkacz-miami-2022-sf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404235608/https://www.atptour.com/en/news/alcaraz-hurkacz-miami-2022-sf |archive-date=2022 թ․ ապրիլի 4 |access-date=2022 թ․ ապրիլի 5 |website=ATP Tour}}</ref>: Տիտղոսի համար Ալկարասը մրցեց վեցերորդ ընտրյալ՝ նորվեգացի Կասպեր Ռուուդի հետ և հաղթեց երկու պարտիաներում (7-5 6-4)<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 3 |title=18-летний Алькарас победил Рууда и выиграл турнир в Майами |url=https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/18-letniy-alkaras-pobedil-ruuda-i-vyigral-turnir-v-mayami-1910646/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404070910/https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/18-letniy-alkaras-pobedil-ruuda-i-vyigral-turnir-v-mayami-1910646/ |archive-date=2022 թ․ ապրիլի 4 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>, դառնալով մրցաշարի պատմության ամենաերիտասարդ հաղթողը։ Կառլոսը դարձավ նաև 21-րդ դարում ծնված առաջին թենիսիստը, ով հաղթեց Մասթերս շարքի մրցաշարում։ Արդյունքում իսպանացին վարկանիշային աղյուսակում բարձրացել է 11-րդ հորիզոնական։ Այս հաջողությունից հետո Կառլոսը Մոնտե Կառլոյի Մասթերս շարքի մրցաշարում առաջին իսկ ռաունդում 6-7(2-7) 7-6(7-5) 3-6 հաշվով պարտվեց ամերիկացի Սեբաստիան Կորդեին<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ ապրիլի 3 |title=Корда обыграл Алькараса и вышел в третий круг «мастерса» в Монте-Карло |url=https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/tennisist-sebastyan-korda-obygral-karlosa-alkarasa-vo-vtorom-kruge-turnira-v-monte-karlo-1914562/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220508162909/https://www.sport-express.ru/tennis/atp/news/tennisist-sebastyan-korda-obygral-karlosa-alkarasa-vo-vtorom-kruge-turnira-v-monte-karlo-1914562/ |archive-date=2022 թ․ մայիսի 8 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Բայց մեկ շաբաթ անց Բարսելոնայում կայացած ՊԹԱ 500 մրցաշարում Ալկարասը կրկին գերազանց հանդես եկավ։ Քառորդ եզրափակիչում Ալկարասը հաղթեց Ցիցիպասին՝ երրորդ անգամ անընդմեջ հաղթելով հույնին, կիսաեզրափակչում երկու հանդիպում անցկացրեց Ալեքս դե Մինորի հետ, իսկ եզրափակիչում հեշտությամբ հաղթեց հայրենակից Պաբլո Կարենյո Բուստային՝ 6-3 6-2։ Այս հաջողությունը երիտասարդ խաղացողին թույլ է տվել կարիերայում առաջին անգամ հայտնվել [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]]-ի վարկանիշային աղյուսակի առաջին տասնյակում՝ ապրիլի վերջին զբաղեցնելով իններորդ հորիզոնականը։ Մայիսին՝ իր 19-ամյակի հաջորդ օրը, [[Մադրիդ]]ի Մաստերսում Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ քառորդ եզրափակչում հաղթեց Մադրիդի հնգակի չեմպիոն, աշխարհի 4-րդ ռակետ [[Ռաֆայել Նադալ]]ին և դարձավ առաջին դեռահասը, ով նրան հաղթեց գրունտում։ Նա նաև ընդհատել է Նադալի 25 հանդիպումներից բաղկացած հաղթական շարքը մյուս իսպանացիների դեմ։ Հաջորդ օրը նա շատ համառ խաղում 3 ժամ 35 րոպեում կարիերայում առաջին անգամ կիսաեզրափակչում հաղթեց աշխարհի առաջին ռակետ [[Նովակ Ջոկովիչ]]ին<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 7 |title=19-летний Карлос Алькарас вышел в финал «Мастерса» в Мадриде, одолев Новака Джоковича |url=https://www.championat.com/tennis/news-4688311-19-letnij-karlos-alkaras-vyshel-v-final-mastersa-v-madride-odolev-novaka-dzhokovicha.html |publisher=championat.com}}</ref>, 6-րդ անընդմեջ հաղթանակ տարավ թոփ 10 խաղացողների նկատմամբ և դարձավ ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով հաղթեց աշխարհի առաջին ռակետին Նադալից ի վեր [[Ռոջեր Ֆեդերեր]]ի դեմ 2004 թվականին։ Կարլոսը նաև դարձավ երբևէ առաջին թենիսիստը, ով կարողացավ անընդմեջ հաղթել Ջոկովիչին և Նադալին և ամենաերիտասարդ եզրափակիչը տղամարդկանց շրջանում Մադրիդի վարպետների պատմության մեջ։ Նա նվաճեց իր չորրորդ տիտղոսը մրցաշրջանում և երկրորդը «Մասթերս» շարքից՝ եզրափակչում ջախջախելով աշխարհի երրորդ ռակետ Ալեքսանդր Զվերևին (6-3 6-1)՝ այդպիսով երեք անընդմեջ հաղթելով լավագույն եռյակին։ Այս հաղթանակը Ալկարասի համար արդեն 8-րդն էր 2022 թվականի մրցաշրջանի թոփ 10 խաղացողների նկատմամբ։ Սա առաջին դեպքն է 2007 թվականին Մադրիդում [[Դավիթ Նալբանդյան]]ից հետո, երբ խաղացողը Մասթերսում հաղթեց թոփ 5-ի երեք խաղացողների և դարձավ ամենաերիտասարդ խաղացողը, ով դա արեց 1990 թվականին սերիայի մեկնարկից ի վեր։ Արդյունքում, 2022 թվականի մայիսի 9-ին Ալկարասը համաշխարհային վարկանիշում բարձրացավ վեցերորդ հորիզոնական։ Ֆրանսիայի բաց առաջնությունից առաջ 6-րդ համարի տակ ընտրված պատանի Ալկարասը Ջոկովիչի և Նադալի հետ միասին համարվում էր ֆավորիտներից մեկը։ Երեք սեթում հեշտությամբ հաղթելով 28-ամյա արգենտինացի Խուան Իգնասիո Լոնդերոյին, արդեն երկրորդ շրջանում Ալկարասը անսպասելիորեն գրեթե պարտվեց 34-ամյա Ալբերտ Ռամոս Վինյոլասին։ 4-րդ սեթում Ռամոսը 5-4 հաշվի ժամանակ մատչբոլ է ունեցել իր ներկայացման մեջ, իսկ 5-րդ սեթում Ալբերտը վարել է 3-0, սակայն Ալկարասը կարողացել է հաղթել 6-1 6-7(7-9) 5-7 7-6(7-2) 6-4 հաշվով։ Ալկարասը 31-ից իրացրել է 8 բրեյքփոյնթ, իսկ Ռամոսը՝ 7-ից 6-ը<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 25 |title=19-летний теннисист отыграл матчбол и прошел в третий круг «Ролан Гаррос» |url=https://sportrbc.ru/news/628e91d79a79476f4e372350 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526054915/https://sportrbc.ru/news/628e91d79a79476f4e372350 |archive-date=2022 թ․ մայիսի 26 |access-date=2022 թ․ մայիսի 31 |publisher=РБК Спорт}}</ref>։ Այս հաղթանակից հետո Ալկարասը 3 սեթում վստահ հաղթեց Սեբաստիան Կորդային և [[Կարեն Խաչանով]]ին։ Ալեքսանդր Զվերևի դեմ քառորդ եզրափակչում Ալկարասը համարվում էր ֆավորիտ, սակայն Զվերևը շատ ուժեղ խաղ ցուցադրեց և կարողացավ ընդհատել Ալկարասի 14-խաղյա հաղթական շարքը։ Ընդ որում, Ալկարասը 4-րդ սեթում խաղարկել է Զվերևի խաղը, իսկ հետո թայ-բրեյքում սեթբոլ է ունեցել, սակայն Զվերևը, այնուամենայնիվ, կարողացել է հաղթել 4 սեթում՝ 6-4 6-4 4-6 7-6(9-7)<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 31 |title=Александр Зверев обыграл Карлоса Алькараса в четвертьфинале «Ролан Гаррос» |url=https://www.championat.com/tennis/news-4712203-aleksandr-zverev-neozhidanno-obygral-karlosa-alkarasa-v-chetvertfinale-rolan-garros.html |publisher=championat.com}}</ref>: Խաղից հետո Ալկարասը նշել է, որ «շատ հեռու չէ կիսաեզրափակիչից կամ Մեծ սաղավարտի մրցաշարում հաղթելուց»՝ հավելելով, որ «կորտից հեռացել է գլուխը բարձր պահած, քանի որ ծանր խաղում պայքարել է մինչև վերջին գնդակը»<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ մայիսի 31 |title=Карлос Алькарас прокомментировал поражение от Александра Зверева на «Ролан Гаррос» |url=https://www.championat.com/tennis/news-4712289-karlos-alkaras-prokommentiroval-porazhenie-ot-aleksandra-zvereva-na-rolan-garros.html |publisher=championat.com}}</ref>։ ==== Ֆրանսիայի բաց առաջնությունից հետո ==== [[Պատկեր:Carlos Alcaraz Wimbledon (cropped).jpg|200px|մինի|ձախից|Ալկարասը 2022 թվականի Ուիմբլդոնում]] «Ռոլան Գարոսի» և Ուիմբլդոնի միջև Ալկարասը չի մասնակցել խոտածածկի պաշտոնական մրցաշարերին։ Ուիմբլդոնում Ալկարասը ընտրվեց հինգերորդ համարի տակ և գրեթե դուրս մնաց առաջին շրջանից՝ կարողացավ միայն հինգ սեթում հաղթել գերմանացի Յան-Լենարդ Շտրուֆին։ Այնուհետև Կառլոսը ավելի վստահ հաղթեց երկու խաղում, բայց չորրորդ շրջանում 3 ժամ 35 րոպեում զիջեց Յաննիկ Սիններին՝ 1-6 4-6 7-6(10-8) 3-6 հաշվով, չնայած երրորդ սեթում խաղաց երկու հանդիպում, իսկ չորրորդում՝ ևս երեքը։ Ամբողջ խաղի ընթացքում Ալկարասը ոչ մի անգամ չի կարողացել խաղադաշտ դուրս բերել մրցակցին, չնայած ունեցել է 7 բրեյք-փոյնթ։ Հուլիսի երկրորդ կեսին [[Համբուրգ]]ում կայացած [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] 500 մրցաշարում գրունտի վրա հասել է մինչև եզրափակիչ, որտեղ զիջել է Լորենցո Մուզետտիին՝ 4-6 7-6 (8-6) 4-6 հաշվով։ Սա Ալկարասի առաջին պարտությունն էր ՊԹԱ մրցաշարի եզրափակչում 5 հաղթանակից հետո։ Հուլիսի 25-ին ՊԹԱ-ի թարմացված վարկանիշային աղյուսակում Ալկարասը զբաղեցրել է 5-րդ տեղը՝ իր նորամուտը նշելով աշխարհի լավագույն թենիսիստների թոփ 5-ում։ Հաջորդ շաբաթ [[Համբուրգ]]ի մրցաշարի եզրափակչից հետո խորվաթական [[Ումագ]]ում ՊԹԱ 250 մրցաշարում Ալկարասը կրկին հասել է եզրափակիչ, որտեղ երեք սեթում զիջել է Յանիկ Սիններին՝ 7-6(7-5) 1-6 1-6 հաշվով։ Այս մրցաշարի եզրափակիչ դուրս գալը Կառլոսին թույլ տվեց բարձրանալ ՊԹԱ-ի վարկանիշային աղյուսակի չորրորդ հորիզոնական։ [[Մոնրեալ]]ում կայացած Մասթերս 1000 շարքի մրցաշարում մրցաշրջանում ընդամենը երկրորդ անգամ պարտվել է արդեն մեկնարկին՝ Թոմի Փոլին երեք սեթում։ Ցինցինատիում կայացած Մաստերս 1000-ում հասել է քառորդ եզրափակիչ, որտեղ զիջել է աշխարհի 11-րդ ռակետ Քեմերոն Նորիին՝ 6-7(4-7) 7-6(7-4) 4-6 հաշվով։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի Բաց առաջնությունում Ալկարասը ընտրվեց երրորդ համարի տակ և վստահորեն դուրս եկավ 4-րդ շրջան՝ երեք խաղում ոչ մի սեթ չտալով։ 4-րդ շրջանում 5 սեթում 3 ժամ 53 րոպեում հաղթել է խորվաթ վետերան Մարինա Չիլիչին<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 6 |title=Алькарас победил Чилича и вышел в четвертьфинал US Open |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-pobedil-horvata-marina-chilicha-i-vyshel-v-chetvertfinal-us-open-1970368/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912153841/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-pobedil-horvata-marina-chilicha-i-vyshel-v-chetvertfinal-us-open-1970368/ |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>, իսկ քառորդ եզրափակչում ևս 5 սեթում հաղթել է Յանիկ Սիններին։ Սինների դեմ խաղի չորրորդ սեթում Ալկարասը խաղաց մատչբոլ։ Հանդիպումը տևեց 5 ժամ 15 րոպե, ավարտվեց կեսգիշերից հետո ժամը 2:50-ին (մրցաշարի պատմության մեջ խաղի ամենաուշ ավարտը) և երկրորդն էր ԱՄՆ-ի Բաց առաջնության պատմության մեջ<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 8 |title=Alcaraz tops Sinner at 2:50 a.m.; latest US Open finish ever |url=https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912062839/https://apnews.com/article/us-open-tennis-championships-sports-new-york-jannik-sinner-49a9b96ec94a29b6deaae56dc2b54c4e |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=AP |lang=en}}</ref>։ Կարլոսը կարիերայում առաջին անգամ դուրս եկավ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի կիսաեզրափակիչ։ Ալկարասը դարձավ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի ամենաերիտասարդ կիսաեզրափակչի մասնակիցը 2005 թվականից ի վեր, իսկ ԱՄՆ-ի Բաց առաջնության ամենաերիտասարդ կիսաեզրափակիչը՝ 1990 թվականից ի վեր։ Կիսաեզրափակչում կրկին 5 սեթում Ալկարասը հաղթել է Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի կիսաեզրափակիչ փուլի ևս մեկ դեբյուտանտ ամերիկացի Ֆրենսիս Տիաֆոյին և դուրս եկել եզրափակիչ<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 10 |title=Алькарас обыграл Тиафо в пяти сетах и стал вторым финалистом US Open — 2022 |url=https://www.championat.com/tennis/news-4814617-alkaras-obygral-tiafo-v-pyati-setah-i-stal-vtorym-finalistom-us-open-2022-yus-open.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912153838/https://www.championat.com/tennis/news-4814617-alkaras-obygral-tiafo-v-pyati-setah-i-stal-vtorym-finalistom-us-open-2022-yus-open.html |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=championat.com}}</ref>։ Կարլոսի համար սա մրցաշրջանի 50-րդ հաղթանակն էր։ Ալկարասը դարձել է [[21-րդ դար]]ում ծնված առաջին թենիսիստը, ով դուրս է եկել Մեծ սաղավարտի մրցաշարի տղամարդկանց մենախաղի եզրափակիչ։ Սեպտեմբերի 11-ին եզրափակչում Կառլոսը չորս սեթում հաղթեց նորվեգացի Կասպեր Ռուուդին և սեպտեմբերի 12-ին դարձավ պատմության մեջ ամենաերիտասարդ համաշխարհային վարկանիշի առաջատարը 19 տարեկան, 4 ամսական և 7 օրական հասակում (եզրափակչում հաղթելու դեպքում Ռուուդը նույնպես առաջին անգամ կզբաղեցներ առաջին տեղը)՝ գերազանցելով Լլեյթոն Հյուիթի ռեկորդը։ Ալկարասը դարձավ նաև պատմության մեջ առաջին թենիսիստը, ով դարձավ աշխարհի առաջին ռակետը մինչև 20-ամյակը։ Ալկարասը ստացել է 2,6 միլիոն դոլար մրցանակային գումար [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հաղթելու համար։ '''Մրցաշարային ուղի ԱՄՆ Բաց առաջնությունում''' {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Բեմ''' |'''Մրցակից (ընտրյալ)''' |'''Վարկանիշ''' |'''Հաշիվ''' |'''Խաղի ժամանակը''' |- | 1-ին շրջան | {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} Սեբաստիան Բազ || 37 | 7-5 7-5 2-0, отказ || |- | 2-րդ շրջան | {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} Ֆեդերիկո Կորիա || 78 | 6-2 6-1 7-5 || |- | 3-րդ շրջան | {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} Ջենսոն Բրուքսբի || 43 | 6-3 6-3 6-3 || 2 ժամ 14 րոպե<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 3 |title=Алькарас обыграл Бруксби и вышел в четвертый круг US Open-2022 |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-obygral-amerikanca-dzhensona-bruksbi-v-tretem-kruge-us-open-2022-1969505/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912153839/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/ispanskiy-tennisist-karlos-alkaras-obygral-amerikanca-dzhensona-bruksbi-v-tretem-kruge-us-open-2022-1969505/ |archive-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |access-date=2022 թ․ սեպտեմբերի 12 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref> |- | 4-րդ շրջան | {{Դրոշավորում|Խորվաթիա}} Մարին Չիլիչ ''(15)'' || 17 | 6-4 3-6 6-4 4-6 6-3 || 3 ժամ 53 րոպե |- | 1/4 եզրափակիչ | {{Դրոշավորում|Իտալիա}} Յանիկ Սիններ ''(11)'' || 13 | 6-3 6-7^(7-9) 6-7^(0-7) 7-5 6-3 || 5 ժամ 15 րոպե |- | 1/2 եզրափակիչ | {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} Ֆրենսիս Տիաֆո ''(22)'' || 26 | 6-7^(6-8) 6-3 6-1 6-7^(5-7) 6-3 || 4 ժամ 19 րոպե |- | Եզրափակիչ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ ''(5)'' || 7 | 6-4 2-6 7-6^(7-1) 6-3 || 3 ժամ 23 րոպե |} Աշխարհի առաջին ռակետի կարգավիճակում Ալկարասը [[Վալենսիա]]յում Դևիսի գավաթի շրջանակում 2 սեթում հաղթել է կորեացի Կվոն Սուն Վուին։ Հաջորդ խաղում նույն տեղում՝ Վալենսիայում, Ալկարասը երեք սեթում պարտվեց Ֆելիքս Օգե-Ալյասիմին։ Հոկտեմբերի սկզբին Կառլոսը մասնակցել Է Աստանայում կայացած [[Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիա|ՊԹԱ]] 500 մրցաշարին, որտեղ արդեն առաջին խաղում պարտվել է աշխարհի 66-րդ ռակետ Դավիդ Գոֆենին (5-7 3-6), չնայած առաջին սեթում բրեյքով է վարել։ Հոկտեմբերի վերջին [[Բազել]]ում կայացած ՊԹԱ 500 մրցաշարում Կառլոսը հասավ կիսաեզրափակիչ, որտեղ պարտվեց Ֆելիքս Օժե-Ալյասիմին (3-6 2-6)։ Նոյեմբերի սկզբին [[Փարիզ]]ում կայացած ՊԹԱ Masters 1000 մրցաշարում Ալկարասը հասել է քառորդ եզրափակիչ, որտեղ հանդիպել է աշխարհի 18-րդ ռակետ Հոլգեր Ռունեի հետ։ Կառլոսն առաջին սեթում պարտվել է 3-6 հաշվով, երկրորդ սեթում 6-6 հաշվի ժամանակ վնասվածքի պատճառով հեռացվել է։ Դա Ալկարասի վերջին հանդիպումն էր 2022 թվականին։ Հաջորդ օրը հայտնի դարձավ, որ Ալկարասը վնասվածքի պատճառով բաց կթողնի ՊԹԱ-ի ամփոփիչ մրցաշարը և [[Իսպանիա]]յի հավաքականի հանդիպումները Դևիսի գավաթի խաղարկությունում։ Ալկարասը մրցաշրջանն ավարտել է վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականում։ Նա 70 հանդիպումներից հաղթել է 57-ում և 5 հաղթանակ տարել մրցաշարերում։ === Ուիմբլդոնի հաղթանակ, երկու Մասթերս տիտղոսներ === Հունվարի սկզբին հայտնի էր դարձել, որ Ալկարասը ոտքի վնասվածքի պատճառով բաց կթողնի Ավստրալիայի բաց առաջնությունը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հունվարի 7 |title=Открытый чемпионат Австралии потерял первую ракетку мира. Чем это грозит Медведеву? |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/reviews/tennis-pochemu-karlos-alkaras-snyalsya-s-australian-open-smenitsya-li-lider-reytinga-atp-2020514/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230120125730/https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/reviews/tennis-pochemu-karlos-alkaras-snyalsya-s-australian-open-smenitsya-li-lider-reytinga-atp-2020514/ |archive-date=2023 թ․ հունվարի 20 |accessdate=2023 թ․ հունվարի 20 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Մրցաշարի արդյունքներով Ջոկովիչը Ալկարասին հեռացրել է վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականից։ Փետրվարի 15-ին Ալկարասը վերադարձավ թենիսահարթակ Բուենոս Այրեսում կայացած ՊԹԱ 250 մրցաշարում գրունտի վրա և հաղթեց սերբ Լասլո Ջերեին (6-2 4-6 6-2)։ Այնուհետև հասավ մրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ հաղթեց Քեմերոն Նորրիին (6-3 7-5)<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ փետրվարի 19 |title=Алькарас выиграл турнир в Буэнос-Айресе |url=https://rsport.ria.ru/20230219/alkaras-1853035746.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219220603/https://rsport.ria.ru/20230219/alkaras-1853035746.html |archive-date=2023 թ․ փետրվարի 19 |accessdate=2023 թ․ փետրվարի 19 |publisher=РИА Новости}}</ref>։ Սա Ալկարասի համար ՊԹԱ-ի յոթերորդ տիտղոսն էր և առաջինը 2022 թվականի ԱՄՆ բաց առաջնությունում հաղթելուց հետո։ Մեկ շաբաթ անց Ալկարասը երկրորդ տարին անընդմեջ հասավ Ռիո դե Ժանեյրոյում կայացած ՊԹԱ 500 մրցաշարի եզրափակիչ (Ալկարասի համար ՊԹԱ մրցաշարի կարիերայի 10-րդ եզրափակիչը), որտեղ կրկին հանդիպեց Քեմերոն Նորրիի հետ։ Այս անգամ ավելի ուժեղ էր բրիտանացին՝ 5-7 6-4 7-5 հաշվով։ Ինդիան Ուելսի Մասթերսում Ալկարասը նվաճեց տիտղոսը՝ եզրափակչում հաղթելով ռուս Դանիիլա Մեդվեդևին (6-3 6-2), իսկ նրա ճանապարհին հաղթելով Կոկինակիսին, Գրիքսփուրին, Դրեյփերին, Օջե-Ալյասիմին և Սիններին։ Այս հաղթանակից հետո Ալկարասը կրկին դարձավ աշխարհի առաջին ռակետ՝ Նովակ Ջոկովիչին հեռացնելով ՊԹԱ-ի վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականից։ Մայամիում կայացած Մասթերսում նա հասավ կիսաեզրափակիչ՝ այնտեղ պարտվելով Յաննիկ Սիններին։ Մրցաշարի ավարտից հետո դարձել է աշխարհի երկրորդ ռակետ՝ վարկանիշային աղյուսակի առաջատարը կրկին զիջելով Նովակ Ջոկովիչին։ Բարսելոնայի մրցաշարում Ալկարասը հաղթել է Բորժեսին, Բաուտիստա Ագուտին, Դավիդովիչ Ֆոկինային, Էվանսին և եզրափակիչում առավելության է հասել Ստեֆանոս Ցիցիպասի նկատմամբ։ Սա Ալկարասի համար առաջին տիտղոսն էր, որը նա կարողացավ պաշտպանել։ Կարլոսը կարողացավ նաև պաշտպանել տիտղոսը Մադրիդի Մասթերս մրցաշարում՝ եզրափակչում հաղթելով գերմանացի Յան-Լենարդ Շտրուֆին (6-4 3-6 6-3), իսկ նրա ճանապարհին Ալկարասը հաղթեց Ռուուսուվորիին, Դիմիտրովին, Զվերևին, Խաչանովին և Չորիչին։ Հռոմի մրցաշարում երկրորդ ռաունդում հաղթել է Ռամոսին, սակայն երրորդում սենսացիոն պարտություն է կրել աշխարհի 135-րդ ռակետ հունգարացի Ֆաբիան Մարոժանից՝ երկու սեթում՝ 3-6 6-7(4-7)հաշվով։ Մրցաշարի արդյունքներով Ալկարասը կրկին դարձել է աշխարհի առաջին ռակետ՝ առաջ անցնելով Ջոկովիչից։ [[Պատկեր:Carlos Alcaraz Roland Garros 2023 cropped2.jpg|180px|մինի|ձախից|Ալկարասը 2023 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնությունում]] «Ռոլան Գարոսում» Կառլոսը վստահորեն հասավ կիսաեզրափակիչ՝ ճանապարհին հաղթելով Կոբոլիին, Դանիելին, Շապովալովին, Մուզետիին և Ցիցիպասին՝ տալով ընդամենը մեկ սեթ (Դանիելի Տարոյի դեմ)։ Կիսաեզրափակչում հանդիպել է Ջոկովիչի հետ։ Ալկարասը պարտվեց առաջին սեթում 3-6 հաշվով, երկրորդը վերցրեց 7-5 հաշվով, բայց երրորդ սեթում 1-0 հաշվով սայթաքեց ներկայացման ընդունման ժամանակ։ Ալկարասի ոտքը սկսել էր ջղաձգվել, որից հետո իսպանացին բժշկական թայմ-աութ է վերցրել։ Ալկարասը կարողացավ շարունակել հանդիպումը, բայց խաղին վերադառնալուց հետո վերցրեց միայն մեկ խաղ։ Հանդիպումն ավարտվել է Ջոկովիչի հաղթանակով՝ 6-3 5-7 6-1 6-1 հաշվով, որն այնուհետև հաղթել է մրցաշարում և առաջին հորիզոնականից հեռացրել Ալկարասին։ [[Պատկեր:Carlos Alcaraz Wimbledon 2023 Gentlemen's Singles Trophy.jpg|180px|մինի|աջից|Ալկարասը 2023 թվականի Ուիմբլդոնի հաղթանակից հետո]] Հունիսի վերջին Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ հաղթել է ՊԹԱ-ի խոտածածկի մրցաշարում՝ հաղթելով Լոնդոնի մրցաշարում։ Ընդ որում, սկսած երկրորդ շրջանից, Ալկարասը հաղթել է բոլոր հանդիպումները երկու սեթում՝ ոչ մի անգամ չխաղալով թայ-բրեյքում։ Եզրափակիչում Կարլոսը հաղթեց Ալեքս դե Մինորին՝ 6-4 6-4։ Հաղթանակը թույլ տվեց վերադառնալ վարկանիշի առաջին հորիզոնական՝ հեռացնելով Ջոկովիչին։ Ուիմբլդոնում Ալկարասը հասել է եզրափակիչ՝ 6 խաղում պարտվելով միայն 2 սեթով։ Կիսաեզրափակչում Ալկարասը 6-3 6-3 6-3 հաշվով ջախջախեց Դանիիլ Մեդվեդևին։ Վճռորոշ խաղում Ալկարասը 5 սեթում հաղթել է այդ մրցաշարի յոթակի չեմպիոն Նովակ Ջոկովիչին՝ 1-6 7-6(8-6) 6-1 3-6 6-4 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 16 |title=Алькарас в пяти сетах обыграл Джоковича и впервые в карьере выиграл Уимблдон |url=https://www.sport-express.ru/tennis/grand-slam/news/alkaras-v-pyati-setah-obygral-dzhokovicha-i-vpervye-v-karere-vyigral-uimbldon-2102158/ |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>։ Միայն երկու թենիսիստներ են հաղթել Ուիմբլդոնում տղամարդկանց մենախաղում ավելի երիտասարդ տարիքում՝ Բյորն Բորգ (1976) և Բորիս Բեքեր (1985, 1986)<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հուլիսի 16 |title=На фото попали последствия от срыва Джоковича в финале Уимблдона |url=https://www.gazeta.ru/sport/news/2023/07/16/20885684.shtml |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11}}</ref>։ Հուլիսին Նիսում մասնակցել է Հոպմանի գավաթի ցուցահանդեսային թիմային մրցաշարին։ Ալկարասը հաղթեց բելգիացի Գոֆենին և խորվաթ Չորիչին, բայց չնայած այս հաղթանակներին, Իսպանիայի թիմը խմբում ավարտեց վերջին տեղը կանանց մենախաղում և խառը զուգախաղում կրած պարտությունների պատճառով։ Օգոստոսին Տորոնտոյում կայացած Մաստերսում Ալկարասը երկու սեթում հաղթել է ամերիկացի Բեն Շելթոնին, այնուհետև կարողացել է ծանր երեք սեթում հաղթել լեհ Հուբերտ Խուրկաչին, իսկ քառորդ եզրափակչում երեք սեթում պարտվել է ամերիկացի Թոմի Փոլին, ինչպես մեկ տարի առաջ նույն մրցաշարում։ Ցինցինատիում կայացած Մասթերս 1000 շարքի մրցաշարում հասել է մինչև եզրափակիչ, որտեղ 3 ժամ 49 րոպե տևած ծանրագույն խաղում (ռեկորդ տվյալ շարքի մրցաշարերի համար) զիջել է Ջոկովիչին հաշվով 7-5 6-7(7-9) 6-7(4-7)։ Ալկարասը 4-2 հաշվով հաղթեց երկրորդ սեթում, իսկ հետո թայ-բրեյքում չկարողացավ իրացնել մրցախաղը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ օգոստոսի 21 |title=Новак Джокович подготовил реставрацию |url=https://www.kommersant.ru/doc/6172488 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=КоммерсантЪ}}</ref>։ Ալկարասը կարիերայում առաջին անգամ պարտվել է Մաստերս կամ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի եզրափակչում։ ԱՄՆ-ի բաց առաջնությունում Ալկարասը վստահորեն հասել է կիսաեզրափակիչ՝ հինգ խաղում տալով միայն մեկ սեթ։ Քառորդ եզրափակիչում Ալկարասը 6-3 6-2 6-4 հաշվով պարտության մատնեց աշխարհի 12-րդ ռակետ Ալեքսանդր Զվերևին։ Կիսաեզրափակչում Ալկարասը ֆավորիտ էր Դանիիլ Մեդվեդևի դեմ խաղում՝ բայց պարտվեց 6-7 հաշվով(3-7) 1-6 6-3 3-6<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ սեպտեմբերի 9 |title=Медведев обыграл Алькараса и вышел в финал US Open |url=https://tass.ru/sport/18691053 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=ТАСС}}</ref>։ Մեդվեդևը հավասարեցրեց հաշիվը Ալկարասի հետ դիմակայությունում (2-2)։ Այնուհետև Մեդվեդևը եզրափակչում պարտվեց Ջոկովիչին։ Մրցաշարի արդյունքներով Ալկարասը վարկանիշային աղյուսակի առաջատարի դիրքը զիջել է Ջոկովիչին։ Հոկտեմբերի սկզբին Ալկարասը հասավ Պեկինի հարդի ՊԹԱ 500 մրցաշարի կիսաեզրափակիչ, որտեղ 6-7(4-7) 1-6 հաշվով պարտվեց աշխարհի 7-րդ ռակետ Յաննիկ Զիններին։ Զինները 7 խաղում 4-րդ անգամ հաղթեց Ալկարասին, ապա հաղթեց մրցաշարում։ Դրանից հետո Շանհայի հարդ քաղաքում կայացած Մասթերս 1000 շարքի մրցաշարում Ալկարասը 1/8 եզրափակչում անսպասելիորեն պարտվեց աշխարհի 19-րդ ռակետ Գրիգոր Դիմիտրովին 7-5 2-6 4-6 հաշվով<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Вторая ракетка мира Алькарас проиграл Димитрову в четвертом круге "Мастерса" в Шанхае |url=https://tass.ru/sport/18978737 |accessdate=2023 թ․ հոկտեմբերի 11 |publisher=ТАСС}}</ref>։ Դրանից հետո Ալկարասը գրեթե մեկ ամիս չի խաղացել և կորտեր է վերադարձել միայն Փարիզում կայացած Մասթերս շարքի վերջին մրցաշրջանում։ Մրցաշարից առաջ Ալկարասն ասել էր, որ օպտիմալ վիճակում չէ, բայց առաջին իսկ խաղում Ռոման Սաֆիուլինից կրած պարտությունը երկու սեթում (3-6 4-6) անակնկալ էր<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 1 |title=Роман Сафиуллин обыграл Карлоса Алькараса на «Мастерсе» в Париже |url=https://www.championat.com/tennis/news-5301954-roman-safiullin-obygral-karlosa-alkarasa-na-masterse-v-parizhe.html |accessdate=2023 թ․ նոյեմբերի 8 |publisher=Чемпионат}}</ref>։ Ալկարասը մրցաշրջանում առաջին անգամ պարտվել է մրցաշարի արդեն մեկնարկային խաղում։ Ամփոփիչ մրցաշարում խմբում երեք սեթում պարտվել է Ալեքսանդր Զվերևին, Այնուհետև երկու սեթում հաղթել Անդրեյ Ռուբլևին (7-5 6-2) և [[Դանիիլ Մեդվեդև]]ին (6-4 6-4)։ Կիսաեզրափակչում պարտվեց աշխարհի առաջին ռակետ Նովակ Ջոկովիչին 3-6 2-6 հաշվով։ Մրցաշրջանի արդյունքներով վարկանիշում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։ === Մրցաշրջան 2024 === Ավստրալիայի Բաց առաջնությունում Ալկարասը ընտրվեց երկրորդ համարի տակ և առաջին անգամ հասավ այդ մրցաշարի 1/4 եզրափակիչ։ 4 խաղում Ալկարասը պարտվել է միայն մեկ սեթ՝ Լորենցո Սոնեգոյի թայ -բրեյքի երկրորդ շրջանում։ Քառորդ եզրափակչում Ալկարասը ֆավորիտ էր Ալեքսանդր Զվերևի դեմ խաղում։ Բայց գերմանացի թենիսիստը խաղի հենց սկզբից տիրեց առավելությանը և առաջին երկու պարտիաները վերցրեց 6-1 6-3 հաշվով։ Երրորդ պարտիայում Զվերևը վարել է 5-2, սակայն Ալկարասին հաջողվել է առաջին անգամ մրցախաղում 3-5 հաշվի ժամանակ վերցնել մրցակցի խաղադաշտը, այնուհետև հաղթել պարտիան թայ-բրեյքում։ 4-րդ պարտիայում հավասար խաղ էր ընթանում, սակայն 4-4 հաշվի ժամանակ Ալկարասը պարտվեց իր խաղադաշտին, իսկ հաջորդ խաղում Զվերևը հաղթեց։ Ալկարասը պարտվեց 1-6 3-6 7-6(7-2) 4-6 հաշվով։ Հանդիպման ընթացքում Ալկարասը 7 անգամ պարտվել է իր մատուցումը, իսկ Զվերևը, ով առաջին մատուցմամբ խփել է գնդակների 85% - ը, միայն երկու անգամ։ == Տարեվերջի վարկանիշ == {| class="wikitable" |- bgcolor="#eeeeee" |'''Տարի''' ! width=80px| <small>'''Միայնակ'''</small><small>'''վարկանիշ'''</small> ! width=80px| <small>'''Զուգախաղ'''</small><small>'''վարկանիշ'''</small> |- align=center | 2023 || 2 || — |- align=center | 2022 || '''1''' || '''560''' |- align=center | 2021 | 32 | — |- align=center | 2020 | 141 | — |- align=center | 2019 | 492 | — |- |} == Ելույթներ մրցաշարերում == {{Hidden begin|Заголовок=Մենախաղային ելույթներ |Рамка = |Фон_заголовка =}} === Մեծ սաղավարտի մրցաշարերի մենախաղի եզրափակիչներ (2) === ==== Հաղթանակ(2) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#eeeeee" |'''№''' |'''Տարեթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |'''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվ''' |-bgcolor="#CCCCFF" | 1. | 2022 | ԱՄՆ բաց առաջնություն | Հարդ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ | 6-4 2-6 7-6(1) 6-3 |-bgcolor="#CCFFCC" | 2. | 2023 | Ուիմբլդոն | Խոտածածկ | {{Դրոշավորում|Սերբիա}} [[Նովակ Ջոկովիչ]] | 1-6 7-6(6) 6-1 3-6 6-4 |- |} === ՊԹԱ մրցաշարերի եզրափակիչներ մենախաղում (16) === ==== Հաղթանակ (12) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#eeeeee" !Լեգենդ |-bgcolor="#e5d1cb" | Մեծ սաղավարտի մրցաշարեր (2)* |-bgcolor="ffffcc" | [[ՊԹԱ ամփոփիչ մրցաշար]] (0) |-bgcolor="#dfe2e9" | Մրցաշրջան ՊԹԱ Մաթերս 1000 (4) |-bgcolor="#d0f0c0" | [[ՊԹԱ 500]] (4) |- | [[ՊԹԱ 250]] (2) |} {| class="wikitable" |- ! Տիտղոսներ ըստ<br>ծածկույթի!! Տիտղոսներ ըստ մրցաշարի<br>անցկացման<br>վայրի |- | align="center"| Հարդ(3)* | align="center" rowspan="2"| Դահլիճ(0) |- | align="center"| Գրունտ(7) |- | align="center"| Խոտածածկույթ(2) | align="center" rowspan="2"| Բաց օդ (12) |- | align="center"| Գորգ(0) |} <small>* մենախաղում հաղթանակների քանակը.</small> {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" |'''№''' |'''Ամսաթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |width=180px|'''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվը եզրափակչում''' |- | 1. | 2021 թվականի հուլիսի 23-ին | [[Ումագ]], [[Խորվաթիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} Ռիշար Գասկե | 6-2 6-2 |-bgcolor="#d0f0c0" | 2. | 2022 թվականի փետրվարի 20 | [[Ռիո դե Ժանեյրո]], [[Բրազիլիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Արգենտինա}} Դիեգո Շվարցման | 6-4 6-2 |-bgcolor="#dfe2e9" | 3. | 2022 թվական ապրիլի 3 | [[Մայամի]], [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] | Հարդ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ | 7-5 6-4 |-bgcolor="#d0f0c0" | 4. | 2022 ապրիլի 24 | [[Բարսելոնա]], [[Իսպանիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Իսպանիա}} Պաբլո Կարրենո Բուստա | 6-3 6-2 |-bgcolor="#dfe2e9" | 5. | 2022 թվականի մայիսի 8 | [[Մադրիդ]], [[Իսպանիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Գերմանիա}} Ալեքսանդր Զվերև | 6-3 6-1 |-bgcolor="e5d1cb" | 6. | 2022 թվականի սեպտեմբերի 11 | [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] բաց առաջնություն | Հարդ | {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} Կասպեր Ռուուդ | 6-4 2-6 7-6(1) 6-3 |- | 7. | 2023 թվականի փետրվարի 19 | [[Բուենոս Այրես]], [[Արգենտինա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Բելգիա}} Կեմերոն,Նորրի | 6-3 7-5 |-bgcolor="#dfe2e9" | 8. | 2023 թվականի մարտի 19 | Ինդիան Ուելս, [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] | Հարդ | {{Դրոշավորում|Ռուսաստան}} [[Դանիիլ Մեդվեդև]]<ref name="«Չեզոք կարգավիճակ»">Ռուս թենիսիստը մրցաշարում խաղացել է չեզոք կարգավիճակով՝ Ռուսաստանի դրոշի ներքո ելույթների արգելքի ժամանակ։</ref> | 6-3 6-2 |-bgcolor="#d0f0c0" | 9. | 2023 թվական ապրիլի 23 | [[Բարսելոնա]], [[Իսպանիա]] <small>(2)</small> | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Հունաստան}} Ստեփանո Ցիցիպաս | 6-3 6-4 |-bgcolor="#dfe2e9" | 10. | 2023 թվականի մայիսի 7 | [[Մադրիդ]], [[Իսպանիա]] <small>(2)</small> | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Գերմանիա}} Յան Լեննարդ Շտրուֆֆ | 6-4 3-6 6-3 |-bgcolor="#d0f0c0" | 11. | 2023 թվականի հունիսի 25 | [[Լոնդոն]], [[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիա]] | Խոտածածկույթ | {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} Ալեքս դե Մինոր | 6-4 6-4 |-bgcolor="e5d1cb" | 12. | 2023 թվականի հուլիսի 16 | Ուիմբլդոն | Խոտածածկույթ | {{Դրոշավորում|Սերբիա}} [[Նովակ Ջոկովիչ]] | 1-6 7-6(6) 6-1 3-6 6-4 |- |} ==== Պարտություններ (4) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" |'''№''' |'''Ամսաթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |width=180px| '''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվը եզրափակչում''' |-bgcolor="#d0f0c0" | 1. | Հուլիսի 24, 2021թվական | [[Համբուրգ]], [[Գերմանիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Իտալիա}} Լորենցո Մուզետտի | 4-6 7-6(6) 4-6 |- | 2. | 2021 թվականի հուլիսի 31 | [[Ումագ]], [[Խորվաթիա|Խորվարթիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Իտալիա}} Յաննիկ Սիններ | 7-6(5) 1-6 1-6 |-bgcolor="#d0f0c0" | 3. | 2023 թվականի փետրվարի 26 | [[Ռիո դե Ժանեյրո]], [[Բրազիլիա]] | Գրունտ | {{Դրոշավորում|Բելգիա}} Կեմերոն Նորրի | 7-5 4-6 5-7 |-bgcolor="#dfe2e9" | 4. | 2021 թվականի օգոստոսի 20 | [[Ցինցինատի|Ցինցիննատի]],[[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] | Հարդ | {{Դրոշավորում|Սերբիա}} [[Նովակ Ջոկովիչ]] | 7-5 6-7(7) 6-7(4) |- |} === ՊԹԱ-ի անհատական ցուցահանդեսային մրցաշարերի եզրափակիչներ (1) === ==== Հաղթանակ (1) ==== {| class="wikitable" |-bgcolor="#eeeeee" |'''№''' |'''Ամսաթիվ''' |'''Մրցաշար''' |'''Ծածկույթ''' |'''Մրցակիցը եզրափակչում''' |'''Հաշիվ''' |-bgcolor="ffffcc" | 1. | Նոյեմբերի 13, 2021թվական | Մինչև 21 տարեկան թենիսիստների ՊԹԱ եզրափակիչ | Հարդ (դահլիճ) | {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} Սեբաստիան Կորդա | 4-3(5) 4-2 4-2 |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.tennisboard.com/player/136149/carlos-alcaraz-garfia Профиль на сайте TennisBoard] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ալկարաս, Կառլոս}} [[Կատեգորիա:Թենիսիստներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ուիմբլդոնի մրցաշարի տղամարդկանց մենախաղի հաղթողներ]] [[Կատեգորիա:Իսպանացի թենիսիստներ]] 5fd3yd0k2crshzv943z85ra2qv1n9xa 4 1164105 10716142 10715757 2026-03-28T11:48:25Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 թարմացում 10716142 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" !Հոդված!!Տարբ!!IP!!Ամսաթիվ |- |[[Ջեյմս Քերթիս Հեփբերն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712178 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:50:50Z |- |[[Ֆուլ հաուս (սիթքոմ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715193 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18777-80|~2026-18777-80]]||2026-03-26T16:44:21Z |- |[[Վալենտին Դրոզդ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713819 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:47:31Z |- |[[Վիկտորիա (Կամերուն)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712210 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:40:55Z |- |[[Վեդի (քաղաք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712956 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18413-24|~2026-18413-24]]||2026-03-24T12:31:58Z |- |[[Վեդի (քաղաք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10710974 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17642-25|~2026-17642-25]]||2026-03-21T12:48:04Z |- |[[Վեդի (քաղաք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10710973 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17642-25|~2026-17642-25]]||2026-03-21T12:47:32Z |- |[[Թողթամիշ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712173 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:44:44Z |- |[[Օձի պորտ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10710946 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17792-78|~2026-17792-78]]||2026-03-21T12:07:13Z |- |[[Մանուել Արտեսերո]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712408 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:08:54Z |- |[[Երազիկ Ռաֆիկի Գրիգորյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712869 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-24T10:39:11Z |- |[[Աուգուստ Վիյրա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712315 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:13:10Z |- |[[MBC 4]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713439 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18429-45|~2026-18429-45]]||2026-03-25T03:30:11Z |- |[[MBC 4]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713434 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18429-45|~2026-18429-45]]||2026-03-25T03:26:30Z |- |[[MBC 4]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713432 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18429-45|~2026-18429-45]]||2026-03-25T03:23:11Z |- |[[Վիշապ (այլ կիրառումներ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713938 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:18:42Z |- |[[Վիլյույ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712157 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:11:56Z |- |[[Ջուլիա Լուի-Դրեյֆուս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712319 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:15:38Z |- |[[Շառլոթ Չարկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712316 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:14:41Z |- |[[Վիլսոնի իրավարար վճիռ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712184 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:58:01Z |- |[[Բենջամին Ռաշ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712167 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:36:49Z |- |[[Վիճակի հավասարումներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712308 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:04:33Z |- |[[Վժան (Դերջանի գավառ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712112 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:01:47Z |- |[[Վալերի Մարչենկո]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713804 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:40:45Z |- |[[Վիշապ (համաստեղություն)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713933 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:15:38Z |- |[[Վիետնամ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712104 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T06:50:39Z |- |[[Ուիլյամ Քեյթ Քելլոգ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715733 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-8787|~2026-8787]]||2026-03-27T10:30:48Z |- |[[Ազիզյանները]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711086 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17797-64|~2026-17797-64]]||2026-03-21T15:52:32Z |- |[[Էլոդի Տոմի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712161 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:21:13Z |- |[[Վիլհելմ I Օրանացի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712126 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:25:24Z |- |[[Վիպական երգեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714820 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:37:15Z |- |[[Թայլեր Ռոբինսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712365 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:43:34Z |- |[[Ալիշեր Գանիև]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714089 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:12:32Z |- |[[Ֆուտբոլ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715984 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19283-12|~2026-19283-12]]||2026-03-28T05:31:17Z |- |[[Ֆուտբոլ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715983 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19283-12|~2026-19283-12]]||2026-03-28T05:27:44Z |- |[[Ֆուտբոլ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715981 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19283-12|~2026-19283-12]]||2026-03-28T05:25:04Z |- |[[Վիկտորիայի երկիր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712220 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:50:23Z |- |[[Վիկտորիայի երկիր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712219 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:49:07Z |- |[[Վլադիմիր Հարկոննեն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713776 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18465-56|~2026-18465-56]]||2026-03-25T09:27:55Z |- |[[Մարկ Ազով]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713751 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:13:32Z |- |[[Կովկասի գերուհին կամ Շուրիկի նոր արկածները]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714865 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18720-69|~2026-18720-69]]||2026-03-26T08:44:22Z |- |[[Անդրեյ Պոչոբուտ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712355 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:39:55Z |- |[[Վիճակի դիագրամ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712261 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T11:16:34Z |- |[[Վիճակի դիագրամ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712256 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T11:09:58Z |- |[[Այվի Լի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712165 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:34:08Z |- |[[Էնն Սոֆի Ռևենթլոու]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712369 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:45:37Z |- |[[Միլոշ Վուչևիչ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714075 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:04:31Z |- |[[Վիշի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714061 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:01:11Z |- |[[Վիշի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714057 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:00:10Z |- |[[Վիճկացռուկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712309 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:07:36Z |- |[[Կիրիլ Բուդանով]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713781 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:29:32Z |- |[[Վիկտորիա (ջրվեժ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712208 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:37:36Z |- |[[Մաշա Դաշկինա Մադդուքս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713792 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:33:59Z |- |[[Վիկինգներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712187 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:08:45Z |- |[[Ժիլ Վիսենտե]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714830 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:50:02Z |- |[[Վիլհելմ Տելլ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712134 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:36:15Z |- |[[Վիճակախաղ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712228 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T10:21:07Z |- |[[Մունթազար ալ-Զեյդի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712415 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:13:04Z |- |[[Ռուբի Թոմա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714098 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:18:38Z |- |[[Հազար (բույս)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711364 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17855-51|~2026-17855-51]]||2026-03-22T03:58:59Z |- |[[Ալեքսանդր Վիշնևսկի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714112 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:27:58Z |- |[[Հուգո Վինկլեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713606 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:37:57Z |- |[[Ալեքսանդրա Մախրովսկայա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712342 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:31:54Z |- |[[Վիշապալիճ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713992 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:42:59Z |- |[[Վինիպլաստ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713593 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:29:10Z |- |[[Աուրել Պլասարի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713815 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:43:23Z |- |[[Իգոր Դյատլով]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712333 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:24:35Z |- |[[Բիբլիական (պոեմ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711606 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17848-54|~2026-17848-54]]||2026-03-22T13:52:24Z |- |[[Վիլսոնյան Հայաստան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712440 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18101-38|~2026-18101-38]]||2026-03-23T13:55:45Z |- |[[Վիլսոնյան Հայաստան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712438 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18101-38|~2026-18101-38]]||2026-03-23T13:53:33Z |- |[[Սանկտ Պետերբուրգի միջազգային տնտեսական ֆորում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712176 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:48:47Z |- |[[Զրոյական միջօրեականի ընտրություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713916 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:06:20Z |- |[[Ուիլյամ Հարթ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712349 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:35:36Z |- |[[Սատորու Իվատա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712352 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:37:32Z |- |[[Իզոթերմ պրոցես]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712254 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T11:08:59Z |- |[[Զինա Շրեկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713685 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18541-03|~2026-18541-03]]||2026-03-25T08:22:00Z |- |[[Վիտալիզմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715665 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19001-50|~2026-19001-50]]||2026-03-27T07:53:52Z |- |[[Վիլհելմ II]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712131 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:28:56Z |- |[[Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714413 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18785-99|~2026-18785-99]]||2026-03-25T18:42:25Z |- |[[Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714411 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18785-99|~2026-18785-99]]||2026-03-25T18:41:39Z |- |[[Օդափոխում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713206 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18366-30|~2026-18366-30]]||2026-03-24T17:45:57Z |- |[[Վինա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712427 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:20:25Z |- |[[Վիշապ (գերբնական էակ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713976 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:31:22Z |- |[[Ալեքսանդր Վինոգրադով]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713747 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:06:52Z |- |[[Վիսայյա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714826 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:47:24Z |- |[[Վիմագրություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712312 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:10:18Z |- |[[Տաշիր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711557 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17954-12|~2026-17954-12]]||2026-03-22T13:10:29Z |- |[[Ֆենոլֆորմալդեհիդային խեժեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713538 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T06:33:04Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715219 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T17:08:25Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715207 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T17:01:59Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715196 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T16:49:45Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715194 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T16:45:21Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711820 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-22T17:52:23Z |- |[[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711806 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-22T17:43:43Z |- |[[Վինիլացետատ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713555 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T06:55:17Z |- |[[Ժան Բատիստ Վիլյոմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712140 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:47:31Z |- |[[Մերի ՄըքՔիլոփ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712405 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:07:48Z |- |[[Դե, սպասիր (թողարկում 9)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712235 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18036-47|~2026-18036-47]]||2026-03-23T10:26:46Z |- |[[Վահան Տերյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713110 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18407-13|~2026-18407-13]]||2026-03-24T15:52:24Z |- |[[GROOVE (երգիչ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712174 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:45:21Z |- |[[Մարդը օդում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714358 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18606-90|~2026-18606-90]]||2026-03-25T17:31:11Z |- |[[Մարդը օդում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714356 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18606-90|~2026-18606-90]]||2026-03-25T17:26:52Z |- |[[Մարդը օդում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714350 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18606-90|~2026-18606-90]]||2026-03-25T17:16:50Z |- |[[Մարդը օդում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714334 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18606-90|~2026-18606-90]]||2026-03-25T16:58:24Z |- |[[Մարդը օդում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714323 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18606-90|~2026-18606-90]]||2026-03-25T16:40:46Z |- |[[Նոր Ալադին]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714275 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18593-10|~2026-18593-10]]||2026-03-25T15:49:59Z |- |[[Վինիլացետիլեն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713572 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:11:19Z |- |[[Վլադիմիր Պադրինո Լոպես]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712399 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:05:45Z |- |[[Ռուսաստանի կենտրոնական բանկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712172 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:42:20Z |- |[[Ջոն Լի Անդերսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712425 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:16:18Z |- |[[Նիկոլո Ամատի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712144 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:49:48Z |- |[[Ագար-ագար]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715959 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19194-84|~2026-19194-84]]||2026-03-28T04:32:58Z |- |[[Կառլոս Ալկարաս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10716060 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19258-60|~2026-19258-60]]||2026-03-28T09:26:01Z |- |[[Կառլոս Ալկարաս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10716057 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19258-60|~2026-19258-60]]||2026-03-28T09:24:50Z |- |[[Ցվետանա Մանևա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715119 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17845-99|~2026-17845-99]]||2026-03-26T14:50:27Z |- |[[Վիստոն եղբայրներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715600 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18720-69|~2026-18720-69]]||2026-03-27T06:25:23Z |- |[[Հայաստանի ձայնը 3]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712441 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-23T14:09:36Z |- |[[Վիլայեթ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712115 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:05:29Z |- |[[Տանգո (պիես)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713654 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:59:27Z |- |[[Էլեանոր Ռոշ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714091 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:13:57Z |- |[[Արմեն Դիվանյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711726 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-22T16:21:45Z |- |[[Վիսկի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714834 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:55:06Z |- |[[Ժիգմոնդ Բատորի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712842 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T09:42:07Z |- |[[Կո Իտակուրա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714129 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:38:55Z |- |[[Ալեքսանդր Վերտինսկի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713784 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:30:51Z |- |[[Պիեռ-Ժյուլ Էթզել]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712420 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:15:20Z |- |[[Ուիլյամ Բրոուդեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712166 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:36:04Z |- |[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2028]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714159 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18617-97|~2026-18617-97]]||2026-03-25T13:03:58Z |- |[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2028]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714155 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18617-97|~2026-18617-97]]||2026-03-25T13:03:04Z |- |[[Ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնություն 2028]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714152 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18617-97|~2026-18617-97]]||2026-03-25T13:01:44Z |- |[[Վիլնյուսի համալսարան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712160 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:17:21Z |- |[[Նուսրեթ Չոլփան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713664 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:05:49Z |- |[[Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցի (Տորոնտո)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713457 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18466-50|~2026-18466-50]]||2026-03-25T04:06:43Z |- |[[Վիսոկոյե (Ադլերի շրջան)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714839 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18720-69|~2026-18720-69]]||2026-03-26T07:59:14Z |- |[[Սելինա Ռոբինսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714105 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:24:42Z |- |[[Աշոտ Ալեքսանյան (գրականագետ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715584 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19018-62|~2026-19018-62]]||2026-03-27T05:50:16Z |- |[[Աշոտ Ալեքսանյան (գրականագետ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715581 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19018-62|~2026-19018-62]]||2026-03-27T05:48:21Z |- |[[Վիկտորիա Նեղոս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712216 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:47:56Z |- |[[Հ1 արբանյակային]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711842 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-22T18:15:20Z |- |[[Ահմեդ Հարքան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714073 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:03:42Z |- |[[Նորբերտ Վիներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712793 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T08:03:13Z |- |[[Անդրե Թյուրիե]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713640 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:55:13Z |- |[[Անդրե Թյուրիե]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713632 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:52:20Z |- |[[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713716 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18542-71|~2026-18542-71]]||2026-03-25T08:48:46Z |- |[[Վինիլային եթերներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712857 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T09:56:14Z |- |[[Վինիլային խեժեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713532 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T06:31:14Z |- |[[Վեռներ Վինտեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713826 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:51:54Z |- |[[Վիննիցա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713725 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:51:39Z |- |[[Վիլհելմ Վինդելբանդ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712429 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:22:34Z |- |[[Ֆրանսուա Ֆիլիպ Շամպան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712394 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:03:03Z |- |[[Արտակ Հովհաննիսյան (ըմբշամարտիկ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713673 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:10:49Z |- |[[Արտակ Հովհաննիսյան (ըմբշամարտիկ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713669 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:07:33Z |- |[[Մայիսի 5]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712830 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18373-39|~2026-18373-39]]||2026-03-24T09:13:05Z |- |[[Մայիսի 5]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712262 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18294-25|~2026-18294-25]]||2026-03-23T11:16:34Z |- |[[Վիճակագրական ռադիոֆիզիկա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712225 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:59:12Z |- |[[Կրոնական ազատության պաշտպանության միջազգային ասոցիացիա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715738 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-8787|~2026-8787]]||2026-03-27T10:35:24Z |- |[[Վ.Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714025 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18605-13|~2026-18605-13]]||2026-03-25T11:53:49Z |- |[[Վիլսոնի խցիկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712186 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:02:16Z |- |[[Վինդհուկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712432 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:25:50Z |- |[[Վիկտորյա (Մեծ Բրիտանիայի թագուհի)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712198 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:23:19Z |- |[[Վիկտորյա (Մեծ Բրիտանիայի թագուհի)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712196 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:20:16Z |- |[[Ադվենտիստական զարգացման և օգնության կազմակերպություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715743 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-8787|~2026-8787]]||2026-03-27T10:47:08Z |- |[[Ադոլֆ Վինդաուս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712428 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:21:17Z |- |[[Մինչկոլումբոսյան Ամերիկա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712848 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18312-31|~2026-18312-31]]||2026-03-24T09:47:48Z |- |[[Ռակեշ Շարմա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712323 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:20:15Z |- |[[Արարատ (հեռուստաալիք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715215 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T17:05:10Z |- |[[Արարատ (հեռուստաալիք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712102 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-23T06:39:03Z |- |[[Ռեյչել Դեյլի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712351 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:36:40Z |- |[[Լուիջի Դի Մայո]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712188 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:10:43Z |- |[[Աալա Հուբեյլ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712384 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:57:22Z |- |[[Արաբական Միացյալ Էմիրություններ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713442 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18429-45|~2026-18429-45]]||2026-03-25T03:35:03Z |- |[[Ալլա Լևոնյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714197 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18566-31|~2026-18566-31]]||2026-03-25T13:58:09Z |- |[[Վիչեգդա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714815 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:30:25Z |- |[[Վիլլեմ II]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712132 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:33:13Z |- |[[ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715791 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19097-73|~2026-19097-73]]||2026-03-27T12:49:54Z |- |[[ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715785 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19097-73|~2026-19097-73]]||2026-03-27T12:32:54Z |- |[[ԱՄՆ-ի հայոց արևելյան թեմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715781 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19097-73|~2026-19097-73]]||2026-03-27T12:24:28Z |- |[[Վիննիցայի մարզ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713730 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:53:52Z |- |[[Ապրիլի 2]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712258 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18294-25|~2026-18294-25]]||2026-03-23T11:10:31Z |- |[[Վանո Սիրադեղյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711171 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17708-19|~2026-17708-19]]||2026-03-21T17:18:07Z |- |[[Նուտացիա (ֆիզիկա)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713888 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T10:47:50Z |- |[[Ֆլորենտիա Սեյլ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712162 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:23:20Z |- |[[Վիկտորիա (Սեյշելյան կղզիներ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712207 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:36:22Z |- |[[Դորին Ուելս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712386 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:58:47Z |- |[[Աերոպարկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711402 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18018-25|~2026-18018-25]]||2026-03-22T05:32:13Z |- |[[Աերոպարկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711401 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18018-25|~2026-18018-25]]||2026-03-22T05:31:52Z |- |[[Աերոպարկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711367 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18018-25|~2026-18018-25]]||2026-03-22T04:00:31Z |- |[[Աերոպարկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711366 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18018-25|~2026-18018-25]]||2026-03-22T03:59:49Z |- |[[Աերոպարկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711365 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18018-25|~2026-18018-25]]||2026-03-22T03:59:30Z |- |[[Վիճակագրական ֆիզիկա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712226 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T10:11:47Z |- |[[Արմենակոբ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715209 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T17:03:09Z |- |[[Արմենակոբ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712103 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-23T06:41:30Z |- |[[Վիպակ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714818 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:34:48Z |- |[[Վախթանգ Գոլանձիա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713818 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:45:56Z |- |[[Կախարդ դարբինը]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714315 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18593-10|~2026-18593-10]]||2026-03-25T16:16:46Z |- |[[Ջեռուցում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713215 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18366-30|~2026-18366-30]]||2026-03-24T17:52:28Z |- |[[Վինչենցո Ալբերտո Աննեզե]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715117 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18020-62|~2026-18020-62]]||2026-03-26T14:42:06Z |- |[[Վինչենցո Ալբերտո Աննեզե]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715114 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18020-62|~2026-18020-62]]||2026-03-26T14:37:00Z |- |[[Սերգեյ Լյովոչկին]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713800 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:37:56Z |- |[[Վիետնամերեն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712110 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T06:56:07Z |- |[[Վիլլանովյան մշակույթ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712122 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:19:07Z |- |[[Վինիպեգ (լիճ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713711 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:41:29Z |- |[[Հայաստանի կենտրոնական բանկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712448 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18076-87|~2026-18076-87]]||2026-03-23T14:36:20Z |- |[[Հայաստանի կենտրոնական բանկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712447 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18076-87|~2026-18076-87]]||2026-03-23T14:35:17Z |- |[[Լետիսիա Քլայն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713682 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:16:05Z |- |[[Վուդի Էրդման]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712368 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:44:43Z |- |[[Վիպասանք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714824 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:45:08Z |- |[[Կիրիլ Միլով]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714126 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:37:56Z |- |[[Վիճակի երգեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712270 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T11:27:15Z |- |[[Վիկտորիա (լիճ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712206 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:34:00Z |- |[[Նարեկ Թովմասյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712696 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18299-97|~2026-18299-97]]||2026-03-24T05:36:35Z |- |[[Բագրատ Ենոքյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713828 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18508-73|~2026-18508-73]]||2026-03-25T09:52:26Z |- |[[Անտոնիո Վիվալդի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715602 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18720-69|~2026-18720-69]]||2026-03-27T06:27:22Z |- |[[Օլգա Մատե]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714108 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:26:11Z |- |[[Դեյվիդ Գասկոյն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712418 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:14:03Z |- |[[Վիետնամցիներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712106 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T06:53:10Z |- |[[Վիսլա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714832 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:53:08Z |- |[[Նոր ալիք (Հայաստան)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712101 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-23T06:34:34Z |- |[[Վինձոր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713623 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:49:46Z |- |[[Ջոն Գեյթինս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712361 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:41:44Z |- |[[Վիկտորիա կղզի (Կանադա)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712212 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:45:49Z |- |[[Վիկտորիա կղզի (Կանադա)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712211 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:42:58Z |- |[[Կարտոֆիլի ցեց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712175 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:46:34Z |- |[[Վիլհելմ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712124 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:24:01Z |- |[[Հեռուստատեսությունը Հայաստանում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715227 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18047-86|~2026-18047-86]]||2026-03-26T17:14:08Z |- |[[Իրինա Զինովևա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713679 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:14:56Z |- |[[Խաչատուր Ներսիսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715333 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-31953-2|~2026-31953-2]]||2026-03-26T20:57:31Z |- |[[Խաչատուր Ներսիսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715331 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-31953-2|~2026-31953-2]]||2026-03-26T20:56:53Z |- |[[Խաչատուր Ներսիսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711373 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17906-99|~2026-17906-99]]||2026-03-22T04:12:40Z |- |[[Խաչատուր Ներսիսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711371 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17906-99|~2026-17906-99]]||2026-03-22T04:10:04Z |- |[[Խաչատուր Ներսիսյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711340 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17906-99|~2026-17906-99]]||2026-03-21T23:16:44Z |- |[[Հակոբ Կոջոյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711382 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18021-55|~2026-18021-55]]||2026-03-22T04:31:25Z |- |[[Վիկտոր Էմանուիլ I]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712190 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:12:50Z |- |[[Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին հետախուզության ծառայություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712170 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:39:04Z |- |[[Վիսկոնսին]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715596 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18720-69|~2026-18720-69]]||2026-03-27T06:17:15Z |- |[[Վիկտորիա դե լաս Տունաս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712213 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:46:36Z |- |[[Վիպասան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714821 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:38:36Z |- |[[Տիմանի բլրաշար]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714774 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-26T06:27:32Z |- |[[Վինի ճառագայթման օրենք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712818 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T08:40:49Z |- |[[Ռուբեն Եսայան (վիդեոբլոգեր)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713229 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18482-54|~2026-18482-54]]||2026-03-24T18:27:23Z |- |[[Ռուբեն Եսայան (վիդեոբլոգեր)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713228 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18482-54|~2026-18482-54]]||2026-03-24T18:26:20Z |- |[[Ռուբեն Եսայան (վիդեոբլոգեր)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713225 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18482-54|~2026-18482-54]]||2026-03-24T18:21:21Z |- |[[Ռուբեն Եսայան (վիդեոբլոգեր)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711712 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17826-26|~2026-17826-26]]||2026-03-22T16:02:31Z |- |[[Վինիլքլորիդ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713578 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T07:17:46Z |- |[[Ալելային գեներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715826 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19121-37|~2026-19121-37]]||2026-03-27T14:57:18Z |- |[[Ալելային գեներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715825 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-19121-37|~2026-19121-37]]||2026-03-27T14:55:49Z |- |[[Անդրեա Գվարների]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712141 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:48:03Z |- |[[Օլեքսի Կուլեբա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713801 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:38:48Z |- |[[Ռոբերտ Վիլսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712182 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:55:10Z |- |[[Ֆրանսուա Վիետ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712099 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T06:21:45Z |- |[[Ֆիլիպ Գրումբախ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712392 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:02:09Z |- |[[Վիշապասար (լեռ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714046 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:58:07Z |- |[[Երազիկ Գրիգորյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712867 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-24T10:38:41Z |- |[[Երազիկ Գրիգորյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712866 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-24T10:38:00Z |- |[[Ֆրեդի Մերկուրի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713771 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18488-47|~2026-18488-47]]||2026-03-25T09:25:25Z |- |[[Չառլզ Թոմսոն Ռիս Վիլսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712164 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:33:11Z |- |[[Վիշապածառ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714022 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:52:29Z |- |[[Խուլիո Բորխես]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712397 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:04:44Z |- |[[Կառլոս Ալբերտո Պինտինյո]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712389 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:00:24Z |- |[[Ջոն Ֆրանկլին]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712359 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:40:58Z |- |[[Ռոուզ Լիլիան Ուիթկոպ Օլդրեդ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713798 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:36:15Z |- |[[Վինի շեղման օրենք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712824 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T08:58:47Z |- |[[Երևանի Էռնստ Թելմանի անվան թիվ 13 դպրոց]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711952 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18095-48|~2026-18095-48]]||2026-03-22T21:06:34Z |- |[[Վիկտորիա (նահանգ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712209 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T09:38:43Z |- |[[Լուկինո Վիսկոնտի]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714837 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:56:53Z |- |[[Լենկթեմուրի արշավանքները Հայաստան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714198 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18607-33|~2026-18607-33]]||2026-03-25T14:15:25Z |- |[[Ալեքսանդր Ռուցկոյ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713809 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:41:58Z |- |[[Սև հրեշտակներ (ֆիլմ)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10715123 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17845-99|~2026-17845-99]]||2026-03-26T14:51:58Z |- |[[Մերի Ազարյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714101 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:21:03Z |- |[[Մերի Ազարյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714100 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:20:00Z |- |[[Վիլհելմ I Նվաճող]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712125 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:24:24Z |- |[[Սոֆյա Բարսամովա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713677 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:14:04Z |- |[[Ալան Էմրիխ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713666 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:06:43Z |- |[[Եվգենի Մուրաև]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713750 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:12:19Z |- |[[Ակա Հյոեխ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712370 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T12:47:54Z |- |[[Վուդրո Վիլսոն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712183 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:56:26Z |- |[[Վիսբադեն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714828 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-18880-49|~2026-18880-49]]||2026-03-26T07:48:16Z |- |[[Պոլիէսթերային խեժեր]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713536 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T06:32:19Z |- |[[Համահայկական ալիք]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711844 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-22T18:16:04Z |- |[[Ալկա Յագնիկ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712840 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T09:30:49Z |- |[[Արմեն Միխայիլի Դիվանյան]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711728 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17984-62|~2026-17984-62]]||2026-03-22T16:28:14Z |- |[[Ֆրիդրիխ Վինդիշման]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712431 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T13:24:07Z |- |[[Ելենա Ուդրեա]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712846 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-24T09:46:43Z |- |[[Օրբելի եղբայրներ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713830 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T09:52:46Z |- |[[Յակոբ Վիլլոտ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712123 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:19:56Z |- |[[Ջորջ ՄաքԴոնալդ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10714081 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T12:07:50Z |- |[[Զմռսում]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10711577 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-17977-85|~2026-17977-85]]||2026-03-22T13:20:08Z |- |[[Ֆրիդա Հոդապ]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712163 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:23:58Z |- |[[Աստղագիտության պատմություն]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713904 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T11:00:11Z |- |[[Վինիպեգ (քաղաք)]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10713715 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-25T08:46:46Z |- |[[Վիլնյուս]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712159 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T08:16:29Z |- |[[Ջուզեպե Գվարների]]||[https://hy.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=10712142 տարբ]||[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-72445-2|~2026-72445-2]]||2026-03-23T07:48:29Z |} h4f9cb06oaouoy6a4qb4xsm29ur8vih 0 1168662 10715998 10446567 2026-03-28T06:36:24Z ~2026-19204-41 168677 10715998 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [[2024]]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[[Մարտին Օսթերդալ]]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={{դրոշ|Իսպանիա}} [[RTVE]] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=14 February 2024 |title= After 3 #JuniorEurovision victories and 2 events organized in France, we're happy to hand over this incredible event to our Spanish friends! New challenge, new look, new country! Excited! The #JESC is a big family! And we're looking forward to competing in Spain in 2024! |access-date=14 February 2024 |link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}}<ref>{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Georgia confirma su participación en Eurovisión Junior 2024 y continúa con su convocatoria de solicitudes para el Ranina 2024 |trans-title=Georgia confirms its participation in Junior Eurovision 2024 and continues its call for applications for Ranina 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/georgia-confirma-su-participacion-en-eurovision-junior-2024-y-continua-con-su-convocatoria-de-solicitudes-para-el-ranina-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Junior Eurovision 2024. Apply Now! |url=https://adare.submit.com//show/46 |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=adare.submit.com |publisher=[[Adare Productions]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carros |first=David |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Irlanda confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 y ya busca representante |trans-title=Ireland confirms its presence at Junior Eurovision 2024 and is already looking for a representative |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/irlanda-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024-y-ya-busca-representante/ |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |TG4 | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}}<ref name="Italy">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Italia elegirá a su representante en Eurovisión Junior 2024 entre los finalistas de la 2º edición de 'The Voice Kids' |trans-title=Italy will select its representative in Eurovision Junior 2024 among the finalists of "The Voice Kids" season 2 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/italia-elegira-a-su-representante-en-eurovision-junior-2024-entre-los-finalistas-de-la-2o-edicion-de-the-voice-kids/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 24 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ<!--do NOT add "Simone Grande"; despite reports that he has been selected, for the moment it has only been announced that one of the finalists of The Voice Kids will represent Italy in the contest--> | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}}<ref name=":0" /> | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}}<ref name=":0" /> | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}}<ref name=":0" /> | [[RTVE]] | Քլոե ԴելաՌոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}}<ref name=":0" /> | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | {{N/A|}} |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0" /> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] p06nh380i9cugww8yvmefrfem6skel3 10715999 10715998 2026-03-28T06:40:17Z ~2026-19204-41 168677 10715999 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [[2024]]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[[Մարտին Օսթերդալ]]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={{դրոշ|Իսպանիա}} [[RTVE]] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=14 February 2024 |title= After 3 #JuniorEurovision victories and 2 events organized in France, we're happy to hand over this incredible event to our Spanish friends! New challenge, new look, new country! Excited! The #JESC is a big family! And we're looking forward to competing in Spain in 2024! |access-date=14 February 2024 |link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}}<ref>{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Georgia confirma su participación en Eurovisión Junior 2024 y continúa con su convocatoria de solicitudes para el Ranina 2024 |trans-title=Georgia confirms its participation in Junior Eurovision 2024 and continues its call for applications for Ranina 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/georgia-confirma-su-participacion-en-eurovision-junior-2024-y-continua-con-su-convocatoria-de-solicitudes-para-el-ranina-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Junior Eurovision 2024. Apply Now! |url=https://adare.submit.com//show/46 |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=adare.submit.com |publisher=[[Adare Productions]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carros |first=David |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Irlanda confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 y ya busca representante |trans-title=Ireland confirms its presence at Junior Eurovision 2024 and is already looking for a representative |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/irlanda-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024-y-ya-busca-representante/ |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |TG4 | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}}<ref name="Italy">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Italia elegirá a su representante en Eurovisión Junior 2024 entre los finalistas de la 2º edición de 'The Voice Kids' |trans-title=Italy will select its representative in Eurovision Junior 2024 among the finalists of "The Voice Kids" season 2 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/italia-elegira-a-su-representante-en-eurovision-junior-2024-entre-los-finalistas-de-la-2o-edicion-de-the-voice-kids/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 24 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ<!--do NOT add "Simone Grande"; despite reports that he has been selected, for the moment it has only been announced that one of the finalists of The Voice Kids will represent Italy in the contest--> | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}}<ref name=":0" /> | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}}<ref name=":0" /> | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}}<ref name=":0" /> | [[RTVE]] | Քլոե ԴելաՌոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}}<ref name=":0" /> | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | {{N/A|}} |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0" /> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] 2aew2tjyfqcf9vem5hnginwezd09j3k 10716000 10715999 2026-03-28T06:41:39Z ~2026-19204-41 168677 10716000 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [[2024]]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[[Մարտին Օսթերդալ]]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={{դրոշ|Իսպանիա}} [[RTVE]] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=14 February 2024 |title= After 3 #JuniorEurovision victories and 2 events organized in France, we're happy to hand over this incredible event to our Spanish friends! New challenge, new look, new country! Excited! The #JESC is a big family! And we're looking forward to competing in Spain in 2024! |access-date=14 February 2024 |link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}}<ref>{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Georgia confirma su participación en Eurovisión Junior 2024 y continúa con su convocatoria de solicitudes para el Ranina 2024 |trans-title=Georgia confirms its participation in Junior Eurovision 2024 and continues its call for applications for Ranina 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/georgia-confirma-su-participacion-en-eurovision-junior-2024-y-continua-con-su-convocatoria-de-solicitudes-para-el-ranina-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Junior Eurovision 2024. Apply Now! |url=https://adare.submit.com//show/46 |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=adare.submit.com |publisher=[[Adare Productions]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carros |first=David |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Irlanda confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 y ya busca representante |trans-title=Ireland confirms its presence at Junior Eurovision 2024 and is already looking for a representative |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/irlanda-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024-y-ya-busca-representante/ |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |TG4 | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}}<ref name="Italy">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Italia elegirá a su representante en Eurovisión Junior 2024 entre los finalistas de la 2º edición de 'The Voice Kids' |trans-title=Italy will select its representative in Eurovision Junior 2024 among the finalists of "The Voice Kids" season 2 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/italia-elegira-a-su-representante-en-eurovision-junior-2024-entre-los-finalistas-de-la-2o-edicion-de-the-voice-kids/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 24 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ<!--do NOT add "Simone Grande"; despite reports that he has been selected, for the moment it has only been announced that one of the finalists of The Voice Kids will represent Italy in the contest--> | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}}<ref name=":0" /> | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}}<ref name=":0" /> | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}}<ref name=":0" /> | [[RTVE]] | Քլոե ԴելաՌոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}}<ref name=":0" /> | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | {{N/A|}} |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0" /> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] trb3cadjqlnv25o5qc6ed85sqticjo5 10716001 10716000 2026-03-28T06:44:58Z ~2026-19204-41 168677 10716001 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=14 February 2024 |title= After 3 #JuniorEurovision victories and 2 events organized in France, we're happy to hand over this incredible event to our Spanish friends! New challenge, new look, new country! Excited! The #JESC is a big family! And we're looking forward to competing in Spain in 2024! |access-date=14 February 2024 |link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}}<ref>{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Georgia confirma su participación en Eurovisión Junior 2024 y continúa con su convocatoria de solicitudes para el Ranina 2024 |trans-title=Georgia confirms its participation in Junior Eurovision 2024 and continues its call for applications for Ranina 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/georgia-confirma-su-participacion-en-eurovision-junior-2024-y-continua-con-su-convocatoria-de-solicitudes-para-el-ranina-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Junior Eurovision 2024. Apply Now! |url=https://adare.submit.com//show/46 |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=adare.submit.com |publisher=[[Adare Productions]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carros |first=David |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Irlanda confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 y ya busca representante |trans-title=Ireland confirms its presence at Junior Eurovision 2024 and is already looking for a representative |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/irlanda-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024-y-ya-busca-representante/ |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |TG4 | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}}<ref name="Italy">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Italia elegirá a su representante en Eurovisión Junior 2024 entre los finalistas de la 2º edición de 'The Voice Kids' |trans-title=Italy will select its representative in Eurovision Junior 2024 among the finalists of "The Voice Kids" season 2 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/italia-elegira-a-su-representante-en-eurovision-junior-2024-entre-los-finalistas-de-la-2o-edicion-de-the-voice-kids/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 24 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ<!--do NOT add "Simone Grande"; despite reports that he has been selected, for the moment it has only been announced that one of the finalists of The Voice Kids will represent Italy in the contest--> | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}}<ref name=":0" /> | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}}<ref name=":0" /> | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}}<ref name=":0" /> | [[RTVE]] | Քլոե ԴելաՌոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}}<ref name=":0" /> | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | {{N/A|}} |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0" /> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] d4gsgg1uvo0u9evzfwouogv8y1e9lpz 10716002 10716001 2026-03-28T06:50:13Z ~2026-19204-41 168677 10716002 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ<!--do NOT add "Simone Grande"; despite reports that he has been selected, for the moment it has only been announced that one of the finalists of The Voice Kids will represent Italy in the contest--> | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե ԴելաՌոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] dzkr97re2zxjyfuxhv19l86xdvqn3ya 10716003 10716002 2026-03-28T06:51:51Z ~2026-19204-41 168677 10716003 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] 7has3rl41kz6q7uyq8is846ifgn483q 10716004 10716003 2026-03-28T06:53:08Z ~2026-19204-41 168677 10716004 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] j6k6ow8g0t59o43s8wknxsxzpd659gb 10716005 10716004 2026-03-28T06:54:18Z ~2026-19204-41 168677 10716005 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] i1qpeiucjr6t183mq1f9dsubxz44fkt 10716011 10716005 2026-03-28T07:01:05Z ~2026-19204-41 168677 10716011 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] anwcedb4gm88osk9i3uzj8491i4xov7 10716012 10716011 2026-03-28T07:02:41Z ~2026-19204-41 168677 10716012 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |ՀԺԹ |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] pa6fkewvyhy7js662yw0kcf5mcuxdi2 10716014 10716012 2026-03-28T07:04:35Z ~2026-19204-41 168677 10716014 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |ՀԺԹ |} == Ծանոթագրություններ == == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] pxpg6bf7wv113ajvdtmuxwo7948oyv1 10716015 10716014 2026-03-28T07:06:02Z ~2026-19204-41 168677 10716015 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |ՀԺԹ |} == Ծանոթագրություններ == [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] mua38l07yibhgh0ca7cw91o94m0qzb4 10716017 10716015 2026-03-28T07:07:20Z ~2026-19204-41 168677 10716017 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |ՀԺԹ |} == Ծանոթագրություններ == [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] fqkjds5hva358gxs0vvd6mk4dha1xtn 10716019 10716017 2026-03-28T07:08:32Z ~2026-19204-41 168677 10716019 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |ՀԺԹ |} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] oy02m9wwe58n6sollf1qk66i9a6rgij 10716020 10716019 2026-03-28T07:10:37Z ~2026-19204-41 168677 10716020 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [2024]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[Մարտին Օսթերդալ]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={դրոշ{{!}}Իսպանիա} [RTVE] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = դրոշավորում Մեծ Բրիտանիա(Միացյալ Թագավորություն) | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն |Վալեզոններ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}} | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |արի, արի մոտ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}} |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Վրացերեն, անգլերեն |մայրիկիս |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}} |TG4 | Էնյա Ցոխ Դեմփսեյ | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}} | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}} | AVROTROS | Սթեյ Թանիդ | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}} | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}} | [[RTVE]] | Քլոե Դելա Ռոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}} | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<br>🇫🇮 '''''Ֆինլանդիա'''''<br>{{դրոշավորում|Լատվիա}}<br>{{դրոշավորում|Լիտվա}}<br>{{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեդիա}}<br>{{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |ՀԺԹ |} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] 7c1wcze1qlk5anrd7f8jdmwrrhxmumb 10716021 10716020 2026-03-28T07:14:18Z Voskanyan 23951 հետշրջում 10716021 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլ|կարգախոս = Եկեք Ծաղկենք|եզրափակիչ= Նոյեմբերի 16, [[2024]]|հաղորդավարներ= [[Իվետա Մուկուչյան]], [[Գարիկ Պապոյան]], [[Կարինա Իգնատյան]], [[Ռոբոտ Ռոբին]] |տնօրեն=[[Մարտին Օսթերդալ]]|հյուրընկալող հեռուստաալիք={{դրոշ|Իսպանիա}} [[RTVE]] | լոգոտիպ = JESC 2024 Logo.jpg |վայր={{դրոշավորում|Իսպանիա}}<br/>[[Մադրիդ]]<br>[[Cajà Màgica]] |քվեարկության համակարգ=50/50 հեռուստադիտող/ժյուրի|քարտեզ=[[Պատկեր:JESC 2024 Map.svg|300px]]|քարտեզի նկարագրություն={{Legend-table|lang=hy|title=Երկրներ, որոնք հաստատել են իրենց մասնակցությունը [[:hy:Մանկական Եվրատեսիլ 2021 երգի մրցույթ|Մանկական Եվրատեսիլ {{{1|}}} երգի մրցույթում]] |#22b14c|Երկրներ, որոնք ընտրել են մասնակցին կամ երգը |#782167|Երկրներ, որոնք չեն ընտրել մասնակցին կամ երգը |#FFC20E|Երկրներ, որոնք մասնակցել են նախկինում, բայց չեն մասնակցի 2024 թվականին}} | երկրների թիվ = 17 |Վերադարձել են={{դրոշավորում|Կիպրոս}}<br>{{Դրոշավորում|Սան Մարինո}} | Մեկնել են = {{դրոշավորում|Մեծ Բրիտանիա}} | Logo = JESC 2024 Logo.svg|հաղթող=Վրաստան|հաղթական երգ=«To My Mom»<br> {{դրոշավորում|Վրաստան}}}} '''Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթ,''' [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն|Եվրոպական հեռարձակողների միության]] (ԵՀՄ) և հյուրընկալ երկրի [[RTVE]] հեռուստաընկերության կողմից կազմակերպված [[Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ|''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի]] 22-րդ թողարկում։ Մրցույթը կանցկացվի <bdi>[[Իսպանիա]]յում</bdi>՝ առաջին անգամ անցկացնելով այդ երկրում, ինչպես նաև սա առաջին ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթն է Իսպանիայում [[Եվրատեսիլ 1969 երգի մրցույթ|1969 թվականի ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից]] հետո։ == Վայր == Ի տարբերություն ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի՝ նախորդ տարվա ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթի հաղթող երկիրը մեխանիկորեն չի ստանում մրցույթը հաջորդ տարի հյուրընկալելու իրավունք։ Այնուամենայնիվ, [[Մանկական Եվրատեսիլ 2011 երգի մրցույթ|2011 թվականից]] (բացառությամբ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2012 երգի մրցույթ|2012 թվականի]], [[Մանկական Եվրատեսիլ 2015 երգի մրցույթ|2015 թվականի]] և [[Մանկական Եվրատեսիլ 2018 երգի մրցույթ|2018 թվականի]]) ի վեր սովորական է դարձել, որ հաղթողները ստանձնում են մրցույթն անցկացնելու պարտականությունները, իսկ [[Մանկական Եվրատեսիլ 2019 երգի մրցույթ|2019 թվականից]] հաղթող երկիրն իրավունք ունի` առաջին անգամ հրաժարվելու հաջորդ տարի մրցույթը հյուրընկալելուց։ 2015 թվականին 2014 թվականի հաղթող Իտալիան ստացել է այդ իրավունքը, սակայն ի վերջո հրաժարվել է դրանից<ref>{{Cite web |date=2015 թ․ հունվարի 27 |title=Bulgaria to Host Junior Eurovision Song Contest in 2015 |url=https://www.novinite.com/articles/166185/Bulgaria+to+Host+Junior+Eurovision+Song+Contest+in+2015 |access-date=2023 թ․ հուլիսի 10 |website=novinite.com}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին` հայրենի հողում [[Մանկական Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթ|2023 թվականի մրցույթում]] իր հաղթանակից հետո, ֆրանսիական [[France Télévisions|<bdi>France Télévisions</bdi>]] հեռուստաընկերությունը հայտարարեց, որ բանակցություններ են վարվելու ԵՀՄ-ի հետ 2024 թվականի մրցույթի անցկացման վերաբերյալ, քանի որ շատ երկրներ հետաքրքրություն են հայտնել այդ հարցում և նա չէր ցանկանում ''Մանկական Եվրատեսիլի ֆրանսիական մենաշնորհը,'' քանի որ երեք տարվա ընթացքում արդեն երկու անգամ է հյուրընկալել այդ միջոցառումը<ref>{{Cite web |last=Randanne |first=Fabien |date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |title=« On rêve d'organiser l'Eurovision 2025 », confie le n°2 de France TV |trans-title="Before the 2024 Olympics, we want to win Eurovision," says France Télévisions' number 2 |url=https://www.20minutes.fr/arts-stars/culture/eurovision/4064164-20231127-avant-jo-2024-veut-gagner-eurovision-espere-stephane-sitbon-gomez-numero-2-france-televisions |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 27 |website=[[20 minutes (France)|20 Minutes]] |language=fr}}</ref>։ Ֆրանսիան, ի վերջո, որոշեց չհյուրընկալել այն 2024 թվականին։  2023 թվականի մրցույթի երկրորդ տեղը զբաղեցրած Իսպանիան 2024 թվականի փետրվարի 14-ին հռչակվեց հյուրընկալող երկիր<ref name="spain">{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Spain will host Junior Eurovision 2024 |url=https://junioreurovision.tv/story/spain-will-host-junior-eurovision-2024 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Junioreurovision.tv |publisher=EBU}}</ref>։ Սա կլինի առաջին անգամ, երբ մրցույթը տեղի կունենա Իսպանիայում 1969 թվականին [[Մադրիդ]]ում կայացած ''Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթից հետո։ === Մրցութային փուլ և հյուրընկալող քաղաքի ընտրություն === Իսպանիայի` որպես 2024 թվականի Մանկական Եվրատեսիլի հյուրընկալող երկիր հաստատվելուց հետո Վալենսիայի հեռարձակող կոմիտեն հայտարարեց, որ հավակնում է մրցույթն անցկացնել [[Վալենսիա (ինքնավար համայնք)|Վալենսիայի համայնքի]] քաղաքներից մեկում։ 2022 թվականից ինքնավար համայնքը հյուրընկալում է Բենիդորմյան փառատոնը՝ Եվրատեսիլ երգի մրցույթի իսպանական ազգային ընտրության եզրափակիչը<ref>{{Cite web |last=López |first=José David |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=La Generalitat Valenciana primera en postularse candidata para organizar Eurovisión Junior 2024 |trans-title=The Generalitat Valenciana is the first to run as a candidate to organise Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/la-generalitat-valenciana-primera-en-postularse-candidata-para-organizar-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ [[Բարսելոնա]]յի քաղաքապետ Ժաումե Կոլբոնին հետաքրքրություն է հայտնել այս միջոցառումը քաղաքում անցկացնելու հարցում<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Marc |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Barcelona quiere Eurovisión Junior 2024 para celebrar 'la mejor edición hasta el momento' |trans-title=Barcelona wants Junior Eurovision 2024 in order to host "the best edition so far" |url=https://eurovision-spain.com/barcelona-quiere-eurovision-junior-2024-para-celebrar-la-mejor-edicion-hasta-el-momento/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=Eurovision-Spain.com |language=es-ES}}</ref>, իսկ ավելի ուշ՝ [[Մալագա]]յի քաղաքապետ Ֆրանցիսկո դե լա Տորեն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 15 |title=De la Torre, 'abierto' a que Málaga pueda acoger Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=De la Torre, "open" to Málaga hosting Junior Eurovision in 2024 |url=https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.amp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428222427/https://www.diariodesevilla.es/andalucia/Torre-abierto-Malaga-Eurovision-Junior_0_1876013670.html |archive-date=2024 թ․ ապրիլի 28 |access-date=2024 թ․ փետրվարի 15 |website=[[Diario de Sevilla]] |language=es-ES}}</ref>։ Մադրիդը, [[Գրանադա]]ն և [[Սարագոսա]]ն նույնպես հայտարարեցին մրցումներն ընդունելու պատրաստակամության մասին<ref>{{Cite web |last=Ortega |first=G. |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=Granada aspira a ser la sede del festival Eurovisión Junior en 2024 |trans-title=Granada aims to be the host city for the Junior Eurovision Song Contest in 2024 |url=https://sevilla.abc.es/andalucia/granada/granada-aspira-sede-festival-eurovision-junior-2024-20240216122409-nts_amp.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=[[ABC (newspaper)|ABC de Andalucía]] |language=es-ES}}</ref><ref name="bid">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada han mostrado su interés en acoger Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada have shown their interest in hosting Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/barcelona-valencia-zaragoza-malaga-y-granada-han-mostrado-su-interes-en-acoger-eurovision-junior-2024/ |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Մրցույթի իսպանական պատվիրակության ղեկավար Անա Մարիա Բորդասն ասաց, որ հեռարձակողը ստացել է մի քանի հայտեր ընդունող երկրի վերաբերյալ հայտարարությունից հետո, և որ որոշումը կկայացվի առաջիկա շաբաթների ընթացքում<ref>{{Cite web |last=Canto |first=Jesús |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Ana María Bordas: 'Hemos recibido bastantes propuestas de ciudades para albergar Eurovisión Junior 2024 en España' |trans-title=Ana María Bordas: "We have received quite a number of proposals by cities to host Junior Eurovision 2024 in Spain" |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/ana-maria-bordas-hemos-recibido-bastantes-propuestas-de-ciudades-para-albergar-eurovision-junior-2024-en-espana/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 14 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ Հաղորդվում էր, որ Վալենսիան, Բարսելոնան, Մալագան, Գրանադան և Սարագոսան պաշտոնական հայտ են ներկայացրել մինչև 2024 թվականի մարտի կեսը<ref name="bid"/><ref>{{Cite web |last=Gutiérrez Martínez |first=Óscar |date=2024 թ․ մարտի 12 |title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga y Granada aspiran a organizar Eurovisión Junior |trans-title=Barcelona, Valencia, Zaragoza, Málaga and Granada aim to organise Junior Eurovision |url=https://www.elconfidencialdigital.com/articulo/medios/ciudades-han-presentado-candidatas-ser-sede-eurovision-junior/20240312000000739885.html |access-date=2024 թ․ մարտի 12 |website=El Confidencial Digital |language=es-ES}}</ref>։ Դրանից անմիջապես հետո, սակայն, Սարագոսան հայտարարեց իր հեռանալու մասին՝ գնահատման այցի ենթադրյալ վայրի բացակայության պատճառով<ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=2024 թ․ մարտի 14 |title=Junior Eurovision 2024: Zaragoza Withdraws Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2024/03/14/junior-eurovision-2024-zaragoza-withdraws-hosting-bid/ |access-date=2024 թ․ մարտի 14 |website=Eurovoix}}</ref>։ == Մասնակցությունը հաստատած երկրների ցանկ == Որպեսզի երկիրը կարողանա հավակնել ''Մանկական Եվրատեսիլ'' երգի մրցույթին հնարավոր մասնակցության, այն պետք է լինի ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ<ref>{{Cite web |date=2014 թ․ մայիսի 28 |title=EBU - Junior Eurovision Song Contest Steering Group |url=http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528005833/http://www3.ebu.ch/sites/ebu/contents/programming/tv/tv-groups/junior-eurovision-song-contest-s.html |archive-date=2014 թ․ մայիսի 28 |access-date=2019 թ․ հոկտեմբերի 5 |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU)}}</ref>։ Մանկական Եվրատեսիլ 2024 երգի մրցույթին կմասնակցի 17 երկիր։ {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" | Երկիր ! scope="col" | Հեռարձակող ! scope="col" | Մասնակից ! scope="col" | Երգ ! scope="col" | Լեզու ! scope="col" | Թարգմանություն |- ! scope="row" | Ալբանիա<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=11 October 2024 |title=|link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[RTSH]] | Նիկոլ Կաբելի | "Vallëzoj" | ալբաներեն | |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ֆրանսիա}}<ref name=":0">{{Cite tweet|last=Redde-Amiel |first=Alexandra |user=alexredde |number=1757724372431708215 |date=14 February 2024 |title= After 3 #JuniorEurovision victories and 2 events organized in France, we're happy to hand over this incredible event to our Spanish friends! New challenge, new look, new country! Excited! The #JESC is a big family! And we're looking forward to competing in Spain in 2024! |access-date=14 February 2024 |link=https://x.com/AlexRedde/status/1757724372431708215?s=20 }}</ref> | [[France Télévisions]] | Տիտուան | "Comme ci, comme ça" | Ֆրանսերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Վրաստան}}<ref>{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ նոյեմբերի 28 |title=Georgia confirma su participación en Eurovisión Junior 2024 y continúa con su convocatoria de solicitudes para el Ranina 2024 |trans-title=Georgia confirms its participation in Junior Eurovision 2024 and continues its call for applications for Ranina 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/georgia-confirma-su-participacion-en-eurovision-junior-2024-y-continua-con-su-convocatoria-de-solicitudes-para-el-ranina-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |GPB ([[Վրաստանի Հանրային Հեռարձակող]]) |Անդրիա Պուտկարաձե | "To My Mom" | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իռլանդիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Junior Eurovision 2024. Apply Now! |url=https://adare.submit.com//show/46 |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=adare.submit.com |publisher=[[Adare Productions]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carros |first=David |date=2024 թ․ մարտի 5 |title=Irlanda confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 y ya busca representante |trans-title=Ireland confirms its presence at Junior Eurovision 2024 and is already looking for a representative |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2024/irlanda-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024-y-ya-busca-representante/ |access-date=2024 թ․ մարտի 5 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> |TG4 | Կորոշվի 2024 թվականի հոկտեմբերի 13-ին | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իտալիա}}<ref name="Italy">{{Cite web |last=Mancheño |first=José Miguel |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 23 |title=Italia elegirá a su representante en Eurovisión Junior 2024 entre los finalistas de la 2º edición de 'The Voice Kids' |trans-title=Italy will select its representative in Eurovision Junior 2024 among the finalists of "The Voice Kids" season 2 |url=https://www.escplus.es/eurovision-junior/2023/italia-elegira-a-su-representante-en-eurovision-junior-2024-entre-los-finalistas-de-la-2o-edicion-de-the-voice-kids/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 24 |website=ESCplus España |language=es-ES}}</ref> | [[RAI]] | Սիմոն Գրանդ<!--do NOT add "Simone Grande"; despite reports that he has been selected, for the moment it has only been announced that one of the finalists of The Voice Kids will represent Italy in the contest--> | "Pigiama party" | Իտալերեն, անգլերեն | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Նիդերլանդներ}}<ref name=":0" /> | AVROTROS | Stay Tuned | "Music" | Հոլանդերեն, անգլերեն |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լեհաստան}}<ref name=":0" /> | [[Telewizja Polska|TVP]] | Դոմինիկ Արիմ | "All Together" | Լեհերեն, անգլերեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Իսպանիա}}<ref name=":0" /> | [[RTVE]] | Քլոե ԴելաՌոզա | "Como la Lola" | Իսպաներեն | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Ուկրաինա}}<ref name=":0" /> | UA:PBC | Արտեմ Կոտենկո | "Hear Me Now" | Ուկրաիներեն, անգլերեն | {{N/A|}} |} ==== ԵՀՄ ակտիվ մասնակից երկրներ ==== * {{դրոշավորում|Էստոնիա}}<ref name=":0" /> - 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ մրցույթում երկրի դեբյուտից առաջ, [[Էստոնիայի հանրային հեռուստառադիոհաղորդակցության ընկերություն|էստոնական հեռարձակող հեռուստաընկերությունը]] հայտարարեց, որ կուսումնասիրի ''Tähtede lava (et)'' երգի մրցույթը Մանկական Եվրատեսիլի ազգային եզրափակիչ դարձնելու հնարավորությունը<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Estonia: Intends To Participate In Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2023/11/24/estonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 24 |work=Eurovoix}}</ref>։  Հեռուստաընկերության մշակույթի բաժնի ղեկավար Կարմել Կիլանդին, զրուցելով նախորդ մրցույթում Էստոնիայի ներկայացուցիչ Արխանայի հետ, ասաց, որ ինքը ''ճանապարհ է հարթել'' արտիստների համար՝ ապագա տարիներին ''ելույթ ունենալու այս հսկայական լսարանի առջև''՝ ենթադրելով, որ Էստոնիան կմասնակցի 2024 թվականին<ref>{{cite tweet|number=1728864117153296486|user=EestiLaulUpdate|title=JESC: First interview with Arhanna following JESC, including regarding her sickness – ETV's Aktuaalne Kaamera 26.11.2023, ERR|author=Eesti Laul updates in English|date=2023-11-26|access-date=2023-11-26|language=en}}</ref>։ * {{դրոշավորում|Հյուսիսային Մակեդոնիա}} - 2024 թվականի փետրվարին մակեդոնական MRT հեռուստաընկերությունը հրապարակեց Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթի ենթադրյալ ընտրության նորացված բյուջետային ծրագիրը<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Финансиски план за изменување на финансискиот план на ЈРП Македонска Радио Телевизија за 2024 година со пренамена на средства |trans-title=Financial plan for amending the financial plan of JRP Macedonian Radio Television for the year 2024 with reallocation of funds |url=https://mrt.com.mk/sites/default/files/Финансиски%20план%20за%20изменување%20на%20финансискиот%20план%20на%20ЈРП%20МРТ%20за%202024%20година%20со%20пренамена%20на%20средства.pdf |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |publisher=[[Macedonian Radio Television|MRT]] |page=17, 22 |quote=Трошоци за реализација на проектот Избор на песна – македонски претставник на Јуниорски евросонг 2024 година, како и трошоци планирани за Евросонг 2024 година кои би произлегле доколку МРТ го пренесува фестивалот дури и ако РСМ не учествува со свој претставник. |trans-quote=Costs for the implementation of the Izbor na pesna project – Macedonian representative for Junior Eurosong 2024, as well as costs planned for Eurosong 2024 that would arise if MRT broadcasts the festival even if RSM does not participate with its own representative.}}</ref>։ Սակայն սպասվում է մասնակցության պաշտոնական հաստատում<ref>{{Cite web |last=Grace |first=Emily |date=2024 թ․ փետրվարի 16 |title=North Macedonia: MRT Planning Junior Eurovision 2024 Participation |url=https://eurovoix.com/2024/02/16/north-macedonia-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ փետրվարի 16 |work=Eurovoix}}</ref>։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները Դանիայում, Ֆինլանդիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Նորվեգիայում, Սլովենիայում, Շվեդիայում և Շվեցարիայում հաստատել են չմասնակցելը մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ ԵՀՄ-ի ակտիվ անդամ հեռարձակողները հաստատել են, որ չեն մասնակցի մրցույթին մինչև ԵՀՄ-ի մասնակիցների ցուցակի հրապարակումը։ Այդ երկրներն են`<br> {{դրոշավորում|Դանիա}}<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |title=Dinamarca no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Denmark will not participate in Eurovision Junior 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/12/dinamarca-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Ֆինլանդիա}}<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |title=Finland: Yle Rules Out Junior Eurovision 2024 Participation Due to Finances |url=https://eurovoix.com/2023/12/29/finland-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2023 թ․ դեկտեմբերի 29 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լատվիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 2 |title=Latvia: LTV Will Not Participate in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/02/latvia-junior-eurovision-2024-participation/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 2 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Լիտվա}}<ref name="ltu">{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |title=Lituania: LRT revela su hoja de ruta para Eurovisión Junior, en la que volvería en 2025 |trans-title=Lithuania: LRT reveals its roadmap for Junior Eurovision, in which it would return in 2025 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2023/11/lituania-lrt-revela-su-hoja-de-ruta.html |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 23 |work=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Նորվեգիա}}<ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 4 |title=Norway: NRK Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/04/norway-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 4 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br>{{դրոշավորում|Սլովենիա}}<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 21 |title=Eslovenia descarta participar en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Slovenia rules out participating in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/eslovenia-descarta-participar-en.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 21 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեդիա}}<ref>{{Cite web |last=Cília |first=João |date=2024 թ․ հունվարի 5 |title=Sweden: Will Not Return to Junior Eurovision in 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/05/sweden-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 5 |website=Eurovoix |language=en}}</ref><br> {{դրոշավորում|Շվեյցարիա}} (SRF Շվեյցարական ռադիո և հեռուստատեսություն)<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 23 |title=Suiza no participará en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Switzerland will not take part in Junior Eurovision 2024 |url=https://eurofestivales.blogspot.com/2024/02/suiza-no-participara-en-eurovision.html |access-date=2024 թ․ փետրվարի 23 |website=Eurofestivales |language=es-ES}}</ref>։ ==== ԵՀՄ ասոցացված անդամներ ==== * {{դրոշավորում|Ավստրալիա}}{{snd}}2024 թվականի մարտի 25-ին Ավստրալիայի SBS հեռուստառադիոընկերության մամուլի ծառայությունը հաստատեց, որ նրանք չեն մասնակցի 2024 թվականի մրցույթին՝ հնարավորություն տալով Ավստրալիայի հեռարձակման կորպորացիայի (ABC) համար, որը ցանկության դեպքում կարող էր ստանձնել այն։ Վերջին անգամ Ավստրալիան մասնակցել է 2019 թվականին։ * {{դրոշավորում|Ղազախստան}} - 2023 թվականի նոյեմբերի 26-ին ՝ 2023 թվականի եզրափակչից հետո, Ղազախստանի հեռարձակող գործակալությունը 2024 թվականին մրցույթին վերադառնալու մտադրություն է հայտնել, սակայն դա կախված է ԵՀՄ-ի պաշտոնական հրավերից։ Ղազախստանը վերջին անգամ մասնակցել է Ղազախստանին<ref>{{Cite web |last=Cervera |first=Marc |date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |title=Kazajistán confirma su presencia en Eurovisión Junior 2024 |trans-title=Kazakhstan confirms its participation in Junior Eurovision 2024 |url=https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126201027/https://www.escplus.es/eurovision/2023/kazajistan-confirma-su-presencia-en-eurovision-junior-2024/ |archive-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |access-date=2023 թ․ նոյեմբերի 26 |work=ESCplus España |language=es-ES}}</ref>։ == Հեռարձակումներ == Բոլոր մասնակից հեռարձակողները կարող են ընտրել համաժամանակյա մեկնաբաններ, որոնք քվեարկության մասին տեղեկատվություն են տրամադրում իրենց տեղական լսարանին։ Եվրոպական հեռարձակողների միությունը նաև կտրամադրի մրցույթի միջազգային ուղիղ հեռարձակումները իր պաշտոնական [[ՅուԹյուբ|YouTube]] ալիքի միջոցով՝ առանց մեկնաբանությունների։ {| class="wikitable plainrowheaders" |+ class="nowrap" | Հեռարձակողներ և մեկնաբաններ ոչ մասնակից երկրներից ! scope="col" | Country ! scope="col" | Broadcaster ! scope="col" | Channel(s) ! scope="col" | Commentator(s) ! scope="col" | Հղումներ |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Լիտվա}} | [[Լիտվայի ազգային ռադիո և հեռուստատեսություն|LRT]] | {{lang|lt|[[LRT televizija]]|i=no}} | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref name="ltu" /> |- ! scope="row" | {{դրոշավորում|Մոնտենեգրո}} |RTCG | [[Համաժամանակյա թարգմանություն|ՀԺԹ]] |<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ դեկտեմբերի 4 |title=Izvještaj O sprovedenoj javnoj raspravi na nacrt programskoprodukcionih planova radija, televizije I portala za 2024.Godinu |trans-title=Report on the conducted public debate on the draft program production plans of radio, television and portals for the year 2024 |url=https://rtcg.me/upload//media/2023/11/29/16/3/147/1575029/_Izvjestaj_sa_Javne_rasprave_2023_na_PP_planove.pdf |access-date=2024 թ․ հունվարի 6 |website=[[Radio and Television of Montenegro]] |page=13 |language=cnr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ibrayeva |first=Laura |date=2024 թ․ հունվարի 7 |title=Montenegro: RTCG Intends to Broadcast Eurovision & Junior Eurovision 2024 |url=https://eurovoix.com/2024/01/07/montenegro-rtcg-broadcast-eurovision-junior-eurovision-2024/ |access-date=2024 թ․ հունվարի 7 |website=Eurovoix |language=en}}</ref> |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանտուփ}} == Արտաքին հղումներ == * {{Official website|https://junioreurovision.tv/}} [[Կատեգորիա:Իրադարձություններ Իսպանիայում]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթ]] [[Կատեգորիա:Մանկական Եվրատեսիլ երգի մրցույթն ըստ տարեթվի]] 8kbfht3zo8o86051mb253oyl71wqyc0 0 1259805 10716059 9974359 2026-03-28T09:25:34Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716059 wikitext text/x-wiki {{ՎՏՔ}}'''Նաուրուի տնտեսություն''', փոքր ազգային տնտեսություն,որը հիմնված է փոքրաթիվ բնակչության վրա՝ընդամենը 11,550 մարդ (2019)<ref>2019 Nauru Mini Census https://naurufinance.info/nauru-statistics/</ref>։ Տնտեսությունը պատմականորեն հիմնված է եղել ֆոսֆատի արդյունահանման վրա։ Մինչև 2010-ական թվականների վերջը սպառվել են ֆոսֆատի առաջնային պաշարները, Նաուրուն ձգտել է [[Դիվերսիֆիկացիա|դիվերսիֆիկացնել]] իր եկամտի աղբյուրները։ 2020 թվականին [[Նաուրու]]ի եկամտի հիմնական աղբյուրներն էին Նաուրուի տարածքային ջրերում ձկնորսության իրավունքների վաճառքը և Տարածաշրջանային վերամշակման կենտրոնից<ref name=":0">{{Cite web |title=2022-23 Budget |url=https://naurufinance.info/2020-21-budget/ |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006195227/https://naurufinance.info/2020-21-budget/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006195227/https://naurufinance.info/2020-21-budget/ |archive-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 6 |archivedate=2021 թ․ հոկտեմբերի 6 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=Department of Finance - Nauru |language=en-AU}}</ref> (օֆշորային Ավստրալիայի ներգաղթի կալանավայր) եկամուտը։ Նաուրուն կախված է օտարերկրյա օգնությունից, հիմնականում [[Ավստրալիա]]յից, [[Թայվան]]ից և [[Նոր Զելանդիա]]յից։ == Տնտեսական կատարողականություն == Անկախությունից հետո՝ 1968 թվականին, [[Նաուրու]]ն ուներ աշխարհում ամենաբարձր [[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]-ն մեկ շնչի հաշվով՝ շնորհիվ իր հարուստ ֆոսֆատի հանքավայրերի։ Ֆոսֆատի հանքավայրերի սպառման ակնկալիքով, ֆոսֆատներից ստացված եկամուտների զգալի մասը ներդրվել է հավատարմագրային հիմնադրամներում, որոնց նպատակն է օգնել մեղմելու անցումը և ապահովել Նաուրուի տնտեսական ապագան։ Այնուամենայնիվ, մեծ ծախսերի, այդ թվում՝ սակավ օտարերկրյա ներդրումների պատճառով, կառավարությունն կանգնած էր սնանկության առաջ։ Ծախսերը նվազեցնելու համար կառավարությունը կոչ է արել սառեցնել աշխատավարձերը, կրճատել հանրային ծառայությունների անձնակազմը, բազմաթիվ պետական կառույցների սեփականաշնորհում և Նաուրուի արտերկրում գտնվող որոշ հյուպատոսությունների փակում։ Ֆինանսական վատ կառավարման և [[կոռուպցիա]]յի հետևանքով առաջացած տնտեսական անորոշությունը, զուգորդված հիմնական ապրանքների պակասի հետ, հանգեցրեց ներքին անկարգությունների։ 2004 թվականին Նաուրուն բախվեց քաոսի՝ քաղաքական բախումների և կղզու հեռահաղորդակցության համակարգի փլուզման ֆոնին։ Ավելին, շարունակվել է բնակարանների և հիվանդանոցների վատթարացումը։ Նաուրուի տնտեսության վերաբերյալ քիչ համապարփակ վիճակագրություն գոյություն ունի, ընդ որում՝ Նաուրուի [[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]-ի գնահատականները շատ տարբեր են։ Ըստ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] Պետդեպարտամենտի՝ Նաուրուի ՀՆԱ-ի ծավալը 2004 թվականին կազմել է 1 միլիոն [[ԱՄՆ դոլար]]։ Տնտեսությունը զգալիորեն աճել է 2012 թվականից սկսած՝ [[Ավստրալիա]]յի կողմից ֆինանսավորվող Նաուրուի տարածաշրջանային վերամշակման կենտրոնի վերաբացման օգնությամբ<ref>{{Cite book |last=Asian Development Bank |author-link=Asian Development Bank |url=https://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1428&context=intl |title=Pacific Economic Monitor: Budget Analysis |publisher=[[Cornell University School of Industrial and Labor Relations]] |year=2014 |location=[[Manila]] |pages=8}}</ref>։ Նաուրուի ամենավերջին 2022-2023 բյուջեն գրանցել է 252,5 միլիոն դոլարի ակնկալվող եկամուտներ և 251,9 միլիոն դոլար ծախսեր (20% աճ 2021-2022 թվականների բյուջեից)՝ 549,000 դոլար հավելուրդով։ Ավելցուկը կապահովի դրամական պահուստները բանկում և կաջակցի Նաուրուին տնտեսական անորոշության մեջ<ref name=":0" />։ == Վճարային հաշվեկշիռ == Ֆոսֆատը Նաուրուի միակ արտահանվող արտադրանքն է, թեև կառավարությունը նաև համեմատաբար զգալի արտարժութային եկամուտ է ստանում իր հարուստ ձկնորսության վայրերը օտարերկրյա ձկնորսական նավերին լիցենզավորելուց, որոնք տարեկան միջինը 50,000 տոննա Նաուրու գոտուց որսված թունա են արտահանում[1<ref name="NFMRAplan">{{Cite web |last=Nauru Fisheries and Marine Resources Authority |title=NFMRA Corporate Plan |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxuYXVydWZpc2hlcmllc3xneDo2NmI1ODczMDQyMzkwNzZi |access-date=2018 թ․ մարտի 13 |publisher=Government of Nauru}}</ref>: 2004 թվականին ֆոսֆատի արտահանման եկամուտը կազմում էր 640,000 ԱՄՆ դոլար, որտեղ [[Ավստրալիա]]ն, [[Նոր Զելանդիա]]ն և [[Ճապոնիա]]ն ծառայում էին որպես երկրի արտահանման հիմնական շուկաներ։ Նույն տարում Նաուրուի կառավարության բյուջեն ցույց էր տալիս, որ օտարերկրյա ձկնորսական նավերի լիցենզավորումից ստացված եկամուտը գերազանցել է 3,000,000 ԱՄՆ դոլարը։ Նաուրուն ներմուծում է գրեթե բոլոր հիմնական և կապիտալ ապրանքները, ներառյալ [[սնունդ]]ը, [[ջուր]]ը, [[վառելիք]]ը և արտադրված ապրանքները, որոնց ներմուծման հիմնական աղբյուրներն են [[Ավստրալիա]]ն և [[Նոր Զելանդիա]]ն։ 2004 թվականին Նաուրուի [[ներմուծում]]ը կազմել է մոտ 19,8 միլիոն [[ԱՄՆ դոլար]]<ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=Home Page - CountryWatch |url=http://www.countrywatch.com/cw_topic.aspx?type=text&vcountry=122&topic=MAOVR |accessdate=2023 թ․ մարտի 27 |website=www.countrywatch.com}}</ref>։ == Ֆինանսներ == Նաուրուն կանխիկ տնտեսություն է եղել առնվազն 2004 թվականից, այն բանից հետո, երբ Նաուրուի բանկը և Նաուրուի ֆինանսական կորպորացիան սնանկացան և դադարեցրին գործունեությունը 2000-ական թվականների սկզբին, իսկ բոլոր օֆշորային բանկերի լիցենզիաները չեղարկվեցին [[Նաուրու]]ի կառավարության կողմից 2004 թվականին<ref>{{Cite web |title=Find Banking and Financial Services expertise in Nauru |url=http://www.commonwealthofnations.org/sectors-nauru/business/banking_and_financial_services/ |website=Nexus Commonwealth Network}}</ref>։ Նաուրուն որպես արժույթ օգտագործում է [[ավստրալիական դոլար]]ը։ Պետական վճարումների մեծ մասը կատարվում է դրամական միջոցների էլեկտրոնային փոխանցման միջոցով։ Վաճառքի կետում դրամական միջոցների էլեկտրոնային փոխանցումը ներդրվել է 2020 թվականին։ Կառավարությունից պահանջվում է պարբերաբար թռիչքներ կատարել ավստրալական արժույթով՝ իրացվելիությունը պահպանելու համար։ 2015 թվականի հունիսի 2-ին Ֆինանսների դեպարտամենտի կողմից Նաուրուում ստեղծվեց ''Bendigo and Adelaide Bank''-ի գործակալությունը՝ Ավստրալիայի հինգերորդ ամենամեծ բանկը<ref>{{Cite web |last=Flitton |first=Daniel |date=2014 թ․ մարտի 26 |title='Uncertainties' lead to Australian bank dumping plans for Nauru's only branch |url=https://www.smh.com.au/national/uncertainties-lead-to-australian-bank-dumping-plans-for-naurus-only-branch-20140326-35iw8.html |website=The Sydney Morning Herald}}</ref><ref name="ibtimes" />։ Ուժի մեջ մտնելով 2016 թվականի ապրիլի վերջից՝ ''Westpac''-ը՝ Ավստրալիայի խոշորագույն բանկերից մեկը, դադարեց որևէ գործ ունենալ Նաուրուի կառավարության հետ<ref>{{Cite web |last=Fox |first=Liam |date=2016 թ․ ապրիլի 14 |title=Westpac bank severs ties to Nauru Government over money laundering concerns |url=http://www.abc.net.au/news/2016-04-14/westpac-set-to-exit-nauru/7326892 |work=ABC News}}</ref>։ 2016 թվականի ապրիլի 21-ին հայտարարվեց, որ ''Bendigo Bank''-ը ճնշում է գործադրում փակելու իր գործունեությունը Նաուրուում<ref>{{Cite web |last=Fox |first=Liam |date=2016 թ․ ապրիլի 21 |title=Bendigo Bank facing pressure to close its operation in Nauru |url=http://www.abc.net.au/pm/content/2016/s4447720.htm |work=PM |publisher=ABC News}}</ref>։ 2023 թվականի նոյեմբերի 14-ին ''Bendigo''-ն և ''Adelaide Bank''-ը հայտարարեցին, որ մտադիր են դադարեցնել գործունեությունը Նաուրուում մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերը<ref>{{Cite web |date=2023 թ․ նոյեմբերի 14 |title=Joint statement from Bendigo Bank and the Government of Nauru |url=https://www.bendigobank.com.au/media-centre/joint-statement-from-bendigo-bank-and-the-government-of-nauru/ |access-date=2024 թ․ ապրիլի 18 |website=[[Bendigo and Adelaide Bank]] |language=en}}</ref>։ 2024 թվականի հունվարի 24-ին Նաուրուն պաշտոնապես վերահաստատում է դիվանագիտական հարաբերությունները [[Չինաստան]]ի հետ՝ [[Թայվան]]ի ճանաչումը չեղյալ հայտարարելուց հետո<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ հունվարի 24 |title=China formally restores diplomatic relations with Nauru after Pacific island nation cut Taiwan ties |url=https://apnews.com/article/china-nauru-taiwan-diplomatic-recognition-23fd9cdd0210a2340b5ae2092d2a85d1 |access-date=2024 թ․ հունվարի 24 |website=AP News |language=en}}</ref>։ 2024 թվականի մարտի սկզբին Չինաստանի բանկը պատվիրակություն ուղարկեց Նաուրու՝ քննարկելու իր բանկային խնդիրները։ Մարտի 18-ին ''Bendigo''-ն և ''Adelaide Bank''-ը հայտարարեցին, որ մտադիր են հետաձգել ելքը Նաուրուից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2025 թվականի հուլիսը<ref>{{Cite web |last=Dziedzic |first=Stephen |date=2024 թ․ մարտի 18 |title=Bendigo Bank delays exit from Nauru as Chinese state-owned bank emerges as replacement |url=https://www.abc.net.au/news/2024-03-19/bendigo-bank-delays-nauru-exit-as-chinese-alternative-emerges/103603912 |access-date=2024 թ․ ապրիլի 18 |website=[[Australian Broadcasting Corporation]] |language=en}}</ref>։ == Հարկեր == 2014 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Նաուրուում առաջին անգամ [[եկամտահարկ]] է սահմանվել, որտեղ բարձր եկամուտ ունեցողները վճարում են հաստատագրված 10% դրույքաչափ։ Կանխատեսվում էր, որ 2015 թվականին կառավարության ծախսերը կկազմեն 92 միլիոն ԱՄՆ դոլարից պակաս<ref>[http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/246948/income-taxes-coming-in-nauru "Income taxes coming in Nauru"], ''Radio New Zealand International'', 11 June 2014</ref>։ Հարկերը ներառում են օդանավակայանից մեկնելու հարկը և ''Meneñ'' հյուրանոցում կեցության հարկը։ 2007-2008 թվականների բյուջեում ավելացել են [[ծխախոտ]]ի [[ակցիզ]]ները և ներմուծման տուրքերը։ Մուտքագրվեց նաև շաքար պարունակող մթերքների վրա հարկ՝ հիմնականում օգնելու պայքարել Նաուրուի [[շաքարախտ]]ի համաճարակի դեմ<ref>{{Cite web |title=CountryWatch - Login Page |url=http://www.countrywatch.com/cw_topic.aspx?type=text&vcountry=122&topic=INTAX |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220109082125/http://www.countrywatch.com/cw_topic.aspx?type=text&vcountry=122&topic=INTAX |archive-date=2022 թ․ հունվարի 9}}</ref>։ == Հարկային կարգավիճակ == Պատմականորեն Նաուրուն համարվում էր հարկային ապահով օթևան՝ իր միջազգային ֆինանսական կենտրոնի գործունեության շնորհիվ, որը, ի թիվս այլ բաների, առաջարկում էր օֆշորային բանկային ծառայություններ<ref>{{Cite web |last=Gravelle |first=Jane G. |date=2015 թ․ հունվարի 15 |title=Tax Havens: International Tax Avoidance and Evasion |url=https://www.fas.org/sgp/crs/misc/R40623.pdf |publisher=Congressional Research Service}}</ref>։ 2001 թվականին Նաուրուն հայտնվեց միջազգային սև ցուցակում այն մտավախությունների պատճառով, որ այն դարձել է [[Փողերի լվացում|փողերի լվացման]] ապաստարան<ref name="ibtimes">{{Cite web |date=2013 թ․ նոյեմբերի 4 |title=Tiny Island Nation Of Nauru To Rebuild Its Banking System With Help From Australia |url=http://www.ibtimes.com/tiny-island-nation-nauru-rebuild-its-banking-system-help-australia-1454162 |website=[[International Business Times]]}}</ref>։ 2004 թվականին կատարված փոփոխությունները վերացրեցին Նաուրուի [[օֆշորային բանկ]]ային հատվածը և, ինչպես ճանաչվեց Նաուրուի փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի վերջին վերանայման մեջ, Նաուրուի օֆշորային հատվածն այժմ սահմանափակվում է փոքր օֆշորային ընկերությունների ռեգիստրով<ref>{{Cite web |title=Asia / Pacific Group On Money Laundering |url=http://www.apgml.org/mutual-evaluations/documents/default.aspx?s=title&pcPage=5 |website=www.apgml.org}}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսին [[Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպություն]]ը (ՏՀԶԿ) բարձրացրել է Նաուրուի հարկային թափանցիկության չափանիշների իր վարկանիշը։ Նաուրուն ցուցակվել էր տասնչորս այլ երկրների կողքին, որոնք չկարողացան ցույց տալ, որ կարող են համապատասխանել հարկային թափանցիկության միջազգային չափանիշներին և կանոնակարգերին։ Հետագայում ՏՀԶԿ-ն Նաուրուն անցկացրեց համապատասխանության արագացված գործընթացի մեջ, և երկրին տրվեց «մեծապես համապատասխան» վարկանիշ<ref>{{Cite web |date=2017 թ․ հուլիսի 12 |title=Nauru gets an OECD upgrade |url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/334976/nauru-gets-an-oecd-upgrade}}</ref>։ == Հարաբերություններ Ավստրալիայի հետ == Ներկայումս Նաուրուն մեծապես կախված է [[Ավստրալիա]]յից՝ որպես ֆինանսական աջակցության հիմնական աղբյուր։ 2001 թվականին Նաուրուն պայմանագիր է ստորագրել Ավստրալիայի հետ՝ կղզում ապաստան հայցողներին (հիմնականում [[Իրաք]]ից և [[Աֆղանստան]]ից) տեղավորելու համար՝ միլիոնավոր դոլարների օգնության դիմաց։ Այս համաձայնագիրը, որը կոչվում է «Խաղաղօվկիանոսյան լուծում», ավարտվեց 2007 թվականին՝ առաջացնելով Նաուրուայի մտահոգությունները կղզու եկամուտների ապագայի վերաբերյալ<ref>[http://news.theage.com.au/nauru-hit-by-detention-centre-closure/20080207-1qs6.html "Nauru 'hit' by detention centre closure"], ''The Age'', February 7, 2008</ref>։ Ավստրալիան նաև ֆինանսական փորձագետներ է ուղարկել Նաուրու՝ օգնելու փոքր ազգին հաղթահարել իր տնտեսական խնդիրները։ Այնուամենայնիվ, Նաուրուի տնտեսության երկարաժամկետ կենսունակության հետ կապված լուրջ հարցեր են մնում՝ ականապատված հողերի վերականգնման և ֆոսֆատներից ստացվող եկամուտների փոխարինման հետ կապված անորոշություններով<ref name="autogenerated1" />։ 2008 թվականին Ավստրալիայի և Նաուրուի միջև բանակցություններ սկսվեցին վերջիններիս տնտեսական զարգացմանն ուղղված ապագայի վերաբերյալ։ Նաուրուի արտաքին գործերի և ֆինանսների նախարար դոկտոր Կիրեն Կեկեն հայտարարել է, որ իր երկիրը չի ցանկանում օգնություն տրամադրել։ Ներկայումս ուսումնասիրվող հնարավոր լուծումներից մեկը կլինի Ավստրալիայի աջակցությունը Նաուրուին՝ տարածաշրջանային ձկնորսական նավերի համար «նավերի վերանորոգման արդյունաբերություն» ստեղծելու հարցում<ref>[http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=77648&cat=1 "Nauru suggests boat repair industry"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528090126/http://www.saipantribune.com/newsstory.aspx?newsID=77648&cat=1 |date=2008-05-28 }}, ''Saipan Tribune'', March 4, 2008</ref>։ === Նաուրուի կալանավայր === Նաուրուի կալանավայրը ստեղծվել է Ավստրալիայի կառավարության կողմից, Նաուրուայի համաձայնությամբ, 2001 թվականին՝ Ավստրալիայի «Խաղաղօվկիանոսյան լուծում» նախագծի համաձայն սպասարկելու մինչև 800 փախստականների և ապաստան հայցողների։ Կենտրոնը նաուրուացիների կողմից դիտվում է որպես զբաղվածության հնարավորությունների կարևոր աղբյուր։: == Տնտեսական վիճակագրություն == '''[[Համախառն ներքին արդյունք|ՀՆԱ]]. [[գնողունակության համարժեքություն]]- 60 միլիոն ԱՄՆ դոլար (2001) Մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ'''. գնողունակության համարժեքություն՝ 5000 ԱՄՆ դոլար (2001) [[Գնաճ]]ի մակարդակ (սպառողական գներ)՝ -3,6% (1993) [[Բյուջե]]՝ եկամուտներ՝ 23,4 մլն ԱՄՆ դոլար; ծախսեր՝ միլիոն ԱՄՆ դոլար (1995/1996) [[Արտաքին պարտք]]՝ 33,3 մլն ԱՄՆ դոլար '''Տնտեսական օգնություն''' - ստանում է շուրջ 2,25 միլիոն ԱՄՆ դոլար Ավստրալիայից (1996/1997) [[Արժույթ]]ը՝ [[Ավստրալիական դոլար]] [[Ֆինանսական տարի]]ն սկսվում է հուլիսի 1-ից հունիսի 30-ը։ == Զբաղվածություն == [[Աշխատուժ]]ը հիմնականում ներգրավված է ֆոսֆատների արդյունահանման, ''RONPhos''-ի պետական կառավարման, կրթության և տրանսպորտի ոլորտներում։ 2004 թվականին գործազրկության մակարդակը մոտ 90% էր<ref name="CIA WF">{{Cite web |date=2020 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Nauru |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nauru/ |access-date=2020 թ․ դեկտեմբերի 8 |website=[[CIA World Factbook]] |archive-date=2021-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812172003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nauru/ |url-status=dead }}</ref>։ 2008 թվականի փետրվարին արտաքին գործերի նախարար դոկտոր Կիրեն Կեկեն հայտարարեց, որ գործազրկության մեծ ճգնաժամ ունեն։ Արդյունաբերության հիմնական ճյուղերն են *ֆոսֆատի արդյունահանումը, *օֆշորային բանկերը, *կոկոսի արտադրանքը [[Էլեկտրաէներգիա]]յի արտադրությունը (հանածո վառելիք) և սպառումը կազմում են մոտ 30 ԳՎտժ (2000) [[Գյուղատնտեսություն]]ը իր ծավալներով խոշոր գործատու չէ։ == Տվյալներ == Հետևյալ աղյուսակը ցույց է տալիս 2004–2022 թվականների հիմնական տնտեսական ցուցանիշները (ԱՄՀ անձնակազմի գնահատականներով 2019–2027)։ 3%-ից ցածր գնաճը կանաչ գույնով է<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ դեկտեմբերի 28 |title=International Monetary Fund |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=836,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIPCH,LP,GGXWDG_NGDP,&sy=2004&ey=2027&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 28 |website=IMF}}</ref>։ {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Տարի !ՀՆԱ <small>(մլրդ ԱՄՆ դոլար)</small> !ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով <small>(ԱՄՆ դոլար)</small> !ՀՆԱ <small>(մլրդ ԱՄՆ դոլար անվանական)</small> !ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով <small>(ԱՄՆ դոլար անվանական)</small> !Գնաճի մակարդակ <small>(տոկոս)</small> !Պետական պարտք <small>(ՀՆԱ % )</small> |- |2004 |{{Increase}}0.035 |{{Increase}}3,174.9 |{{Increase}}0.032 |{{Increase}}3,504.2 |n/a |n/a |- |2005 |{{Decrease}}0.036 |{{Decrease}}3,167.6 |{{Decrease}}0.031 |{{Increase}}3,647.1 |{{IncreaseNegative}}8.6% |n/a |- |2006 |{{Decrease}}0.04 |{{Increase}}3,200.7 |{{Decrease}}0.029 |{{Increase}}4,438.1 |{{IncreaseNegative}}19.3% |n/a |- |2007 |{{Increase}}0.032 |{{Increase}}3,487.7 |{{Decrease}}0.023 |{{Decrease}}3,487.7 |{{IncreaseNegative}}5.6% |n/a |- |2008 |{{Increase}}0.04 |{{Increase}}3,965.3 |{{Increase}}0.037 |{{Increase}}4,207.1 |{{IncreaseNegative}}1.03% |n/a |- |2009 |{{Increase}}0.043 |{{Increase}}4,587.7 |{{Increase}}0.044 |{{Increase}}4,541.9 |{{Increase}}3.5% |{{DecreasePositive}}247.9% |- |2010 |{{Increase}}0.049 |{{Increase}}4,748.1 |{{Increase}}0.047 |{{Increase}}4,892.8 |{{IncreaseNegative}}-1.9% |{{DecreasePositive}}243.2% |- |2011 |{{Increase}}0.055 |{{Increase}}6,529.4 |{{Increase}}0.066 |{{Increase}}5,473.5 |{{IncreaseNegative}}-3.3% |{{DecreasePositive}}188.1% |- |2012 |{{Increase}}0.062 |{{Increase}}9,382.6 |{{Increase}}0.097 |{{Increase}}5,980.83 |{{Increase}}0.2% |{{DecreasePositive}}127.5% |- |2013 |{{Increase}}0.083 |{{Decrease}}9,103.5 |{{Increase}}0.099 |{{Increase}}7,642.4 |{{IncreaseNegative}}-1.1% |{{DecreasePositive}}121.6% |- |2014 |{{Increase}}0.107 |{{Decrease}}8,865.6 |{{Increase}}0.105 |{{Increase}}9,042.8 |{{Increase}}0.2% |{{DecreasePositive}}105.8% |- |2015 |{{Increase}}0.112 |{{Decrease}}6,994.1 |{{Decrease}}0.087 |{{Decrease}}8,974.5 |{{IncreaseNegative}}9.7% |{{DecreasePositive}}80% |- |2016 |{{Increase}}0.116 |{{Increase}}7,674.4 |{{Increase}}0.1 |{{Decrease}}8,927.4 |{{IncreaseNegative}}8.1% |{{DecreasePositive}}79.5% |- |2017 |{{Decrease}}0.112 |{{Increase}}8,152.9 |{{Increase}}0.11 |{{Decrease}}8,341.6 |{{IncreaseNegative}}5.1% |{{DecreasePositive}}77.5% |- |2018 |{{Increase}}0.121 |{{Increase}}9,398.5 |{{Increase}}0.124 |{{Increase}}9,197.2 |{{Increase}}0.4% |{{DecreasePositive}}75.1% |- |2019 |{{Increase}}0.125 |{{Decrease}}9,365.4 |{{Decrease}}0.119 |{{Increase}}9,856.4 |{{IncreaseNegative}}4.3% |{{DecreasePositive}}62.8% |- |2020 |{{Increase}}0.127 |{{Decrease}}8,866.8 |{{Decrease}}0.114 |{{Decrease}}9,852.9 |{{IncreaseNegative}}-6.5 |{{DecreasePositive}}61.3% |- |2021 |{{Increase}}0.134 |{{Increase}}10,139.1 |{{Increase}}0.133 |{{Increase}}10,221.4 |{{Increase}}1.2 |{{DecreasePositive}}27% |- |2022 |{{Increase}}0.145 |{{Decrease}}10,004.7 |{{Increase}}0.134 |{{Increase}}10,834.3 |{{Increase}}2.0 |{{IncreaseNegative}}27.3% |- |2023 |{{Increase}}0.154 |{{Increase}}10,096.2 |{{Increase}}0.138 |{{Increase}}11,228.6 |{{Increase}}2.0 |{{DecreasePositive}}24.9% |- |2024 |{{Increase}}0.161 |{{Increase}}10,162.8 |{{Increase}}0.142 |{{Increase}}11,512.8 |{{Increase}}2.0 |{{DecreasePositive}}22.8% |- |2025 |{{Increase}}0.167 |{{Decrease}}10,156.6 |{{Increase}}0.144 |{{Increase}}11,733.4 |{{Increase}}2.0 |{{DecreasePositive}}20.9% |- |2026 |{{Increase}}0.173 |{{Decrease}}10,088.1 |{{Increase}}0.146 |{{Increase}}11,934.3 |{{Increase}}2.0 |{{DecreasePositive}}19% |- |2027 |{{Increase}}0.18 |{{Decrease}}10,071.5 |{{Increase}}0.149 |{{Increase}}12,150.8 |{{Increase}}2.0 |{{DecreasePositive}}16.5% |} == Առևտուր == *[[Արտահանում]]՝ 30 մլն ԱՄՆ դոլար արժեք (2018)։ Արտահանվում է՝ ձուկ, կալցիումի ֆոսֆատներ, ցածր լարման պաշտպանության սարքավորումներ, օդորակիչներ, կաշվե հագուստ։ Հիմնական առևտրային գործընկերներն են [[Թաիլանդ]]ը 34%, [[Ավստրալիա]]ն 16%, [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] 13% և [[Հարավային Կորեա]]ն 10%։ *[[Ներմուծում]]՝ 90 մլն ԱՄՆ դոլար արժեք (2018)։ Ներմուծվում է՝ զտված նավթ, շինարարական մեքենաներ, քարշակային նավակներ, թռչնամիս, մեքենաներ։ Հիմնական գործընկերներն են [[Թայվան]]ը՝ 52%, [[Ավստրալիա]]ն՝ 28%։ == Արտաքին հղումներ == * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/7296832.stm "Nauru seeks to regain lost fortunes"], Nick Squires, [[BBC]], March 15, 2008 * [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/E43E4DAD-CB3F-4D05-8D44-0CB757671FB0.htm "Nauru's riches to rags decline"], Dan Nolan, [[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]], March 17, 2008 {{Արտաքին հղումներ}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Կատեգորիա:Նաուրու]] [[Կատեգորիա:Տնտեսություն]] 2rikvb51kczj3nsrgn5cpkf345rasps 0 1265796 10715959 10002959 2026-03-28T04:32:58Z ~2026-19194-84 168673 /* top */ 10715959 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Ագար-ագար''' ([[մալայերեն]]), ծովային կարմիր և գորշ ջրիմուռներից ստացվող նյութ՝ կազմված ագարոզ և ագարապեկտին պարզ բազմաշաքարներից։ Ագարը [[ժելատին]]ի բուսական փոխարինող է։ Բանաձև (C₁₂H₁₈O₉)_''n''։ Կախված որակից, ագար-ագարը բաժանվում է երկու դասի. 1. ամենաբարձրը - գույնը սպիտակ կամ բաց դեղին է, թույլատրվում է մի փոքր մոխրագույն երանգ; 2. առաջինը դեղինից մինչև մուգ դեղին գույն է։ Ագար-ագար օգտագործվում է որպես սնկերի, ջրիմուռների և մանրէների սննդային միջավայրի բաղադրիչ։ Կիրառվում է նաև սննդարդյունաբերության մեջ՝ ժելեներ, մարմելադներ և ջեմեր պատրաստելիս։ Ագար-ագարը չի լուծվում սառը ջրում։ Այն ամբողջությամբ լուծվում է միայն 95-ից 100 °C ջերմաստիճանում, ինչը տարբերվում է բնական ժելեներից{{sfn|Oxford|2014|p=206}}։ Առաջին անգամ ագար-ագարը ([[ճապոներեն]]՝ kanten) ստացվել է Ճապոնիայում Eucheuma ցեղի ջրիմուռներից, այն օգտագործվել է խոհարարության մեջ։ Նյութը ստանալու համար ջրիմուռը լվում են, սառեցնում ու թույլ են տալիս հալվել{{sfn|Oxford|2014|p=206}}։ == Գրականություն == * * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Oxford |ссылка=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000davi_w2w6 |заглавие=The Oxford Companion to Food |ответственный=Alan Davidson, Tom Jaine |год=2014 |издательство=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-104072-6}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{ՀՍՀ|հատոր=1|էջ=49}} [[Կատեգորիա:Ճապոնական հայտնագործություններ]] [[Կատեգորիա:Սննդային հավելումներ]] p9fggldw5jdgwk5hju0f82x5y9pinwc 0 1266163 10715954 10083283 2026-03-28T04:07:42Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ]] 10715954 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Ուիլյամ Ջոն Բիլլի Բրեմներ''' ({{lang-en|William John "Billy" Bremner}}, {{ԱԾ}}), [[Շոտլանդիա|շոտլանդացի]] [[ֆուտբոլ]]իստ և [[Մարզիչ (ֆուտբոլ)|ֆուտբոլային մարզիչ]], ով առավել հայտնի է [[անգլիա]]կան «[[Լիդս Յունայթեդ]]ում» իր ելույթներով։ 2000 թվականին այդ ակումբի երկրպագուների քվեարկությամբ Բրեմները ճանաչվեց «Լիդսի» պատմության մեծագույն խաղացող, նրա համար հուշարձան կանգնեցվեց ակումբի տնային մարզադաշտի դիմաց։ Բրեմներն ընդգրկված է անգլիական և շոտլանդական ֆուտբոլի Փառքի սրահներում։ [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիայի ազգային հավաքականի]] կազմում Բրեմները մասնակցել է 54 հանդիպման, դարձել 3 գոլի հեղինակ։ == Կենսագրություն == === Ակումբային կարիերա === Բիլլի Բրեմները պայմանագիր է կնքել «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» հետ 17 տարեկանում։ Ավելի վաղ նա ցածր հասակի (166 սմ) պատճառով մերժվել էր «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսիի]]» և «[[Արսենալ (ֆուտբոլային ակումբ, Լոնդոն)|Արսենալի]]» կողմից<ref>[http://www.bbc.co.uk/leeds/content/articles/2006/07/03/sport_united_bremner_profile_feature.shtml Profile: Billy Bremner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181120225613/http://www.bbc.co.uk/leeds/content/articles/2006/07/03/sport_united_bremner_profile_feature.shtml |date=2018-11-20 }}. BBC Sport. 3 июля 2006</ref>։ Հիմնական կազմում իր նորամուտը նշել է 1960 թվականի հունվարին, մի մրցաշրջանում, երբ Լիդսը միայն 21-րդն էր առաջին դիվիզիոնում և նահանջեց երկրորդ տեղ։ Հաջորդ երկու մրցաշրջանները թիմը դժվարությամբ հետ մնաց երրորդ դիվիզիոն մեկնելուց, բայց Դոն Ռեվիի՝ Լիդսի նախկին հարձակվողի գլխավորությամբ, ով 1961 թվականին դարձավ մարզիչ, թիմը սկսեց արագ բարձրանալ.1964 թվականին հաղթեց երկրորդ դիվիզիոնը, 1965 թվականին թիմը երկրորդ տեղը գրավեց առաջին դիվիզիոնում և հասավ Անգլիայի գավաթի եզրափակիչ, 1966 թվականին կրկին երկրորդն էր [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի առաջնությունում]]։ Արդեն երկրորդ մրցաշրջանում Բրեմները դարձել է «Լիդս Յունայթեդի» առաջատար խաղացողներից մեկը։ Նա առանձնանում էր մարտարվեստում անզիջումությամբ, հակառակորդների դեմ պայքարում կոշտությամբ, որում նա հեշտությամբ կարող էր խախտել կանոնները և վնասվածք պատճառել։ The Sunday Times-ը մի անգամ Բրեմներին անվանել է «[[Փշալար]]երի 10 Սթոուններ»։ Ընդհանուր առմամբ, այն ժամանակվա Լիդսը համարվում էր Անգլիայի ամենակոպիտ թիմը, իսկ Բիլլի Բրեմները, Ջոնի Ջայլսը, Նորման Հանթերը և Փոլ Ռինին կոստոլոմների համբավ ունեին<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2215721.ece Football’s 50 greatest hard men] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111012162711/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2215721.ece |date=2011-10-12 }}. Alex Murphy. Times Online. 7 августа 2007</ref>։ Ընդ որում, Բրեմները հսկայական ծավալի աշխատանք էր կատարում խաղադաշտում՝ միշտ աշխատում էր պաշտպանությունում և պարբերաբար միանում թիմի հարձակումներին, շատ գոլեր էր խփում։ 1966 թվականին նա դարձավ Լիդսի ավագը՝ այդ դերում փոխարինելով մեկ այլ շոտլանդացու՝ Բոբի Քոլինզին։ Բրեմները միշտ հարգում և աջակցում էր մարզիչ Ռևիին, որի հետ նա դեռ հասցրել էր խաղալ իր կարիերայի սկզբում, և Ռևին փոխադարձաբար պատասխանեց իր ավագին։ Երբ Լիդսի ղեկավարությունը դիտարկում էր Բրեմների վաճառքի հնարավորությունը, Ռևին վերջնագիր էր ներկայացրել. «Եթե նա հեռանա, ես էլ կհեռանամ»<ref>[http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=599179&cc=5739 On that day: Billy Bremner, Leeds legend] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714054027/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=599179&cc=5739 |date=2012-07-14 }}. John Brewin. Soccernet. ESPN. 5 декабря 2008</ref>։ Դոն Ռեվիի հետ որպես մարզիչ և Բիլլի Բրեմների հետ որպես Լիդս Յունայթեդի ավագ, նա 1960-ականների վերջի և 1970-ականների սկզբի Եվրոպայի ուժեղագույն թիմերից մեկն էր։ Երկու անգամ՝ 1969 և 1974 թվականներին, թիմը հաղթել է Անգլիայի առաջնության բարձրագույն դիվիզիոնում, երկու անգամ՝ 1968 և 1971 թվականներին, նվաճել է տոնավաճառների գավաթը, 1972 թվականին՝ Անգլիայի գավաթը։ 1970 թվականին «Լիդսը» շատ մոտ էր հաղթանակին միանգամից երեք մրցաշարերում՝ առաջին դիվիզիոնում և Անգլիայի գավաթում, ինչպես նաև եվրոպական [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների Գավաթում]], սակայն արդյունքում չհաղթեց ոչ մեկը. առաջնությունում պարտվեց «[[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոնին]]», Անգլիայի գավաթի եզրափակչում՝ «[[Չելսի (ֆուտբոլային ակումբ)|Չելսիին]]», իսկ եվրոպական չեմպիոնների գավաթի կիսաեզրափակչում՝ շոտլանդական «[[Սելտիկ]]ին»։ Ինքը՝ Բրեմները, 1970 թվականին Ֆուտբոլային լրագրողների ասոցիացիայի կողմից ճանաչվել է Անգլիայի տարվա ֆուտբոլիստ։ Դոն Ռեվիի՝ «Լիդսից» [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի ազգային հավաքական]] տեղափոխվելուց հետո Բրեմները նոր մարզիչ Բրայան Քլաֆին ընդդիմության առաջնորդն էր, ով նախկինում բազմիցս քննադատել էր «Լիդսին» և Բրեմներին կոպիտ խաղի համար։ Կլաֆն ի վերջո ակումբում մնաց ընդամենը 44 օր։ Կլաֆին մարզչական պաշտոնում փոխարինել է Անգլիայի հավաքականի նախկին ավագ Ջիմի Արմֆիլդը, որին հաջողվել է գերազանցապես տարիքային ֆուտբոլիստներից կայացած թիմին դուրս բերել Չեմպիոնների գավաթի եզրափակիչ, որտեղ «Լիդսը» պարտվել է Մյունխենի «[[Բավարիա (ֆուտբոլային ակումբ)|Բավարիային]]»։ 1976 թվականի սեպտեմբերին Բրեմները տեղափոխվեց «[[Հալլ Սիթի]]», որը հանդես էր գալիս երկրորդ դիվիզիոնում, ընդամենը «Լիդս Յունայթեդում» նա անցկացրեց 772 հանդիպում, այդ ակումբի կազմում ավելի շատ խաղ անցկացրեց միայն Ջեք Չարլթոնը։ ==== «Լիդս Յունայթեդում» ելույթների վիճակագրություն ==== {|border=1 align=center cellpadding=4 cellspacing=2 style="background: ivory; font-size: 95%; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; clear:center" |- style="background:beige" !rowspan="2" width=138|Ակումբ !rowspan="2" width=52|Մրցաշրջան !colspan="2" width=92|Անգլիայի առաջնություն !colspan="2" width=92|[[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի գավաթ]] !colspan="2" width=92|[[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ|Լիգայի գավաթ]] !colspan="2" width=92|Եվրոգավաթներ<ref>[[Кубок ярмарок]], [[Лига чемпионов УЕФА|Кубок европейских чемпионов]], [[Кубок УЕФА]].</ref> !colspan="2" width=92|Ընդհանուր |- style="background:beige" !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր !Խաղեր !Գոլեր |- |rowspan="19" align=center valign=center|'''[[Լիդս Յունայթեդ]]''' |align="center"|1959-60 |align="center"|11 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !11 !2 |- |align="center"|1960-61 |align="center"|31 |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !34 !10 |- |align="center"|1961-62 |align="center"|39 |align="center"|11 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 !45 !12 |- |align="center"|1962-63 |align="center"|24 |align="center"|10 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !24 !10 |- |align="center"|1963-64 |align="center"|39 |align="center"|2 |align="center"|3 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !43 !3 |- |align="center"|1964-65 |align="center"|40 |align="center"|6 |align="center"|8 |align="center"|2 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !49 !8 |- |align="center"|1965-66 |align="center"|41 |align="center"|8 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок ярмарок 1965—1966|11]] |align="center"|3 !54 !11 |- |align="center"|1966-67 |align="center"|37 |align="center"|2 |align="center"|6 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок ярмарок 1966—1967|10]] |align="center"|1 !57 !3 |- |align="center"|1967-68 |align="center"|36 |align="center"|2 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|6 |align="center"|1 |align="center"|[[Кубок ярмарок 1967—1968|11]] |align="center"|1 !58 !4 |- |align="center"|1968-69 |align="center"|42 |align="center"|6 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок ярмарок 1968—1969|8]] |align="center"|1 !54 !7 |- |align="center"|1969-70 |align="center"|35 |align="center"|4 |align="center"|9 |align="center"|1 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок европейских чемпионов 1969—1970|8]] |align="center"|3 !54 !8 |- |align="center"|1970-71 |align="center"|26 |align="center"|3 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок ярмарок 1970—1971|10]] |align="center"|4 !39 !7 |- |align="center"|1971-72 |align="center"|41 |align="center"|5 |align="center"|7 |align="center"|0 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок УЕФА 1971—1972|2]] |align="center"|0 !54 !5 |- |align="center"|1972-73 |align="center"|38 |align="center"|4 |align="center"|7 |align="center"|1 |align="center"|5 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок обладателей кубков УЕФА 1972—1973|7]] |align="center"|0 !57 !5 |- |align="center"|1973-74 |align="center"|42 |align="center"|10 |align="center"|5 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок УЕФА 1973—1974|4]] |align="center"|0 !52 !11 |- |align="center"|1974-75 |align="center"|27 |align="center"|1 |align="center"|8 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|[[Кубок европейских чемпионов 1974—1975|6]] |align="center"|3 !43 !4 |- |align="center"|1975-76 |align="center"|34 |align="center"|5 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|2 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !38 !5 |- |align="center"|1976-77 |align="center"|4 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|1 |align="center"|0 |align="center"|0 |align="center"|0 !5 !0 |- style="background:beige" ! Ընդհանուր !! 587 !! 90 !! 69 !! 6 !! 38 !! 3 !! 77 !! 16 !! 771 !! 115 |} === Կարիերան հավաքականում === [[Պատկեր:Bundesarchiv Bild 183-N0614-0028, Fußball-WM, Zaire - Schottland 0-2.jpg|thumb|Բիլլի Բրեմները [[ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն|1974 թվականի Աշխարհի առաջնության]] ժամանակ Զաիրի հավաքականի դեմ խաղում, որը Շոտլանդիայի հավաքականը հաղթեց 2-0 հաշվով]] [[Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Շոտլանդիայի հավաքականում]] Բրեմները նորամուտը նշել է 1965 թվականին իսպանացիների հետ խաղում, 1967 թվականին խաղացել է աշխարհի չեմպիոն [[Անգլիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Անգլիայի հավաքականի]] հետ հայտնի խաղում, որը շոտլանդացիները հաղթել են «Ուեմբլիում» 3:2 հաշվով։ 1974 թվականին [[Գերմանիա]]յում կայացած աշխարհի առաջնությունում Բրեմները Շոտլանդիայի հավաքականի ավագն էր։ 1975 թվականի սեպտեմբերին Բրեմները իր վերջին խաղն անցկացրեց ազգային հավաքականում՝ Դանիայի հավաքականի դեմ։ Այդ խաղից հետո նա և չորս այլ խաղացողներ՝ Ուիլի Յանգը, Ջո Հարփերը, Պատ Մաքքլասկին և Արթուր Գրեհեմը, [[Կոպենհագեն]]ի գիշերային ակումբներից մեկում խմեցին և այնտեղից վտարվեցին խուլիգանական վարքի համար։ Դրա համար Շոտլանդական ֆուտբոլային ասոցիացիան արգելել է բոլոր 5 ֆուտբոլիստներին հանդես գալ ազգային հավաքականում։ Արգելքը հանվել է 1976 թվականին, սակայն Բրեմները չի վերադարձել հավաքական։ Շոտլանդիայի հավաքականի կազմում նա մասնակցել է 54 հանդիպման և դարձել 3 գոլի հեղինակ։ === Մարզչական կարիերա === 1978 թվականին Բրեմները դարձավ անգլիական չորրորդ դիվիզիոնի «[[Դոնքասթեր Ռովերս|Դոնկասթեր Ռովերս]]» ակումբի խաղացող մարզիչը։ Այդ ժամանակ նա հազվադեպ էր խաղադաշտ դուրս գալիս՝ ընդամենը 5 խաղ անցկացնելով «Ռովերսի» կազմում։ 1981 թվականին Բրեմներին հաջողվեց թիմին տանել երրորդ դիվիզիոն, որտեղ այն տևեց երկու մրցաշրջան և կրկնեց այդ նվաճումը 1984 թվականին։ 1985 թվականին Բրեմները վերադարձել է «Լիդս Յունայթեդ»՝ որպես գլխավոր մարզիչ։ 1982-ին նա դուրս եկավ առաջին դիվիզիոնից և երկրորդի կեսն էր։ 1982-ին նա դուրս եկավ առաջին դիվիզիոնից և մնաց երկրորդ դիվիզիոնում։ Բրեմները «Լիդսում» աշխատել է երեք մրցաշրջան, այդպես էլ չկարողանալով թիմին վերադարձնել անգլիական ֆուտբոլի էլիտար դիվիզիոն, նրա լավագույն նվաճումը միայն 4-րդ տեղն էր երկրորդ դիվիզիոնում։ 1988 թվականին Բրեմներին մարզչական պաշտոնում փոխարինած Հովարդ Ուիլկինսոնը երկու մրցաշրջան անց «Լիդսի» հետ նվաճեց երկրորդ դիվիզիոնը, իսկ ևս երկու մրցաշրջան անց ակումբին վերադարձրեց չեմպիոնական կոչումը։ 1989 թվականի հուլիսին Բրեմները վերադարձել է «[[Դոնքասթեր Ռովերս]]»-ի մարզչական պաշտոնին և այնտեղ աշխատել մինչև 1991 թվականի նոյեմբեր, որից հետո վերջնականապես հեռացել է ֆուտբոլից։ === Մահ և ժառանգություն === [[Պատկեր:Billy Bremner statue.jpg|thumb|Բիլլի Բրեմների հուշարձանը «[[Լիդս]]ի» տնային մարզադաշտի դիմաց՝ «Էլանդ Ռոադ»]] 1997 թվականի դեկտեմբերի սկզբին Բրեմները, ով ապրում էր Դոնկաստերում, [[Սրտամկանի ինֆարկտ|սրտի կաթված]] ստացավ։ Նա տեղափոխվել է հիվանդանոց, որտեղ էլ մահացել է դեկտեմբերի 7-ին՝ իր 55-ամյակից երկու օր առաջ։ Էդլինգթոնում նրա հուղարկավորությանը ներկա են եղել շոտլանդական ֆուտբոլի գրեթե բոլոր կարևոր գործիչները, [[Լիդս]]ում նույնպես տեղի է ունեցել հրաժեշտի արարողություն։ Լիդսի տնային մարզադաշտի՝ «Էլանդ Ռոադ»-ի դիմաց կանգնեցվել է Բիլլի Բրեմների հուշարձանը։ 2000 թվականին «[[Լիդս Յունայթեդ]]ի» երկրպագուները բրեմներին ճանաչեցին որպես ակումբի պատմության մեծագույն խաղացող։ 1998 թվականին Անգլիայի ֆուտբոլային լիգան Բրեմներին ընդգրկեց լիգայի 100 լեգենդների ցանկում։ 2004 թվականին Բրեմները ընդգրկվել է անգլիական ֆուտբոլի Փառքի սրահում և նոր ստեղծված շոտլանդական ֆուտբոլի Փառքի սրահում։ == Ձեռքբերումներ == === Ակումբային === ; Շոտլանդիայի հավաքական * [[Ֆուտբոլի Միացյալ Թագավորության տնային առաջնություն|Մեծ Բրիտանիայի տնային առաջնության հաղթող]] (4)՝ 1967, 1970, 1972, 1974 ; «Լիդս Յունայթեդ» * Անգլիայի չեմպիոն (2)՝ [[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ 1968-69|1969]], 1974 * Անգլիայի առաջնության արծաթե մեդալակիր (5)՝ 1965, 1966, 1970, 1971, 1972 * Անգլիայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 1973 * [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի գավաթակիր]]՝ 1972 * Անգլիայի գավաթի եզրափակչի մասնակից (3)՝ 1965, [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ 1969-70|1970]], 1973 * [[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ]]ակիր՝ 1968 * [[Ֆուտբոլի Անգլիայի Սուպերգավաթ|Անգլիայի սուպերգավաթակիր]]՝ 1969 * Անգլիայի սուպերգավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1974 * [[ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների Լիգա|Եվրոպական չեմպիոնների գավաթի]] եզրափակչի մասնակից՝ [[Եվրոպական գավաթ 1974–75|1974/75]] * Տոնավաճառների գավաթակիր (2)՝ 1967/68, 1970/71 * Տոնավաճառների գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1966/67 * Տոնավաճառների գավաթի սուպեր եզրափակչի մասնակից՝ 1971 * Գավաթակիրների գավաթի եզրափակչի մասնակից՝ 1972/73 === Անձնական === * Ֆուտբոլային լրագրողների ասոցիացիայի վարկածով տարվա ֆուտբոլիստ՝ 1970 * [[Ոսկե գնդակ]]ի հավակնորդ (3)՝ 1969, 1973, 1974 * Շոտլանդիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստների պատվավոր ցանկ՝ ընդգրկված է 1988 թվականին * Շոտլանդական ֆուտբոլի Փառքի սրահ՝ ընդգրկված է 2004 թվականին == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.scottishfa.co.uk/football_player_profile.cfm?page=823&playerID=113751&CFID=10097969&CFTOKEN=27411435 Статистика матчей за сборную Шотландии на сайте scottishfa.co.uk] * [https://web.archive.org/web/20091216233618/http://www.neilbrown.newcastlefans.com/player/billybremner.htm Профиль на neilbrown.newcastlefans.com] * [https://web.archive.org/web/20080403233544/http://www.leedsfans.org.uk/leeds/players/37.html Статистика выступлений за «Лидс Юнайтед»] * [https://web.archive.org/web/20090504130342/http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/fame/Inductees/billybremner.htm Билли Бремнер на сайте Зала славы английского футбола]{{ref-en}} [[Կատեգորիա:Լիդս Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Հալլ Սիթիի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլային մարզիչներ]] [[Կատեգորիա:Շոտլանդացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Շոտլանդիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆուտբոլային մարզիչներ այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Սրտամկանի ինֆարկտից մահացածներ]] e2hwduqvd5dfpqc2j0ttbme4rvwdsee 0 1283629 10716085 10556899 2026-03-28T10:26:50Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716085 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = | հայերեն անվանում = Նաջաֆ | բնօրինակ անվանում = {{lang-ar|ٱلنَّجَف}} | երկիր = Իրաք | հիմնադրման թվական = 791 | երկրի քարտեզի չափ = 300 | երկրամասի քարտեզի չափ = 300 }} '''Նաջաֆ''' ({{lang-ar|ٱلنَّجَف}}), քաղաք կենտրոնական [[Իրաք|Իրաքում]]: Գտնվում է [[Բաղդադ|Բաղդադից]] 160 կմ հարավ, [[Նաջաֆի մարզ|Նաջաֆի մարզի]] մայրաքաղաքն է: 2024 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակչության թիվը կազմում է 1,41 միլիոն մարդ<ref name="citypopulation.de">{{Cite web |title=Iraq: Governorates & Cities |url=http://www.citypopulation.de/iraq/cities.html}}</ref>: Այն շիա իսլամի ամենասուրբ քաղաքներից է և հոգևոր մայրաքաղաքներից մեկն է, ինչպես նաև Իրաքում շիա քաղաքական իշխանության կենտրոնն է{{refn|<ref>{{Cite book |last1=Cordesman |first1=Anthony H. |title=Iraq in Crisis |last2=Khazai |first2=Sam |date=2014 թ․ հունիսի 4 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=9781442228566 |page=319}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Cockburn |first1=Patrick |title=Muqtada: Muqtada al-Sadr, the Shia Revival, and the Struggle for Iraq |date=2008 թ․ ապրիլի 8 |publisher=Simon and Schuster |isbn=9781416593744 |edition=illustrated |page=146}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Pollack |first1=Kenneth M. |url=https://archive.org/details/unfinishedbusine00poll |title=Unfinished Business: An American Strategy for Iraq Moving Forward |last2=Alkadiri |first2=Raad |author3=J. Scott Carpenter |last4=Kagan |first4=Frederick W. |last5=Kane |first5=Sean |date=2011 |publisher=Brookings Institution Press |isbn=9780815721666 |page=[https://archive.org/details/unfinishedbusine00poll/page/n113 103] |url-access=limited}}</ref><ref>{{Cite book |last=Robinson |first=Linda |url=https://archive.org/details/mastersofchaos00lind/page/260 |title=Masters of Chaos: The Secret History of the Special Forces |date=2005 |publisher=PublicAffairs |isbn=9781586483524 |edition=illustrated, reprint |page=[https://archive.org/details/mastersofchaos00lind/page/260 260] |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite news |date=2015 թ․ դեկտեմբերի 5 |title=Ali al-Sistani is Iraq's best hope of curbing Iranian influence. But he is 85 and has no obvious successor |url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21679508-ali-al-sistani-iraqs-best-hope-curbing-iranian-influence-he-85-and |access-date=2015 թ․ դեկտեմբերի 6 |newspaper=[[The Economist]]}}</ref>}}: Նաջաֆը նաև այն տեղն է, որտեղ թաղված է [[Մուհամմադ|Մուհամմադ մարգարեի]] փեսա և զարմիկ [[Ալի իբն Աբի Տալիբ|Ալի իբն Աբի Տալիբը]], ուստի այն շիա մուսուլմանների համար խոշոր ուխտատեղի է: Աշխարհի ամենամեծ գերեզմանոցը ([[Վադի ալ-Սալամ|Վադի աս-Սալամ]]) և շիա իսլամական ամենահին հոգևոր ճեմարանը (Նաջաֆի հավզա) գտնվում են Նաջաֆ քաղաքում: Շիա իսլամում Նաջաֆ քաղաքի սրբազան նշանակության պատճառով այն հաճախ նաև կոչում են Նաջաֆ ալ-Աշրաֆ ({{lang-ar|ٱلنَّجَف ٱلْأَشْرَف}}), որը բառացի թարգմանաբար նշանակում է Պատվավոր Նաջաֆ: == Ծագումնաբանություն == Ըստ Իբն ալ-Մանզուրի՝ «նաջաֆ» ({{Lang|ar|نجف}}) բառը բառացիորեն նշանակում է բարձր և ուղղանկյուն տեղ, որի շուրջը ջուր է կուտակված, չնայած ջուրը իր մակարդակից վերև չի բարձրանում<ref>Ibn Manẓūr, ''Lisān al-ʿArab'', under the word "Najaf".</ref>: Աշ-Շայխ աս-Սադուկը հղում է կատարում [[Ջաֆար ալ-Սադիկ|Ջաֆար աս-Սադիկի]] [[Հադիս|հադիսին]]՝ նշելով, որ «Նաջաֆ» բառը գալիս է «նայ ջաֆ» արտահայտությունից, որը նշանակում է «նայ ծովը չորացել է», որն էլ աստիճանաբար վերածվել է «Նաջաֆ»-ի<ref>Ṣadūq, ''ʿIlal al-sharāʾiʿ'', vol. 1, p. 31.</ref>: Քաղաքի «Նաջաֆ» անվանը հաճախ կցվում է «ալ-Աշրաֆ» (պատվավոր) ածականը: Ըստ ''ալ-Հավզա ալ-իլմիյա ֆի լ-Նաջաֆ ալ-աշրաֆի'' հեղինակի՝ սրա պատճառն այն է, որ այս քաղաքում է թաղված ամենապատվավոր մարդկանցից մեկը՝ Ալին: == Պատմություն == Ան-Նաջաֆ քաղաքը տեղակայված է հնագույն [[Բաբելոն]] քաղաքից 30 կմ հարավ, իսկ [[Ուր (քաղաք-պետություն)|Ուր]] քաղաքից՝ 400 կմ հյուսիս: Քաղաքը ստեղծվել է 791 թվականին [[Աբբասյան խալիֆայություն|Աբբասյան խալիֆ]] [[Հարուն ալ-Ռաշիդ|Հարուն ալ-Ռաշիդի]] կողմից՝ որպես [[Ալի իբն Աբի Տալիբ|Ալի բին Աբի Տալիբի]] սրբավայր<ref>{{Cite book |last=Ring |first=Trudy |url=https://books.google.com/books?id=R44VRnNCzAYC&pg=RA1-PA69I |title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa |publisher=Taylor & Francis |year=1996 |isbn=9781884964039 |access-date=2009-09-13}}</ref>: === Նախապատմական և հնագույն շրջան === [[File:Najaf view.jpg|250px|thumb|Տեսարան դեպի Նաջաֆ, մոտավորապես 1914 թվական]] [[File:People of najaf.jpg|250px|thumb|Տղամարդիկ Նաջաֆում տեղի ունեցող կրոնական միջոցառման ժամանակ, մոտավորապես 1914 թվական]] [[File:Najaf-Iraq 1932.jpg|250px|thumb|right|Իմամ Ալիի մզկիթը 1932 թվականին]] Հնագիտական պեղումները ցույց են տվել, որ այս տարածքը բնակեցված է եղել մ․թ․ա․ 1-ին դարից։ Նաջաֆի հարավում է գտնվում Իրաքի ամենամեծ քրիստոնեական գերեզմանատունը<ref>{{Cite journal |last=Farhan |first=Sabeeh Lafta |last2=Akef |first2=Venus Suleiman |last3=Nasar |first3=Zuhair |date=2021-01-01 |title=Revitalizing the historical center of Al-Najaf city in Iraq: learning from the British conservation experiences |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/jchmsd-01-2020-0002/full/html |journal=Journal of Cultural Heritage Management and Sustainable Development |volume=12 |issue=4 |pages=513–532 |doi=10.1108/JCHMSD-01-2020-0002 |issn=2044-1266}}</ref>։ Հետագա դարերի բացահայտումները ցույց են տալիս քաղաքի բազմամշակութային և բազմազան կրոնական պատմությունը: Այս տարածքներում հայտնաբերվել են խեցեղենի կտորներ, ցեխից պատրաստված դագաղների մնացորդներ<ref>{{Cite web |last=S.L. Farhan, I.A. Jasim, A. Naji |date=2016 |title=Urban sustainability in Old City Centres, a Comparison Between the City of Najaf in Iraq and Italian Cities Experiences |url=https://etj.uotechnology.edu.iq/article_120183.html |access-date=2025-01-08 |website=etj.uotechnology.edu.iq |doi=10.30684/etj.34.12a.16}}</ref>, մետաղադրամներ, որոնց վրա պատկերված են եղել խաչեր<ref>{{Cite web |last=S.L. Farhan, V.S. Akef, Z. Nasar |date=2022 |title=Najaf Ashraf: Abandoned Christian Cemetery [photos] – Shafaqna India {{!}} Indian Shia News Agency |url=https://india.shafaqna.com/EN/najaf-ashraf-abandoned-christian-cemetery-photos/ |access-date=2025-01-08 |website=india.shafaqna.com}}</ref>։ Վադի ուս-Սալամը Նաջաֆում ժամանակին եղել է հրեաների սուրբ գերեզմանատունը և կոչվել է Բանիքիա, որը կարող է լինել տարածքի համար առաջին գրանցված անունը<ref>{{Cite book |author1=A'haron Oppenheimer |url=https://archive.org/details/betweenromebabyl0000oppe |title=Between Rome and Babylon: Studies in Jewish Leadership and Society |last2=Oppenheimer |first2=Nili |date=2005 |publisher=Mohr Siebeck |isbn=9783161485145 |pages=[https://archive.org/details/betweenromebabyl0000oppe/page/n370 351]}}</ref><ref>Bryan Hill. ["Wadi Al-Salam: Magnificent Ancient Cemetery in Iraq is Largest in the World"], ''Ancient Origins'', 23 July 2018.</ref>։ Բանիքիա անունը հանդիպում է նաև որոշ տեքստերում, որտեղ ներկայացվում է, որ Աբրահամը այցելել է և մնացել այս գյուղում նախքան Միջքագետքից Արաբիա իր ուղևորությունը շարունակելը<ref>Brendan Koerner. ["Why Is Najaf So Holy?"], ''Slate'', 27 April 2004.</ref><ref>Imam Ali Holy Shrine. ["Baniqia Article ID 4648"], ''Imam Ali Network''.</ref>։ [[Իսլամ|Իսլամում]] համարվում է, որ քաղաքը սկիզբ է առել [[Ալի իբն Աբի Տալիբ|Ալիից]], որը հրահանգել է, որ իր թաղման վայրը պետք է գաղտնի մնա, քանի որ նա ունեցել է բազմաթիվ թշնամիներ և վախեցել է, որ իր մարմինը կարող է ինչ-որ անարգանքի ենթարկվել: Համաձայն լեգենդի՝ Ալիի մարմինը դրել է ուղտի վրա և նրան քշել Քուֆայից։ Ուղտը կանգ է առել քաղաքից մի քանի մղոն արևմուտք, որտեղ էլ մարմինը գաղտնի թաղվել է<ref>{{Cite book |last1=Farag |first1=George |title=Diaspora and Transitional Administration: Shiite Iraqi Diaspora and the Administration of Post-Saddam Hussein Iraq |date=2007 |isbn=9780549410034 |pages=133–4}}</ref>։ Գերեզմանի տեղը, բացի մի քանի վստահելի մարդկանցից, ոչ ոքի հայտնի չի եղել։ Լեգենդը պատմվում է, որ ավելի քան 100 տարի անց [[Աբբասյան խալիֆայություն|Աբբասյան]] խալիֆ [[Հարուն ալ-Ռաշիդ|Հարուն ալ-Ռաշիդը]] Քուֆայից դուրս եղնիկի որսի է գնացել, և եղնիկը ապաստան է գտել մի վայրում, որտեղ որսաշները չէին հետապնդի նրան։ Այն հարցին, թե ինչու է այս վայրը ապաստան դարձել եղնիկի համար, նրան պատասխանել են, որ այնտեղ է գտնվում Ալիի գերեզմանը։ Հարուն ալ-Ռաշիդը հրամայել է դամբարան կառուցել այդ վայրում, արդյունքում Նաջաֆ քաղաքն էլ տարածվել է դամբարանի շուրջ<ref>{{Cite journal |last=Aslan |first=Rose S. |date=2014 |title=From body to shrine: The construction of sacred space at the grave of 'Ali Ibn Abi Talib In Najaf |journal=University of North Carolina at Chapel Hill Graduate School}}</ref><ref>''"From body to shrine: The construction of sacred space at the grave of 'Ali Ibn Abi Talib In Najaf"'', The University of North Carolina at Chapel Hill ProQuest Dissertations & Theses,  2014. 3633923.</ref>։ === Միջնադարյան և ժամանակակից պատմություն === [[File:Najaf 2.jpg|thumb|Գնորդները Նաջաֆում, 2017 թվական]] [[File:Najaf 4.jpg|thumb|Խանութ Նաջաֆում, 2017 թվական]] 14-րդ դարի սկզբին շեյխ [[Իբն Բատուտա|Իբն Բատուտան]] [[Մեքքա]] ուխտագնացություն կատարելուց հետո [[Իրաք]] ճանապարհորդելիս այցելել է նաև Ալի իբն Աբի Տալիբի գերեզմանին։ Այս շրջանում Նաջաֆը կոչվել է Մեշհեդ Ալի։ Ինչպես թարգմանել է Սամուել Լին, Իբն Բատուտան իր արաբարեն Ռիհլայում (ճանապարհորդական օրագիր) պատմել է<ref name=":4">{{Cite book |last1=Batuta |first1=Ibn |url=https://archive.org/details/bub_gb_22IbAQAAMAAJ |title=The travels of Ibn Batūta; |last2=Lee |first2=Samuel |date=1829 |publisher=London, Printed for the Oriental translation committee, and sold by J. Murray [etc.] |pages=[https://archive.org/details/bub_gb_22IbAQAAMAAJ/page/n52 31]–33 |access-date=2018 թ․ հունիսի 11 |via=Internet Archive}}</ref>․ {{Blockquote|text=Այնուհետև մենք շարունակեցինք դեպի Մեշհեդ Ալի, որտեղ ենթադրվում է, որ Ալի իբն Աբի Տալիբի գերեզմանն է։ Այն գեղեցիկ վայր է և լավ բնակեցված։ Այստեղ ղեկավար չկա, բացի մի տրիբունից։ Բնակիչները հիմնականում հարուստ և արի առևտրականներ են։ Քաղաքի ներսում տրիբունի կողմից պահպանվում է մեծ հարստություն, որը ձևավորվում է տարբեր տեղերից ուխտի եկողների նվիրաբերություններից․ երբ ինչ-որ մեկը հիվանդ է լինում կամ տառապում է ինչ-որ թուլությունից, երդում է տալիս և այն ժամանակ ստանում է օգնություն։ Այգին ևս հայտնի է իր հրաշքներով, ուստի ենթադրվում է, որ Ալիի գերեզմանն այնտեղ է։ Այս հրաշքներից մեկը «վերածննդի գիշերն է»․ Ռեջեբ ամսվա 17-ին Պարսկաստանի, Խորասանի, Իրաքի տարբեր շրջաններից հաշմանդամները գալիս են և 20-30 հոգանոց խմբերով հավաքվում։ Արևամուտից հետո նրանց դնում են գերեզմանի վրա։ Այնուհետև որոշ մարդիկ աղոթում են, որոշները Ղուրան են արտասանում, որոշները պառկում են գետնին և սպասում իրենց ապաքինմանը․ գիշերը նրանք ողջ ու առողջ ոտքի են կանգնում։ Սա շատ հայտնի երևույթ է նրանց մեջ․ ես սա լսել եմ վստահելի մեկից, սակայն ինքս նման գիշերներին ներկա չեմ եղել։ Սակայն տեսել եմ մի քանի այդպիսի մարդկանց, որոնք դեռևս չէին ստացել, սակայն անհամբեր սպասում էին «վերածննդի գիշերվա» առավելությունները ստանալուն։|}} 16-րդ դարում [[Օսմանյան կայսրություն|Օսմանյան կայսրությունը]] գրավել է Նաջաֆը։ Իրանի [[Սեֆյան Պարսկաստան|Սեֆյան դինաստիան]] շարունակական հետաքրքրություն է ցուցաբերել շիական այս վայրի նկատմամբ։ [[Թուրք-պարսկական պատերազմ (1623-1639)|Օսմանա-պարսկական պատերազմի (1623-1639)]] ժամանակ Սեֆյանները կարողացել են երկու անգամ գրավել քաղաքը, սակայն Օսմանյան կայսրությունը 1638 թվականին ի վերջո գրավել են այն։ Օսմանյան կայսրության վերահսկողության ներքո Նաջաֆը դժվար ժամանակներ է ունեցել՝ պայմանավորված արաբական անապատային ցեղերի և պարսկական զորքի կրկնվող հարձակումներով և ջրի սղությամբ։ Երբ 1604 թվականին պորտուգալացի ճանապարհորդ Պեդրո Թեքսեյրան անցել է Նաջաֆով, նա գտել է քաղաքը ավերակների մեջ՝ ընդամենը 500-ից էլ քիչ բնակչությամբ<ref>{{Cite book |last=Nakash |first=Yitzhak |url=https://books.google.com/books?id=BXJqeTr6p78C&pg=PA20 |title=The Shi'is of Iraq |publisher=Princeton University Press |year=2003 |isbn=0691115753 |access-date=2009-09-13}}</ref>։ Սա մեծ մասամբ եղել է [[Եփրատ]] գետի հոսքի՝ դեպի Հիլլա փոփոխության արդյունքում, որը թողել է Նաջաֆն ու Քուֆան չոր վիճակում, ինչն էլ հանգեցրել է նախկինում հարուստ գյուղատնտեսության, արմավենու պուրակների և այգիների ոչնչացմանը, որին հաջորդել է գոլորշացման արդյունքում ստորգետնյա ջրերի աղակալումը։ 18-րդ դարի ընթացքում Նաջաֆի գիտական կյանքում գերակշռել է [[Իրան|Իրանից]] եկած պարսկախոս ուլաման ({{lang-ar|عُلُمَاء}}, գիտնականներ)<ref>Yitzhak Nakash, ''The Shi'as of Iraq'' (Princeton: Princeton University Press, 1994) p. 16</ref>։ Ջրի սղության խդնիրն ի վերջո լուծվել է 1803 թվականին, երբ Եփրատը ևս մեկ անգամ սկսել է հոսել քաղաքի տարածքով։ Գետի ուղղության փոփոխությունը պայմանավորված էր գետի հոսանքի փոփոխության ուղղությամբ օսմանցիների մեկդարյա ջանքերով, որի նպատակն էր զրկել ճահճաբնակ ցեղերին, ինչպիսին էր խազայիլը, ջրային միջավայրից, որն էլ նրանց հնարավորություն էր տալիս խուսափել պետական վերահսկողությունից։ Այս ջանքերը հաջողությամբ են կնքվել 1793 թվականին Հինդիյա ջրանցքի կառուցմամբ, որն այնուհետև փոխել է Եփրատի ուղղությունը։ Այս հիդրոլոգիական փոփոխություններն ունեցել են նաև կրոնական հետևանքներ։ Դրանցից ամենանշանավորը [[Շիա իսլամ|շիականության]] միավորումն ու տարածումն է եղել։ Երբ Նաջաֆը կրկին հասանելիություն է ունեցել ջրին, քաղաքի նշանավոր և սուրբ մարդիկ սկսել են զգալի իշխանություն ունենալ տարածքում<ref>{{Cite journal |last=Husain |first=Faisal |date=2014 թ․ հոկտեմբեր |title=In the Bellies of the Marshes: Water and Power in the Countryside of Ottoman Baghdad |journal=Environmental History |volume=19 |issue=4 |pages=638–664 |doi=10.1093/envhis/emu067}}</ref>։ 1811 թվականին քաղաքի վերջին [[Պաշտպանական պատ|պարիսպը]] վերակառուցվել է<ref name="transformation">{{Cite journal |last1=Farhan |first1=Sabeeh |last2=Akef |first2=Venus |last3=Nasar |first3=Zuhair |date=2020 թ․ դեկտեմբեր |title=The transformation of the inherited historical urban and architectural characteristics of Al-Najaf's Old City and possible preservation insights |journal=Frontiers of Architectural Research |volume=9 |issue=4 |pages=820–836 |doi=10.1016/j.foar.2020.07.005 |issn=2095-2635 |doi-access=free}}</ref>։ === Ժամանակակից շրջան === 1915 թվականին տեղի ունեցած ապստամբության ժամանակ օսմանցիները դուրս են մղվել քաղաքից, որից հետո քաղաքը հայտնվել է [[Բրիտանական կայսրություն|Բրիտանական կայսրության]] ենթակայության տակ։ Նաջաֆի շեյխեը, այդ թվում Սայեդ Մահդի ալ-Ավադին, ապստամբել են 1918 թվականին և սպանել քաղաքի բրիտանացի կառավարրին, այնուհետև դադարեցրել ցորենի մատակարարումը անազա ցեղին, որը բրիտանացիների դաշնակիցն էր։ Ի պատասխան բրիտանացիները շրջափակել են քաղաքը և դադարեցրել ջրամատակարարումը։ Ապստամբությունը ճնշվել է, և շեյխերի իշխանությունը բռնի ուժով դադարեցվել է։ Շիա ուլեմայի բազմաթիվ ներկայացուցիչներ արտաքսվել են [[Իրան|Պարսկաստան]], որտեղ էլ հող են նախապատրաստել [[Ղոմ]] քաղաքի վերելքի համար՝ որպես շիա ուսմունքի և իշխանության կենտրոն Նաջաֆի փոխարեն։ Արդյունքում Նաջաֆն իր կրոնական գերակայությունը զիջել է Ղոմին և չի կարողացել իր դիրքերը վերականգնել մինչև 21-րդ դար, երբ 2003 թվականին [[Իրաք|Իրաքում]] ձևավորվել է [[Շիա իսլամ|շիա]] մեծամասնությամբ կառավարություն։ 20-րդ դարում հին քաղաքի մեծ մասը վերակառուցվել է քաղաքի արդիականացման մի շարք նախաձեռնությունների ժամանակ։ 1950-ական թվականների սկզբին բազմաթիվ պատմական կառույցներ և հուշարձաններ, այդ թվում սրբավայրին կից, քանդվել են, որպեսզի կառուցվեն Սադեք, Զայնուբաբիդին, Ռասուլ և Թուսի փողոցները։ 1958 թվականին քաղաքի պարիսպները քանդվել են և փոխարինվել օղակաձև ճանապարհով։ 1980-ական թվականներին սրբավայրի և քաղաքի արևմտյան ծայրի միջև ընկած ամբողջ տարածքը քանդվել է, և բնակիչները վերաբնակվել են քաղաքից դուրս, ինչը տեղացիները մեկնաբանել են որպես կառավարության հաշվեհարդար այդ տարածքում Մուհամմադ Բաքիր ալ-Սադրի ղեկավարությամբ շիաների ապստամբության համար<ref name="transformation" />: === Հետ-բաասական շրջան === 2003 թվականին [[Ներխուժում Իրաք|Իրաք ԱՄՆ ներխուժման]] ժամանակ Նաջաֆը ԱՄՆ զինված ուժերի գլխավոր թիրախներից է եղել։ 2003 թվականի մարտի 26-ի ծանր մարտերի ժամանակ քաղաքը շրջափակման է ենթարկվել և գրավվել է 2003 թվականի ապրիլի 3-ին։ [[Բաղդադ|Բաղդադի]] Սադր շրջանի շիական անկլավի հոգևոր իշխանությունները, որոնք ինքնավարություն էին հայտարարել 2003 թվականի ապրիլին՝ Բաղդադի անկումից հետո, պնդել են, որ իրենց հրամանները ստացել են Նաջաֆի բարձրաստիճան հոգևորականներից: 2004 թվականի ապրիլի 4-ին Մահդիի բանակը հարձակվել է ան-Նաջաֆում գտնվող իսպանասալվադորական Ալարնգ բազայի վրա (Քեմփ Գոլֆ, ավելի ուշ վերանվանվել է Քեմփ Բեյքեր), որը եղել է կենտրոնական և հարավային Իրաքում համակարգված ապստամբության մի մասը, որի նպատակն է եղել 2004 թվականի հունիսի 30-ին Իրաքի նոր կառավարությանը իշխանությունը հանձնելուց առաջ երկիրը վերահսկողության տակ առնելը։ Այս ապստամբության արդյունքում իսպանացիների դուրսբերումից հետո ամերիկյան զորքերը մտել են քաղաք։ 2004 թվականի օգոստոսին ծանր մարտեր են սկսել ԱՄՆ զորքերի և Աս-Սադրի Մահդիի բանակի միջև<ref>{{Cite web |date=2004 թ․ օգոստոսի 6 |title=US troops kill 300 in Najaf raid |url=https://www.theguardian.com/world/2004/aug/07/iraq.michaelhoward |website=TheGuardian.com}}</ref>։ Ճակատամարտը տևել է 3 շաբաթ և ավարտվել է, երբ Իրաքի ավագ հոգևորական այաթոլլա Ալի աս-Սիստանին բանակցել է մարտը դադարեցնելու համար<ref>{{Cite journal |date=2004 թ․ օգոստոսի 30 |title=End of the siege: The smoke clears in Najaf |url=https://www.csmonitor.com/2004/0830/p25s01-woiq.html |journal=Christian Science Monitor}}</ref>։ 2012 թվականին Նաջաֆը հռչակվել է որպես Արաբական աշխարհի մշակութային կենտրոն<ref>{{Cite web |title=Najaf, Iraq |url=https://www.minneapolis.org/about-us/sister-cities/najaf-iraq/}}</ref>։ 2001 թվականի մարտի 6-ին [[Ֆրանցիսկոս (Հռոմի պապ)|Ֆրանցիսկոս պապը]] պատմական այց է կատարել և միջկրոնական երկխոսություն է անցկացրել աս-Սիստանիի հետ՝ հանդես գալով երկրում բնակվող մուսուլմանների և քրիստոնյաների միջև խաղաղ գոյակցության ուղերձով<ref>{{Cite news |date=2021 թ․ մարտի 6 |title=Pope Francis meets Iraq's Shia leader al-Sistani |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/3/6/pope-francis-meets-iraqs-shia-leader-al-sistani |access-date=2021 թ․ մարտի 31 |work=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera Media Network}}</ref>։ == Աշխարհագրություն == === Կլիմա === Նաջաֆն ունի շոգ [[անապատային կլիմա]]՝ երկար ու շատ շոգ ամառներով և մեղմ ձմեռներով: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 23.6 °C է: Տեղումները միջինում 69 մմ են: {{Weather box | width = auto | collapsed = yes | metric first = yes | single line = yes | location = Najaf (1991–2020) | Jan record high C =26.0 | Feb record high C =32.5 | Mar record high C =41.7 | Apr record high C =43.0 | May record high C =48.3 | Jun record high C =51.4 | Jul record high C =51.5 | Aug record high C =51.0 | Sep record high C =49.2 | Oct record high C =43.7 | Nov record high C =34.5 | Dec record high C =29.4 | year record high C = | Jan high C = 17.1 | Feb high C = 20.2 | Mar high C = 25.6 | Apr high C = 31.6 | May high C = 38.5 | Jun high C = 43.2 | Jul high C = 45.4 | Aug high C = 45.2 | Sep high C = 41.4 | Oct high C = 34.8 | Nov high C = 24.6 | Dec high C = 18.7 | year high C = 32.2 | Jan mean C = 11.2 | Feb mean C = 14.0 | Mar mean C = 18.8 | Apr mean C = 24.9 | May mean C = 31.3 | Jun mean C = 35.8 | Jul mean C = 38.1 | Aug mean C = 37.6 | Sep mean C = 33.4 | Oct mean C = 28.5 | Nov mean C = 18.0 | Dec mean C = 12.8 | year mean C = 25.4 | Jan low C = 6.3 | Feb low C = 8.3 | Mar low C = 12.6 | Apr low C = 18.2 | May low C = 23.9 | Jun low C = 27.7 | Jul low C = 29.9 | Aug low C = 29.4 | Sep low C = 25.8 | Oct low C = 20.4 | Nov low C = 12.6 | Dec low C = 7.8 | year low C = 18.6 | Jan record low C = -7.2 | Feb record low C = -4.5 | Mar record low C = 2.2 | Apr record low C = 7.0 | May record low C = 13.0 | Jun record low C = 17.0 | Jul record low C = 19.4 | Aug record low C = 22.2 | Sep record low C = 18.3 | Oct record low C = 7.0 | Nov record low C = 0.2 | Dec record low C = -2.5 | year record low C = -7.2 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 16.4 | Feb precipitation mm = 10.7 | Mar precipitation mm = 9.1 | Apr precipitation mm = 14.4 | May precipitation mm = 3.4 | Jun precipitation mm = 0.0 | Jul precipitation mm = 0.0 | Aug precipitation mm = 0.0 | Sep precipitation mm = 0.0 | Oct precipitation mm = 6.3 | Nov precipitation mm = 19.6 | Dec precipitation mm = 12.9 | year precipitation mm = 92.8 | Jan humidity = 67.0 | Feb humidity = 57.6 | Mar humidity = 47.4 | Apr humidity = 41.1 | May humidity = 31.4 | Jun humidity = 24.5 | Jul humidity = 22.6 | Aug humidity = 23.7 | Sep humidity = 28.8 | Oct humidity = 39.9 | Nov humidity = 56.5 | Dec humidity = 65.3 | year humidity = 42.2 | source = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]],<ref name="WMONormals">{{Cite web |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020 — Najaf |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iraq/CSV/NAJAF_40670.csv |access-date=2024 թ․ հունվարի 1 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iraq Climatological Data - NOAA Central Library |url=http://docs.lib.noaa.gov/rescue/data_rescue_iraq.html#o48577960 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010083742/https://docs.lib.noaa.gov/rescue/data_rescue_iraq.html#o48577960 |archive-date=2017-10-10 |access-date=2016-01-03}}</ref> Meteomanz(record high since 2009<ref>{{Cite web |title=NAJAF - Weather data by month |url=http://www.meteomanz.com/sy3?l=1&cou=2050&ind=40670&m1=01&y1=2009&m2=06&y2=2024 |access-date=2024 թ․ հունիսի 28 |website=meteomanz}}</ref>) }} == Կրոնական կարևորություն == Ան-Նաջաֆը սրբազան քաղաք է [[Շիա իսլամ|շիա]] մուսուլմանների համար։ Այնտեղ է թաղված [[Մուհամմադ|Մուհամմադի]] փեսա և զարմիկ [[Ալի իբն Աբի Տալիբ|Ալի իբն Աբի Տալիբը]]։ Շիա մուսուլմանների շրջանում քաղաքը ուխտագնացության կենտրոն է դարձել։ Ըստ հաշվարկների՝ միայն [[Մեքքա|Մեքքան]] ու [[Մադինա (Յասրիբ)|Մադինան]] են ավելի շատ մուսուլման ուխտավորների ընդունում։ Լինելով շիա իսլամի ամենակարևոր ներկայացուցիչներից մեկի գերեզմանատեղը՝ Իմամ Ալի մզկիթը շիաների համար սրբազան երրորդ վայրն է համարվում{{refn|<ref name="Never Again!">''[http://www.shianews.com/hi/articles/politics/0000382.php Never Again!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070805175642/http://www.shianews.com/hi/articles/politics/0000382.php |date=2007-08-05 }}'' ShiaNews.com</ref><ref>''[https://web.archive.org/web/20020603155002/http://atimes.com/c-asia/DE24Ag04.html Iran Diary, Part 2: Knocking on heaven's door]'' Asia Times Online</ref><ref>[http://www.chnphoto.ir/gallery.php?gallery_uid=187&lang=en Muslim Shiites Saint Imam Ali Holy Shrine - 16 Images] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100905090748/http://www.chnphoto.ir/gallery.php?gallery_uid=187&lang=en |date=2010-09-05 }} Cultural Heritage Photo Agency</ref><ref>[http://www.zaman.org/?bl=international&alt=&trh=20040813&hn=11401/ Zaman Online, August 13, 2004] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061028164619/http://www.zaman.org/?bl=international |date=October 28, 2006 }}</ref><ref>''[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,926947,00.html/ Why 2003 is not 1991]'' The Guardian, April 1, 2003</ref><ref>''[https://www.boston.com/news/daily/02/war_shrine.htm/ Iraqi forces in Najaf take cover in important Shia shrine]'', The Boston Globe, April 2, 2003. "For the world's nearly 120&nbsp;million Muslim Shiites, Najaf is the third holiest city behind Mecca and Medina in Saudi Arabia."</ref><ref>''[http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/04/23/sprj.nilaw.religious.rivalry/index.html/ Religious rivalries and political overtones in Iraq]'' CNN.com, April 23, 2003</ref><ref>{{Cite web |last=Godlas |first=Alan |title=Muslims, Islam, and Iraq |url=http://www.uga.edu/islam/iraq.html#misc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006170511/http://www.uga.edu/islam/iraq.html#misc |archive-date=2011-10-06 |access-date=2010-10-15 |website=www.uga.edu}}</ref>}}։ Իմամ Ալի մզկիթը ունի ոսկեզօծ գմբեթ և պատերին բազմաթիվ արժեքավոր առարկաներ։ Մոտակայքում գտնվում է Վադի աս-Սալամ գերեզմանոցը<ref name="FattahCaso2009">{{Cite book |author1=Hala Mundhir Fattah |url=https://books.google.com/books?id=Q_-hrXU-mWYC&pg=PA140 |title=A brief history of Iraq |last2=Caso |first2=Frank |publisher=Infobase Publishing |year=2009 |isbn=978-0-8160-5767-2 |page=140 |access-date=2010-10-18}}</ref>։ Այստեղ են թաղված մի քանի մարգարեներ, և աշխարհի տարբեր երկրների հավատացյալներից շատերը ձգտում են թաղվել այնտեղ, որպեսզի Դատաստանի օրը իմամ Ալիի հետ հարություն առնեն: Դարերի ընթացքում սրբավայրի շուրջ կառուցվել են բազմաթիվ դպրոցներ, գրադարաններ և մենաստաններ՝ քաղաքը շիաների ուսուցման և աստվածաբանության կենտրոն դարձնելու համար: Ան-Նաջաֆի հոգևոր ճեմարանը՝ Հավզա Նաջաֆը, իսլամական աշխարհի կարևորագույն ուսումնական կենտրոններից է։ [[Ռուհոլլահ Խոմեյնի|Այաթոլլա Խոմեյնին]] այնտեղ դասախոսել է 1965-1978 թվականների ընթացքում<ref name="Ring">{{Cite web |last=Ring |first=Trudy |year=1996 |title=Najaf |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/najaf.htm |access-date=2009-09-13 |publisher=Global Security}}</ref>։ 1970-ական թվականներին Իրաքում, Իրանում և Լիբանանում ձևավորված նոր իսլամական շարժման առաջատար դեմքերից շատերը ուսանել են Նաջաֆում<ref>{{Cite book |last=Mallat |first=Chibli |url=https://books.google.com/books?id=5oB4_tohQegC |title=The Renewal of Islamic Law: Muhammad Baqer As-Sadr, Najaf and the Shi'i International |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |isbn=9780521531221 |access-date=2009-09-13}}</ref>։ 2014 թվականի տվյալներով այն ունեցել է շուրջ 13 հազար ուսանող<ref name="monitor-enter-2014">{{Cite news |last1=Mamouri |first1=Ali |date=2014 թ․ ապրիլի 8 |title=Najaf's Shiite seminaries enter 21st century |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/04/najaf-hawza-educational-development-iraq.html |access-date=2023 թ․ հուլիսի 18 |agency=Al-Monitor}}</ref>։ == Տնտեսություն == Բաասական ռեժիմի անկումից հետո շիաների ուխտագնացության սահմանափակումները վերացել են, որի շնորհիվ Նաջաֆում ուխտագնացությունը կրտուկ աճել է և մեծացրել է ենթակառուցվածքների և հարմարությունների պահանջարկը<ref name="transformation" /><ref name=":0">{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 4 |title=Iraq's holy cities enjoy boom in religious tourism |url=https://english.alarabiya.net/en/life-style/art-and-culture/2013/04/04/Iraq-s-holy-cities-enjoy-boom-in-religious-tourism.html |publisher=Al Arabiya}}</ref>։ 2006 թվականին կառավարությունը ֆինանսավորել է քաղաքի արևմտյան քանդված հատվածի վերանորոգումը՝ որպես Ուխտավորների քաղաքի ծրագիր<ref name="transformation" />։ Նաջաֆը [[Քարբալա|Քարբալայի]] հետ միասին համարվում է շիա մուսուլմանների համար ծակղուն ուխտատեղի, և ուխտագնացության ոլորտը քաղաքում վերելք է ապրել [[Սադդամ Հուսեյն|Սադդամ Հուսեյնի]] իշխանությունից հետո<ref name=":0" />։ Սակայն [[ԱՄՆ պատժամիջոցներն Իրանի դեմ|Իրանի դեմ ԱՄՆ պատժամիջոցների]] արդյունքում իրանցի ուխտավորների թիվը կտրուկ նվազել է<ref>{{Cite news |date=2019 թ․ փետրվարի 20 |title=Iraq's city of Najaf suffers as Iranian tourist numbers drop |url=https://www.thenational.ae/world/mena/iraq-s-city-of-najaf-suffers-as-iranian-tourist-numbers-drop-1.828312 |publisher=The National}}</ref>։ 2003-2011 թվականներին [[Իրաքի պատերազմ|Իրաքի պատերազմից]] հետո Նաջաֆի համար բազմաթիվ նախագծեր են առաջարկվել։ Քաղաքը դարձել է Իրաքում զարգացման մոդել։ Նաջաֆում քաղաքական իրադարձությունների հետ մեկտեղ տնտեսական աճ է գրանցվել<ref name=":1">{{Cite web |title=Iraq: 10 major investment projects for Najaf Ashraf – Shafaqna India {{!}} Indian Shia News Agency |url=https://india.shafaqna.com/EN/iraq-10-major-investment-projects-for-najaf-ashraf/ |access-date=2024-08-14 |website=india.shafaqna.com}}</ref>։ 2008 թվականին ընդհանուր առմամբ 8 միլիարդ դոլար արժողությամբ շուրջ 200 ներդրումային արտոնագրված նախագծերի 50 տոկոսից ավելին եղել են [[Նաջաֆի մարզ|Նաջաֆի մարզում]], իսկ դրանց մեծ մասը բնակարանաշինության և զբոսաշրջության ոլորտներում են եղել<ref>{{Cite web |last=Chaudhry S.; Kami A. |date=04-05-2012 |title=Can-do Najaf offers hope for Iraq investment boom |url=https://www.reuters.com/article/world/can-do-najaf-offers-hope-for-iraq-investment-boom-idUSBRE8431BJ/ |access-date=12-01-2025}}</ref>։ Նաջաֆը նկարագրվել է որպես ռազմավարական տեսանկյունից կարևոր քաղաք՝ կայուն ներդրումային միջավայրով և հասանելի հմուտ աշխատուժով<ref>{{Cite web |title=The USAID-TIJARA Provincial Economic Growth Program - Investor Guide of Najaf |url=https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PA00HPJM.pdf |publisher=USAID}}</ref>: Քաղաքը ներդրումների աճ է գրանցել<ref>{{Cite web |title=Can-do Najaf offers hope for Iraq investment boom |url=https://www.reuters.com/article/world/can-do-najaf-offers-hope-for-iraq-investment-boom-idUSBRE8431BJ/ |publisher=Reuters}}</ref>։ Սաուդական ACWA Power-ը Նաջաֆում 1000 ՄՎտ հզորությամբ արևային ֆոտովոլտային կայանի է կառուցելու<ref>{{Cite web |date=2023-04-17 |title=ACWA Power to develop 1,000 MW solar plant in Iraq |url=https://www.arabnews.com/node/2288221/business-economy |access-date=2024-08-14 |website=Arab News |language=en}}</ref>։ Կառավարությունն առաջարկել է Նաջաֆում կառուցել 15 բնակելի համալիր՝ 7 միլիարդ դոլար արժողությամբ 240 ծրագրերի շրջանակներում<ref name=":2">{{Cite web |author=Staff Writer |last2=Projects |first2=Zawya |title=Iraq to build 15 housing complexes in Najaf |url=https://www.zawya.com/en/projects/construction/iraq-to-build-15-housing-complexes-in-najaf-e89x1zbk |access-date=2024-08-14 |website=www.zawya.com |language=en}}</ref>։ Այն ներառում է նաև երկու արդյունաբերական պարկերի զարգացման ծրագիր<ref name=":2" />։ 2024 թվականին Նաջաֆ կատարած այցի ժամանակ վարչապետ Մոհամմեդ Շիա աս-Սուդանին հայտարարել է քաղաքում իրականացվելիք մի շարք ծրագրերի մասին<ref name=":3">{{Cite web |title=From Najaf, the prime minister announces the approval of a number of significant projects |url=https://ina.iq/eng/32876-from-najaf-the-prime-minister-announces-the-approval-of-a-number-of-significant-projects.html }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref>։ Աս-Սուդանիի կողմից առաջարկված ծրագրերը ներառում են գորգերի լվացման գործարանի նախագիծը՝ 3,46 միլիարդ դոլար արժողությամբ<ref name=":3" />։ Նաջաֆում կառուցվում է ցեմենտի պարկերի գործարան՝ 75000 քառակուսի մետր տարածքով, տարեկան 240 միլիոն պարկի արտադրության հնարավորությամբ<ref name=":1" />։ Մեկ այլ ծրագիր է ապակու արտադրության գործարանը, որն իր շահագործման առաջին տարում ունենալու է 32 տոկոս եկամուտ, քանի որ Նաջաֆի անապատային շրջանն այս գործարանի համար ունի բարձրորակ հումք<ref name=":1" />։ == Մշակույթ == === Կրոնական զբոսաշրջություն === Նաջաֆը, լինելով [[Ալի իբն Աբի Տալիբ|Իմամ Ալիի]] սրբավայրը (համարվում է 12 իմամներից առաջինը), աշխարհի մեծաթիվ շիա ուխտավորների համար ամենամյա ուխտագնացության վայր է համարվում: === Սպորտ === Նաջաֆն ունի երկու ֆուտբոլային ակումբ՝ Ան-Նաջաֆ սպորտային ակումբը և Նաֆթ ալ-Վասաթ սպորտային ակումբը, որոնք համապատասխանաբար խաղում են Իրաքի պրեմիեր լիգայում (ամենաբարձր դիվիզիոն) և Իրաքի պրեմիեր դիվիզիոնի երկրորդ լիգայում։ Նաջաֆ քաղաքն ունի երկու ֆուտբոլային մարզադաշտ՝ Ան-Նաջաֆ մարզադաշտը (հայտնի է նաև որպես հին մարզադաշտ), որը տեղավորում է 12 հազար հանդիսատեսի, և ավելի նոր Ան-Նաջաֆ միջազգային մարզադաշտը, որը տեղավորում է 30 հազար հանդիսատեսի: Երկրորդ մարզադաշտը Ան-Նաջաֆ և Նաֆթ ալ-Վասաթ ակումբների տունն է, իսկ առաջինը՝ հարևան Ալ-Կուֆա սպորտային ակումբի: == Կրթություն == === Համալսարաններ === Նաջաֆում գտնվող մի շարք համալսարաններից են՝ * Ալ-Ֆուրաթ Ալ-Ավսաթ տեխնիկական համալսարանը, * Իսլամական համալսարանական քոլեջը, * Ալկաֆիլի համալսարանը, * Ջաբիր Իբն Հայանի անվան բժշկական համալսարանը, * Ալտուսի համալսարանական քոլեջը: === Նաջաֆի հոգևոր ճեմարան === Նաջաֆը Իրաքում և [[Ղոմ|Ղոմը]] Իրանում այսօր համարվում են շիա իսլամական ավանդական կրթության երկու հիմնական կենտրոնները. երկուսն էլ ունեն իրենց առանձին վարչակազմերը և ուսումնական ծրագրերը: Նաջաֆի հոգևոր ճեմարանը (Հավզա) ստեղծվել է 11-րդ դարում և համարվում է դեռևս գործող ամենահին հավզաներից մեկը: Նաջաֆի հոգևոր ճեմարանում սովորած հայտնի հեղինակներից են Մուրթազա ալ-Անսարին, Մուհամմադ Կազիմ Խուրասանին, հայտնի է նաև որպես ալ-Ախունդ, Մոհամմեդ Կազեմ Յազդին, Աբբաս Ղոմին, հայտնի է նաև որպես ալ-Մուհադիթ, Աբու ալ-Կասիմ ալ-Խոյը և Ալի ալ-Սիստանին: == Ենթակառուցվածք == [[File:Najaf Airport1.jpg|thumb|Նաջաֆի օդանավակայան, 2013 թվական]] Նաջաֆի միջազգային օդանավակայանը կարևոր լոգիստիկ հանգույց է, որն առանցքային դեր է խաղում հատկապես կրոնական զբոսաշրջության կազմակերպման գործում: Ամեն տարի այն ընդունում է 3 միլիոն ուղևորի, հիմնականում ուխտավորներ, որոնք այցելում են Նաջաֆի սրբավայրերը: Օդանավակայանը գտնվում է Նաջաֆի արևելյան մասում՝ քաղաքի կենտրոնից մոտ 6 կմ հեռավորության վրա: 2024 թվականի փետրվարին Իրաքի ազգային ներդրումային հանձնաժողովը ներկայացրել է մի նախագիծ, որով նախատեսվում է կառուցել միջքաղաքային արագընթաց երկաթուղի՝ իրար միացնելով Նաջաֆ և [[Քարբալա]] քաղաքները: Ըստ նախագծի՝ այն հնարավորություն է տալու ժամում 25 հազար ուղևոր տեղափոխել<ref> {{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 14 |title=Iraqi government opens two rail project tenders |url=https://www.railway-technology.com/news/iraqi-government-opens-two-rail-project-tenders/ |publisher=Railway Technology}}</ref><ref> {{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 11 |title=Work on high-speed train project linking Holy Karbala to Holy Najaf to begin soon, ministry says |url=https://shiawaves.com/english/news/101296-work-on-high-speed-train-project-linking-holy-karbala-to-holy-najaf-to-begin-soon-ministry-says/ |publisher=ShiaWaves}}</ref>: Ավարտին է հասնում նաև Նաջաֆի շրջանի և Սաուդյան Արաբիայի միջև կառուցվող ճանապարհի շինարարությունը<ref>{{Cite web |last=Arooj |date=2023-11-12 |title=Construction work of Iraq-Saudi Arabia Road reaches advanced stages |url=https://shiawaves.com/english/news/98286-construction-work-of-iraq-saudi-arabia-road-reaches-advanced-stages/ |access-date=2024-08-14 |website=Shia Waves |language=en-US}}</ref>: == Միջազգային հարաբերություններ == === Քույր քաղաքներ === 2024 թվականի տվյալներով Նաջաֆն ունի երեք [[Քույր քաղաքներ|քույր քաղաք]]՝ *{{flagicon|USA}} [[Մինեապոլիս]], [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]<ref>{{Cite web |title=Najaf, Iraq |url=https://www.minneapolis.org/about-us/sister-cities/najaf-iraq/ |accessdate=2020-06-22 |website=minneapolis.org |publisher=City of Minneapolis}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022 թ․ հուլիսի 17 |title=Minneapolis celebrates its ties to 12 "sister cities" |url=https://www.cbsnews.com/minnesota/news/minneapolis-sister-cities-day/ |publisher=cbsnews}}</ref> *{{Դրոշավորում|Իրան}} [[Նաջաֆաբադ]], [[Իրան]]<ref>{{Cite web |date=2015-04-02 |title=خواهر خواندگی شهرهای نجف آباد ونجف اشرف |url=http://isfahan.irib.ir/-/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AC%D9%81-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D9%86%D8%AC%D9%81-%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210911192219/http://isfahan.irib.ir/-/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%AC%D9%81-%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D9%86%D8%AC%D9%81-%D8%A7%D8%B4%D8%B1%D9%81 |archive-date=2021-09-11 |accessdate=2020-06-22 |website=isfahan.irib.ir |publisher=Isfahan IRIB}}</ref> *{{Դրոշավորում|Իրան}} [[Մաշհադ]], Իրան<ref> {{Cite web |title=Sister cities of Mashhad |url=http://en.sistercity.info/sister-cities/Mashhad.html |publisher=Sistercity.info}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == ;19-20-րդ դարերում հրապարակված *{{Citation |title=Handbook for Travellers in Asia Minor, Transcaucasia, Persia, etc. |publication-date=1895 |editor=Charles Wilson |chapter=Nejef |chapter-url=https://books.google.com/books?id=icy5QKym2BoC&pg=PA309 |publication-place=London |publisher=John Murray (publishing house) |isbn=9780524062142 |oclc=8979039}} *{{Cite EB1911|wstitle= Nejef |volume= 19 |last= Peters |first= John Punnett |author-link= | page = 352}} ;21-րդ դարում հրապարակված *{{Cite book |title=Historic Cities of the Islamic World |publisher=Koninklijke Brill |year=2007 |isbn=978-9004153882 |editor=C. Edmund Bosworth |location=Leiden |chapter=Najaf}} *{{Citation |title=Cities of the Middle East and North Africa |publication-date=2008 |year=2007 |editor1=Michael R. T. Dumper |editor2=Bruce E. Stanley |chapter=Najaf |publication-place=Santa Barbara, Calif. |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1576079195}} == Արտաքին հղումներ == {{Wikivoyage}} *[http://www.seratonline.com/103/the-miracles-in-the-holy-shrine-of-ameerul-momineen-as/ Նաջաֆի հրաշալիքներ] *[https://web.archive.org/web/20050217111847/http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?id=3718 Նաջաֆ սուրբ քաղաքը] *[https://www.theguardian.com/flash/0,,1281852,00.html Ինտերակտիվ ուղեցույց․ Նաջաֆ] - ''[[The Guardian]]'' {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:791 հիմնադրումներ]] [[Կատեգորիա:Բնակավայրեր այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Իսլամի սրբավայրեր]] [[Կատեգորիա:Իրաքի բնակավայրեր]] [[Կատեգորիա:Իրաքի քաղաքներ]] [[Կատեգորիա:Ուխտագնացության վայրեր]] [[Կատեգորիա:Սրբազան քաղաքներ]] psugmpvep8c5zmuyg4vyxlniwjrr7e7 2 1285306 10715834 10715715 2026-03-27T15:55:11Z Tagasaf 151779 /* Աշխատանքներ և հրապարակումներ */ 10715834 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}} '''Իզաբել Էբերհարդ / Իզաբել Էբերհարդ<ref name=ekuz/>, Իզաբելլա Էննի,''' ծնված '''Էբերգարդ<ref name="ngch">Личная подпись под письмом — фото в статье [https://nashagazeta.ch/news/les-gens-de-chez-nous/izabella-ebergardt-russkaya-strannica-v-sahare ''Беглова Н.'' Изабелла Эбергардт: русская странница в Сахаре] {{Wayback|url=https://nashagazeta.ch/news/les-gens-de-chez-nous/izabella-ebergardt-russkaya-strannica-v-sahare |date=20200711211718 }} // Интернет-издание «Наша газета.ch» (nashagazeta.ch). — Женева, 3 апреля 2019.</ref>''' ({{lang-de|Isabelle Eberhardt}}; {{ԱԾ}}հետազոտող և գրող, որը ճանապարհորդել է [[Հյուսիսային Աֆրիկա|Հյուսիսային Աֆրիկայում]]։ Իր ժամանակի համար նա զարմանալիորեն ազատամիտ անձնավորություն էր, որը մերժում էր եվրոպական ավանդական բարոյականությունը՝ հօգուտ իր սեփական ուղու, որը ենթադրում էր [[իսլամ]] ընդունել: Նա մահացել է անապատային ջրհեղեղի ժամանակ 27 տարեկան հասակում: == Վաղ կյանք և ընտանիք == Մայրը՝ Նատալի Մորդե /Мурде́/ (''Nathalie [de] Moerder''), ծնված Էբերհարդտ, գերմանա-ռուսական ծագումով արիստոկրատ, բալթյան գերմանացիներից, լյութերական<ref name=ekuz>{{Статья|автор=Чхартишвили Г.|заглавие=Изабелль Эберхардт (1877−1904), писательница, путешественница, исследовательница. <small>(Об Изабелле Эберхардт рассказывает Г. Чхартишвили)</small>|оригинал=Isabelle Eberhardt: less-travelled roads{{ref|en}}/ Перев. Кузьмина Е.|ссылка=http://elenakuzmina.blogspot.ru/2010/04/1877-1904-isabelle-eberhardt-less.html|издание=«Цветы под стеклом / Flowers under Glass» <small>= "Translations are flowers under glass" (Wolfgang Menzel)</small>|тип=блог Е. Кузьминой (elenakuzmina.blogspot.ru)|место=|год=14.04.2010|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006081830/http://elenakuzmina.blogspot.ru/2010/04/1877-1904-isabelle-eberhardt-less.html}}</ref>։ Հայր՝ Ալեքսանդր Տրոֆիմովսկի (Alexandre Trophimowsky) ծնվել է Հայաստանում, անարխիստ, Բակունինի ընկերը, ռուս ուղղափառ եկեղեցու նախկին քահանա (նախկին ճեմարանի ուսանող<ref name=ekuz1/>), փիլիսոփա, գիտնական, պոլիմաթիկոս<ref name=ekuz1/> և մի բազմալեզու, որը իսլամ էր ընդունել<ref name=ekuz/>, հայկական արմատներ ունենալը։ Կային նաև լուրեր, որ Իզաբելի հայրը կարող էր լինել [[Արթյուր Ռեմբո|Արթյուր Ռեմբոն]]<ref name=ekuz/>։ Իզաբելի մայրը նախկինում ամուսնացած էր եղել մի տարեց այրի տղամարդու հետ, որը ռուսական բանակի գեներալ էր<ref name=ekuz1/> Պավել դե Մորդե (''Pavel de Moerder''), ովքեր զբաղեցրել են Ռուսական կայսրության ամենակարևոր պաշտոնները։ Գեներալը որդի ուներ իր առաջին ամուսնությունից։ Երկու որդի և մեկ դուստր ունենալուց հետո Նատալին ճանապարհորդել է Շվեյցարիայով մեկ՝ ապաքինվելու համար։ Նրան ուղեկցում էին խորթ որդին, իր սեփական երեխաները, ինչպես նաև նրանց դաստիարակ Տրոֆիմովսկին և նրա երեխաները<ref name=ekuz1/>։ Ժնև ժամանելուց կարճ ժամանակ անց Նատալին ծնել է ևս մեկ որդի՝ Իզաբելի ավագ եղբորը՝ Օգյուստինին, իսկ չորս ամիս անց լուր ստացել, որ ամուսինը մահացել է սրտի կաթվածից<ref name=ekuz/>։ Նատալի Մորդեն որոշել է մնալ Շվեյցարիայում, և չորս տարի անց Ժնևում ծնվել է Իզաբելը<ref name=ekuz/>։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Նատալին սիրահարված էր իր երեխաների ուսուցչին, և գեներալի և ճեմարանի երեխաները միասին էին մեծացել<ref name=ekuz1/>, Իզաբելը գրանցվել է որպես «անօրինական» դուստր մոր օրիորդական ազգանվան ներքո՝ խուսափելու համար իր երեխաների դաստիարակի հայրության մասին հրապարակայնորեն հայտարարելուց։ Սակայն Էբերհարդը երբեք չի ճանաչել Տրոֆիմովսկու հայրությունը։ Նրա անօրինական ամուսնությունը հետագայում հանգեցրել է ֆինանսական և հուզական խնդիրների՝ զրկելով նրան ժառանգության իրավունքից և նպաստելով օտարացմանը խորթ քույրերից և եղբայրներից, որոնք ատում էին իր հորը<ref name=ekuz/>։ Այս ամենով հանդերձ, Իզաբելը լավ կրթություն ուներ։ Իզաբելին ամեն ինչ սովորեցրել էր հայրը. նա թույլ չէր տալիս դստերը դպրոց գնալ, «որպեսզի քաղաքակրթությունը չփչացնի նրան»<ref name=ekuz1/>։ Իզաբելը ազատ խոսում էր ֆրանսերեն, խոսում էր ռուսերեն, գերմաներեն և իտալերեն<ref name=hoav>{{Cite web |url=http://www.heartofavagabond.com/amazing-female-traveller-nomadic-pioneer-isabel-eberhardt/ |title=''Coelho Yara.'' A solo female traveller pioneer − Isabelle Eberhardt // Сайт «Heart of a Vagabond» (www.heartofavagabond.com) 10.02.2014. |access-date=2014-10-04 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006110417/http://www.heartofavagabond.com/amazing-female-traveller-nomadic-pioneer-isabel-eberhardt/ |url-status=live }}</ref>։ Ռուսերենը նրա մայրենի լեզուն էր<ref name=ekuz1/>։ Նա սովորում էր լատիներեն և հունարեն, ինչպես նաև դասական արաբերեն՝ հոր հետ կարդալով Ղուրանը, որը գրեթե անգիր էր անում. հայրը նրան դաստիարակել էր մեծ գիրքը հարգելու ոգով<ref name=ekuz1/>․ հետագայում Իզաբելը սկսել է ազատ տիրապետել արաբերենին։ Վաղ տարիքից նա հագնվում էր տղամարդու պես<ref name=hoav/>։ Սկզբում Իզաբելը կրում էր եղբայրների հագուստը և, համապատասխանաբար, ուներ տղայական սանրվածք։ Սա հետագայում ամրապնդվել է հոր նախապաշարմունքներով երիտասարդ կնոջը սպասող վտանգների վերաբերյալ։ Իր սեփական հոգեկան հանգստության համար հայրը թույլ էր տալիս Իզաբելին քաղաք դուրս գալ մեծ, խարխուլ առանձնատնից, որտեղ ընտանիքն ապրում էր միայն տղամարդկանց հագուստով։ Այս քողարկումը հեշտանում էր նրա նեղ կոնքերով և հարթ կուրծքով կազմվածքով<ref name=ekuz1/>։ Ավելի ուշ Իզաբելը սկսել է տղամարդու պես հագնվել՝ ավելի շատ ազատություն վայելելու համար, որն այդ ժամանակ կանայք չունեին<ref name=hoav/>։ [[Պատկեր:IsEberhardt.jpg|thumb|200px]] [[Պատկեր:Isabelle-eberhardt-portrait-4.jpg|thumb|200px]] [[File:Tombe Isabelle Eberhardt.jpg|thumb|200px|Իզաբել Էբերհարդի գերեզմանը մուսուլմանական գերեզմանատանը<ref>Фото из журнала «''L'Afrique du Nord illustrée''». — 1913. — 04 janvier. — № 212.</ref>]] == Ճանապարհորդություն դեպի Աֆրիկա == 1888 թվականին նրա խորթ եղբայր Օգյուստենը միացել է Ֆրանսիական արտասահմանյան լեգեոնին և ուղարկվել Ալժիր։ Սա Իզաբելի մոտ հետաքրքրություն է առաջացրել Արևելքի նկատմամբ, և նա սկսել է ավելի լրջորեն ուսումնասիրել արաբերենը<ref name=hoav/>։ Նրա առաջին ուղևորությունը Հյուսիսային Աֆրիկա տեղի ունեցավ մոր հետ 1897 թվականի մայիսին, երբ մայրը հույս ուներ հանդիպել Օգյուստինին։ Նրանք նաև մտածում էին այնտեղ մշտապես բնակություն հաստատելու մասին։ Չնայած նրանք երկուսն էլ իսլամ ընդունեցին, մայրը հանկարծամահ եղել [[Աննաբա|Աննաբայում]] և թաղվել այնտեղ՝ Ֆաթմա Մաննուբիա անունով։ Մոր մահից կարճ ժամանակ անց Իզաբելը միացել է տեղի մուսուլմաններին ֆրանսիական գաղութային տիրապետության դեմ զինված պայքարում։ Երկու տարի անց՝ 1899 թվականին, Տրոֆիմովսկին մահացել է կոկորդի քաղցկեղից Ժնևում՝ Իզաբելի գրկում։ Իր խորթ եղբոր՝ Վլադիմիրի ինքնասպանությունից և Օգոստինոսի ամուսնությունից մի ֆրանսուհու հետ, որի հետ Իզաբելը ոչ մի ընդհանուր բան չուներ, նա որոշել է խզել բոլոր կապերը իր նախկին կյանքի հետ։ Այդ պահից սկսած՝ Իզաբելը իր կյանքի մնացած մասն անցկացրել է Հյուսիսային Աֆրիկայում՝ ուսումնասիրելով հյուսիսային Ալժիրի անապատները և այցելելով նաև [[Թունիս]]<ref name=ekuz/>։ == Հոգևոր ճանապարհորդություններ == Հագնվելով տղամարդու պես և իրեն Սի Մահմուդ Էսադի անվանելով՝ Էբերհարդն ապրում էր արաբական հասարակությունում՝ վայելելով այնպիսի ազատություն, որը այլապես չէր ունենա<ref name=ekuz/>։ Իր ճանապարհորդությունների ընթացքում նա կապ է հաստատել Քադիրիյայի գաղտնի [[Սուֆիզմ|սուֆիական]] եղբայրության հետ, որը ակտիվորեն զբաղվում էր աղքատներին և կարիքավորներին օգնելով՝ պայքարելով ֆրանսիական գաղութային կառավարման անարդարությունների դեմ<ref name=ekuz/>։ 1901 թվականի սկզբին Բեհաիմում նրա վրա հարձակվել է սուսերակիր մի տղամարդ, որը գրեթե կտրել է նրա ձեռքը, բայց հետագայում նա ներել է տղամարդուն և (հաջողությամբ) պաշտպանել նրա կյանքը<ref name=ekuz/>։ Հնարավոր է՝ մահափորձը պայմանավորված էր մոլեռանդների համոզմամբ, որ նա սուֆի շեյխի սիրուհին է։ Սա նշանակում է, որ արաբները լավ գիտակցում էին, որ գործ ունեն քողարկված կնոջ հետ։ Սակայն, արաբական էթիկետի համաձայն, մարդը համարվում է այն, ինչ իրեն ներկայացնում է։ Արաբները շոյված էին, որ եվրոպացի կինը այդքան լավ գիտեր լեզուն և փորձում էր ամեն ինչում հետևել սովորույթներին, իսկ սուֆի շեյխը «Մահմուդին» ավելի մոտեցրեց իրեն՝ զարմանալի և քաջ աղջկա անկեղծ հավատքի և իսլամի նրա գիտելիքների նկատմամբ հարգանքից ելնելով<ref name=ekuz1/>։ 1901 թվականի հոկտեմբերի 17-ին [[Մարսել|Մարսելում]] նա ամուսնացել է ալժիրցի զինվոր Սլիման Աննիի հետ (''Slimane Ehnni'')<ref name=ekuz/>{{ref+|В источнике указано русское написание Эхнни, являющееся транслитерацией латинского написания, однако, в соответствии с правилами французского языка буква «h» при чтении не произносится, см.<ref name=ngch/>|Комм}}։ 1903 թվականին Իզաբելը սկսել է աշխատել որպես ռազմական լրագրող Օրանի հարավում<ref name="ekuz" />։ 1904 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Էբերհարդը մահացել է Ալժիրում՝ Այն Սեֆրա (Այն Սաֆրա) քաղաքում տեղի ունեցած ջրհեղեղի ժամանակ։ Երկարատև բաժանումից հետո ամուսինը նոր էր վերամիավորվել նրա հետ։ Նա այդ առիթով տուն էր վարձել։ Կավե տունը ջրհեղեղի ժամանակ երկու մասի էր բաժանվել։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն՝ ջրհեղեղը առաջացել է ուժեղ անձրևներից, նրա ամուսինը քշվել է ջրի տակ, բայց ողջ է մնացել<ref name="ekuz" />։ Այլ աղբյուրների համաձայն՝ ջրհեղեղը առաջացել է բնական երևույթից՝ լեռներում ձյունը հալվել է, և երկու-երեք մետր բարձրությամբ ցեխի ու սառցե ջրի հզոր հեղեղը, լիովին անսպասելիորեն, պարզ եղանակին, հոսել է չոր գետի հունով ներքև՝ սրբելով իր ճանապարհին հանդիպած ամեն ինչ: Իզաբելի և նրա ամուսնու բնակության վայրի խարխուլ տան գերանները փլուզվել են: Նրան դուրս են քաշել, իսկ կնոջը՝ ոչ<ref name="ekuz1">{{Статья|автор=Кузьмина Е.|заглавие=Снова Изабелла Эберхардт (1877−1904)/ Isabelle Eberhardt|ссылка=http://elena-v-kuzmina.blogspot.ru/2011/03/1877-1904-isabelle-eberhardt.html|издание=«Прокрасться... Diary of Lenka Le Soleil» <small>= "Временем как океаном Прокрасться, не встревожив вод..." (Марина Цветаева, 1923)</small>|тип=блог Е. Кузьминой (elena-v-kuzmina.blogspot.ru)|год=29.03.2011|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006105549/http://elena-v-kuzmina.blogspot.ru/2011/03/1877-1904-isabelle-eberhardt.html}}</ref>։ Իզաբելը թաղվել է իսլամական ծեսերի համաձայն Այն Սեֆրայում: Սլիման Աննին մահացել է 1907 թվականին: == Աշխատանքներ և հրապարակումներ == :: ''Աղբյուր<ref name="ekuz" />, եթե այլ բան նշված չէ'' Իզաբելի մահից հետո առաջին տարիներին ֆրանսիական թերթերում հրատարակվեցին նրա ճանապարհորդությունների մասին մի քանի գրքեր և հոդվածներ<ref name="ekuz" />․ * «Ալժիրական պատմություններ» ({{Lang-fr|«Nouvelles Algériennes»}}, 1905) * «Իսլամի տաք ստվերում» ({{Lang-fr|«Dans l'Ombre Chaude de l'Islam»}}, 1906) * «Իսլամի էջեր» ({{Lang-fr|«Pages d’Islam»}}, 1920)<ref>[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Eberhardt_-_Pages_d%E2%80%99Islam,_1920.djvu&page=6 ''Eberhardt I.'' Pages d’Islam. / Editeur E. Fasquelle. — Paris: Librarie Charpentier et Fasquelle, 1920.]</ref> * «Օրական աշխատողներ» ({{Lang-fr|«Les journaliers»}}, 1922) Հրատարակվել են նաև հետևյալ գրքերը՝ * «Մոռացության որոնողները» ({{lang-en|«The Oblivion Seekers», City Lights Publishing,}} 1975), Փոլ Բոուլզի թարգմանությամբ 13 պատմվածքների ժողովածու, որը կազմվել է 1972 թվականին հրատարակման համար * «Ավազոտ ծովեր» ({{Lang-de|«Sandmeere»}}, 1981) 4 հատորով * «Իսլամի ստվերում» ({{Lang-en|«In the Shadow of Islam»}}, 1993) * «Թակարդված ավազաբլուրներում» ({{Lang-en|«Prisoner of Dunes»}}, 1994) * «Թափառաշրջիկ» ({{Lang-en|«Vagabond»}}), Աննետ Կոբաքի թարգմանած վեպը (Annette Kobak) * «Բաժանումներ. Ընտրված ստեղծագործություններ» ({{Lang-en|«Departures: Selected Writings»}}, 1994), թարգմանեց Քարիմ Համդին (Karim Hamdy) և Լորա Ռայս (Laura Rice): * «Քոչվոր։ Իզաբել Էբերհարդտի օրագրերը» ({{Lang-en|«The Nomad: The Diaries of Isabelle Eberhardt», Interlink Books,}} 2003), անգլերեն լեզվով Էբերհարդտի օրագրերը, որոնք փրկվել են նրան սպանած ջրհեղեղից, պատմում են Իզաբելի կյանքի վերջին չորս տարիների մասին։ == Կինոյում և բեմում == 1991 թվականին ավստրալիացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր և սցենարիստ Իան Փրինգլը նկարահանել է կենսագրական լիամետրաժ ֆիլմ՝ {{нп2|Изабель Эберхард (фильм)|«Изабель Эберхард»||Isabelle Eberhardt (film)}}, 1991). Սցենարի հեղինակի դերը կատարում է [[Մաթիլդա Մեյ|Մաթիլդա Մեյը]]։ 2012 թվականի փետրվարին մեկ գործողությամբ օպերայի պրեմիերան տեղի ունեցավ [[Նյու Յորք|Նյու Յորքի]] կենտրոնում գտնվող «The Kitchen» արվեստի կենտրոնում։ «{{нп2|Песня бунта: Жизнь и смерть Изабель Эберхард|||Song from the Uproar: The Lives and Deaths of Isabelle Eberhardt}}» կոմպոզիտոր Միսի Մացոլի, լիբրետոն՝ Ռոյս Վավրեկի և Մացոլիի կողմից<ref>{{cite web|url=https://www.timeout.com/newyork/theater/review-song-from-the-uproar-off-off-broadway|author=Rosenberg M. L.|title=Review: Song from the Uproar|publisher=// «Time Out Group» website (www.timeout.com)|date=2012-02-12|access-date=2020-07-11|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927174350/https://www.timeout.com/newyork/theater/review-song-from-the-uproar-off-off-broadway|url-status=dead}}</ref>։ == Комментарий == {{примечания|group=Комм}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Մատենագիտություն == * Eglal 4Errera: Isabelle Eberhardt — Eine Biographie (Mit Briefen, Tagebuchblättern und Prosa). Lenos, Basel, 1992. ISBN 3-85787-181-4. jswb4zdzsq7o0xc7m2lpxveun18xn67 2 1285582 10716102 10715756 2026-03-28T10:42:23Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 10716102 wikitext text/x-wiki '''Camara''' is a [[:en:Social_enterprise|social enterprise]] that sends refurbished [[:en:Computers|computers]] and provides [[:en:Digital_literacy|digital literacy]] training to schools and other educational institutions in [[:en:Ethiopia|Ethiopia]], [[:en:Kenya|Kenya]], [[:en:Zambia|Zambia]], [[:en:Tanzania|Tanzania]] and Ireland. == History == Camara was founded in 2005 by Cormac Lynch, a former engineer and investment banker, who after a visit to Ethiopia saw an opportunity to use technology to enhance education in some of the world's most disadvantaged communities. Lynch heard from schools that computers were what were needed most. On his return to Dublin he saw a skip-load of discarded PCs, when an idea struck, which would see Camara give end of life computers a new lease of life and benefit school children in disadvantaged communities.<ref>{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367|title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad|work=The Irish Times|access-date=2017-10-28|language=en-US}}</ref> The name 'Camara' comes from a west African [[:en:Bantu_languages|Bantu]] dialect and means 'teacher' or 'one who teaches with experience'. Many people read it as 'Camera' and pronounce it as such, however the correct pronunciation is {{nowrap|'Ca ma ra'}}. The organisation's logo, the ANANSE NTONTAN ("spider's web"), comes from the adinkra symbols found in Ghana and historically used by the Asante tribe on cloth, walls and in pottery.<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/|title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28}}</ref> Ninth President of Ireland [[:en:Michael_D._Higgins|Michael D. Higgins]] is one of the organisation's patrons, as is British film producer and educator [[:en:David_Puttnam|Lord David Puttnam]].<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/our-people/|title=Our People {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/|url-status=dead}}</ref> == Awards == * In 2018 Camara Education won the Good Governance Award for their Annual Report and Financial Statements.<ref>{{citation |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/|title=Good Governance Award winners 2018|accessdate=2018-12-18}}</ref> * In 2016 Camara Education received an Innovative Programme of the Year 2016 Dóchas Award with the iMlango programme in Kenya.<ref>{{Cite web|url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas|website=www.dochas.ie|access-date=2018-12-06|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|url-status=dead}}</ref> * In 2013 Camara Education received an ICT Excellence award for Best Use of Technology in Education or Training.<ref>{{cite web |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|title=The ICT Excellence Awards winners 2013|publisher=ICT Excellence Awards|accessdate=17 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|archive-date=20 September 2013|url-status=dead}}</ref> * In 2012 Camara Education received the [[:en:Lord_Mayor_Of_Dublin|Lord Mayor]]'s Award, this honoured Camara for its special contribution to Dublin and its citizens.<ref>{{cite web |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf|title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards|publisher=Dublin City Council|accessdate=29 April 2013}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> * In 2012 Camara Education ranked 32nd at the [[:en:Deloitte|Deloitte]] Technology Fast 50 Award that honours business growth, technological innovation and entrepreneurial spirit.<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm|title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50|publisher=Deloitte|accessdate=30 April 2013|url-status=dead}}</ref> * In 2012 Camara Rwanda, a Hub of Camara Education, received the 'Japanese Award for most Innovative Development Project' at the 12th annual [[:en:Global_Development_Network|Global Development Network]] conference in January 2011.<ref>{{cite web |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity|accessdate=26 April 2013|archive-date=30 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|url-status=dead}}</ref> * In 2011 Camara Education reached the 15th place of the Deloitte Technology Fast 50 Award.<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf|title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011|publisher=Deloitte|accessdate=29 April 2013|url-status=dead}}</ref> * In 2010 Camara received the [[:en:Arthur_Guinness#Arthur_Guinness_Fund|Arthur Guinness Fund award]].<ref>{{cite web |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio|title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012|publisher=Silicon Republic|accessdate=26 April 2013}}</ref> == See also == * [[:en:Computer_recycling|Computer recycling]] * [[:en:Electronic_waste_by_country|Electronic waste by country]] * [[:en:Computer_technology_for_developing_areas|Computer technology for developing areas]] == References == <references responsive="0"></references> '''Али́са Лю''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի գեղասահորդուհի, որը հանդես է գալիս մենասահքում։ Թիմային մրցումներում Օլիմպիական չեմպիոն (2026), աշխարհի չեմպիոն (2025), աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2022), Գրան պրիի եզրափակչի հաղթող (2025), պատանիների աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2020), պատանիների Գրան պրիի եզրափակչի արծաթե մեդալակիր (2019), ԱՄՆ-ի կրկնակի չեմպիոն (2019, 2020)։ 13 տարեկանում տիտղոսը նվաճելով՝ դարձել է ԱՄՆ-ի մեծահասակների առաջնությունների պատմության մեջ ամենաերիտասարդ հաղթողը։ Լյուն առաջին ամերիկացի գեղասահորդն է, որը Չմշկասահքի միջազգային միության հովանու ներքո անցկացվող մրցումներում կատարել է քառակի ցատկ (լուտց)<ref name=":0">{{Cite web |title=Alysa Liu becomes first American woman to land quad |url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914195857/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |archive-date=2019-09-14 |access-date=2019-12-09 |publisher=olympicchannel}}</ref>: Էլիս Լյուն բարդ տարրեր է կատարում վաղ տարիքից 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դրությամբ զբաղեցնում է 5-րդ տեղը Չմշկավազքի միջազգային միության վարկանիշային աղյուսակում<ref>{{cite web |date=2025-04-25 |title=ISU World Standings 2024/2025 — Women |url=https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215203150/https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |archive-date=2021-12-15 |access-date=2025-04-29 |publisher=Международный союз конькобежцев{{!}}ИСУ |lang=en}}</ref>: == Կենսագրություն == Ալիսա Լյուն ծնվել է 2005 թվականի օգոստոսի 8-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Քլովիս քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Արթուր Լյուն, 1990-ականներին Չինաստանից գաղթել է ԱՄՆ՝ Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններին մասնակցելուց հետո։ Ներկայումս նա զբաղվում է փաստաբանական գործունեությամբ Օքլենդում և միայնակ մեծացնում է հինգ երեխաների, որոնցից ավագը Ալիսան է<ref>{{Cite web |title=Американская угроза. Кто бросит вызов российским фигуристкам |url=https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209085209/https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>: Ալիսը ծնվել է փոխնակ մայրության միջոցով. ձվաբջիջը նվիրաբերվել է անանուն դոնորի կողմից<ref name=":1">{{Cite web |title=Алиса Лю – девочка из пробирки, выучившая квады. Но лутц и триксель не помогли ей обыграть Валиеву |url=https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209095945/https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Eurosport}}</ref>: == Կարիերա == === Սկիզբ === Լյուն չմուշկներ է հագել հինգ տարեկանում, երբ հայրը՝ գեղասահորդ Միշել Կվանի երկրպագուն, նրան տարավ Օքլենդի սահադաշտերից մեկը։ 2016 թվականին 10 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը intermediate կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk">{{cite web |date=2018-12-31 |title=Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516224231/https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |archive-date=2019-05-16 |access-date=2019-01-28 |website=OlympicTalk (NBC)}}</ref>: 2017 թվականին զբաղեցրել է 4-րդ տեղը ԱՄՆ-ի առաջնությունում նորեկների կարգում: 2018 թվականին 12 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատանիների չեմպիոն՝ ազատ ծրագրում կատարելով 6 մաքուր եռակի թռիչք, այդ թվում՝ երկու երեք-երեք համակցություն<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2018—2019 === 2019 թվականին 13 տարեկանում նորամուտը նշել է ԱՄՆ առաջնության մեծահասակների կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" /> և հաղթեց նրան։ Կամայական ծրագրում կատարեց երկու եռակի ակսել, այդ թվում մեկը տուլուպով կասկադում<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru">{{cite web |date=2019-01-26 |title=13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129010057/https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |archive-date=2019-01-29 |access-date=2019-01-28 |website=Sports.ru}}</ref>: ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը (մինչ այդ՝ Թարա Լիպինսկին, որը հաղթել էր 1997 թվականին 14 տարեկանում)<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru" />: Մինչդեռ մինչև 2019/20 մրցաշրջանը նա իրավունք չուներ հանդես գալ միջազգային մակարդակում նույնիսկ պատանիների մոտ, քանի որ ծնվել էր օգոստոսի 8-ին, ինչը հինգ շաբաթ ուշ է վերջնաժամկետից, որի դեպքում գեղասահորդը պետք է դառնար 13 տարեկան<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2019—2020 === 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում ISU Junior Grand Prix-ի փուլում կանանցից առաջինը մեկ ծրագրում կատարել է քառակի լուտց և եռակի ակսել<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>: 2020 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում զիջել է ռուսաստանցիներ Կամիլա Վալիևային և Դարյա Ուսաչովային, գրավել է 3-րդ տեղը ընդհանուր հաշվարկում, 2-րդը՝ կարճ ծրագրում և 3-րդը՝ ազատ ծրագրում։ === Մրցաշրջան 2020–2021 === 2020–2021 մրցաշրջանից մարզվում է կանադացի մասնագետ Լի Բարքելի մոտ։ ԱՄՆ-ի առաջնությունում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ վաստակելով 213,39 միավոր<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2021—2022 === 2021 թվականի սեպտեմբերին Ալիսան իր նորամուտը նշեց մեծահասակների շրջանում գեղասահքով Իտալիայի մրցաշարում, որը մտնում է «Չելենջեր» շարքի մեջ՝ Lombardia Trophy, և հաղթեց՝ վաստակելով 219,24 միավոր<ref>{{Cite web |title=Lombardia Trophy. Лью одержала победу, Куракова – 2-я, Паганини – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912163105/https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |archive-date=2021-09-12 |access-date=2021-09-12 |website=Sports.ru}}</ref>: Սեպտեմբերին ելույթ ունեցավ Nebelhorn Trophy մրցաշարում, որը վստահորեն հաղթեց ընդհանուր միավորների 13,82 միավորի տարբերությամբ<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women - Free Skating. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925141345/http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |archive-date=2021-09-25 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հոկտեմբերի վերջին ելույթ ունեցավ Գրան-պրի շարքի երկրորդ փուլում Վանկուվերում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (73,63 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030040250/https://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |archive-date=2021-10-30 |access-date=2022-03-26 |website=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 7-րդը կամայական ծրագրում (132,90 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 5-րդ տեղը 206,53 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Նոյեմբերին ելույթ ունեցավ Գրան-պրիի չորրորդ փուլում Տոկիոյում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (67,72 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 3-րդը կամայական ծրագրում (135,18 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 4-րդ տեղը 202,90 միավորով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հունվարի սկզբին ելույթ ունեցավ ազգային առաջնությունում, որտեղ կարճ ծրագրում գրավեց 3-րդ տեղը (71,42)<ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Чемпионат (сайт){{!}}Чемпионат |lang=ru}}</ref>,բայց չմասնակցեց ազատ ծրագրին կորոնավիրուսի դրական թեստի պատճառով<ref>{{Cite web |date=2022-01-07 |title=Алиса Лью не выступит с произвольной программой на чемпионате США из-за коронавируса |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103102/https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru}}</ref>: Ազգային առաջնության արդյունքներով ընդգրկվել է Պեկինի Օլիմպիական խաղերին և աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Օլիմպիական խաղերում կարճ ծրագրից հետո գտնվում էր 8-րդ տեղում (69,50)<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>, ազատ ծրագրում 7-րդն էր (139,45), արդյունքում զբաղեցրեց 7-րդ տեղը՝ 208,95 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Մարտին աշխարհի առաջնությունում կարճ ծրագրից հետո 5-րդն էր (71,91)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women short program |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325101952/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, կամայական 3-րդ (139,28)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, արդյունքում նվաճեց բրոնզե մեդալ՝ 211,19 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: 2022 թվականի ապրիլին հայտարարեց սպորտային կարիերան ավարտելու մասին<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2024—2025 === 2024 թվականի աշնանը Լյուն հայտարարեց մեծ սպորտ վերադառնալու մասին։ 2025 թվականի գարնանը նա հաղթեց աշխարհի առաջնությունը՝ 222,97 միավոր արդյունքով, գրավելով 1-ին տեղը և՛ կարճ, և՛ ազատ ծրագրերում։ == Տեխնիկա == Լյուն տիրապետում է բարձր բարդության տարրերին<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2018 թվականի օգոստոսին Asian Open Trophy մրցաշարում նորեկների կարգում ազատ ծրագրում հաջողությամբ կատարել է եռակի ակսել՝ կրկնակի տուլուպով կասկադով և դարձել պատմության մեջ ամենաերիտասարդ գեղասահորդուհին, ով միջազգային մրցումներում կատարել է եռակի ակսել, և չորրորդ ամերիկացի գեղասահորդուհին, ում հաջողվել է այդ ցատկը։ Մինչև Լյուն եռակի ակսելին տիրապետում էին Տոնյա Հարդինգը, Քիմմի Մայսները և Միրայ Նագասուն<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>: 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում կայացած պատանեկան Գրան-պրիի փուլում վայրէջք կատարեց քառակի լուտց՝ դառնալով առաջին ամերիկացի գեղասահորդուհին, որն այն կատարել է պաշտոնական միջազգային մրցումներում<ref name=":0" />: == Ծրագրեր == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:75%;" ! style="width:13%;height:60px;" |Մրցաշրջան !Կարճ ծրագրեր !Կամայական ծրագրեր !Ցուցադրական համարներ |- !2025-ից 2026 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2">{{cite web |title=Alysa LIU: 2024/2025 |url=http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date=2020-01-11 |access-date=2024-10-12 |publisher=International Skating Union |lang=en}}</ref> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2024- ից 2025 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2" /> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2021-ից 2022 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-2122" /> | * «Գնչուական պար» * («Դոն Կիխոտ» բալետից) Լյուդվիգ Մինկուս բեմադրող-պարուսույց՝ Մասսիմո Սկալի | * «Կոնցերտ ջութակի և նվագախմբի համար» * Պյոտր Չայկովսկի Ջոշուա Բելի կատարմամբ | * «Ծիածան» * Քեյսի Մասգրեյվս ---- * «Լոկո» * բեմադրող-պարուսույց Ժան-Լյուկ Բեյքեր |- !2020-ից 2021 թվականների մրցաշրջան <ref name="NBC200929" /> | * «Լա ստրադա» * Նինո Ռոտա բեմադրող-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Փոթորիկ» * Բալաժ Հավաշի բեմադրող խորեոգրաֆ Լորի Նիկոլ | * «Այստեղ այնքան հանգիստ է» * Բյորկի կատարմամբ |- !2019-ից 2020 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-1920" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Նոր Աշխարհի Սիմֆոնիա» * Ջենիֆեր Թոմաս բեմադրիչ-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Խնջույք Կատարող Մարդիկ» * Դի-Լայթ խորեոգրաֆ-բեմադրիչ Ռոեն Ուորդ |- !2018- ից 2019 թվականների մրցաշրջան <ref name="2018roster" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Իսթվիքի կախարդները» * Ջոն Վիլյամս բեմադրող-պարուսույց Սինդի Ստյուարտ | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * կատարումը՝ Բարբարա Սթրեյզանդի բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ |- !2017- ից 2018 թվականների մրցաշրջան <ref name="liulands" /><ref name="stunner" /><ref name="precocious" /> | * «Իսպանական բոց» * Մաքսիմ Ռոդրիգես | * «Մերժվածները» * Կլոդ-Միշել Շյոնբերգ | |- !2016- ից 2017 թվականների մրցաշրջան <ref name="huang" /> | * «Դնելով Ռիցը» Իրվինգ Բեռլին | * «Երգիր, Երգիր, Երգիր» * Բեննի Գուդմեն | |} == Մարզական նվաճումներ == {| class="wikitable" style="text-align:center" !Մրցումներ !{{Comment|16/17|Сезон 2016—2017 годов}} !{{Comment|17/18|Сезон 2017—2018 годов}} !{{Comment|18/19|Сезон 2018—2019 годов}} !{{Comment|19/20|Сезон 2019—2020 годов}} !{{Comment|20/21|Сезон 2020—2021 годов}} !{{Comment|21/22|Сезон 2021—2022 годов}} !{{Comment|24/25|Сезон 2024—2025 годов}} !{{Comment|25/26|Сезон 2025—2026 годов}} |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Международные |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | |7 | | |- | align="left" |Աշխարհի առաջնություններ | | | | | | bgcolor="cc9966" |3 | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Չորս մայրցամաքների առաջնություններ | | | | | | |4 | |- | align="left" |Գրան-պրիի եզրափակիչ | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. NHK Trophy | | | | | |4 |4 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate America | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate Canada | | | | | |5 |6 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Cup of China | | | | | | | | bgcolor="silver" |2 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Lombardia Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |4 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Nebelhorn Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Budapest Trophy | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Զագրեբի ոսկե չմուշկ | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մոշի բաժակ | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային ակումբային |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Աշխարհի ակումբային առաջնություն | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային պատանիների միջև |- | align="left" |Աշխարհի պատանիների առաջնություններ | | | | bgcolor="cc9966" |3 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի եզրափակիչներ | | | | bgcolor="silver" |2 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. Լեհաստան | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. ԱՄՆ | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Ասիայի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|N|Новисы}}. | | | | | |- | align="left" |Մարտահրավերի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | | | | | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Ազգային |- | align="left" |ԱՄՆ առաջնություններ | bgcolor="d1c571" |4{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|J|Юниоры}}. | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="d1c571" |4 | | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |} == Ծանոթագրություններ == {{примечания|refs=<ref name=ISU-2122>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2021/2022 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20210926100048/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2021-09-26 |url-status= unfit }}</ref> <ref name=NBC200929>{{cite news |url= https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ |title= Alysa Liu grows on the ice and adds inches, too |last= Hersh |first= Philip |work= [[NBC Sports]] |date= 2020-09-29 |access-date= 2021-11-04 |archive-date= 2021-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211104075239/https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ }}</ref> <ref name=ISU-1920>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2019/2020 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2020-01-11 |url-status= unfit }}</ref> <ref name="2018roster">{{cite web |title=2018–19 Figure Skating Roster: Alysa Liu |url=https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |publisher=U.S. Figure Skating |access-date=2019-02-03 |archive-date=2019-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621101031/https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |url-status=live }}</ref> <ref name="liulands">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Liu lands triple flip-triple toe, leads junior ladies |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701033820/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-date=2018-07-01 |work=Ice Network.com |date=2018-01-01 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="stunner">{{cite news |last=Almond |first=Elliot |title=Richmond's Alysa Liu pulls off another stunner |url=https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |work=East Bay Times |date=2018-01-02 |archive-date=2021-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104075240/https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="precocious">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Precocious Liu storms her way to junior crown |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011148/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-date=2018-07-02 |work=Ice Network.com |date=2018-01-03 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="huang">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Huang beats out tough novice ladies field for gold |url=http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630141841/http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-date=2018-06-30 |work=Ice Network.com |date=2017-01-17 |access-date=2021-11-04 }}</ref>}} '''Ռենատ Ֆավարիսի Դավլետյարով''' ({{ԱԾ}}), ռուս [[ռեժիսոր]], [[սցենարիստ]] և կինոպրոդյուսր։ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ։ [[Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ|Ռուսաստանի դաշնության վաստակավոր արվեստի գործիչ]] (2024 թվական)։ == Կենսագրություն == Ռենատ Դեվլյատյարովը ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 17-ին Աստրաղանում։ Ռենատը ստացել է [[բարձրագույն կրթություն]] ինժիներ-տեխնոլոգ ոլորտում։ 1985-ից մինչև 1987 թվականները աշխատել է որպես դեկորացիաների բեմադրիչ «<nowiki/>[[Մոսֆիլմ|Մոսֆիլմ»]] կինոստուդիայում, այդ թվում՝ Կարեն Շահնազարովի «<nowiki/>[[Ցրիչը (ֆիլմ, 1986)|Ցրիչը]]<nowiki/>» և Սերգեյ Սոլովյովի «ԱՍՍԱ» կինոնկարներում, որոնք խորհրդանշական են խորհրդային կինոյի համար<ref>Hirsch, p. 13</ref>։ 1987-ից մինչև 1989 թվականները շաուրնակել է աշթատանքը կինոստուդիայում, կատարելով ֆիլմերի փոխտնօրենի գործառույթները, իսկ 1989 թվականից դարձել է ֆիլմերի տնօրեն։ 1994 թվականից ղեկավարել է «շրջան» կինոստուդիայի «Մոսֆիլմ» կինոկոնցերտը։ 1955 թվականին դարձել Է [[Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոն|Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի]] (ՄՄԿՖ) գործադիր տնօրեն։ 1999-2006թթ.՝ Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր տնօրեն<ref>{{cite web |date= |title=Super Bowl XXXVII |url=http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170626192006/http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |archive-date=2017-06-26 |access-date=2012-09-08 |publisher=Superbowlhistory.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Willie Mays Quotes |url=http://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506080458/https://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |archive-date=2017-05-06 |access-date=2015-04-25}}</ref>։ 1997 թվականին ղեկավարել է «Ինտերֆեստ» կազմակերպությունը։ 2001-ից մինչև 2008 թվականները ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]]: 2003 թվականից Փարիզում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ 2005 թվականից Բեռլինում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ Ղեկավարել է «Կինո-Յալթա» պրոդյուսերական կինոյի միջազգային փառատոնը։ 2007-2009թթ.՝ «Վաղը/2morrow» ժամանակակից կինոյի միջազգային փառատոնի գլխավոր պրոդյուսեր: 2009-2015թթ.՝ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ, Եվրոպայից ֆիապֆ պրոդյուսերական գիլդիաների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ: 2010-ից մինչև 2012 թթ. «երկուսը մեկում/ 2 ին» 1 Միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր պրոդյուսրն էր<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>։ 2012 թվականին ընտրվել է Կենտրոնական դաշնային շրջանի Հանրային պալատի անդամ<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>։ 2011 թվականին հանդես է եկել որպես ռեժիսոր՝ նկարահանելով «Իմ խենթ ընտանիքը» 2012 թվականին Էկրան բարձրացավ «պողպատե թիթեռ» դետեկտիվ դրաման։ Ռենատ Դավլետյարովի հաջորդ ֆիլմը՝ «Մի անգամ», որը նկարահանվել է Յուրի Կորոտկովի «ամերիկուհին» պատմվածքի հիման վրա, դարձել է XXII կինոփառատոնի բացման ֆիլմը՝ «պատուհան դեպի Եվրոպա»<ref>''The Giants of the Polo Grounds'' by Noel Hynd (1988). New York: Doubleday. page 358. ISBN 0-385 23790-1</ref>։ == Ընտանիքը և անձնական կյանքը == Հայրը՝ Ֆավարիս Դավլատերյավովը ԽՍՀՄ-ում նավթի կոմիտեի վերջին նախագահը, Ավելի ուշ «Ռոսնեֆտ»-ի ղեկավարներից մեկը, «նավթամթերք Կոնցեռն» ՓԲԸ-ի նախագահն էր<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ Հայրը ազգությամբ [[Թաթարներ|թաթար է]], իսկ մայրը՝ [[Ռուսներ|ռուս]]<ref>''Willie Mays'', by Matt von Albade, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, pp. 60-75 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Կրտսեր եղբայրը՝ Բորիս Ֆավարիսովիչ Դավլետյարովը, [[Բանկ|բանկիր]], «զարգացման միջազգային բանկ» ԿԲ-ի նախկին սեփականատեր: Ապրում է [[Լոնդոն|Լոնդոնում]]: ոչ AI. Առաջին ամուսնությունից «որդին» Արտեմը: Նա ապրում էր մի քանի տարի քաղաքացիական ամուսնության մեջ դերասանուհի Վերա Սոտնիկովայի հետ: 2000-ականների երկրորդ կեսին Ռենատ Դավլետյարովը սիրավեպ է ունեցել երգչուհի և հեռուստահաղորդավարուհի Օլգա Օրլովայի հետ։ 2014-ում ամուսնացել է երգչուհի և դերասանուհի Եվգենիա Մալախովայի հետ<ref>''Willie Mays'', by Arnold Hano, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, p.80 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Բաժանվել են 2019 թվականին<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ === Հանրային դիրքորոշում === 2014-ի մարտին Նա աջակցեց [[Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանի Դաշնությանը|Ղրիմի վերադարձին]], ստորագրեց նամակ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ ի աջակցություն Ղրիմի բռնակցմանը:. 2024 թվականին դարձել Է ՌԴ նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Պուտինի վստահված անձ<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ == Ֆիլմագրություն == === Դերասան === * 1989 թվական՝ Կատալա Թովմասի ''թիկնապահը'' * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ ''առաջին հետապնդողը'' * 1993 թվական՝ Աղեղնավոր անհանգիստ Ռենատ * 2003 թվական՝ [[Բարև, մայրաքաղաք|Բարև մայրաքաղաք]]: նոր ռեժիսոր * 2010 թվական՝ սակուրայի Մուրաբա Տոմոկազու Սան, ճապոնացի ճգնաժամային տնօրեն === Ռեժիսյոր === * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ պողպատե թիթեռ * 2014 թվական՝ մի անգամ * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] * 2017 թվական՝ կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչու]]<nowiki/>ն * 2023 թվական՝ մարդը ոչ մի տեղից === Սցենարիստ === * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝Սեր-գազար 2 * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] === Պրոդյուսեր === * 1997 թվական՝ կրքեր «շահ» ատելյեում * 2005 թվական՝ 180 և բարձր * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝ [[Ինդիգո (ֆիլմ)|ինդիգո]] * 2008 թվական՝ Սեր-գազար 2 * 2009 թվական՝ Յուլենկա * 2010 թվական՝ [[սիրո հեգնանք]] * 2011 թվական՝ Սեր-գազար 3 * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ զրույց * 2012 թվական՝պողպատե թիթեռ * 2013 թվական՝ զուգահեռ աշխարհներ * 2014 թվական՝ փախստականներ * 2015 թվական՝Մի անգամ * 2015 թվական՝ անտեսանելի մարդիկ * 2015 թվական՝ Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են * 2015 թվական՝ կանաչ կառք * 2016 թվական՝ մաքուր արվեստ * 2017 թվական՝կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2020 թվական՝ մինիմաքս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչուն]] * 2022 թվական՝ Սեր-գազար. * 2022 թվական՝ Պետրոպոլիս === Տնօրեն === * 1991 թվական՝ ոտքը, ռեժ. Ն. Տյագունով * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1993 թվական՝ անհանգիստ Աղեղնավորը, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1994 թվական՝ սուլիչ, ռեժ. Պ. Էրդեշշ * 1994 թվական՝ [[Երեք քույր (ֆիլմ, 1994)|երեք քույրեր]], ռեժ. Ս. Սոլովյով === Տնօրենի տեղակալ === * 1989 թվական՝ Սև վարդը՝ տխրության խորհրդանիշ, Կարմիր վարդը՝ սիրո խորհրդանիշ, ռեժ.՝ ա. Գրիգորյան Ս. Սոլովյով * 1989 թվական՝ Կատալա, ռեժ. Ս. Բոդրով == Մրցանակներ == 2024 թվականի ապրիլի 12-ից ստացել է Ռուսաստանի դաշնության արվեստի գործչի պաշտոնը, ''հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար''<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Чемпионат (сайт)|Чемпионат]] |lang=ru}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին Հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20190203084938/https://www.vokrug.tv/photo/person/renat_davletyarov/ Вокруг TV. Ренат Давлетьяров.] '''Ալեքսեյ Իգորևիչ Նեկլյուդով''' ({{ԱԾ}}),[[Ռուսաստան|ռուս]] [[Թատրոն|թատրոնի]] և [[Կինո (խումբ)|կինոյի]] դերասան ռադիոհաղորդավար «<nowiki/>[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|ՕՐՏ / Առաջին ալիքի]]<nowiki/>» պաշտոնական ձայն (1998 թվականի սեպտեմբերից), «մեր ռադիո» ռադիոկայանի նախկին պաշտոնական ձայն (1998-2006)։ == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1963 թվականի հուլիսի 31-ին Մոսկվայում։ Հայրը, Իգոր Նիկոլաևիչ Նեկլյուդովը (1929-1998) լրագրող, «բժշկական թերթ» խմբագրության գիտության բաժնի վարիչ, «Առողջություն» ամսագրի խմբագրության պատասխանատու քարտուղարն է: Մայրը, Թամարա Իվան՝նան (1928-2004) «նորաձևության ամսագիր» գեղարվեստական խմբագիր, նախկինում՝ օպերային երգչուհի էր <ref name="rusperson">{{cite web |title=Неклюдов Алексей Игоревич |url=http://rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207042006/http://www.rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-date=2018-12-07 |access-date=2018-11-21 |publisher=Rusperson |deadlink=no}}</ref>։ 1985 թվականին Ալեքսեյը ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի [[ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիա|Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան դպրոց-ստուդիան]] (ա. ա. Պոպովի և Վ. Պ. Մարկովի դասընթաց)<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Sports.ru]] |lang=ru}}</ref>։ Սովորել էր Ալեքսանդր Յացկոյի, Ալեքսանդր Ռեզալինի, Ալյոնա Օխլուպինայի, Կոնստանտին Լավրոնենկոյի և այլոց հետ<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>։ === Կարիերա === Ծառայել է մի շարք թատրոններում՝ կատսա (1985-1986թվականնե՝ր), թատրոն: Պուշկինի (1986-1988 թվականնե՝ր), «Սատիրիկոն» (1988-1991 թվականնե՝ր), Անտոն Չեխովի (1990), Ալեքսեյ Ռիբնիկովի (1992-1993 թվականնե՝ր) և «Տաբակերկե» (1993-1996թվականնե՝ր )թատրոններում<ref name="rusperson" />։ 1987 թվականին հնչեցրել է [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ|ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] [[Անդրեյ Միրոնով|Անդրեյ Միրոնովի]] վերջինի դերը Sanglie-ն «Pathfinder» ֆիլմում, քանի որ Միրոնովն ինքը ժամանակ չուներ բարձրաձայնելու այն։ Չեխովի թատրոնում աշխատելուն զուգահեռ նա վարում էր իր սեփական երաժշտական \ u200b \ u200bծրագիրը՝ «<nowiki/>[[Ջազ]]<nowiki/>» Նեկլյուդովան, «Ռադիո Ռոքս» ում։ Մասնակցել է «Ուրախ տղաներ» (ծաղրել է [[Սերգեյ Կապիցա|Սերգեյ Կապիցին]]), «ծիծաղի շուրջը» (ծաղրել է [[Օլեգ Եֆրեմով|Օլեգ Եֆրեմովին]], Ալեքսանդր Կալյագինին և [[Եվգենի Եվստիգնեև|Եվգենի Եվստիգնեևին]]) հեռուստահաղորդումներին<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref> «Երկուսն էլ» 1994 թվականին մասնակցել է «Էխո Մոսկվի» ռադիոյում [[Դանիլ Խարմս|Դանիել Խարմսի]] ստեղծագործությունների հիման վրա հեռարձակվող ռադիոսպեկտին<ref name="rusperson" />։ 1995 թվականին մտել է Ռուսաստանի թատերական գործիչների միության։ Եղել է դերասանի տանը թատերական կաղամբներ անցկացնելու նախաձեռնողը<ref name="rusperson" /><ref name="express">{{cite web |date=2018-08-29 |title=Евстигнеев заставлял молодых актёров выпивать перед спектаклем |url=https://www.eg.ru/culture/607036-evstigneev-zastavlyal-molodyh-akterov-vypivat-pered-spektaklem-055960/ |publisher=[[Экспресс-газета]]}}</ref>։ Դերասան և ռեժիսոր Ալեքսեյ Նեկլյուդովի վերջին աշխատանքներից մեկը թատրոնում հայտնի սաքսոֆոնահար Չարլի պարկերի դերն է [[Խուլիո Կորտասար|Խուլիո Կորտասարի]] «հետապնդողը» պատմվածքի հիման վրա իրեն նվիրված ներկայացման մեջ: «Վեց» տեղի է ունեցել 1999 թվականի մարտին [[Տագանկայի թատրոն|Տագանկայի թատրոնում]]<ref name="express" />։ Այս նախագիծը դրամաշնորհ է շահել «թատրոնը 21-րդ դարի շեմին» մրցույթում, որն անցկացրել է «Բաց հասարակություն» ինստիտուտը։ 1998 թվականին առավոտյան ալիքի էկրանապահիչի և վերնագրերի ձայնն էր «Կողմնացույց» (այժմ «տրամադրություն») «<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>»-ում։ Նաև ձայնագրել էգովադզդներ։ 1998 թվականի սեպտեմբերից մինչև ներկայիս ժհամանակաշրջաններ հնչեցնում է «Առաջին ալիքի» (ՕՐՏ)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>, ալիքի իմիջային հոլովակները, նրա որոշ հաղորդումներ («աբրակադաբրա», «կատարյալ վերանորոգում», «խորանարդ» և այլն)։ Դերասանը հեռուստաալիք է եկել գլխավոր պրոդյուսեր Կոնստանտին Էռնստի հրավերով<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>, քանի որ այստեղ արդեն աշխատող Անատոլի Մաքսիմովը գլխավոր պրոդյուսերի տեղակալն էր կինոդիտման գծով և չէր կարող անընդհատ հայտարարություններ հնչեցնել։ Որոշ արտասահմանյան կինոանոնանսներում 2002 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2003 թվականի օգոստոսը Նեկլյուդովը հանդես է եկել նաև որպես դերասանների կրկնօրինակների ձայնային թարգմանիչ։ «Առաջինում» աշխատելուն զուգահեռ՝ 1998 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերը հնչեցրել է «մեր ռադիոն» ռադիոկայանի ծրագրերի ջինգլերն ու անոնսները։ 2005-ից մինչև 2013 թվականները, ինչպես նաև «Տան կինո» հառուստաալիքը,«Հեռուստակաֆե» խոհարարական ալիքը, «Առաջինի երաժխտությունը» երաժխտական ալիքը «Ժամանակ», «Առաջին ալիքի» թվային հեռուստընտանիքի մեջ մտնող ալիքները Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է "Telenyanya"մանկական ալիքի ձայնը։ Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է «Տելենյանյա» մանկական ալիքի ձայնը։ 2014 թվականին Սոչիի ձմեռային [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2014|Օլիմպիական]] և Պարալիմպիկ խաղերի բացման և փակման արարողությունների ձայնն էր<ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref>, որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): 2015 թվականից «Ռադիո Շանսոն»-ում վարում է «Տարվա շանսոն» հիթ-շքերթի ամենշաբաթյա հիթ-շքերթը<ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2017 թվականի մայիսից աշխատում է Նիկոլայ Ֆոմենկոյի կողմից գործարկված «Ֆեյկերադիո Ֆոմենկո» ժամանցային ինտերնետ ռադիոկայանում, որտեղ խաղում է մի քանի դերեր՝ հաղորդավար Յուրի Բուրզոն և տարբեր հյուրեր<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ից մինչև 2020 թվականի փետրվարի 8 ընկերությունը վարել է այս ռադիոկայանի եթերի հեռուստատեսային տարբերակը ՆՏՎ ալիքով<ref>{{Cite web |title=Indian Icon Sachin Tendulkar wins Laureus World Sports Awards 2020 |url=https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129074929/https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |archive-date=2021-11-29 |access-date=2020-03-06 |publisher=Highonstudy.com |lang=en}}</ref>։ 2017 թվականի հունիսից հեռուստաալիքով հայտարարություններ է հնչեցնում «Եկեք գնանք», որը մտնում է «Առաջին ալիք ԲԸ»-ի մեջ։ Համաշխարհային ցանց".։ Ջան 15, 2016 Քոմենտս ոֆֆ-ն [[Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա (2022-այժմ)|Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման]] ֆոնին ներառվել Է Ուկրաինայի պատժամիջոցների ցանկում<ref>{{cite web |date=2023-12-28 |title=О регистрации доверенных лиц кандидата на должность Президента Российской Федерации Владимира Владимировича Путина |url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/54297/ |url-status=dead |accessdate=2024-01-30 |publisher=cikrf.ru}}</ref>։ == Աշխատանք == === Թատրոն === '''Ցաստա''' * 1985 թվական՝ «1799 թվականի աշնանային արշավ» Ա. Օ. Ռեմեզա-հետևակային * 1985 թվական՝ «Ժուկով ժամանակով» Ա. Կ. Գլադկովա Ռտիշչև *1986 թվական՝ «պարի ուսուցիչ» [[Լոպե դե Վեգա]]-մի քանի դերեր '''Անտոն Չեխովի Թատրոն''' * 1990 թվական՝ «Բալենու այգին» (Պոստ. Լ. Գ. Տրուշկինա) Էպիխոդով<ref>{{Cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2024 года № 257 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» |url=http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415221156/http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |archive-date=2024-04-15 |access-date=2024-04-12}}</ref> '''Ալեքսեի Ռիբնիկովի թատրոն''' * 1992 թվական՝ «հայտարարվածների Պատարագը» «'''Ծխախոտ»''' * 1993 թվական՝ «կրքեր Բումբարաշի համար» Յու. չ. Կիմա-պորուչիկ Իլյին<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Путин присвоил звание Заслуженный деятель искусств Тиграну Кеосаяну |url=https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412091054/https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |archive-date=2024-04-12 |access-date=2024-10-23 |website=РИА Новости |publisher=РИА Новости |lang=ru}}</ref> * 1993 թվական՝ «Մատրոսսկայա տիշինա» [[Ալեքսանդր Գալիչ|Ա. Ա. Գալիչի]] Չեռնիշև, Լապշին, Օդինցով<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ Վ. Պ. Ակսյոնով-Տելեսկոպով ավագ «վառվող բոչկոտարա»<ref>{{cite web |title=Затоваренная бочкотара (ранняя редакция) |url=http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120614/http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ «Մեխանիկական դաշնամուր» [[Նիկիտա Միխալկով|Ն. Ս. Միխալկովի]] հողատեր Պավել Պետրովիչ Շչերբուկ (վոյնիցևների հարևան)<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> === Ֆիլմագրություն === # 1988 թվական՝ «մեկ, երկու-վիշտը նշանակություն չունի»: Սև ասպետ # 1989 թվական՝ «Հետաքննությունը վարում են գիտակները»։ «Մաֆիա», Մատվեյ Սերգեևիչ Սնեգիրև # 2007 թվական՝ «երեք օր Օդեսայում» Սլավինսկու մարդը # 2007 թվական՝ «Ամանորի գիշերը Առաջինում» 2008 թվականին թարգմանիչ, ռեժիսոր Անտոնիո Ռիզոտո # 2008 թվական՝ «Երկու անգամ մեկ գետի մեջ» բժիշկ-վնասվածքաբան # 2008 թվական՝ «Ամանորյա գիշեր առաջինի վրա» 2009 թվականին ծաղրածուի դիմահարդարմամբ այցելու («Առլեկինո» երգի ժամանակ) # 2009 թվական՝ «լուռ վկա 3» # 2010 թվական՝ «երկինքը կրակի մեջ է»,մաթեմատիկայի ուսուցիչ === Հնչյունավորում === '''Ֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «Պատֆաինդեր» Սանգլիե (Անդրեյ Միրոնովի դերը)<ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref> # 2024 թվական՝ ՀՈԱ «Լուկոմորիե» (ամանորյա Մյուզիքլ)-կարդում է տեքստը '''Մուլտֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «ծույլ զգեստ»-կարդում է տեքստը (տիտրերում նշված է որպես Ա. Նեխլյուդով) # 1988 թվական՝ «մշակույթի պուրակ», քանդակ-ֆուտբոլիստ / քանդակ-ջութակահար # 2004 թվական՝ «Դունո և Բարաբաս», ձկնորս Լիմ / Ավիատոր Դիտրիխ # 2007 թվական՝ «Ուրախ Արջուկներ» (2-րդ եթերաշրջան),Գորշ արջուկ Պոտապ == Ծանութագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://persona.rin.ru/view/f/0/25218/nekljudov-aleksej Неклюдов на persona.rin.ru] '''Լեվ Մաքսովիչ Միլինդեր''' ({{ԱԾ}}), սովետ և ռուս թատրոնի և կինոյի դերասան, թատերական «կապուստնիկների» հեղինակ է: ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1991)<ref name="Указ от 13.05.1991">[https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316 Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 13 мая 1991 года «О присвоении почётных званий РСФСР работникам искусства».] {{Wayback|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316|date=20211204183323}} Сайт «Сейчас.ру» // lawmix.ru</ref><ref name="Биография на komedia.spb.ru">[http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html Лев Максович Милиндер. Заслуженный артист РСФСР. Краткая биография.] {{Wayback|url=http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html|date=20200220002115}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>. == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1930 թվականի դեկտեմբերի 31-ին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Լենինգրադում,]][[Հրեաներ|հրեական]] ընտանիքում, որը ապրել է Զագորոդնի պրոսպեկտում, 12 շենք, բն. 63 <ref>{{cite web |title=Выпускники. 1980-е |url=http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117050348/http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-date=2017-11-17 |access-date=2019-05-30 |publisher=Школа-студия МХАТ |deadlink=yes}}</ref>։ [[Հայրենական մեծ պատերազմ|Հայրենական մեծ պատերազմի]] ժամանակ Կրտսեր քրոջ Նելիի <ref>{{YouTube|id=on-OoDpRz08|title=Невероятно похожие пародии на Калягина, Евстигнеева и Ефремова. Артист Алексей Неклюдов (1987)}}</ref>, տատիկի<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> ու պապիկի<ref>{{Cite web |author= |date= |title=Неклюдов Алексей |url=http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021105225555/http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-date=2002-11-05 |access-date=2019-07-31 |website=Телеобъектив |publisher= |deadlink=unfit}}</ref> հետ տարհանվել է Տրոիցկ<ref>{{cite web |date=2003-03-12 |title=ГОЛОС ЗА КАДРОМ |url=http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118194948/http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948 |archive-date=2017-01-18 |access-date=2016-11-20 |publisher=ТВ Дайджест |deadlink=no}}</ref>։ Հայրը՝ Մակս Յակովլեվիչ Միլինդերը (1907թվական՝?), եղել է ճանաչված գործող բանակում 1941 թվականի հուլիսի 2-ին, ծառայել է 39-րդ բանակի շտաբում, կապիտան, պարգևատրվել է [[Կարմիր աստղի շքանշան|Կարմիր Աստղի շքանշանով]] (1942թվական՝), «Մարտական ծառայություն» մեդալով <ref>{{cite web |date=2012-05-03 |title=Алексей Неклюдов: «Работаю настроением Первого канала». Закадровый голос Первого рассказывает о работе на телевидении и своей актёрской карьере |url=http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121043527/http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=Вокруг ТВ |deadlink=no}}</ref>։Մայրը՝ Իդա Մարկովնան (Մորդկովնա) կոշկակար, մահացել է [[Իսրայել|Իսրայելում]]։ Քույրը, բժշկական գիտությունների թեկնածու է<ref>{{cite web |date=2015-04-01 |title=20 лет в эфире — Первый канал сегодня отмечает юбилей |url=http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121103420/http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=[[Первый канал (Россия)|Первый канал]] |deadlink=no}}</ref> Նինել Մաքսովնա Միլինդեր (Ծն. 1936), ֆթիզիոլոգ: 1953 թվականին ավարտել է [[Ռուսաստանի բեմական արվեստի պետական ինստիտուտ|Լենինգրադի Ա. ն. Օստրովսկու անվան պետական թատերական ինստիտուտը]] (Բորիս Վուլֆովիչ զոնայի, տ. գ. Սոյնիկովայի և Վ. Ի. Չեստնոկովի դասարանը), որից հետո կնոջ՝ դերասանուհի [[Նինա Ուրգանտ|Նինա Նիկոլաևնա Ուրգանտի]] հետ ուղարկվել է Յարոսլավլի Ֆյոդոր Վոլկովի անվան դրամատիկական թատրոն բաշխման աշխատանքների<ref>''И. Жукова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html «Нас знают, как Милиндера». — «Новости Петербурга», № 44, 2-8 ноября 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html|date=20200223052649}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref><ref name="Интервью на komedia.spb.ru">''Беседовала Екатерина Щербацкая''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html Интервью со Львом Максовичем Милиндером. — Журнал «Театральный Петербург», № 10, май 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html|date=20200223122558}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ === Կարիերա === Տասնհինգ տարվա ընթացքում 1954 թվականի ապրիլից <ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /> և մինչև կյանքի վերջը աշխատել է [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (հետագայում՝ Սանկտ Պետերբուրգի) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոնի]] թատերախմբում։ Հայտնի է դարձել 1960 թվականին՝ ռեժիսոր [[Նիկոլայ Ակիմով|Նիկոլայ Ակիմովի]] «ստվեր» պիեսի հիման վրա ռեժիսոր Եվգենի Շվարցի համանուն հեքիաթ-պիեսի բեմադրության մեջ ստվերային գիտնականի դերից հետո։ Այս Դերը հաջողություն բերեց Լեվ Միլինդերին և դարձավ նրա ստեղծագործական կյանքի գագաթնակաետը։ Արդյունքում նա խաղացել է շատ արժանի դերեր արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին»՝ Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին<ref name="Биография на akimovkomedia.ru">[http://akimovkomedia.ru/artist/241/ Лев Милиндер (1930—2005). Творческая биография, спектакли прошлых лет.] {{Wayback|url=http://akimovkomedia.ru/artist/241/|date=20211204184850}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru</ref><ref name="Тень на akimovkomedia.ru">{{Cite web |title=Спектакль «Тень» по одноимённой пьесе-сказке Евгения Шварца в постановке Николая Акимова. Премьера — 19 ноября 1960 года (спектакль возобновлён с постановки 1940 года) |url=http://akimovkomedia.ru/play/118/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202144124/http://www.komediaspb.ru/afisha/ten.php |archivedate=2014-02-02 |accessdate=2014-01-27 |publisher=Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru |deadlink=}}</ref>։ Երկար տարիներ միլինդերը եղել է արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին» Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին Ակիմովի «կապուստնիկները»՝ նվիրված թատրոնի աշխատողների հոբելյաններին<ref>''Светлана Мазурова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html «Прощёный вечер: знаменитые актёрские капустники проходят в Театре комедии с 1948 года». — «Российская газета. Неделя», № 83, 22 апреля 2005 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html|date=20200220131914}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ Հասարակական մեծ հնչեղություն ստացած այս միջոցառումների հիման վրա 1987 թվականին բեմադրվել է համերգ-ակնարկ Եկեք միմյանց հաճոյախոսություններ ասենք<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />։ === Անձնական կյանք === * Կինը՝ (1950-ականներ), Նինա Նիկոլաեվնա ՈՒրգանտը, (1929-2021) թատրոնի և կինոյի դերասանուհի [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1974 թվաական) [[ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ|ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի]] դափնեկիր (1976): Լև Մաքսովիչն ու Նինա Նիկոլաևնան ամուսնացած են եղել չորս տարի, ամուսնալուծությունից հետո ամուսնացել են ևս չորս անգամ<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru">''Виктория Катаева''. [https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta Тайна родового проклятья Ивана Урганта. — Накануне 35-летнего юбилея Ивана Урганта о нём рассказывает близкий друг его дедушки, Льва Максовича Милиндера, сослуживец по Театру комедии, народный артист России Валерий Никитенко.] {{Wayback|url=https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta|date=20211204183324}} Газета [[Собеседник (газета)|«Собеседник»]] // sobesednik.ru (15 апреля 2013 года)</ref>։ ** Որդին՝ Անդրեի Լյվովիչ ՈՒրգանտը, (ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 28-ին) թատրոնի և կինոյի դերասան, հեռուստահաղորդավար<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref>։ *** թոռնիկը՝ [[Իվան Ուրգանտ|Իվան Անդրեիվիչ ՈՒրգանտը]], (ծնվել է 1978 թվականի ապրիլի 16-ին), կինոյի և թատրոնի դերասան շոումեն, հեռուստա ու ռադիոհաղորդավար, երգիչ, երա ժիշտ պրոդյուսեր<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />: * Դուստրը՝ նախավերջին ամուսնությունից<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />։ Լեվ Մակսովիչ Միլինդերը վախճանվել է 2005 թվականի մարտի 8-ին <ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" /> Սանկ պետերբուրգում իր կյանքի 75 տարեկանում<ref name="О кончине на spb.kp.ru">[https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/ Умер король капустников. — На 75-м году жизни скончался заслуженный артист России Лев Милиндер.] {{Wayback|url=https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/|date=20211204183327}} Газета [[Комсомольская правда|«Комсомольская правда»]] в Санкт-Петербурге // spb.kp.ru (11 марта 2005 года)</ref>։ Թղված է Սանկտ Պետերբուրգի Պրեոբրաժենսկի հրեական գերեզմանատանը<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref>։ == Ստեղծագործություն == === Թատրոն === ; [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (Սանկտ Պետերբուրգ) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոն]] Լև Միլինդերը թատրոնի թատերախմբում ծառայել է ավելի քան հիսուն տարի՝ 1954 թվականի ապրիլից մինչև կյանքի վերջ, և Տարբեր տարիներին զբաղված է եղել ներկայացումներով<ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /><ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />: * 1954 թվական՝ «դատավորը թակարդում», ''անցորդներ, մուրացկաններ և այլք'' * 1954 թվական՝ «Պոմպադուրներ և պոմպադուրշնե», ''սպա'' * 1959 թվական՝ «չորսը մեկ հարկի տակ», ''խմած քաղաքացի'' * 1959 թուական՝ «երեք րոպեանոց զրույց», ''հաշվապահ'' * 1960 թվական՝ «ստվեր» ''ըստ [[Եվգենի Շվարց|Եվգենի Շվարցի]] համանուն պիես-հեքիաթի (ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Ակիմով)-գիտնականի ստվերը (Թեոդոր-Քրիստոնյա)''<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" /><ref name="Тень на akimovkomedia.ru" /> * 1962-թուական՝ «ֆիզիկոսներ», ''Ուվե Սիվերս, ավագ սանիտար'' * 1963 թվական՝ «Դոն Ժուան», ''օտարերկրյա դեսպաններ / լորդ Ամանդևիլ / Ջոնսոն / նեգր Բաբա / Սուլթան / Լամբրո'' * 1964 թվական՝ «գործ», ''Չիբիսով, ենթակայություն'' * 1964 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր» ''Ֆեստե, Օլիվիայի ծաղրածուն'' * 1966 թվական՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը» ''Նիկանոր Սավիչ Բեկ, վաշխառու'' * 1968 թվական՝ «գլան», ''Ռոդոլֆո 1968-թվական՝'' ''Փարիզի «ուրվանկարներ», Ժան'' * 1970 թվական՝ «Կեցցե թագավորը», ''Վլադիմիր Նիկոլաևիչ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության ինյուրկոլեգիայի պետի տեղակալ / Պոսադիոն, երկար ժամանակ ներքին գործերի նախարար Բ.'' * 1970 թվական՝ «Ստեպանչիկովո գյուղը և նրա բնակիչները», ''Ծանոթագրություն'' * 1972 թվական՝ «փոքր պատուհան դեպի մեծ օվկիանոս», ''բանաստեղծ / նկարիչ / երգչախումբ'' * 1972 թիվ՝ «խնձորով Սայլ», ''թագավոր Մագնուս / Պամֆիլիոս / Պլինիոս, ֆինանսների նախարար'' * 1973 թվական՝ «Տրոյական պատերազմ չի լինի», ''երկրաչափություն, Սենատ'' * 1974 թվական՝ «ռոմանտիկներ», ''Ստրաֆորել'' * 1974 թվական՝ «Համերգ»... ''կլարնետ'' * 1976 թվական՝ «վերանորոգում» ''մարդը'' ''Ֆլիպ ֆլոպսում'' * 1977 թվական՝ «բաղնիք», ''Մոմենտալնիկով'' * 1977 թվական՝ «խնամի», ''Կորնելիուս Հեքլ'' * 1980 թվական՝ «Թերկին-Թերկին»՝ ''առաջին քննադատ'' * 1980 թվական՝ «դավաճանություն», ''Գլեբ Ալեքսեևիչ Վալետով'' * 1981 թվական՝ «Արդենի անտառի հեքիաթը», ''Ժակ-մելանխոլիկ'' * 1984 թվական՝ «ամեն ինչ կարող են թագավորները», ''Ռիբակով, հանձնաժողովի անդամ'' * 1985 թվական՝ «Հաղթանակի օրը պատերազմի մեջ», ''կլարնետ'' * 1986 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր», ''Անտոնիո, նավապետ, Սեբաստյանի ընկերը'' * 1990 թվական՝ «Ռոմուլոս Մեծը», ''Ապոլիոն, անտիկվար'' * 1992 թվական՝ «սիրո մոլորակ», ''սենատոր'' * 1993 թվական՝ ''Տարասկոնի Տարտարենը, բուֆետչիկ'' 1997 թվական՝ ''«կրքեր ըստ Մոլիերի», պարի ուսուցիչ'' === Ֆիլմագրություն === * 1979 «Օթելլո», ''Լոդովիկո'' * 1990 «Մայրամուտ», ''Էյխբաում'' * 1993 «<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|Դ]]<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|ու իմ միակն ես]]<nowiki/>»<nowiki/>, ''Եվգենի Տիմոշինի գործընկեր հետազոտական \ u200b \ U200bինստիտուտում'' * 1995 «Ձմեռային բալ 3» * 1995 «Դեբյուսի կամ Մադեմուազել Շու-Շու» («երաժշտությունը սեր է: Չուչու»), ''առաջին ջութակ'' * 2001 «Բարոն անունով» (Սերիա № 10), ''Հին ռաբբի սինագոգում'' * 2004 «Ազգային անվտանգության գործակալ 3» (սերիա № 32 «փադիշահ»), ''արխիվարիուս'' * 2004 «Իվանով և Ռաբինովիչ», ''սլավագիտության պրոֆեսոր'' === Հնչյունավորում === * 1966 «երկու սրտերի Բանաստեղծություն», ''Կրիվոյ Էմիր'' (Ռ. Պիրմուխամեդովի դերը) * 1979 «արքայազն Ֆլորիզելի արկածները», ''անվասայլակով հանցագործը'' ([[Իլյա Ռեզնիկ|Իլյա Ռեզնիկի]] դերը) * 1981 «բոլոր սատանաներին չնայած» == Մրցանակներ == * 1991 «ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ» ''պատվավոր կոչում-խորհրդային արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար''<ref name="Указ от 13.05.1991" /><ref name="Биография на komedia.spb.ru" />: * 2004 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» ''2-րդ աստիճանի շքանշանի մեդալ-թատերական արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի և երկարամյա բեղմնավոր աշխատանքի համար''<ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575 Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 29 октября 2004 года № 1375 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников Санкт-Петербургского государственного учреждения культуры „Академический театр комедии имени Н. П. Акимова“».] {{Wayback|url=http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575|date=20161225145401}} Официальный сайт [[Президент Российской Федерации|Президента Российской Федерации]] // kremlin.ru</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * ''[[Никитенко, Валерий Ефремович|Валерий Никитенко]]''. [http://ptj.spb.ru/archive/40/in-memoriam-40/pamyati-lva-milindera/ Памяти Льва Милиндера.] «Петербургский театральный журнал», № 2 (40), май 2005 года. // ptj.spb.ru '''Խալիլ Գալեևիչ Աբժալիլով''' <ref>{{Словарь собственных имён русского языка|Абжалилов Халил|55}}</ref> ({{ԱԾ}}) (1896-1963), սովետ թաթար [[Դերասանական արվեստ|դերասան]], [[Թատրոնի ռեժիսոր|թատերական ռեժիսոր]] [[ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ]] ([[1957]])։ == Կենսագրություն == Ծնվել է [[1896|1896 թվականի]] [[Սեպտեմբերի 29|սեպտեմբերի 29-ին]] Մուստաֆինո գյուղում (այժմ՝ [[Ռուսաստան]]<nowiki/>ի [[Շառլիկի շրջան]], [[Օրենբուրգի մարզ]]) գյուղացիական աղքատ ընտանիքում <ref name="te1">Театральная энциклопедия / Гл. ред. С. С. Мокульский. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1. — 1214 стб.</ref><ref name="bre1">Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред. С. Л. Кравец. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — Т. 1. А — Анкетирование. — 766 с.</ref>։ 7 տարեկան հասակում մեկնել է [[Մեդրեսե]] սովորելու։ [[1906|1906 թվականին]] [[Երաշտ|երաշտի]] պատճառով գյուղում սկսվել է սով, ինչը ստիպեց Խալիլի ընտանիքին տեղափոխվել Օրենբուրգ։ Մինչև 1914 թվականի երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսելը ընդգրկված է եղել Արքայական բանակ:(ռազմական գործողությունների) Պատերազմի ժամանակ եղել է [[Քյոնիգսբերգ|Քյոնիգսբերգում]], [[Վարշավա|Վարշավայում]] և Բարանովիչում։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Գեորգիևյան մեդալով, իսկ ավելի ուշ 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչով: 1916 թվականին աջ ուսին ստացել է ծանր վնասվածք, ինչի արդյունքում պարկել է հոսպիտալում։ Վիրավորվելուց հետո զորացրվել է<ref>{{Cite web |title=Неля Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183324/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ Բեմական գործունեությունը սկսել է [[1916|1916 թվականին]] թաթարական «Շիրկատ» դրամատիկական թատերախմբում ([[Օրենբուրգ]]), Օրենբուրգում թաթարական «Արևելյան թատրոնի» հիմնադիրներից մեկը։ [[Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ|Քաղաքացիական պատերազմի]] օրերին լինելով թատրոնի դերասան և ռեժիսոր՝ կազմակերպել է ռազմաճակատային թատերախումբ, մեկնել առաջնագիծ, հանդես եկել Կարմիր բանակի մարտիկների առջև։ 1920-ից 1923 թվականներին մասնակցել է [[Տաշքենդ|Տաշքենդում]], [[Բուխարեստ|Բուխրեստում]] և [[Խիվա|Խիվայում]] ՈՒզբեկական թաթարների կազմակերպությունում։ 1923-ից 1924 թվականներին աշխատել է Աստրախանի թաթարական դրամատիկական թատրոնում: [[1924]]-ից [[1928|1928 թվականներին]] նկարահանվել է «Ուզբեկգոսկինո» տրեստի (այժմ՝ «Ուզբեկֆիլմ», Տաշքենդ) «Շարկ Յուլդուզի» («Արևելքի աստղ») կինոֆաբրիկայում։ Շելեստ Ս. [[1928]]-[[Թաթարստանի Գ. Քամալի անվան պետական ակադեմիական թատրոն|թաթարական ակադեմիական թատրոն]]՝ որպես տարվա դերասան: Ք. Կամա (Կազան): 1941-1953 թվականներին Թաթարական բաժանմունքի վարչության նախագահ Համառուսաստանյան թատերական ընկերության։ [[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն|ԽՄԿԿ]](Բ) անդամ [[1944 թվական|1944 թվականից]]: Թաթարական ԽՍՀ 2-4 գումարումների Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր ([[1947]]-[[1959|1959 թվականներ]])։ Մահացել է 1963 թվականի մարտի 18-ին Կազանիայում սրտի կաթվածից։ Թաղված է Կազանի Նովո-թաթարական Սլոբոդայի թաթարական գերեզմանատանը<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ === Ընտանիք === * Զարմիկ, [[Մուսա Ջալիլ]] (1906-1944 թվականներ) սովետական Թաթար պոետ։ Սովետական Միության հերոս ([[1956|1956 թվական]]՝) == Պարգևներ և կոչումներ == * Թաթարական ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1939թվական՝) * ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940 թվական՝) * ԽՍՀ Թաթարական ժողովրդական արտիստ (1944 թվական՝) * [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1950 թվական՝) <ref>{{Cite web |title=Марк Моисеевич Сапожник (слесарь) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183326/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> * ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1957 թվական՝) * Գաբդուլլա Տուկայի անվան Հանրապետական մրցանակ (1958 թվական՝) Կ. Տինչուրինի «առանց քամիների» ներկայացման մեջ Միսհաբի դերի կատարման համար * [[Գեորգիևյան խաչ]] * 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչ * [[Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան|Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի Շքանշան]] (1956 թվական՝) * «Պատվո Նշան» Շքանշան * 1 շքանշան * Մեդալներ == Դերեր թատրոնում == * 1928 թվական՝ Բ. Ա. Լավրենևի «Խզվածքը», ''Բոցման'' * 1929 թվական՝ «Գալիաբանու» Մ. Ֆայզի, ''Բադրի'' * 1929 թվական՝ Շ. կ. Քամալի «ագռավի բնում», ''հին արտելշիկ Խալիլ'' * 1932 թվական՝ Ս. Վ. Բատտալովի «նամակ թաշկինակի վրա», ''Խաֆիզ'' * 1933 թվական՝ Ք. «Քամալի Սնանկ», ''Սիրաժետդին'' * 1934 թվական՝ Ֆ. Շիլլերի «խաբեություն և սեր», ''Միլլեր'' * 1935 թվական՝ «Պրոֆեսոր Մամլոկ» Ֆ․ Վոլֆա, ''Պրոֆեսոր Մամլոկ'' * 1936 թվական՝ Մ. Գորկու «Թշնամիները», ''Յակով Բարդին'' * 1937 թվական՝ Թ. Գիզզատի «Հոսքերը», ''Բիկմետուր'' * 1940 թվական՝ Ն. Իսանբեթի «Խոջա Նասրեթդին», ''Խոջա Նասրեդին'' * 1944 թվական՝ Վ. Շեքսպիրի «Լիր Արքա», ''Լիր'' * 1944 թվական՝ «Միննիկամալ» Մ. Ամիրա, ''Գիլմանով'' * 1946 թվական՝ «Նրանց համար, ովքեր ծովում են» Բ. Ա. Լավրենևա,''Խիրուտոնով'' * 1952 թվական՝ Լ. Ն. Ռախմանովի «Պրոֆեսոր Պոլեժաև», ''պրոֆեսոր Պոլեժաեվ'' * 1958 թվական՝Կ. Գ. Տինչուրինի «առանց քամու», ''Միսխաբ'' * Կ. Գ. Տինչուրինի «Կանդրայում», ''Ակբերբին'' * Վ. Ն. Բիլ-Բելոցերկովսկու «կյանքը կանչում է», ''Չադով'' * Վ. Շեքսպիր «Օթելլո», Յագո * «Ողջույն, Իսպանիա» Ա. Ն. Աֆինոգենովա, ''Ծաղրածու'' * [[Ալեքսանդր Օստրովսկի|Ա. ն. Օստրովսկու]] «առանց մեղքի մեղավորները», ''Շմագ'' * Ա. ն. Օստրովսկու «կատաղած փողերը», ''Կուչումով'' * Ա. Ն. Օստրովսկո «Ամպրոպ», ''Տիխոն'' * Գ. Քամալի «դժբախտ երիտասարդը», ''Շմագ'' * Մ. Գորկու «Թշնամիները», «Զախար Բարբին» * Շ. կ. Քամալի «մառախուղի հետևում», ''Լոկման'' * [[Իվան Կարպենկո-Կարի|Ի. Կ. Կարպենկո-Կարոգոյ]] «Մարտին Բորուլյա», ''Մարտին Բորուլյա'' * «Ալիմ-Ղրիմի ավազակ» == Ֆիլմագրություն == * 1925 թվական՝ «Մահվան մինարեթ», ''ատաման Կուր-բաշի'' * 1927 թվական՝ «Ռավատա Շնագայլեր», ''Աբդուլ-նաբի բայ'' * 1927 թվական՝ «Երկրորդ կինը» * 1927 թվական՝ «Մզկիթի կամարների տակից» * 1928 թվական՝ «Փակ Ֆուրգոն» * 1928 թվական՝ «Բորոտ» == Հասցեներ == * 1938 թվական՝ Բեխտերևի փողոց, տուն 11 <ref>{{Cite web |title=Лев Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183321/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ * 1948 թվական՝ Գորկու փողոց, տուն 17 <ref>{{Cite web |title=Милиндер Макс Яковлевич на сайте Память народа |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184120/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ == Հիշողություններ == * Այն տան վրա, որտեղ ապրել է Խ.Աբժալիլովը Գորկու փողոցում, Կազանի 17/9 հասցեում, տեղադրվել է հուշատախտակ։ * Դերասանի անվվամբ փողոց կա Կազանի Վախիտովսկի շրջանում <ref>[https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 Российская государственная библиотека] {{Wayback|url=https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80|date=20191126205256}}: Диссертация «Интенсивная этиопатогенетическая терапия больных распространённым фиброзно-кавернозным туберкулёзом лёгких в условиях стационара» (1979)</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} ljahrumb5tdmpnw39k9fq5jix7yg29u 10716111 10716102 2026-03-28T10:51:41Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 10716111 wikitext text/x-wiki '''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված համակարգիչներ և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում Եթովպիայի, Քենիայի, Զամբիայի, Տանզանիայի և Իռլանդիայի դպրոցներին և այլ կրթական հաստատություններին: == Պատմություն == Camara-ն հիմնադրվել է 2005 թվականին Կորմակ Լինչի կողմից, որը նախկին ինժեներ և ներդրումային բանկիր էր, ով Եթովպիա կատարած այցից հետո հնարավորություն տեսավ տեխնոլոգիաներն օգտագործել աշխարհի առավել անապահով համայնքներում կրթությունը բարելավելու համար: Լինչը դպրոցներից լսել էր, որ համակարգիչներն այն են, ինչն առավել շատ է պետք: Դուբլին վերադառնալուն պես նա տեսավ դեն նետված համակարգիչներով լի մի բեռնատար, երբ մի միտք ծագեց, որի արդյունքում Camara-ն կյանքի վերջին փուլում գտնվող համակարգիչներին նոր կյանք կտար և կօգներ անապահով համայնքների դպրոցականներին<ref>{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367|title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad|work=The Irish Times|access-date=2017-10-28|language=en-US}}</ref>: «Կամարա» անունը ծագում է արևմտաաֆրիկյան բանտու բարբառից և նշանակում է «ուսուցիչ» կամ «փորձով դասավանդող»։ Շատերը այն կարդում են որպես «Կամերա» և արտասանում են այդպես, սակայն ճիշտ արտասանությունը «Կա մա ռա» է։ Կազմակերպության լոգոն՝ ANANSE NTONTAN («սարդոստայն»), գալիս է Գանայում հայտնաբերված ադինկրա խորհրդանիշներից, որոնք պատմականորեն օգտագործվել են Աշանտե ցեղի կողմից կտորի, պատերի և կավագործության մեջ<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/|title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28}}</ref>: Իռլանդիայի իններորդ նախագահ Մայքլ Դ. Հիգինսը կազմակերպության հովանավորներից է, ինչպես նաև բրիտանացի կինոպրոդյուսեր և մանկավարժ լորդ Դեյվիդ Պատնեմը<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/our-people/|title=Our People {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/|url-status=dead}}</ref>: == Մրցանակներ == * 2018 թվականին Camara Education-ը արժանացավ Լավ կառավարման մրցանակի իրենց տարեկան հաշվետվության և ֆինանսական հաշվետվությունների համար<ref>{{citation |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/|title=Good Governance Award winners 2018|accessdate=2018-12-18}}</ref>: * 2016 թվականին Camara Education-ը Քենիայում iMlango ծրագրով արժանացել է 2016 թվականի Dóchas մրցանակի՝ որպես տարվա նորարարական ծրագիր<ref>{{Cite web|url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas|website=www.dochas.ie|access-date=2018-12-06|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|url-status=dead}}</ref>: * 2013 թվականին Camara Education-ը ստացել է ՏՀՏ գերազանցության մրցանակ՝ «Տեխնոլոգիաների լավագույն կիրառումը կրթության կամ վերապատրաստման ոլորտում» անվանակարգում<ref>{{cite web |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|title=The ICT Excellence Awards winners 2013|publisher=ICT Excellence Awards|accessdate=17 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|archive-date=20 September 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education-ը ստացավ Լորդ քաղաքապետի մրցանակը, որը պատվեց Camara-ին Դուբլինին և նրա քաղաքացիներին իր հատուկ ներդրման համար<ref>{{cite web |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf|title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards|publisher=Dublin City Council|accessdate=29 April 2013}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education-ը զբաղեցրել է 32-րդ տեղը Deloitte Technology Fast 50 մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը մեծարում է բիզնեսի աճը, տեխնոլոգիական նորարարությունը և ձեռներեցության ոգին<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm|title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50|publisher=Deloitte|accessdate=30 April 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Rwanda-ն՝ Camara Education-ի կենտրոնը, 2011 թվականի հունվարին արժանացել է «Ամենանորարար զարգացման նախագծի համար ճապոնական մրցանակի»՝ Զարգացման համաշխարհային ցանցի 12-րդ ամենամյա համաժողովում<ref>{{cite web |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity|accessdate=26 April 2013|archive-date=30 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|url-status=dead}}</ref>: * 2011 թվականին Camara Education-ը զբաղեցրեց 15-րդ տեղը Deloitte Technology Fast 50 մրցանակաբաշխության ժամանակ<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf|title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011|publisher=Deloitte|accessdate=29 April 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2010 թվականին Կամարան արժանացել է Արթուր Գինեսի հիմնադրամի մրցանակին<ref>{{cite web |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio|title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012|publisher=Silicon Republic|accessdate=26 April 2013}}</ref>: == Տես նաև == * Համակարգչային տեխնիկայի վերամշակում == Ծանոթագրություններ == <references responsive="0"></references> '''Али́са Лю''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի գեղասահորդուհի, որը հանդես է գալիս մենասահքում։ Թիմային մրցումներում Օլիմպիական չեմպիոն (2026), աշխարհի չեմպիոն (2025), աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2022), Գրան պրիի եզրափակչի հաղթող (2025), պատանիների աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2020), պատանիների Գրան պրիի եզրափակչի արծաթե մեդալակիր (2019), ԱՄՆ-ի կրկնակի չեմպիոն (2019, 2020)։ 13 տարեկանում տիտղոսը նվաճելով՝ դարձել է ԱՄՆ-ի մեծահասակների առաջնությունների պատմության մեջ ամենաերիտասարդ հաղթողը։ Լյուն առաջին ամերիկացի գեղասահորդն է, որը Չմշկասահքի միջազգային միության հովանու ներքո անցկացվող մրցումներում կատարել է քառակի ցատկ (լուտց)<ref name=":0">{{Cite web |title=Alysa Liu becomes first American woman to land quad |url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914195857/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |archive-date=2019-09-14 |access-date=2019-12-09 |publisher=olympicchannel}}</ref>: Էլիս Լյուն բարդ տարրեր է կատարում վաղ տարիքից 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դրությամբ զբաղեցնում է 5-րդ տեղը Չմշկավազքի միջազգային միության վարկանիշային աղյուսակում<ref>{{cite web |date=2025-04-25 |title=ISU World Standings 2024/2025 — Women |url=https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215203150/https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |archive-date=2021-12-15 |access-date=2025-04-29 |publisher=Международный союз конькобежцев{{!}}ИСУ |lang=en}}</ref>: == Կենսագրություն == Ալիսա Լյուն ծնվել է 2005 թվականի օգոստոսի 8-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Քլովիս քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Արթուր Լյուն, 1990-ականներին Չինաստանից գաղթել է ԱՄՆ՝ Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններին մասնակցելուց հետո։ Ներկայումս նա զբաղվում է փաստաբանական գործունեությամբ Օքլենդում և միայնակ մեծացնում է հինգ երեխաների, որոնցից ավագը Ալիսան է<ref>{{Cite web |title=Американская угроза. Кто бросит вызов российским фигуристкам |url=https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209085209/https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>: Ալիսը ծնվել է փոխնակ մայրության միջոցով. ձվաբջիջը նվիրաբերվել է անանուն դոնորի կողմից<ref name=":1">{{Cite web |title=Алиса Лю – девочка из пробирки, выучившая квады. Но лутц и триксель не помогли ей обыграть Валиеву |url=https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209095945/https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Eurosport}}</ref>: == Կարիերա == === Սկիզբ === Լյուն չմուշկներ է հագել հինգ տարեկանում, երբ հայրը՝ գեղասահորդ Միշել Կվանի երկրպագուն, նրան տարավ Օքլենդի սահադաշտերից մեկը։ 2016 թվականին 10 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը intermediate կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk">{{cite web |date=2018-12-31 |title=Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516224231/https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |archive-date=2019-05-16 |access-date=2019-01-28 |website=OlympicTalk (NBC)}}</ref>: 2017 թվականին զբաղեցրել է 4-րդ տեղը ԱՄՆ-ի առաջնությունում նորեկների կարգում: 2018 թվականին 12 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատանիների չեմպիոն՝ ազատ ծրագրում կատարելով 6 մաքուր եռակի թռիչք, այդ թվում՝ երկու երեք-երեք համակցություն<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2018—2019 === 2019 թվականին 13 տարեկանում նորամուտը նշել է ԱՄՆ առաջնության մեծահասակների կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" /> և հաղթեց նրան։ Կամայական ծրագրում կատարեց երկու եռակի ակսել, այդ թվում մեկը տուլուպով կասկադում<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru">{{cite web |date=2019-01-26 |title=13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129010057/https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |archive-date=2019-01-29 |access-date=2019-01-28 |website=Sports.ru}}</ref>: ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը (մինչ այդ՝ Թարա Լիպինսկին, որը հաղթել էր 1997 թվականին 14 տարեկանում)<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru" />: Մինչդեռ մինչև 2019/20 մրցաշրջանը նա իրավունք չուներ հանդես գալ միջազգային մակարդակում նույնիսկ պատանիների մոտ, քանի որ ծնվել էր օգոստոսի 8-ին, ինչը հինգ շաբաթ ուշ է վերջնաժամկետից, որի դեպքում գեղասահորդը պետք է դառնար 13 տարեկան<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2019—2020 === 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում ISU Junior Grand Prix-ի փուլում կանանցից առաջինը մեկ ծրագրում կատարել է քառակի լուտց և եռակի ակսել<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>: 2020 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում զիջել է ռուսաստանցիներ Կամիլա Վալիևային և Դարյա Ուսաչովային, գրավել է 3-րդ տեղը ընդհանուր հաշվարկում, 2-րդը՝ կարճ ծրագրում և 3-րդը՝ ազատ ծրագրում։ === Մրցաշրջան 2020–2021 === 2020–2021 մրցաշրջանից մարզվում է կանադացի մասնագետ Լի Բարքելի մոտ։ ԱՄՆ-ի առաջնությունում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ վաստակելով 213,39 միավոր<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2021—2022 === 2021 թվականի սեպտեմբերին Ալիսան իր նորամուտը նշեց մեծահասակների շրջանում գեղասահքով Իտալիայի մրցաշարում, որը մտնում է «Չելենջեր» շարքի մեջ՝ Lombardia Trophy, և հաղթեց՝ վաստակելով 219,24 միավոր<ref>{{Cite web |title=Lombardia Trophy. Лью одержала победу, Куракова – 2-я, Паганини – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912163105/https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |archive-date=2021-09-12 |access-date=2021-09-12 |website=Sports.ru}}</ref>: Սեպտեմբերին ելույթ ունեցավ Nebelhorn Trophy մրցաշարում, որը վստահորեն հաղթեց ընդհանուր միավորների 13,82 միավորի տարբերությամբ<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women - Free Skating. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925141345/http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |archive-date=2021-09-25 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հոկտեմբերի վերջին ելույթ ունեցավ Գրան-պրի շարքի երկրորդ փուլում Վանկուվերում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (73,63 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030040250/https://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |archive-date=2021-10-30 |access-date=2022-03-26 |website=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 7-րդը կամայական ծրագրում (132,90 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 5-րդ տեղը 206,53 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Նոյեմբերին ելույթ ունեցավ Գրան-պրիի չորրորդ փուլում Տոկիոյում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (67,72 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 3-րդը կամայական ծրագրում (135,18 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 4-րդ տեղը 202,90 միավորով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հունվարի սկզբին ելույթ ունեցավ ազգային առաջնությունում, որտեղ կարճ ծրագրում գրավեց 3-րդ տեղը (71,42)<ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Чемпионат (сайт){{!}}Чемпионат |lang=ru}}</ref>,բայց չմասնակցեց ազատ ծրագրին կորոնավիրուսի դրական թեստի պատճառով<ref>{{Cite web |date=2022-01-07 |title=Алиса Лью не выступит с произвольной программой на чемпионате США из-за коронавируса |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103102/https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru}}</ref>: Ազգային առաջնության արդյունքներով ընդգրկվել է Պեկինի Օլիմպիական խաղերին և աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Օլիմպիական խաղերում կարճ ծրագրից հետո գտնվում էր 8-րդ տեղում (69,50)<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>, ազատ ծրագրում 7-րդն էր (139,45), արդյունքում զբաղեցրեց 7-րդ տեղը՝ 208,95 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Մարտին աշխարհի առաջնությունում կարճ ծրագրից հետո 5-րդն էր (71,91)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women short program |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325101952/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, կամայական 3-րդ (139,28)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, արդյունքում նվաճեց բրոնզե մեդալ՝ 211,19 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: 2022 թվականի ապրիլին հայտարարեց սպորտային կարիերան ավարտելու մասին<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2024—2025 === 2024 թվականի աշնանը Լյուն հայտարարեց մեծ սպորտ վերադառնալու մասին։ 2025 թվականի գարնանը նա հաղթեց աշխարհի առաջնությունը՝ 222,97 միավոր արդյունքով, գրավելով 1-ին տեղը և՛ կարճ, և՛ ազատ ծրագրերում։ == Տեխնիկա == Լյուն տիրապետում է բարձր բարդության տարրերին<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2018 թվականի օգոստոսին Asian Open Trophy մրցաշարում նորեկների կարգում ազատ ծրագրում հաջողությամբ կատարել է եռակի ակսել՝ կրկնակի տուլուպով կասկադով և դարձել պատմության մեջ ամենաերիտասարդ գեղասահորդուհին, ով միջազգային մրցումներում կատարել է եռակի ակսել, և չորրորդ ամերիկացի գեղասահորդուհին, ում հաջողվել է այդ ցատկը։ Մինչև Լյուն եռակի ակսելին տիրապետում էին Տոնյա Հարդինգը, Քիմմի Մայսները և Միրայ Նագասուն<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>: 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում կայացած պատանեկան Գրան-պրիի փուլում վայրէջք կատարեց քառակի լուտց՝ դառնալով առաջին ամերիկացի գեղասահորդուհին, որն այն կատարել է պաշտոնական միջազգային մրցումներում<ref name=":0" />: == Ծրագրեր == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:75%;" ! style="width:13%;height:60px;" |Մրցաշրջան !Կարճ ծրագրեր !Կամայական ծրագրեր !Ցուցադրական համարներ |- !2025-ից 2026 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2">{{cite web |title=Alysa LIU: 2024/2025 |url=http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date=2020-01-11 |access-date=2024-10-12 |publisher=International Skating Union |lang=en}}</ref> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2024- ից 2025 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2" /> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2021-ից 2022 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-2122" /> | * «Գնչուական պար» * («Դոն Կիխոտ» բալետից) Լյուդվիգ Մինկուս բեմադրող-պարուսույց՝ Մասսիմո Սկալի | * «Կոնցերտ ջութակի և նվագախմբի համար» * Պյոտր Չայկովսկի Ջոշուա Բելի կատարմամբ | * «Ծիածան» * Քեյսի Մասգրեյվս ---- * «Լոկո» * բեմադրող-պարուսույց Ժան-Լյուկ Բեյքեր |- !2020-ից 2021 թվականների մրցաշրջան <ref name="NBC200929" /> | * «Լա ստրադա» * Նինո Ռոտա բեմադրող-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Փոթորիկ» * Բալաժ Հավաշի բեմադրող խորեոգրաֆ Լորի Նիկոլ | * «Այստեղ այնքան հանգիստ է» * Բյորկի կատարմամբ |- !2019-ից 2020 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-1920" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Նոր Աշխարհի Սիմֆոնիա» * Ջենիֆեր Թոմաս բեմադրիչ-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Խնջույք Կատարող Մարդիկ» * Դի-Լայթ խորեոգրաֆ-բեմադրիչ Ռոեն Ուորդ |- !2018- ից 2019 թվականների մրցաշրջան <ref name="2018roster" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Իսթվիքի կախարդները» * Ջոն Վիլյամս բեմադրող-պարուսույց Սինդի Ստյուարտ | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * կատարումը՝ Բարբարա Սթրեյզանդի բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ |- !2017- ից 2018 թվականների մրցաշրջան <ref name="liulands" /><ref name="stunner" /><ref name="precocious" /> | * «Իսպանական բոց» * Մաքսիմ Ռոդրիգես | * «Մերժվածները» * Կլոդ-Միշել Շյոնբերգ | |- !2016- ից 2017 թվականների մրցաշրջան <ref name="huang" /> | * «Դնելով Ռիցը» Իրվինգ Բեռլին | * «Երգիր, Երգիր, Երգիր» * Բեննի Գուդմեն | |} == Մարզական նվաճումներ == {| class="wikitable" style="text-align:center" !Մրցումներ !{{Comment|16/17|Сезон 2016—2017 годов}} !{{Comment|17/18|Сезон 2017—2018 годов}} !{{Comment|18/19|Сезон 2018—2019 годов}} !{{Comment|19/20|Сезон 2019—2020 годов}} !{{Comment|20/21|Сезон 2020—2021 годов}} !{{Comment|21/22|Сезон 2021—2022 годов}} !{{Comment|24/25|Сезон 2024—2025 годов}} !{{Comment|25/26|Сезон 2025—2026 годов}} |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Международные |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | |7 | | |- | align="left" |Աշխարհի առաջնություններ | | | | | | bgcolor="cc9966" |3 | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Չորս մայրցամաքների առաջնություններ | | | | | | |4 | |- | align="left" |Գրան-պրիի եզրափակիչ | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. NHK Trophy | | | | | |4 |4 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate America | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate Canada | | | | | |5 |6 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Cup of China | | | | | | | | bgcolor="silver" |2 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Lombardia Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |4 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Nebelhorn Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Budapest Trophy | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Զագրեբի ոսկե չմուշկ | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մոշի բաժակ | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային ակումբային |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Աշխարհի ակումբային առաջնություն | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային պատանիների միջև |- | align="left" |Աշխարհի պատանիների առաջնություններ | | | | bgcolor="cc9966" |3 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի եզրափակիչներ | | | | bgcolor="silver" |2 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. Լեհաստան | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. ԱՄՆ | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Ասիայի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|N|Новисы}}. | | | | | |- | align="left" |Մարտահրավերի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | | | | | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Ազգային |- | align="left" |ԱՄՆ առաջնություններ | bgcolor="d1c571" |4{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|J|Юниоры}}. | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="d1c571" |4 | | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |} == Ծանոթագրություններ == {{примечания|refs=<ref name=ISU-2122>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2021/2022 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20210926100048/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2021-09-26 |url-status= unfit }}</ref> <ref name=NBC200929>{{cite news |url= https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ |title= Alysa Liu grows on the ice and adds inches, too |last= Hersh |first= Philip |work= [[NBC Sports]] |date= 2020-09-29 |access-date= 2021-11-04 |archive-date= 2021-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211104075239/https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ }}</ref> <ref name=ISU-1920>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2019/2020 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2020-01-11 |url-status= unfit }}</ref> <ref name="2018roster">{{cite web |title=2018–19 Figure Skating Roster: Alysa Liu |url=https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |publisher=U.S. Figure Skating |access-date=2019-02-03 |archive-date=2019-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621101031/https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |url-status=live }}</ref> <ref name="liulands">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Liu lands triple flip-triple toe, leads junior ladies |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701033820/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-date=2018-07-01 |work=Ice Network.com |date=2018-01-01 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="stunner">{{cite news |last=Almond |first=Elliot |title=Richmond's Alysa Liu pulls off another stunner |url=https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |work=East Bay Times |date=2018-01-02 |archive-date=2021-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104075240/https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="precocious">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Precocious Liu storms her way to junior crown |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011148/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-date=2018-07-02 |work=Ice Network.com |date=2018-01-03 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="huang">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Huang beats out tough novice ladies field for gold |url=http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630141841/http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-date=2018-06-30 |work=Ice Network.com |date=2017-01-17 |access-date=2021-11-04 }}</ref>}} '''Ռենատ Ֆավարիսի Դավլետյարով''' ({{ԱԾ}}), ռուս [[ռեժիսոր]], [[սցենարիստ]] և կինոպրոդյուսր։ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ։ [[Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ|Ռուսաստանի դաշնության վաստակավոր արվեստի գործիչ]] (2024 թվական)։ == Կենսագրություն == Ռենատ Դեվլյատյարովը ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 17-ին Աստրաղանում։ Ռենատը ստացել է [[բարձրագույն կրթություն]] ինժիներ-տեխնոլոգ ոլորտում։ 1985-ից մինչև 1987 թվականները աշխատել է որպես դեկորացիաների բեմադրիչ «<nowiki/>[[Մոսֆիլմ|Մոսֆիլմ»]] կինոստուդիայում, այդ թվում՝ Կարեն Շահնազարովի «<nowiki/>[[Ցրիչը (ֆիլմ, 1986)|Ցրիչը]]<nowiki/>» և Սերգեյ Սոլովյովի «ԱՍՍԱ» կինոնկարներում, որոնք խորհրդանշական են խորհրդային կինոյի համար<ref>Hirsch, p. 13</ref>։ 1987-ից մինչև 1989 թվականները շաուրնակել է աշթատանքը կինոստուդիայում, կատարելով ֆիլմերի փոխտնօրենի գործառույթները, իսկ 1989 թվականից դարձել է ֆիլմերի տնօրեն։ 1994 թվականից ղեկավարել է «շրջան» կինոստուդիայի «Մոսֆիլմ» կինոկոնցերտը։ 1955 թվականին դարձել Է [[Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոն|Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի]] (ՄՄԿՖ) գործադիր տնօրեն։ 1999-2006թթ.՝ Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր տնօրեն<ref>{{cite web |date= |title=Super Bowl XXXVII |url=http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170626192006/http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |archive-date=2017-06-26 |access-date=2012-09-08 |publisher=Superbowlhistory.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Willie Mays Quotes |url=http://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506080458/https://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |archive-date=2017-05-06 |access-date=2015-04-25}}</ref>։ 1997 թվականին ղեկավարել է «Ինտերֆեստ» կազմակերպությունը։ 2001-ից մինչև 2008 թվականները ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]]: 2003 թվականից Փարիզում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ 2005 թվականից Բեռլինում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ Ղեկավարել է «Կինո-Յալթա» պրոդյուսերական կինոյի միջազգային փառատոնը։ 2007-2009թթ.՝ «Վաղը/2morrow» ժամանակակից կինոյի միջազգային փառատոնի գլխավոր պրոդյուսեր: 2009-2015թթ.՝ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ, Եվրոպայից ֆիապֆ պրոդյուսերական գիլդիաների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ: 2010-ից մինչև 2012 թթ. «երկուսը մեկում/ 2 ին» 1 Միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր պրոդյուսրն էր<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>։ 2012 թվականին ընտրվել է Կենտրոնական դաշնային շրջանի Հանրային պալատի անդամ<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>։ 2011 թվականին հանդես է եկել որպես ռեժիսոր՝ նկարահանելով «Իմ խենթ ընտանիքը» 2012 թվականին Էկրան բարձրացավ «պողպատե թիթեռ» դետեկտիվ դրաման։ Ռենատ Դավլետյարովի հաջորդ ֆիլմը՝ «Մի անգամ», որը նկարահանվել է Յուրի Կորոտկովի «ամերիկուհին» պատմվածքի հիման վրա, դարձել է XXII կինոփառատոնի բացման ֆիլմը՝ «պատուհան դեպի Եվրոպա»<ref>''The Giants of the Polo Grounds'' by Noel Hynd (1988). New York: Doubleday. page 358. ISBN 0-385 23790-1</ref>։ == Ընտանիքը և անձնական կյանքը == Հայրը՝ Ֆավարիս Դավլատերյավովը ԽՍՀՄ-ում նավթի կոմիտեի վերջին նախագահը, Ավելի ուշ «Ռոսնեֆտ»-ի ղեկավարներից մեկը, «նավթամթերք Կոնցեռն» ՓԲԸ-ի նախագահն էր<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ Հայրը ազգությամբ [[Թաթարներ|թաթար է]], իսկ մայրը՝ [[Ռուսներ|ռուս]]<ref>''Willie Mays'', by Matt von Albade, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, pp. 60-75 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Կրտսեր եղբայրը՝ Բորիս Ֆավարիսովիչ Դավլետյարովը, [[Բանկ|բանկիր]], «զարգացման միջազգային բանկ» ԿԲ-ի նախկին սեփականատեր: Ապրում է [[Լոնդոն|Լոնդոնում]]: ոչ AI. Առաջին ամուսնությունից «որդին» Արտեմը: Նա ապրում էր մի քանի տարի քաղաքացիական ամուսնության մեջ դերասանուհի Վերա Սոտնիկովայի հետ: 2000-ականների երկրորդ կեսին Ռենատ Դավլետյարովը սիրավեպ է ունեցել երգչուհի և հեռուստահաղորդավարուհի Օլգա Օրլովայի հետ։ 2014-ում ամուսնացել է երգչուհի և դերասանուհի Եվգենիա Մալախովայի հետ<ref>''Willie Mays'', by Arnold Hano, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, p.80 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Բաժանվել են 2019 թվականին<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ === Հանրային դիրքորոշում === 2014-ի մարտին Նա աջակցեց [[Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանի Դաշնությանը|Ղրիմի վերադարձին]], ստորագրեց նամակ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ ի աջակցություն Ղրիմի բռնակցմանը:. 2024 թվականին դարձել Է ՌԴ նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Պուտինի վստահված անձ<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ == Ֆիլմագրություն == === Դերասան === * 1989 թվական՝ Կատալա Թովմասի ''թիկնապահը'' * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ ''առաջին հետապնդողը'' * 1993 թվական՝ Աղեղնավոր անհանգիստ Ռենատ * 2003 թվական՝ [[Բարև, մայրաքաղաք|Բարև մայրաքաղաք]]: նոր ռեժիսոր * 2010 թվական՝ սակուրայի Մուրաբա Տոմոկազու Սան, ճապոնացի ճգնաժամային տնօրեն === Ռեժիսյոր === * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ պողպատե թիթեռ * 2014 թվական՝ մի անգամ * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] * 2017 թվական՝ կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչու]]<nowiki/>ն * 2023 թվական՝ մարդը ոչ մի տեղից === Սցենարիստ === * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝Սեր-գազար 2 * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] === Պրոդյուսեր === * 1997 թվական՝ կրքեր «շահ» ատելյեում * 2005 թվական՝ 180 և բարձր * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝ [[Ինդիգո (ֆիլմ)|ինդիգո]] * 2008 թվական՝ Սեր-գազար 2 * 2009 թվական՝ Յուլենկա * 2010 թվական՝ [[սիրո հեգնանք]] * 2011 թվական՝ Սեր-գազար 3 * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ զրույց * 2012 թվական՝պողպատե թիթեռ * 2013 թվական՝ զուգահեռ աշխարհներ * 2014 թվական՝ փախստականներ * 2015 թվական՝Մի անգամ * 2015 թվական՝ անտեսանելի մարդիկ * 2015 թվական՝ Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են * 2015 թվական՝ կանաչ կառք * 2016 թվական՝ մաքուր արվեստ * 2017 թվական՝կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2020 թվական՝ մինիմաքս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչուն]] * 2022 թվական՝ Սեր-գազար. * 2022 թվական՝ Պետրոպոլիս === Տնօրեն === * 1991 թվական՝ ոտքը, ռեժ. Ն. Տյագունով * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1993 թվական՝ անհանգիստ Աղեղնավորը, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1994 թվական՝ սուլիչ, ռեժ. Պ. Էրդեշշ * 1994 թվական՝ [[Երեք քույր (ֆիլմ, 1994)|երեք քույրեր]], ռեժ. Ս. Սոլովյով === Տնօրենի տեղակալ === * 1989 թվական՝ Սև վարդը՝ տխրության խորհրդանիշ, Կարմիր վարդը՝ սիրո խորհրդանիշ, ռեժ.՝ ա. Գրիգորյան Ս. Սոլովյով * 1989 թվական՝ Կատալա, ռեժ. Ս. Բոդրով == Մրցանակներ == 2024 թվականի ապրիլի 12-ից ստացել է Ռուսաստանի դաշնության արվեստի գործչի պաշտոնը, ''հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար''<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Чемпионат (сайт)|Чемпионат]] |lang=ru}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին Հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20190203084938/https://www.vokrug.tv/photo/person/renat_davletyarov/ Вокруг TV. Ренат Давлетьяров.] '''Ալեքսեյ Իգորևիչ Նեկլյուդով''' ({{ԱԾ}}),[[Ռուսաստան|ռուս]] [[Թատրոն|թատրոնի]] և [[Կինո (խումբ)|կինոյի]] դերասան ռադիոհաղորդավար «<nowiki/>[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|ՕՐՏ / Առաջին ալիքի]]<nowiki/>» պաշտոնական ձայն (1998 թվականի սեպտեմբերից), «մեր ռադիո» ռադիոկայանի նախկին պաշտոնական ձայն (1998-2006)։ == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1963 թվականի հուլիսի 31-ին Մոսկվայում։ Հայրը, Իգոր Նիկոլաևիչ Նեկլյուդովը (1929-1998) լրագրող, «բժշկական թերթ» խմբագրության գիտության բաժնի վարիչ, «Առողջություն» ամսագրի խմբագրության պատասխանատու քարտուղարն է: Մայրը, Թամարա Իվան՝նան (1928-2004) «նորաձևության ամսագիր» գեղարվեստական խմբագիր, նախկինում՝ օպերային երգչուհի էր <ref name="rusperson">{{cite web |title=Неклюдов Алексей Игоревич |url=http://rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207042006/http://www.rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-date=2018-12-07 |access-date=2018-11-21 |publisher=Rusperson |deadlink=no}}</ref>։ 1985 թվականին Ալեքսեյը ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի [[ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիա|Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան դպրոց-ստուդիան]] (ա. ա. Պոպովի և Վ. Պ. Մարկովի դասընթաց)<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Sports.ru]] |lang=ru}}</ref>։ Սովորել էր Ալեքսանդր Յացկոյի, Ալեքսանդր Ռեզալինի, Ալյոնա Օխլուպինայի, Կոնստանտին Լավրոնենկոյի և այլոց հետ<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>։ === Կարիերա === Ծառայել է մի շարք թատրոններում՝ կատսա (1985-1986թվականնե՝ր), թատրոն: Պուշկինի (1986-1988 թվականնե՝ր), «Սատիրիկոն» (1988-1991 թվականնե՝ր), Անտոն Չեխովի (1990), Ալեքսեյ Ռիբնիկովի (1992-1993 թվականնե՝ր) և «Տաբակերկե» (1993-1996թվականնե՝ր )թատրոններում<ref name="rusperson" />։ 1987 թվականին հնչեցրել է [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ|ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] [[Անդրեյ Միրոնով|Անդրեյ Միրոնովի]] վերջինի դերը Sanglie-ն «Pathfinder» ֆիլմում, քանի որ Միրոնովն ինքը ժամանակ չուներ բարձրաձայնելու այն։ Չեխովի թատրոնում աշխատելուն զուգահեռ նա վարում էր իր սեփական երաժշտական \ u200b \ u200bծրագիրը՝ «<nowiki/>[[Ջազ]]<nowiki/>» Նեկլյուդովան, «Ռադիո Ռոքս» ում։ Մասնակցել է «Ուրախ տղաներ» (ծաղրել է [[Սերգեյ Կապիցա|Սերգեյ Կապիցին]]), «ծիծաղի շուրջը» (ծաղրել է [[Օլեգ Եֆրեմով|Օլեգ Եֆրեմովին]], Ալեքսանդր Կալյագինին և [[Եվգենի Եվստիգնեև|Եվգենի Եվստիգնեևին]]) հեռուստահաղորդումներին<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref> «Երկուսն էլ» 1994 թվականին մասնակցել է «Էխո Մոսկվի» ռադիոյում [[Դանիլ Խարմս|Դանիել Խարմսի]] ստեղծագործությունների հիման վրա հեռարձակվող ռադիոսպեկտին<ref name="rusperson" />։ 1995 թվականին մտել է Ռուսաստանի թատերական գործիչների միության։ Եղել է դերասանի տանը թատերական կաղամբներ անցկացնելու նախաձեռնողը<ref name="rusperson" /><ref name="express">{{cite web |date=2018-08-29 |title=Евстигнеев заставлял молодых актёров выпивать перед спектаклем |url=https://www.eg.ru/culture/607036-evstigneev-zastavlyal-molodyh-akterov-vypivat-pered-spektaklem-055960/ |publisher=[[Экспресс-газета]]}}</ref>։ Դերասան և ռեժիսոր Ալեքսեյ Նեկլյուդովի վերջին աշխատանքներից մեկը թատրոնում հայտնի սաքսոֆոնահար Չարլի պարկերի դերն է [[Խուլիո Կորտասար|Խուլիո Կորտասարի]] «հետապնդողը» պատմվածքի հիման վրա իրեն նվիրված ներկայացման մեջ: «Վեց» տեղի է ունեցել 1999 թվականի մարտին [[Տագանկայի թատրոն|Տագանկայի թատրոնում]]<ref name="express" />։ Այս նախագիծը դրամաշնորհ է շահել «թատրոնը 21-րդ դարի շեմին» մրցույթում, որն անցկացրել է «Բաց հասարակություն» ինստիտուտը։ 1998 թվականին առավոտյան ալիքի էկրանապահիչի և վերնագրերի ձայնն էր «Կողմնացույց» (այժմ «տրամադրություն») «<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>»-ում։ Նաև ձայնագրել էգովադզդներ։ 1998 թվականի սեպտեմբերից մինչև ներկայիս ժհամանակաշրջաններ հնչեցնում է «Առաջին ալիքի» (ՕՐՏ)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>, ալիքի իմիջային հոլովակները, նրա որոշ հաղորդումներ («աբրակադաբրա», «կատարյալ վերանորոգում», «խորանարդ» և այլն)։ Դերասանը հեռուստաալիք է եկել գլխավոր պրոդյուսեր Կոնստանտին Էռնստի հրավերով<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>, քանի որ այստեղ արդեն աշխատող Անատոլի Մաքսիմովը գլխավոր պրոդյուսերի տեղակալն էր կինոդիտման գծով և չէր կարող անընդհատ հայտարարություններ հնչեցնել։ Որոշ արտասահմանյան կինոանոնանսներում 2002 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2003 թվականի օգոստոսը Նեկլյուդովը հանդես է եկել նաև որպես դերասանների կրկնօրինակների ձայնային թարգմանիչ։ «Առաջինում» աշխատելուն զուգահեռ՝ 1998 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերը հնչեցրել է «մեր ռադիոն» ռադիոկայանի ծրագրերի ջինգլերն ու անոնսները։ 2005-ից մինչև 2013 թվականները, ինչպես նաև «Տան կինո» հառուստաալիքը,«Հեռուստակաֆե» խոհարարական ալիքը, «Առաջինի երաժխտությունը» երաժխտական ալիքը «Ժամանակ», «Առաջին ալիքի» թվային հեռուստընտանիքի մեջ մտնող ալիքները Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է "Telenyanya"մանկական ալիքի ձայնը։ Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է «Տելենյանյա» մանկական ալիքի ձայնը։ 2014 թվականին Սոչիի ձմեռային [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2014|Օլիմպիական]] և Պարալիմպիկ խաղերի բացման և փակման արարողությունների ձայնն էր<ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref>, որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): 2015 թվականից «Ռադիո Շանսոն»-ում վարում է «Տարվա շանսոն» հիթ-շքերթի ամենշաբաթյա հիթ-շքերթը<ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2017 թվականի մայիսից աշխատում է Նիկոլայ Ֆոմենկոյի կողմից գործարկված «Ֆեյկերադիո Ֆոմենկո» ժամանցային ինտերնետ ռադիոկայանում, որտեղ խաղում է մի քանի դերեր՝ հաղորդավար Յուրի Բուրզոն և տարբեր հյուրեր<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ից մինչև 2020 թվականի փետրվարի 8 ընկերությունը վարել է այս ռադիոկայանի եթերի հեռուստատեսային տարբերակը ՆՏՎ ալիքով<ref>{{Cite web |title=Indian Icon Sachin Tendulkar wins Laureus World Sports Awards 2020 |url=https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129074929/https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |archive-date=2021-11-29 |access-date=2020-03-06 |publisher=Highonstudy.com |lang=en}}</ref>։ 2017 թվականի հունիսից հեռուստաալիքով հայտարարություններ է հնչեցնում «Եկեք գնանք», որը մտնում է «Առաջին ալիք ԲԸ»-ի մեջ։ Համաշխարհային ցանց".։ Ջան 15, 2016 Քոմենտս ոֆֆ-ն [[Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա (2022-այժմ)|Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման]] ֆոնին ներառվել Է Ուկրաինայի պատժամիջոցների ցանկում<ref>{{cite web |date=2023-12-28 |title=О регистрации доверенных лиц кандидата на должность Президента Российской Федерации Владимира Владимировича Путина |url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/54297/ |url-status=dead |accessdate=2024-01-30 |publisher=cikrf.ru}}</ref>։ == Աշխատանք == === Թատրոն === '''Ցաստա''' * 1985 թվական՝ «1799 թվականի աշնանային արշավ» Ա. Օ. Ռեմեզա-հետևակային * 1985 թվական՝ «Ժուկով ժամանակով» Ա. Կ. Գլադկովա Ռտիշչև *1986 թվական՝ «պարի ուսուցիչ» [[Լոպե դե Վեգա]]-մի քանի դերեր '''Անտոն Չեխովի Թատրոն''' * 1990 թվական՝ «Բալենու այգին» (Պոստ. Լ. Գ. Տրուշկինա) Էպիխոդով<ref>{{Cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2024 года № 257 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» |url=http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415221156/http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |archive-date=2024-04-15 |access-date=2024-04-12}}</ref> '''Ալեքսեի Ռիբնիկովի թատրոն''' * 1992 թվական՝ «հայտարարվածների Պատարագը» «'''Ծխախոտ»''' * 1993 թվական՝ «կրքեր Բումբարաշի համար» Յու. չ. Կիմա-պորուչիկ Իլյին<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Путин присвоил звание Заслуженный деятель искусств Тиграну Кеосаяну |url=https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412091054/https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |archive-date=2024-04-12 |access-date=2024-10-23 |website=РИА Новости |publisher=РИА Новости |lang=ru}}</ref> * 1993 թվական՝ «Մատրոսսկայա տիշինա» [[Ալեքսանդր Գալիչ|Ա. Ա. Գալիչի]] Չեռնիշև, Լապշին, Օդինցով<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ Վ. Պ. Ակսյոնով-Տելեսկոպով ավագ «վառվող բոչկոտարա»<ref>{{cite web |title=Затоваренная бочкотара (ранняя редакция) |url=http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120614/http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ «Մեխանիկական դաշնամուր» [[Նիկիտա Միխալկով|Ն. Ս. Միխալկովի]] հողատեր Պավել Պետրովիչ Շչերբուկ (վոյնիցևների հարևան)<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> === Ֆիլմագրություն === # 1988 թվական՝ «մեկ, երկու-վիշտը նշանակություն չունի»: Սև ասպետ # 1989 թվական՝ «Հետաքննությունը վարում են գիտակները»։ «Մաֆիա», Մատվեյ Սերգեևիչ Սնեգիրև # 2007 թվական՝ «երեք օր Օդեսայում» Սլավինսկու մարդը # 2007 թվական՝ «Ամանորի գիշերը Առաջինում» 2008 թվականին թարգմանիչ, ռեժիսոր Անտոնիո Ռիզոտո # 2008 թվական՝ «Երկու անգամ մեկ գետի մեջ» բժիշկ-վնասվածքաբան # 2008 թվական՝ «Ամանորյա գիշեր առաջինի վրա» 2009 թվականին ծաղրածուի դիմահարդարմամբ այցելու («Առլեկինո» երգի ժամանակ) # 2009 թվական՝ «լուռ վկա 3» # 2010 թվական՝ «երկինքը կրակի մեջ է»,մաթեմատիկայի ուսուցիչ === Հնչյունավորում === '''Ֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «Պատֆաինդեր» Սանգլիե (Անդրեյ Միրոնովի դերը)<ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref> # 2024 թվական՝ ՀՈԱ «Լուկոմորիե» (ամանորյա Մյուզիքլ)-կարդում է տեքստը '''Մուլտֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «ծույլ զգեստ»-կարդում է տեքստը (տիտրերում նշված է որպես Ա. Նեխլյուդով) # 1988 թվական՝ «մշակույթի պուրակ», քանդակ-ֆուտբոլիստ / քանդակ-ջութակահար # 2004 թվական՝ «Դունո և Բարաբաս», ձկնորս Լիմ / Ավիատոր Դիտրիխ # 2007 թվական՝ «Ուրախ Արջուկներ» (2-րդ եթերաշրջան),Գորշ արջուկ Պոտապ == Ծանութագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://persona.rin.ru/view/f/0/25218/nekljudov-aleksej Неклюдов на persona.rin.ru] '''Լեվ Մաքսովիչ Միլինդեր''' ({{ԱԾ}}), սովետ և ռուս թատրոնի և կինոյի դերասան, թատերական «կապուստնիկների» հեղինակ է: ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1991)<ref name="Указ от 13.05.1991">[https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316 Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 13 мая 1991 года «О присвоении почётных званий РСФСР работникам искусства».] {{Wayback|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316|date=20211204183323}} Сайт «Сейчас.ру» // lawmix.ru</ref><ref name="Биография на komedia.spb.ru">[http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html Лев Максович Милиндер. Заслуженный артист РСФСР. Краткая биография.] {{Wayback|url=http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html|date=20200220002115}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>. == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1930 թվականի դեկտեմբերի 31-ին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Լենինգրադում,]][[Հրեաներ|հրեական]] ընտանիքում, որը ապրել է Զագորոդնի պրոսպեկտում, 12 շենք, բն. 63 <ref>{{cite web |title=Выпускники. 1980-е |url=http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117050348/http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-date=2017-11-17 |access-date=2019-05-30 |publisher=Школа-студия МХАТ |deadlink=yes}}</ref>։ [[Հայրենական մեծ պատերազմ|Հայրենական մեծ պատերազմի]] ժամանակ Կրտսեր քրոջ Նելիի <ref>{{YouTube|id=on-OoDpRz08|title=Невероятно похожие пародии на Калягина, Евстигнеева и Ефремова. Артист Алексей Неклюдов (1987)}}</ref>, տատիկի<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> ու պապիկի<ref>{{Cite web |author= |date= |title=Неклюдов Алексей |url=http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021105225555/http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-date=2002-11-05 |access-date=2019-07-31 |website=Телеобъектив |publisher= |deadlink=unfit}}</ref> հետ տարհանվել է Տրոիցկ<ref>{{cite web |date=2003-03-12 |title=ГОЛОС ЗА КАДРОМ |url=http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118194948/http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948 |archive-date=2017-01-18 |access-date=2016-11-20 |publisher=ТВ Дайджест |deadlink=no}}</ref>։ Հայրը՝ Մակս Յակովլեվիչ Միլինդերը (1907թվական՝?), եղել է ճանաչված գործող բանակում 1941 թվականի հուլիսի 2-ին, ծառայել է 39-րդ բանակի շտաբում, կապիտան, պարգևատրվել է [[Կարմիր աստղի շքանշան|Կարմիր Աստղի շքանշանով]] (1942թվական՝), «Մարտական ծառայություն» մեդալով <ref>{{cite web |date=2012-05-03 |title=Алексей Неклюдов: «Работаю настроением Первого канала». Закадровый голос Первого рассказывает о работе на телевидении и своей актёрской карьере |url=http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121043527/http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=Вокруг ТВ |deadlink=no}}</ref>։Մայրը՝ Իդա Մարկովնան (Մորդկովնա) կոշկակար, մահացել է [[Իսրայել|Իսրայելում]]։ Քույրը, բժշկական գիտությունների թեկնածու է<ref>{{cite web |date=2015-04-01 |title=20 лет в эфире — Первый канал сегодня отмечает юбилей |url=http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121103420/http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=[[Первый канал (Россия)|Первый канал]] |deadlink=no}}</ref> Նինել Մաքսովնա Միլինդեր (Ծն. 1936), ֆթիզիոլոգ: 1953 թվականին ավարտել է [[Ռուսաստանի բեմական արվեստի պետական ինստիտուտ|Լենինգրադի Ա. ն. Օստրովսկու անվան պետական թատերական ինստիտուտը]] (Բորիս Վուլֆովիչ զոնայի, տ. գ. Սոյնիկովայի և Վ. Ի. Չեստնոկովի դասարանը), որից հետո կնոջ՝ դերասանուհի [[Նինա Ուրգանտ|Նինա Նիկոլաևնա Ուրգանտի]] հետ ուղարկվել է Յարոսլավլի Ֆյոդոր Վոլկովի անվան դրամատիկական թատրոն բաշխման աշխատանքների<ref>''И. Жукова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html «Нас знают, как Милиндера». — «Новости Петербурга», № 44, 2-8 ноября 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html|date=20200223052649}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref><ref name="Интервью на komedia.spb.ru">''Беседовала Екатерина Щербацкая''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html Интервью со Львом Максовичем Милиндером. — Журнал «Театральный Петербург», № 10, май 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html|date=20200223122558}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ === Կարիերա === Տասնհինգ տարվա ընթացքում 1954 թվականի ապրիլից <ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /> և մինչև կյանքի վերջը աշխատել է [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (հետագայում՝ Սանկտ Պետերբուրգի) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոնի]] թատերախմբում։ Հայտնի է դարձել 1960 թվականին՝ ռեժիսոր [[Նիկոլայ Ակիմով|Նիկոլայ Ակիմովի]] «ստվեր» պիեսի հիման վրա ռեժիսոր Եվգենի Շվարցի համանուն հեքիաթ-պիեսի բեմադրության մեջ ստվերային գիտնականի դերից հետո։ Այս Դերը հաջողություն բերեց Լեվ Միլինդերին և դարձավ նրա ստեղծագործական կյանքի գագաթնակաետը։ Արդյունքում նա խաղացել է շատ արժանի դերեր արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին»՝ Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին<ref name="Биография на akimovkomedia.ru">[http://akimovkomedia.ru/artist/241/ Лев Милиндер (1930—2005). Творческая биография, спектакли прошлых лет.] {{Wayback|url=http://akimovkomedia.ru/artist/241/|date=20211204184850}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru</ref><ref name="Тень на akimovkomedia.ru">{{Cite web |title=Спектакль «Тень» по одноимённой пьесе-сказке Евгения Шварца в постановке Николая Акимова. Премьера — 19 ноября 1960 года (спектакль возобновлён с постановки 1940 года) |url=http://akimovkomedia.ru/play/118/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202144124/http://www.komediaspb.ru/afisha/ten.php |archivedate=2014-02-02 |accessdate=2014-01-27 |publisher=Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru |deadlink=}}</ref>։ Երկար տարիներ միլինդերը եղել է արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին» Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին Ակիմովի «կապուստնիկները»՝ նվիրված թատրոնի աշխատողների հոբելյաններին<ref>''Светлана Мазурова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html «Прощёный вечер: знаменитые актёрские капустники проходят в Театре комедии с 1948 года». — «Российская газета. Неделя», № 83, 22 апреля 2005 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html|date=20200220131914}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ Հասարակական մեծ հնչեղություն ստացած այս միջոցառումների հիման վրա 1987 թվականին բեմադրվել է համերգ-ակնարկ Եկեք միմյանց հաճոյախոսություններ ասենք<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />։ === Անձնական կյանք === * Կինը՝ (1950-ականներ), Նինա Նիկոլաեվնա ՈՒրգանտը, (1929-2021) թատրոնի և կինոյի դերասանուհի [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1974 թվաական) [[ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ|ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի]] դափնեկիր (1976): Լև Մաքսովիչն ու Նինա Նիկոլաևնան ամուսնացած են եղել չորս տարի, ամուսնալուծությունից հետո ամուսնացել են ևս չորս անգամ<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru">''Виктория Катаева''. [https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta Тайна родового проклятья Ивана Урганта. — Накануне 35-летнего юбилея Ивана Урганта о нём рассказывает близкий друг его дедушки, Льва Максовича Милиндера, сослуживец по Театру комедии, народный артист России Валерий Никитенко.] {{Wayback|url=https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta|date=20211204183324}} Газета [[Собеседник (газета)|«Собеседник»]] // sobesednik.ru (15 апреля 2013 года)</ref>։ ** Որդին՝ Անդրեի Լյվովիչ ՈՒրգանտը, (ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 28-ին) թատրոնի և կինոյի դերասան, հեռուստահաղորդավար<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref>։ *** թոռնիկը՝ [[Իվան Ուրգանտ|Իվան Անդրեիվիչ ՈՒրգանտը]], (ծնվել է 1978 թվականի ապրիլի 16-ին), կինոյի և թատրոնի դերասան շոումեն, հեռուստա ու ռադիոհաղորդավար, երգիչ, երա ժիշտ պրոդյուսեր<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />: * Դուստրը՝ նախավերջին ամուսնությունից<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />։ Լեվ Մակսովիչ Միլինդերը վախճանվել է 2005 թվականի մարտի 8-ին <ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" /> Սանկ պետերբուրգում իր կյանքի 75 տարեկանում<ref name="О кончине на spb.kp.ru">[https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/ Умер король капустников. — На 75-м году жизни скончался заслуженный артист России Лев Милиндер.] {{Wayback|url=https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/|date=20211204183327}} Газета [[Комсомольская правда|«Комсомольская правда»]] в Санкт-Петербурге // spb.kp.ru (11 марта 2005 года)</ref>։ Թղված է Սանկտ Պետերբուրգի Պրեոբրաժենսկի հրեական գերեզմանատանը<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref>։ == Ստեղծագործություն == === Թատրոն === ; [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (Սանկտ Պետերբուրգ) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոն]] Լև Միլինդերը թատրոնի թատերախմբում ծառայել է ավելի քան հիսուն տարի՝ 1954 թվականի ապրիլից մինչև կյանքի վերջ, և Տարբեր տարիներին զբաղված է եղել ներկայացումներով<ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /><ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />: * 1954 թվական՝ «դատավորը թակարդում», ''անցորդներ, մուրացկաններ և այլք'' * 1954 թվական՝ «Պոմպադուրներ և պոմպադուրշնե», ''սպա'' * 1959 թվական՝ «չորսը մեկ հարկի տակ», ''խմած քաղաքացի'' * 1959 թուական՝ «երեք րոպեանոց զրույց», ''հաշվապահ'' * 1960 թվական՝ «ստվեր» ''ըստ [[Եվգենի Շվարց|Եվգենի Շվարցի]] համանուն պիես-հեքիաթի (ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Ակիմով)-գիտնականի ստվերը (Թեոդոր-Քրիստոնյա)''<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" /><ref name="Тень на akimovkomedia.ru" /> * 1962-թուական՝ «ֆիզիկոսներ», ''Ուվե Սիվերս, ավագ սանիտար'' * 1963 թվական՝ «Դոն Ժուան», ''օտարերկրյա դեսպաններ / լորդ Ամանդևիլ / Ջոնսոն / նեգր Բաբա / Սուլթան / Լամբրո'' * 1964 թվական՝ «գործ», ''Չիբիսով, ենթակայություն'' * 1964 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր» ''Ֆեստե, Օլիվիայի ծաղրածուն'' * 1966 թվական՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը» ''Նիկանոր Սավիչ Բեկ, վաշխառու'' * 1968 թվական՝ «գլան», ''Ռոդոլֆո 1968-թվական՝'' ''Փարիզի «ուրվանկարներ», Ժան'' * 1970 թվական՝ «Կեցցե թագավորը», ''Վլադիմիր Նիկոլաևիչ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության ինյուրկոլեգիայի պետի տեղակալ / Պոսադիոն, երկար ժամանակ ներքին գործերի նախարար Բ.'' * 1970 թվական՝ «Ստեպանչիկովո գյուղը և նրա բնակիչները», ''Ծանոթագրություն'' * 1972 թվական՝ «փոքր պատուհան դեպի մեծ օվկիանոս», ''բանաստեղծ / նկարիչ / երգչախումբ'' * 1972 թիվ՝ «խնձորով Սայլ», ''թագավոր Մագնուս / Պամֆիլիոս / Պլինիոս, ֆինանսների նախարար'' * 1973 թվական՝ «Տրոյական պատերազմ չի լինի», ''երկրաչափություն, Սենատ'' * 1974 թվական՝ «ռոմանտիկներ», ''Ստրաֆորել'' * 1974 թվական՝ «Համերգ»... ''կլարնետ'' * 1976 թվական՝ «վերանորոգում» ''մարդը'' ''Ֆլիպ ֆլոպսում'' * 1977 թվական՝ «բաղնիք», ''Մոմենտալնիկով'' * 1977 թվական՝ «խնամի», ''Կորնելիուս Հեքլ'' * 1980 թվական՝ «Թերկին-Թերկին»՝ ''առաջին քննադատ'' * 1980 թվական՝ «դավաճանություն», ''Գլեբ Ալեքսեևիչ Վալետով'' * 1981 թվական՝ «Արդենի անտառի հեքիաթը», ''Ժակ-մելանխոլիկ'' * 1984 թվական՝ «ամեն ինչ կարող են թագավորները», ''Ռիբակով, հանձնաժողովի անդամ'' * 1985 թվական՝ «Հաղթանակի օրը պատերազմի մեջ», ''կլարնետ'' * 1986 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր», ''Անտոնիո, նավապետ, Սեբաստյանի ընկերը'' * 1990 թվական՝ «Ռոմուլոս Մեծը», ''Ապոլիոն, անտիկվար'' * 1992 թվական՝ «սիրո մոլորակ», ''սենատոր'' * 1993 թվական՝ ''Տարասկոնի Տարտարենը, բուֆետչիկ'' 1997 թվական՝ ''«կրքեր ըստ Մոլիերի», պարի ուսուցիչ'' === Ֆիլմագրություն === * 1979 «Օթելլո», ''Լոդովիկո'' * 1990 «Մայրամուտ», ''Էյխբաում'' * 1993 «<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|Դ]]<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|ու իմ միակն ես]]<nowiki/>»<nowiki/>, ''Եվգենի Տիմոշինի գործընկեր հետազոտական \ u200b \ U200bինստիտուտում'' * 1995 «Ձմեռային բալ 3» * 1995 «Դեբյուսի կամ Մադեմուազել Շու-Շու» («երաժշտությունը սեր է: Չուչու»), ''առաջին ջութակ'' * 2001 «Բարոն անունով» (Սերիա № 10), ''Հին ռաբբի սինագոգում'' * 2004 «Ազգային անվտանգության գործակալ 3» (սերիա № 32 «փադիշահ»), ''արխիվարիուս'' * 2004 «Իվանով և Ռաբինովիչ», ''սլավագիտության պրոֆեսոր'' === Հնչյունավորում === * 1966 «երկու սրտերի Բանաստեղծություն», ''Կրիվոյ Էմիր'' (Ռ. Պիրմուխամեդովի դերը) * 1979 «արքայազն Ֆլորիզելի արկածները», ''անվասայլակով հանցագործը'' ([[Իլյա Ռեզնիկ|Իլյա Ռեզնիկի]] դերը) * 1981 «բոլոր սատանաներին չնայած» == Մրցանակներ == * 1991 «ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ» ''պատվավոր կոչում-խորհրդային արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար''<ref name="Указ от 13.05.1991" /><ref name="Биография на komedia.spb.ru" />: * 2004 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» ''2-րդ աստիճանի շքանշանի մեդալ-թատերական արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի և երկարամյա բեղմնավոր աշխատանքի համար''<ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575 Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 29 октября 2004 года № 1375 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников Санкт-Петербургского государственного учреждения культуры „Академический театр комедии имени Н. П. Акимова“».] {{Wayback|url=http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575|date=20161225145401}} Официальный сайт [[Президент Российской Федерации|Президента Российской Федерации]] // kremlin.ru</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * ''[[Никитенко, Валерий Ефремович|Валерий Никитенко]]''. [http://ptj.spb.ru/archive/40/in-memoriam-40/pamyati-lva-milindera/ Памяти Льва Милиндера.] «Петербургский театральный журнал», № 2 (40), май 2005 года. // ptj.spb.ru '''Խալիլ Գալեևիչ Աբժալիլով''' <ref>{{Словарь собственных имён русского языка|Абжалилов Халил|55}}</ref> ({{ԱԾ}}) (1896-1963), սովետ թաթար [[Դերասանական արվեստ|դերասան]], [[Թատրոնի ռեժիսոր|թատերական ռեժիսոր]] [[ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ]] ([[1957]])։ == Կենսագրություն == Ծնվել է [[1896|1896 թվականի]] [[Սեպտեմբերի 29|սեպտեմբերի 29-ին]] Մուստաֆինո գյուղում (այժմ՝ [[Ռուսաստան]]<nowiki/>ի [[Շառլիկի շրջան]], [[Օրենբուրգի մարզ]]) գյուղացիական աղքատ ընտանիքում <ref name="te1">Театральная энциклопедия / Гл. ред. С. С. Мокульский. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1. — 1214 стб.</ref><ref name="bre1">Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред. С. Л. Кравец. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — Т. 1. А — Анкетирование. — 766 с.</ref>։ 7 տարեկան հասակում մեկնել է [[Մեդրեսե]] սովորելու։ [[1906|1906 թվականին]] [[Երաշտ|երաշտի]] պատճառով գյուղում սկսվել է սով, ինչը ստիպեց Խալիլի ընտանիքին տեղափոխվել Օրենբուրգ։ Մինչև 1914 թվականի երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսելը ընդգրկված է եղել Արքայական բանակ:(ռազմական գործողությունների) Պատերազմի ժամանակ եղել է [[Քյոնիգսբերգ|Քյոնիգսբերգում]], [[Վարշավա|Վարշավայում]] և Բարանովիչում։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Գեորգիևյան մեդալով, իսկ ավելի ուշ 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչով: 1916 թվականին աջ ուսին ստացել է ծանր վնասվածք, ինչի արդյունքում պարկել է հոսպիտալում։ Վիրավորվելուց հետո զորացրվել է<ref>{{Cite web |title=Неля Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183324/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ Բեմական գործունեությունը սկսել է [[1916|1916 թվականին]] թաթարական «Շիրկատ» դրամատիկական թատերախմբում ([[Օրենբուրգ]]), Օրենբուրգում թաթարական «Արևելյան թատրոնի» հիմնադիրներից մեկը։ [[Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ|Քաղաքացիական պատերազմի]] օրերին լինելով թատրոնի դերասան և ռեժիսոր՝ կազմակերպել է ռազմաճակատային թատերախումբ, մեկնել առաջնագիծ, հանդես եկել Կարմիր բանակի մարտիկների առջև։ 1920-ից 1923 թվականներին մասնակցել է [[Տաշքենդ|Տաշքենդում]], [[Բուխարեստ|Բուխրեստում]] և [[Խիվա|Խիվայում]] ՈՒզբեկական թաթարների կազմակերպությունում։ 1923-ից 1924 թվականներին աշխատել է Աստրախանի թաթարական դրամատիկական թատրոնում: [[1924]]-ից [[1928|1928 թվականներին]] նկարահանվել է «Ուզբեկգոսկինո» տրեստի (այժմ՝ «Ուզբեկֆիլմ», Տաշքենդ) «Շարկ Յուլդուզի» («Արևելքի աստղ») կինոֆաբրիկայում։ Շելեստ Ս. [[1928]]-[[Թաթարստանի Գ. Քամալի անվան պետական ակադեմիական թատրոն|թաթարական ակադեմիական թատրոն]]՝ որպես տարվա դերասան: Ք. Կամա (Կազան): 1941-1953 թվականներին Թաթարական բաժանմունքի վարչության նախագահ Համառուսաստանյան թատերական ընկերության։ [[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն|ԽՄԿԿ]](Բ) անդամ [[1944 թվական|1944 թվականից]]: Թաթարական ԽՍՀ 2-4 գումարումների Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր ([[1947]]-[[1959|1959 թվականներ]])։ Մահացել է 1963 թվականի մարտի 18-ին Կազանիայում սրտի կաթվածից։ Թաղված է Կազանի Նովո-թաթարական Սլոբոդայի թաթարական գերեզմանատանը<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ === Ընտանիք === * Զարմիկ, [[Մուսա Ջալիլ]] (1906-1944 թվականներ) սովետական Թաթար պոետ։ Սովետական Միության հերոս ([[1956|1956 թվական]]՝) == Պարգևներ և կոչումներ == * Թաթարական ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1939թվական՝) * ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940 թվական՝) * ԽՍՀ Թաթարական ժողովրդական արտիստ (1944 թվական՝) * [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1950 թվական՝) <ref>{{Cite web |title=Марк Моисеевич Сапожник (слесарь) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183326/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> * ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1957 թվական՝) * Գաբդուլլա Տուկայի անվան Հանրապետական մրցանակ (1958 թվական՝) Կ. Տինչուրինի «առանց քամիների» ներկայացման մեջ Միսհաբի դերի կատարման համար * [[Գեորգիևյան խաչ]] * 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչ * [[Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան|Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի Շքանշան]] (1956 թվական՝) * «Պատվո Նշան» Շքանշան * 1 շքանշան * Մեդալներ == Դերեր թատրոնում == * 1928 թվական՝ Բ. Ա. Լավրենևի «Խզվածքը», ''Բոցման'' * 1929 թվական՝ «Գալիաբանու» Մ. Ֆայզի, ''Բադրի'' * 1929 թվական՝ Շ. կ. Քամալի «ագռավի բնում», ''հին արտելշիկ Խալիլ'' * 1932 թվական՝ Ս. Վ. Բատտալովի «նամակ թաշկինակի վրա», ''Խաֆիզ'' * 1933 թվական՝ Ք. «Քամալի Սնանկ», ''Սիրաժետդին'' * 1934 թվական՝ Ֆ. Շիլլերի «խաբեություն և սեր», ''Միլլեր'' * 1935 թվական՝ «Պրոֆեսոր Մամլոկ» Ֆ․ Վոլֆա, ''Պրոֆեսոր Մամլոկ'' * 1936 թվական՝ Մ. Գորկու «Թշնամիները», ''Յակով Բարդին'' * 1937 թվական՝ Թ. Գիզզատի «Հոսքերը», ''Բիկմետուր'' * 1940 թվական՝ Ն. Իսանբեթի «Խոջա Նասրեթդին», ''Խոջա Նասրեդին'' * 1944 թվական՝ Վ. Շեքսպիրի «Լիր Արքա», ''Լիր'' * 1944 թվական՝ «Միննիկամալ» Մ. Ամիրա, ''Գիլմանով'' * 1946 թվական՝ «Նրանց համար, ովքեր ծովում են» Բ. Ա. Լավրենևա,''Խիրուտոնով'' * 1952 թվական՝ Լ. Ն. Ռախմանովի «Պրոֆեսոր Պոլեժաև», ''պրոֆեսոր Պոլեժաեվ'' * 1958 թվական՝Կ. Գ. Տինչուրինի «առանց քամու», ''Միսխաբ'' * Կ. Գ. Տինչուրինի «Կանդրայում», ''Ակբերբին'' * Վ. Ն. Բիլ-Բելոցերկովսկու «կյանքը կանչում է», ''Չադով'' * Վ. Շեքսպիր «Օթելլո», Յագո * «Ողջույն, Իսպանիա» Ա. Ն. Աֆինոգենովա, ''Ծաղրածու'' * [[Ալեքսանդր Օստրովսկի|Ա. ն. Օստրովսկու]] «առանց մեղքի մեղավորները», ''Շմագ'' * Ա. ն. Օստրովսկու «կատաղած փողերը», ''Կուչումով'' * Ա. Ն. Օստրովսկո «Ամպրոպ», ''Տիխոն'' * Գ. Քամալի «դժբախտ երիտասարդը», ''Շմագ'' * Մ. Գորկու «Թշնամիները», «Զախար Բարբին» * Շ. կ. Քամալի «մառախուղի հետևում», ''Լոկման'' * [[Իվան Կարպենկո-Կարի|Ի. Կ. Կարպենկո-Կարոգոյ]] «Մարտին Բորուլյա», ''Մարտին Բորուլյա'' * «Ալիմ-Ղրիմի ավազակ» == Ֆիլմագրություն == * 1925 թվական՝ «Մահվան մինարեթ», ''ատաման Կուր-բաշի'' * 1927 թվական՝ «Ռավատա Շնագայլեր», ''Աբդուլ-նաբի բայ'' * 1927 թվական՝ «Երկրորդ կինը» * 1927 թվական՝ «Մզկիթի կամարների տակից» * 1928 թվական՝ «Փակ Ֆուրգոն» * 1928 թվական՝ «Բորոտ» == Հասցեներ == * 1938 թվական՝ Բեխտերևի փողոց, տուն 11 <ref>{{Cite web |title=Лев Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183321/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ * 1948 թվական՝ Գորկու փողոց, տուն 17 <ref>{{Cite web |title=Милиндер Макс Яковлевич на сайте Память народа |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184120/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ == Հիշողություններ == * Այն տան վրա, որտեղ ապրել է Խ.Աբժալիլովը Գորկու փողոցում, Կազանի 17/9 հասցեում, տեղադրվել է հուշատախտակ։ * Դերասանի անվվամբ փողոց կա Կազանի Վախիտովսկի շրջանում <ref>[https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 Российская государственная библиотека] {{Wayback|url=https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80|date=20191126205256}}: Диссертация «Интенсивная этиопатогенетическая терапия больных распространённым фиброзно-кавернозным туберкулёзом лёгких в условиях стационара» (1979)</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} 8pp4njzqc2dsz1n0340mwcha1gm31z2 10716119 10716111 2026-03-28T11:01:45Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 10716119 wikitext text/x-wiki '''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված համակարգիչներ և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում Եթովպիայի, Քենիայի, Զամբիայի, Տանզանիայի և Իռլանդիայի դպրոցներին և այլ կրթական հաստատություններին: == Պատմություն == Camara սոցիալական ձեռնարկությունը հիմնադրվել է 2005 թվականին Կորմակ Լինչի կողմից, ով եղել է նախկին ինժեներ և ներդրումային բանկիր, ով Եթովպիա կատարած այցից հետո հնարավորություն է ունեցել տեսնել տեխնոլոգիաներն օգտագործել աշխարհի առավել անապահով համայնքներում կրթությունը բարելավելու նպատակով: Լինչը դպրոցներից լսել է, որ համակարգիչներն այն են, ինչն առավել շատ է պետք: Դուբլին վերադառնալուն պես նա տեսել է դեն նետված համակարգիչներով լի մի բեռնատար, երբ մի միտք է ծագել, որի արդյունքում Camara-ն կյանքի վերջին փուլում գտնվող համակարգիչներին նոր կյանք կտար և կօգներ անապահով համայնքների դպրոցականներին<ref>{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367|title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad|work=The Irish Times|access-date=2017-10-28|language=en-US}}</ref>: Camara անունը ծագում է արևմտաաֆրիկյան բանտու բարբառից և նշանակում է «ուսուցիչ» կամ «փորձով դասավանդող»։ Շատերը այն կարդում են որպես «Կամերա» և արտասանում են այդպես, սակայն ճիշտ արտասանությունը «Կա մա ռա» է։ Կազմակերպության լոգոն՝ ANANSE NTONTAN («սարդոստայն»), գալիս է Գանայում հայտնաբերված ադինկրա խորհրդանիշներից, որոնք պատմականորեն օգտագործվել է Աշանտե ցեղի կողմից կտորի, պատերի և կավագործության մեջ<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/|title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28}}</ref>: Իռլանդիայի իններորդ նախագահ Մայքլ Դ. Հիգինսը եղել է կազմակերպության հովանավորներից, ինչպես նաև բրիտանացի կինոպրոդյուսեր և մանկավարժ լորդ Դեյվիդ Պատնեմը<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/our-people/|title=Our People {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/|url-status=dead}}</ref>: == Մրցանակներ == * 2018 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը արժանացել է Լավ կառավարման մրցանակի իրենց տարեկան հաշվետվության և ֆինանսական հաշվետվությունների համար<ref>{{citation |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/|title=Good Governance Award winners 2018|accessdate=2018-12-18}}</ref>: * 2016 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը Քենիայում iMlango ծրագրով արժանացել է 2016 թվականի Dóchas մրցանակի՝ որպես տարվա նորարարական ծրագիր<ref>{{Cite web|url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas|website=www.dochas.ie|access-date=2018-12-06|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|url-status=dead}}</ref>: * 2013 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը ստացել է ՏՀՏ գերազանցության մրցանակ՝ «Տեխնոլոգիաների լավագույն կիրառումը կրթության կամ վերապատրաստման ոլորտում» անվանակարգում<ref>{{cite web |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|title=The ICT Excellence Awards winners 2013|publisher=ICT Excellence Awards|accessdate=17 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|archive-date=20 September 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը ստացել է Լորդ քաղաքապետի մրցանակը, որը պատվել է Camara ձեռնարկությանը Դուբլինին և նրա քաղաքացիներին իր հատուկ ներդրման համար<ref>{{cite web |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf|title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards|publisher=Dublin City Council|accessdate=29 April 2013}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 32-րդ տեղը Deloitte Technology Fast 50 մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը մեծարում է բիզնեսի աճը, տեխնոլոգիական նորարարությունը և ձեռներեցության ոգին<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm|title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50|publisher=Deloitte|accessdate=30 April 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Rwanda-ն՝ Camara Education ձեռնարկության կենտրոնը, 2011 թվականի հունվարին արժանացել է «Ամենանորարար զարգացման նախագծի համար ճապոնական մրցանակի»՝ Զարգացման համաշխարհային ցանցի 12-րդ ամենամյա համաժողովում<ref>{{cite web |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity|accessdate=26 April 2013|archive-date=30 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|url-status=dead}}</ref>: * 2011 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 15-րդ տեղը Deloitte Technology Fast 50 մրցանակաբաշխության ժամանակ<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf|title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011|publisher=Deloitte|accessdate=29 April 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2010 թվականին Camara ձեռնարկությունը արժանացել է Արթուր Գինեսի հիմնադրամի մրցանակին<ref>{{cite web |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio|title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012|publisher=Silicon Republic|accessdate=26 April 2013}}</ref>: == Տես նաև == * Համակարգչային տեխնիկայի վերամշակում == Ծանոթագրություններ == <references responsive="0"></references> '''Али́са Лю''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի գեղասահորդուհի, որը հանդես է գալիս մենասահքում։ Թիմային մրցումներում Օլիմպիական չեմպիոն (2026), աշխարհի չեմպիոն (2025), աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2022), Գրան պրիի եզրափակչի հաղթող (2025), պատանիների աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2020), պատանիների Գրան պրիի եզրափակչի արծաթե մեդալակիր (2019), ԱՄՆ-ի կրկնակի չեմպիոն (2019, 2020)։ 13 տարեկանում տիտղոսը նվաճելով՝ դարձել է ԱՄՆ-ի մեծահասակների առաջնությունների պատմության մեջ ամենաերիտասարդ հաղթողը։ Լյուն առաջին ամերիկացի գեղասահորդն է, որը Չմշկասահքի միջազգային միության հովանու ներքո անցկացվող մրցումներում կատարել է քառակի ցատկ (լուտց)<ref name=":0">{{Cite web |title=Alysa Liu becomes first American woman to land quad |url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914195857/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |archive-date=2019-09-14 |access-date=2019-12-09 |publisher=olympicchannel}}</ref>: Էլիս Լյուն բարդ տարրեր է կատարում վաղ տարիքից 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դրությամբ զբաղեցնում է 5-րդ տեղը Չմշկավազքի միջազգային միության վարկանիշային աղյուսակում<ref>{{cite web |date=2025-04-25 |title=ISU World Standings 2024/2025 — Women |url=https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215203150/https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |archive-date=2021-12-15 |access-date=2025-04-29 |publisher=Международный союз конькобежцев{{!}}ИСУ |lang=en}}</ref>: == Կենսագրություն == Ալիսա Լյուն ծնվել է 2005 թվականի օգոստոսի 8-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Քլովիս քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Արթուր Լյուն, 1990-ականներին Չինաստանից գաղթել է ԱՄՆ՝ Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններին մասնակցելուց հետո։ Ներկայումս նա զբաղվում է փաստաբանական գործունեությամբ Օքլենդում և միայնակ մեծացնում է հինգ երեխաների, որոնցից ավագը Ալիսան է<ref>{{Cite web |title=Американская угроза. Кто бросит вызов российским фигуристкам |url=https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209085209/https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>: Ալիսը ծնվել է փոխնակ մայրության միջոցով. ձվաբջիջը նվիրաբերվել է անանուն դոնորի կողմից<ref name=":1">{{Cite web |title=Алиса Лю – девочка из пробирки, выучившая квады. Но лутц и триксель не помогли ей обыграть Валиеву |url=https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209095945/https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Eurosport}}</ref>: == Կարիերա == === Սկիզբ === Լյուն չմուշկներ է հագել հինգ տարեկանում, երբ հայրը՝ գեղասահորդ Միշել Կվանի երկրպագուն, նրան տարավ Օքլենդի սահադաշտերից մեկը։ 2016 թվականին 10 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը intermediate կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk">{{cite web |date=2018-12-31 |title=Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516224231/https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |archive-date=2019-05-16 |access-date=2019-01-28 |website=OlympicTalk (NBC)}}</ref>: 2017 թվականին զբաղեցրել է 4-րդ տեղը ԱՄՆ-ի առաջնությունում նորեկների կարգում: 2018 թվականին 12 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատանիների չեմպիոն՝ ազատ ծրագրում կատարելով 6 մաքուր եռակի թռիչք, այդ թվում՝ երկու երեք-երեք համակցություն<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2018—2019 === 2019 թվականին 13 տարեկանում նորամուտը նշել է ԱՄՆ առաջնության մեծահասակների կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" /> և հաղթեց նրան։ Կամայական ծրագրում կատարեց երկու եռակի ակսել, այդ թվում մեկը տուլուպով կասկադում<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru">{{cite web |date=2019-01-26 |title=13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129010057/https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |archive-date=2019-01-29 |access-date=2019-01-28 |website=Sports.ru}}</ref>: ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը (մինչ այդ՝ Թարա Լիպինսկին, որը հաղթել էր 1997 թվականին 14 տարեկանում)<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru" />: Մինչդեռ մինչև 2019/20 մրցաշրջանը նա իրավունք չուներ հանդես գալ միջազգային մակարդակում նույնիսկ պատանիների մոտ, քանի որ ծնվել էր օգոստոսի 8-ին, ինչը հինգ շաբաթ ուշ է վերջնաժամկետից, որի դեպքում գեղասահորդը պետք է դառնար 13 տարեկան<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2019—2020 === 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում ISU Junior Grand Prix-ի փուլում կանանցից առաջինը մեկ ծրագրում կատարել է քառակի լուտց և եռակի ակսել<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>: 2020 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում զիջել է ռուսաստանցիներ Կամիլա Վալիևային և Դարյա Ուսաչովային, գրավել է 3-րդ տեղը ընդհանուր հաշվարկում, 2-րդը՝ կարճ ծրագրում և 3-րդը՝ ազատ ծրագրում։ === Մրցաշրջան 2020–2021 === 2020–2021 մրցաշրջանից մարզվում է կանադացի մասնագետ Լի Բարքելի մոտ։ ԱՄՆ-ի առաջնությունում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ վաստակելով 213,39 միավոր<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2021—2022 === 2021 թվականի սեպտեմբերին Ալիսան իր նորամուտը նշեց մեծահասակների շրջանում գեղասահքով Իտալիայի մրցաշարում, որը մտնում է «Չելենջեր» շարքի մեջ՝ Lombardia Trophy, և հաղթեց՝ վաստակելով 219,24 միավոր<ref>{{Cite web |title=Lombardia Trophy. Лью одержала победу, Куракова – 2-я, Паганини – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912163105/https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |archive-date=2021-09-12 |access-date=2021-09-12 |website=Sports.ru}}</ref>: Սեպտեմբերին ելույթ ունեցավ Nebelhorn Trophy մրցաշարում, որը վստահորեն հաղթեց ընդհանուր միավորների 13,82 միավորի տարբերությամբ<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women - Free Skating. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925141345/http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |archive-date=2021-09-25 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հոկտեմբերի վերջին ելույթ ունեցավ Գրան-պրի շարքի երկրորդ փուլում Վանկուվերում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (73,63 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030040250/https://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |archive-date=2021-10-30 |access-date=2022-03-26 |website=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 7-րդը կամայական ծրագրում (132,90 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 5-րդ տեղը 206,53 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Նոյեմբերին ելույթ ունեցավ Գրան-պրիի չորրորդ փուլում Տոկիոյում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (67,72 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 3-րդը կամայական ծրագրում (135,18 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 4-րդ տեղը 202,90 միավորով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հունվարի սկզբին ելույթ ունեցավ ազգային առաջնությունում, որտեղ կարճ ծրագրում գրավեց 3-րդ տեղը (71,42)<ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Чемпионат (сайт){{!}}Чемпионат |lang=ru}}</ref>,բայց չմասնակցեց ազատ ծրագրին կորոնավիրուսի դրական թեստի պատճառով<ref>{{Cite web |date=2022-01-07 |title=Алиса Лью не выступит с произвольной программой на чемпионате США из-за коронавируса |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103102/https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru}}</ref>: Ազգային առաջնության արդյունքներով ընդգրկվել է Պեկինի Օլիմպիական խաղերին և աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Օլիմպիական խաղերում կարճ ծրագրից հետո գտնվում էր 8-րդ տեղում (69,50)<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>, ազատ ծրագրում 7-րդն էր (139,45), արդյունքում զբաղեցրեց 7-րդ տեղը՝ 208,95 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Մարտին աշխարհի առաջնությունում կարճ ծրագրից հետո 5-րդն էր (71,91)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women short program |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325101952/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, կամայական 3-րդ (139,28)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, արդյունքում նվաճեց բրոնզե մեդալ՝ 211,19 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: 2022 թվականի ապրիլին հայտարարեց սպորտային կարիերան ավարտելու մասին<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2024—2025 === 2024 թվականի աշնանը Լյուն հայտարարեց մեծ սպորտ վերադառնալու մասին։ 2025 թվականի գարնանը նա հաղթեց աշխարհի առաջնությունը՝ 222,97 միավոր արդյունքով, գրավելով 1-ին տեղը և՛ կարճ, և՛ ազատ ծրագրերում։ == Տեխնիկա == Լյուն տիրապետում է բարձր բարդության տարրերին<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2018 թվականի օգոստոսին Asian Open Trophy մրցաշարում նորեկների կարգում ազատ ծրագրում հաջողությամբ կատարել է եռակի ակսել՝ կրկնակի տուլուպով կասկադով և դարձել պատմության մեջ ամենաերիտասարդ գեղասահորդուհին, ով միջազգային մրցումներում կատարել է եռակի ակսել, և չորրորդ ամերիկացի գեղասահորդուհին, ում հաջողվել է այդ ցատկը։ Մինչև Լյուն եռակի ակսելին տիրապետում էին Տոնյա Հարդինգը, Քիմմի Մայսները և Միրայ Նագասուն<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>: 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում կայացած պատանեկան Գրան-պրիի փուլում վայրէջք կատարեց քառակի լուտց՝ դառնալով առաջին ամերիկացի գեղասահորդուհին, որն այն կատարել է պաշտոնական միջազգային մրցումներում<ref name=":0" />: == Ծրագրեր == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:75%;" ! style="width:13%;height:60px;" |Մրցաշրջան !Կարճ ծրագրեր !Կամայական ծրագրեր !Ցուցադրական համարներ |- !2025-ից 2026 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2">{{cite web |title=Alysa LIU: 2024/2025 |url=http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date=2020-01-11 |access-date=2024-10-12 |publisher=International Skating Union |lang=en}}</ref> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2024- ից 2025 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2" /> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2021-ից 2022 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-2122" /> | * «Գնչուական պար» * («Դոն Կիխոտ» բալետից) Լյուդվիգ Մինկուս բեմադրող-պարուսույց՝ Մասսիմո Սկալի | * «Կոնցերտ ջութակի և նվագախմբի համար» * Պյոտր Չայկովսկի Ջոշուա Բելի կատարմամբ | * «Ծիածան» * Քեյսի Մասգրեյվս ---- * «Լոկո» * բեմադրող-պարուսույց Ժան-Լյուկ Բեյքեր |- !2020-ից 2021 թվականների մրցաշրջան <ref name="NBC200929" /> | * «Լա ստրադա» * Նինո Ռոտա բեմադրող-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Փոթորիկ» * Բալաժ Հավաշի բեմադրող խորեոգրաֆ Լորի Նիկոլ | * «Այստեղ այնքան հանգիստ է» * Բյորկի կատարմամբ |- !2019-ից 2020 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-1920" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Նոր Աշխարհի Սիմֆոնիա» * Ջենիֆեր Թոմաս բեմադրիչ-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Խնջույք Կատարող Մարդիկ» * Դի-Լայթ խորեոգրաֆ-բեմադրիչ Ռոեն Ուորդ |- !2018- ից 2019 թվականների մրցաշրջան <ref name="2018roster" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Իսթվիքի կախարդները» * Ջոն Վիլյամս բեմադրող-պարուսույց Սինդի Ստյուարտ | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * կատարումը՝ Բարբարա Սթրեյզանդի բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ |- !2017- ից 2018 թվականների մրցաշրջան <ref name="liulands" /><ref name="stunner" /><ref name="precocious" /> | * «Իսպանական բոց» * Մաքսիմ Ռոդրիգես | * «Մերժվածները» * Կլոդ-Միշել Շյոնբերգ | |- !2016- ից 2017 թվականների մրցաշրջան <ref name="huang" /> | * «Դնելով Ռիցը» Իրվինգ Բեռլին | * «Երգիր, Երգիր, Երգիր» * Բեննի Գուդմեն | |} == Մարզական նվաճումներ == {| class="wikitable" style="text-align:center" !Մրցումներ !{{Comment|16/17|Сезон 2016—2017 годов}} !{{Comment|17/18|Сезон 2017—2018 годов}} !{{Comment|18/19|Сезон 2018—2019 годов}} !{{Comment|19/20|Сезон 2019—2020 годов}} !{{Comment|20/21|Сезон 2020—2021 годов}} !{{Comment|21/22|Сезон 2021—2022 годов}} !{{Comment|24/25|Сезон 2024—2025 годов}} !{{Comment|25/26|Сезон 2025—2026 годов}} |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Международные |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | |7 | | |- | align="left" |Աշխարհի առաջնություններ | | | | | | bgcolor="cc9966" |3 | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Չորս մայրցամաքների առաջնություններ | | | | | | |4 | |- | align="left" |Գրան-պրիի եզրափակիչ | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. NHK Trophy | | | | | |4 |4 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate America | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate Canada | | | | | |5 |6 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Cup of China | | | | | | | | bgcolor="silver" |2 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Lombardia Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |4 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Nebelhorn Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Budapest Trophy | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Զագրեբի ոսկե չմուշկ | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մոշի բաժակ | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային ակումբային |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Աշխարհի ակումբային առաջնություն | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային պատանիների միջև |- | align="left" |Աշխարհի պատանիների առաջնություններ | | | | bgcolor="cc9966" |3 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի եզրափակիչներ | | | | bgcolor="silver" |2 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. Լեհաստան | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. ԱՄՆ | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Ասիայի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|N|Новисы}}. | | | | | |- | align="left" |Մարտահրավերի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | | | | | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Ազգային |- | align="left" |ԱՄՆ առաջնություններ | bgcolor="d1c571" |4{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|J|Юниоры}}. | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="d1c571" |4 | | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |} == Ծանոթագրություններ == {{примечания|refs=<ref name=ISU-2122>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2021/2022 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20210926100048/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2021-09-26 |url-status= unfit }}</ref> <ref name=NBC200929>{{cite news |url= https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ |title= Alysa Liu grows on the ice and adds inches, too |last= Hersh |first= Philip |work= [[NBC Sports]] |date= 2020-09-29 |access-date= 2021-11-04 |archive-date= 2021-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211104075239/https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ }}</ref> <ref name=ISU-1920>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2019/2020 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2020-01-11 |url-status= unfit }}</ref> <ref name="2018roster">{{cite web |title=2018–19 Figure Skating Roster: Alysa Liu |url=https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |publisher=U.S. Figure Skating |access-date=2019-02-03 |archive-date=2019-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621101031/https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |url-status=live }}</ref> <ref name="liulands">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Liu lands triple flip-triple toe, leads junior ladies |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701033820/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-date=2018-07-01 |work=Ice Network.com |date=2018-01-01 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="stunner">{{cite news |last=Almond |first=Elliot |title=Richmond's Alysa Liu pulls off another stunner |url=https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |work=East Bay Times |date=2018-01-02 |archive-date=2021-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104075240/https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="precocious">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Precocious Liu storms her way to junior crown |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011148/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-date=2018-07-02 |work=Ice Network.com |date=2018-01-03 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="huang">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Huang beats out tough novice ladies field for gold |url=http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630141841/http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-date=2018-06-30 |work=Ice Network.com |date=2017-01-17 |access-date=2021-11-04 }}</ref>}} '''Ռենատ Ֆավարիսի Դավլետյարով''' ({{ԱԾ}}), ռուս [[ռեժիսոր]], [[սցենարիստ]] և կինոպրոդյուսր։ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ։ [[Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ|Ռուսաստանի դաշնության վաստակավոր արվեստի գործիչ]] (2024 թվական)։ == Կենսագրություն == Ռենատ Դեվլյատյարովը ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 17-ին Աստրաղանում։ Ռենատը ստացել է [[բարձրագույն կրթություն]] ինժիներ-տեխնոլոգ ոլորտում։ 1985-ից մինչև 1987 թվականները աշխատել է որպես դեկորացիաների բեմադրիչ «<nowiki/>[[Մոսֆիլմ|Մոսֆիլմ»]] կինոստուդիայում, այդ թվում՝ Կարեն Շահնազարովի «<nowiki/>[[Ցրիչը (ֆիլմ, 1986)|Ցրիչը]]<nowiki/>» և Սերգեյ Սոլովյովի «ԱՍՍԱ» կինոնկարներում, որոնք խորհրդանշական են խորհրդային կինոյի համար<ref>Hirsch, p. 13</ref>։ 1987-ից մինչև 1989 թվականները շաուրնակել է աշթատանքը կինոստուդիայում, կատարելով ֆիլմերի փոխտնօրենի գործառույթները, իսկ 1989 թվականից դարձել է ֆիլմերի տնօրեն։ 1994 թվականից ղեկավարել է «շրջան» կինոստուդիայի «Մոսֆիլմ» կինոկոնցերտը։ 1955 թվականին դարձել Է [[Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոն|Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի]] (ՄՄԿՖ) գործադիր տնօրեն։ 1999-2006թթ.՝ Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր տնօրեն<ref>{{cite web |date= |title=Super Bowl XXXVII |url=http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170626192006/http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |archive-date=2017-06-26 |access-date=2012-09-08 |publisher=Superbowlhistory.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Willie Mays Quotes |url=http://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506080458/https://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |archive-date=2017-05-06 |access-date=2015-04-25}}</ref>։ 1997 թվականին ղեկավարել է «Ինտերֆեստ» կազմակերպությունը։ 2001-ից մինչև 2008 թվականները ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]]: 2003 թվականից Փարիզում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ 2005 թվականից Բեռլինում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ Ղեկավարել է «Կինո-Յալթա» պրոդյուսերական կինոյի միջազգային փառատոնը։ 2007-2009թթ.՝ «Վաղը/2morrow» ժամանակակից կինոյի միջազգային փառատոնի գլխավոր պրոդյուսեր: 2009-2015թթ.՝ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ, Եվրոպայից ֆիապֆ պրոդյուսերական գիլդիաների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ: 2010-ից մինչև 2012 թթ. «երկուսը մեկում/ 2 ին» 1 Միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր պրոդյուսրն էր<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>։ 2012 թվականին ընտրվել է Կենտրոնական դաշնային շրջանի Հանրային պալատի անդամ<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>։ 2011 թվականին հանդես է եկել որպես ռեժիսոր՝ նկարահանելով «Իմ խենթ ընտանիքը» 2012 թվականին Էկրան բարձրացավ «պողպատե թիթեռ» դետեկտիվ դրաման։ Ռենատ Դավլետյարովի հաջորդ ֆիլմը՝ «Մի անգամ», որը նկարահանվել է Յուրի Կորոտկովի «ամերիկուհին» պատմվածքի հիման վրա, դարձել է XXII կինոփառատոնի բացման ֆիլմը՝ «պատուհան դեպի Եվրոպա»<ref>''The Giants of the Polo Grounds'' by Noel Hynd (1988). New York: Doubleday. page 358. ISBN 0-385 23790-1</ref>։ == Ընտանիքը և անձնական կյանքը == Հայրը՝ Ֆավարիս Դավլատերյավովը ԽՍՀՄ-ում նավթի կոմիտեի վերջին նախագահը, Ավելի ուշ «Ռոսնեֆտ»-ի ղեկավարներից մեկը, «նավթամթերք Կոնցեռն» ՓԲԸ-ի նախագահն էր<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ Հայրը ազգությամբ [[Թաթարներ|թաթար է]], իսկ մայրը՝ [[Ռուսներ|ռուս]]<ref>''Willie Mays'', by Matt von Albade, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, pp. 60-75 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Կրտսեր եղբայրը՝ Բորիս Ֆավարիսովիչ Դավլետյարովը, [[Բանկ|բանկիր]], «զարգացման միջազգային բանկ» ԿԲ-ի նախկին սեփականատեր: Ապրում է [[Լոնդոն|Լոնդոնում]]: ոչ AI. Առաջին ամուսնությունից «որդին» Արտեմը: Նա ապրում էր մի քանի տարի քաղաքացիական ամուսնության մեջ դերասանուհի Վերա Սոտնիկովայի հետ: 2000-ականների երկրորդ կեսին Ռենատ Դավլետյարովը սիրավեպ է ունեցել երգչուհի և հեռուստահաղորդավարուհի Օլգա Օրլովայի հետ։ 2014-ում ամուսնացել է երգչուհի և դերասանուհի Եվգենիա Մալախովայի հետ<ref>''Willie Mays'', by Arnold Hano, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, p.80 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Բաժանվել են 2019 թվականին<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ === Հանրային դիրքորոշում === 2014-ի մարտին Նա աջակցեց [[Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանի Դաշնությանը|Ղրիմի վերադարձին]], ստորագրեց նամակ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ ի աջակցություն Ղրիմի բռնակցմանը:. 2024 թվականին դարձել Է ՌԴ նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Պուտինի վստահված անձ<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ == Ֆիլմագրություն == === Դերասան === * 1989 թվական՝ Կատալա Թովմասի ''թիկնապահը'' * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ ''առաջին հետապնդողը'' * 1993 թվական՝ Աղեղնավոր անհանգիստ Ռենատ * 2003 թվական՝ [[Բարև, մայրաքաղաք|Բարև մայրաքաղաք]]: նոր ռեժիսոր * 2010 թվական՝ սակուրայի Մուրաբա Տոմոկազու Սան, ճապոնացի ճգնաժամային տնօրեն === Ռեժիսյոր === * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ պողպատե թիթեռ * 2014 թվական՝ մի անգամ * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] * 2017 թվական՝ կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչու]]<nowiki/>ն * 2023 թվական՝ մարդը ոչ մի տեղից === Սցենարիստ === * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝Սեր-գազար 2 * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] === Պրոդյուսեր === * 1997 թվական՝ կրքեր «շահ» ատելյեում * 2005 թվական՝ 180 և բարձր * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝ [[Ինդիգո (ֆիլմ)|ինդիգո]] * 2008 թվական՝ Սեր-գազար 2 * 2009 թվական՝ Յուլենկա * 2010 թվական՝ [[սիրո հեգնանք]] * 2011 թվական՝ Սեր-գազար 3 * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ զրույց * 2012 թվական՝պողպատե թիթեռ * 2013 թվական՝ զուգահեռ աշխարհներ * 2014 թվական՝ փախստականներ * 2015 թվական՝Մի անգամ * 2015 թվական՝ անտեսանելի մարդիկ * 2015 թվական՝ Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են * 2015 թվական՝ կանաչ կառք * 2016 թվական՝ մաքուր արվեստ * 2017 թվական՝կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2020 թվական՝ մինիմաքս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչուն]] * 2022 թվական՝ Սեր-գազար. * 2022 թվական՝ Պետրոպոլիս === Տնօրեն === * 1991 թվական՝ ոտքը, ռեժ. Ն. Տյագունով * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1993 թվական՝ անհանգիստ Աղեղնավորը, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1994 թվական՝ սուլիչ, ռեժ. Պ. Էրդեշշ * 1994 թվական՝ [[Երեք քույր (ֆիլմ, 1994)|երեք քույրեր]], ռեժ. Ս. Սոլովյով === Տնօրենի տեղակալ === * 1989 թվական՝ Սև վարդը՝ տխրության խորհրդանիշ, Կարմիր վարդը՝ սիրո խորհրդանիշ, ռեժ.՝ ա. Գրիգորյան Ս. Սոլովյով * 1989 թվական՝ Կատալա, ռեժ. Ս. Բոդրով == Մրցանակներ == 2024 թվականի ապրիլի 12-ից ստացել է Ռուսաստանի դաշնության արվեստի գործչի պաշտոնը, ''հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար''<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Чемпионат (сайт)|Чемпионат]] |lang=ru}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին Հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20190203084938/https://www.vokrug.tv/photo/person/renat_davletyarov/ Вокруг TV. Ренат Давлетьяров.] '''Ալեքսեյ Իգորևիչ Նեկլյուդով''' ({{ԱԾ}}),[[Ռուսաստան|ռուս]] [[Թատրոն|թատրոնի]] և [[Կինո (խումբ)|կինոյի]] դերասան ռադիոհաղորդավար «<nowiki/>[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|ՕՐՏ / Առաջին ալիքի]]<nowiki/>» պաշտոնական ձայն (1998 թվականի սեպտեմբերից), «մեր ռադիո» ռադիոկայանի նախկին պաշտոնական ձայն (1998-2006)։ == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1963 թվականի հուլիսի 31-ին Մոսկվայում։ Հայրը, Իգոր Նիկոլաևիչ Նեկլյուդովը (1929-1998) լրագրող, «բժշկական թերթ» խմբագրության գիտության բաժնի վարիչ, «Առողջություն» ամսագրի խմբագրության պատասխանատու քարտուղարն է: Մայրը, Թամարա Իվան՝նան (1928-2004) «նորաձևության ամսագիր» գեղարվեստական խմբագիր, նախկինում՝ օպերային երգչուհի էր <ref name="rusperson">{{cite web |title=Неклюдов Алексей Игоревич |url=http://rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207042006/http://www.rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-date=2018-12-07 |access-date=2018-11-21 |publisher=Rusperson |deadlink=no}}</ref>։ 1985 թվականին Ալեքսեյը ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի [[ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիա|Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան դպրոց-ստուդիան]] (ա. ա. Պոպովի և Վ. Պ. Մարկովի դասընթաց)<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Sports.ru]] |lang=ru}}</ref>։ Սովորել էր Ալեքսանդր Յացկոյի, Ալեքսանդր Ռեզալինի, Ալյոնա Օխլուպինայի, Կոնստանտին Լավրոնենկոյի և այլոց հետ<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>։ === Կարիերա === Ծառայել է մի շարք թատրոններում՝ կատսա (1985-1986թվականնե՝ր), թատրոն: Պուշկինի (1986-1988 թվականնե՝ր), «Սատիրիկոն» (1988-1991 թվականնե՝ր), Անտոն Չեխովի (1990), Ալեքսեյ Ռիբնիկովի (1992-1993 թվականնե՝ր) և «Տաբակերկե» (1993-1996թվականնե՝ր )թատրոններում<ref name="rusperson" />։ 1987 թվականին հնչեցրել է [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ|ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] [[Անդրեյ Միրոնով|Անդրեյ Միրոնովի]] վերջինի դերը Sanglie-ն «Pathfinder» ֆիլմում, քանի որ Միրոնովն ինքը ժամանակ չուներ բարձրաձայնելու այն։ Չեխովի թատրոնում աշխատելուն զուգահեռ նա վարում էր իր սեփական երաժշտական \ u200b \ u200bծրագիրը՝ «<nowiki/>[[Ջազ]]<nowiki/>» Նեկլյուդովան, «Ռադիո Ռոքս» ում։ Մասնակցել է «Ուրախ տղաներ» (ծաղրել է [[Սերգեյ Կապիցա|Սերգեյ Կապիցին]]), «ծիծաղի շուրջը» (ծաղրել է [[Օլեգ Եֆրեմով|Օլեգ Եֆրեմովին]], Ալեքսանդր Կալյագինին և [[Եվգենի Եվստիգնեև|Եվգենի Եվստիգնեևին]]) հեռուստահաղորդումներին<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref> «Երկուսն էլ» 1994 թվականին մասնակցել է «Էխո Մոսկվի» ռադիոյում [[Դանիլ Խարմս|Դանիել Խարմսի]] ստեղծագործությունների հիման վրա հեռարձակվող ռադիոսպեկտին<ref name="rusperson" />։ 1995 թվականին մտել է Ռուսաստանի թատերական գործիչների միության։ Եղել է դերասանի տանը թատերական կաղամբներ անցկացնելու նախաձեռնողը<ref name="rusperson" /><ref name="express">{{cite web |date=2018-08-29 |title=Евстигнеев заставлял молодых актёров выпивать перед спектаклем |url=https://www.eg.ru/culture/607036-evstigneev-zastavlyal-molodyh-akterov-vypivat-pered-spektaklem-055960/ |publisher=[[Экспресс-газета]]}}</ref>։ Դերասան և ռեժիսոր Ալեքսեյ Նեկլյուդովի վերջին աշխատանքներից մեկը թատրոնում հայտնի սաքսոֆոնահար Չարլի պարկերի դերն է [[Խուլիո Կորտասար|Խուլիո Կորտասարի]] «հետապնդողը» պատմվածքի հիման վրա իրեն նվիրված ներկայացման մեջ: «Վեց» տեղի է ունեցել 1999 թվականի մարտին [[Տագանկայի թատրոն|Տագանկայի թատրոնում]]<ref name="express" />։ Այս նախագիծը դրամաշնորհ է շահել «թատրոնը 21-րդ դարի շեմին» մրցույթում, որն անցկացրել է «Բաց հասարակություն» ինստիտուտը։ 1998 թվականին առավոտյան ալիքի էկրանապահիչի և վերնագրերի ձայնն էր «Կողմնացույց» (այժմ «տրամադրություն») «<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>»-ում։ Նաև ձայնագրել էգովադզդներ։ 1998 թվականի սեպտեմբերից մինչև ներկայիս ժհամանակաշրջաններ հնչեցնում է «Առաջին ալիքի» (ՕՐՏ)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>, ալիքի իմիջային հոլովակները, նրա որոշ հաղորդումներ («աբրակադաբրա», «կատարյալ վերանորոգում», «խորանարդ» և այլն)։ Դերասանը հեռուստաալիք է եկել գլխավոր պրոդյուսեր Կոնստանտին Էռնստի հրավերով<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>, քանի որ այստեղ արդեն աշխատող Անատոլի Մաքսիմովը գլխավոր պրոդյուսերի տեղակալն էր կինոդիտման գծով և չէր կարող անընդհատ հայտարարություններ հնչեցնել։ Որոշ արտասահմանյան կինոանոնանսներում 2002 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2003 թվականի օգոստոսը Նեկլյուդովը հանդես է եկել նաև որպես դերասանների կրկնօրինակների ձայնային թարգմանիչ։ «Առաջինում» աշխատելուն զուգահեռ՝ 1998 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերը հնչեցրել է «մեր ռադիոն» ռադիոկայանի ծրագրերի ջինգլերն ու անոնսները։ 2005-ից մինչև 2013 թվականները, ինչպես նաև «Տան կինո» հառուստաալիքը,«Հեռուստակաֆե» խոհարարական ալիքը, «Առաջինի երաժխտությունը» երաժխտական ալիքը «Ժամանակ», «Առաջին ալիքի» թվային հեռուստընտանիքի մեջ մտնող ալիքները Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է "Telenyanya"մանկական ալիքի ձայնը։ Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է «Տելենյանյա» մանկական ալիքի ձայնը։ 2014 թվականին Սոչիի ձմեռային [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2014|Օլիմպիական]] և Պարալիմպիկ խաղերի բացման և փակման արարողությունների ձայնն էր<ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref>, որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): 2015 թվականից «Ռադիո Շանսոն»-ում վարում է «Տարվա շանսոն» հիթ-շքերթի ամենշաբաթյա հիթ-շքերթը<ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2017 թվականի մայիսից աշխատում է Նիկոլայ Ֆոմենկոյի կողմից գործարկված «Ֆեյկերադիո Ֆոմենկո» ժամանցային ինտերնետ ռադիոկայանում, որտեղ խաղում է մի քանի դերեր՝ հաղորդավար Յուրի Բուրզոն և տարբեր հյուրեր<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ից մինչև 2020 թվականի փետրվարի 8 ընկերությունը վարել է այս ռադիոկայանի եթերի հեռուստատեսային տարբերակը ՆՏՎ ալիքով<ref>{{Cite web |title=Indian Icon Sachin Tendulkar wins Laureus World Sports Awards 2020 |url=https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129074929/https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |archive-date=2021-11-29 |access-date=2020-03-06 |publisher=Highonstudy.com |lang=en}}</ref>։ 2017 թվականի հունիսից հեռուստաալիքով հայտարարություններ է հնչեցնում «Եկեք գնանք», որը մտնում է «Առաջին ալիք ԲԸ»-ի մեջ։ Համաշխարհային ցանց".։ Ջան 15, 2016 Քոմենտս ոֆֆ-ն [[Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա (2022-այժմ)|Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման]] ֆոնին ներառվել Է Ուկրաինայի պատժամիջոցների ցանկում<ref>{{cite web |date=2023-12-28 |title=О регистрации доверенных лиц кандидата на должность Президента Российской Федерации Владимира Владимировича Путина |url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/54297/ |url-status=dead |accessdate=2024-01-30 |publisher=cikrf.ru}}</ref>։ == Աշխատանք == === Թատրոն === '''Ցաստա''' * 1985 թվական՝ «1799 թվականի աշնանային արշավ» Ա. Օ. Ռեմեզա-հետևակային * 1985 թվական՝ «Ժուկով ժամանակով» Ա. Կ. Գլադկովա Ռտիշչև *1986 թվական՝ «պարի ուսուցիչ» [[Լոպե դե Վեգա]]-մի քանի դերեր '''Անտոն Չեխովի Թատրոն''' * 1990 թվական՝ «Բալենու այգին» (Պոստ. Լ. Գ. Տրուշկինա) Էպիխոդով<ref>{{Cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2024 года № 257 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» |url=http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415221156/http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |archive-date=2024-04-15 |access-date=2024-04-12}}</ref> '''Ալեքսեի Ռիբնիկովի թատրոն''' * 1992 թվական՝ «հայտարարվածների Պատարագը» «'''Ծխախոտ»''' * 1993 թվական՝ «կրքեր Բումբարաշի համար» Յու. չ. Կիմա-պորուչիկ Իլյին<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Путин присвоил звание Заслуженный деятель искусств Тиграну Кеосаяну |url=https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412091054/https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |archive-date=2024-04-12 |access-date=2024-10-23 |website=РИА Новости |publisher=РИА Новости |lang=ru}}</ref> * 1993 թվական՝ «Մատրոսսկայա տիշինա» [[Ալեքսանդր Գալիչ|Ա. Ա. Գալիչի]] Չեռնիշև, Լապշին, Օդինցով<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ Վ. Պ. Ակսյոնով-Տելեսկոպով ավագ «վառվող բոչկոտարա»<ref>{{cite web |title=Затоваренная бочкотара (ранняя редакция) |url=http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120614/http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ «Մեխանիկական դաշնամուր» [[Նիկիտա Միխալկով|Ն. Ս. Միխալկովի]] հողատեր Պավել Պետրովիչ Շչերբուկ (վոյնիցևների հարևան)<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> === Ֆիլմագրություն === # 1988 թվական՝ «մեկ, երկու-վիշտը նշանակություն չունի»: Սև ասպետ # 1989 թվական՝ «Հետաքննությունը վարում են գիտակները»։ «Մաֆիա», Մատվեյ Սերգեևիչ Սնեգիրև # 2007 թվական՝ «երեք օր Օդեսայում» Սլավինսկու մարդը # 2007 թվական՝ «Ամանորի գիշերը Առաջինում» 2008 թվականին թարգմանիչ, ռեժիսոր Անտոնիո Ռիզոտո # 2008 թվական՝ «Երկու անգամ մեկ գետի մեջ» բժիշկ-վնասվածքաբան # 2008 թվական՝ «Ամանորյա գիշեր առաջինի վրա» 2009 թվականին ծաղրածուի դիմահարդարմամբ այցելու («Առլեկինո» երգի ժամանակ) # 2009 թվական՝ «լուռ վկա 3» # 2010 թվական՝ «երկինքը կրակի մեջ է»,մաթեմատիկայի ուսուցիչ === Հնչյունավորում === '''Ֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «Պատֆաինդեր» Սանգլիե (Անդրեյ Միրոնովի դերը)<ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref> # 2024 թվական՝ ՀՈԱ «Լուկոմորիե» (ամանորյա Մյուզիքլ)-կարդում է տեքստը '''Մուլտֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «ծույլ զգեստ»-կարդում է տեքստը (տիտրերում նշված է որպես Ա. Նեխլյուդով) # 1988 թվական՝ «մշակույթի պուրակ», քանդակ-ֆուտբոլիստ / քանդակ-ջութակահար # 2004 թվական՝ «Դունո և Բարաբաս», ձկնորս Լիմ / Ավիատոր Դիտրիխ # 2007 թվական՝ «Ուրախ Արջուկներ» (2-րդ եթերաշրջան),Գորշ արջուկ Պոտապ == Ծանութագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://persona.rin.ru/view/f/0/25218/nekljudov-aleksej Неклюдов на persona.rin.ru] '''Լեվ Մաքսովիչ Միլինդեր''' ({{ԱԾ}}), սովետ և ռուս թատրոնի և կինոյի դերասան, թատերական «կապուստնիկների» հեղինակ է: ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1991)<ref name="Указ от 13.05.1991">[https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316 Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 13 мая 1991 года «О присвоении почётных званий РСФСР работникам искусства».] {{Wayback|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316|date=20211204183323}} Сайт «Сейчас.ру» // lawmix.ru</ref><ref name="Биография на komedia.spb.ru">[http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html Лев Максович Милиндер. Заслуженный артист РСФСР. Краткая биография.] {{Wayback|url=http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html|date=20200220002115}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>. == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1930 թվականի դեկտեմբերի 31-ին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Լենինգրադում,]][[Հրեաներ|հրեական]] ընտանիքում, որը ապրել է Զագորոդնի պրոսպեկտում, 12 շենք, բն. 63 <ref>{{cite web |title=Выпускники. 1980-е |url=http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117050348/http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-date=2017-11-17 |access-date=2019-05-30 |publisher=Школа-студия МХАТ |deadlink=yes}}</ref>։ [[Հայրենական մեծ պատերազմ|Հայրենական մեծ պատերազմի]] ժամանակ Կրտսեր քրոջ Նելիի <ref>{{YouTube|id=on-OoDpRz08|title=Невероятно похожие пародии на Калягина, Евстигнеева и Ефремова. Артист Алексей Неклюдов (1987)}}</ref>, տատիկի<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> ու պապիկի<ref>{{Cite web |author= |date= |title=Неклюдов Алексей |url=http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021105225555/http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-date=2002-11-05 |access-date=2019-07-31 |website=Телеобъектив |publisher= |deadlink=unfit}}</ref> հետ տարհանվել է Տրոիցկ<ref>{{cite web |date=2003-03-12 |title=ГОЛОС ЗА КАДРОМ |url=http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118194948/http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948 |archive-date=2017-01-18 |access-date=2016-11-20 |publisher=ТВ Дайджест |deadlink=no}}</ref>։ Հայրը՝ Մակս Յակովլեվիչ Միլինդերը (1907թվական՝?), եղել է ճանաչված գործող բանակում 1941 թվականի հուլիսի 2-ին, ծառայել է 39-րդ բանակի շտաբում, կապիտան, պարգևատրվել է [[Կարմիր աստղի շքանշան|Կարմիր Աստղի շքանշանով]] (1942թվական՝), «Մարտական ծառայություն» մեդալով <ref>{{cite web |date=2012-05-03 |title=Алексей Неклюдов: «Работаю настроением Первого канала». Закадровый голос Первого рассказывает о работе на телевидении и своей актёрской карьере |url=http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121043527/http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=Вокруг ТВ |deadlink=no}}</ref>։Մայրը՝ Իդա Մարկովնան (Մորդկովնա) կոշկակար, մահացել է [[Իսրայել|Իսրայելում]]։ Քույրը, բժշկական գիտությունների թեկնածու է<ref>{{cite web |date=2015-04-01 |title=20 лет в эфире — Первый канал сегодня отмечает юбилей |url=http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121103420/http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=[[Первый канал (Россия)|Первый канал]] |deadlink=no}}</ref> Նինել Մաքսովնա Միլինդեր (Ծն. 1936), ֆթիզիոլոգ: 1953 թվականին ավարտել է [[Ռուսաստանի բեմական արվեստի պետական ինստիտուտ|Լենինգրադի Ա. ն. Օստրովսկու անվան պետական թատերական ինստիտուտը]] (Բորիս Վուլֆովիչ զոնայի, տ. գ. Սոյնիկովայի և Վ. Ի. Չեստնոկովի դասարանը), որից հետո կնոջ՝ դերասանուհի [[Նինա Ուրգանտ|Նինա Նիկոլաևնա Ուրգանտի]] հետ ուղարկվել է Յարոսլավլի Ֆյոդոր Վոլկովի անվան դրամատիկական թատրոն բաշխման աշխատանքների<ref>''И. Жукова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html «Нас знают, как Милиндера». — «Новости Петербурга», № 44, 2-8 ноября 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html|date=20200223052649}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref><ref name="Интервью на komedia.spb.ru">''Беседовала Екатерина Щербацкая''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html Интервью со Львом Максовичем Милиндером. — Журнал «Театральный Петербург», № 10, май 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html|date=20200223122558}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ === Կարիերա === Տասնհինգ տարվա ընթացքում 1954 թվականի ապրիլից <ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /> և մինչև կյանքի վերջը աշխատել է [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (հետագայում՝ Սանկտ Պետերբուրգի) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոնի]] թատերախմբում։ Հայտնի է դարձել 1960 թվականին՝ ռեժիսոր [[Նիկոլայ Ակիմով|Նիկոլայ Ակիմովի]] «ստվեր» պիեսի հիման վրա ռեժիսոր Եվգենի Շվարցի համանուն հեքիաթ-պիեսի բեմադրության մեջ ստվերային գիտնականի դերից հետո։ Այս Դերը հաջողություն բերեց Լեվ Միլինդերին և դարձավ նրա ստեղծագործական կյանքի գագաթնակաետը։ Արդյունքում նա խաղացել է շատ արժանի դերեր արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին»՝ Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին<ref name="Биография на akimovkomedia.ru">[http://akimovkomedia.ru/artist/241/ Лев Милиндер (1930—2005). Творческая биография, спектакли прошлых лет.] {{Wayback|url=http://akimovkomedia.ru/artist/241/|date=20211204184850}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru</ref><ref name="Тень на akimovkomedia.ru">{{Cite web |title=Спектакль «Тень» по одноимённой пьесе-сказке Евгения Шварца в постановке Николая Акимова. Премьера — 19 ноября 1960 года (спектакль возобновлён с постановки 1940 года) |url=http://akimovkomedia.ru/play/118/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202144124/http://www.komediaspb.ru/afisha/ten.php |archivedate=2014-02-02 |accessdate=2014-01-27 |publisher=Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru |deadlink=}}</ref>։ Երկար տարիներ միլինդերը եղել է արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին» Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին Ակիմովի «կապուստնիկները»՝ նվիրված թատրոնի աշխատողների հոբելյաններին<ref>''Светлана Мазурова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html «Прощёный вечер: знаменитые актёрские капустники проходят в Театре комедии с 1948 года». — «Российская газета. Неделя», № 83, 22 апреля 2005 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html|date=20200220131914}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ Հասարակական մեծ հնչեղություն ստացած այս միջոցառումների հիման վրա 1987 թվականին բեմադրվել է համերգ-ակնարկ Եկեք միմյանց հաճոյախոսություններ ասենք<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />։ === Անձնական կյանք === * Կինը՝ (1950-ականներ), Նինա Նիկոլաեվնա ՈՒրգանտը, (1929-2021) թատրոնի և կինոյի դերասանուհի [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1974 թվաական) [[ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ|ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի]] դափնեկիր (1976): Լև Մաքսովիչն ու Նինա Նիկոլաևնան ամուսնացած են եղել չորս տարի, ամուսնալուծությունից հետո ամուսնացել են ևս չորս անգամ<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru">''Виктория Катаева''. [https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta Тайна родового проклятья Ивана Урганта. — Накануне 35-летнего юбилея Ивана Урганта о нём рассказывает близкий друг его дедушки, Льва Максовича Милиндера, сослуживец по Театру комедии, народный артист России Валерий Никитенко.] {{Wayback|url=https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta|date=20211204183324}} Газета [[Собеседник (газета)|«Собеседник»]] // sobesednik.ru (15 апреля 2013 года)</ref>։ ** Որդին՝ Անդրեի Լյվովիչ ՈՒրգանտը, (ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 28-ին) թատրոնի և կինոյի դերասան, հեռուստահաղորդավար<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref>։ *** թոռնիկը՝ [[Իվան Ուրգանտ|Իվան Անդրեիվիչ ՈՒրգանտը]], (ծնվել է 1978 թվականի ապրիլի 16-ին), կինոյի և թատրոնի դերասան շոումեն, հեռուստա ու ռադիոհաղորդավար, երգիչ, երա ժիշտ պրոդյուսեր<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />: * Դուստրը՝ նախավերջին ամուսնությունից<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />։ Լեվ Մակսովիչ Միլինդերը վախճանվել է 2005 թվականի մարտի 8-ին <ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" /> Սանկ պետերբուրգում իր կյանքի 75 տարեկանում<ref name="О кончине на spb.kp.ru">[https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/ Умер король капустников. — На 75-м году жизни скончался заслуженный артист России Лев Милиндер.] {{Wayback|url=https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/|date=20211204183327}} Газета [[Комсомольская правда|«Комсомольская правда»]] в Санкт-Петербурге // spb.kp.ru (11 марта 2005 года)</ref>։ Թղված է Սանկտ Պետերբուրգի Պրեոբրաժենսկի հրեական գերեզմանատանը<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref>։ == Ստեղծագործություն == === Թատրոն === ; [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (Սանկտ Պետերբուրգ) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոն]] Լև Միլինդերը թատրոնի թատերախմբում ծառայել է ավելի քան հիսուն տարի՝ 1954 թվականի ապրիլից մինչև կյանքի վերջ, և Տարբեր տարիներին զբաղված է եղել ներկայացումներով<ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /><ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />: * 1954 թվական՝ «դատավորը թակարդում», ''անցորդներ, մուրացկաններ և այլք'' * 1954 թվական՝ «Պոմպադուրներ և պոմպադուրշնե», ''սպա'' * 1959 թվական՝ «չորսը մեկ հարկի տակ», ''խմած քաղաքացի'' * 1959 թուական՝ «երեք րոպեանոց զրույց», ''հաշվապահ'' * 1960 թվական՝ «ստվեր» ''ըստ [[Եվգենի Շվարց|Եվգենի Շվարցի]] համանուն պիես-հեքիաթի (ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Ակիմով)-գիտնականի ստվերը (Թեոդոր-Քրիստոնյա)''<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" /><ref name="Тень на akimovkomedia.ru" /> * 1962-թուական՝ «ֆիզիկոսներ», ''Ուվե Սիվերս, ավագ սանիտար'' * 1963 թվական՝ «Դոն Ժուան», ''օտարերկրյա դեսպաններ / լորդ Ամանդևիլ / Ջոնսոն / նեգր Բաբա / Սուլթան / Լամբրո'' * 1964 թվական՝ «գործ», ''Չիբիսով, ենթակայություն'' * 1964 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր» ''Ֆեստե, Օլիվիայի ծաղրածուն'' * 1966 թվական՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը» ''Նիկանոր Սավիչ Բեկ, վաշխառու'' * 1968 թվական՝ «գլան», ''Ռոդոլֆո 1968-թվական՝'' ''Փարիզի «ուրվանկարներ», Ժան'' * 1970 թվական՝ «Կեցցե թագավորը», ''Վլադիմիր Նիկոլաևիչ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության ինյուրկոլեգիայի պետի տեղակալ / Պոսադիոն, երկար ժամանակ ներքին գործերի նախարար Բ.'' * 1970 թվական՝ «Ստեպանչիկովո գյուղը և նրա բնակիչները», ''Ծանոթագրություն'' * 1972 թվական՝ «փոքր պատուհան դեպի մեծ օվկիանոս», ''բանաստեղծ / նկարիչ / երգչախումբ'' * 1972 թիվ՝ «խնձորով Սայլ», ''թագավոր Մագնուս / Պամֆիլիոս / Պլինիոս, ֆինանսների նախարար'' * 1973 թվական՝ «Տրոյական պատերազմ չի լինի», ''երկրաչափություն, Սենատ'' * 1974 թվական՝ «ռոմանտիկներ», ''Ստրաֆորել'' * 1974 թվական՝ «Համերգ»... ''կլարնետ'' * 1976 թվական՝ «վերանորոգում» ''մարդը'' ''Ֆլիպ ֆլոպսում'' * 1977 թվական՝ «բաղնիք», ''Մոմենտալնիկով'' * 1977 թվական՝ «խնամի», ''Կորնելիուս Հեքլ'' * 1980 թվական՝ «Թերկին-Թերկին»՝ ''առաջին քննադատ'' * 1980 թվական՝ «դավաճանություն», ''Գլեբ Ալեքսեևիչ Վալետով'' * 1981 թվական՝ «Արդենի անտառի հեքիաթը», ''Ժակ-մելանխոլիկ'' * 1984 թվական՝ «ամեն ինչ կարող են թագավորները», ''Ռիբակով, հանձնաժողովի անդամ'' * 1985 թվական՝ «Հաղթանակի օրը պատերազմի մեջ», ''կլարնետ'' * 1986 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր», ''Անտոնիո, նավապետ, Սեբաստյանի ընկերը'' * 1990 թվական՝ «Ռոմուլոս Մեծը», ''Ապոլիոն, անտիկվար'' * 1992 թվական՝ «սիրո մոլորակ», ''սենատոր'' * 1993 թվական՝ ''Տարասկոնի Տարտարենը, բուֆետչիկ'' 1997 թվական՝ ''«կրքեր ըստ Մոլիերի», պարի ուսուցիչ'' === Ֆիլմագրություն === * 1979 «Օթելլո», ''Լոդովիկո'' * 1990 «Մայրամուտ», ''Էյխբաում'' * 1993 «<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|Դ]]<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|ու իմ միակն ես]]<nowiki/>»<nowiki/>, ''Եվգենի Տիմոշինի գործընկեր հետազոտական \ u200b \ U200bինստիտուտում'' * 1995 «Ձմեռային բալ 3» * 1995 «Դեբյուսի կամ Մադեմուազել Շու-Շու» («երաժշտությունը սեր է: Չուչու»), ''առաջին ջութակ'' * 2001 «Բարոն անունով» (Սերիա № 10), ''Հին ռաբբի սինագոգում'' * 2004 «Ազգային անվտանգության գործակալ 3» (սերիա № 32 «փադիշահ»), ''արխիվարիուս'' * 2004 «Իվանով և Ռաբինովիչ», ''սլավագիտության պրոֆեսոր'' === Հնչյունավորում === * 1966 «երկու սրտերի Բանաստեղծություն», ''Կրիվոյ Էմիր'' (Ռ. Պիրմուխամեդովի դերը) * 1979 «արքայազն Ֆլորիզելի արկածները», ''անվասայլակով հանցագործը'' ([[Իլյա Ռեզնիկ|Իլյա Ռեզնիկի]] դերը) * 1981 «բոլոր սատանաներին չնայած» == Մրցանակներ == * 1991 «ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ» ''պատվավոր կոչում-խորհրդային արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար''<ref name="Указ от 13.05.1991" /><ref name="Биография на komedia.spb.ru" />: * 2004 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» ''2-րդ աստիճանի շքանշանի մեդալ-թատերական արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի և երկարամյա բեղմնավոր աշխատանքի համար''<ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575 Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 29 октября 2004 года № 1375 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников Санкт-Петербургского государственного учреждения культуры „Академический театр комедии имени Н. П. Акимова“».] {{Wayback|url=http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575|date=20161225145401}} Официальный сайт [[Президент Российской Федерации|Президента Российской Федерации]] // kremlin.ru</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * ''[[Никитенко, Валерий Ефремович|Валерий Никитенко]]''. [http://ptj.spb.ru/archive/40/in-memoriam-40/pamyati-lva-milindera/ Памяти Льва Милиндера.] «Петербургский театральный журнал», № 2 (40), май 2005 года. // ptj.spb.ru '''Խալիլ Գալեևիչ Աբժալիլով''' <ref>{{Словарь собственных имён русского языка|Абжалилов Халил|55}}</ref> ({{ԱԾ}}) (1896-1963), սովետ թաթար [[Դերասանական արվեստ|դերասան]], [[Թատրոնի ռեժիսոր|թատերական ռեժիսոր]] [[ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ]] ([[1957]])։ == Կենսագրություն == Ծնվել է [[1896|1896 թվականի]] [[Սեպտեմբերի 29|սեպտեմբերի 29-ին]] Մուստաֆինո գյուղում (այժմ՝ [[Ռուսաստան]]<nowiki/>ի [[Շառլիկի շրջան]], [[Օրենբուրգի մարզ]]) գյուղացիական աղքատ ընտանիքում <ref name="te1">Театральная энциклопедия / Гл. ред. С. С. Мокульский. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1. — 1214 стб.</ref><ref name="bre1">Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред. С. Л. Кравец. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — Т. 1. А — Анкетирование. — 766 с.</ref>։ 7 տարեկան հասակում մեկնել է [[Մեդրեսե]] սովորելու։ [[1906|1906 թվականին]] [[Երաշտ|երաշտի]] պատճառով գյուղում սկսվել է սով, ինչը ստիպեց Խալիլի ընտանիքին տեղափոխվել Օրենբուրգ։ Մինչև 1914 թվականի երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսելը ընդգրկված է եղել Արքայական բանակ:(ռազմական գործողությունների) Պատերազմի ժամանակ եղել է [[Քյոնիգսբերգ|Քյոնիգսբերգում]], [[Վարշավա|Վարշավայում]] և Բարանովիչում։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Գեորգիևյան մեդալով, իսկ ավելի ուշ 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչով: 1916 թվականին աջ ուսին ստացել է ծանր վնասվածք, ինչի արդյունքում պարկել է հոսպիտալում։ Վիրավորվելուց հետո զորացրվել է<ref>{{Cite web |title=Неля Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183324/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ Բեմական գործունեությունը սկսել է [[1916|1916 թվականին]] թաթարական «Շիրկատ» դրամատիկական թատերախմբում ([[Օրենբուրգ]]), Օրենբուրգում թաթարական «Արևելյան թատրոնի» հիմնադիրներից մեկը։ [[Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ|Քաղաքացիական պատերազմի]] օրերին լինելով թատրոնի դերասան և ռեժիսոր՝ կազմակերպել է ռազմաճակատային թատերախումբ, մեկնել առաջնագիծ, հանդես եկել Կարմիր բանակի մարտիկների առջև։ 1920-ից 1923 թվականներին մասնակցել է [[Տաշքենդ|Տաշքենդում]], [[Բուխարեստ|Բուխրեստում]] և [[Խիվա|Խիվայում]] ՈՒզբեկական թաթարների կազմակերպությունում։ 1923-ից 1924 թվականներին աշխատել է Աստրախանի թաթարական դրամատիկական թատրոնում: [[1924]]-ից [[1928|1928 թվականներին]] նկարահանվել է «Ուզբեկգոսկինո» տրեստի (այժմ՝ «Ուզբեկֆիլմ», Տաշքենդ) «Շարկ Յուլդուզի» («Արևելքի աստղ») կինոֆաբրիկայում։ Շելեստ Ս. [[1928]]-[[Թաթարստանի Գ. Քամալի անվան պետական ակադեմիական թատրոն|թաթարական ակադեմիական թատրոն]]՝ որպես տարվա դերասան: Ք. Կամա (Կազան): 1941-1953 թվականներին Թաթարական բաժանմունքի վարչության նախագահ Համառուսաստանյան թատերական ընկերության։ [[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն|ԽՄԿԿ]](Բ) անդամ [[1944 թվական|1944 թվականից]]: Թաթարական ԽՍՀ 2-4 գումարումների Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր ([[1947]]-[[1959|1959 թվականներ]])։ Մահացել է 1963 թվականի մարտի 18-ին Կազանիայում սրտի կաթվածից։ Թաղված է Կազանի Նովո-թաթարական Սլոբոդայի թաթարական գերեզմանատանը<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ === Ընտանիք === * Զարմիկ, [[Մուսա Ջալիլ]] (1906-1944 թվականներ) սովետական Թաթար պոետ։ Սովետական Միության հերոս ([[1956|1956 թվական]]՝) == Պարգևներ և կոչումներ == * Թաթարական ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1939թվական՝) * ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940 թվական՝) * ԽՍՀ Թաթարական ժողովրդական արտիստ (1944 թվական՝) * [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1950 թվական՝) <ref>{{Cite web |title=Марк Моисеевич Сапожник (слесарь) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183326/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> * ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1957 թվական՝) * Գաբդուլլա Տուկայի անվան Հանրապետական մրցանակ (1958 թվական՝) Կ. Տինչուրինի «առանց քամիների» ներկայացման մեջ Միսհաբի դերի կատարման համար * [[Գեորգիևյան խաչ]] * 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչ * [[Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան|Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի Շքանշան]] (1956 թվական՝) * «Պատվո Նշան» Շքանշան * 1 շքանշան * Մեդալներ == Դերեր թատրոնում == * 1928 թվական՝ Բ. Ա. Լավրենևի «Խզվածքը», ''Բոցման'' * 1929 թվական՝ «Գալիաբանու» Մ. Ֆայզի, ''Բադրի'' * 1929 թվական՝ Շ. կ. Քամալի «ագռավի բնում», ''հին արտելշիկ Խալիլ'' * 1932 թվական՝ Ս. Վ. Բատտալովի «նամակ թաշկինակի վրա», ''Խաֆիզ'' * 1933 թվական՝ Ք. «Քամալի Սնանկ», ''Սիրաժետդին'' * 1934 թվական՝ Ֆ. Շիլլերի «խաբեություն և սեր», ''Միլլեր'' * 1935 թվական՝ «Պրոֆեսոր Մամլոկ» Ֆ․ Վոլֆա, ''Պրոֆեսոր Մամլոկ'' * 1936 թվական՝ Մ. Գորկու «Թշնամիները», ''Յակով Բարդին'' * 1937 թվական՝ Թ. Գիզզատի «Հոսքերը», ''Բիկմետուր'' * 1940 թվական՝ Ն. Իսանբեթի «Խոջա Նասրեթդին», ''Խոջա Նասրեդին'' * 1944 թվական՝ Վ. Շեքսպիրի «Լիր Արքա», ''Լիր'' * 1944 թվական՝ «Միննիկամալ» Մ. Ամիրա, ''Գիլմանով'' * 1946 թվական՝ «Նրանց համար, ովքեր ծովում են» Բ. Ա. Լավրենևա,''Խիրուտոնով'' * 1952 թվական՝ Լ. Ն. Ռախմանովի «Պրոֆեսոր Պոլեժաև», ''պրոֆեսոր Պոլեժաեվ'' * 1958 թվական՝Կ. Գ. Տինչուրինի «առանց քամու», ''Միսխաբ'' * Կ. Գ. Տինչուրինի «Կանդրայում», ''Ակբերբին'' * Վ. Ն. Բիլ-Բելոցերկովսկու «կյանքը կանչում է», ''Չադով'' * Վ. Շեքսպիր «Օթելլո», Յագո * «Ողջույն, Իսպանիա» Ա. Ն. Աֆինոգենովա, ''Ծաղրածու'' * [[Ալեքսանդր Օստրովսկի|Ա. ն. Օստրովսկու]] «առանց մեղքի մեղավորները», ''Շմագ'' * Ա. ն. Օստրովսկու «կատաղած փողերը», ''Կուչումով'' * Ա. Ն. Օստրովսկո «Ամպրոպ», ''Տիխոն'' * Գ. Քամալի «դժբախտ երիտասարդը», ''Շմագ'' * Մ. Գորկու «Թշնամիները», «Զախար Բարբին» * Շ. կ. Քամալի «մառախուղի հետևում», ''Լոկման'' * [[Իվան Կարպենկո-Կարի|Ի. Կ. Կարպենկո-Կարոգոյ]] «Մարտին Բորուլյա», ''Մարտին Բորուլյա'' * «Ալիմ-Ղրիմի ավազակ» == Ֆիլմագրություն == * 1925 թվական՝ «Մահվան մինարեթ», ''ատաման Կուր-բաշի'' * 1927 թվական՝ «Ռավատա Շնագայլեր», ''Աբդուլ-նաբի բայ'' * 1927 թվական՝ «Երկրորդ կինը» * 1927 թվական՝ «Մզկիթի կամարների տակից» * 1928 թվական՝ «Փակ Ֆուրգոն» * 1928 թվական՝ «Բորոտ» == Հասցեներ == * 1938 թվական՝ Բեխտերևի փողոց, տուն 11 <ref>{{Cite web |title=Лев Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183321/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ * 1948 թվական՝ Գորկու փողոց, տուն 17 <ref>{{Cite web |title=Милиндер Макс Яковлевич на сайте Память народа |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184120/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ == Հիշողություններ == * Այն տան վրա, որտեղ ապրել է Խ.Աբժալիլովը Գորկու փողոցում, Կազանի 17/9 հասցեում, տեղադրվել է հուշատախտակ։ * Դերասանի անվվամբ փողոց կա Կազանի Վախիտովսկի շրջանում <ref>[https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 Российская государственная библиотека] {{Wayback|url=https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80|date=20191126205256}}: Диссертация «Интенсивная этиопатогенетическая терапия больных распространённым фиброзно-кавернозным туберкулёзом лёгких в условиях стационара» (1979)</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} 8wzq749ztfsi23akal0gk44dtw7r7ev 10716122 10716119 2026-03-28T11:10:12Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 10716122 wikitext text/x-wiki '''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված [[Համակարգիչ|համակարգիչներ]] և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում [[Եթովպիա|Եթովպիայի]], [[Քենիա|Քենիայի]], [[Զամբիա|Զամբիայի]], [[Տանզանիա|Տանզանիայի]] և [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]] դպրոցներին և այլ կրթական հաստատություններին: == Պատմություն == Camara սոցիալական ձեռնարկությունը հիմնադրվել է 2005 թվականին Կորմակ Լինչի կողմից, ով եղել է նախկին ինժեներ և ներդրումային բանկիր, ով [[Եթովպիա]] կատարած այցից հետո հնարավորություն է ունեցել տեսնել տեխնոլոգիաներն օգտագործել աշխարհի առավել անապահով համայնքներում կրթությունը բարելավելու նպատակով: Լինչը դպրոցներից լսել է, որ [[Համակարգիչ|համակարգիչներն]] այն են, ինչն առավել շատ է պետք: Դուբլին վերադառնալուն պես նա տեսել է դեն նետված [[Համակարգիչ|համակարգիչներով]] լի մի բեռնատար, երբ մի միտք է ծագել, որի արդյունքում Camara-ն կյանքի վերջին փուլում գտնվող [[Համակարգիչ|համակարգիչներին]] նոր կյանք կտար և կօգներ անապահով համայնքների դպրոցականներին<ref>{{Cite news|url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367|title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad|work=The Irish Times|access-date=2017-10-28|language=en-US}}</ref>: Camara անունը ծագում է արևմտաաֆրիկյան [[Բանտու լեզուներ|բանտու լեզուներից]] և նշանակում է «ուսուցիչ» կամ «փորձով դասավանդող»։ Շատերը այն կարդում են որպես «Կամերա» և արտասանում են այդպես, սակայն ճիշտ արտասանությունը «Կա մա ռա» է։ Կազմակերպության լոգոն՝ ANANSE NTONTAN («սարդոստայն»), գալիս է Գանայում հայտնաբերված ադինկրա խորհրդանիշներից, որոնք պատմականորեն օգտագործվել է Աշանտե ցեղի կողմից կտորի, պատերի և կավագործության մեջ<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/|title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28}}</ref>: Իռլանդիայի իններորդ նախագահ [[Մայքլ Հիգգինս]] եղել է կազմակերպության հովանավորներից, ինչպես նաև բրիտանացի կինոպրոդյուսեր և մանկավարժ լորդ Դեյվիդ Պատնեմը<ref>{{Cite web|url=http://camara.org/about-us/our-people/|title=Our People {{!}} Camara Education|website=camara.org|language=en-US|access-date=2017-10-28|archive-date=1 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/|url-status=dead}}</ref>: == Մրցանակներ == * 2018 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը արժանացել է Լավ կառավարման մրցանակի իրենց տարեկան հաշվետվության և ֆինանսական հաշվետվությունների համար<ref>{{citation |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/|title=Good Governance Award winners 2018|accessdate=2018-12-18}}</ref>: * 2016 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը Քենիայում iMlango ծրագրով արժանացել է 2016 թվականի Dóchas մրցանակի՝ որպես տարվա նորարարական ծրագիր<ref>{{Cite web|url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas|website=www.dochas.ie|access-date=2018-12-06|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards|url-status=dead}}</ref>: * 2013 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը ստացել է ՏՀՏ գերազանցության մրցանակ՝ «Տեխնոլոգիաների լավագույն կիրառումը կրթության կամ վերապատրաստման ոլորտում» անվանակարգում<ref>{{cite web |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|title=The ICT Excellence Awards winners 2013|publisher=ICT Excellence Awards|accessdate=17 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html|archive-date=20 September 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը ստացել է Լորդ քաղաքապետի մրցանակը, որը պատվել է Camara ձեռնարկությանը Դուբլինին և նրա քաղաքացիներին իր հատուկ ներդրման համար<ref>{{cite web |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf|title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards|publisher=Dublin City Council|accessdate=29 April 2013}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 32-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը մեծարում է բիզնեսի աճը, տեխնոլոգիական նորարարությունը և ձեռներեցության ոգին<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm|title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50|publisher=Deloitte|accessdate=30 April 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Rwanda-ն՝ Camara Education ձեռնարկության կենտրոնը, 2011 թվականի հունվարին արժանացել է «Ամենանորարար զարգացման նախագծի համար ճապոնական մրցանակի»՝ Զարգացման համաշխարհային ցանցի 12-րդ ամենամյա համաժողովում<ref>{{cite web |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity|accessdate=26 April 2013|archive-date=30 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf|url-status=dead}}</ref>: * 2011 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 15-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ<ref>{{cite web |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf|title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011|publisher=Deloitte|accessdate=29 April 2013|url-status=dead}}</ref>: * 2010 թվականին Camara ձեռնարկությունը արժանացել է [[Արթուր Գիննեսս|Արթուր Գիննեսի]] հիմնադրամի մրցանակին<ref>{{cite web |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio|title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012|publisher=Silicon Republic|accessdate=26 April 2013}}</ref>: == Տես նաև == * [[Համակարգչային տեխնիկայի վերամշակում]] == Ծանոթագրություններ == <references responsive="0"></references> '''Али́са Лю''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի գեղասահորդուհի, որը հանդես է գալիս մենասահքում։ Թիմային մրցումներում Օլիմպիական չեմպիոն (2026), աշխարհի չեմպիոն (2025), աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2022), Գրան պրիի եզրափակչի հաղթող (2025), պատանիների աշխարհի առաջնության բրոնզե մեդալակիր (2020), պատանիների Գրան պրիի եզրափակչի արծաթե մեդալակիր (2019), ԱՄՆ-ի կրկնակի չեմպիոն (2019, 2020)։ 13 տարեկանում տիտղոսը նվաճելով՝ դարձել է ԱՄՆ-ի մեծահասակների առաջնությունների պատմության մեջ ամենաերիտասարդ հաղթողը։ Լյուն առաջին ամերիկացի գեղասահորդն է, որը Չմշկասահքի միջազգային միության հովանու ներքո անցկացվող մրցումներում կատարել է քառակի ցատկ (լուտց)<ref name=":0">{{Cite web |title=Alysa Liu becomes first American woman to land quad |url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914195857/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/alysa-liu-first-us-woman-quad-junior-gp/ |archive-date=2019-09-14 |access-date=2019-12-09 |publisher=olympicchannel}}</ref>: Էլիս Լյուն բարդ տարրեր է կատարում վաղ տարիքից 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ի դրությամբ զբաղեցնում է 5-րդ տեղը Չմշկավազքի միջազգային միության վարկանիշային աղյուսակում<ref>{{cite web |date=2025-04-25 |title=ISU World Standings 2024/2025 — Women |url=https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211215203150/https://results.isu.org/ws/ws/wswomen.htm |archive-date=2021-12-15 |access-date=2025-04-29 |publisher=Международный союз конькобежцев{{!}}ИСУ |lang=en}}</ref>: == Կենսագրություն == Ալիսա Լյուն ծնվել է 2005 թվականի օգոստոսի 8-ին Կալիֆոռնիա նահանգի Քլովիս քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Արթուր Լյուն, 1990-ականներին Չինաստանից գաղթել է ԱՄՆ՝ Տյանանմեն հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններին մասնակցելուց հետո։ Ներկայումս նա զբաղվում է փաստաբանական գործունեությամբ Օքլենդում և միայնակ մեծացնում է հինգ երեխաների, որոնցից ավագը Ալիսան է<ref>{{Cite web |title=Американская угроза. Кто бросит вызов российским фигуристкам |url=https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209085209/https://www.sport-express.ru/figure-skating/reviews/istoriya-alisy-lyu-kto-budet-obygryvat-rossiyskih-figuristok-1530963/ |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Спорт-Экспресс}}</ref>: Ալիսը ծնվել է փոխնակ մայրության միջոցով. ձվաբջիջը նվիրաբերվել է անանուն դոնորի կողմից<ref name=":1">{{Cite web |title=Алиса Лю – девочка из пробирки, выучившая квады. Но лутц и триксель не помогли ей обыграть Валиеву |url=https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209095945/https://www.eurosport.ru/figure-skating/grand-prix-final/2019-2020/story_sto7565733.shtml |archive-date=2019-12-09 |access-date=2019-12-09 |publisher=Eurosport}}</ref>: == Կարիերա == === Սկիզբ === Լյուն չմուշկներ է հագել հինգ տարեկանում, երբ հայրը՝ գեղասահորդ Միշել Կվանի երկրպագուն, նրան տարավ Օքլենդի սահադաշտերից մեկը։ 2016 թվականին 10 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը intermediate կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk">{{cite web |date=2018-12-31 |title=Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516224231/https://olympics.nbcsports.com/2018/12/21/skating-prodigy-alysa-liu-a-senior-national-competitor-at-13-is-using-the-present-to-avoid-future-shock/ |archive-date=2019-05-16 |access-date=2019-01-28 |website=OlympicTalk (NBC)}}</ref>: 2017 թվականին զբաղեցրել է 4-րդ տեղը ԱՄՆ-ի առաջնությունում նորեկների կարգում: 2018 թվականին 12 տարեկանում դարձել է ԱՄՆ-ի պատանիների չեմպիոն՝ ազատ ծրագրում կատարելով 6 մաքուր եռակի թռիչք, այդ թվում՝ երկու երեք-երեք համակցություն<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2018—2019 === 2019 թվականին 13 տարեկանում նորամուտը նշել է ԱՄՆ առաջնության մեծահասակների կարգում<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" /> և հաղթեց նրան։ Կամայական ծրագրում կատարեց երկու եռակի ակսել, այդ թվում մեկը տուլուպով կասկադում<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru">{{cite web |date=2019-01-26 |title=13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129010057/https://www.sports.ru/figure-skating/1070962153.html |archive-date=2019-01-29 |access-date=2019-01-28 |website=Sports.ru}}</ref>: ԱՄՆ-ի պատմության մեջ ամենաերիտասարդ չեմպիոնը (մինչ այդ՝ Թարա Լիպինսկին, որը հաղթել էր 1997 թվականին 14 տարեկանում)<ref name="13-летняя Лью стала чемпионкой США, исполнив два тройных акселя в произвольной программе - Фигурное катание - Sports.ru" />: Մինչդեռ մինչև 2019/20 մրցաշրջանը նա իրավունք չուներ հանդես գալ միջազգային մակարդակում նույնիսկ պատանիների մոտ, քանի որ ծնվել էր օգոստոսի 8-ին, ինչը հինգ շաբաթ ուշ է վերջնաժամկետից, որի դեպքում գեղասահորդը պետք է դառնար 13 տարեկան<ref name="Skating prodigy Alysa Liu, a senior national competitor at 13, is using the present to avoid future shock – OlympicTalk" />: === Մրցաշրջան 2019—2020 === 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում ISU Junior Grand Prix-ի փուլում կանանցից առաջինը մեկ ծրագրում կատարել է քառակի լուտց և եռակի ակսել<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>: 2020 թվականի պատանիների աշխարհի առաջնությունում զիջել է ռուսաստանցիներ Կամիլա Վալիևային և Դարյա Ուսաչովային, գրավել է 3-րդ տեղը ընդհանուր հաշվարկում, 2-րդը՝ կարճ ծրագրում և 3-րդը՝ ազատ ծրագրում։ === Մրցաշրջան 2020–2021 === 2020–2021 մրցաշրջանից մարզվում է կանադացի մասնագետ Լի Բարքելի մոտ։ ԱՄՆ-ի առաջնությունում զբաղեցրել է չորրորդ տեղը՝ վաստակելով 213,39 միավոր<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2021—2022 === 2021 թվականի սեպտեմբերին Ալիսան իր նորամուտը նշեց մեծահասակների շրջանում գեղասահքով Իտալիայի մրցաշարում, որը մտնում է «Չելենջեր» շարքի մեջ՝ Lombardia Trophy, և հաղթեց՝ վաստակելով 219,24 միավոր<ref>{{Cite web |title=Lombardia Trophy. Лью одержала победу, Куракова – 2-я, Паганини – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210912163105/https://www.sports.ru/figure-skating/1101073531-lombardia-trophy-lyu-kurakova-paganini-vystupyat-s-proizvolnymi-progra.html |archive-date=2021-09-12 |access-date=2021-09-12 |website=Sports.ru}}</ref>: Սեպտեմբերին ելույթ ունեցավ Nebelhorn Trophy մրցաշարում, որը վստահորեն հաղթեց ընդհանուր միավորների 13,82 միավորի տարբերությամբ<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Women - Free Skating. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925141345/http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG004.htm |archive-date=2021-09-25 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հոկտեմբերի վերջին ելույթ ունեցավ Գրան-պրի շարքի երկրորդ փուլում Վանկուվերում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (73,63 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030040250/https://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG003.htm |archive-date=2021-10-30 |access-date=2022-03-26 |website=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 7-րդը կամայական ծրագրում (132,90 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 5-րդ տեղը 206,53 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Նոյեմբերին ելույթ ունեցավ Գրան-պրիի չորրորդ փուլում Տոկիոյում. 4-րդ տեղը կարճ ծրագրում (67,72 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, 3-րդը կամայական ծրագրում (135,18 միավոր)<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>, արդյունքում 4-րդ տեղը 202,90 միավորով<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: Հունվարի սկզբին ելույթ ունեցավ ազգային առաջնությունում, որտեղ կարճ ծրագրում գրավեց 3-րդ տեղը (71,42)<ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Чемпионат (сайт){{!}}Чемпионат |lang=ru}}</ref>,բայց չմասնակցեց ազատ ծրագրին կորոնավիրուսի դրական թեստի պատճառով<ref>{{Cite web |date=2022-01-07 |title=Алиса Лью не выступит с произвольной программой на чемпионате США из-за коронавируса |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103102/https://www.sports.ru/figure-skating/1105123325-alisa-lyu-ne-vystupit-s-proizvolnoj-programmoj-na-chempionate-ssha-iz-.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru}}</ref>: Ազգային առաջնության արդյունքներով ընդգրկվել է Պեկինի Օլիմպիական խաղերին և աշխարհի առաջնությանը մասնակցելու համար ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Օլիմպիական խաղերում կարճ ծրագրից հետո գտնվում էր 8-րդ տեղում (69,50)<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>, ազատ ծրագրում 7-րդն էր (139,45), արդյունքում զբաղեցրեց 7-րդ տեղը՝ 208,95 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>: Մարտին աշխարհի առաջնությունում կարճ ծրագրից հետո 5-րդն էր (71,91)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women short program |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325101952/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------QUAL000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, կամայական 3-րդ (139,28)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref>, արդյունքում նվաճեց բրոնզե մեդալ՝ 211,19 միավոր գումարով<ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=Международный союз конькобежцев |lang=en}}</ref>: 2022 թվականի ապրիլին հայտարարեց սպորտային կարիերան ավարտելու մասին<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>: === Մրցաշրջան 2024—2025 === 2024 թվականի աշնանը Լյուն հայտարարեց մեծ սպորտ վերադառնալու մասին։ 2025 թվականի գարնանը նա հաղթեց աշխարհի առաջնությունը՝ 222,97 միավոր արդյունքով, գրավելով 1-ին տեղը և՛ կարճ, և՛ ազատ ծրագրերում։ == Տեխնիկա == Լյուն տիրապետում է բարձր բարդության տարրերին<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref><ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2018 թվականի օգոստոսին Asian Open Trophy մրցաշարում նորեկների կարգում ազատ ծրագրում հաջողությամբ կատարել է եռակի ակսել՝ կրկնակի տուլուպով կասկադով և դարձել պատմության մեջ ամենաերիտասարդ գեղասահորդուհին, ով միջազգային մրցումներում կատարել է եռակի ակսել, և չորրորդ ամերիկացի գեղասահորդուհին, ում հաջողվել է այդ ցատկը։ Մինչև Լյուն եռակի ակսելին տիրապետում էին Տոնյա Հարդինգը, Քիմմի Մայսները և Միրայ Նագասուն<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>: 2019 թվականի օգոստոսին Լեյք Փլեսիդում կայացած պատանեկան Գրան-պրիի փուլում վայրէջք կատարեց քառակի լուտց՝ դառնալով առաջին ամերիկացի գեղասահորդուհին, որն այն կատարել է պաշտոնական միջազգային մրցումներում<ref name=":0" />: == Ծրագրեր == {| class="wikitable collapsible collapsed" style="width:75%;" ! style="width:13%;height:60px;" |Մրցաշրջան !Կարճ ծրագրեր !Կամայական ծրագրեր !Ցուցադրական համարներ |- !2025-ից 2026 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2">{{cite web |title=Alysa LIU: 2024/2025 |url=http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date=2020-01-11 |access-date=2024-10-12 |publisher=International Skating Union |lang=en}}</ref> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2024- ից 2025 թվականների մրցաշրջան <ref name=":2" /> | * «Խոստում» * Լաֆեյ, Դեն Ուիլսոն բեմադրող խորեոգրաֆ Մասսիմո Սկալի | * «ՄակԱրթուր Պարկ» * Դոննա Սամմերի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Մասսիմո Սկալի | |- !2021-ից 2022 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-2122" /> | * «Գնչուական պար» * («Դոն Կիխոտ» բալետից) Լյուդվիգ Մինկուս բեմադրող-պարուսույց՝ Մասսիմո Սկալի | * «Կոնցերտ ջութակի և նվագախմբի համար» * Պյոտր Չայկովսկի Ջոշուա Բելի կատարմամբ | * «Ծիածան» * Քեյսի Մասգրեյվս ---- * «Լոկո» * բեմադրող-պարուսույց Ժան-Լյուկ Բեյքեր |- !2020-ից 2021 թվականների մրցաշրջան <ref name="NBC200929" /> | * «Լա ստրադա» * Նինո Ռոտա բեմադրող-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Փոթորիկ» * Բալաժ Հավաշի բեմադրող խորեոգրաֆ Լորի Նիկոլ | * «Այստեղ այնքան հանգիստ է» * Բյորկի կատարմամբ |- !2019-ից 2020 թվականների մրցաշրջան <ref name="ISU-1920" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Նոր Աշխարհի Սիմֆոնիա» * Ջենիֆեր Թոմաս բեմադրիչ-պարուսույց Լորի Նիկոլ | * «Խնջույք Կատարող Մարդիկ» * Դի-Լայթ խորեոգրաֆ-բեմադրիչ Ռոեն Ուորդ |- !2018- ից 2019 թվականների մրցաշրջան <ref name="2018roster" /> | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * Բարբարա Սթրեյզանդի կատարմամբ բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ | * «Իսթվիքի կախարդները» * Ջոն Վիլյամս բեմադրող-պարուսույց Սինդի Ստյուարտ | * «Մի փչացրեք իմ տրամադրությունը» * կատարումը՝ Բարբարա Սթրեյզանդի բեմադրող խորեոգրաֆ՝ Ռոեն Ուորդ |- !2017- ից 2018 թվականների մրցաշրջան <ref name="liulands" /><ref name="stunner" /><ref name="precocious" /> | * «Իսպանական բոց» * Մաքսիմ Ռոդրիգես | * «Մերժվածները» * Կլոդ-Միշել Շյոնբերգ | |- !2016- ից 2017 թվականների մրցաշրջան <ref name="huang" /> | * «Դնելով Ռիցը» Իրվինգ Բեռլին | * «Երգիր, Երգիր, Երգիր» * Բեննի Գուդմեն | |} == Մարզական նվաճումներ == {| class="wikitable" style="text-align:center" !Մրցումներ !{{Comment|16/17|Сезон 2016—2017 годов}} !{{Comment|17/18|Сезон 2017—2018 годов}} !{{Comment|18/19|Сезон 2018—2019 годов}} !{{Comment|19/20|Сезон 2019—2020 годов}} !{{Comment|20/21|Сезон 2020—2021 годов}} !{{Comment|21/22|Сезон 2021—2022 годов}} !{{Comment|24/25|Сезон 2024—2025 годов}} !{{Comment|25/26|Сезон 2025—2026 годов}} |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Международные |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | |7 | | |- | align="left" |Աշխարհի առաջնություններ | | | | | | bgcolor="cc9966" |3 | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Չորս մայրցամաքների առաջնություններ | | | | | | |4 | |- | align="left" |Գրան-պրիի եզրափակիչ | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. NHK Trophy | | | | | |4 |4 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate America | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Skate Canada | | | | | |5 |6 | |- | align="left" |Գրան-պրի փուլեր. Cup of China | | | | | | | | bgcolor="silver" |2 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Lombardia Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |4 |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Nebelhorn Trophy | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Budapest Trophy | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մարտահրավերներ. Զագրեբի ոսկե չմուշկ | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- | align="left" |Մոշի բաժակ | | | | | | bgcolor="gold" |1 | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային ակումբային |- | align="left" |'''Օլիմպիական խաղեր''' | | | | | | | | bgcolor="gold" |1 |- | align="left" |Աշխարհի ակումբային առաջնություն | | | | | | | bgcolor="gold" |1 | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Միջազգային պատանիների միջև |- | align="left" |Աշխարհի պատանիների առաջնություններ | | | | bgcolor="cc9966" |3 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի եզրափակիչներ | | | | bgcolor="silver" |2 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. Լեհաստան | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Պատանեկան Գրան-պրիի փուլեր. ԱՄՆ | | | | bgcolor="gold" |1 | | | | |- | align="left" |Ասիայի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|N|Новисы}}. | | | | | |- | align="left" |Մարտահրավերի գավաթ | | bgcolor="silver" |2{{comment|N|Новисы}}. | | | | | | |- ! colspan="9" align="center" style="background-color:#e9cfec;" |Ազգային |- | align="left" |ԱՄՆ առաջնություններ | bgcolor="d1c571" |4{{comment|N|Новисы}}. | bgcolor="gold" |1{{comment|J|Юниоры}}. | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="gold" |1 | bgcolor="d1c571" |4 | | bgcolor="silver" |2 | bgcolor="silver" |2 |} == Ծանոթագրություններ == {{примечания|refs=<ref name=ISU-2122>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2021/2022 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20210926100048/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2021-09-26 |url-status= unfit }}</ref> <ref name=NBC200929>{{cite news |url= https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ |title= Alysa Liu grows on the ice and adds inches, too |last= Hersh |first= Philip |work= [[NBC Sports]] |date= 2020-09-29 |access-date= 2021-11-04 |archive-date= 2021-11-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20211104075239/https://olympics.nbcsports.com/2020/09/29/alysa-liu-figure-skating/ }}</ref> <ref name=ISU-1920>{{cite web |url= http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |title= Alysa LIU: 2019/2020 |publisher=International Skating Union |archive-url= https://web.archive.org/web/20200111175602/http://www.isuresults.com/bios/isufs00103196.htm |archive-date= 2020-01-11 |url-status= unfit }}</ref> <ref name="2018roster">{{cite web |title=2018–19 Figure Skating Roster: Alysa Liu |url=https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |publisher=U.S. Figure Skating |access-date=2019-02-03 |archive-date=2019-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621101031/https://usfigureskatingfanzone.com/roster.aspx?rp_id=99 |url-status=live }}</ref> <ref name="liulands">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Liu lands triple flip-triple toe, leads junior ladies |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701033820/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/01/264130504/liu-lands-triple-flip-triple-toe-leads-junior-ladies |archive-date=2018-07-01 |work=Ice Network.com |date=2018-01-01 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="stunner">{{cite news |last=Almond |first=Elliot |title=Richmond's Alysa Liu pulls off another stunner |url=https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |work=East Bay Times |date=2018-01-02 |archive-date=2021-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211104075240/https://www.eastbaytimes.com/2018/01/02/fremont-skaters-switch-to-pairs-is-paying-off/ |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="precocious">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Precocious Liu storms her way to junior crown |url=http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011148/http://web.icenetwork.com/news/2018/01/03/264194056/precocious-liu-storms-her-way-to-junior-crown |archive-date=2018-07-02 |work=Ice Network.com |date=2018-01-03 |access-date=2021-11-04 }}</ref> <ref name="huang">{{cite news |last=Rutherford |first=Lynn |title=Huang beats out tough novice ladies field for gold |url=http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630141841/http://web.icenetwork.com/news/2017/01/17/213688382/huang-beats-out-tough-novice-ladies-field-for-gold |archive-date=2018-06-30 |work=Ice Network.com |date=2017-01-17 |access-date=2021-11-04 }}</ref>}} '''Ռենատ Ֆավարիսի Դավլետյարով''' ({{ԱԾ}}), ռուս [[ռեժիսոր]], [[սցենարիստ]] և կինոպրոդյուսր։ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ։ [[Ռուսաստանի Դաշնության արվեստի վաստակավոր գործիչ|Ռուսաստանի դաշնության վաստակավոր արվեստի գործիչ]] (2024 թվական)։ == Կենսագրություն == Ռենատ Դեվլյատյարովը ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 17-ին Աստրաղանում։ Ռենատը ստացել է [[բարձրագույն կրթություն]] ինժիներ-տեխնոլոգ ոլորտում։ 1985-ից մինչև 1987 թվականները աշխատել է որպես դեկորացիաների բեմադրիչ «<nowiki/>[[Մոսֆիլմ|Մոսֆիլմ»]] կինոստուդիայում, այդ թվում՝ Կարեն Շահնազարովի «<nowiki/>[[Ցրիչը (ֆիլմ, 1986)|Ցրիչը]]<nowiki/>» և Սերգեյ Սոլովյովի «ԱՍՍԱ» կինոնկարներում, որոնք խորհրդանշական են խորհրդային կինոյի համար<ref>Hirsch, p. 13</ref>։ 1987-ից մինչև 1989 թվականները շաուրնակել է աշթատանքը կինոստուդիայում, կատարելով ֆիլմերի փոխտնօրենի գործառույթները, իսկ 1989 թվականից դարձել է ֆիլմերի տնօրեն։ 1994 թվականից ղեկավարել է «շրջան» կինոստուդիայի «Մոսֆիլմ» կինոկոնցերտը։ 1955 թվականին դարձել Է [[Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոն|Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի]] (ՄՄԿՖ) գործադիր տնօրեն։ 1999-2006թթ.՝ Մոսկվայի միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր տնօրեն<ref>{{cite web |date= |title=Super Bowl XXXVII |url=http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170626192006/http://www.superbowlhistory.net/superbowl/2000s.php |archive-date=2017-06-26 |access-date=2012-09-08 |publisher=Superbowlhistory.net}}</ref><ref>{{Cite web |title=Willie Mays Quotes |url=http://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506080458/https://www.brainyquote.com/quotes/authors/w/willie_mays.html |archive-date=2017-05-06 |access-date=2015-04-25}}</ref>։ 1997 թվականին ղեկավարել է «Ինտերֆեստ» կազմակերպությունը։ 2001-ից մինչև 2008 թվականները ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր [[Նյու Յորք|Նյու Յորքում]]: 2003 թվականից Փարիզում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ 2005 թվականից Բեռլինում ռուսական կինոյի շաբաթների պրոդյուսեր է։ Ղեկավարել է «Կինո-Յալթա» պրոդյուսերական կինոյի միջազգային փառատոնը։ 2007-2009թթ.՝ «Վաղը/2morrow» ժամանակակից կինոյի միջազգային փառատոնի գլխավոր պրոդյուսեր: 2009-2015թթ.՝ Ռուսաստանի պրոդյուսերների գիլդիայի նախագահ, Եվրոպայից ֆիապֆ պրոդյուսերական գիլդիաների միջազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ: 2010-ից մինչև 2012 թթ. «երկուսը մեկում/ 2 ին» 1 Միջազգային կինոփառատոնի գլխավոր պրոդյուսրն էր<ref>{{cite news |date=2019-08-31 |title=Alysa Liu Becomes First American Woman to Land Quadruple Lutz in Junior Grand Prix Win |url=https://www.usfsa.org/story.aspx?id=92616&type=media |access-date=2019-09-09 |work=U.S. Figure Skating.org}}</ref>։ 2012 թվականին ընտրվել է Կենտրոնական դաշնային շրջանի Հանրային պալատի անդամ<ref>{{Cite web |title=Брэди Теннелл победила на чемпионате США по фигурному катанию, Лью – 4-я, Чок и Бейтс лидируют после ритм-танца |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817055546/https://www.sports.ru/figure-skating/1092956592-chempionat-ssha.html |archive-date=2021-08-17 |access-date=2021-08-17 |website=Sports.ru}}</ref>։ 2011 թվականին հանդես է եկել որպես ռեժիսոր՝ նկարահանելով «Իմ խենթ ընտանիքը» 2012 թվականին Էկրան բարձրացավ «պողպատե թիթեռ» դետեկտիվ դրաման։ Ռենատ Դավլետյարովի հաջորդ ֆիլմը՝ «Մի անգամ», որը նկարահանվել է Յուրի Կորոտկովի «ամերիկուհին» պատմվածքի հիման վրա, դարձել է XXII կինոփառատոնի բացման ֆիլմը՝ «պատուհան դեպի Եվրոպա»<ref>''The Giants of the Polo Grounds'' by Noel Hynd (1988). New York: Doubleday. page 358. ISBN 0-385 23790-1</ref>։ == Ընտանիքը և անձնական կյանքը == Հայրը՝ Ֆավարիս Դավլատերյավովը ԽՍՀՄ-ում նավթի կոմիտեի վերջին նախագահը, Ավելի ուշ «Ռոսնեֆտ»-ի ղեկավարներից մեկը, «նավթամթերք Կոնցեռն» ՓԲԸ-ի նախագահն էր<ref>{{Cite web |title=Women - Short Program. Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210923202509/https://www.isuresults.com/results/season2122/csger2021/SEG003.htm |archive-date=2021-09-23 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ Հայրը ազգությամբ [[Թաթարներ|թաթար է]], իսկ մայրը՝ [[Ռուսներ|ռուս]]<ref>''Willie Mays'', by Matt von Albade, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, pp. 60-75 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Կրտսեր եղբայրը՝ Բորիս Ֆավարիսովիչ Դավլետյարովը, [[Բանկ|բանկիր]], «զարգացման միջազգային բանկ» ԿԲ-ի նախկին սեփականատեր: Ապրում է [[Լոնդոն|Լոնդոնում]]: ոչ AI. Առաջին ամուսնությունից «որդին» Արտեմը: Նա ապրում էր մի քանի տարի քաղաքացիական ամուսնության մեջ դերասանուհի Վերա Սոտնիկովայի հետ: 2000-ականների երկրորդ կեսին Ռենատ Դավլետյարովը սիրավեպ է ունեցել երգչուհի և հեռուստահաղորդավարուհի Օլգա Օրլովայի հետ։ 2014-ում ամուսնացել է երգչուհի և դերասանուհի Եվգենիա Մալախովայի հետ<ref>''Willie Mays'', by Arnold Hano, Tempo Books, Grosset & Dunlop, Inc. NY. copyright 1966, p.80 first printing, August 1966, [[Library of Congress]] Number 66-17205</ref>։ Բաժանվել են 2019 թվականին<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Free Skating — Result Details |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031042419/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/SEG004.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ === Հանրային դիրքորոշում === 2014-ի մարտին Նա աջակցեց [[Ղրիմի բռնակցումը Ռուսաստանի Դաշնությանը|Ղրիմի վերադարձին]], ստորագրեց նամակ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ ի աջակցություն Ղրիմի բռնակցմանը:. 2024 թվականին դարձել Է ՌԴ նախագահի թեկնածու Վլադիմիր Պուտինի վստահված անձ<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — 2021 Skate Canada International — Women — Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031110139/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpcan2021/CAT002RS.htm |archive-date=2021-10-31 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Short Program Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112083658/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0203.htm |archive-date=2021-11-12 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Free Skating Result |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113112457/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0205.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>։ == Ֆիլմագրություն == === Դերասան === * 1989 թվական՝ Կատալա Թովմասի ''թիկնապահը'' * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ ''առաջին հետապնդողը'' * 1993 թվական՝ Աղեղնավոր անհանգիստ Ռենատ * 2003 թվական՝ [[Բարև, մայրաքաղաք|Բարև մայրաքաղաք]]: նոր ռեժիսոր * 2010 թվական՝ սակուրայի Մուրաբա Տոմոկազու Սան, ճապոնացի ճգնաժամային տնօրեն === Ռեժիսյոր === * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ պողպատե թիթեռ * 2014 թվական՝ մի անգամ * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] * 2017 թվական՝ կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչու]]<nowiki/>ն * 2023 թվական՝ մարդը ոչ մի տեղից === Սցենարիստ === * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝Սեր-գազար 2 * 2015 թվական՝ [[Իսկ արշալույսներն այստեղ խաղաղ են (ֆիլմ, 2015)|Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են:..]] * 2016 թվական՝ [[Մաքուր արվեստ (ֆիլմ)|մաքուր արվեստ]] === Պրոդյուսեր === * 1997 թվական՝ կրքեր «շահ» ատելյեում * 2005 թվական՝ 180 և բարձր * 2007 թվական՝ Սեր-գազար * 2008 թվական՝ [[Ինդիգո (ֆիլմ)|ինդիգո]] * 2008 թվական՝ Սեր-գազար 2 * 2009 թվական՝ Յուլենկա * 2010 թվական՝ [[սիրո հեգնանք]] * 2011 թվական՝ Սեր-գազար 3 * 2011 թվական՝ իմ խենթ ընտանիքը * 2012 թվական՝ զրույց * 2012 թվական՝պողպատե թիթեռ * 2013 թվական՝ զուգահեռ աշխարհներ * 2014 թվական՝ փախստականներ * 2015 թվական՝Մի անգամ * 2015 թվական՝ անտեսանելի մարդիկ * 2015 թվական՝ Եվ արշալույսներն այստեղ հանգիստ են * 2015 թվական՝ կանաչ կառք * 2016 թվական՝ մաքուր արվեստ * 2017 թվական՝կախարդները * 2019 թվական՝ Դոնբաս. Ծայրամաս * 2020 թվական՝ մինիմաքս * 2021 թվական՝ [[Օդաչուն (ֆիլմ)|օդաչուն]] * 2022 թվական՝ Սեր-գազար. * 2022 թվական՝ Պետրոպոլիս === Տնօրեն === * 1991 թվական՝ ոտքը, ռեժ. Ն. Տյագունով * 1992 թվական՝ Դրամափոխներ, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1993 թվական՝ անհանգիստ Աղեղնավորը, ռեժ. Ք. Շենգելիա * 1994 թվական՝ սուլիչ, ռեժ. Պ. Էրդեշշ * 1994 թվական՝ [[Երեք քույր (ֆիլմ, 1994)|երեք քույրեր]], ռեժ. Ս. Սոլովյով === Տնօրենի տեղակալ === * 1989 թվական՝ Սև վարդը՝ տխրության խորհրդանիշ, Կարմիր վարդը՝ սիրո խորհրդանիշ, ռեժ.՝ ա. Գրիգորյան Ս. Սոլովյով * 1989 թվական՝ Կատալա, ռեժ. Ս. Բոդրով == Մրցանակներ == 2024 թվականի ապրիլի 12-ից ստացել է Ռուսաստանի դաշնության արվեստի գործչի պաշտոնը, ''հայրենական մշակույթի և արվեստի զարգացման գործում ներդրած մեծ ավանդի, երկարամյա բեղմնավոր գործունեության համար''<ref>{{Cite web |title=ISU Grand Prix of Figure Skating — NHK Trophy 2021 — Women — Final Results |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113110523/http://www.isuresults.com/results/season2122/gpjpn2021/data0290.htm |archive-date=2021-11-13 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Антон Мозговой |date=2022-01-07 |title=Мэрайя Белл лидирует после короткой программы на чемпионате США |url=https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220107235513/https://www.championat.com/figureskating/news-4568189-merajya-bell-lidiruet-posle-korotkoj-programmy-na-chempionate-ssha.html |archive-date=2022-01-07 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Чемпионат (сайт)|Чемпионат]] |lang=ru}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին Հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20190203084938/https://www.vokrug.tv/photo/person/renat_davletyarov/ Вокруг TV. Ренат Давлетьяров.] '''Ալեքսեյ Իգորևիչ Նեկլյուդով''' ({{ԱԾ}}),[[Ռուսաստան|ռուս]] [[Թատրոն|թատրոնի]] և [[Կինո (խումբ)|կինոյի]] դերասան ռադիոհաղորդավար «<nowiki/>[[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|ՕՐՏ / Առաջին ալիքի]]<nowiki/>» պաշտոնական ձայն (1998 թվականի սեպտեմբերից), «մեր ռադիո» ռադիոկայանի նախկին պաշտոնական ձայն (1998-2006)։ == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1963 թվականի հուլիսի 31-ին Մոսկվայում։ Հայրը, Իգոր Նիկոլաևիչ Նեկլյուդովը (1929-1998) լրագրող, «բժշկական թերթ» խմբագրության գիտության բաժնի վարիչ, «Առողջություն» ամսագրի խմբագրության պատասխանատու քարտուղարն է: Մայրը, Թամարա Իվան՝նան (1928-2004) «նորաձևության ամսագիր» գեղարվեստական խմբագիր, նախկինում՝ օպերային երգչուհի էր <ref name="rusperson">{{cite web |title=Неклюдов Алексей Игоревич |url=http://rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207042006/http://www.rusperson.com/html/23/RU01002884.shtml |archive-date=2018-12-07 |access-date=2018-11-21 |publisher=Rusperson |deadlink=no}}</ref>։ 1985 թվականին Ալեքսեյը ավարտել է Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի [[ՄԳԱԹ դպրոց-ստուդիա|Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի անվան դպրոց-ստուդիան]] (ա. ա. Պոպովի և Վ. Պ. Մարկովի դասընթաց)<ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=Белл, Чен и Лью вошли в состав сборной США на Олимпиаду-2022 в Пекине |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326103105/https://www.sports.ru/figure-skating/1105156667-bell-chen-i-lyu-voshli-v-sostav-sbornoj-ssha-na-olimpiadu-2022-v-pekin.html |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=[[Sports.ru]] |lang=ru}}</ref>։ Սովորել էր Ալեքսանդր Յացկոյի, Ալեքսանդր Ռեզալինի, Ալյոնա Օխլուպինայի, Կոնստանտին Լավրոնենկոյի և այլոց հետ<ref>{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Результаты короткой программы у женщин на турнире по фигурному катанию на Олимпиаде-2022: Валиева выиграла, Щербакова – 2-я, Трусова – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220320104414/https://www.sports.ru/figure-skating/1106653749-rezultaty-korotkoj-programmy-u-zhenshhin-na-turnire-po-figurnomu-katan.html |archive-date=2022-03-20 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref>։ === Կարիերա === Ծառայել է մի շարք թատրոններում՝ կատսա (1985-1986թվականնե՝ր), թատրոն: Պուշկինի (1986-1988 թվականնե՝ր), «Սատիրիկոն» (1988-1991 թվականնե՝ր), Անտոն Չեխովի (1990), Ալեքսեյ Ռիբնիկովի (1992-1993 թվականնե՝ր) և «Տաբակերկե» (1993-1996թվականնե՝ր )թատրոններում<ref name="rusperson" />։ 1987 թվականին հնչեցրել է [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ|ՌՍՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] [[Անդրեյ Միրոնով|Անդրեյ Միրոնովի]] վերջինի դերը Sanglie-ն «Pathfinder» ֆիլմում, քանի որ Միրոնովն ինքը ժամանակ չուներ բարձրաձայնելու այն։ Չեխովի թատրոնում աշխատելուն զուգահեռ նա վարում էր իր սեփական երաժշտական \ u200b \ u200bծրագիրը՝ «<nowiki/>[[Ջազ]]<nowiki/>» Նեկլյուդովան, «Ռադիո Ռոքս» ում։ Մասնակցել է «Ուրախ տղաներ» (ծաղրել է [[Սերգեյ Կապիցա|Սերգեյ Կապիցին]]), «ծիծաղի շուրջը» (ծաղրել է [[Օլեգ Եֆրեմով|Օլեգ Եֆրեմովին]], Ալեքսանդր Կալյագինին և [[Եվգենի Եվստիգնեև|Եվգենի Եվստիգնեևին]]) հեռուստահաղորդումներին<ref>{{Cite web |date=2022-02-17 |title=Олимпиада-2022. Фигурное катание. Щербакова победила, Трусова – 2-я, Сакамото – 3-я, Валиева – 4-я |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324132044/https://www.sports.ru/figure-skating/1106757070-olimpiada-2022-figurnoe-katanie-valieva-shherbakova-trusova-sakamoto-x.html |archive-date=2022-03-24 |access-date=2022-03-26 |website= |publisher=Sports.ru |lang=ru}}</ref> «Երկուսն էլ» 1994 թվականին մասնակցել է «Էխո Մոսկվի» ռադիոյում [[Դանիլ Խարմս|Դանիել Խարմսի]] ստեղծագործությունների հիման վրա հեռարձակվող ռադիոսպեկտին<ref name="rusperson" />։ 1995 թվականին մտել է Ռուսաստանի թատերական գործիչների միության։ Եղել է դերասանի տանը թատերական կաղամբներ անցկացնելու նախաձեռնողը<ref name="rusperson" /><ref name="express">{{cite web |date=2018-08-29 |title=Евстигнеев заставлял молодых актёров выпивать перед спектаклем |url=https://www.eg.ru/culture/607036-evstigneev-zastavlyal-molodyh-akterov-vypivat-pered-spektaklem-055960/ |publisher=[[Экспресс-газета]]}}</ref>։ Դերասան և ռեժիսոր Ալեքսեյ Նեկլյուդովի վերջին աշխատանքներից մեկը թատրոնում հայտնի սաքսոֆոնահար Չարլի պարկերի դերն է [[Խուլիո Կորտասար|Խուլիո Կորտասարի]] «հետապնդողը» պատմվածքի հիման վրա իրեն նվիրված ներկայացման մեջ: «Վեց» տեղի է ունեցել 1999 թվականի մարտին [[Տագանկայի թատրոն|Տագանկայի թատրոնում]]<ref name="express" />։ Այս նախագիծը դրամաշնորհ է շահել «թատրոնը 21-րդ դարի շեմին» մրցույթում, որն անցկացրել է «Բաց հասարակություն» ինստիտուտը։ 1998 թվականին առավոտյան ալիքի էկրանապահիչի և վերնագրերի ձայնն էր «Կողմնացույց» (այժմ «տրամադրություն») «<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>»-ում։ Նաև ձայնագրել էգովադզդներ։ 1998 թվականի սեպտեմբերից մինչև ներկայիս ժհամանակաշրջաններ հնչեցնում է «Առաջին ալիքի» (ՕՐՏ)<ref>{{Cite web |title=Judges details per skater. Women free skating |url=http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325210638/http://www.isuresults.com/results/season2122/wc2022/FSKWSINGLES-----------FNL-000100--_JudgesDetailsperSkater.pdf |archive-date=2022-03-25 |access-date=2022-03-26 |website=www.isuresults.com |lang=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-25 |title=ISU World Championships 2022 Women Final Results |url=http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326034157/http://results.isu.org/events/wc2022_Women.htm |archive-date=2022-03-26 |access-date=2022-03-26 |publisher=[[Международный союз конькобежцев]] |lang=en}}</ref>, ալիքի իմիջային հոլովակները, նրա որոշ հաղորդումներ («աբրակադաբրա», «կատարյալ վերանորոգում», «խորանարդ» և այլն)։ Դերասանը հեռուստաալիք է եկել գլխավոր պրոդյուսեր Կոնստանտին Էռնստի հրավերով<ref>{{Cite web |date=2022-04-11 |title=Фигурное катание. Алиса Лю завершила карьеру |url=https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923065151/https://olympics.com/ru/news/figurnoe-katanie-alisa-lyu-zavershila-kareru |archive-date=2022-09-23 |access-date=2022-11-02 |website=МОК |lang=ru}}</ref>, քանի որ այստեղ արդեն աշխատող Անատոլի Մաքսիմովը գլխավոր պրոդյուսերի տեղակալն էր կինոդիտման գծով և չէր կարող անընդհատ հայտարարություններ հնչեցնել։ Որոշ արտասահմանյան կինոանոնանսներում 2002 թվականի սեպտեմբերից մինչև 2003 թվականի օգոստոսը Նեկլյուդովը հանդես է եկել նաև որպես դերասանների կրկնօրինակների ձայնային թարգմանիչ։ «Առաջինում» աշխատելուն զուգահեռ՝ 1998 թվականի դեկտեմբերից մինչև 2006 թվականի դեկտեմբերը հնչեցրել է «մեր ռադիոն» ռադիոկայանի ծրագրերի ջինգլերն ու անոնսները։ 2005-ից մինչև 2013 թվականները, ինչպես նաև «Տան կինո» հառուստաալիքը,«Հեռուստակաֆե» խոհարարական ալիքը, «Առաջինի երաժխտությունը» երաժխտական ալիքը «Ժամանակ», «Առաջին ալիքի» թվային հեռուստընտանիքի մեջ մտնող ալիքները Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է "Telenyanya"մանկական ալիքի ձայնը։ Նաև 2007-ից 2010 թվականներին եղել է «Տելենյանյա» մանկական ալիքի ձայնը։ 2014 թվականին Սոչիի ձմեռային [[Ձմեռային օլիմպիական խաղեր 2014|Օլիմպիական]] և Պարալիմպիկ խաղերի բացման և փակման արարողությունների ձայնն էր<ref>{{Cite web |title=Татьяна Тарасова: «Те, кто говорит, что не нужно учить элементы «ультра-си» – вредители. Нужно учить все, если мы задержимся, пиши пропало» |url=https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206063349/https://www.sports.ru/figure-skating/1080951389.html |archive-date=2019-12-06 |access-date=2019-12-09 |publisher=Sports.ru}}</ref>, որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): որպես հյուր աստղ հանդես է եկել նաև ՈՒՀԱ-ի Բարձրագույն խմբի 1/8 եզրափակչի երկրորդ խաղում («Սարատով» թիմի ողջույնի խոսքը): 2015 թվականից «Ռադիո Շանսոն»-ում վարում է «Տարվա շանսոն» հիթ-շքերթի ամենշաբաթյա հիթ-շքերթը<ref>{{Cite web |title=Валиева побеждает даже без четверного. Камила удивила лучшую американскую фигуристку |url=https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207111129/https://sport.business-gazeta.ru/article/248760 |archive-date=2019-12-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=БИЗНЕС Online}}</ref>: 2017 թվականի մայիսից աշխատում է Նիկոլայ Ֆոմենկոյի կողմից գործարկված «Ֆեյկերադիո Ֆոմենկո» ժամանցային ինտերնետ ռադիոկայանում, որտեղ խաղում է մի քանի դերեր՝ հաղորդավար Յուրի Բուրզոն և տարբեր հյուրեր<ref>{{Cite web |title=12-year-old is third U.S. woman to land triple Axel internationally |url=https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907125303/https://olympics.nbcsports.com/2018/08/03/alysa-liu-triple-axel/ |archive-date=2018-09-07 |access-date=2019-12-09 |publisher=NBC Sports}}</ref>։ 2019 թվականի փետրվարի 9-ից մինչև 2020 թվականի փետրվարի 8 ընկերությունը վարել է այս ռադիոկայանի եթերի հեռուստատեսային տարբերակը ՆՏՎ ալիքով<ref>{{Cite web |title=Indian Icon Sachin Tendulkar wins Laureus World Sports Awards 2020 |url=https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211129074929/https://www.highonstudy.com/sachin-tendulkar-wins-laureus-world-sports-awards/ |archive-date=2021-11-29 |access-date=2020-03-06 |publisher=Highonstudy.com |lang=en}}</ref>։ 2017 թվականի հունիսից հեռուստաալիքով հայտարարություններ է հնչեցնում «Եկեք գնանք», որը մտնում է «Առաջին ալիք ԲԸ»-ի մեջ։ Համաշխարհային ցանց".։ Ջան 15, 2016 Քոմենտս ոֆֆ-ն [[Ռուսաստանի ներխուժում Ուկրաինա (2022-այժմ)|Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժման]] ֆոնին ներառվել Է Ուկրաինայի պատժամիջոցների ցանկում<ref>{{cite web |date=2023-12-28 |title=О регистрации доверенных лиц кандидата на должность Президента Российской Федерации Владимира Владимировича Путина |url=http://www.cikrf.ru/activity/docs/postanovleniya/54297/ |url-status=dead |accessdate=2024-01-30 |publisher=cikrf.ru}}</ref>։ == Աշխատանք == === Թատրոն === '''Ցաստա''' * 1985 թվական՝ «1799 թվականի աշնանային արշավ» Ա. Օ. Ռեմեզա-հետևակային * 1985 թվական՝ «Ժուկով ժամանակով» Ա. Կ. Գլադկովա Ռտիշչև *1986 թվական՝ «պարի ուսուցիչ» [[Լոպե դե Վեգա]]-մի քանի դերեր '''Անտոն Չեխովի Թատրոն''' * 1990 թվական՝ «Բալենու այգին» (Պոստ. Լ. Գ. Տրուշկինա) Էպիխոդով<ref>{{Cite web |title=Указ Президента Российской Федерации от 12 апреля 2024 года № 257 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» |url=http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415221156/http://publication.pravo.gov.ru/document/0001202404120001?index=13 |archive-date=2024-04-15 |access-date=2024-04-12}}</ref> '''Ալեքսեի Ռիբնիկովի թատրոն''' * 1992 թվական՝ «հայտարարվածների Պատարագը» «'''Ծխախոտ»''' * 1993 թվական՝ «կրքեր Բումբարաշի համար» Յու. չ. Կիմա-պորուչիկ Իլյին<ref>{{Cite web |date=2024-04-12 |title=Путин присвоил звание Заслуженный деятель искусств Тиграну Кеосаяну |url=https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240412091054/https://ria.ru/20240412/zvanie-1939552693.html |archive-date=2024-04-12 |access-date=2024-10-23 |website=РИА Новости |publisher=РИА Новости |lang=ru}}</ref> * 1993 թվական՝ «Մատրոսսկայա տիշինա» [[Ալեքսանդր Գալիչ|Ա. Ա. Գալիչի]] Չեռնիշև, Լապշին, Օդինցով<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ Վ. Պ. Ակսյոնով-Տելեսկոպով ավագ «վառվող բոչկոտարա»<ref>{{cite web |title=Затоваренная бочкотара (ранняя редакция) |url=http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120614/http://www.tabakov.ru/performances/early_bochkotara/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> * 1994 թվական՝ «Մեխանիկական դաշնամուր» [[Նիկիտա Միխալկով|Ն. Ս. Միխալկովի]] հողատեր Պավել Պետրովիչ Շչերբուկ (վոյնիցևների հարևան)<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref> === Ֆիլմագրություն === # 1988 թվական՝ «մեկ, երկու-վիշտը նշանակություն չունի»: Սև ասպետ # 1989 թվական՝ «Հետաքննությունը վարում են գիտակները»։ «Մաֆիա», Մատվեյ Սերգեևիչ Սնեգիրև # 2007 թվական՝ «երեք օր Օդեսայում» Սլավինսկու մարդը # 2007 թվական՝ «Ամանորի գիշերը Առաջինում» 2008 թվականին թարգմանիչ, ռեժիսոր Անտոնիո Ռիզոտո # 2008 թվական՝ «Երկու անգամ մեկ գետի մեջ» բժիշկ-վնասվածքաբան # 2008 թվական՝ «Ամանորյա գիշեր առաջինի վրա» 2009 թվականին ծաղրածուի դիմահարդարմամբ այցելու («Առլեկինո» երգի ժամանակ) # 2009 թվական՝ «լուռ վկա 3» # 2010 թվական՝ «երկինքը կրակի մեջ է»,մաթեմատիկայի ուսուցիչ === Հնչյունավորում === '''Ֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «Պատֆաինդեր» Սանգլիե (Անդրեյ Միրոնովի դերը)<ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref> # 2024 թվական՝ ՀՈԱ «Լուկոմորիե» (ամանորյա Մյուզիքլ)-կարդում է տեքստը '''Մուլտֆիլմեր''' # 1987 թվական՝ «ծույլ զգեստ»-կարդում է տեքստը (տիտրերում նշված է որպես Ա. Նեխլյուդով) # 1988 թվական՝ «մշակույթի պուրակ», քանդակ-ֆուտբոլիստ / քանդակ-ջութակահար # 2004 թվական՝ «Դունո և Բարաբաս», ձկնորս Լիմ / Ավիատոր Դիտրիխ # 2007 թվական՝ «Ուրախ Արջուկներ» (2-րդ եթերաշրջան),Գորշ արջուկ Պոտապ == Ծանութագրություններ == {{примечания|2}} == Արտաքին հղումներ == * [http://persona.rin.ru/view/f/0/25218/nekljudov-aleksej Неклюдов на persona.rin.ru] '''Լեվ Մաքսովիչ Միլինդեր''' ({{ԱԾ}}), սովետ և ռուս թատրոնի և կինոյի դերասան, թատերական «կապուստնիկների» հեղինակ է: ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1991)<ref name="Указ от 13.05.1991">[https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316 Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 13 мая 1991 года «О присвоении почётных званий РСФСР работникам искусства».] {{Wayback|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/176316|date=20211204183323}} Сайт «Сейчас.ру» // lawmix.ru</ref><ref name="Биография на komedia.spb.ru">[http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html Лев Максович Милиндер. Заслуженный артист РСФСР. Краткая биография.] {{Wayback|url=http://www.komedia.spb.ru/artists/milinder.html|date=20200220002115}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>. == Կենսագրություն == === Վաղ տարիներ === Ծնվել է 1930 թվականի դեկտեմբերի 31-ին [[Սանկտ Պետերբուրգ|Լենինգրադում,]][[Հրեաներ|հրեական]] ընտանիքում, որը ապրել է Զագորոդնի պրոսպեկտում, 12 շենք, բն. 63 <ref>{{cite web |title=Выпускники. 1980-е |url=http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117050348/http://mhatschool.theatre.ru/departments/actor/alumni1980/ |archive-date=2017-11-17 |access-date=2019-05-30 |publisher=Школа-студия МХАТ |deadlink=yes}}</ref>։ [[Հայրենական մեծ պատերազմ|Հայրենական մեծ պատերազմի]] ժամանակ Կրտսեր քրոջ Նելիի <ref>{{YouTube|id=on-OoDpRz08|title=Невероятно похожие пародии на Калягина, Евстигнеева и Ефремова. Артист Алексей Неклюдов (1987)}}</ref>, տատիկի<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> ու պապիկի<ref>{{Cite web |author= |date= |title=Неклюдов Алексей |url=http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021105225555/http://www.nettv.ru/tv/book/n.shtml?%cd%e5%ea%eb%fe%e4%ee%e2%c0%eb%e5%ea%f1%e5%e9 |archive-date=2002-11-05 |access-date=2019-07-31 |website=Телеобъектив |publisher= |deadlink=unfit}}</ref> հետ տարհանվել է Տրոիցկ<ref>{{cite web |date=2003-03-12 |title=ГОЛОС ЗА КАДРОМ |url=http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118194948/http://www.tv-digest.ru/archive/id/3948 |archive-date=2017-01-18 |access-date=2016-11-20 |publisher=ТВ Дайджест |deadlink=no}}</ref>։ Հայրը՝ Մակս Յակովլեվիչ Միլինդերը (1907թվական՝?), եղել է ճանաչված գործող բանակում 1941 թվականի հուլիսի 2-ին, ծառայել է 39-րդ բանակի շտաբում, կապիտան, պարգևատրվել է [[Կարմիր աստղի շքանշան|Կարմիր Աստղի շքանշանով]] (1942թվական՝), «Մարտական ծառայություն» մեդալով <ref>{{cite web |date=2012-05-03 |title=Алексей Неклюдов: «Работаю настроением Первого канала». Закадровый голос Первого рассказывает о работе на телевидении и своей актёрской карьере |url=http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121043527/http://www.vokrug.tv/article/show/aleksei_neklyudov_rabotayu_nastroeniem_pervogo_kanala_34413/ |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=Вокруг ТВ |deadlink=no}}</ref>։Մայրը՝ Իդա Մարկովնան (Մորդկովնա) կոշկակար, մահացել է [[Իսրայել|Իսրայելում]]։ Քույրը, բժշկական գիտությունների թեկնածու է<ref>{{cite web |date=2015-04-01 |title=20 лет в эфире — Первый канал сегодня отмечает юбилей |url=http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-url=https://web.archive.org/web/20161121103420/http://www.1tv.ru/news/2015/04/01/22465-20_let_v_efire_pervyy_kanal_segodnya_otmechaet_yubiley |archive-date=2016-11-21 |access-date=2016-11-20 |publisher=[[Первый канал (Россия)|Первый канал]] |deadlink=no}}</ref> Նինել Մաքսովնա Միլինդեր (Ծն. 1936), ֆթիզիոլոգ: 1953 թվականին ավարտել է [[Ռուսաստանի բեմական արվեստի պետական ինստիտուտ|Լենինգրադի Ա. ն. Օստրովսկու անվան պետական թատերական ինստիտուտը]] (Բորիս Վուլֆովիչ զոնայի, տ. գ. Սոյնիկովայի և Վ. Ի. Չեստնոկովի դասարանը), որից հետո կնոջ՝ դերասանուհի [[Նինա Ուրգանտ|Նինա Նիկոլաևնա Ուրգանտի]] հետ ուղարկվել է Յարոսլավլի Ֆյոդոր Վոլկովի անվան դրամատիկական թատրոն բաշխման աշխատանքների<ref>''И. Жукова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html «Нас знают, как Милиндера». — «Новости Петербурга», № 44, 2-8 ноября 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder1.html|date=20200223052649}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref><ref name="Интервью на komedia.spb.ru">''Беседовала Екатерина Щербацкая''. [http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html Интервью со Львом Максовичем Милиндером. — Журнал «Театральный Петербург», № 10, май 2004 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/milinder.html|date=20200223122558}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ === Կարիերա === Տասնհինգ տարվա ընթացքում 1954 թվականի ապրիլից <ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /> և մինչև կյանքի վերջը աշխատել է [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (հետագայում՝ Սանկտ Պետերբուրգի) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոնի]] թատերախմբում։ Հայտնի է դարձել 1960 թվականին՝ ռեժիսոր [[Նիկոլայ Ակիմով|Նիկոլայ Ակիմովի]] «ստվեր» պիեսի հիման վրա ռեժիսոր Եվգենի Շվարցի համանուն հեքիաթ-պիեսի բեմադրության մեջ ստվերային գիտնականի դերից հետո։ Այս Դերը հաջողություն բերեց Լեվ Միլինդերին և դարձավ նրա ստեղծագործական կյանքի գագաթնակաետը։ Արդյունքում նա խաղացել է շատ արժանի դերեր արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին»՝ Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին<ref name="Биография на akimovkomedia.ru">[http://akimovkomedia.ru/artist/241/ Лев Милиндер (1930—2005). Творческая биография, спектакли прошлых лет.] {{Wayback|url=http://akimovkomedia.ru/artist/241/|date=20211204184850}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru</ref><ref name="Тень на akimovkomedia.ru">{{Cite web |title=Спектакль «Тень» по одноимённой пьесе-сказке Евгения Шварца в постановке Николая Акимова. Премьера — 19 ноября 1960 года (спектакль возобновлён с постановки 1940 года) |url=http://akimovkomedia.ru/play/118/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202144124/http://www.komediaspb.ru/afisha/ten.php |archivedate=2014-02-02 |accessdate=2014-01-27 |publisher=Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] // akimovkomedia.ru |deadlink=}}</ref>։ Երկար տարիներ միլինդերը եղել է արքայազն Սերժ Վետրինսկին վոդևիլում՝ «Լև Գուրիչ Սինիչկին» Ալեքսեյ Բոնդիի (ըստ Դմիտրի Լենսկու) հարմարեցված տեքստով, Ժանը՝ Ֆրանսուազ Սագանի «Փարիզի ուրվանկարները», Դուբրովսկին՝ Դմիտրի Ուգրյումովի «դատարկ բնակարանի զանգը», բայց նրանք նկատելիորեն զիջում էին Շվարցի պիեսում նրա ստեղծած կերպարին Ակիմովի «կապուստնիկները»՝ նվիրված թատրոնի աշխատողների հոբելյաններին<ref>''Светлана Мазурова''. [http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html «Прощёный вечер: знаменитые актёрские капустники проходят в Театре комедии с 1948 года». — «Российская газета. Неделя», № 83, 22 апреля 2005 года.] {{Wayback|url=http://komedia.spb.ru/pressa/kapust2005.html|date=20200220131914}} Официальный сайт [[Санкт-Петербургский театр комедии имени Н. П. Акимова|Санкт-Петербургского театра комедии имени Н. П. Акимова]] (старый) // komedia.spb.ru</ref>։ Հասարակական մեծ հնչեղություն ստացած այս միջոցառումների հիման վրա 1987 թվականին բեմադրվել է համերգ-ակնարկ Եկեք միմյանց հաճոյախոսություններ ասենք<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />։ === Անձնական կյանք === * Կինը՝ (1950-ականներ), Նինա Նիկոլաեվնա ՈՒրգանտը, (1929-2021) թատրոնի և կինոյի դերասանուհի [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1974 թվաական) [[ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ|ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի]] դափնեկիր (1976): Լև Մաքսովիչն ու Նինա Նիկոլաևնան ամուսնացած են եղել չորս տարի, ամուսնալուծությունից հետո ամուսնացել են ևս չորս անգամ<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru">''Виктория Катаева''. [https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta Тайна родового проклятья Ивана Урганта. — Накануне 35-летнего юбилея Ивана Урганта о нём рассказывает близкий друг его дедушки, Льва Максовича Милиндера, сослуживец по Театру комедии, народный артист России Валерий Никитенко.] {{Wayback|url=https://sobesednik.ru/shou-biznes/20130415-taina-rodovogo-proklyatya-ivana-urganta|date=20211204183324}} Газета [[Собеседник (газета)|«Собеседник»]] // sobesednik.ru (15 апреля 2013 года)</ref>։ ** Որդին՝ Անդրեի Լյվովիչ ՈՒրգանտը, (ծնվել է 1956 թվականի նոյեմբերի 28-ին) թատրոնի և կինոյի դերասան, հեռուստահաղորդավար<ref>{{cite web |title=Матросская тишина (Моя большая земля) |url=http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120722/http://www.tabakov.ru/performances/tishina/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref>։ *** թոռնիկը՝ [[Իվան Ուրգանտ|Իվան Անդրեիվիչ ՈՒրգանտը]], (ծնվել է 1978 թվականի ապրիլի 16-ին), կինոյի և թատրոնի դերասան շոումեն, հեռուստա ու ռադիոհաղորդավար, երգիչ, երա ժիշտ պրոդյուսեր<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />: * Դուստրը՝ նախավերջին ամուսնությունից<ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" />։ Լեվ Մակսովիչ Միլինդերը վախճանվել է 2005 թվականի մարտի 8-ին <ref name="Тайна родового проклятья на sobesednik.ru" /> Սանկ պետերբուրգում իր կյանքի 75 տարեկանում<ref name="О кончине на spb.kp.ru">[https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/ Умер король капустников. — На 75-м году жизни скончался заслуженный артист России Лев Милиндер.] {{Wayback|url=https://www.spb.kp.ru/daily/23475.4/117054/|date=20211204183327}} Газета [[Комсомольская правда|«Комсомольская правда»]] в Санкт-Петербурге // spb.kp.ru (11 марта 2005 года)</ref>։ Թղված է Սանկտ Պետերբուրգի Պրեոբրաժենսկի հրեական գերեզմանատանը<ref>{{cite web |title=Механическое пианино |url=http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120048/http://www.tabakov.ru/performances/piano/ |archive-date=2018-11-21 |access-date=2018-11-21 |publisher=[[Московский театр Олега Табакова]] |deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web |last=Ушаков |first=Денис. |date=2012-10-23 |title=Между строк |url=http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072814/http://www.telesem.ru/heroes/2012-10-23-06-44-00/461 |archive-date=2017-10-11 |accessdate=2017-10-11 |publisher=Телесемь |quote=''Алексей Неклюдов («Первый канал»)…'' |description=Голосовой набор |deadlink=no}}</ref>։ == Ստեղծագործություն == === Թատրոն === ; [[Ն․ Ակիմովի անվան կոմեդիայի ակադեմիական թատրոն (Սանկտ Պետերբուրգ)|Լենինգրադի (Սանկտ Պետերբուրգ) Ն. Պ. Ակիմովի անվան կոմեդիայի պետական ակադեմիական թատրոն]] Լև Միլինդերը թատրոնի թատերախմբում ծառայել է ավելի քան հիսուն տարի՝ 1954 թվականի ապրիլից մինչև կյանքի վերջ, և Տարբեր տարիներին զբաղված է եղել ներկայացումներով<ref name="Интервью на komedia.spb.ru" /><ref name="Биография на akimovkomedia.ru" />: * 1954 թվական՝ «դատավորը թակարդում», ''անցորդներ, մուրացկաններ և այլք'' * 1954 թվական՝ «Պոմպադուրներ և պոմպադուրշնե», ''սպա'' * 1959 թվական՝ «չորսը մեկ հարկի տակ», ''խմած քաղաքացի'' * 1959 թուական՝ «երեք րոպեանոց զրույց», ''հաշվապահ'' * 1960 թվական՝ «ստվեր» ''ըստ [[Եվգենի Շվարց|Եվգենի Շվարցի]] համանուն պիես-հեքիաթի (ռեժիսոր՝ Նիկոլայ Ակիմով)-գիտնականի ստվերը (Թեոդոր-Քրիստոնյա)''<ref name="Биография на akimovkomedia.ru" /><ref name="Тень на akimovkomedia.ru" /> * 1962-թուական՝ «ֆիզիկոսներ», ''Ուվե Սիվերս, ավագ սանիտար'' * 1963 թվական՝ «Դոն Ժուան», ''օտարերկրյա դեսպաններ / լորդ Ամանդևիլ / Ջոնսոն / նեգր Բաբա / Սուլթան / Լամբրո'' * 1964 թվական՝ «գործ», ''Չիբիսով, ենթակայություն'' * 1964 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր» ''Ֆեստե, Օլիվիայի ծաղրածուն'' * 1966 թվական՝ «Կրեչինսկու հարսանիքը» ''Նիկանոր Սավիչ Բեկ, վաշխառու'' * 1968 թվական՝ «գլան», ''Ռոդոլֆո 1968-թվական՝'' ''Փարիզի «ուրվանկարներ», Ժան'' * 1970 թվական՝ «Կեցցե թագավորը», ''Վլադիմիր Նիկոլաևիչ, ԽՍՀՄ արտաքին գործերի նախարարության ինյուրկոլեգիայի պետի տեղակալ / Պոսադիոն, երկար ժամանակ ներքին գործերի նախարար Բ.'' * 1970 թվական՝ «Ստեպանչիկովո գյուղը և նրա բնակիչները», ''Ծանոթագրություն'' * 1972 թվական՝ «փոքր պատուհան դեպի մեծ օվկիանոս», ''բանաստեղծ / նկարիչ / երգչախումբ'' * 1972 թիվ՝ «խնձորով Սայլ», ''թագավոր Մագնուս / Պամֆիլիոս / Պլինիոս, ֆինանսների նախարար'' * 1973 թվական՝ «Տրոյական պատերազմ չի լինի», ''երկրաչափություն, Սենատ'' * 1974 թվական՝ «ռոմանտիկներ», ''Ստրաֆորել'' * 1974 թվական՝ «Համերգ»... ''կլարնետ'' * 1976 թվական՝ «վերանորոգում» ''մարդը'' ''Ֆլիպ ֆլոպսում'' * 1977 թվական՝ «բաղնիք», ''Մոմենտալնիկով'' * 1977 թվական՝ «խնամի», ''Կորնելիուս Հեքլ'' * 1980 թվական՝ «Թերկին-Թերկին»՝ ''առաջին քննադատ'' * 1980 թվական՝ «դավաճանություն», ''Գլեբ Ալեքսեևիչ Վալետով'' * 1981 թվական՝ «Արդենի անտառի հեքիաթը», ''Ժակ-մելանխոլիկ'' * 1984 թվական՝ «ամեն ինչ կարող են թագավորները», ''Ռիբակով, հանձնաժողովի անդամ'' * 1985 թվական՝ «Հաղթանակի օրը պատերազմի մեջ», ''կլարնետ'' * 1986 թվական՝ «Տասներկուերորդ գիշեր», ''Անտոնիո, նավապետ, Սեբաստյանի ընկերը'' * 1990 թվական՝ «Ռոմուլոս Մեծը», ''Ապոլիոն, անտիկվար'' * 1992 թվական՝ «սիրո մոլորակ», ''սենատոր'' * 1993 թվական՝ ''Տարասկոնի Տարտարենը, բուֆետչիկ'' 1997 թվական՝ ''«կրքեր ըստ Մոլիերի», պարի ուսուցիչ'' === Ֆիլմագրություն === * 1979 «Օթելլո», ''Լոդովիկո'' * 1990 «Մայրամուտ», ''Էյխբաում'' * 1993 «<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|Դ]]<nowiki/>[[Դու իմ միակն ես|ու իմ միակն ես]]<nowiki/>»<nowiki/>, ''Եվգենի Տիմոշինի գործընկեր հետազոտական \ u200b \ U200bինստիտուտում'' * 1995 «Ձմեռային բալ 3» * 1995 «Դեբյուսի կամ Մադեմուազել Շու-Շու» («երաժշտությունը սեր է: Չուչու»), ''առաջին ջութակ'' * 2001 «Բարոն անունով» (Սերիա № 10), ''Հին ռաբբի սինագոգում'' * 2004 «Ազգային անվտանգության գործակալ 3» (սերիա № 32 «փադիշահ»), ''արխիվարիուս'' * 2004 «Իվանով և Ռաբինովիչ», ''սլավագիտության պրոֆեսոր'' === Հնչյունավորում === * 1966 «երկու սրտերի Բանաստեղծություն», ''Կրիվոյ Էմիր'' (Ռ. Պիրմուխամեդովի դերը) * 1979 «արքայազն Ֆլորիզելի արկածները», ''անվասայլակով հանցագործը'' ([[Իլյա Ռեզնիկ|Իլյա Ռեզնիկի]] դերը) * 1981 «բոլոր սատանաներին չնայած» == Մրցանակներ == * 1991 «ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ» ''պատվավոր կոչում-խորհրդային արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար''<ref name="Указ от 13.05.1991" /><ref name="Биография на komedia.spb.ru" />: * 2004 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» ''2-րդ աստիճանի շքանշանի մեդալ-թատերական արվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի և երկարամյա բեղմնավոր աշխատանքի համար''<ref>[http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575 Указ Президента Российской Федерации В. Путина от 29 октября 2004 года № 1375 «О награждении государственными наградами Российской Федерации работников Санкт-Петербургского государственного учреждения культуры „Академический театр комедии имени Н. П. Акимова“».] {{Wayback|url=http://www.kremlin.ru/acts/bank/21575|date=20161225145401}} Официальный сайт [[Президент Российской Федерации|Президента Российской Федерации]] // kremlin.ru</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * ''[[Никитенко, Валерий Ефремович|Валерий Никитенко]]''. [http://ptj.spb.ru/archive/40/in-memoriam-40/pamyati-lva-milindera/ Памяти Льва Милиндера.] «Петербургский театральный журнал», № 2 (40), май 2005 года. // ptj.spb.ru '''Խալիլ Գալեևիչ Աբժալիլով''' <ref>{{Словарь собственных имён русского языка|Абжалилов Халил|55}}</ref> ({{ԱԾ}}) (1896-1963), սովետ թաթար [[Դերասանական արվեստ|դերասան]], [[Թատրոնի ռեժիսոր|թատերական ռեժիսոր]] [[ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ]] ([[1957]])։ == Կենսագրություն == Ծնվել է [[1896|1896 թվականի]] [[Սեպտեմբերի 29|սեպտեմբերի 29-ին]] Մուստաֆինո գյուղում (այժմ՝ [[Ռուսաստան]]<nowiki/>ի [[Շառլիկի շրջան]], [[Օրենբուրգի մարզ]]) գյուղացիական աղքատ ընտանիքում <ref name="te1">Театральная энциклопедия / Гл. ред. С. С. Мокульский. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1. — 1214 стб.</ref><ref name="bre1">Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред. С. Л. Кравец. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — Т. 1. А — Анкетирование. — 766 с.</ref>։ 7 տարեկան հասակում մեկնել է [[Մեդրեսե]] սովորելու։ [[1906|1906 թվականին]] [[Երաշտ|երաշտի]] պատճառով գյուղում սկսվել է սով, ինչը ստիպեց Խալիլի ընտանիքին տեղափոխվել Օրենբուրգ։ Մինչև 1914 թվականի երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկսելը ընդգրկված է եղել Արքայական բանակ:(ռազմական գործողությունների) Պատերազմի ժամանակ եղել է [[Քյոնիգսբերգ|Քյոնիգսբերգում]], [[Վարշավա|Վարշավայում]] և Բարանովիչում։ Մարտերում ցուցաբերած խիզախության համար պարգևատրվել է Գեորգիևյան մեդալով, իսկ ավելի ուշ 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչով: 1916 թվականին աջ ուսին ստացել է ծանր վնասվածք, ինչի արդյունքում պարկել է հոսպիտալում։ Վիրավորվելուց հետո զորացրվել է<ref>{{Cite web |title=Неля Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183324/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9771618&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ Բեմական գործունեությունը սկսել է [[1916|1916 թվականին]] թաթարական «Շիրկատ» դրամատիկական թատերախմբում ([[Օրենբուրգ]]), Օրենբուրգում թաթարական «Արևելյան թատրոնի» հիմնադիրներից մեկը։ [[Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմ|Քաղաքացիական պատերազմի]] օրերին լինելով թատրոնի դերասան և ռեժիսոր՝ կազմակերպել է ռազմաճակատային թատերախումբ, մեկնել առաջնագիծ, հանդես եկել Կարմիր բանակի մարտիկների առջև։ 1920-ից 1923 թվականներին մասնակցել է [[Տաշքենդ|Տաշքենդում]], [[Բուխարեստ|Բուխրեստում]] և [[Խիվա|Խիվայում]] ՈՒզբեկական թաթարների կազմակերպությունում։ 1923-ից 1924 թվականներին աշխատել է Աստրախանի թաթարական դրամատիկական թատրոնում: [[1924]]-ից [[1928|1928 թվականներին]] նկարահանվել է «Ուզբեկգոսկինո» տրեստի (այժմ՝ «Ուզբեկֆիլմ», Տաշքենդ) «Շարկ Յուլդուզի» («Արևելքի աստղ») կինոֆաբրիկայում։ Շելեստ Ս. [[1928]]-[[Թաթարստանի Գ. Քամալի անվան պետական ակադեմիական թատրոն|թաթարական ակադեմիական թատրոն]]՝ որպես տարվա դերասան: Ք. Կամա (Կազան): 1941-1953 թվականներին Թաթարական բաժանմունքի վարչության նախագահ Համառուսաստանյան թատերական ընկերության։ [[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն|ԽՄԿԿ]](Բ) անդամ [[1944 թվական|1944 թվականից]]: Թաթարական ԽՍՀ 2-4 գումարումների Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր ([[1947]]-[[1959|1959 թվականներ]])։ Մահացել է 1963 թվականի մարտի 18-ին Կազանիայում սրտի կաթվածից։ Թաղված է Կազանի Նովո-թաթարական Սլոբոդայի թաթարական գերեզմանատանը<ref>{{Cite web |title=Бруха Лейбовна Сапожник (инженер) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183322/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510397&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ === Ընտանիք === * Զարմիկ, [[Մուսա Ջալիլ]] (1906-1944 թվականներ) սովետական Թաթար պոետ։ Սովետական Միության հերոս ([[1956|1956 թվական]]՝) == Պարգևներ և կոչումներ == * Թաթարական ԽՍՀՄ վաստակավոր արտիստ (1939թվական՝) * ՌԽՖՍՀ վաստակավոր արտիստ (1940 թվական՝) * ԽՍՀ Թաթարական ժողովրդական արտիստ (1944 թվական՝) * [[ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ]] (1950 թվական՝) <ref>{{Cite web |title=Марк Моисеевич Сапожник (слесарь) в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183326/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=10510392&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref> * ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1957 թվական՝) * Գաբդուլլա Տուկայի անվան Հանրապետական մրցանակ (1958 թվական՝) Կ. Տինչուրինի «առանց քամիների» ներկայացման մեջ Միսհաբի դերի կատարման համար * [[Գեորգիևյան խաչ]] * 4-րդ աստիճանի Գեորգիևյան խաչ * [[Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան|Աշխատանքային Կարմիր Դրոշի Շքանշան]] (1956 թվական՝) * «Պատվո Նշան» Շքանշան * 1 շքանշան * Մեդալներ == Դերեր թատրոնում == * 1928 թվական՝ Բ. Ա. Լավրենևի «Խզվածքը», ''Բոցման'' * 1929 թվական՝ «Գալիաբանու» Մ. Ֆայզի, ''Բադրի'' * 1929 թվական՝ Շ. կ. Քամալի «ագռավի բնում», ''հին արտելշիկ Խալիլ'' * 1932 թվական՝ Ս. Վ. Բատտալովի «նամակ թաշկինակի վրա», ''Խաֆիզ'' * 1933 թվական՝ Ք. «Քամալի Սնանկ», ''Սիրաժետդին'' * 1934 թվական՝ Ֆ. Շիլլերի «խաբեություն և սեր», ''Միլլեր'' * 1935 թվական՝ «Պրոֆեսոր Մամլոկ» Ֆ․ Վոլֆա, ''Պրոֆեսոր Մամլոկ'' * 1936 թվական՝ Մ. Գորկու «Թշնամիները», ''Յակով Բարդին'' * 1937 թվական՝ Թ. Գիզզատի «Հոսքերը», ''Բիկմետուր'' * 1940 թվական՝ Ն. Իսանբեթի «Խոջա Նասրեթդին», ''Խոջա Նասրեդին'' * 1944 թվական՝ Վ. Շեքսպիրի «Լիր Արքա», ''Լիր'' * 1944 թվական՝ «Միննիկամալ» Մ. Ամիրա, ''Գիլմանով'' * 1946 թվական՝ «Նրանց համար, ովքեր ծովում են» Բ. Ա. Լավրենևա,''Խիրուտոնով'' * 1952 թվական՝ Լ. Ն. Ռախմանովի «Պրոֆեսոր Պոլեժաև», ''պրոֆեսոր Պոլեժաեվ'' * 1958 թվական՝Կ. Գ. Տինչուրինի «առանց քամու», ''Միսխաբ'' * Կ. Գ. Տինչուրինի «Կանդրայում», ''Ակբերբին'' * Վ. Ն. Բիլ-Բելոցերկովսկու «կյանքը կանչում է», ''Չադով'' * Վ. Շեքսպիր «Օթելլո», Յագո * «Ողջույն, Իսպանիա» Ա. Ն. Աֆինոգենովա, ''Ծաղրածու'' * [[Ալեքսանդր Օստրովսկի|Ա. ն. Օստրովսկու]] «առանց մեղքի մեղավորները», ''Շմագ'' * Ա. ն. Օստրովսկու «կատաղած փողերը», ''Կուչումով'' * Ա. Ն. Օստրովսկո «Ամպրոպ», ''Տիխոն'' * Գ. Քամալի «դժբախտ երիտասարդը», ''Շմագ'' * Մ. Գորկու «Թշնամիները», «Զախար Բարբին» * Շ. կ. Քամալի «մառախուղի հետևում», ''Լոկման'' * [[Իվան Կարպենկո-Կարի|Ի. Կ. Կարպենկո-Կարոգոյ]] «Մարտին Բորուլյա», ''Մարտին Բորուլյա'' * «Ալիմ-Ղրիմի ավազակ» == Ֆիլմագրություն == * 1925 թվական՝ «Մահվան մինարեթ», ''ատաման Կուր-բաշի'' * 1927 թվական՝ «Ռավատա Շնագայլեր», ''Աբդուլ-նաբի բայ'' * 1927 թվական՝ «Երկրորդ կինը» * 1927 թվական՝ «Մզկիթի կամարների տակից» * 1928 թվական՝ «Փակ Ֆուրգոն» * 1928 թվական՝ «Բորոտ» == Հասցեներ == * 1938 թվական՝ Բեխտերևի փողոց, տուն 11 <ref>{{Cite web |title=Лев Милиндер в эвакуационных списках (1942) |url=https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204183321/https://yvng.yadvashem.org/nameDetails.html?language=en&itemId=9772340&ind=1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ * 1948 թվական՝ Գորկու փողոց, տուն 17 <ref>{{Cite web |title=Милиндер Макс Яковлевич на сайте Память народа |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204184120/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie80295722/?backurl=%2Fheroes%2F%3Flast_name%3D%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%26first_name%3D%26middle_name%3D%26date_birth%3D%26adv_search%3Dy%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_vpp%26page%3D1 |archive-date=2021-12-04 |access-date=2019-12-18 |deadlink=no}}</ref>։ == Հիշողություններ == * Այն տան վրա, որտեղ ապրել է Խ.Աբժալիլովը Գորկու փողոցում, Կազանի 17/9 հասցեում, տեղադրվել է հուշատախտակ։ * Դերասանի անվվամբ փողոց կա Կազանի Վախիտովսկի շրջանում <ref>[https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 Российская государственная библиотека] {{Wayback|url=https://search.rsl.ru/ru/search#q=%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80|date=20191126205256}}: Диссертация «Интенсивная этиопатогенетическая терапия больных распространённым фиброзно-кавернозным туберкулёзом лёгких в условиях стационара» (1979)</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} 3z76rovva23c7jz7hyhgv7ozpc3k8pq 0 1296152 10716120 10523284 2026-03-28T11:07:50Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716120 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Նկարիչ}}'''Երկա Հերմինա Լյուբիցա Ռոյց''' ([[խորվաթերեն]]՝ Jerka Hermina Ljubica Rojc, առավել հայտնի է '''Նաստա Ռոյց''' անունով. {{ԱԾ}}), [[Խորվաթիա|խորվաթ]] նկարչուհի: == Կենսագրություն == [[Քաղաքական գործիչ]] Միլան Ռոյցի դուստրն էր{{sfn|Rojc|2011|p=13}}{{sfn|Degener|1914|p=1397}}{{sfn|Zorko|2019|p=34}}։ Հայրը դեմ էր նկարչությամբ զբաղվելու նրա հակումներին, բայց [[նարդոս ամուսնություն|նարդոսային ամուսնություն]] կնքելով բարեկեցիկ ընտանիքի զավակ, նկարիչ Բրանիմիր Շենոայի հետ՝ աղջկան հաջողվեց հաղթահարել ծնողի դիմադրությունը (ծանոթության կարգով հարկ է նշել, որ Նաստան [[լեսբուհի]] էր) և, բացի այդ, ստանալ նրա աջակցությունը արվեստանոց պահելու և ընթացիկ ծախսերը հոգալու գործում։ Նաստան կերպարվեստի ասպարեզում իր առաջին քայլերը կատարել է Բյելովարի գիմնազիայում՝ Յոսիպ Հոնեցու ղեկավարությամբ, այնուհետև՝ [[Զագրեբ]]ում՝ Օտոն Իվեկովիչի մասնավոր դպրոցում, որտեղ էլ ստեղծել է իր առաջին նկարները՝ ''Ulica u snijegu''-ն (1900–02) և ''Imanje Rojčevo i Snopovi žita''-ն (1902): Կարճ ժամանակ անց նա տեղափոխվել է [[Վիեննա]], որտեղ 1902-1904 թվականներին սովորել է արվեստի իգական դպրոցում՝ Լյուդվիգ Միխալեկի, Հանս Տիխիի և Թինա Բլաուի մոտ: Վերջինիս օգնությամբ Ռոյցը 1905 թվականին ստեղծեց «Motiv iz Bistre» [[պլեներ]]ային նկարը։ Երկու տարի անց նա տեղափոխվեց [[Մյունխեն]]՝ սովորելու կանանց ակադեմիայում՝ Հենրիխ Կնիրի և Անջելո Յանկի մոտ։ Այնտեղ նա ծանոթացավ նաև քանդակագործ Միրոսլավ Կրալևիչի հետ, ում դրդումով վերադարձավ Վիեննա՝ քանդակագործություն ուսումնասիրելու{{sfn|Hrvatska enciklopedija|2021}}: 1918 թվականի կեսերին, երբ արդեն մոտ էր [[Առաջին համաշխարհային պատերազմ]]ի ավարտը, Ռոյցը դարձավ [[Սուֆրաժիստներ|սուֆրաժիստ]]ների շարժման անդամ, գրեց ինքնակենսագրական մի գիրք, որտեղ նկարագրեց Բրանիմիր Շենոայի հետ իր ամուսնությունն ու ամուսնական կյանքը։ 1923-1924 թվականներին նա բրիտանական բանակի երկու սպաների հետ, որոնցից մեկն իր զուգընկերուհի Ալեքսանդրինա Մարի Օնսլոուն էր, ճամփորդնեց [[Անգլիա]]յում և [[Շոտլանդիա]]յում, այդ ուղևորության ընթացքում ստեղծեց մի քանի նկար, որոնցից առանձնանում է «Naš auto u Škotsko»-ն. դա խորվաթ նկարչի հեղինակած առաջին նկարն է, որտեղ [[ավտոմեքենա]] է պատկերված{{sfn|Hrvatska enciklopedija|2021}}: == Անձնական կյանք == Առաջին աշխարհամարտից հետո Նաստան ինտիմ հարաբերություններ է հաստատել բրիտանացի սպա Ալեքսանդրինա Մարի Օնսլոուի հետ, միաժամանակ լավ հարաբերություններ է պահպանել ամուսնու՝ Բրանկո Շենոայի հետ։ Նաստան և Ալեքսանդրինան ապրում էին Ռոկի այգում կառուցված տանը, որը նա ինքն էր նախագծել և որտեղ նաև տեղակայված էր նրա արվեստանոցը [http://www1.zagreb.hr/galerijakd.nsf/c31dd4a135787898c1256f9600325af4/832c77e910936e02c1257f3e0049177a?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220702015303/http://www1.zagreb.hr/galerijakd.nsf/c31dd4a135787898c1256f9600325af4/832c77e910936e02c1257f3e0049177a?OpenDocument |date=2. srpnja 2022. }}։ Ուստաշական իշխանությունները 1940-ականների սկզբին բռնագրավեցին տունը, Նաստային ու Ալեքսանդրինային էլ բանտարկեցին՝ նրանց կասկածելով պարտիզաններին օգնելու մեջ, սակայն մի քանի ամիս անց ազատ արձակվեցին ապացույցների բացակայության պատճառով։ Նաստա Ռոյցը մահացավ աղքատության մեջ, իր ծննդյան օրը՝ 1964 թվականի նոյեմբերի 6-ին։ Նրան թաղեցին Զագրեբի Միրոգոյ գերեզմանատանը՝ Ա. Օնսլոուի շիրմի կողքին։ == Ստեղծագործություններ == Ստեղծագործական գործունեության վաղ շրջանում Նաստան հիմնականում բնանկարներ է հեղինակել: 1918 թվականից նրա գեղանկարչության մեջ գերակշռում են դիմանկարներն ու ինքնանկարները, որոնք աչքի են ընկնում հեղինակի կողմից բուրժուական կանացիության իդեալների մերժմամբ<ref name=":0">Citiranje knjige|title=Putevima strašnih žena|publisher=Prostor rodne i medijske kulture K-zona|year=2021|isbn=978-953-58245-4-1|editor-last=Bertek|editor-first=Tihana|location=Zagreb|pages=61</ref>։ Նա սատարել է խորվաթ կին արվեստագետների ճանաչելիությանը հայրենիքում և արտերկրում: 1914 թվականին Վիեննայում կազմակերպել է խորվաթ կին նկարիչների ցուցահանդես։ Նաստայի և Լինա Ցռնչիչ-Վիվանտի համատեղ նախաձեռնությամբ 1927 թվականին Զագրեբում հիմնադրվել է Կանանց միջազգային արվեստի ակումբը, որի ամենաակտիվ անդամներից մեկը Նաստան էր։ Ակումբը կազմակերպել է 11 ցուցահանդես (Զագրեբ, Լյուբլյանա, Սուշակ, Օսիեկ, Դուբրովնիկ և այլ քաղաքներում), մասնակցել է «Աղջիկների խարտիա» (1938) շրջիկ ցուցահանդեսին, 1936 թվականին Զագրեբում կազմակերպել է [[Կետե Կոլվից]]ի ցուցահանդեսը<ref>Citiranje weba|title=Klub likovnih umjetnica|url=https://enciklopedija.hr/clanak/71166|url-status=live|access-date=22. siječnja 2022.|website=Hrvatska enciklopedija (LZMK)</ref>: 1923 թվականին նա առողջական նկատառումներով ճանապարհորդել է [[Անգլիա]]յում և [[Շոտլանդիա]]յում, այդ ընթացքում նկարել հիմնականում բնանկարներ։ 1924 թվականին [[Լոնդոն]]ում՝ Գրիվզի պատկերասրահում անհատական ​​ցուցահանդես է կազմակերպել, որը մեծ հաջողություն է ունեցել։ Նաստան նկարազարդել է Իվանա Բռլիչ-Մաժուրանիչի «Աշակերտ Հլապիչի տարօրինակ արկածները» վեպի առաջին հրատարակությունը (1913): Օրինակը հասանելի է Զագրեբի քաղաքային գրադարանի թվային հավաքածուում<ref>Citiranje časopisa|title=Digitalne zbirke Knjižnica grada Zagreba|url=https://digitalnezbirke.kgz.hr/?object=view&id=18301,%208.%20velja%C4%8De%202018.|accessdate=8. veljače 2018.</ref>: == Ժառանգություն == Նաստա Ռոյցի հավաքածուն պահվում է Բյելովարի քաղաքային թանգարանում [http://www.gradski-muzej-bjelovar.hr/index.php/odjeli_i_zbirke/C68] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220122122041/http://www.gradski-muzej-bjelovar.hr/index.php/odjeli_i_zbirke/C68 |date=22. siječnja 2022. }}: 1969 թվականին այստեղ կազմակերպվել է նրա աշխատանքների ցուցահանդեսը։ Զագրեբի արվեստի տաղավարում կազմակերպվել է նրան նվիրված երկու հետահայաց ցուցահանդես [https://umjetnicki-paviljon.hr/portfolio-item/nasta-rojc-kriticka-retrospektiva/]: Վիեննայի Պորչա պալատում 2017 թվականի մարտի 30 - ին բացվել է «Հարգանքի տուրք Նաստա Ռոյցին» ցուցահանդեսը, որը կազմակերպվել էր Ավստրիայում խորվաթական մշակութային տարվա շրջանակում<ref>http://www.ziher.hr/izlozba-nasta-rojc/ Preuzeto 31. ožujka 2017.</ref>։ 2019 թվականին Զագրեբի ժամանակակից արվեստի թանգարանի կողմից հրատարակվել է Լեոնիդա Կովաչի և Անա Մուշչետի «Նաստա Ռոյց. Ես մարտիկ եմ» գրաֆիկական վեպը՝ հիմնված Նաստա Ռոյցի ինքնակենսագրական գրվածքների և նամակների վրա<ref>Citiranje weba|title=Promocija stripa Nasta Rojc: Ja borac, autorica Leonide Kovač i Ane Mušćet i otvorenje izložbe Ane Mušćet Nasta Rojc: Ja borac – kolaži|url=http://www.msu.hr/dogadanja/promocija-stripa-nasta-rojc-ja-borac-autorica-leonide-kova-i-ane-muet-i-otvorenje-izlo-34-be-ane-muet-nasta-rojc-ja-borac--kola-34-i/54/hr.html|url-status=live|access-date=22{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}. siječnja 2022.|website=MSU</ref>։ == Պատկերասրահ == <gallery> Nasta Rojc u atelijeru, fotografija, cropped.jpg|Նաստա Ռոյցը իր արվեստանոցում. 1925 թ. Umjetnica Maja Strozzi i slikarica Nasta Rojc u Londonu.jpg|Մայա Ստրոցցի Պեչիցը և Նաստա Ռոյցը Լոնդոնում. 1926 թ. Pavao Hatz ml. (Nasta Rojc, 1914).jpg|Պավաո Հատցի դիմանկարը, 1914. Nasta Rojc, Na cesti.png|Ճանապարհին, 1920. Nasta Rojc Dobar zaklon.png|Լավ ապաստան, 1920. Nasta Rojc, Hrvatska muška narodna nošnja.png|Տղամարդու խորվաթական ազգային տարազ, 1920. Nasta Rojc, Seljanka iz Šestina.png|Գեղջկուհի Շեստինայից, 1920. </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Hrvatska enciklopedija |заглавие=Hrvatska enciklopedija |год=2021 |часть=Rojc, Nasta |ссылка часть=https://enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=53240 |язык=hr |издание=mrežno izdanje |издательство=Leksikografski zavod Miroslav Krleža |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221208033932/https://enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=53240 |archivedate=2022-12-08}} {{refbegin|30em}} *{{Cite journal |last1=Alujević |first1=Darija |last2=Nekić |first2=Dunja |date=Spring 2019 |title=Women's Art Club and Women's Group Exhibitions in Zagreb from 1928 until 1940 |url=https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1174&context=artlas |url-status=live |journal=Artl@s Bulletin |location=Paris, France |publisher=École normale supérieure (Paris) |volume=8 |issue=1 |pages=166–182 |issn=2264-2668 |oclc=8521423928 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727031819/https://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1174&context=artlas |archive-date=2020 թ․ հուլիսի 27 |access-date=2023 թ․ հունիսի 15}} *{{Cite news |last1=Balija |first1=Petra |date=2016 թ․ մայիսի 2 |title=Čuvamo rukopis Naste Rojc koji otkriva sve njezine intimne tajne |trans-title=We Keep Nasta Rojc's Manuscript That Reveals All Her Intimate Secrets |url=https://www.vecernji.hr/zagreb/cuvamo-rukopis-naste-rojc-koji-otkriva-sve-njezine-intimne-tajne-1080832 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921052646/https://www.vecernji.hr/zagreb/cuvamo-rukopis-naste-rojc-koji-otkriva-sve-njezine-intimne-tajne-1080832 |archive-date=2021 թ․ սեպտեմբերի 21 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |work=Večernji list |location=Zagreb, Croatia |language=Croatian}} *{{Cite news |last1=Banić |first1=Mia Njavro |date=2015 թ․ փետրվարի 19 |title=Nasta Rojc dokaz je kako se umjetnost ne smije dijeliti na mušku i žensku |trans-title=Nasta Rojc Is Proof That Art Should Not Be Divided into Male and Female |url=https://dulist.hr/nasta-rojc-dokaz-je-kako-se-umjetnost-ne-smije-dijeliti-na-musku-i-zensku/226040/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129224529/https://dulist.hr/nasta-rojc-dokaz-je-kako-se-umjetnost-ne-smije-dijeliti-na-musku-i-zensku/226040/ |archive-date=2020 թ․ նոյեմբերի 29 |access-date=2023 թ․ հունիսի 15 |work=DuList |location=Dubrovnik, Croatia |language=Croatian}} *{{Cite web |last1=Čajdo |first1=Marino |last2=Đurđević |first2=Nina |last3=Gudović |first3=Tara |last4=Ivanov |first4=Gabrijela |last5=Vučković |first5=Željka |last6=Zlatović |first6=Nataša |date=2021 |editor-last=Bertek |editor-first=Tihana |title=Nasta Rojc |url=https://wowplaces.fierce-women.net/woman/nasta-rojc/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131173610/https://wowplaces.fierce-women.net/woman/nasta-rojc/ |archive-date=2023 թ․ հունվարի 31 |access-date=2023 թ․ հունիսի 14 |website=WoW Places |publisher=Expanse of Gender and Media Culture Common Zone |location=Zagreb, Croatia |translator1-first=Marija |translator1-last=Marčetić |translator2-first=Nikola |translator2-last=Sarnavka |translator3-first=Toni |translator3-last=Zadravec}} *{{Cite journal |last1=Čorak |first1=Željka |date=2008 |title=Nasta Rojc: jedna nova slika sebe |trans-title=Nasta Rojc: A New Self-Portrait |url=https://hrcak.srce.hr/file/56682 |journal=Kvartal |language=Croatian |location=Zagreb, Croatia |publisher=Institute of Art History |volume=5 |issue=4 |pages=20–21 |issn=1334-8671 |oclc=1363315780 |access-date=2023 թ․ հունիսի 9}} *{{Cite journal |last1=Cornelis |first1=Marlene E. |date=2020 |title=The Scottish Women's Hospitals: the first World War and the careers of early medical women |url=https://www.researchgate.net/publication/340457891 |journal=Medicine, Conflict and Survival |location=London, UK |publisher=Routledge |volume=36 |issue=2 |pages=174–194 |doi=10.1080/13623699.2020.1748320 |issn=1362-3699 |oclc=8570500946 |pmid=32249598 |s2cid=214811345 |access-date=2023 թ․ հունիսի 22 |doi-access=free}} *{{Cite book |last1=Degener |first1=Herrmann A. L. |url=https://books.google.com/books?id=7zbTAAAAMAAJ&pg=PA1397 |title=Wer ist's |date=1914 |publisher=Verlag H. A. Ludwig Degener |edition=VII |location=Leipzig, Germany |page=1397 |language=German |trans-title=Who Is Who |chapter=Rojc, Nasta: Frau, Malerin [Rojc, Nasta: Wife, Painter] |oclc=465569169}} *{{Cite book |last1=Dimitrijević |first1=Olga |url=https://books.google.com/books?id=USVIEAAAQBAJ |title=Gender in Twentieth-Century Eastern Europe and the USSR |last2=Baker |first2=Catherine |date=2017 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-52803-2 |editor1-last=Baker |editor1-first=Catherine |location=London, UK |pages=49–63 |chapter=2. British-Yugoslav Lesbian Networks During and After the Great War}} *{{Cite book |last1=Dimitrijević |first1=Olga |url=http://rih.iib.ac.rs/479/1/05VJovanovic%2C%20Homoseksualnost%20i%20srpsko%20drustvo.pdf |title=Među nama: Neispričane priče gej i lezbejskih života |date=2014 |publisher=Hartefakt Fond |isbn=978-86-914281-4-3 |editor1-last=Blagojević |editor1-first=Jelisaveta |location=Belgrade, Serbia |pages=68–83 |language=Serbian |trans-title=Between Us: Untold Stories of Gay and Lesbian Lives |chapter=Neočekivani savezi: Britanske lezbejke u srbiji i prvi svetski rat [Unexpected Alliances: British Lesbians in Serbia and World War I] |editor2-last=Dimitrijević |editor2-first=Olga |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329091452/http://rih.iib.ac.rs/479/1/05VJovanovic%2C%20Homoseksualnost%20i%20srpsko%20drustvo.pdf |archive-date=2023 թ․ մարտի 29 |url-status=live}} *{{Cite book |last1=Domljan |first1=Žarko |url=https://books.google.com/books?id=BsAmAQAAIAAJ&q=Nasta+Rojc |title=Enciklopedija Hrvatske Umjetnosti |date=1995 |publisher=Miroslav Krleža Institute of Lexicography |isbn=978-953-6036-48-6 |volume=2: Novi-Ž |location=Zagreb, Croatia |page=172 |language=Croatian |trans-title=Encyclopedia of Croatian Art |chapter=Rojc, Nasta}} *{{Cite journal |date=1926 թ․ հուլիս |editor1-last=Holme |editor1-first=Geoffrey |title=London |url=https://books.google.com/books?id=SeRLAAAAYAAJ&dq=Nasta%20Rojc&pg=PA47 |journal=The Studio (magazine) |location=London, UK |publisher=The Studio Ltd. |volume=XCII |issue=400 |pages=37–48 |issn=0963-5092 |access-date=2023 թ․ հունիսի 15}} *{{Cite book |last1=Johnson |first1=Julie |url=https://books.google.com/books?id=8FDPEIQJaQ0C&dq=Nasta+Rojc&pg=PA272 |title=The Memory Factory: The Forgotten Women Artists of Vienna 1900 |date=2012 |publisher=Purdue University Press |isbn=978-1-55753-613-6 |location=West Lafayette, Indiana}} *{{Cite journal |last1=Kolešnik |first1=Ljiljana |date=2000 |title=Autoportreti Naste Rojc: stvaranje predodžbe naglašenog rodnog identiteta u hrvatskoj umjetnosti ranog modernizma |trans-title=Self-Portrait of Nasta Rojc: Creating the Notion of an Emphasized Gender Identity in Croatian Art of Early Modernism |url=https://hrcak.srce.hr/file/327073 |url-status=live |journal=Radovi Instituta Za Povijest Umjetnosti |language=Croatian |location=Zagreb, Croatia |publisher=Institute of Art History |issue=24 |pages=187–204 |issn=0350-3437 |oclc=1362565112 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220620174442/https://hrcak.srce.hr/file/327073 |archive-date=2022 թ․ հունիսի 20 |access-date=2023 թ․ հունիսի 17}} *{{Cite web |last1=Kovačić |first1=Josip |date=2002 |title=Nasta Rojc |url=http://www.donacijegz.mdc.hr/slikarica.aspx?lng=EN&id=3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420183055/http://www.donacijegz.mdc.hr/slikarica.aspx?lng=EN&id=3 |archive-date=2023 թ․ ապրիլի 20 |access-date=2023 թ․ հունիսի 14 |website=Croatian Women Painters Born in the 19th Century |publisher=Muzejski dokumentacijski centar |location=Zagreb, Croatia}} *{{Cite journal |last1=Morrison |first1=Elaine |last2=Parry |first2=C. |date=2014 |title=The Scottish Women's Hospitals for Foreign Service – the Girton and Newnham Unit, 1915–1918 |url=https://www.rcpe.ac.uk/sites/default/files/morrison_0.pdf |journal=Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh |location=Edinburgh, Scotland |publisher=Royal College of Physicians of Edinburgh |volume=44 |issue=4 |pages=337–343 |doi=10.4997/JRCPE.2014.419 |issn=1478-2715 |oclc=5712669011 |pmid=25516907 |access-date=2023 թ․ հունիսի 14}} *{{Cite journal |last1=Roban |first1=Sandra Križić |date=2020 թ․ մարտ |title=Minor Photography? Women Photographers in Yugoslavia, Pre- and Post-WWII |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/17514517.2020.1769446 |journal=Photography and Culture |location=London, UK |publisher=Routledge |volume=13 |issue=3–4 |pages=299–321 |doi=10.1080/17514517.2020.1769446 |issn=1751-4517 |oclc=8842666770 |s2cid=225695733 |access-date=2023 թ․ հունիսի 10}}{{subscription required|via=Taylor & Francis}} *{{Cite book |last1=Rojc |first1=Milan |url=https://www.academia.edu/6809899 |title=Oko mene: Milan Rojc i Bjelovar 1876–1906 |date=2011 |publisher=Faculty of Medicine, University of Zagreb |isbn=978-953-97958-3-0 |editor1-last=Karaula |editor1-first=Željko |location=Bjelovar, Croatia |language=Croatian |trans-title=Around Me: Milan Rojc and Bjelovar 1876–1906}} *{{Cite journal |last1=Stepanović |first1=Natalija Iva |date=2020 |title=Anakronizam hrvatske lezbijske književnosti |trans-title=Anachronism of Croatian Lesbian Literature |url=https://generojournal.org/download/genero-24-2020-pp-025-052.pdf |journal=Genero |language=Croatian |location=Belgrade, Serbia |publisher=Center for Women's Studies |volume=24 |pages=25–52 |doi=10.5937/genero2024025S |issn=1451-2203 |oclc=8861430115 |s2cid=234907651 |access-date=2023 թ․ հունիսի 15}} *{{Cite book |last1=Stojanović |first1=Dragana |url=http://rih.iib.ac.rs/479/1/05VJovanovic%2C%20Homoseksualnost%20i%20srpsko%20drustvo.pdf |title=Među nama: Neispričane priče gej i lezbejskih života |last2=Bjeličić |first2=Vladimir |date=2014 |publisher=Hartefakt Fond |isbn=978-86-914281-4-3 |editor1-last=Blagojević |editor1-first=Jelisaveta |location=Belgrade, Serbia |pages=296–309 |language=Serbian |trans-title=Between Us: Untold Stories of Gay and Lesbian Lives |chapter=Mapiranje kvir identiteta i motiva u modernoj istoriji umetnosti u Srbiji I Hrvatskoj [Mapping Queer Identity and Motifs in Modern Art History in Serbia and Croatia] |editor2-last=Dimitrijević |editor2-first=Olga |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329091452/http://rih.iib.ac.rs/479/1/05VJovanovic%2C%20Homoseksualnost%20i%20srpsko%20drustvo.pdf |archive-date=2023 թ․ մարտի 29 |url-status=live}} *{{Cite book |last1=Stolz |first1=Steffen |title=Allgemeines Künstlerlexikon - Internationale Künstlerdatenbank |date=2009 |publisher=K. G. Saur Verlag |isbn=978-3-598-22740-0 |editor1-last=Beyer |editor1-first=Andreas |location=Munich, Germany |language=German |chapter=Šenoa, Branko |doi=10.1515/AKL |editor2-last=Savoy |editor2-first=Bénédicte |editor3-last=Tegethof |editor3-first=Wolf |chapter-url=https://www.degruyter.com/database/AKL/entry/_00176471/html}} *{{Cite news |last1=Terbovc |first1=Patricia Kiš |date=6 February 2019a |title=Izdanje Muzeja Suvremene Umjetnosti: Strip o slavnoj slikarici Nasti Rojc |trans-title=Edition of the Museum of Contemporary Art: Strips about the Famous Painter Nasta Rojc |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/art/strip-o-slavnoj-slikarici-nasti-rojc-mrzila-je-kuhati-bila-je-u-laznom-braku-voljela-je-zenu-i-jos-1910-naslikala-je-svoj-drag-autoportret-8352035 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917114938/https://www.jutarnji.hr/kultura/art/strip-o-slavnoj-slikarici-nasti-rojc-mrzila-je-kuhati-bila-je-u-laznom-braku-voljela-je-zenu-i-jos-1910-naslikala-je-svoj-drag-autoportret-8352035 |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 17 |access-date=2023 թ․ հունիսի 14 |work=Jutarnji list |location=Zagreb, Croatia |language=Croatian}} *{{Cite news |last1=Terbovc |first1=Patricia Kiš |date=24 March 2019b |title=Ljubavi Naste Rojc |trans-title=Love of Nasta Rojc |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/art/buntovna-umjetnica-voljela-je-konje-prirodu-i-lov-a-unatoc-braku-sa-senoinim-sinom-cijelog-je-zivota-ljubila-zenu-8639303 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025101736/https://www.jutarnji.hr/kultura/art/buntovna-umjetnica-voljela-je-konje-prirodu-i-lov-a-unatoc-braku-sa-senoinim-sinom-cijelog-je-zivota-ljubila-zenu-8639303 |archive-date=2021 թ․ հոկտեմբերի 25 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |work=[[Jutarnji list]] |location=Zagreb, Croatia |language=Croatian}} *{{Cite magazine |last1=Vodopija |first1=Mia |date=2020 թ․ փետրվարի 16 |title=Sa stavom |trans-title=With Attitude |url=https://libela.org/sa-stavom/10591-hrvatske-umjetnice-od-kraja-19-do-21-stoljeca-1-dio/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206070145/https://libela.org/sa-stavom/10591-hrvatske-umjetnice-od-kraja-19-do-21-stoljeca-1-dio/ |archive-date=2023 թ․ փետրվարի 6 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |magazine=Libela |publisher=Centar za edukaciju, savjetovanje i istraživanje |location=Zagreb, Croatia |language=Croatian |issue=525 |issn=1848-5898}} *{{Cite magazine |last1=Vujanović |first1=Barbara |date=2014 թ․ ապրիլի 17 |title=Nasta Rojc, Kritička retrospektiva, Umjetnički paviljon, Zagreb, travanj–lipanj: Snažna ličnost hrvatskoga slikarstva |trans-title=Nasta Rojc, Critical Retrospective, Art Pavilion, Zagreb, April–June: A Strong Personality of Croatian Painting |url=https://www.matica.hr/vijenac/525/snazna-licnost-hrvatskoga-slikarstva-23119/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616211228/https://www.matica.hr/vijenac/525/snazna-licnost-hrvatskoga-slikarstva-23119/ |archive-date=2023 թ․ հունիսի 16 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |magazine=Vijenac |publisher=Matica hrvatska |location=Zagreb, Croatia |language=Croatian |issue=525 |issn=1330-2787}} *{{Cite thesis |last1=Zorko |first1=Katarina |title=Žene slikarice u Hrvatskoj na prijelazu 19. i 20. stoljeća |date=2019 |access-date=2023 թ․ հունիսի 9 |type=Diplomski rad |publisher=University of Rijeka |url=https://urn.nsk.hr/urn:nbn:hr:186:687587 |language=Croatian |location=Rijeka, Croatia |trans-title=Women Painters in Croatia at the Turn of the 19th and 20th Centuries}} *{{Cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2017 թ․ մարտի 24 |title=Hommage: Izložba Naste Rojc u Beču |trans-title=Hommage: Exhibition Nasta Rojc in Vienna |url=https://www.jutarnji.hr/kultura/art/izlozba-naste-rojc-u-becu-hrvatska-umjetnica-zapamcena-po-zastupanju-ravnopravnosti-muskog-i-zenskog-slikarstva-5811607 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614165159/https://www.jutarnji.hr/kultura/art/izlozba-naste-rojc-u-becu-hrvatska-umjetnica-zapamcena-po-zastupanju-ravnopravnosti-muskog-i-zenskog-slikarstva-5811607 |archive-date=2023 թ․ հունիսի 14 |access-date=2023 թ․ հունիսի 14 |work=Jutarnji list |location=Zagreb, Croatia |language=Croatian |ref={{harvid|HINA|2017}} |agency=Croatian News Agency |HINA}} *{{Cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2005 թ․ սեպտեմբերի 27 |title=Izložba društva umetnika lada |trans-title=Exhibition of the Artists of Lada |url=http://www.danas.co.yu/20050927/kultura1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727064416/http://www.danas.co.yu/20050927/kultura1.html |archive-date=2008 թ․ հուլիսի 27 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |work=Danas (newspaper) |location=Belgrade, Serbia |language=Serbian |ref={{harvid|''Danas''|2005}}}} *{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=1914 |title=Medal card of Onslow, Alexandrina Corps: Australian Volunteer Hospital |url=https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/D6278083 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616152518/https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/D6278083 |archive-date=2023 թ․ հունիսի 16 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |website=Women's Services, Distinguished Conduct Medals and Military Medals |publisher=The National Archives (United Kingdom) |id=WO 372/23/31514 |ref={{harvid|The National Archives|1914a}} |location=London, UK}} *{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=1950 |title=National Probate Calendar, England and Wales (Index of Wills and Administrations) |url=https://www.ancestry.com/discoveryui-content/view/14033979:1904 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |website=Ancestry.com |publisher=The National Archives (United Kingdom) |page=167 |quote=Onslow, Alexandrina Maria of 6 Rokov Perijov, Zagreb, Yugoslavia, spinster, died 2 February 1950. Probate Winchester 30 May to Cicely Frederica Page Jeffrey, married woman, and Arthur Prescott Barker solicitor. Effects £7590 13s 9d. |ref={{harvid|Probate Registry|1950}} |location=London, UK |volume=Nabbs-Rzegocki}}{{subscription required}} *{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2006 |title=Number 616: Croatian Modern Painting – Nasta Rojc (1883–1964) |url=https://www.posta.hr/en/postage-stamp-overview-6624/6624?m=1298 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101203345/https://www.posta.hr/en/postage-stamp-overview-6624/6624?m=1298 |archive-date=2018 թ․ հունվարի 1 |access-date=2023 թ․ հունիսի 14 |website=Hrvatska pošta |publisher=Republic of Croatia |ref={{harvid|Hrvatska pošta|2006}} |location=Zagreb, Croatia}} *{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=2020 |title=Rojc, Nasta |url=https://www.enciklopedija.hr/clanak/rojc-nasta |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421034532/https://enciklopedija.hr/natuknica.aspx?id=53240 |archive-date=2023 թ․ ապրիլի 21 |access-date=2023 թ․ հունիսի 10 |website=Croatian Encyclopedia |publisher=Miroslav Krleža Institute of Lexicography |ref={{harvid|''Croatian Encyclopedia Online''|2020}} |Croatian Encyclopedia Online |location=Zagreb, Croatia}} *{{Cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=1914 |title=Roll: Belgian Field Hospital – Onslow, Alexandrina |url=https://www.ancestry.com/discoveryui-content/view/1838678:1687 |access-date=2023 թ․ հունիսի 16 |website=Ancestry.com |publisher=The National Archives (United Kingdom) |page=568 |ref={{harvid|The National Archives|1914b}} |location=London, UK}}{{subscription required}} {{refend}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ռոյց, Նաստա}} [[Կատեգորիա:Լեսբուհի արվեստագետներ]] [[Կատեգորիա:Լեսբուհի գրողներ]] [[Կատեգորիա:Խորվաթ կին արվեստագետներ]] [[Կատեգորիա:Խորվաթ նկարիչներ]] [[Կատեգորիա:Կին ինքնակենսագիրներ]] [[Կատեգորիա:Բնօրինակում անաղբյուր հոդվածներ]] [[Կատեգորիա:Խորվաթ արվեստագետներ]] kjb7p8nhca7fs73jmbgz80v1kpl8kgp 0 1299228 10715989 10343645 2026-03-28T05:42:45Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715989 wikitext text/x-wiki {{ՎՏՔ}} '''Նամիբիայի բանկ''' ({{lang-en|Bank of Namibia}}) [[Նամիբիա]]յի [[կենտրոնական բանկ]], որի հիմնադրումը ամրագրված է եղել Նամիբիայի Սահմանադրության 128-րդ հոդվածում։ Այն գտնվել է մայրաքաղաք [[Վինդհուկ]]ում։ Նամիբիայի բանկը հիմնադրվել է 1990 թվականին ''՝ «Նամիբիայի բանկի մասին» 1990 թվականի օրենքով'' (1990 թվականի 8-րդ օրենք)<ref>{{Cite book |last=Sherbourne |first=Robin |title=Guide to the Namibian Economy 2013/14 |publisher=Institute for Public Policy Research, Namibia |isbn=978-99945-78-14-6 |page=14}}</ref><ref>{{Cite news |date=1990 թ․ հուլիսի 9 |title=Bank of Namibia Act, 1990 |url=http://www.parliament.na/index.php?option=com_phocadownload&view=category&download=182:bank-of-namibia-act&id=78:acts-of-1990&Itemid=1269 |work=Government Gazette of the Republic of Namibia |issue=42 |access-date=2025-05-30 |archive-date=2016-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161020174523/http://www.parliament.na/index.php?option=com_phocadownload&view=category&download=182:bank-of-namibia-act&id=78:acts-of-1990&Itemid=1269 |url-status=dead }}</ref>։ Նամիբիայի Բանկը միակ հաստատությունն է, որին թույլատրվել է թողարկել նամիբիական դոլար ՝ Նամիբիայի խորհրդարանի օրենքով տրված լիազորությունների համաձայն։ == Կառավարիչներ == Մինչ օրս կառավարիչներն են եղել<ref>{{Cite web |title=Bank of Namibia - Previous Governors of the Bank of Namibia |url=https://www.bon.com.na/About-Us/Corporate-Profile/Previous-Governors-of-the-Bank-of-Namibia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918131237/https://www.bon.com.na/About-Us/Corporate-Profile/Previous-Governors-of-the-Bank-of-Namibia.aspx |archive-date=2020 թ․ սեպտեմբերի 18 |access-date=2020 թ․ ապրիլի 15}}</ref>՝ * Վաուտեր Բենարդ (1990 թվականի հունիսի 16 -1991 թվականի օգոստոսի 31<ref name="catalogue">{{Cite book |last1=Cuhaj |first1=George S. |title=Standard Catalog of World Paper Money |date=2011 |isbn=978-1-4402-1584-1}}</ref>) * Էրիկ Լենարտ Կառլսոն (1991 թվականի սեպտեմբերի 1 -1993 թվականի դեկտեմբերի 31<ref name="catalogue" />) * Ջաֆար բին Ահմադ (1994 թվականի հունվարի 1 -1996 թվականի դեկտեմբերի 31<ref name="catalogue" />) * Թոմ Ալվիենդո (1997 թվականի հունվարի 1 -2010 թվականի մարտի 25<ref>[http://www.nid.org.na/view_book_entry.php?book_id=14 Tom Alweendo] Namibia Institute for Democracy {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110611171207/http://www.nid.org.na/view_book_entry.php?book_id=14 |date=June 11, 2011 }}</ref>) * Իպումբու Շիիմի (2010 թվականի մարտի 25 - 2020 թվականի հունիսի 1<ref>{{Cite web |title=Bank of Namibia - Board members of the Bank |url=https://www.bon.com.na/About-Us/Board-members-of-the-Bank.aspx |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202111749/https://www.bon.com.na/About-Us/Board-members-of-the-Bank.aspx |archivedate=2017 թ․ փետրվարի 2 |accessdate=2016 թ․ սեպտեմբերի 20 |website=www.bon.com.na}}</ref>) * Յոհաննես Գավաքսաբ (2020 թվականի հունիսի 1-ից մինչ օրս<ref>{{Cite web |title=- The Namibian |url=https://www.namibian.com.na/90447/read/Gawaxabs-new-job-raises-eyebrows}}</ref>) Բանկը զբաղվում է [[Ֆինանսական ներառականություն|ֆինանսական ներառականության]] խթանման քաղաքականությամբ և նաև Ֆինանսական ներառականության դաշինքի անդամ է<ref>{{Cite web |title=Namibia. Member Map |url=http://www.afi-global.org/members/Namibia |access-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 20 |publisher=[[Alliance for Financial Inclusion]]}}</ref>։ 2012 թվականի մարտի 5-ին Նամիբիայի բանկը հայտարարել է, որ Մայաների հռչակագրի շրջանակներում ստանձնելու է ֆինանսական ներառականության հատուկ պարտավորություններ։ 2024 թվականի մայիսին Նամիբիայի բանկը և NPCI International Payments Ltd.-ն (NIPL), որը Հնդկաստանի վճարումների ազգային կորպորացիայի (NPCI) միջազգային ստորաբաժանումն է, համագործակցել են Հնդկաստանի [[Unified Payments Interface|Unified Payments Interface (UPI)]] ոգեշնչված ակնթարթային վճարային համակարգի ներդրման շուրջ<ref>{{Cite web |title=India’s NPCI and Bank of Namibia Collaborate on Instant Payment System Implementation |url=https://fintech.industryexaminer.com/indias-npci-and-bank-of-namibia-collaborate-on-instant-payment-system-implementation/ |access-date=2024 թ․ մայիսի 3 |publisher=[[Fintech Industry Examiner]]}}</ref>։ == Տես նաև == * [[Նամիբիայի տնտեսություն]] * [[Կենտրոնական բանկերի ցանկ]] == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == *{{official|http://www.bon.com.na }} {{authority control}} [[Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ]] [[Կատեգորիա:1990 հիմնադրումներ Նամիբիայում]] [[Կատեգորիա:1990 հիմնադրված բանկեր]] [[Կատեգորիա:1990 հիմնադրված ընկերություններ]] [[Կատեգորիա:1990 հիմնադրված կազմակերպություններ]] [[Կատեգորիա:Բանկեր այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Կենտրոնական բանկեր]] eivjijvakesi69ina8rp7tx7gbga7pr 2 1300423 10715871 10705068 2026-03-27T19:15:00Z Լիլիթ85 46118 10715871 wikitext text/x-wiki https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%91%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83,_%D0%AD%D0%BC%D1%80%D0%B5 '''Էմրե Բելեզողլու''' ({{lang-tr|Emre Belözoğlu}}, {{ԱԾ}}), թուրք ֆուտբոլիստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ Հանդես է եկել Թուրքիայի հավաքականում։ Ընդգրկված է [[ՖԻՖԱ 100]] ցուցակում։ == Անձնական կյանք == Բելեզողլուն ծնվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 7-ին [[Ստամբուլ]]ում։ Էմրե-Բելեզ նախապապը ծագումով [[Դաղստանի Հանրապետություն|Դաղստան]]ի Միսկինջա գյուղից էր, ազգությամբ լեզգին է։ 18 տարեկանում Բելեզը Իմամ Շամիլի գերությունից հետո տեղափոխվել է Ստամբուլ, ընդունել է օսմանյան հպատակությունը, անցել զինվորական ծառայության և շուտով ամուսնացել<ref>{{cite web |date=2004-02-23 |title=«Интернационале» дагестанского отлива |url=http://www.daginfo.com/news/view/827.html |archive-url=https://archive.today/20130728160915/www.daginfo.com/news/print/827.html |archive-date=2013-07-28 |access-date=2013-10-10 |publisher=daginfo.com}}</ref>։ == Կարիերա == 12 տարեկանից Էմրեն պարապել է «Զեյթինբուրնուսպոր» ակումբում, 14 տարեկանից՝ «[[Գալաթասարայ ՖԱ|Գալաթասարայ]]ի» պատանեական թիմում։ Էմրեյի կարիերայի համար քիչ բան չի արել ստամբուլցիների այն ժամանակավա գլխավոր մարզիչ Ֆաթիհ Թերիմը։ 1996-1997 թվականներին մրցաշարի վերջում «<nowiki/>[[Բեշիքթաշ ՖԱ|Բեշիքթաշ]]<nowiki/>ի» հետ խաղում 2։2 հաշվի ժամանակ Էմրեն դուրս է եկել փոխարինման, և վերջինս խփել է հաղթական գնդակը «Գալաթասարայի» դարպասը։ Ընդամենը հինգ տարվա ընթացքում Էմրեն «Գալաթասարայի» կազմում նվաճել է երկրի չորս առաջնություն, երկրի երեք գավաթ, <bdi>[[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]<nowiki/>յ</bdi><bdi>ի գավաթ</bdi> և [[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ]]: Ֆուտբոլիստով հետաքրքրված են եղել Միլանի «<nowiki/>[[Ինտերնացիոնալե|Ինտեր]]<nowiki/>ը» և մի շարք այլ ակումբներ: 2001-2002 մրցաշրջանը Բելեզողլին սկսել է [[Իտալիա]]<nowiki/>յում։ Այնտեղ նա ստացել է «Բոսֆորի Մարադոնա» մականունը։ Բազմաթիվ հանդիպումներ է անցկացրել միլանյան ակումբի կազմում, նրա հետ նվաճել [[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]]<nowiki/>ը, 2002-2003 մրցաշրջանում ճանաչվել է «Ինտերի» լավագույն ֆուտբոլիստ: 2004-2005 մրցաշրջանում հազվադեպ է խաղադաշտ դուրս եկել բազմաթիվ վնասվածքների պատճառով։ 2004 թվականին ընդգրկվել է ՖԻՖԱ 100-ի ցանկում։ 2005 թվականին 3,8 միլիոն ֆունտով տեղափոխվել է «[[Նյուքասլ Յունայթեդ]]»: Անգլիական թիմում ամբողջությամբ բացվել նրան խանգարել են վնասվածքները։ Էմրեն Թուրքիայի հավաքականի խաղացող է 2000 թվականից։ Նա հավաքականի հետ 3-րդ տեղն է գրավել [[Ճապոնիա|Ճապոնիայ]]ում և [[Կորեա]]յում կայացած աշխարհի 2002 թվականի առաջնությունում։ Ընդհանուր առմամբ ազգային թիմի կազմում անցկացրել է ավելի քան 70 հանդիպում։ 2008 թվականին Ստամբուլում [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիայի հավաքական]]<nowiki/>ի հետ խաղից առաջ կռվել է [[Կազան]]ի «Ռուբինի» առաջատար Գյոքդենիզ Կարադենիզի հետ<ref>{{Cite web |title=Карадениз исключен из сборной за драку |url=http://www.gazeta.ru/news/sport/2008/09/11/n_1269383.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311003616/http://www.gazeta.ru/news/sport/2008/09/11/n_1269383.shtml |archive-date=2014-03-11 |access-date=2014-03-10}}</ref>։ Անգլիայում Էմրեն 3 անգամ մեղադրվել է ռասիստական արտահայտությունների մեջ։ [[Շվեյցարիա|Շվեցարիա]]յի հետ անցումային խաղերից հետո ԱԱ-2006-ին դուրս գալու իրավունքի համար ծեծկռտուքի պատճառով որակազրկվել է 6 խաղով։ Ավելի ուշ ՖԻՖԱ-ն կրճատել է ժամկետը մինչև 4 խաղ։ Էմրեն իրեն դրսևորել է որպես չափազանց իմպուլսիվ խաղացող։ 2008 թվականի հուլիսին Էմրեն 4 տարվա պայմանագիր է կնքել թուրքական «<nowiki/>[[Ֆեներբահչե ՖԱ|Ֆեներբահչե]]<nowiki/>ի»<ref>[http://www.fenerbahce.org/eng/detay.asp?ContentID=1926 Emre Belözoglu joins Fenerbahce] {{Wayback|url=http://www.fenerbahce.org/eng/detay.asp?ContentID=1926|date=20080905160821}} 23 июля 2008. Официальный сайт «Фенербахче»{{ref|en}}</ref><ref>[http://www.soccer.ru/news/74240.shtml Эмре Белёзоглу подписал 4-летний контракт с «Фенербахче»] 23 июля 2008. Soccer.ru</ref> հետ։ Պայմանագրի մանրամասները չեն բացահայտվել։ 2012 թվականի մայիսի 29-ին երկամյա պայմանագիր է կնքել [[Մադրիդ]]ի «Ատլետիկոյի» հետ<ref>{{Cite web |title=«Атлетико» объявил о переходе Эмре |url=http://www.sports.ru/football/141082791.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601052759/http://www.sports.ru/football/141082791.html |archive-date=2012-06-01 |access-date=2012-05-29}}</ref><ref>{{cite web |date=2012-05-31 |title=Emre ya ejerce de rojiblanco |url=http://www.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/templates.php?idnoticia=33658&previo=1 |archive-url=https://www.webcitation.org/68iooiW8w?url=http://www.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/templates.php?idnoticia=33658 |archive-date=2012-06-27 |access-date=2012-05-31 |publisher=Sitio oficial del Club Atlético de Madrid |lang=es}}</ref>։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին խփել է առաջին գոլը Մադրիդի «[[Ատլետիկո Մադրիդ|Ատլետիկո]]» թիմի կազմում<ref>{{Cite web |title=Emre great goal Belözoglu’ndan |url=http://www.habermonitor.com/en/haber/detay/emre-great-goal-belozoglu-ndan/406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213034322/http://www.habermonitor.com/en/haber/detay/emre-great-goal-belozoglu-ndan/406 |archive-date=2012-12-13 |access-date=2012-11-01}}</ref>։ 2013 թվականի հունվարի 31-ին ֆուտբոլիստը վերադարձել է «Ֆեներբահչե»։ Պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2015 թվականի հունիսի 30-ը<ref>{{cite web |date=2013-01-31 |title=El Atlético y el Fenerbahçe acuerdan el traspaso |url=http://new.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/noticia1.php?idnoticia=37850 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EMMYcmbf?url=http://new.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/noticia1.php?idnoticia=37850 |archive-date=2013-02-11 |access-date=2013-02-08 |publisher=Sitio oficial del Club Atlético de Madrid |lang=es}}</ref><ref>{{cite web |date=2013-01-31 |title=Bir Gün Dilekler Gerçek Olur |url=http://www.fenerbahce.org/fb2008/detay.asp?ContentID=33108 |archive-url=https://www.webcitation.org/6ESHrlYNq?url=http://www.fenerbahce.org/fb2008/detay.asp?ContentID=33108 |archive-date=2013-02-15 |access-date=2013-02-08 |publisher=Fenerbahçe Spor Kulübü Resmi Sitesi |lang=tr}}</ref>։ Ակումբի կազմում նորամուտը նշել է 2013 թվականի հունվարի 24-ին՝ [[11-մետրանոց հարված|11 մետրանոց]]<nowiki/>ից գոլ խփելով։ 2020 թվականին հայտարարել է իր կարիերայի ավարտի մասին<ref>{{Cite web |title=Эмре Белезоглу закончил карьеру в 39 лет |url=https://www.sports.ru/football/1088012102.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921013634/https://www.sports.ru/football/1088012102.html |archive-date=2020-09-21 |access-date=2020-08-15 |website=Sports.ru}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == === Թիմային === «'''Գալաթասարայ»''' * Թուրքիայի չեմպիոն՝ 1996-1997, 1997-1998, 1998-1999, 1999-2000 * Թուրքիայի գավաթակիր՝ 1995-1996, 1998-1998, 1999-2000 * Թուրքիայի Սուպերգավաթակիր՝ 1997 * ՈւԵՖԱ գավաթակիր՝ 1999-2000 * ՈւԵՖԱ սուպերգավաթակիր՝ 2000 «'''Ինտեր»''' * Իտալիայի գավաթակիր՝ 2004-2005 '''«Նյուքասլ Յունայթեդ»''' * Ինտերտոտոյի գավաթակիր՝ 2006 '''«Ֆեներբահչե»''' * Թուրքիայի չեմպիոն ('''2''')՝ 2010-2011, 2013-2014 * Թուրքիայի գավաթակիր՝ 2011-2012, 2012-2013 * Թուրքիայի Սուպերգավաթակիր՝ 2009,2014 '''«Ատլետիկո» Մադրիդ''' * Իսպանիայի գավաթակիր՝ 2012-2013<ref>{{Cite web |title=Профиль игрока |url=https://www.transfermarkt.world/emre-belozoglu/erfolge/spieler/5782 |publisher=[[Трансфермаркт]]}}</ref> * ՈւԵՖԱ Սուպերգավաթակիր՝ 2012 '''Թուրքիայի հավաքական''' * Աշխարի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2002 * Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2008 === Անձնական === * ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակ 100։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.footballplayers.ru/players/Emre-Belezoglu_.html Страница на сайте «Футболисты мира»] * [https://web.archive.org/web/20080225170332/http://www.123football.com/players/b/emre-belozoglu/index.htm Биография Эмре Белёзоглу на сайте «123 Football Stats»]{{ref|en}} ouvvp3nsj88wsyp746lz21ymunuxedg 10715872 10715871 2026-03-27T19:15:23Z Լիլիթ85 46118 /* Արտաքին հղումներ */ 10715872 wikitext text/x-wiki https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D1%91%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83,_%D0%AD%D0%BC%D1%80%D0%B5 '''Էմրե Բելեզողլու''' ({{lang-tr|Emre Belözoğlu}}, {{ԱԾ}}), թուրք ֆուտբոլիստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ Հանդես է եկել Թուրքիայի հավաքականում։ Ընդգրկված է [[ՖԻՖԱ 100]] ցուցակում։ == Անձնական կյանք == Բելեզողլուն ծնվել է 1980 թվականի սեպտեմբերի 7-ին [[Ստամբուլ]]ում։ Էմրե-Բելեզ նախապապը ծագումով [[Դաղստանի Հանրապետություն|Դաղստան]]ի Միսկինջա գյուղից էր, ազգությամբ լեզգին է։ 18 տարեկանում Բելեզը Իմամ Շամիլի գերությունից հետո տեղափոխվել է Ստամբուլ, ընդունել է օսմանյան հպատակությունը, անցել զինվորական ծառայության և շուտով ամուսնացել<ref>{{cite web |date=2004-02-23 |title=«Интернационале» дагестанского отлива |url=http://www.daginfo.com/news/view/827.html |archive-url=https://archive.today/20130728160915/www.daginfo.com/news/print/827.html |archive-date=2013-07-28 |access-date=2013-10-10 |publisher=daginfo.com}}</ref>։ == Կարիերա == 12 տարեկանից Էմրեն պարապել է «Զեյթինբուրնուսպոր» ակումբում, 14 տարեկանից՝ «[[Գալաթասարայ ՖԱ|Գալաթասարայ]]ի» պատանեական թիմում։ Էմրեյի կարիերայի համար քիչ բան չի արել ստամբուլցիների այն ժամանակավա գլխավոր մարզիչ Ֆաթիհ Թերիմը։ 1996-1997 թվականներին մրցաշարի վերջում «<nowiki/>[[Բեշիքթաշ ՖԱ|Բեշիքթաշ]]<nowiki/>ի» հետ խաղում 2։2 հաշվի ժամանակ Էմրեն դուրս է եկել փոխարինման, և վերջինս խփել է հաղթական գնդակը «Գալաթասարայի» դարպասը։ Ընդամենը հինգ տարվա ընթացքում Էմրեն «Գալաթասարայի» կազմում նվաճել է երկրի չորս առաջնություն, երկրի երեք գավաթ, <bdi>[[ՈՒԵՖԱ Եվրոպայի Լիգա]]<nowiki/>յ</bdi><bdi>ի գավաթ</bdi> և [[ՈՒԵՖԱ Սուպեր գավաթ]]: Ֆուտբոլիստով հետաքրքրված են եղել Միլանի «<nowiki/>[[Ինտերնացիոնալե|Ինտեր]]<nowiki/>ը» և մի շարք այլ ակումբներ: 2001-2002 մրցաշրջանը Բելեզողլին սկսել է [[Իտալիա]]<nowiki/>յում։ Այնտեղ նա ստացել է «Բոսֆորի Մարադոնա» մականունը։ Բազմաթիվ հանդիպումներ է անցկացրել միլանյան ակումբի կազմում, նրա հետ նվաճել [[Ֆուտբոլի Իտալիայի գավաթ|Իտալիայի գավաթ]]<nowiki/>ը, 2002-2003 մրցաշրջանում ճանաչվել է «Ինտերի» լավագույն ֆուտբոլիստ: 2004-2005 մրցաշրջանում հազվադեպ է խաղադաշտ դուրս եկել բազմաթիվ վնասվածքների պատճառով։ 2004 թվականին ընդգրկվել է ՖԻՖԱ 100-ի ցանկում։ 2005 թվականին 3,8 միլիոն ֆունտով տեղափոխվել է «[[Նյուքասլ Յունայթեդ]]»: Անգլիական թիմում ամբողջությամբ բացվել նրան խանգարել են վնասվածքները։ Էմրեն Թուրքիայի հավաքականի խաղացող է 2000 թվականից։ Նա հավաքականի հետ 3-րդ տեղն է գրավել [[Ճապոնիա|Ճապոնիայ]]ում և [[Կորեա]]յում կայացած աշխարհի 2002 թվականի առաջնությունում։ Ընդհանուր առմամբ ազգային թիմի կազմում անցկացրել է ավելի քան 70 հանդիպում։ 2008 թվականին Ստամբուլում [[Բելգիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բելգիայի հավաքական]]<nowiki/>ի հետ խաղից առաջ կռվել է [[Կազան]]ի «Ռուբինի» առաջատար Գյոքդենիզ Կարադենիզի հետ<ref>{{Cite web |title=Карадениз исключен из сборной за драку |url=http://www.gazeta.ru/news/sport/2008/09/11/n_1269383.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140311003616/http://www.gazeta.ru/news/sport/2008/09/11/n_1269383.shtml |archive-date=2014-03-11 |access-date=2014-03-10}}</ref>։ Անգլիայում Էմրեն 3 անգամ մեղադրվել է ռասիստական արտահայտությունների մեջ։ [[Շվեյցարիա|Շվեցարիա]]յի հետ անցումային խաղերից հետո ԱԱ-2006-ին դուրս գալու իրավունքի համար ծեծկռտուքի պատճառով որակազրկվել է 6 խաղով։ Ավելի ուշ ՖԻՖԱ-ն կրճատել է ժամկետը մինչև 4 խաղ։ Էմրեն իրեն դրսևորել է որպես չափազանց իմպուլսիվ խաղացող։ 2008 թվականի հուլիսին Էմրեն 4 տարվա պայմանագիր է կնքել թուրքական «<nowiki/>[[Ֆեներբահչե ՖԱ|Ֆեներբահչե]]<nowiki/>ի»<ref>[http://www.fenerbahce.org/eng/detay.asp?ContentID=1926 Emre Belözoglu joins Fenerbahce] {{Wayback|url=http://www.fenerbahce.org/eng/detay.asp?ContentID=1926|date=20080905160821}} 23 июля 2008. Официальный сайт «Фенербахче»{{ref|en}}</ref><ref>[http://www.soccer.ru/news/74240.shtml Эмре Белёзоглу подписал 4-летний контракт с «Фенербахче»] 23 июля 2008. Soccer.ru</ref> հետ։ Պայմանագրի մանրամասները չեն բացահայտվել։ 2012 թվականի մայիսի 29-ին երկամյա պայմանագիր է կնքել [[Մադրիդ]]ի «Ատլետիկոյի» հետ<ref>{{Cite web |title=«Атлетико» объявил о переходе Эмре |url=http://www.sports.ru/football/141082791.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601052759/http://www.sports.ru/football/141082791.html |archive-date=2012-06-01 |access-date=2012-05-29}}</ref><ref>{{cite web |date=2012-05-31 |title=Emre ya ejerce de rojiblanco |url=http://www.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/templates.php?idnoticia=33658&previo=1 |archive-url=https://www.webcitation.org/68iooiW8w?url=http://www.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/templates.php?idnoticia=33658 |archive-date=2012-06-27 |access-date=2012-05-31 |publisher=Sitio oficial del Club Atlético de Madrid |lang=es}}</ref>։ 2012 թվականի հոկտեմբերի 25-ին խփել է առաջին գոլը Մադրիդի «[[Ատլետիկո Մադրիդ|Ատլետիկո]]» թիմի կազմում<ref>{{Cite web |title=Emre great goal Belözoglu’ndan |url=http://www.habermonitor.com/en/haber/detay/emre-great-goal-belozoglu-ndan/406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213034322/http://www.habermonitor.com/en/haber/detay/emre-great-goal-belozoglu-ndan/406 |archive-date=2012-12-13 |access-date=2012-11-01}}</ref>։ 2013 թվականի հունվարի 31-ին ֆուտբոլիստը վերադարձել է «Ֆեներբահչե»։ Պայմանագիրը կնքվել է մինչև 2015 թվականի հունիսի 30-ը<ref>{{cite web |date=2013-01-31 |title=El Atlético y el Fenerbahçe acuerdan el traspaso |url=http://new.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/noticia1.php?idnoticia=37850 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EMMYcmbf?url=http://new.clubatleticodemadrid.com/Web/noticia/template_noticia/noticia1.php?idnoticia=37850 |archive-date=2013-02-11 |access-date=2013-02-08 |publisher=Sitio oficial del Club Atlético de Madrid |lang=es}}</ref><ref>{{cite web |date=2013-01-31 |title=Bir Gün Dilekler Gerçek Olur |url=http://www.fenerbahce.org/fb2008/detay.asp?ContentID=33108 |archive-url=https://www.webcitation.org/6ESHrlYNq?url=http://www.fenerbahce.org/fb2008/detay.asp?ContentID=33108 |archive-date=2013-02-15 |access-date=2013-02-08 |publisher=Fenerbahçe Spor Kulübü Resmi Sitesi |lang=tr}}</ref>։ Ակումբի կազմում նորամուտը նշել է 2013 թվականի հունվարի 24-ին՝ [[11-մետրանոց հարված|11 մետրանոց]]<nowiki/>ից գոլ խփելով։ 2020 թվականին հայտարարել է իր կարիերայի ավարտի մասին<ref>{{Cite web |title=Эмре Белезоглу закончил карьеру в 39 лет |url=https://www.sports.ru/football/1088012102.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200921013634/https://www.sports.ru/football/1088012102.html |archive-date=2020-09-21 |access-date=2020-08-15 |website=Sports.ru}}</ref>։ == Ձեռքբերումներ == === Թիմային === «'''Գալաթասարայ»''' * Թուրքիայի չեմպիոն՝ 1996-1997, 1997-1998, 1998-1999, 1999-2000 * Թուրքիայի գավաթակիր՝ 1995-1996, 1998-1998, 1999-2000 * Թուրքիայի Սուպերգավաթակիր՝ 1997 * ՈւԵՖԱ գավաթակիր՝ 1999-2000 * ՈւԵՖԱ սուպերգավաթակիր՝ 2000 «'''Ինտեր»''' * Իտալիայի գավաթակիր՝ 2004-2005 '''«Նյուքասլ Յունայթեդ»''' * Ինտերտոտոյի գավաթակիր՝ 2006 '''«Ֆեներբահչե»''' * Թուրքիայի չեմպիոն ('''2''')՝ 2010-2011, 2013-2014 * Թուրքիայի գավաթակիր՝ 2011-2012, 2012-2013 * Թուրքիայի Սուպերգավաթակիր՝ 2009,2014 '''«Ատլետիկո» Մադրիդ''' * Իսպանիայի գավաթակիր՝ 2012-2013<ref>{{Cite web |title=Профиль игрока |url=https://www.transfermarkt.world/emre-belozoglu/erfolge/spieler/5782 |publisher=[[Трансфермаркт]]}}</ref> * ՈւԵՖԱ Սուպերգավաթակիր՝ 2012 '''Թուրքիայի հավաքական''' * Աշխարի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2002 * Եվրոպայի առաջնության բրոնզե մեդալակիր՝ 2008 === Անձնական === * ՖԻՖԱ-ի դասակարգման աղյուսակ 100։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.footballplayers.ru/players/Emre-Belezoglu_.html Страница на сайте «Футболисты мира»] * [https://web.archive.org/web/20080225170332/http://www.123football.com/players/b/emre-belozoglu/index.htm Биография Эмре Белёзоглу на сайте «123 Football Stats»]{{ref|en}} {{Արտաքին հղումներ}} h1qg0p4vyayg26gqy0txdenl8ayah3a 2 1300871 10715875 10706346 2026-03-27T19:17:30Z Լիլիթ85 46118 /* Ակումբային */ 10715875 wikitext text/x-wiki '''Ռասմուս Բենգսթոն''' ({{lang-sv|Rasmus Bengtsson}}, {{ԱԾ}}), շվեդ ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան: == Կարիերա == === Ակումբային === «<nowiki/>[[Մալմյո ՖԱ|Մալմյո]]<nowiki/>» ակումբի սան: 2006 թվականին վարձով է տրվել «Տրելլեբորգ»<ref>{{cite web |author= |date=2006-04-12 |title=Så är läget i lagen |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotbollsbladet/sverige/superettan/article369392.ab |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDxqpSiJ?url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/superettan/article369392.ab |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=«[[Aftonbladet]]» |lang=sv}}</ref>: 2006 թվականի մրցաշրջանում «Տրելլեբորգը» երկրորդ լիգայում գրավել է առաջին տեղը և դուրս է եկել Շվեդիայի ֆուտբոլի առաջնություն, որից հետո ակումբը գնել է Բենգտսոնի [[Տրանսֆեր (ֆուտբոլ)|տրանսֆեր]]<nowiki/>ը<ref>{{cite web |author= |date=2006-11-21 |title=Elfsborgs drömvärvning |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotbollsbladet/sverige/allsvenskan/article458890.ab |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDxtaGY0?url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/sverige/allsvenskan/article458890.ab |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=«Aftonbladet» |lang=sv}}</ref>: 2009 թվականի օգոստոսին տեղափոխվել է [[Բեռլին]]ի «<nowiki/>[[Հերտա (Բեռլին)|Հերտա]]<nowiki/>», տրանսֆերի գումարը կազմել է 500 հազար եվրո, պայմանագիրը նախատեսված է եղել 3 տարով<ref>{{cite web |author= |date=2009-08-06 |title=Bengtsson unterschreibt bis 2012 |url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/512416/artikel_Bengtsson-unterschreibt-bis-2012.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDxvcuRg?url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/512416/artikel_Bengtsson-unterschreibt-bis-2012.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=«[[kicker]]» |lang=de}}</ref>: Բունդեսլիգայում նորամուտը նշել է 2009 թվականի սեպտեմբերի 12-ին՝ «Մայնցի» դեմ խաղում։ «Հերտան» պարտվել է 1:2 հաշվով։ Բենգսոնը խաղադաշտում անցկացրել է 90 րոպե: Մինչև սեպտեմբերի վերջը Արնե Ֆրիդրիխի հետ կազմում էր կենտրոնական պաշտպանների հիմնական զույգը։ Երկու անգամ ստացել է հնարավոր վատագույն գնահատականը «Kicker» ամսագրից<ref>{{cite web |author= |date= |title=Bengtsson, Rasmus |url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2009-10/55081/vereinsspieler_bengtsson-rasmus.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDxwvI9c?url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/vereine/2009-10/55081/vereinsspieler_bengtsson-rasmus.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=kicker |lang=de}}</ref>: Այն բանից հետո, երբ Ֆրիդհելմ Ֆիգելը փոխարինել է Լյուսիեն Ֆավրեին «Հերտայի» գլխավոր մարզչի պաշտոնում, Բենգսսոնը կորցրել է իր տեղը կազմում: 2009 թվականի նոյեմբերի սկզբին վնասվածք է ստացել և շարքից դուրս է մնացել մինչև 2010 թվականի հունվարը<ref>{{cite web |author= |date=2009-12-03 |title=Bengtssons skadehelvete fortsätter |url=http://www.eurosport.se/fotboll/bundesliga/2009-2010/bengtsson-borta-aret-ut_sto2142221/story.shtml |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDxy9XmL?url=http://www.eurosport.se/fotboll/bundesliga/2009-2010/bengtsson-borta-aret-ut_sto2142221/story.shtml |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=eurosport.se |lang=sv}}</ref>: «Հերտայի» կազմում վերջին հանդիպումն անցկացրել է 2010 թվականի մարտի 27-ին՝ Դորտմունդի «<nowiki/>[[Բորուսիա Դորտմունդ|Բորուսիա]]<nowiki/>յի» դեմ խաղում։ 2010 թվականի հուլիսի 9-ին եռամյա պայմանագիր է կնքել հոլանդական «[[Տվենտե (ֆուտբոլային ակումբ)|Տվենտեի]]» հետ<ref>{{cite web |author= |date=2010-07-09 |title=Rasmus Bengtsson naar FC Twente |url=http://www.fctwente.nl/blog/2010/07/rasmus-bengtsson-naar-fc-twente/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDxzSaZn?url=http://www.fctwente.nl/blog/2010/07/rasmus-bengtsson-naar-fc-twente/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=FC Twente |lang=nl}}</ref>: «Տվենտեում» Բենգտսոնը ստիպված է եղել պայքարել նրա կազմում տեղ զբաղեցնելու համար կենտրոնական պաշտպաններ Պետեր Վիսգերհոֆի և Դուգլասի խաղացած կապոցով, ու մինչև 2012/13 մրցաշրջանը Բենգտսոնը նրանց կրկնորդն է եղել: «Տվենտեի» կազմում նորամուտն է նշել 2010 թվականի սեպտեմբերի 22-ին՝ «Կապելլեի» սիրողական ակումբի դեմ Նիդեռլանդների Գավաթի խաղում<ref>{{cite web |author= |date=2010-09-22 |title=Capelle 1-4 FC Twente |url=http://www.vi.nl/wedstrijden/wedstrijd.htm?dbid=219383&typeofpage=84140 |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDy1F2eT?url=http://www.vi.nl/wedstrijden/wedstrijd.htm?dbid=219383 |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=Voetbal International |lang=nl}}</ref>: 2010 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Չեմպիոնների լիգայի «Վերդերի» դեմ խաղում Բենգտսոնը 24-րդ րոպեին փոխարինել է վնասվածք ստացած Վիսգերհոֆին։ Այդ հանդիպումը Բենգտսոնի համար դարձել է առաջինը [[Չեմպիոնների Լիգա|Չեմպիոնների լիգա]]յում և երկրորդը «Տվենտեի» կազմում<ref>{{cite web |author= |date=2010-10-27 |title=Bengtsson: 'Ik kan bij FC Twente van waarde zijn' |url=http://www.vi.nl/nieuws/188901/Bengtsson-Ik-kan-bij-FC-Twente-van-waarde-zijn.htm |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDy2h6Pm?url=http://www.vi.nl/nieuws/188901/Bengtsson-Ik-kan-bij-FC-Twente-van-waarde-zijn.htm |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=Voetbal International |lang=nl}}</ref>: Նիդերլանդների առաջնությունում նորամուտն է նշել 2010 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ադո Դեն Հագի դեմ խաղում<ref>{{cite web |author= |date= |title=Статистика Бенгтссона в чемпионате 2010/11 |url=http://www.football-lineups.com/footballer/9342/?t=606&s=121 |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDy44JN7?url=http://www.football-lineups.com/footballer/9342/?t=606 |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=football-lineups.com |lang=en}}</ref>: 2012 թվականի մարտի 26-ին նա երկարաձգել է պայմանագիրը «Տվենտեի» հետ մինչև 2015 թվականը։ 2012/13 մրցաշրջանում սկսել է կանոնավոր կերպով հանդես գալ մեկնարկային կազմում՝ Դուգլասի հետ միասին<ref>{{cite web |author= |date= |title=Twente Enschede in Eredivisie 2012/2013 |url=http://www.football-lineups.com/team/Twente_Enschede/Eredivisie_2012-2013/Analysis/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDy6f78R?url=http://www.football-lineups.com/team/Twente_Enschede/Eredivisie_2012-2013/Analysis/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=football-lineups.com |lang=en}}</ref>: Իր արտասահմանյան կարիերայում առաջին գոլը նա խփում է 2012 թվականի հոկտեմբերի 4-ին «Հելսինգբորգի» (սկզբունքային մրցակից «Մալմյոյի» և «Տրելեբորգի»)դեմ Եվրոպայի լիգայի արտագնա խաղում<ref>{{cite web |author= |date=2012-10-04 |title=Хельсинборг-Твенте |url=http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2013/matches/round=2000356/match=2009938/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDy7d8rR?url=http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2013/matches/round=2000356/match=2009938/index.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=[[УЕФА]] |lang=}}</ref>: [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդ]]ների առաջնությունում առաջին գոլը նա խփել է 2013 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ՎՎՎ-Վենլոյի դարպասը<ref>{{cite web |author= |date=2013-04-21 |title=Wedstrijdverslag VVV-Venlo - FC Twente Seizoen 2012/2013 |url=http://eredivisielive.nl/wedstrijd/1697410/vvv-venlo---fc-twente/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyBjkIS?url=http://cookies.eredivisielive.nl/?eredivisielive.nl%2Fwedstrijd%2F1697410%2Fvvv-venlo---fc-twente%2F |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=eredivisielive.nl |lang=nl}}</ref>: Ուղիղ մեկ շաբաթ հետո խփում է իր երկրորդ գոլը Նիդեռլանդների դարպասում<ref>{{cite web |author= |date=2013-04-28 |title=Spielbericht FC Twente Enschede - NEC Nijmegen, 28.04.2013 - Eredivisie |url=http://www.transfermarkt.de/de/fc-twente-enschede-nec-nijmegen/index/spielbericht_2250453.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227015950/http://www.transfermarkt.de/de/fc-twente-enschede-nec-nijmegen/index/spielbericht_2250453.html |archive-date=2013-12-27 |access-date=2013-12-26 |work= |publisher=transfermarkt.de |lang=de}}</ref>: Հուլիսի 31-ին՝ 2013 թվականի մարզիչ «Տվենտեի» Միշել Յանսենը հայտարարել է, որ Բենգտսոնը կկատարի պարտականությունները որպես թիմի ավագ, իր բացակայության ժամանակ վնասվածք ստացած Բաուտա Բրամին<ref>{{cite web |author= |date=2013-07-31 |title=Bengtsson aanvoerder Twente tijdens absentie Brama |url=http://www.vi.nl/nieuws/244515/Bengtsson-aanvoerder-Twente-tijdens-absentie-Brama.htm |archive-url=https://www.webcitation.org/6J2Gh9Z7W?url=http://www.vi.nl/nieuws/bengtsson-aanvoerder-twente-tijdens-absentie-brama.htm |archive-date=2013-08-21 |access-date=2013-08-03 |work= |publisher=Voetbal International |lang=nl}}</ref>: 2013 թվականի ամռանը Դուգլասը հեռացել է «[[Տվենտե (ֆուտբոլային ակումբ)|Տվենտեից]]», ուստի 2013/14 մրցաշրջանում Բենգսսոնը խաղացել է [[Դանիա]]ցի Անդրեաս Բյելանի հետ<ref>{{cite web |author= |date= |title=Twente Enschede in Eredivisie 2013/2014 |url=http://www.football-lineups.com/team/Twente_Enschede/Eredivisie_2013-2014/analysis |access-date=2013-12-26 |work= |publisher=football-lineups.com |lang=en}}</ref>: 2013/14 առաջնության առաջին 8 տուրերում խփել է ավելի քան 4 գոլ<ref>{{cite web |author= |date= |title=Rasmus Bengtsson - Leistungsdaten |url=http://www.transfermarkt.de/de/rasmus-bengtsson/leistungsdaten/spieler_37080.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227015849/http://www.transfermarkt.de/de/rasmus-bengtsson/leistungsdaten/spieler_37080.html |archive-date=2013-12-27 |access-date=2013-12-26 |work= |publisher=transfermarkt.de |lang=de}}</ref>: '''Ազգային հավաքականում''' Նա խաղացել է Շվեդիայի մինչև 21 տարեկանների ազգային հավաքականում։ Իր նորամուտը նշել է մինչև 21 տարեկանների հավաքականի կազմում 2008 թվականի փետրվարի 6-ին՝ Պորտուգալիայի դեմ ընկերական խաղում։<ref>{{cite web |author= |date=6 februari 2008 |title=U21 herr: Förlust mot Portugal i finalen |url=http://svenskfotboll.se/landslag/u21-herr/arkiv/tidigare/2008/02/u21-herr-forlust-mot-portugal-i-finalen/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyCF9LX?url=http://svenskfotboll.se/landslag/u21-herr/arkiv/tidigare/2008/02/u21-herr-forlust-mot-portugal-i-finalen/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> Մասնակցել է 2009 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությանը՝ խաղալով բոլոր 4 խաղերը։<ref>{{cite web |author= |date=2009-06-16 |title=Швеция - Беларусь 5:1 |url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15086/match=304485/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyDqSdr?url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15086/match=304485/index.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=УЕФА |lang=}}</ref><ref>{{cite web |author= |date=2009-06-20 |title=Швеция - Италия 1:2 |url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15086/match=304489/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyGyjcy?url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15086/match=304489/index.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=УЕФА |lang=}}</ref><ref>{{cite web |author= |date=2009-06-23 |title=Швеция - Сербия 3:1 |url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15086/match=304493/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyI19JX?url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15086/match=304493/index.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=УЕФА |lang=}}</ref><ref>{{cite web |author= |date=2009-06-27 |title=Англия - Швеция 3:3 (пен. 5:4) |url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15087/match=2001197/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyKG4KC?url=http://ru.uefa.com/under21/season=2009/matches/round=15087/match=2001197/index.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=УЕФА |lang=}}</ref> 2009 թվականի հունվարի 9-ին Լարս Լագերբեկը Բենգտսոնին կանչում է [[Շվեդիա]]յի ազգային հավաքական՝ հունվարյան ամենամյա շրջագայության համար, որին մասնակցում են նաև սկանդինավյան ակումբների խաղացողներ։<ref>{{cite web |author= |date=9 januari 2009 |title=Herr: Alexander Farnerud med till USA |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/tidigare/2009/01/herr-alexander-farnerud-med-till-usa/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyLZ5g9?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/tidigare/2009/01/herr-alexander-farnerud-med-till-usa/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> Բենգտսոնը խաղացել է 1 խաղ 2009 թվականի հունվարի 28-ին՝ Մեքսիկայի դեմ։<ref>{{cite web |author= |date=29 januari 2009 |title=Herr: Svensk skräll mot Mexiko |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/tidigare/2009/01/herr-svensk-skrall-mot-mexiko/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyNP3tL?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/tidigare/2009/01/herr-svensk-skrall-mot-mexiko/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> 2013 թվականի փետրվարի 2-ին Էրիկ Համրենը Բենգտսոնին առաջին անգամ հրավիրեց «իրական» Շվեդիայի ազգային հավաքական՝ Արգենտինայի դեմ ընկերական խաղի համար։ Բենգտսոնը փոխարինեց Ջոել Էկստրանդին, ով էլ մերժեց հրավերը ծնկի խնդիրների պատճառով։<ref>{{cite web |author= |date=2 februari 2013 |title=Bengtsson ersätter Ekstrand |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/02/bengtsson-ersatter-ekstrand/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyP1n4a?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/02/bengtsson-ersatter-ekstrand/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> Բենգտսոնը [[Արգենտինայի տնտեսական պատմություն|Արգենտինա]]յի դեմ խաղն անցկացնում է պահեստայինների նստարանին։<ref>{{cite web |author= |date=6 februari 2013 |title=Sverige-Argentina 2-3 |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/02/mot-argentina-pa-nationalarenan/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyQ8AQj?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/02/mot-argentina-pa-nationalarenan/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> 2013 թվականի մարտին Էրիկ Համրենը Բենգտսոնին դիտարկում էր որպես ազգային հավաքականի թեկնածու, սակայն Բենգտսոնը վնասվածք էր ստացել։<ref>{{cite web |author= |date=2013-03-12 |title=VM-kvaltruppen mot Irland |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/03/vm-kvaltruppen-uttagen/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GDyRR0Tv?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/03/vm-kvaltruppen-uttagen/ |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> 2013 թվականի մայիսին Էրիկ Համրենը Բենգցսոնին հրավիրում է հավաքական՝ որպես 4-րդ կենտրոնական պաշտպան (Անդրեաս Գրանկվիստից, Յոնաս Օլսոնից և Պեր Նիլսոնից հետո), վնասվածք ստացած Միքայել Անտոնսոնի բացակայության դեպքում։<ref>{{cite web |author= |date=2013-05-22 |title=Trupp till VM-kval i juni |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/05/trupp-till-vm-kval-i-juni/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6J2Gk7Rr7?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/05/trupp-till-vm-kval-i-juni/ |archive-date=2013-08-21 |access-date=2013-08-03 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> Բենգտսոնը «իրական» ազգային հավաքականի կազմում իր նորամուտը նշեց 2013 թվականի հունիսի 3-ին՝ [[Հյուսիսային Մակեդոնիա|Մակեդոնիա]]յի դեմ ընկերական խաղում, փոխարինման դուրս գալով 89-րդ րոպեին Յոնաս Օլսոնի փոխարեն։<ref>{{cite web |author= |date=2013-06-03 |title=Alex segerskytt mot Makedonien |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/06/sverige-makedonien/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6J2GlyuMq?url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/06/sverige-makedonien/ |archive-date=2013-08-21 |access-date=2013-08-03 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> Բենգտսոնը 2014 թվականի աշխարհի առաջնության հաջորդ երկու որակավորման խաղերը (հունիսի 7-ին՝ Ավստրիայի դեմ և հունիսի 11-ին՝ Ֆարերյան կղզիների դեմ) անցկացրել է պահեստայինների նստարանին։<ref>{{cite web |author= |date=2013-06-07 |title=Austria - Sweden 2:1 (2:0) |url=http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/europe/matches/round=258374/match=300182484/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6J2Go3maE?url=http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/europe/matches/round=258374/match=300182484/index.html |archive-date=2013-08-21 |access-date=2013-08-03 |work= |publisher=[[ФИФА]] |lang=en}}</ref><ref>{{cite web |author= |date=2013-06-11 |title=Sweden - Faroe Islands 2:0 (1:0) |url=http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/europe/matches/round=258374/match=300182471/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6J2GpvpUO?url=http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/europe/matches/round=258374/match=300182471/index.html |archive-date=2013-08-21 |access-date=2013-08-03 |work= |publisher=ФИФА |lang=en}}</ref> Ֆարերյան կղզիների դեմ խաղում Գրանկվիստի հեռացման և հաջորդ որակավորման խաղին որակազրկման պատճառով, Էրիկ Համրենը 2013 թվականի օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին Բենգտսոնին հրավիրեց ազգային հավաքական՝ որպես 4-րդ կենտրոնական պաշտպան։<ref>{{cite web |author= |date=14 augusti 2013 |title=Sverige-Norge 4-2 |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/08/sverige-norge/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219205639/http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/08/sverige-norge/ |archive-date=2013-12-19 |access-date=2013-12-26 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref><ref>{{cite web |author= |date=27 augusti 2013 |title=VM-kvaltrupp september |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/08/vm-kvaltrupp-september/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227053504/http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/08/vm-kvaltrupp-september/ |archive-date=2013-12-27 |access-date=2013-12-26 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> 2013 թվականի սեպտեմբերի 4-ին Բենգտսոնը աճուկի վնասվածքի պատճառով դուրս եկավ ազգային հավաքականից, և նրան փոխարինելու համար հրավիրվեց Պոնտուս Յանսոնը։<ref>{{cite web |author= |date=2013-09-04 |title=Pontus Jansson ersätter Bengtsson |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/09/herr-pontus-jansson-ersatter-bengtsson/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319033717/http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2013/09/herr-pontus-jansson-ersatter-bengtsson/ |archive-date=2016-03-19 |access-date=2013-12-26 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> 2013 թվականի հոկտեմբեր և նոյեմբեր ամիսներին Էրիկ Համրենը Բենգտսոնին չհրավիրեց ազգային հավաքական։ 2014 թվականի մարտի 5-ին, [[Թուրքիա]]յի դեմ ընկերական խաղում, Բենգտսոնը առաջին անգամ խաղաց «իրական» ազգային հավաքականի մեկնարկային կազմում՝ Միքայել Անտոնսոնի հետ խաղընկեր լինելով։ Խաղակեսի ավարտին նրանց փոխարինեցին Պեր Նիլսոնը և Ջոել Էկստրանդը։<ref>{{cite web |author= |date=2014-03-05 |title=Herr: Förlust i Ankara |url=http://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2014/03/herr-forlust-i-ankara/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180405214820/https://svenskfotboll.se/landslag/herrar/arkiv/landslag/2014/03/herr-forlust-i-ankara/ |archive-date=2018-04-05 |access-date=2014-03-10 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> «Աֆթոնբլադետ» թերթը Բենգտսոնին տվել է 5-ից 1 գնահատական՝ մեկնաբանելով. «Նա հազիվ վեր կացավ գետնից Մևլութ Էրդինչի հետ թռչող մենամարտում, որը նշանակեց 1-0 Թուրքիայի համար։ Խաղ, որը չափազանց թույլ էր գովասանքի արժանի»։<ref>{{cite web |author= |date=2014-03-06 |title=Sågas – av sig själva |url=http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/landslagsfotboll/landslaget/article18488546.ab |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602214932/http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/landslagsfotboll/landslaget/article18488546.ab |archive-date=2015-06-02 |access-date=2014-05-04 |work= |publisher=«Aftonbladet» |lang=sv}}</ref> 2014 թվականի հունիսի 1-ին նա անցկացրեց իր 4-րդ [[ընկերական խաղ]]<nowiki/>ը ազգային հավաքականի կազմում, մրցակիցը Բելգիայի հավաքականն էր, Բենգտսոնը խաղադաշտ է մտել որպես փոխարինող Միքայել Անտոնսոնի փոխարեն 62-րդ րոպեին և խաղաց Անդրեաս Գրանկվիստի հետ զույգով։<ref>{{cite web |author= |date=2014-06-01 |title=Belgien visade klass |url=http://svenskfotboll.se/landslag/arkiv/landslag/2014/06/sverige-belgien/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322172641/http://svenskfotboll.se/landslag/arkiv/landslag/2014/06/sverige-belgien/ |archive-date=2016-03-22 |access-date=2014-06-04 |work= |publisher=SvFF |lang=sv}}</ref> Դրանից հետո Էրիկ Համրենը դադարեց Ռասմուս Բենգտսոնին ազգային հավաքական կանչելուց։ == Նվաճումներ == * Champion Superettan՝ 2006 * Dutch Cup Winner՝ 2011 * Swedish Champion՝ 2016, 2017 == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * {{cite web |author= |date= |title=Расмус Бенгтссон |url=http://ru.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250008391/profile/index.html |archive-url=https://www.webcitation.org/6GE3488i2?url=http://ru.uefa.com/teamsandplayers/players/player=250008391/profile/index.html |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=[[УЕФА]] |lang=}} * {{cite web |author= |date= |title=Rasmus Bengtsson |url=http://eredivisielive.nl/eredivisie/speler/608673/bengtsson/ |archive-url=https://www.webcitation.org/6GE37gR7y?url=http://cookies.eredivisielive.nl/?eredivisielive.nl%2Feredivisie%2Fspeler%2F608673%2Fbengtsson%2F |archive-date=2013-04-28 |access-date=2013-04-21 |work= |publisher=eredivisielive.nl |lang=nl}} nihdq3u1fsxqd9g3ymlt2avusjd7539 2 1300984 10715841 10712492 2026-03-27T17:02:00Z Լիլիթ85 46118 10715841 wikitext text/x-wiki https://ru.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3a {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]<nowiki/>ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ пришёл к выводу, что песни не обладают достаточным содержательным сходством, чтобы считаться плагиатом<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>. Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, прослушав обе композиции, пришёл к выводу, что исландская песня не является плагиатом.Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի ստեղծագործության հետ «Cztery osiemnastki»<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք տեղի ունեցան 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը տեղի ունեցավ փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվեցին հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չունեցավ սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվեց մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում նա հասավ առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացավ ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացավ անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվեց մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]]<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե Արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչը՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>:2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվեց մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակեցին [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն առաջինը ելույթ ունեցավ<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասավ գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրեց տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ տեղը։ == Չարթեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարթերում «Róa» ! scope="col" | Չարթեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} 7412pguxnl5cmja4rg0e73j6abcxona 10715858 10715841 2026-03-27T18:10:36Z Լիլիթ85 46118 /* Մեղադրանք գրագողության մեջ */ 10715858 wikitext text/x-wiki https://ru.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3a {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]<nowiki/>ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն пришёл к выводу, что песни не обладают достаточным содержательным сходством, чтобы считаться плагиатом<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>. Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, прослушав обе композиции, пришёл к выводу, что исландская песня не является плагиатом.Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի ստեղծագործության հետ «Cztery osiemnastki»<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք տեղի ունեցան 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը տեղի ունեցավ փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվեցին հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չունեցավ սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվեց մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում նա հասավ առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացավ ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացավ անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվեց մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]]<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե Արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչը՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>:2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվեց մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակեցին [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն առաջինը ելույթ ունեցավ<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասավ գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրեց տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ տեղը։ == Չարթեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարթերում «Róa» ! scope="col" | Չարթեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} 3oo7piaet4ev1dpemlkr4o12f5xhj4a 10715866 10715858 2026-03-27T18:57:44Z Լիլիթ85 46118 /* Մեղադրանք գրագողության մեջ */ 10715866 wikitext text/x-wiki https://ru.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3a {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]<nowiki/>ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} mxu7i3gqla3gg9gqvqw6uv057i5zq8z 10715895 10715866 2026-03-27T19:57:00Z Վեներա Սարգսյան 155969 10715895 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]<nowiki/>ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} qnpvl6gt161rlmo8rhanx5pwy43n43w 0 1302679 10716055 10413253 2026-03-28T09:19:48Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716055 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժիշտ | բոլոր անդամներ = Եվգենի Մարգուլիս Սերգեյ Կավագո Դմիտրի Ռիբակով Յուրի Շախնազարով Կիրիլ Պոկրովսկի | ծննդավայր = ԽՍՀՄ | գործունեության տարիներ = 1983 - 1988 }} '''Նաուտիլուս,''' [[Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն|խորհրդային]] [[ռոք խումբ]]։ Հիմնադրել են «Մաշինա Վրեմենի» և «Վոսկրեսենիե» խմբերի նախկին անդամներ Սերգեյ Կավագոեն և Եվգենի Մարգուլիսը` 1983 թվականին։ Խումբը գոյատևել է մեկ տարուց պակաս։ 1986 թվականին երաժիշտները վերսկսել են նախագիծը, բայց այն նույնպես երկար չի տևել։ «Մեր ճանապարհները բաժանվել են», «Ցտեսություն, ընկեր», «Օրերի ճանապարհին» խմբի լավագույն երգերը գրել են Եվգենի Մարգուլիսը, Ալեքսեյ Ռոմանովը, Սերգեյ Կավագոեն և Կիրիլ Պոկրովսկին<ref name="МК">{{публикация|1=статья|автор=Богомолов Алексей|заглавие=Наутилус перед всплытием|ссылка=http://www.nneformat.ru/archive/?id=2459|издание=Московский комсомолец|год=1987|месяц=10|день=16|архив дата=2020-06-30|архив=https://web.archive.org/web/20200630110248/http://www.nneformat.ru/archive/?id=2459}}</ref>{{sfn|Дискография|p=|}}։ == Պատմություն == 1982 թվականի սեպտեմբերին, ներքին անհամաձայնությունների պատճառով, «Վոսկրեսենիե» խումբը դադարել է գոյություն ունենալ, և մեկ տարի անց այս խմբի երկու անդամները որոշել են ստեղծել նոր խումբ, որը կոչվել է «Նաուտիլուս»<ref name="Алексеев">{{публикация|1=книга|автор=Алексеев А. С.|заглавие=Кто есть кто в советском роке|ссылка=http://ex-pressa.ru/books/burlaka_enc/burlaka_enc_157/|место=М.|издательство=Издательство МП «Останкино»|год=1991|isbn=5-86018-001-2|подзаголовок=Иллюстрированная энциклопедия отечественной рок-музыки|страницы=175|страниц=320|соавторы=Бурлака А., Сидоров А|архив дата=2020-09-30|архив=https://web.archive.org/web/20200930085541/http://ex-pressa.ru/books/burlaka_enc/burlaka_enc_157/}}</ref>։ Եվգենի Մարգուլիսը հիշում է դա այսպես`<ref name="Маргулис">{{Cite web |title=Евгений Маргулис, «Биография Шанхай». |url=http://www.margulis.ru/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426083248/http://margulis.ru/ |archive-date=2020 թ․ ապրիլի 26 |access-date=2020 թ․ ապրիլի 19}}</ref> {{Քաղվածք|Ես լուռ հանգստանում էի՝ հրավերներ ստանալով «Ուրախ ընկերների»-ից, ապա՝ Պուգաչովայից, հետո նրանցից էլ մերժումներ ստանալով, և սկսեցի մտածել միջավայրս փոխելու մասին, երբ հանկարծ իմ ընկեր Կավան (Կավագոե Ս.) հրավիրեց ինձ նվագելու իր թիմի հետ, որը կոչվում էր «Նաուտիլուս»։ Ես համաձայնեցի, և մենք սկսեցինք փորձերը, և մոտ երեք ամիս անց մենք ձայնագրեցինք գեղեցիկ փոքրիկ ալբոմ, որը տարածվեց ամբողջ երկրով մեկ, մեր երգերը սկսեցին հնչել պատուհաններից։ Ժամանակն էր դիմել որևէ ֆիլհարմոնիկ ընկերության, բայց, ավաղ, իմ ազգանունը հայտնի դարձավ, և մեզ մերժեցին։|Եվգենի Մարգուլիս, «Շանհայի կենսագրություն»։}} Գրեթե միաժամանակ Սվերդլովսկում ստեղծվել է Վյաչեսլավ Բուտուսովի և Դմիտրի Ումեցկու համանուն խումբը, որը մի քանի տարվա ընթացքում ժողովրդականությամբ գերազանցել է մոսկովյան խմբին։ Սակայն 1980-ականների առաջին կեսին [[Ուրալի դաշնային շրջան (ՌԴ)|Ուրալի]] երիտասարդ բնակիչների համար անհիմն էր թվում մրցակցել հայտնի «մեքենավարների» հետ։ «Մոսկվայի խումբը գլխավորում էր «Մաշինա վրեմենի» խմբի նախկին բասիստ Ժենյա Մարգուլիսը, և մենք, բնականաբար, իրավունք չունեինք մրցակցելու նման մեծ մարդու հետ», - այդ ժամանակ ասել էր Վյաչեսլավ Բուտուսովը<ref name="uralsled">{{Ռուսերեն հոդված |ссылка=http://naunaunau.narod.ru/articles/0161-ural-sledopyt-1988/ |автор=Шинкаренко Юрий. |заглавие=«Никто нас не разлучит…». Интервью с В. Бутусовым и И. Кормильцевым |год=1988 |издание=''Уральский следопыт'' |номер=12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161114171728/http://naunaunau.narod.ru/articles/0161-ural-sledopyt-1988/ |archivedate=2016-11-14}}</ref>։ Շփոթությունից խուսափելու համար, Իլյա Կորմիլցևի նախաձեռնությամբ, 1985 թվականին Ուրալ խմբին տրվել է լատինացված «Nautilus Pompilius» անվանումը։ Այսպիսով, Սվերդլովսկի երաժիշտների խումբը ի անվանումը ստացել է փափկամարմինների անունից։ Իսկ մայրաքաղաքային խումբը առօրյայում սկսել են կոչել «Մոսկովյան Նաուտիլուս»{{sfn|Мейнерт|p=17|1991}}<ref>{{публикация|книга|автор=Бурлака Андрей|заглавие=Рок-энциклопедия: популярная музыка в Ленинграде — Петербурге. 1965—2005|место=СПб.|издательство=ЗАО ТИД «Амфора»|год=2007|том=2|страницы=7|страниц=396}}</ref>։ Բացի Ս. Կավագոեից և Է. Մարգուլիսից, խմբում ընդգրկվել են Յուրի Շախնազարովը, որը նախկինում հանդես էր գալիս Լենինյան կոմսոմոլի թատրոնի «Արաքս» խմբում, իսկ «Նաուտիլուս»-ին միանալուց առաջ ղեկավարել էր [[Ալլա Պուգաչովա|Ալլա Պուգաչովայի]] համերգային խումբը: Կիթառահար և վոկալիստ Դմիտրի Ռիբակովը որոշ ժամանակ աշխատել է «Մաշինա Վրեմենի»-ում որպես ուղղակի բանվոր, բայց միևնույն ժամանակ գրել է լավ երգեր։ Խմբում` Կիրիլ Պոկրովսկին, եղել է ստեղնաշարային գործիքներ նվագողիը և սաքսոֆոնահարը։ Կիթառահար և վոկալիստ Օլեգ Կացուրան («Զդրավստվույ, պեսնյա») որոշ ժամանակ ելույթ է ունեցել խմբում<ref>{{Cite web |date=2006—2018 |title=Олег Кацура |url=http://www.brodart.ru/katzura.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911090636/http://www.brodart.ru/katzura.html |archive-date=2016 թ․ սեպտեմբերի 11 |accessdate=2020 թ․ դեկտեմբերի 27 |website=Бродячие артисты. Официальный сайт группы}}</ref>։ Երաժիշտներին հաջողվել է մի քանի համերգներ տալ և կեսժամյա ժապավենային ալբոմ ձայնագրել 1984 թվականի փետրվարին, որը կոչվում էր առանց ավելորդ երևակայության «Նաուտիլուս»<ref name="Богомолов" />։ Այս ալբոմը հետագայում հայտնի է դարձել «Ընկղմում» անվամբ։ Ալբոմի ամենահաջողված երգերից են «Ցտեսություն, ընկեր», «Կյանքի գնացք», «Մեր ճանապարհները շեղվել են», որոնք գրել է խմբի ոչ ֆորմալ ղեկավար Եվգենի Մարգուլիսը<ref name="Алексеев" />։ Երգերը գրել են ոչ միայն խմբի բոլոր անդամները, այլև նրանց ընկերները։ Այսպես, «Կյանքի գնացք» երգի (տարբեր տարբերակներով՝ «Կյանքը կայարան է») խոսքերը գրել է բանաստեղծ և երաժիշտ Սերգեյ Միրովը<ref name="Миров">{{публикация|книга|автор=Миров С. Г.|заглавие=Воскресение|ссылка=https://iknigi.net/avtor-sergey-mirov/134300-voskresenie-kniga-o-muzyke-druzhbe-vremeni-i-sudbe-sergey-mirov/read/page-6.html|место=М.|издательство=АСТ|год=2017|isbn=978-5-17-098957-7|подзаголовок=Книга о музыке, дружбе, времени и судьбе|серия=Легенды русского рока|страниц=269|архив дата=2018-09-17|архив=https://web.archive.org/web/20180917221834/http://iknigi.net/avtor-sergey-mirov/134300-voskresenie-kniga-o-muzyke-druzhbe-vremeni-i-sudbe-sergey-mirov/read/page-6.html}}</ref>։ Սակայն հետագայում խմբի համերգային գործունեությունը հանդիպել է անհաղթահարելի խոչընդոտների: [[Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցություն|ԽՄԿԿ]] Կենտկոմի գարնանային պլենումում Կ. Չեռնենկոյի ելույթից հետո, որում դատապարտվել է «կասկածելի բնույթի ծրագրերով երաժշտական ​​​​անսամբլների»-ի ի հայտ գալը և դրա հետևանքով մշակույթի նախարարությունը [[Ռոք|ռոք երաժշտության]] նկատմամբ սկսված հետապնդումները, երկրի ոչ մի [[Ֆիլհարմոնիա|ֆիլհարմոնիկ]] ընկերություն չի ցանակցել ընդունել խումբը<ref name="Богомолов">{{публикация|1=статья|автор=Богомолов Алексей|заглавие=«Машина времени»: не только Андрей Макаревич|издание=Совершенно секретно|год=2013|месяц=08|день=26|ссылка=https://www.sovsekretno.ru/articles/mashina-vremeni-ne-tolko-andrey-makarevich/|архив дата=2020-01-29|архив=https://web.archive.org/web/20200129154647/https://www.sovsekretno.ru/articles/mashina-vremeni-ne-tolko-andrey-makarevich/}} {{Cite web |url=https://www.sovsekretno.ru/articles/mashina-vremeni-ne-tolko-andrey-makarevich/ |title=Արխիվացված պատճենը |access-date=2025-07-08 |archive-date=2020-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129154647/https://www.sovsekretno.ru/articles/mashina-vremeni-ne-tolko-andrey-makarevich/ |url-status=dead }}</ref>։ Ստեղծվել է տարօրինակ իրավիճակ. խումբը պաշտոնապես գոյություն ուներ, բայց չէր հավաքվում, փորձեր չէր անում, համերգներ չէր տալիս և նոր ալբոմներ չէր ձայնագրում: Եվ ասյպես, այն լուծարվեց 1984 թվականի օգոստոսին<ref name="Энциклопедия">{{Cite web |author=Бурлака Андрей |title=Шанхай |url=https://www.km.ru/muzyka/encyclopedia/shankhai |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171217235713/http://www.km.ru/muzyka/encyclopedia/shankhai |archive-date=2017 թ․ դեկտեմբերի 17 |accessdate=2020 թ․ ապրիլի 19 |website=KM.RU Энциклопедия}}</ref>։ Հազվագյուտ ելույթներ տեղի են ունեցել միայն 1986 թվականի ամռանը և աշնանը՝ երկրի հարավում շրջագայությունների ժամանակ։ Եվգենի Մարգուլիսը գնացել է Յուրի Անտոնովի «Աէրոբուս» խումբ, որտեղ հավաքվել են նախկին «[[Արաքս (խումբ)|Արաքս]]» խմբի անդամները, Սերգեյ Կավագոեն ելույթ է ունեցել «Ջանգ» գնչուական նվագախմբում<ref name="Богомолов" />։ 1986 թվականի նոյեմբերին՝ վերակառուցման սկսվելուն պես, Ս. Կավագոեն և Ե. Մարգուլիսը որոշել են կրկին միավորվել «Նաուտիլուս» անվան տակ, սակայն նախորդ կազմից, նախաձեռնողներից բացի, մնաց միայն Դմիտրի Ռիբակովը։ Յուրի Շախնազարովն այդ ժամանակ արդեն լիովին հեռացել էր ռոք երաժշտի գործունեությունից։ Կիրիլ Պոկրովսկին միացել է «[[Արիա (խումբ)|Արիա]]» և «Վարպետ» խմբերի երաժիշտներին։ Սերգեյ Գուսևը դարձավ «Նաուտիլուս»-ի նոր անդամ՝ կիթառ և կիթառի սինթեզատոր։1987 թվականի հունվարին խումբը ձայնագրեց նոր ձայներիզային ալբոմ՝ հումորային վերնագրով «Վսպլիտյե»։ Հնչյունային ռեժիսորը Իգոր Նովիկովն էր, ով աշխատել էր «Վոսկրեսենիե» և «Արաքս» խմբերի ձայնագրությունների վրա<ref name="Энциклопедия" />։ Այդ տարվա ապրիլին վերջապես ստորագրվել է երկար սպասված պայմանագիրը ֆիլհարմոնիկ ընկերություններից մեկի հետ, և «Նաուտիլուսը», ստեղծումից հինգ տարի անց, վերջապես ձեռք է բերել մասնագիտական ​​կարգավիճակ<ref name="Алексеев" />։ === Անվան հետ կապված խնդիրներ === Խումբը սկսել է ինտենսիվորեն փոխհատուցել կորցրած ժամանակը, ծավալվել են լայնածավալ շրջագայություններ, երաժիշտները հաջողությամբ ելույթ են ունեցել Կեմերովոյի «Շախտյորսկիե Զորի» փառատոնում, [[Մաիլսոն Լիմա|ՄԱԻ]] մշակույթի տանը, [[Մոսկվա|Մոսկվայի]] «Իզմայլովո» մարզական պալատում, [[Խիմկի|Խիմկիում]] և [[Զելենոգրադսկի (քաղաքատիպ ավան, Պուշկինսկի շրջան)|Զելենոգրադում]]<ref name="МК" />։ Գործիքային նվագողների կազմը կրկին փոխվել է. Սերգեյ Կավագոեի տեղը հարվածային գործիքների վրա զբաղեցրել է Ալեքսանդր Բելոուսովը «Ֆենիքս» խմբից՝ Եվգենի Բելոուսովի երկվորյակ եղբայրը, ավելի ուշ՝ «Կարմիր արշալույս» խմբի անդամ և Տատյանա Օվսիենկոյի հարվածային գործիքներ նվագող, իսկ վարպետն ինքը կանգնած էր ռիթմ համակարգչի մոտ, ավելի ուշ՝ կիթառի վրա։ Խմբում հայտնվել է նոր սաքսոֆոնահար Միխայիլ Ռիբնիկովը։ Կարճ ժամանակով հարվածային գործիքներ նվագողի գործառույթները կատարել է Միխայիլ Կապնիկը՝ ապագա ռուս պրոդյուսերը, որին հետագայում խմբի ձայնային ռեժիսորի պաշտոնում փոխարինել է Սերգեյ Կավագոեն<ref name="Миров" />։ Սակայն նախաձեռնությունը կորավ. երաժիշտները կատարեցին նույն [[Ռոմանտիզմ|ռոմանտիկ]] ռոքը «Վոսկրեսենիե» ոճով, չնայած 1987 թվականին [[Սվերդլովսկի մարզ|Սվերդլովսկի]] երաժիշտները արդեն զգալիորեն գերազանցել էին իրենց մոսկովյան անվանակիցներին իրենց կատարողական ոճով և քաղաքականացված տեքստերով: Ուրալից եկած գավառականները լիովին ստվերում էին նախկին մոսկովյան աստղերին: Անունների հետ շփոթությունը նույնպես ձեռնտու չէր Եվգենի Մարգուլիսի խմբին. հանդիսատեսը հաճախ հիասթափված լքում էր համերգները` կոչելով դրանք «սխալ» Նաուտիլուսի համերգներ<ref name="Алексеев" /><ref name="Энциклопедия" />։ Խմբի ղեկավարի հուշագրություններում դա նկարագրվում է այսպես<ref name="Маргулис" />: {{Քաղվածք|Եվ այստեղ սկսվեց վերակառուցումը՝ 1985 թվականն էր։ Կավան գնչու չդարձավ և առաջարկեց վերակենդանացնել «Նաուտիլուսը», մենք արագ հիշեցինք մեր հին երգերը և մեկնեցինք լայնածավալ հյուրախաղերի, բայց, ավաղ, մեր համատեղ բացակայության ընթացքում ռոք բեմում հայտնվել էր սվերդլովսկյան «Նաուն», և նա ավելի լավն էր, քան մենք. նա մերկացնում էր, իսկ մենք՝ ոչ, անընդհատ շփոթություն էր առաջանում անունների հետ, և մեր «Նաուտիլուսը» հանգիստ խորտակվեց մեկընդմիշտ։ Հավերժ հիշատակ նրան։|Եվգենի Մարգուլիս, «Շանհայի կենսագրություն»։}} 1988 թվականի սկզբին առաջացած խնդիրների և հիասթափությունների հետևանքով խմբի հիմնադիրներից մեկը՝ Սերգեյ Կավագոեն, որոշել է լքել նախագիծը՝ ավելի ուշ տեղափոխվելով Ճապոնիա, և Մոսկվայի «Նաուտիլուսը» վերջնականապես լքել է ասպարեզը։ Եվգենի Մարգուլիսը անմիջապես որոշել է իր նոր խմբին տալ մի անուն, որը ոչ մի կապ չուներ «Շանհայ» խորտակվելու հետ, բայց այն նույնպես չի կարողացել ջրի վրա մնալ մեկ տարուց ավելի<ref name="Алексеев" />։ == Քննադատություն == «Մոսկովսկի կոմսոմոլեցի» երաժշտական քննադատ Ալեքսեյ Բոգոմոլովը, չկանխատեսելով խմբի մոտալուտ փլուզումը, 1987 թվականի վերջին երաժիշտների մասին գրել է, որ եթե «Մաշինա վրեմենի» անվանումը փոխառվել է Հերբերտ Ուելսից, ապա «նոր խումբն անվանվել է Ժյուլ Վեռնի հորինած կապիտան Նեմոյի սուզանավի անունով՝ «Նաուտիլուս»։ Այսպիսով, նա կանխատեսել է խմբի հետագա հաջող նավարկությունը ռոք երաժշտության մեջ։ Նա հիշել է խմբի առաջին կազմը. «Դա ուժեղ «թիմ» էր, որակյալ երաժիշտներով, փորձի և երիտասարդության միաձուլում՝ 35-ամյա Շախնազարովից մինչև 20-ամյա Պոկրովսկի, իրենց սեփական օրիգինալ կոմպոզիցիաները, ամբողջական գործիքավորումները՝ ահա թե ինչն էր տարբերակում խումբն այն ժամանակ»։ Այդ տարիների երաժշտական ​​կյանքին հետևողները, հավանաբար, հիշում են «Մեր ճանապարհները բաժանվել են», «Ցտեսություն, ընկեր», «Օրերի ճանապարհին» և այլ երգեր ձայնագրություններից և համերգներից (ցավոք, վերջիններս քիչ էին): Քննադատը ոչ պակաս հարգանքով խոսել է «Նաուտիլուսի» վերջին կազմի մասին. «Ինչպես գրեթե 20 տարի առաջ «Ժամանակի մեքենայում» Սերգեյ Կավագոեն սկսել է մենակատար կիթառ նվագել՝ անսպասելիորեն ցուցադրելով բարձր որակավորում և նվագելով կոշտ, ժամանակակից ռիթմով, խումբ հրավիրվել է փորձառու կիթառահար Սերգեյ Գուսևը, որի կիթառային պարտիաները լիովին հակասում են Կավագոեի ոճին՝ դրանք հնչում են մեղմ և նուրբ, ինչը ձեռք է բերվում տասնյակ էֆեկտների և ձայնային ոտնակի օգտագործմամբ: «Նաուտիլուսում» կրկին կա փորձի և երիտասարդության, պրոֆեսիոնալիզմի և թարմության համադրություն, ինչպես հին, այնպես էլ նոր ստեղծագործությունների օգտագործում<ref name="МК" />։ Սակայն ոչ բոլոր երաժշտական ​​քննադատներն էին այդքան ջերմորեն ողջունում մոսկովյան «Նաուտիլուսի»-ի ի հայտ գալը։ [[Սանկտ Պետերբուրգ|Լենինգրադի]] «Ռոքսի» սամիզդատ ամսագրի խմբագիր Ա. Ստարցևը 1986 թվականին Ա. Ն. Ժիտինսկուն ուղղված նամակում, [[Մոսկվա|Մոսկվայի]] և Լենինգրադի ռոք երաժիշտների հարաբերությունները ուսումնասիրելիս, շատ արհամարհանքով էր խոսել մոսկովյան խմբի աշխատանքի մասին՝« Նաուտիլուսին» անվանելով «մեքենայի [ժամանակի] անտաղանդ էպիգոններ»<ref name="Житинский">{{публикация|книга|автор=Житинский А. Н.|заглавие=Путешествие рок-дилетанта|место=Л.|издательство=Лениздат|год=1990|isbn=5-289-00795-4|подзаголовок=Музыкальный роман|страницы=242, 303—304|страниц=415|тираж=100000}}</ref>։ «Նաուտիլուս»-ի նման կտրուկ գնահատականը, նմանվելով Սաշա Ստարցևին՝ ռոք լաբորատորիայի փառատոնի մասին իր զեկույցում, լուրջ դատապարտման չի արժանացրել Ալեքսանդր Ժիտինսկին, ինչպես և շատ այլ քննադատներ, ովքեր լուրջ նախապատվություն են տվել Սվերդլովսկի երաժիշտների «օդաչու նավակի» աշխատանքին։ Ժիտինսկին, որը մայրաքաղաքի երաժշտական ​​​​տեսարանի փորձառու վետերան է, նշում է, որ ինքն էլ էր ապշած «Բաժանում» ալբոմից, որը պարզապես ստորագրված էր «Նաուտիլուս»՝ առանց «Պոմպիլիուսի»։ Նա լսում էր այն լիակատար վստահությամբ, որ դա «Մոսկովյան Նաուտիլուս»-ի բեմադրությունն է։ Ժիտինսկին վկայում է, որ երկու «Նաուտիլուսների» աշխատանքները համեմատվել են նրանց անունների նմանության պատճառով, և համեմատությունը չի եղել Կավագոեի և Մարգուլիսի խմբի օգտին<ref name="Житинский" />։ Պրոդյուսեր, գրող, բանաստեղծ և կատարող Սերգեյ Միրովը երեսուն տարի անց հիշել էր` «Թիմը հիանալի էր, ամբողջ հանդիսատեսը մեծ հույսեր ուներ դրա հետ կապված, և ոչ միայն մի քանի արդեն հայտնի առաջնորդների՝ Կավայի, Գուլիի և Շահի [Կավագոե, Մարգուլիս, Շախնազարով] ներկայության պատճառով, այլև այն պատճառով, որ երիտասարդ Դիմա Ռիբակովը բերել է շատ բարձր մակարդակի ինքնատիպ նյութ»: Միևնույն ժամանակ, նա այնտեղ միակ հեղինակը չէր, քանի որ բոլոր մասնակիցներն էլ գրում թին երգերը, և ես ինքս էլ ներդրում ունեի նրանց երգացանկում՝ գրելով Յուրա Շախնազարովի երգի «Կյանքի գնացք» տեքստը։ Եվ ամեն ինչ պետք է ստացվեր, նույնիսկ հետագայում հայտնի Սվերդլովսկի «Նաուտիլուսը» ստիպված էր երկարացնել իր անվանումը մինչև «Նաուտիլուս Պոմպիլիուս», բայց… վերջիվերջո դա չստացվեց։ «Նաուտիլուս ԿավաԳուլիուսը» փաստացի դադարել է գոյություն ունենալ մեկ տարի անց։ Տեսեք, այս բոլոր մարդիկ պարզապես չգիտեին, թե ինչպես և չէին ուզում հաշվարկել իրենց գործողությունները, նրանք նվագում և գրում էին՝ միաժամանակ խմելով, ուտելով, շնչելով..»<ref name="Миров" />։ Որպես «Նաուտիլուսի» ձախողման մեկ այլ պատճառ՝ Ս. Միրովը մեջբերում է պրոդյուսեր Մ. Կապնիկի կարծիքը. «Երգերը պարզապես չընդունվեցին, դրանք «չէին ընկալվել ժողովրդի կողմից»! Ի վերջո, դա պատահում է՝ հանրության կողմից արձագանք կա, թե ոչ, և դա անհնար է հաշվարկել 100%-ով!»: Գիտեք, ամեն ինչ հիանալի էր, զվարճալի, պրոֆեսիոնալ, պայծառ, բայց պարզապես լավ չէր ընթանում։ Չնայած այսօրվանից հետո ամեն ինչ մի փոքր «հում» էր հնչում, և ձայնագրությունն ինքնին հեռու էր կատարյալ լինելուց…Բայց եթե խումբը մի փոքր ավելի կարողանար դիմանալ, գուցե ամեն ինչ լավ լիներ, այնպես որ, գուցե պրոֆեսիոնալ մենեջերի բացակայություն է ազդեցություն ունեցել։ Այն ժամանակները, երբ «կիթառներով հերոսների» ցանկացած նոր խումբ անմիջապես գրավում էր հանրության ուշադրությունը, արդեն ավարտվում էր, և այս բոլոր գործոնների համադրության շնորհիվ «Նաուտիլուսը» խորտակվեց՝ առանց ջրի երես դուրս գալու…»<ref name="Миров" />։ == Խմբի կազմ == * Եվգենի Մարգուլիս` [[վոկալ]], [[բաս կիթառ]], [[երգերի հեղինակ]] * Դմիտրի Ռիբակով` [[կիթառ]], [[վոկալ]] * Սերգեյ Կավագոե` [[հարվածային գործիքներ]] * Յուրի Շախնազարով` [[կիթառ]] (1984) * Կիրիլ Պոկրովսկի` [[ստեղնաշարային գործիքներ]], [[սաքսոֆոն]] (1984) * Օլեգ Կացուրա` [[կիթառ]], [[վոկալ]] (1984) * Սերգեյ Գուսև` [[կիթառ]] (1987) * Ալեքսանդր Բելոուսով` [[հարվածային գործիքներ]] (1987) * Միխայիլ Ռիբնիկով` [[սաքսոֆոն]] (1987) == Սկավառակագրություն == ;1984 ընկղմում {{tracklist | title1 = Նաուտիլուս | music1 = Դ. Ռիբակով, Ս. Կավագոե | lyrics1 = Դ. Ռիբակով | length1 = 6:44 | title2 = Սպասեք | music2 = Կ. Պոկրովսկի | lyrics2 = Կ. Պոկրովսկի | length2 = 3:48 | title3 = Ափսոս | music3 = Դ. Ռիբակով | lyrics3 = Դ. Ռիբակով | length3 = 4:26 | title4 = Բարկաս | music4 = Դ. Ռիբակով | lyrics4 = Դ. Ռիբակով | length4 = 3:20 | title5 = Բաոբաբ | music5 = Դ. Ռիբակով | lyrics5 = Դ. Ռիբակով | length5 = 5:21 | title6 = Կանաչ տերևների վրա | music6 = Կ. Պոկրովսկի, Դ. Ռիբակով | lyrics6 = Կ. Պոկրովսկի | length6 = 5:24 | title7 = Կյանքի գնացք | music7 = Յ. Շախնազարով | lyrics7 = Ս. Միրով | length7 = 3:49 | title8 = Մեր ճանապարհները բաժանվեցին | music8 = Է. Մարգուլիս | lyrics8 = Ա. Ռոմանով | length8 = 3:46 | title9 = Պատ | music9 = Դ. Ռիբակով | lyrics9 = Ա. Պերեսլեգին | length9 = 2:43 | title10 = Մարդիկ կարող են թռչել | music10 = Կ. Պոկրովսկի | lyrics10 = К. Покровский | length10 = 2:45 | title11 = Ցտեսություն, ընկեր | music11 = Կ.Պոկրովսկի, Դ.Ռիբակով, Ս.Կավագոե | lyrics11 = Կ. Պոկրովսկի | length11 = 2:24 }} ;1984 թվականի երգերը, որոնք չեն ներառվել ալբոմում: * Ես ուզում եմ իմանալ։ * Ես լսում եմ ծիծաղ։ * Վատ բախտ։ * Նայիր առաջ։ * Թխկի. * Դու իմ ուրախությունն ես։ ;1987 թռուցիկ * Ծիծաղ։ * Նայիր առաջ։ * Վատ հաջողություն։ * Ես ուզում եմ իմանալ։ * Դու իմ ուրախությունն ես։ * Կախարդ։ * Քամի։ * Որքան քիչ բան է պետք։ * Սպասեք, մի շտապեք։ * Մենք պետք է տեսնենք{{sfn|Дискография|p=|}}։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Գրականություն == * {{Ռուսերեն գիրք |ref=Мейнерт |автор=Мейнерт Н. |заглавие=Группа «Наутилус Помпилиус» |год=1991 |место=Таллин |издательство=NUTUS |страниц=161}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20120910083338/http://www.margulis.ru/shanghai/ Շանհայ] // Եվգենի Մարգուլիսի Պաշտոնական կայք * {{Cite web |title=«Նաուտիլուս» խմբի սկավառակագրություն |url=http://gruppasssr.ru/N/nautilusidisk.html |accessdate=2020 թ․ ապրիլի 19 |website=«ԽՍՀՄ ռոք խմբեր» |ref=Дискография}} [[Կատեգորիա:1983 հիմնադրված երաժշտական խմբեր]] [[Կատեգորիա:Երաժշտական խմբեր այբբենական կարգով]] [[Կատեգորիա:Ռոք ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:Ռոք երաժիշտներ ըստ գործիքի]] [[Կատեգորիա:Ռոք խմբեր]] kgne09501xc3spv476f33xxse3ritp2 0 1304553 10715955 10606813 2026-03-28T04:13:05Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] 10715955 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Դավիդ Ժինոլա Դեզիրե''' ({{lang-fr|David Ginola Desire}}; {{ԱԾ}}), Ֆրանսիացի [[ֆուտբոլ]]իստ, [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]], հայտնի է [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ֆրանսիայի ազգային հավաքական]]ի և «[[Պարի Սեն-Ժերմեն]]», «[[Նյուքասլ Յունայթեդ]]», «[[Տոտտենհեմ Հոտսպուր]]», «[[Աստոն Վիլլա]]» և «[[Էվերթոն ՖԱ|Էվերթոն]]» ակումբների կազմում իր ելույթներով։ == Կենսագրություն == Դավիդ Ժինոլան ծնվել է Սեն-Տրոպեզ քաղաքի մոտակայքում։ Նիհար Ժինոլային մականունը «Jambes des baguettes» էր, որը թարգմանաբար նշանակում է «կպչուն ոտքեր»։ Սակայն դա նրան չի խանգարել լավ խաղալ և առանձնանալ իր հասակակիցների շրջանում։ === Կարիերա === ==== Կարիերայի սկիզբ ==== 10 տարեկանում Դավիդը, որն արդեն Սուրբ Մաքսինի ակումբային դպրոցի սան էր, խաղում էր Սուրբ Ռաֆայելի տեղական սիրողական մրցաշարում՝ Էրիկ Բուայեր անվամբ։ Նա ճանաչվել է լավագույն ֆուտբոլիստ և նույնիսկ հրավիրվել [[Միլան (ֆուտբոլային ակումբ)|Միլան]]։ Խաբեությունը շուտով բացահայտվել է, և Ժինոլան ստիպված է եղել բավարարվել Տուլոնով։ 18 տարեկանում Դավիդը իր նորամուտը նշել է առաջին դիվիզիոնում՝ «Մետցի» դեմ խաղում, որն ավարտվել է «Տուլոնի» հաղթանակով, 2-0 հաշվով<ref name="uk.eurosport.yahoo.com">{{Cite web |title=David Ginola |url=http://uk.eurosport.yahoo.com/football/david-ginola.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080617232722/http://uk.eurosport.yahoo.com/football/david-ginola.html |archive-date=2008 թ․ հունիսի 17 |access-date=2008 թ․ սեպտեմբերի 23}}</ref>։ Նա «Տուլոնում» մնացել է երեք մրցաշրջան՝ արագ դառնալով թիմի առաջատարներից մեկը։ Եվ դա աննկատ չէին թողել մայրաքաղաքի ակումբների մարզիչները։ 1988 թվականին Ժինոլան առաջին անգամ գնացել է նվաճելու [[Փարիզ]]ը։ ==== Ռասինգ ==== Նա երկու տարի անցկացրել է «Ռասինգ» ակումբում։ Եվ այդ ընթացքում Ժինոլան մեկ քայլ էր հեռու իր առաջին հաղթանակից։ Ռասինգը Ֆրանսիայի գավաթի եզրափակչում խաղացել է «Մոնպելյե»-ի դեմ, սակայն լրացուցիչ ժամանակում պարտվել է 1-2 հաշվով։ Ժինոլան այդ խաղում գոլ է խփել, բայց դա չի օգնել իր թիմին։ ==== Բրեստ ==== «Բրեստ»-ը հաջորդ ակումբն էր որտեղ խաղացել է Դավիդը։ Հենց այդտեղ էր, որ Ժինոլան գրավել է Ֆրանսիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ [[Միշել Պլատինի]]ի ուշադրությունը։ 1990 թվականի նոյեմբերի 17-ին Տիրանայում Դավիդը նշել է իր նորամուտը «եռագույնների» կազմում։ Սակայն Բրեստում առաջին մրցաշրջանը անհաջող է ստացվել՝ թե՛ խաղացողի, թե՛ ակումբի համար։ Ֆինանսական խնդիրների պատճառով Բրեստը դուրս է մնացել երկրորդ դիվիզիոն։ Ժինոլան ակումբում խաղացել է ևս կես մրցաշրջան, իսկ 1992 թվականի ձմռանը նա երկրորդ անգամ գնացել է Փարիզը նվաճելու։ ==== ՊՍԺ ==== Հիմա նրան սպասում էր «Պարի Սեն Ժերմենը», ակումբ, որտեղ արդեն խաղացել էին լիբերիացի [[Ջորջ Վեա]]ն և բրազիլացի [[Ռաի (ֆուտբոլիստ)|Ռաի]]ն։ Գավառականի երկրորդ փորձն ավելի հաջող էր։ «Կարմիր-կապույտների» շարքերում Ժինոլան դարձել է և՛ Ֆրանսիայի չեմպիոն (ՊՍԺ-ի համար սա առաջին տիտղոսն էր ութ տարվա ընթացքում), և՛ երկրի գավաթի հաղթող։ Ավելին, հենց ՊՍԺ-ում էր, որ Ժինոլան առաջին անգամ խաղացել է եվրոպական մրցաշարերում՝ բոլոր երեքում էլ։ ==== Նյուքասլ ==== Դավիդը, ի վերջո, հետևել է [[Էրիկ Կանտոնա]]յին և եկել է Մեծ Բրիտանիա։ Եվ երկու տարի շարունակ նրա նոր ակումբը՝ «Նյուքասլը», (որը ֆրանսիացուն գնել է 2.5 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով) պայքարում էր Կանտոնայի «[[Մանչեսթեր Յունայթեդ]]ի» դեմ [[Պրեմիեր Լիգա (Անգլիա)|Պրեմիեր լիգա]]յի տիտղոսի համար։ Դավիդն իր առաջին խաղը Անգլիայում խաղացել է 1995 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ «[[Քովենթրի Սիթի]]ի» դեմ։ Ժինոլայի առաջին գոլը խփվել է վեց օր անց՝ «Շեֆիլդ Ուենսդեյ»-ի դեմ խաղում։ Անգլիայում Դավիդի հաջող ելույթները, չեն դարձել նրա ազգային հավաքական վերադառնալու պատճառ։ «Եռագույնների» մարզիչ [[Էմե Ժակե]]ն իր թիմում տեղ չի գտել ո՛չ Ժինոլայի, ո՛չ Կանտոնայի, ո՛չ էլ Պապենի համար։ Եվ նույնիսկ այն փաստը, որ Եվրոպայի առաջնությունն անցկացվել է Անգլիայում, որտեղ Կանտոնան և Ժինոլան դարձել էին ֆավորիտներ, չի փոխել Ժակեի տեսակետները։ Նա պնդել էր, որ երկուսն էլ անհատապաշտներ էին և չէին կարողանա ֆուտբոլ խաղալ այնպես, ինչպես ինքը պատկերացրել էր։ Բայց Ժինոլան լիակատար փոխըմբռնում է ունեցել մեկ այլ մարզիչ՝ [[Քևին Քիգան]]ի հետ։ Եվ «Նյուքասլ»-ի մարզչի պաշտոնից հեռանալուց հետո Ժինոլան վճռականորեն դուրս է մնացել պահեստայինների շարքից։ ==== Տոտտենհեմ ==== [[Քենի Դալգլիշ]]ը, որը փոխարինել էր Քիգանին «Նյուքասլ» ակումբում, գրեթե երբեք Ժինոլային հնարավորություն չէր տվել խաղալու թիմի կազմում։ Այսպիսով, Դավիդի հեռանալը «Յունայթեդից» ակնհայտ էր։ Նա միացել էր «Տոտենհեմին» 1997 թվականի հուլիսին 2 միլիոն ֆունտ ստեռլինգով։ Իր նոր թիմում նա ստիպված էր եղել մոռանալ չեմպիոնական մեդալների մասին։ «Տոտտենհեմ»-ը պայքարում էր գոյատևման համար, և Դավիդի ելույթները օգնել էին նրանց պահպանել իրենց տեղը Պրեմիեր լիգայում։ Եվ հաջորդ տարի Ժինոլան դարձել էր թիմի առաջատարը, որն ի վիճակի էր հաղթել «Մանչեսթեր»-ին Լիգայի գավաթում, ապա նվաճել գավաթը [[Լեսթեր Սիթի]]ի հետ դժվարին խաղում։ «Տոտտենհեմ»-ը նաև հասել էր [[Ֆուտբոլի Անգլիայի գավաթ|Անգլիայի գավաթ]]ի կիսաեզրափակիչ, որտեղ պարտվել էր միայն «Նյուքասլ»-ին լրացուցիչ ժամանակում։ Ժինոլան այդ մրցաշրջանում այնքան ոգեշնչող էր խաղացել, որ նրա գործընկերները կրկին՝ ինչպես հինգ տարի առաջ Ֆրանսիայում, նրան անվանել էին առաջնության լավագույն խաղացող։ == Կարիերան հավաքականում == Լինելով ականավոր ֆուտբոլիստ՝ Ժինոլան Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում խաղացել է ընդամենը 17 խաղ<ref name="uk.eurosport.yahoo.com"/>։ 1987 թվականին նա խաղացել է Ֆրանսիայի երիտասարդական հավաքականի կազմում Տուլոնում անցկացվող ամենամյա մրցաշարում. եզրափակչում ֆրանսիացիները 4։ 3 հաշվով հաղթել են Անգլիային, իսկ Ժինոլան ճանաչվել է մրցաշարի լավագույն խաղացող<ref>{{Cite web |author=Ian Stafford |date=1995 թ․ դեկտեմբերի 9 |title=Ginola fashions his dream of football |url=https://www.independent.co.uk/sport/ginola-fashions-his-dream-of-football-1524867.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110050619/http://www.independent.co.uk/sport/ginola-fashions-his-dream-of-football-1524867.html |archive-date=2016 թ․ հունվարի 10 |access-date=2013 թ․ օգոստոսի 10 |publisher=[[The Independent]] |language=en}}</ref>։ Նրա դեբյուտը գլխավոր ազգային հավաքականում տեղի է ունեցել 1990 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ [[Ալբանիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Ալբանիա]]յի դեմ խաղում։ Դավիդ Ժինոլան իր երկրում դարձել էր քննադատության և արհամարհանքի առարկա 1993 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ԱՄՆ-ում կայանալիք աշխարհի առաջնության որակավորման համար [[Բուլղարիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքական|Բուլղարիայի հավաքական]]ի դեմ խաղի օրը։ Աշխարհի առաջնության ուղեգիր նվաճելու համար ֆրանսիացիներին այդ խաղում անհրաժեշտ էր առնվազն ոչ-ոքի, մինչդեռ Բուլղարիան պետք է հաղթեր։ Ժինոլան խաղադաշտ է մտել խաղի վերջնամասում, երբ հաշիվը 1-1 է եղել, փոխարինելով [[Ժան-Պիեռ Պապեն]]ին, սակայն խաղի վերջին րոպեին նա սարսափելի սխալ է թույլ տվել՝ աջ եզրից տուգանային հարված կատարելիս։ Փորձելով գնդակը փոխանցել Էրիկ Կանտոնային՝ Ժինոլան գնդակն ուղարկել էր ուղիղ Էմիլ Կրեմենլիևին, ով հիմնական ժամանակի ավարտից 10 վայրկյան առաջ սկսել էր բուլղարական հակագրոհը<ref>{{Youtube|o1aGY96vz5A|Франция — Болгария (1:2). Второй гол Эмила Костадинова (фрагмент эфира TF1)|logo=1}}</ref><ref>{{Cite web |date=1993 թ․ նոյեմբերի 16 |title=France vs. Bulgaria 1 – 2 |url=https://int.soccerway.com/matches/1993/11/17/europe/wc-qualifying-europe/france/bulgaria/630489/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131226085011/http://int.soccerway.com/matches/1993/11/17/europe/wc-qualifying-europe/france/bulgaria/630489/ |archive-date=2013 թ․ դեկտեմբերի 26 |access-date=2012 թ․ հունիսի 25 |publisher=Soccerway |language=en}}</ref>։ Լյուբոսլավ Պենևի փոխանցումից հետո աջ եզրից ներխուժած Էմիլ Կոստադինովը խփել է իր երկրորդ գոլը խաղում։ Բուլղարացիները հաղթել են 2-1 հաշվով և ապահովեցին ԱՄՆ-ում կայանալիք աշխարհի առաջնության ուղեգիրը<ref name=Reuters>{{Cite web |date=2011 թ․ նոյեմբերի 17 |title=Bulgaria sneaked into France for famous 1993 win |url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-60591620111117 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224093711/https://www.reuters.com/article/idINIndia-60591620111117 |archive-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |publisher=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{Youtube|i7dxno9_ixg|Франция — Болгария (1:2). Второй гол Эмила Костадинова (фрагмент эфира БНТ)|logo=1}}</ref>։ Հաջորդ օրը՝ 1993 թվականի նոյեմբերի 18-ին, Ֆրանսիայի հավաքականի գլխավոր մարզիչ [[Ժերար Ուլիե]]ն պարտության համար ամբողջությամբ մեղադրել էր Ժինոլային և ասել էր, որ իր սխալով խաղացողը «Exocet հրթիռ է արձակել ֆրանսիական ֆուտբոլի սրտին» և պարզապես «ոչնչացրել է հավաքականը»<ref>{{Cite web |date=2000 թ․ օգոստոսի 22 |title=Ginola haunted by Houllier claims |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/891155.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224094653/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/891155.stm |archive-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |publisher=[[BBC Sport]] |language=en}}</ref>։ Նմանապես, ֆրանսիացի երկրպագուները Ժինոլային անվանեցին «ֆրանսիական ֆուտբոլի կործանիչ», ինչը նրան ստիպել էր լքել երկիրը՝ խաղալու համար և մեկնել Անգլիա՝ «Նյուքասլ Յունայթեդ»-ի կազմում խաղալու<ref>{{Cite web |date=2000 թ․ հուլիսի 19 |title=Uncertain welcome awaits Ginola |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/t/tottenham_hotspur/841298.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221225154305/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/t/tottenham_hotspur/841298.stm |archive-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 25 |access-date=2009 թ․ նոյեմբերի 9 |publisher=[[BBC News]] |language=en}}</ref>։ Էմե Ժակեն, որը փոխարինել էր Ուլիեին ազգային հավաքականի գլխավոր մարզչի պաշտոնում, շարունակել է խաղացողին կանչել ազգային հավաքական, բայց նա խաղադաշտ էր մտել հիմնականում որպես փոխարինող։ 1995 թվականին Ժինոլան իր վերջին խաղն անցկացրել է Ֆրանսիայի ազգային հավաքականի կազմում։ 2011 թվականին Ժինոլան դատի է տվել Ուլիեին՝ մեղադրելով նրան զրպարտության մեջ։ «Մարզիչների գաղտնիքները» գրքում ({{lang-fr|Secrets de coachs}}) մարզիչը չափազանց վիրավորական է խոսել Ժինոլայի մասին՝ բացառապես նրան մեղադրելով 1993 թվականին Ֆրանսիայի պարտության համար։ Սակայն, ի վերջո, Ժինոլան պարտվեց<ref>{{Cite web |date=2011 թ․ նոյեմբերի 15 |title=David Ginola to sue Gérard Houllier over book remarks |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/15726014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110050619/http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/15726014 |archive-date=2016 թ․ հունվարի 10 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |publisher=[[BBC Sport]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012 թ․ ապրիլի 4 |title=David Ginola loses lawsuit against former France coach Gérard Houllier |url=https://www.theguardian.com/football/2012/apr/04/david-ginola-loses-lawsuit-gerard-houllier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221224094652/https://www.theguardian.com/football/2012/apr/04/david-ginola-loses-lawsuit-gerard-houllier |archive-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 24 |publisher=[[The Guardian]] |language=en}}</ref>։ Բուլղարացի կիսապաշտպան Զլատկո Յանկովը, որը խաղացել է 1993 թվականի այդ խաղում, կարծում էր, որ Ժինոլան ցանկանում էր ապահովել Ֆրանսիայի հաղթանակը այդ խաղում, բայց եթե նա նման ռիսկի չդիմեր և չփորձեր ժամանակ շահել, ֆրանսիացիները չէին պարտվի<ref name=Reuters/>։ == Ձեռքբերումներ == === Թիմային === '''ՊՍԺ''' * [[Ֆրանսիայի ֆուտբոլի առաջնություն|Ֆրանսիայի չեմպիոն]]՝ 1994 * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի գավաթ|Ֆրանսիայի գավաթ]]ակիր ('''2''')` 1993, 1995 * [[Ֆուտբոլի Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ|Ֆրանսիայի լիգայի գավաթ]]ի հաղթող՝ 1995 '''Տոտտենհեմ''' * [[Ֆուտբոլային լիգայի գավաթ]]ի հաղթող՝ 1999 '''Աստոն Վիլլա''' * Ինտերտոտոյի գավաթի հաղթող՝ 2001 '''Ֆրանսիայի հավաքական''' * Տուլոնի մրցաշարի հաղթող՝ 1987 === Անհատական === * Ֆրանսիայի տարվա ֆուտբոլիստ՝ 1993 * Ֆրանսիայի տարվա ֆուտբոլիստ՝ ըստ ՊՖԱՄ-ի՝ 1994 * [[Անգլիական Պրեմիեր լիգայի ամսվա խաղացող]] ('''2'''): 1995 թվականի օգոստոս, 1998 թվականի դեկտեմբեր * Ընդգրկվել է ՊՖԱ-ի տարվա թիմում ('''2'''): 1995/96, 1998/99 * ՊՖԱ-ի ֆուտբոլիստների տարվա խաղացող՝ 1998/99 * Տարվա ֆուտբոլիստ ըստ ՖԼԱ-ի՝ 1998/99 * «Տոտտենհեմ»-ի տարվա լավագույն խաղացող՝ 1998 * Ընդգրկված է World Soccer-ի կողմից 20-րդ դարի մեծագույն ֆուտբոլիստների ցանկում == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/8728-ginola-david/fiche.html Պրոֆիլը Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կայքում] * [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article6907771.ece Sunday Times article-8 November 2009]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.heightcelebs.com/2015/02/david-ginola-quotes/ David Ginola's Inspirational Quotes] {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Ժինոլա, Դավիդ}} [[Կատեգորիա:Աստոն Վիլլայի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Բրեստի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Էվերթոնի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նյուքասլ Յունայթեդի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Պարի Սեն-Ժերմենի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տոտտենհեմ Հոտսպուրի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիայի հավաքականի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Նիսի ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի կիսապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Տղամարդկանց ֆուտբոլի հարձակվողներ]] 3qqlxrn0q9lr9ljp0y35tw80bpr8i9y 0 1307648 10716048 10462416 2026-03-28T09:06:28Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716048 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}} '''Նաուկալպան''', պաշտոնապես՝ '''Նաուկալպան դե Խուարես''', [[Մեխիկո]] նահանգի 125 համայնքներից մեկն է և գտնվում է Մեխիկո քաղաքից մի փոքր հյուսիս-արևմուտք։ Համայնքի կենտրոնը Նաուկալպան Դե Խուարես քաղաքն է, որը տարածվում է հարևան Ուիշկիլուկան համայնքի վրա։ Նաուկալպան անվանումը ծագում է նահուատլ լեզվից և նշանակում է «չորս թաղամասերի կամ չորս տների վայր»։ Խուարեսը պաշտոնական անվանմանը ավելացվել է 1874 թվականին՝ Բենիտո Խուարեսի պատվին<ref name="historiagob">{{Cite web |title=Historia |trans-title=History |url=http://www.naucalpan.gob.mx/ |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Municipality of Naucalpan |language=es |location=Naucalpan, Mexico}}</ref>։ Տարածքի պատմությունը սկսվում է տլատիլիկայից<ref name="encmuc">{{Cite web |title=Enciclopedia de los Municipios de Mexico Estado de Mexico Naucalpan de Juárez |url=http://www.e-local.gob.mx/work/templates/enciclo/mexico/mpios/15057a.htm |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=INAFED |language=es}}</ref>, որոնք բնակություն են հաստատել Հոնդո գետի ափերին մ.թ.ա. 1700-ից 600 թվականներին, սակայն հենց [[Մեքսիկա]]ն է տվել այն իր ներկայիս անունը, երբ նրանք գերիշխել են այնտեղ 15-րդ դարից մինչև Մեքսիկայի կայսրության իսպանական նվաճումը։ Նաուկալպանը պնդում է, որ այն տարածքն է, որտեղ [[Էռնան Կորտես]]ը հանգստացել է «Նոչե Տրիստե» գետի վրա, երբ նրանք փախչում էին Տենոչտիտլանից 1520 թվականին, սակայն սա վիճելի է<ref name="vremedios">{{Cite web |title=Virgen de los Remedios, Estado de México |trans-title=Virgin of Los Remedios, Mexico State |url=http://www.mexicodesconocido.com.mx/notas/1820-Virgen-de-los-Remedios |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091205211309/http://www.mexicodesconocido.com.mx/notas/1820-Virgen-de-los-Remedios |archive-date=2009 թ․ դեկտեմբերի 5 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |language=es |location=Mexico City |magazine=Mexico Desconocido magazine}}</ref>։ Այն Լոս Ռեմեդիոսի Աստվածածնի տունն է՝ Կույս Մարիամի փոքրիկ պատկեր, որը սերտորեն կապված է նվաճման հետ և, ինչպես ասում են, թողնվել է այստեղ։ Այսօր Նաուկալպան քաղաքն իրականում ավելի մեծ է, քան մունիցիպալիտետը, որի մի մասը տարածվում է հարևան [[Ուիշկիլուկա]]ն մունիցիպալիտետի վրա, չնայած Նաուկալպան մունիցիպալիտետի տարածքում կան այլ քաղաքներ, որոնք գտնվում են Նաուկալպան քաղաքից դուրս: Այն Մեքսիկայի խոշոր արդյունաբերական կենտրոն է: Այնուամենայնիվ, այն առավել հայտնի է որպես Սյուդադ Սատելիտեի տեղակայում, որը 1960-ական թվականների զարգացում է և Տորեո դե Կուատրո Կամինոս ցլամարտի մրցահարթակի տեղանք, որը քանդվել է 2010-ական թվականներին՝ Տորեո Պարկե Սենտրալ խառը օգտագործման զարգացման համար<ref name="encmuc" /><ref name="fortiz">{{Cite news |last=Ortiz |first=Francisco |date=2009 թ․ հունվարի 17 |title=Planean despejar Toreo |trans-title=Planning to dislodge the Toreo |newspaper=Reforma |location=Mexico City |page=12 |language=es}}</ref>: Մունիցիպալիտետի միակ չքաղաքայնացված տարածքներն են Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը և մի շարք էխիդոներ, բայց բնակարանային պակասը լուրջ ճնշում է գործադրել այս տարածքների վրա<ref name="rjimenez">{{Cite news |date=2007 թ․ մարտի 19 |title=El parque de los Remedios perdió 300 de sus 400 ha |trans-title=Los Remedios park lost 300 of is 400 hectares |url=http://www.eluniversal.com.mx/ciudad/83193.html |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |newspaper=El Universal |location=Mexico City |language=es}}</ref><ref name="inahcerro">{{Cite news |date=2009 թ․ հոկտեմբերի 26 |title=INAH defiende al Cerro Moctezuma |trans-title=INAH defends Cerro Moctezuma |newspaper=El Universal |location=Mexico city |language=es}}</ref>: == Պատմություն == Մեքսիկայի հովիտը, որի մի մասն է կազմում Նաուկալպանը, մարդկանց կողմից բնակեցված է եղել ավելի քան 20,000 տարի<ref name="encmuc" />։ Նաուկալպանի պատմությունը սկսվում է Տլատիլկա անունով մի խմբից, որը բնակություն է հաստատել Հոնդո գետի ափերին մ.թ.ա. 1700-ից 600 թվականներին<ref name="historiagob" />, որտեղ այժմ գտնվում են ժամանակակից Նակաուլպանը, Տոտոլինգան և Լոս Կուարտոսը։ Նախադասական շրջանում (մ.թ.ա. 1400-ից 1300 թվականներ) ժամանել է օլմեկների մի խումբ, որը զգալի ազդեցություն է ունեցել Տլատիլկայի տիրապետության վրա։ Հետագայում Տլատիլկան նաև մեծ ազդեցություն է ունեցել Թեոտիհուական քաղաքակրթության վրա<ref name="encmuc" />։ Մ.թ. 1000-ից 1200 թվականներին չիչիմեկները նվաճել են Տլատլիկան և տապալել իրենց միապետությունը։ Այս ժամանակահատվածում կառուցվել է Պիրամիդ դել Կոնդեն, որը գտնվում է այժմյան Էլ Կոնդե թաղամասում<ref name="historiagob" />։ Ավելի ուշ՝ նախաիսպանական շրջանում, տարածքը կառավարվում էր Տլակոպանի (Տակուբա) կողմից և էթնիկապես գերիշխում էր [[Օտոմիի]] կողմից։ 1428 թվականից սկսած՝ տարածքը գտնվում էր [[Տեպանեսե դե Ացկապոցալկո]]յի տիրապետության տակ, որը հետագայում նվաճվեց Ացտեկների Եռակի դաշինքի կողմից<ref name="encmuc" />, որոնք այն անվանեցին Նաուկալպան<ref name="historiagob" />։ 1520 թվականի հունիսի 30-ին Էռնան Կորտեսը փախավ Տենոչտիտլանից դեպի այն վայրը, որը այժմ Նաուկալպանն է։ Ըստ լեգենդի՝ նա լաց է եղել Մոնտեսումա կիպարիս ծառի տակ, որը, որոշների կարծիքով, գտնվում է այստեղ՝ [[Օտոկամպուլկո]] լեռան ստորոտում։ Սա կոչվում է «Նոչե Տրիստե» կամ «Վշտի գիշեր»։ Կա վեճ այն մասին, թե արդյոք այս ծառը գտնվում է այստեղ, թե Պոպոտլայում։ Մեկ այլ լեգենդի համաձայն՝ իսպանացիների փախուստի ժամանակ Կույս Մարիամի պատկերը թողնվել է մագուեյ բույսի տակ, որտեղ այսօր գտնվում է Լոս Ռեմեդիոսի սրբավայրը<ref name="historiagob" />։ 1521 թվականին Տենոչտիտլանի անկումը տարածքը հասցրեց իսպանական վերահսկողությանը։ Հերնան Կորտեսը այս տարածքի նահանգապետությունը զիջեց Իզաբել Մոկտեսումային և Ալոնսո դե Գրադոյին՝ այն անվանելով Սան Բարթողոմեոս Նաուկալպան։ Բնիկ ժողովուրդների ավետարանչությունն իրականացրին ֆրանցիսկյանները, որոնք կառուցեցին [[Սան Գաբրիել դե Տակուբա վանք]]ը և մի շարք պատմական եկեղեցիներ, ինչպիսիք են [[Սան Ֆրանցիսկո դե Ասսիզի եկեղեցի|Սան Ֆրանցիսկո դե Ասսիզի եկեղեցին,]] [[Ինմակուլադա Կոնսեպսիոն|Ինմակուլադա Կոնսեպսիոն եկեղեցին]] և [[Լոս Ռեմեդիոս եկեղեցի]]ն։ 1574 թվականին կառուցվեց [[Սան Բարթողոմեոս]] Նաուկալպանի տաճարը, իսկ աշտարակները կառուցվեցին ավելի ուշ՝ 1629 թվականին։ Տարածքը կարևոր էր գաղութային ժամանակաշրջանում շինարարական քարի, ավազի և խճաքարի արդյունահանման համար, որն օգտագործվում էր Մեխիկո քաղաքում բազմաթիվ շինությունների համար, այդ թվում՝ Մեխիկո քաղաքի Մետրոպոլիտեն տաճարի և Ազգային պալատի համար<ref name="encmuc" />։ ] 1810 թվականին Ռեմեդիոսների Կույսը Մեխիկո քաղաքի տաճարից բերվեց այստեղ՝ զորավարի հագուստով։ Նա հռչակվեց Իսպանիայի հովանավորուհի և «իսպանական բանակի պահապան»։ Տեղացիների շրջանում նրան անվանում էին «գաչուպինա» (իսպաներենի ժարգոնային բառ): Ի վերջո, նա դարձավ Նաուկալպանի հովանավորուհին, իսկ նրա հայտնաբերման 450-ամյակը նշվեց 1990 թվականին: Նրա սրբավայրը կառուցվեց 1875 թվականին<ref name="encmuc" />: 1821 թվականին Խոակին և [[Բեռնարդո Միրամի]]ն եղբայրները հիմնադրեցին ''«Diario Militar»'' թերթը: Այս թերթի հեղինակներից մեկը Խոսե Խոակին Ֆերնանդես դե Լիզարդին էր, որը հայտնի էր որպես «El Pensador Mexicano» (Մեքսիկացի մտածող<ref name="encmuc" />): Քաղաքը մնաց Տլալնեպանտլայի կախյալ մասը 19-րդ դարի մեծ մասի ընթացքում, չնայած այն դարձել էր անկախ մունիցիպալիտետ 1826 թվականին: Արդյունաբերականացումը սկսվեց այստեղ Հիլադոս և Տեխիդոս դե Ռիո Հոնդո գործարանի հիմնադրմամբ, որը բացվեց Բենիտո Խուարեսի կողմից 1869 թվականին: 1899 թվականին Սանտա Կրուս դել Մոնտեի տարածքը միացվեց մունիցիպալիտետին: Մեքսիկական հեղափոխության ժամանակ զապատիստաների առաջնորդներ [[Ռաֆայել Կարիլյո]]ն և [[Ռոման Դիաս]]ը գործել են մոտակա [[Չիմալպա լեռ]]ներում՝ դաշնային ուժերի դեմ<ref name="encmuc" />։ Կուատրո Կամինոս կայարանը բացվել է 1947 թվականին<ref name="historiagob" />։ Այն երկար տարիներ եղել է քաղաքի խորհրդանիշը, ինչպես նաև Նաուկալպանի մետրոյի կայարանի՝ Կուատրո Կամինոսի խորհրդանիշը<ref name="fortiz" />։ Շենքը քանդվել է 2009 թվականին՝ առևտրային համալիրի համար տեղ ազատելու համար<ref name="metrocc">{{Cite web |title=Cuatro Caminos |url=http://www.metro.df.gob.mx/red/estacion.html?id=21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927074942/http://www.metro.df.gob.mx/red/estacion.html?id=21 |archive-date=2011 թ․ սեպտեմբերի 27 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Mexico City Metro |language=es |location=Mexico City}}</ref>։ Նաուկալպանը պաշտոնապես քաղաք է հռչակվել 1957 թվականին, և նույն թվականին հիմնադրվել է [[Սյուդադ Սատելիտեն]]։ Նախագիծն ավարտվել է 1963 թվականին։ Դրա հինգ ֆիրմային աշտարակները նախագծվել են Լուիս Բարագանի և Մատիաս Գյորիցի կողմից։ 1975 թվականին Նաուկալպանը դարձել էր Մեքսիկայի ամենաարդյունաբերական քաղաքներից մեկը<ref name="encmuc" />։ == Քաղաք == [[Պատկեր:Skyline_of_Mexico_City_from_Naucalpan.jpg|ձախից|մինի|Մեխիկոյի լանդշաֆտը, որը երևում է Պեդեգալ դե Էչեգարայից|280x280փքս]] [[Պատկեր:AcueductoRemedios,_Naucalpan,_Edomex2.jpg|աջից|մինի|''Acueducto de los Remedios-''ն անցնում է Չամապա ցածր եկամուտ ունեցող արվարձանով]] Նաուկալպան քաղաքը տարածվում է հարևան Ուիշկիլուկան համայնքի վրա։ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ նրա ընդհանուր բնակչությունը կազմել է 913,681 բնակիչ, որոնցից 792,211-ը՝ Նաուկալպան համայնքի, իսկ 121,470-ը՝ Ուիշկիլուկան համայնքի։ Քանի որ քաղաքները կամ բնակավայրերը առանձին կառավարություն չունեն, երկու մասերը կառավարվում են իրենց համապատասխան համայնքներից։ Նաուկալպան համայնքի կազմում միայն Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը և մի քանի էխիդոներ են մնում հիմնականում չքաղաքայնացված<ref name="encmuc" />։ Համայնքի բնակչության ավելի քան 95%-ը ապրում է քաղաքում։ Համայնքը բաղկացած է քաղաքի 119 թաղամասերից, 18 փոքր գյուղերից, 71 բնակելի թաղամասերից և երկու գյուղական բնակարանային թաղամասերից<ref name="historiagob" />։ Արդյունաբերության աճի շնորհիվ Նաուկալպանը երկրի ամենակարևոր համայնքներից մեկն է<ref name="2010 census tables: INEGI">[http://mapserver.inegi.org.mx/mgn2k/?s=geo&c=1223 2010 census tables: INEGI] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502025339/http://mapserver.inegi.org.mx/mgn2k/?s=geo&c=1223|date=2013-05-02}}</ref>։ Այստեղ արտադրվող արտադրանքը ներառում է սննդամթերք, խմիչքներ, ծխախոտ, հագուստ և տեքստիլ<ref name="classgob">{{Cite web |title=Clasificacion de la Industria |trans-title=Classification of Industry |url=http://www.naucalpan.gob.mx/ |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=Municipality of Naucalpan |language=es |location=Naucalpan, Mexico}}</ref>, փայտե արտադրանք և թուղթ, մետաղներ և քիմիական նյութեր։ Արդյունաբերական պարկերի թվում են Ալսե Բլանկոն, Ատոտոն, Արդյունաբերական Նաուկալպանը, Լա Պերլան և Տլատիլկոն<ref name="classgob" />։ Մունիցիպալիտետը Մեծ Մեխիկո քաղաքի մաս է կազմում և գտնվում է Մեքսիկայի հովտում՝ կիսելով այս տարածաշրջանում տարածված օդի որակի և այլ բնապահպանական խնդիրներ: Նաուկալպանն արդեն մասնակցում է «Hoy No Circula» ծրագրին, որը սահմանափակում է մասնավոր ավտոմեքենաների օգտագործումը Մեխիկո քաղաքում և հարակից որոշ տարածքներում շաբաթվա ընթացքում և քննարկում է սահմանափակումները նաև շաբաթ օրերին երկարաձգելու հնարավորությունը: Դրա ենթահողը համարվում է խիստ աղտոտված, հիմնականում Բորդո Պոնիենտոյի աղբավայրի և ենթահողի խորտակման պատճառով՝ ստորգետնյա ջրերի գերմղման և չմաքրված կեղտաջրերի թափման պատճառով: Բացի այդ, շատ փոքր բիզնեսներ, ինչպիսիք են աղյուսագործական ձեռնարկությունները, հասարակական զուգարանները և ռեստորանները, կոպտորեն խախտում են սանիտարական և բնապահպանական օրենքները: Այնուամենայնիվ, ավտոմեքենաները կազմում են օդի աղտոտման 70%-ը<ref name="mmontaño">{{Cite news |last=Montaño |first=Ma. Teresa |date=2008 թ․ մարտի 5 |title=Crece la 'asfixia' del Valle de México |trans-title=Asphixia of the Valley of Mexico grows |newspaper=El Universal |location=Mexico City |language=es}}</ref>: Ավելի խիստ բնապահպանական կանոնակարգեր են ընդունվել և կիրառվել, բայց դա հանգեցրել է մունիցիպալիտետի լքմանը խոշոր արդյունաբերությունների կողմից, որոնք տեղափոխվել են հյուսիս և արևմուտք: Ավելի քան 200 ընկերություն տեղափոխվել է այստեղից և հարևան Տլալնեպանտլա և Էկատեպեկ մունիցիպալիտետներից: Նաուկալպանից հեռացած արդյունաբերությունների թվում են [[Մետալուրգիա|մետաղագործությունը]], ցեմենտի, ապակու գործարանները և այլ ոլորտներ, որոնք օգտագործում են մեծ քանակությամբ [[էներգիա]]: Արտադրական օբյեկտների մոտ քսան տոկոսը փակվել է, իսկ վեց արդյունաբերական պարկերը դատարկ են: Բացի շրջակա միջավայրի կարգավորումից, հողերի և վարձակալության գների աճը, տնտեսական անկումը և [[Ասիա]]յից եկող մրցակցությունը նույնպես հետևում են այլ գործիչների<ref name="sevan">{{Cite news |last=Jimenez |first=Rebeca |date=2006 թ․ փետրվարի 2 |title=Industriales se van de la zona metropolitana |trans-title=Industries the metropolitan area |newspaper=El Universal |location=Mexico City |language=es}}</ref>: Քաղաքով և մունիցիպալիտետի միջով անցնում են մի քանի խոշոր ճանապարհներ, որոնք Մեխիկո Սիթիի տարածքը կապում են հյուսիսային և արևմտյան մասերի, ինչպես նաև մետրոպոլիտենի այլ մասերի հետ<ref name="rechazo">{{Cite news |date=2009 թ․ փետրվարի 20 |title=Crece rechazo vecinal a obra en Satélite |trans-title=Neighbor rejection growing against project in Satélite |newspaper=El Universal |location=Mexico City |language=es}}</ref>: Անիլյո Պերիֆերիկոյի հյուսիսային հատվածն անցնում է Սյուդադ Սատելիտեով: Այս ճանապարհին երկրորդ մակարդակ ավելացնելու ծրագրեր կան, սակայն տեղի բնակիչները դեմ են դրան: Մտահոգություններից մեկն այն է, որ նոր ճանապարհը կվնասի մոտակա Տոռես դե Սատելիտեին<ref name="mcclat">{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 22 |title=Pena inaugurates the Bicentennial Viaduct |newspaper=McClatchy - Tribune Business New |location=Washington, DC}}</ref>: Վերջերս կառուցված Վիադուկտո Բիսենտենարիո մայրուղին, որը կապում է Մեխիկո Սիթիի արևմտյան Մեխիկո նահանգի հետ, անցնում է Նաուկալպանով և առաջին հատվածն էր, որը սկսեց շահագործվել: Այս հատվածը Լոմաս Վերդեսի հատվածը կապում է Մեխիկո Սիթիի սահմանին գտնվող Կուատրո Կամինոսի հետ<ref name="transforman">{{Cite news |last=Ortiz |first=Francisco |date=2009 թ․ հուլիսի 14 |title=Transforman a Naucalpan |trans-title=Transforming Naucalpan |newspaper=Reforma |location=Mexico City |page=5 |language=es}}</ref>: Այս ճանապարհների կառուցումը, կանխատեսումների համաձայն, փոփոխություններ կմտցնի քաղաքի քաղաքային լանդշաֆտում՝ ներգրավելով այնպիսի նախագծեր, ինչպիսիք են գրասենյակային շենքերը և առևտրային կենտրոնները: Մի շարք նախագծեր արդեն իսկ իրականացվում են: Նպատակն է այստեղ կառուցել Սանտա Ֆեի և Ինտերլոմասի նման տարածքներ: Նաուկալպանը մեծապես կախված է մեքենաներից և այլ մոտորային տրանսպորտային միջոցներից: Ջանքեր են գործադրվել հեծանիվների օգտագործումը խթանելու համար, ինչպիսիք են հեծանվային ուղիները և անվճար հեծանիվների վարկերը, սակայն դրանք հաջողությամբ չեն պսակվել<ref name="cbarrera">{{Cite news |last=Barrera |first=Claudio |date=2009 թ․ հոկտեմբերի 12 |title=Llama Satélite a usar bicis |trans-title=Calling Satélite to use bikes |newspaper=Reforma |location=Mexico City |page=4 |language=es}}</ref>։ Նաուկալպանի ամենահայտնի թաղամասերից մեկը Սյուդադ Սատելիտեն է՝ իր «Տորես դե Սատելիտե» յուրօրինակ քանդակով։ Սյուդադ Սատելիտեն 1950-ական և 1960-ական թվականներին Մեխիկո քաղաքի տարածքում դաշնային կառավարության կողմից իրականացված մի շարք խոշոր նախագծերից մեկն էր՝ «Կոնջունտո Հաբիտասիոնալ դե Տլալտելոլկո»-ի և «Սյուդադ Համալսարանական» կենտրոնի հետ միասին<ref name="mpani">{{Cite web |date=2008 թ․ օգոստոսի 26 |title=Arquitectura: Las Torres de Satélite, posibles víctimas del crecimiento vial [Mario Pani, Luis Barragán] |trans-title=Architecture_ The Towers of Satélite, possible victims of highway expansion (Mario Pani, Luis Barragán) |url=http://noticias.arq.com.mx/Detalles/10019.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416104238/http://noticias.arq.com.mx/Detalles/10019.html |archive-date=2009 թ․ ապրիլի 16 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |language=es |location=Mexico City |magazine=Arquitectura magazine}}</ref>։ 1940-ականների վերջից մինչև 1950-ականների սկիզբը Մեխիկո քաղաքը սկսեց աճել դեպի Դաշնային շրջանի հյուսիսային սահմանները և ներգրավել քաղաքաշինությունը հարակից Մեխիկո նահանգում։ Նաուկալպանի արվարձանային գոտու համար նախատեսված նախագծերից մեկը «Սյուդադ Սատելիտե» անվամբ նախագիծն էր։ Նախագիծը 1958 թվականին ղեկավարել է ճարտարապետ Լուիս Բարագանը և ֆինանսապես աջակցել է «Բանկո Ինթերնասիոնալ Հիպոտեկարիո»-ին։[2] Քաղաքի նախագծումը և համակարգումը վերահսկել է ճարտարապետ Մարիո Պանին<ref name="satelitedes">{{Cite web |title=Las torres de Ciudad Satélite (Estado de México) |trans-title=The Towers of Ciudad Satélite (Mexico State) |url=http://www.mexicodesconocido.com.mx/notas/5260-Las-torres-de-Ciudad-Sat%E9lite-%28Estado-de-M%E9xico%29 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |language=es |location=Mexico City |magazine=Mexico Desconocido magazine |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417002904/http://www.mexicodesconocido.com.mx/notas/5260-Las-torres-de-Ciudad-Sat%E9lite-(Estado-de-M%E9xico) |url-status=dead }}</ref>։ Այն նախագծվել է, որպես արվարձանային համայնք՝ «կանաչ միջանցքով» (այգիներով շրջապատված մայրուղի), որը կապում է այն Մեխիկո քաղաքի հետ։ Հողերի գրավիչ գները ստեղծեցին շուկայի բումի սկիզբ 1960-ականների կեսերին առաջին բնակարանների վաճառքից անմիջապես հետո, և հաջորդ տասը տարիների ընթացքում կանաչ միջանցքը անհետացավ<ref name="mpani" />։ Բացի հիմնական համայնք լինելուց, այն նաև խոշոր առևտրի թաղամաս է եղել 1962 թվականին ''Centro Comercial Satélite''-ի բացումից ի վեր<ref name="historiagob" />։ Տորես դե Սատելիտը կառուցվել է ճարտարապետներ Լուիս Բարագանի և Մատիաս Գյորիցի կողմից՝ նկարիչ Խեսուս Ռեյես Ֆերեյրայի համագործակցությամբ 20-րդ դարի կեսերին: Հինգ քանդակները կազմում են պրիզմաներ, որոնց բարձրությունը տատանվում է երեսունից հիսուներկու մետրի սահմաններում: Դրանք գտնվում են Մեքսիկա նահանգի ամենածանրաբեռնված ճանապարհներից մեկի շրջանաձև երթևեկելի մասում: Դրանք կառուցվել են որպես Մեքսիկայում համաշխարհային մակարդակի դիզայնի ավանգարդի խորհրդանիշներ և որպես Մեծ Մեխիկո քաղաքի Նաուկալպան ընդլայնման «ողջույն<ref name="rechazo" />»: Տորես դե Սատելիտը [[ՅՈՒՆԵՍԿՕ]]-ի կողմից ներառվել է ճարտարապետական ժառանգության ցանկում<ref name="enterate">{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 22 |title=Entérate Historia de las Torres de Satélite |trans-title=Enter:History of the Towers of Satélite |url=http://www.eluniversal.com.mx/notas/627933.html |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |newspaper=El Universal |location=Mexico City |language=es}}</ref>: Նաուկալպանի երկրորդ ամենահայտնի տեսարժան վայրը վերջերս քանդվեց։ Տորեո դե Կուատրո Կամինոսը (բառացիորեն՝ «Չորս ճանապարհների ցլամարտի ասպարեզ») կառուցվել է 1940-ական թվականներին՝ նախկինում հասիենդայում<ref name="encmuc" />։ Տարիների ընթացքում քաղաքը կառուցվել է, և ասպարեզը շրջապատող տարածքը դարձել է տեղական խոշոր տրանսպորտային հանգույց։ Մեխիկո քաղաքի մետրոյի 2-րդ գծի հյուսիսարևմտյան ծայրը ավարտվում է այստեղ՝ մեծ ավտոբուսային կայարանում, որը գտնվում է Տորեոյից ընդամենը մի քանի թաղամաս հեռավորության վրա։ Տորեոյում տասնհինգ տեղական ավտոբուսային երթուղիներ, ինչպես նաև Տոլուկա և արևմուտք տանող այլ վայրեր ավտոբուսներ են հավաքվում այստեղ։ Այս ավտոբուսները խցանում են Ինգենիերոս Միլիտարես<ref name="seesfuma">{{Cite news |date=2009 թ․ սեպտեմբերի 26 |title=Se esfuma El Toreo en un año |trans-title=El Toreo disappears in smoke in a year |newspaper=Reforma |location=Mexico City |page=1 |language=es}}</ref>, Ռոդոլֆո Գաոնա և Սան Մատեո շրջակա փողոցները<ref name="fortiz" />։ Այս ասպարեզը գմբեթավոր տանիքով երկար տարիներ քաղաքի խորհրդանիշն էր, բայց 2009 թվականին այս շենքի քանդումը սկսեց տեղ զիջել առևտրային համալիրի համար։ Ավտոբուսային երթուղիների մեծ մասը տեղափոխվել է քանդման և վերակառուցման համար, և տարածքում քննարկվում է ավտոբուսային տերմինալի կառուցումը<ref name="fortiz" />։ Շենքի կորստից անկախ, Մետրո Կուատրո Կամինոսի խորհրդանիշը կմնա գմբեթի պատկերը<ref name="metrocc" />։ [[Պատկեր:ParqueNaucalli.jpg|մինի|Նաուկալի այգի|283x283փքս]] Սյուդադ Սատելիտեից և Տորեոյից բացի, այստեղի այլ տեսարժան վայրերից են Սերո Մոկտեսուման, Վիլլա Ալպինան, Կոնդե ի Տլատիլկո Պիրամիդը, քաղաքի կենտրոնում գտնվող Մեխիկայի սրբավայրը և Նաուկալպանի թանգարանը: Գաղութային շրջանի պատմական կառույցներից են Կարակոլեսը, ջրատարը, Սանտա Կրուսի կամուրջը, Լոս Ռեմեդոսի սրբավայրի կամարները, Սան Լուիս Տլատիլկոյի ծխական համայնքը<ref name="encmuc" />: Քաղաքի կենտրոնում է գտնվում Տլատիլկա մշակույթի թանգարանը: Արենա Նաուկալպանը Նաուկալպանի, Մեքսիկայի նահանգի խոշոր ասպարեզներից մեկն է<ref name="anaucalpan">{{Cite web |title=Arena Naucalpan |url=http://www.luchawiki.org/index.php?title=Arena_Naucalpan |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15}}</ref>: Այն վաղուց ի վեր եղել է լուչա լիբրեի տունը և ներկայումս IWRG-ի կենտրոնական ասպարեզն է: Ասպարեզում յուրաքանչյուր հինգշաբթի և կիրակի անցկացվում է «լուչա լիբրեի շոու<ref name="ccnau">{{Cite web |title=Centro Cultural Naucalli |url=http://www.sic.gob.mx/ficha.php?table=centro_cultural&table_id=1438 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=CONACULTA |language=es |location=Mexico}}</ref>»: [[Նաուկալլի այգի]]ն զբաղեցնում է քառասուներեք հեկտար տարածք և հանդիսանում է ծառերով և այլ բուսականությամբ լի բնական տարածք: Այնտեղ կան նաև հանգստի և սպորտի հարմարություններ, ինչպիսիք են սահադաշտերը, հեծանվային ուղիները, խաղահրապարակները և Նաուկալլիի կուլտուրայի տունը։ Նաուկալպանի սիմֆոնիկ նվագախումբը պարբերաբար ելույթ է ունենում այստեղ՝ իր սեփական համերգասրահում<ref name="encmuc" />։ Քաղաքը հյուրընկալում է մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կամպուսներ։ Colegio de Ciencias y Humanidades Plantel Naucalpan-ը տեխնիկական քոլեջ է, որը կապված է UNAM-ի հետ: Այն բացվել է 1971 թվականին՝ [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ի գործունեության ապակենտրոնացման շրջանակներում։ Մասնագիտությունների մեծ մասը կապված է գիտության և տեխնիկայի հետ<ref name="unisicgob">{{Cite web |title=Universidades Naucalpan |url=http://www.sic.gob.mx/lista.php?table=universidad&estado_id=15&municipio_id=57&paso=10&offset=10 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=CONACULTA |language=es |location=Mexico}}</ref>։ Այլ կրթական հաստատություններ, որոնք ունեն հարմարություններ Naucalpan-ում, ներառում են ''«Universidad Nuevo Mundo; Universidad de Norteamérica, Colegio en Alta Dirreción Empresarial և Universidad del Valle de Mexico»'' համալսարանը<ref name="cchpn">{{Cite web |title=Colegio de Ciencias y Humanidades Plantel Naucalpan |trans-title=College of Sciences and Humanities, Campus Naucalpan |url=http://www.cch-naucalpan.unam.mx/ |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |publisher=[[UNAM]] |language=es |location=Naucalpan, Mexico}}</ref>: Universidad Autónoma del Estado de México-ն ծրագրում է 2010 թվականին այստեղ կառուցել կամպուս՝ որպես իր ընդլայնման ջանքերի մի մաս<ref name="UAEM">{{Cite news |date=2009 թ․ դեկտեմբերի 18 |title=UAEM quiere ampliar cobertura en Naucalpan |trans-title=UAEM wants to extend coverage in Naucalpan |url=http://www.milenio.com/node/344363 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |newspaper=Milenio |location=Mexico City |language=es |archive-date=2025-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250809025226/https://www.milenio.com/node/344363 |url-status=dead }}</ref>:Քաղաքը հյուրընկալում է մի շարք բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների կամպուսներ։ ''Colegio de Ciencias y Humanidades Plantel Naucalpan''-ը տեխնիկական քոլեջ է, որը կապված է UNAM-ի հետ: Այն բացվել է 1971 թվականին՝ ՄԱԿ-ի գործունեության ապակենտրոնացման շրջանակներում։ Մասնագիտությունների մեծ մասը կապված է գիտության և տեխնիկայի հետ։ Այլ կրթական հաստատություններ, որոնք ունեն հարմարություններ Naucalpan-ում, ներառում են Universidad Nuevo Mundo; Universidad de Norteamérica, Colegio en Alta Dirreción Empresarial և Universidad del Valle de Mexico համալսարան: Universidad Autónoma del Estado de México-ն ծրագրում է 2010 թվականին այստեղ կառուցել կամպուս՝ որպես իր ընդլայնման ջանքերի մի մաս<ref name="esqueletos">{{Cite news |last=Cruz |first=Raul |date=2009 թ․ նոյեմբերի 3 |title=Sobrevive en Satélite 'esqueleto' de edificios |trans-title=Skeleton of buildings survive in Satélite |newspaper=Reforma |location=Mexico City |page=5 |language=es}}</ref>: == Լոս Ռեմեդիոսի Աստվածածին == Նաուկալպան քաղաքի և մունիցիպալիտետի հովանավորուհին Լոս Ռեմեդիոսի կույսն է։ Նա Կույս Մարիամի փոքրիկ պատկեր է՝ 27 սմ բարձրությամբ։ Այս պատկերը սերտորեն կապված է իսպանական նվաճման հետ, մասնավորապես՝ «Նոչե Տրիստե» կամ «Վշտերի գիշեր» անունով հայտնի դրվագի հետ։ Ասում են, որ նա իր մարդկանց տարել է բնիկների կրոնական սրբավայր՝ ացտեկներից փախչելու համար, կանգ առնելով այստեղ՝ Օտումբա գնալու ճանապարհին։ Ավանդության համաձայն, Կորտեսի զինվորներից մեկը<ref name="vremedios" />՝ Գոնսալո Ռոդրիգես դե Վիլյաֆուերտեն, կրում էր [[Կույս Մարիամը սուրբ Հովհաննեսի տանը|Կույս Մարիամի]] փոքրիկ պատկեր և թաքցրել նրան մագուեյ բույսերից մեկի տակ՝ հետագայում նրան վերադարձնելու և հարգանքի տուրք մատուցելու համար, եթե ողջ մնա։ Այս տարածքում տեղի ունեցած հետագա ճակատամարտի ժամանակ իսպանացիները հայտնել են, որ տեսել են մի երիտասարդ աղջկա, որը հող էր նետում ացտեկների աչքերի մեջ՝ իսպանացիներին օգնելու համար։ Մեկ այլ լեգենդի համաձայն, այս պատկերը հայտնվել է Սերո դե լոս Պախարոսում, որտեղ 1574 թվականին կառուցվել է մատուռ, որը հետագայում՝ 1628 թվականին, ընդարձակվել է կամարակապ տանիքով և գմբեթով։ Կապված լինելով նվաճման հետ, Կույսի այս պատկերը համարվում է «իսպանական» և հովանավորչություն նրանց և իսպանական սովորույթներ ընդունած բնիկների համար: Նա համարվում է չորս հիմնական ուղղությունների (իր դեպքում՝ արևմուտքի<ref name="vremedios" />) հետ կապված Կույսերից մեկը՝ Տեպեյակի, Պիեդադի և դե լա Բալայի կույսերի հետ միասին: Չնայած տարածքի համար իր կարևորությանը, այս պատկերը պահվել է [[Մեխիկո]] քաղաքի տաճարում մինչև 1810 թվականը: Այդ թվականին նրան տեղափոխեցին Նաուկալպանում գտնվող իր սրբավայր՝ զորավարի հագուստով: Նա հռչակվեց Իսպանիայի հովանավորչուհի և «իսպանական բանակի պահապան»<ref name="encmuc" />։ Սրա նպատակն էր հակազդել Միգել Իդալգոյի կողմից Գվադալուպեի Կույսի օգտագործմանը որպես իր անկախության շարժման խորհրդանիշ:[1] Այս պատկերը Մեքսիկայում անցկացվող առաջին ամենամյա երթերից մեկի կենտրոնն էր, որը Մեխիկո քաղաքի Սանտա Վերակրուս եկեղեցուց գնաց դեպի Նաուկալպանում գտնվող նրա տնային սրբավայրը<ref name="vremedios" />: Նրա տոնը դեռևս նշվում է սեպտեմբերի 1-ին։ Այս օրը սրբավայրը առատորեն զարդարված է սպիտակ ծաղիկներով, որոնց թվում է նաև ծաղկաթերթերի գորգը Սան Միգել Արկանջել էսպլանադում<ref name="encmuc" />։ Այս սրբավայրը գտնվում է ոչ թե քաղաքում, այլ մունիցիպալիտետի լեռնային արևմտյան մասում, որտեղ գտնվում է Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը<ref name="vremedios" />։ Նրա տոնը նշվում է «Լոս Ապաչես», ''«Լոս Մորոս», «Չիչիմեկաս» և «Պաստորցիտա»'' պարերով<ref name="jquiroz">{{Cite web |last=Quiroz T. |first=José Luis |title=Acueducto de Naucalpan, tesoro arquitectónico (Estado de México) |trans-title=Naucalpan Aqueduct, architectural treasure (Mexico State) |url=http://www.mexicodesconocido.com.mx/notas/4900-Acueducto-de-Naucalpan,-tesoro-arquitect%C3%B3nico-%28Estado-de-M%C3%A9xico%29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081112075905/http://www.mexicodesconocido.com.mx/notas/4900-Acueducto-de-Naucalpan,-tesoro-arquitect%C3%B3nico-(Estado-de-M%C3%A9xico) |archive-date=2008 թ․ նոյեմբերի 12 |access-date=2010 թ․ փետրվարի 15 |language=es |location=Mexico City |magazine=Mexico Desconocido magazine}}</ref>։ 450-ամյակը նշվել է 1990 թվականին<ref name="encmuc" />։ == Համայնք == [[Պատկեր:Naucalpan.jpg|մինի|Քաղաքապետարան]] [[Պատկեր:Naucalpan_Periferico.jpg|ձախից|մինի|Մուտքը Մեխիկոյից Նաուկալպան՝ Պերիֆերիկո պողոտայով|285x285փքս]] Քաղաքի այն մասը, որը գտնվում է Նաուկալպան մունիցիպալիտետի տարածքում, գրեթե համաչափ է մունիցիպալիտետին, որտեղ միայն Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկը և մի քանի էխիդոներ են մնացել հիմնականում չքաղաքայնացված<ref name="classgob" />։ Մունիցիպալիտետը բաղկացած է քաղաքի 233 թաղամասերից, 18 փոքր գյուղերից, 71 բնակելի թաղամասերից և երկու գյուղական բնակարանային թաղամասերից<ref name="encmuc" />։ Միասին այս բնակավայրերը զբաղեցնում են 149.86 կմ² տարածք<ref name="encmuc" />։ Մունիցիպալիտետը գտնվում է Մեխիկոյի հովտում՝ Մեխիկո քաղաքից հյուսիս-արևելք և Մեքսիկայի նահանգի մայրաքաղաք Տոլուկայից հյուսիս-արևմուտք։ Մունիցիպալիտետը սահմանակից է Ատիսապան դե Սարագոսա, Տլալնեպանտլա դե Բազ, Խիլոցինգո, Ուիշկիլյուկան դե Դեգոլյադո, Խոնակատլան և Լերմա մունիցիպալիտետին՝ արևելքից և հարավ-արևելքից Մեխիկո քաղաքի դաշնային շրջանի հետ<ref name="encmuc" />։ Ամենաբարձր գագաթներն են Օրգանո և Լա Մալինչե լեռները՝ ծովի մակարդակից 3650 մետր (11980 ոտնաչափ) բարձրության վրա: Այլ նշանակալի բարձրությունների թվում են լա Կանտերան, Էլ Սեդրալը, Սան Խոսելիտոն, Լա Պլանտասիոնը և Պենյա դել Ռայոն: Տարածքով անցնող հիմնական գետերն են Տոտոլինան, Սան Լորենցոն և Լոս Ռեմեդիոսը: Համայնքի ջրամատակարարումը լրացվում է 28 խորը ջրհորներով և ջրատարով, որը ջուր է բերում [[Լերմա գետից]]: Այն ունի չափավոր կլիմա՝ ամռանը և վաղ աշնանը անձրևոտ եղանակով: Սառեցման ջերմաստիճանը տեղի է ունենում նոյեմբերից մինչև փետրվար ամիսները, բայց վերջին զգալի ձյունը տեղացել է 1967 թվականին<ref name="encmuc" />: Քաղաքից դուրս բուսականությունը բաղկացած է փշատերև ծառերից և [[կաղնի]]ներից, ինչպես նաև պտղատու ծառերի այգիներից, ինչպիսիք են [[սալորաչիր]]ը, [[խնձոր]]ը և [[տանձ]]ը: Վայրի բնության մեծ մասը բաղկացած է փոքր [[կաթնասուն]]ներից, ինչպիսիք են [[Սկյուռանմաններ|սկյուռները]] և օպոսումները, ինչպես նաև փոքր [[սողուններ]]ից և [[թռչուններ]]ից: Այնուամենայնիվ, անտառահատումը լուրջ խնդիր էր<ref name="encmuc" />: Կան ութ էխիդո, որոնցից հինգը նախատեսված են գյուղատնտեսության համար, իսկ մնացածը՝ այլ գործունեության համար: Գյուղատնտեսական արտադրությունը ներառում է կենդանիների կեր, [[գարի]], [[լոբի]], [[եգիպտացորեն]], [[ցորեն]], [[ավոկադո]], [[Դեղձենի|դեղձ]] և [[Կակտուսներ|կակտուսի]] պտուղներ: Անասնապահությունը ներառում է խոշոր եղջերավոր անասուններ, [[խոզեր]], [[ոչխար]]ներ և ընտանի թռչուններ: Կար նաև որոշակի իշխանի բուծում: Այստեղ դեռևս արդյունահանվում են շինարարական քարեր, ավազ և խճաքար: Այնուամենայնիվ, մունիցիպալիտետի տնտեսական գործունեության ճնշող մեծամասնությունը կազմում են քաղաքում արդյունաբերությունն ու առևտուրը:[1] Մունիցիպալիտետի հիմնական չքաղաքայնացված տարածքը Լոս Ռեմեդիոս ազգային պարկն է, որը գտնվում է ծայր արևմուտքում: Այս պարկը հիմնադրվել է 1938 թվականին դաշնային կառավարության կողմից հրամանագրերով՝ 400 հեկտար մակերեսով<ref name="rjimenez" />: Դրա սահմաններում է գտնվում Լոս Ռեմեդիոսի Կույսի սրբավայրը՝ գաղութային դարաշրջանի ջրատար և նախահիսպանական հնագիտական գոտի՝ [[Չիչիմեկա տաճար]]ով: Այս բոլորը գտնվում են Սերո Մոկտեսումա կոչվող լեռան մեջ և շրջակայքում: Այս վայրը ացտեկական աստղադիտարան էր և նաև ենթադրվում է, որ այնտեղ է հանգստացել Կորտեսը և նրա մարդիկ Տենոչտիտլանից փախչելուց հետո<ref name="inahcerro" />: Ջրատարը 500 մետր երկարություն ունի և բաղկացած է հիսուն կամարներից, որոնց բարձրությունը 16 մետր է և գետնի մեջ ձգվում է 1.7 մետր: Առաջին աստիճանը կառուցվել է 1616 թվականին փոխարքա Դիեգո Ֆերնանդես դե Կորդոբայի օրոք՝ Սան Ֆրանցիսկո Չիմալպա գյուղի աղբյուրից Լոս Ռեմեդիոսի սրբավայր ջուր բերելու նպատակով: Այս ջուրը նաև օգտագործվել է [[Սան Բարտոլոմեո]], [[Սանտա Մարիա]] Նատիվիտաս և [[Սանտա Կրուս]] գյուղերի դաշտերը ոռոգելու համար: Ջրատարը հիմնականում պատրաստված է կավե խողովակներից՝ օդը դուրս մղելու համար նախատեսված երկու մեծ պարուրաձև աշտարակներով: Այս աշտարակները շրջապատում են Լոս Ռեմեդիոսի Աստվածածնի սրբավայրը և կոչվում են ''«Կարակոլներ»'' ([[Փորոտանիներ|խխունջներ]]): 1764 թվականին այս համակարգի մատակարարած ջրի քանակը այլևս բավարար չէր, և փոխարքա Խոակին դե Մոնսերատը կառուցեց կամարակապ համակարգը, որն ավարտվեց 1765 թվականին: Ի վերջո, այս համակարգը չէր կարողանում ջուր մատակարարել և դարձավ պարզապես ճարտարապետական հուշարձան<ref name="vremedios" /><ref name="jquiroz" />: Այգու սկզբնական մակերեսի յոթանասունհինգ տոկոսն այժմ ունի անօրինական բնակավայրեր, այդ թվում՝ տեղական իշխանությունների կողմից թույլատրված բնակավայրեր: Չնայած այս բնակավայրերը կարող են բռնագրավվել և ոչնչացվել դաշնային օրենքի համաձայն, դա տեղի չի ունեցել<ref name="rjimenez" />: ''«Profepa»'' դաշնային բնապահպանական գործակալությունը բողոքներ է ստացել այգու տարածք վերջերս կատարված ներխուժումների վերաբերյալ, որոնց արդյունքում տասնյակ ծառեր են հատվել: Գործակալությունը արձագանքել է գաղութային դարաշրջանի ջրատարի մոտ երկու ենթաբաժանմունքներ կառուցելու կառուցապատողի ծրագրերի ստուգումներով՝ ստուգելու համար, թե արդյոք հողը մասնավոր է, թե հանրային: Դրա պատճառներից մեկն այն է, որ այգում բացակայում են պահպանման ծրագրեր, ցանկապատեր և զարգացման ջանքերը կանխելու այլ միջոցներ<ref name="ecologia">{{Cite news |date=2010 թ․ հունվարի 12 |title=Edomex-Ecología |trans-title=Mexico State-Ecology |newspaper=El Universal |location=Mexico city |language=es |agency=Agencia el Universal}}</ref>: Անօրինական բնակավայրերն ու զարգացումը ազդել են նաև այգուն հարակից էջիդո հողերի վրա: Սա և այն փաստը, որ բնակարանաշինությունն այժմ սկսում է ներխուժել հնագիտական գոտի, հանգեցրել է հարևան համայնքների կազմակերպությունների ներգրավմանը բողոքի ակցիաներին<ref name="inahcerro" />: === Քաղաքներ և գյուղեր === [[Պատկեր:Pueblo_de_san_francisco_chimalpa.jpg|աջից|մինի|Սան Ֆրանցիսկո Չիմալպա գյուղ|321x321փքս]] Ամենամեծ բնակավայրերն (քաղաքներ և գյուղեր) են<ref name="2010 census tables: INEGI" />՝ {| class="wikitable" |- style="background:#000000; color:black;" !Անուն !'''2010 թվականի մարդահամարի բնակչությունը''' |- |Նաուկալպան դե Խուարես |792,211 |- |Սան Ֆրանցիսկո Չիմալպա |8,953 |- |Էջիդո դե Սան Ֆրանցիսկո Չիմալպա |4,349 |- |Սանտիագո Տեպատլակսո |3,864 |- |Սան Խոսե Տեխամանիլ |2,578 |- style="background:#CFCFCF;" |'''Ընդհանուր համայնք''' |'''833,779''' |} == Էկոնոմիկա == Նաուկալպանը երկրի ամենահզոր մունիցիպալիտետներից մեկն է. Մեխիկո քաղաքին հարող տարածքում կան բազմաթիվ փոքր և միջին բիզնեսներ, ինչպիսիք են դեղագործական լաբորատորիաները, պահեստամասերի բիզնեսները, քիմիական արտադրանքի և տեքստիլ արտադրության գործարանները: Առևտրի և ծառայությունների ոլորտը կարևոր է, վերջին 40 տարիների ընթացքում այն աճել է: Դրա ծաղկումը սկսվել է 1971 թվականին ''Plaza Satélite'' առևտրի կենտրոնի բացմամբ: 2007 թվականին կառուցվել է ևս մեկ առևտրի կենտրոն՝ ''La Cúspide Sky Mal''l-ը: Մեքսիկա նահանգում հարստության բաշխման վերաբերյալ Ռեյես-Բարետո-Ռոդրիգեսի (2007) ուսումնասիրության համաձայն՝ Նաուկալպան դե Խուարեսը 2000 թվականին բավարար հարստություն է ստեղծել իր քաղաքացիների կարիքները երկու անգամ հոգալու համար, ի տարբերություն այլ մունիցիպալիտետների, որոնք տարեկան ստեղծում են իրենց քաղաքացիների կարիքների միայն մեկ երրորդը: Նաուկալպանը և նրա հարևան Էկատեպեկը բնակեցնում են Մեքսիկա նահանգի բնակչության 19%-ը և երկուսն էլ արտադրում են նահանգի եկամտի մի փոքր ավելին, քան 22%-ը: == Քույր քաղաքներ == {| class="wikitable" style="font-size:100%; background:#FFFFEF; float:left;" !Քաղաք !Նահանգ/Մարզ !Երկիր !տարի |- |[[Պատկեր:Flag_of_Des_Moines,_Iowa.svg|24x24փքս]] [[Des Moines|Դե Մոյն[1]]]<ref name=":0">{{Cite book |url=https://naucalpan.gob.mx/wp-content/uploads/2019/10/PDM-Naucalpan-2019-2021-actualizado_.pdf |title=Plan de desarrollo municipal |publisher=Dirección de Planeación e Innovación Gubernamental. |year=2019 |edition=2 |location=Naucalpan de Juarez |pages=162 }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |{{flagicon|Iowa}} [[Այովա]] |{{flagicon|USA}} [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] |1987 |- |[[Calgary|Կալգարի]]<ref name=":0" /> |{{flagicon|Alberta}} [[Alberta|Ալբերտա]] |{{flagicon|CAN}} [[Կանադա]] |1994 |- |[[Anyang, Gyeonggi|Անյանգ]]<ref name=":0" /> |[[Գյոնգի]] |{{Դրոշավորում|Հարավային Կորեա}} |1997 |} {{-}} == Աշխարհագրություն == === Կլիմա === Օվկիանոսային կլիմայի մերձարևադարձային բարձրլեռնային բազմազանությունը գոյություն ունի աշխարհի բարձրադիր մասերում, որոնք գտնվում են կա՛մ արևադարձային, կա՛մ մերձարևադարձային գոտիներում, չնայած այն սովորաբար հանդիպում է որոշ արևադարձային երկրների լեռնային վայրերում: Այս կլիմայի համար Կյոպպենի կլիմայի դասակարգման ենթատիպը «Cwb» է (օվկիանոսային մերձարևադարձային բարձրլեռնային կլիմա<ref>[http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=915059&cityname=Naucalpan%2C+M%E9xico%2C+Mexico&units= Climate Summary for Naucalpan]</ref>)։ == Կրթություն == Քոլեջներ և համալսարաններ. * Բարձրագույն ուսումնասիրությունների դպրոց (FES) Ակատլան ''(Facultad de Estudios Superiores Acatlán)'' Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարան * Գիտության և հումանիտար քոլեջ Naucalpan campus ''(Colegio de Ciencias y Humanidades plantel Naucalpan'') Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարան == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.naucalpan.gob.mx Ayuntamiento de Naucalpan de Juárez] Official website * {{in lang|es|fr|de}} [http://www.naucalpan.org www.naucalpan.org] Naucalpan City Portal * {{in lang|es|en}} https://web.archive.org/web/20080308220907/http://www.laluzysombra.com/ La luz y sombra local magazine by Guasco Telecom. * [http://www.viviraqui.com.mx Vivir Aquí] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250617170719/https://viviraqui.com.mx/ |date=2025-06-17 }} Naucalpan local newspaper * [http://www.satelucos.com.mx El mejor portal de Ciudad Satélite, Restaurantes, Servicios, Compras y más...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101110005029/http://www.satelucos.com.mx/ |date=2010-11-10 }} * [https://web.archive.org/web/20030811040755/http://www.satelandia.com/ ''satelandia.com'', restaurantes, bares, antros, gimnasios y más] * [http://www.bizarro0radio.com Bizarro Radio, Online Radio Station from Satélite] {{coord|19|28|31|N|99|14|16|W|region:MX_type:city|display=title}} {{Authority control}}<!--please leave the empty space as standard--> [[Կատեգորիա:Մեխիկո]] m44xmtqlxl39g5gjyz4hspy7xyhysr5 2 1310662 10715889 10714283 2026-03-27T19:48:11Z Վեներա Սարգսյան 155969 10715889 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երգ}} '''«Love Me Not»''', ամերիկացի երգչուհի-երգահան Ռեյվին Լեյնի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին, որպես նրա երկրորդ «Bird's Eye» (2024) [[ստուդիական ալբոմ]]ի գլխավոր սինգլ («Love Is Blind»-ի հետ միասին): «Love Me Not»-ն 2024 թվականի վերջին վիրուսային է դարձել [[TikTok]] տեսանյութերի փոխանակման հավելվածում, որը դարձել է նրա առաջընթացը և [[Billboard Hot 100]] չարտում 2025 թվականի հուլիսին՝ զբաղեցնելով 7-րդ հորիզոնականը։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ից դուրս «Love Me Not»-ը ընդգրկվել է [[Ավստրալիա|Ավստրալիայի]], [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]], [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] և [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] լավագույն հնգյակում, նաև իսկ [[Բելգիա|Բելգիայի]], [[Լատվիա|Լատվիայի]], [[Լիտվա|Լիտվայի]] և [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդների]] լավագույն տասնյակում<ref name="BB">{{cite magazine |last1=Zellner |first1=Xander |title=Hot 100 First-Timers: Ravyn Lenae Arrives With Viral Hit 'Love Me Not' |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ravyn-lenae-hot-100-first-timer-love-me-not-1235941197/ |magazine=[[Billboard]] |access-date=2025-04-09 |date=2025-04-08}}</ref>։ == Կոմպոզիցիա == Ոճային առումով «Love Me Not»-ը նկարագրվում է որպես [[R&B]]<ref name="UTR">{{cite web |last1=Sanoja |first1=Marcos |title=Ravyn Lenae returns with two brand new singles, 'Love Me Not' and 'Love Is Blind'. |url=https://www.undrtheradar.co.uk/all-features/ravynlenaesingles |website=[[Under the Radar]] |access-date=2025-04-09 |date=2024-05-09}}</ref>, «սոուլ-ռոք»<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/birds-eye-mw0004289212|title=Bird's Eye, Ravyn Lenae |last=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|date=2024-11-20|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[Ինդի ռոք|ինդի-ռոք]]<ref name="TLOBF">{{Cite magazine |title=Ravyn Lenae: ''Bird's Eye'' Review – Ravyn Lenae continues to hypnotise on Bird's Eye {{!}} R&B |url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/ravyn-leane-birds-eye-continues-to-hypnotise|access-date=2024-04-09 |magazine=[[The Line of Best Fit]] |language=en-us |author=Sam Franzini |date=2024-08-08}}</ref><ref name="NME">{{cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/ravyn-lenae-birds-eye-review-3781940|title=Ravyn Lenae – 'Bird's Eye' review: a slept-on auteur takes flight|work=[[NME]]|last=Wehner|first=Cyclone|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[գրանջ]]<ref name="PF">{{cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/ravyn-lenae-birds-eye/ |title=Ravyn Lenae: Bird's Eye Album Review|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|last=Hope|first=Clover|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref> և «ռետրո-փոփ»<ref name="Exclaim!">{{cite web|url=https://exclaim.ca/music/article/ravyn-lenae-bird-s-eye-album-review|title=Ravyn Lenae: Bird's Eye|last=Nwabuikwu|first=Ozioma|work=[[Exclaim!]]|date=2024-08-07|access-date=2025-04-09}}</ref>։ Երգում Ռեյվին Լինեն մտածում է իր ռոմանտիկ ցանկությունների<ref name="PF" /> և այն մասին, թե արդյոք արժե մտնել հարաբերությունների մեջ<ref name="NME" />, որոնք ներկայումս անկայուն են<ref name="Exclaim!" />։ Նա ուսումնասիրում է զուգընկեր ունենալու անհրաժեշտության և միաժամանակ անկախ լինելու ցանկության երկակիությունը<ref name="UTR" /><ref name="TLOBF" />։ Կրկներգում Լեյնը երազկոտ երգում է թմբուկների ուղեկցությամբ. «Օ՜ ոչ, դու ինձ պետք չես, բայց ես կարոտում եմ քեզ, արի՛ այստեղ»<ref name="UTR" />։ == Կարծիքներ == ''Under the Radar''-ից Մարկոս Սանոհան դրական կարծիք է հայտնել գրելով․ «Սա սիրո և նրա բարդությունների խորաթափանց ուսումնասիրություն է, որտեղ Լեյնը խորանում է հոգեկան ցավի և ինքնաճանաչման մեջ, ինչպես նաև անդրադառնում է այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են կարոտը և անվստահությունը»։ Հնչյունային առումով ալբոմը շատ է տարբերվում նրա նախկինում թողարկած բոլոր երգերից, տարվա լավագույն [[R&B]] երգն է, բայց այն կատարյալ է աշխատում ներկայացնելով այն, ինչը, հնարավոր է։ Այն զվարճալի է, բայց միևնույն ժամանակ՝ սրտաճմլիկ և հասկանալի<ref name="UTR" />։ == Չարտեր == === Շաբաթական չարտեր === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Չարտ (2025) ! scope="col"|Ամենաբարձր<br>հորիզոնական |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2025-07-07|title=ARIA Top 50 Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-07-07|access-date=2025-07-04}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} (Hip Hop/R&B, [[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2025-05-12|title=ARIA Top 40 Hip Hop/R&B Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-05-12|access-date=2025-05-09}}</ref> | 1 |- {{single chart|Austria|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- {{single chart|Flanders|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-17}} |- {{single chart|Wallonia|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-03}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canadian Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100/2025-07-12/|title=''Billboard'' Canadian Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-08}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2025-08-16|title=Canada CHR/Top 40 Airplay − Week of August 16, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-08-14}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada Hot AC|Hot AC]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2025-07-19|title=Canada Hot AC Airplay − Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 35 |- {{single chart|CIS|72|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|songid=222474|access-date=2025-08-15|refname=CIS}} |- |- {{single chart|Czechdigital|39|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|Estonia|11|date=20250718-20250724|publish-date=July 25, 2025|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Finnishairplay|21|artist=Ravyn-Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} ([[SNEP]])<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=28&annee=2025&categorie=Top%20Singles|title=Tops De La Semaine {{!}} Top Singles − Semaine du 11 juillet 2025|publisher=[[SNEP]]|language=fr|access-date=2025-07-15}}</ref> | 44 |- {{single chart|Germany|12|songid=2468961|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-08}} |- ! scope="row"|{{Reg|WW}} [[Мир (Земля)|Мир]] ([[Billboard Global 200|Global 200]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-global-200/2025-06-28/|title=''Billboard'' Global 200: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Հունաստան}} ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 27/2025|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=2025-07-09|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709072642/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=2025-07-09|url-status=dead}}</ref> | 24 |- {{single chart|Hungarysingle|38|year=2025|week=25|rowheader=true|access-date=2025-06-24}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 19. Birt 10. maí 2025 – Næst uppfært 17. maí 2025.|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-05-10|lang=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510000315/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-05-10|url-status=dead}}</ref> | 27 |- {{single chart|Ireland4|3|date=20250502|rowheader=true|access-date=2025-05-02}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսրայել}} (International Airplay, [[Media Forest]])<ref>{{cite web|url=https://mediaforest-group.com/weekly_charts.html#!|title=מדיה פורסט {{ndash}} המצעד הבינלאומי השבועי {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025 (Media Forest {{ndash}} International Weekly Chart {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025) |publisher=[[Media Forest]]|access-date=2025-07-20|date=2025-07-20|language=he|description =Select the year 2025 and the option "29 13-07-25 19-07-25" from the stretched lists, then click "שירים מובילים - רדיו - בינלאומי" to see the chart.}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Airplay, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-07-22 |title=Wiesulis ar jaunumu atgriežas Latvijas dziesmu topā (Wiesulis returns to the Latvian song chart with a new song) |url=https://sejas.tvnet.lv/8291172/wiesulis-ar-jaunumu-atgriezas-latvijas-dziesmu-topa |access-date=2025-07-22 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Streaming, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-06-26 |title=Gan jaunās balsis, gan pazīstami vārdi – visiem ir vieta Latvijas mūzikas topā (Both new voices and familiar names – everyone has a place on the Latvian music chart) |url=https://sejas.tvnet.lv/8275560/gan-jaunas-balsis-gan-pazistami-vardi-visiem-ir-vieta-latvijas-muzikas-topa |access-date=2025-06-26 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/naujienos/s19-3/|title=2025 19-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=2025-05-09|access-date=2025-05-09}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[TopHit]])<ref>{{cite web |title=Top Radio Hits Lithuania Weekly Chart: Jul 3, 2025 |url=https://tophit.com/chart/top/radio/hits/lt/weekly/20250627-20250703 |access-date=2025-07-04 |date=2025-07-04|language=en |publisher=[[TopHit]]}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լյուքսեմբուրգ}} (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/luxembourg-songs-hotw/2025-07-19/|title=Luxembourg Songs: Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-15}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} (''[[Billboard]]'' [[Чарты Billboard#Международные хит-парады|Malaysia Songs]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/malaysia-songs-hotw/2025-06-28/|title=Malaysia Songs: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 20 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02PDW2n1Y1FfNvJgjmPSjbfZ3Bf9SbqkwzVVEf4z19GDh8h7D1H3U8ysMEZtv65xAPl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 25 (13/6/2025-19/6/2025)|date=2025-06-28|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]]|access-date=2025-06-28|via=[[Facebook]]}}</ref> | 13 |- {{single chart|Dutch40|7|year=2025|week=30|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Dutch100|9|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-06-23}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} ([[Recorded Music NZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-05-16|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նիգերիա}} ([[TurnTable Top 100 Songs|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.turntablecharts.com/charts/1|title=''TurnTable'' Nigeria Top 100: May 30, 2025 – June 5, 2025 |magazine=[[TurnTable charts|TurnTable]]|access-date=2025-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612232107/https://www.turntablecharts.com/charts/1|archive-date=2025-06-12|url-status=live}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2025-w29/|title=Singel 2025 uke 29|language=no|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆիլիպիններ}} ([[Philippines Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://billboardphilippines.com/chart/philippines-hot-100/07-12-2025/|title=Philippines Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard Philippines]]|access-date=2025-07-09}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Airplay Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-airplay|title=OLiS – oficjalna lista airplay|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-21|description=Select week 12.07.2025–18.07.2025.}}</ref> | 16 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-03|description=Select week 20.06.2025–26.06.2025.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Պորտուգալիա}} ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-07-16-09-02-24.pdf|title=Top 200 Singles Semana 28 de 2025|page=8|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=2025-07-16|lang=pt}}</ref> | 48 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Սինգապուր}} ([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 24 (6 - 12 June 2025)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=2025-06-20|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://archive.today/20250617074723/https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|url-status=dead}}</ref> | 11 |- {{single chart|Slovakdigital2|46|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|South Africa2|41|week=26|year=2025|access-date=2025-07-03|rowheader=true}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Շվեդիա}} ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2025&dspp=27|title=Veckolista Singlar, vecka 27|publisher=[[Sverigetopplistan]]|language=sv|access-date=2025-07-04}}</ref> | 18 |- {{single chart|Switzerland|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-07-07}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Թուրքիա}} (International Airplay, [[Radiomonitor Türkiye]])<ref>{{Cite tweet|user=RadiomonitorTR|number=1946134347121385630|date=2025-07-18 |title= Radiomonitor Türkiye Uluslararası Listesi 29. Hafta Top10 |trans-title=Radiomonitor Turkey International Chart Week 29 Top10 |access-date=2025-07-18 |https://x.com/RadiomonitorTR/status/1946134347121385630|language=tr}}</ref> | 10 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄԷ}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 26, 2025 {{ndash}} 06/20/2025 to 06/26/2025|website=[[The Official MENA Chart]]|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2025-07-02|language=en|description=Select year 2025, week 26 and UAE chart to see the peak.}}</ref> | 15 |- {{single chart|UK|2|date=20250509|rowheader=true|access-date=2025-05-09}} |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2025-08-02/|title=''Billboard'' Hot 100: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29}}</ref> | 6 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Adult Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/adult-pop-songs/2025-08-02/|title=Adult Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/pop-songs/2025-08-02/|title=Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 3 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Rhythmic (chart)|Rhythmic]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/rhythmic-40/2025-07-26/|title=Rhythmic Airplay: Week of July 26, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-22|url-access=subscription}}</ref> | 9 |} == Հավաստագրեր == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=Australia|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-08|refname=ARIA}} {{Certification Table Entry|region=Austria|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-20}} {{Certification Table Entry|region=Canada|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-06-07}} {{Certification Table Entry|region=France| artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-17}} {{Certification Table Entry|region=New Zealand|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=2025-06-20|source=newchart|access-date=2025-06-20|certref=<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-06-20|access-date=2025-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620045438/https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|archive-date=2025-06-20|url-status=dead}}</ref>}} {{Certification Table Entry|region=Portugal|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=file_2025-06-18-16-08-50.pdf|access-date=2025-06-18}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|id=21022-7168-1|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-11}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|cswfR85D7jM|logo=1|Genius/Love Me Not (The Tonight Show Starring Jimmy Fallon)}} * {{YouTube|msGuqelopMA|logo=1|«Love Me Not»}} {{Արտաքին հղումներ}} jm0dc30268mq087qbsa7dqtdevlzn63 10715890 10715889 2026-03-27T19:48:47Z Վեներա Սարգսյան 155969 /* top */ 10715890 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երգ}} '''«Love Me Not»''', ամերիկացի երգչուհի-երգահան Ռեյվին Լեյնի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին, որպես նրա երկրորդ «Bird's Eye» (2024) [[ստուդիական ալբոմ]]ի գլխավոր սինգլ («Love Is Blind»-ի հետ միասին): «Love Me Not»-ն 2024 թվականի վերջին վիրուսային է դարձել [[TikTok]] տեսանյութերի փոխանակման հավելվածում, որը դարձել է նրա առաջընթացը և [[Billboard Hot 100]] չարտում 2025 թվականի հուլիսին՝ զբաղեցնելով 7-րդ հորիզոնականը։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ից դուրս «Love Me Not»-ը ընդգրկվել է [[Ավստրալիա|Ավստրալիայի]], [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]], [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] և [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] լավագույն հնգյակում, նաև իսկ [[Բելգիա|Բելգիայի]], [[Լատվիա|Լատվիայի]], [[Լիտվա|Լիտվայի]] և [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդների]] լավագույն տասնյակում<ref name="BB">{{cite magazine |last1=Zellner |first1=Xander |title=Hot 100 First-Timers: Ravyn Lenae Arrives With Viral Hit 'Love Me Not' |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ravyn-lenae-hot-100-first-timer-love-me-not-1235941197/ |magazine=[[Billboard]] |access-date=2025-04-09 |date=2025-04-08}}</ref>։ == Կոմպոզիցիա == Ոճային առումով «Love Me Not»-ը նկարագրվում է որպես [[R&B]]<ref name="UTR">{{cite web |last1=Sanoja |first1=Marcos |title=Ravyn Lenae returns with two brand new singles, 'Love Me Not' and 'Love Is Blind'. |url=https://www.undrtheradar.co.uk/all-features/ravynlenaesingles |website=[[Under the Radar]] |access-date=2025-04-09 |date=2024-05-09}}</ref>, «սոուլ-ռոք»<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/birds-eye-mw0004289212|title=Bird's Eye, Ravyn Lenae |last=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|date=2024-11-20|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[Ինդի ռոք|ինդի-ռոք]]<ref name="TLOBF">{{Cite magazine |title=Ravyn Lenae: ''Bird's Eye'' Review – Ravyn Lenae continues to hypnotise on Bird's Eye {{!}} R&B |url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/ravyn-leane-birds-eye-continues-to-hypnotise|access-date=2024-04-09 |magazine=[[The Line of Best Fit]] |language=en-us |author=Sam Franzini |date=2024-08-08}}</ref><ref name="NME">{{cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/ravyn-lenae-birds-eye-review-3781940|title=Ravyn Lenae – 'Bird's Eye' review: a slept-on auteur takes flight|work=[[NME]]|last=Wehner|first=Cyclone|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[գրանջ]]<ref name="PF">{{cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/ravyn-lenae-birds-eye/ |title=Ravyn Lenae: Bird's Eye Album Review|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|last=Hope|first=Clover|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref> և «ռետրո-փոփ»<ref name="Exclaim!">{{cite web|url=https://exclaim.ca/music/article/ravyn-lenae-bird-s-eye-album-review|title=Ravyn Lenae: Bird's Eye|last=Nwabuikwu|first=Ozioma|work=[[Exclaim!]]|date=2024-08-07|access-date=2025-04-09}}</ref>։ Երգում Ռեյվին Լինեն մտածում է իր ռոմանտիկ ցանկությունների<ref name="PF" /> և այն մասին, թե արդյոք արժե մտնել հարաբերությունների մեջ<ref name="NME" />, որոնք ներկայումս անկայուն են<ref name="Exclaim!" />։ Նա ուսումնասիրում է զուգընկեր ունենալու անհրաժեշտության և միաժամանակ անկախ լինելու ցանկության երկակիությունը<ref name="UTR" /><ref name="TLOBF" />։ Կրկներգում Լեյնը երազկոտ երգում է թմբուկների ուղեկցությամբ. «Օ՜ ոչ, դու ինձ պետք չես, բայց ես կարոտում եմ քեզ, արի՛ այստեղ»<ref name="UTR" />։ == Կարծիքներ == ''Under the Radar''-ից Մարկոս Սանոհան դրական կարծիք է հայտնել գրելով․ «Սա սիրո և նրա բարդությունների խորաթափանց ուսումնասիրություն է, որտեղ Լեյնը խորանում է հոգեկան ցավի և ինքնաճանաչման մեջ, ինչպես նաև անդրադառնում է այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են կարոտը և անվստահությունը»։ Հնչյունային առումով ալբոմը շատ է տարբերվում նրա նախկինում թողարկած բոլոր երգերից, տարվա լավագույն [[R&B]] երգն է, բայց այն կատարյալ է աշխատում ներկայացնելով այն, ինչը, հնարավոր է։ Այն զվարճալի է, բայց միևնույն ժամանակ՝ սրտաճմլիկ և հասկանալի<ref name="UTR" />։ == Չարտեր == === Շաբաթական չարտեր === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Չարտ (2025) ! scope="col"|Ամենաբարձր<br>հորիզոնական |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2025-07-07|title=ARIA Top 50 Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-07-07|access-date=2025-07-04}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} (Hip Hop/R&B, [[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2025-05-12|title=ARIA Top 40 Hip Hop/R&B Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-05-12|access-date=2025-05-09}}</ref> | 1 |- {{single chart|Austria|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- {{single chart|Flanders|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-17}} |- {{single chart|Wallonia|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-03}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canadian Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100/2025-07-12/|title=''Billboard'' Canadian Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-08}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2025-08-16|title=Canada CHR/Top 40 Airplay − Week of August 16, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-08-14}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada Hot AC|Hot AC]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2025-07-19|title=Canada Hot AC Airplay − Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 35 |- {{single chart|CIS|72|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|songid=222474|access-date=2025-08-15|refname=CIS}} |- |- {{single chart|Czechdigital|39|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|Estonia|11|date=20250718-20250724|publish-date=July 25, 2025|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Finnishairplay|21|artist=Ravyn-Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} ([[SNEP]])<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=28&annee=2025&categorie=Top%20Singles|title=Tops De La Semaine {{!}} Top Singles − Semaine du 11 juillet 2025|publisher=[[SNEP]]|language=fr|access-date=2025-07-15}}</ref> | 44 |- {{single chart|Germany|12|songid=2468961|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-08}} |- ! scope="row"|{{Reg|WW}} [[Мир (Земля)|Мир]] ([[Billboard Global 200|Global 200]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-global-200/2025-06-28/|title=''Billboard'' Global 200: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Հունաստան}} ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 27/2025|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=2025-07-09|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709072642/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=2025-07-09|url-status=dead}}</ref> | 24 |- {{single chart|Hungarysingle|38|year=2025|week=25|rowheader=true|access-date=2025-06-24}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 19. Birt 10. maí 2025 – Næst uppfært 17. maí 2025.|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-05-10|lang=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510000315/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-05-10|url-status=dead}}</ref> | 27 |- {{single chart|Ireland4|3|date=20250502|rowheader=true|access-date=2025-05-02}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսրայել}} (International Airplay, [[Media Forest]])<ref>{{cite web|url=https://mediaforest-group.com/weekly_charts.html#!|title=מדיה פורסט {{ndash}} המצעד הבינלאומי השבועי {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025 (Media Forest {{ndash}} International Weekly Chart {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025) |publisher=[[Media Forest]]|access-date=2025-07-20|date=2025-07-20|language=he|description =Select the year 2025 and the option "29 13-07-25 19-07-25" from the stretched lists, then click "שירים מובילים - רדיו - בינלאומי" to see the chart.}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Airplay, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-07-22 |title=Wiesulis ar jaunumu atgriežas Latvijas dziesmu topā (Wiesulis returns to the Latvian song chart with a new song) |url=https://sejas.tvnet.lv/8291172/wiesulis-ar-jaunumu-atgriezas-latvijas-dziesmu-topa |access-date=2025-07-22 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Streaming, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-06-26 |title=Gan jaunās balsis, gan pazīstami vārdi – visiem ir vieta Latvijas mūzikas topā (Both new voices and familiar names – everyone has a place on the Latvian music chart) |url=https://sejas.tvnet.lv/8275560/gan-jaunas-balsis-gan-pazistami-vardi-visiem-ir-vieta-latvijas-muzikas-topa |access-date=2025-06-26 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/naujienos/s19-3/|title=2025 19-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=2025-05-09|access-date=2025-05-09}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[TopHit]])<ref>{{cite web |title=Top Radio Hits Lithuania Weekly Chart: Jul 3, 2025 |url=https://tophit.com/chart/top/radio/hits/lt/weekly/20250627-20250703 |access-date=2025-07-04 |date=2025-07-04|language=en |publisher=[[TopHit]]}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լյուքսեմբուրգ}} (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/luxembourg-songs-hotw/2025-07-19/|title=Luxembourg Songs: Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-15}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} (''[[Billboard]]'' [[Чарты Billboard#Международные хит-парады|Malaysia Songs]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/malaysia-songs-hotw/2025-06-28/|title=Malaysia Songs: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 20 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02PDW2n1Y1FfNvJgjmPSjbfZ3Bf9SbqkwzVVEf4z19GDh8h7D1H3U8ysMEZtv65xAPl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 25 (13/6/2025-19/6/2025)|date=2025-06-28|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]]|access-date=2025-06-28|via=[[Facebook]]}}</ref> | 13 |- {{single chart|Dutch40|7|year=2025|week=30|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Dutch100|9|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-06-23}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} ([[Recorded Music NZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-05-16|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նիգերիա}} ([[TurnTable Top 100 Songs|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.turntablecharts.com/charts/1|title=''TurnTable'' Nigeria Top 100: May 30, 2025 – June 5, 2025 |magazine=[[TurnTable charts|TurnTable]]|access-date=2025-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612232107/https://www.turntablecharts.com/charts/1|archive-date=2025-06-12|url-status=live}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2025-w29/|title=Singel 2025 uke 29|language=no|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆիլիպիններ}} ([[Philippines Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://billboardphilippines.com/chart/philippines-hot-100/07-12-2025/|title=Philippines Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard Philippines]]|access-date=2025-07-09}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Airplay Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-airplay|title=OLiS – oficjalna lista airplay|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-21|description=Select week 12.07.2025–18.07.2025.}}</ref> | 16 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-03|description=Select week 20.06.2025–26.06.2025.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Պորտուգալիա}} ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-07-16-09-02-24.pdf|title=Top 200 Singles Semana 28 de 2025|page=8|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=2025-07-16|lang=pt}}</ref> | 48 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Սինգապուր}} ([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 24 (6 - 12 June 2025)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=2025-06-20|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://archive.today/20250617074723/https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|url-status=dead}}</ref> | 11 |- {{single chart|Slovakdigital2|46|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|South Africa2|41|week=26|year=2025|access-date=2025-07-03|rowheader=true}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Շվեդիա}} ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2025&dspp=27|title=Veckolista Singlar, vecka 27|publisher=[[Sverigetopplistan]]|language=sv|access-date=2025-07-04}}</ref> | 18 |- {{single chart|Switzerland|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-07-07}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Թուրքիա}} (International Airplay, [[Radiomonitor Türkiye]])<ref>{{Cite tweet|user=RadiomonitorTR|number=1946134347121385630|date=2025-07-18 |title= Radiomonitor Türkiye Uluslararası Listesi 29. Hafta Top10 |trans-title=Radiomonitor Turkey International Chart Week 29 Top10 |access-date=2025-07-18 |https://x.com/RadiomonitorTR/status/1946134347121385630|language=tr}}</ref> | 10 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄԷ}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 26, 2025 {{ndash}} 06/20/2025 to 06/26/2025|website=[[The Official MENA Chart]]|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2025-07-02|language=en|description=Select year 2025, week 26 and UAE chart to see the peak.}}</ref> | 15 |- {{single chart|UK|2|date=20250509|rowheader=true|access-date=2025-05-09}} |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2025-08-02/|title=''Billboard'' Hot 100: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29}}</ref> | 6 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Adult Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/adult-pop-songs/2025-08-02/|title=Adult Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/pop-songs/2025-08-02/|title=Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 3 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Rhythmic (chart)|Rhythmic]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/rhythmic-40/2025-07-26/|title=Rhythmic Airplay: Week of July 26, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-22|url-access=subscription}}</ref> | 9 |} == Հավաստագրեր == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=Australia|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-08|refname=ARIA}} {{Certification Table Entry|region=Austria|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-20}} {{Certification Table Entry|region=Canada|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-06-07}} {{Certification Table Entry|region=France| artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-17}} {{Certification Table Entry|region=New Zealand|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=2025-06-20|source=newchart|access-date=2025-06-20|certref=<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-06-20|access-date=2025-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620045438/https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|archive-date=2025-06-20|url-status=dead}}</ref>}} {{Certification Table Entry|region=Portugal|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=file_2025-06-18-16-08-50.pdf|access-date=2025-06-18}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|id=21022-7168-1|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-11}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|cswfR85D7jM|logo=1|Genius/Love Me Not (The Tonight Show Starring Jimmy Fallon)}} * {{YouTube|msGuqelopMA|logo=1|«Love Me Not»}} {{Արտաքին հղումներ}} h9m2hek5lbud7kbj1k2pdoci7jtatxw 0 1311834 10715824 10711859 2026-03-27T14:49:01Z POitor 107559 /* Հիմնական մասնակիցներ և թեկնածուներ */ Վարկանիշեր այսպես նշելը ճիշտ չէ: Եթե նշում ենք պետք է աղբյուրներ, հարցում իրականացնող կազմակերպություններ ևս նշել, քանի որ տարբեր են: 10715824 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ընտրություն | անվանում = Հայաստանի 9-րդ գումարման Ազգային ժողովի ընտրություններ | երկիր = Հայաստան | օր = հունիսի 7, [[2026]] | պատկեր = | ընտրողների ներկայացում = | պատկեր1 = [[Պատկեր:National Assembly of Armenia.jpg|200px]] | պատկեր2 = | պատկեր3 = | գույն1 = | գույն2 = | գույն3 = | կուս1 = | կուս2 = | կուս3 = | կուս4 = | կոալիցիա1 = | կոալիցիա2 = | կոալիցիա3 = | ընտրաձայներ1 = | ընտրաձայներ2 = | ընտրաձայներ3 = | ընտրատարածքներ1 = | ընտրատարածքներ2 = | ընտրատարածքներ3 = | ընտրատեղեր ընդանուր1 = | ընտրատեղեր ընդանուր2 = | ընտրատեղեր ընդանուր3 = | ընտրատեղերի փոփոխություն2 = | ընտրատեղերի փոփոխություն3 = | ձայներ1 = | ձայներ2 = | ձայներ3 = | ձայների տոկոս1 = | ձայների տոկոս2 = | ձայների տոկոս3 = | ձայներ2փուլ1 = | ձայներ2փուլ2 = | ձայներ2փուլ3 = | կրկնակի ձայներ1 = | կրկնակի ձայներ2 = | կրկնակի ձայներ3 = | կրկնակի ձայների տոկոս1 = | կրկնակի ձայների տոկոս2 = | կրկնակի ձայների տոկոս3 = | ձայներ2փուլ տոկոս1 = | ձայներ2փուլ տոկոս2 = | ձայներ2փուլ տոկոս3 = | կրկնակի ձայներ2փուլ1 = | կրկնակի ձայներ2փուլ2 = | կրկնակի ձայներ2փուլ3 = | կրկնակի ձայների2փուլ տոկոս1 = | կրկնակի ձայների2փուլ տոկոս2 = | կրկնակի ձայների2փուլ տոկոս3 = | ձայների փոփոխություն1 = | ձայների փոփոխություն2 = | ձայների փոփոխություն3 = | հարցուն1 օր = | հարցուն2 օր = | հարցուն3 օր = | հարցուն1 հղում = | հարցուն2 հղում = | հարցուն3 հղում = | հարցուն2 թեկնածու1 = | հարցուն2 թեկնածու2 = | հարցուն2 թեկնածու3 = | հարցուն3 թեկնածու1 = | հարցուն3 թեկնածու2 = | հարցուն3 թեկնածու3 = | տեսակ = | պաշտոն = | սկիզբ = | ավարտ = | թեկնածուներ = | այլ թեկնածուներ = | նախորդ = [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2021)|2021]] | հաջորդ = [[Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2031)|2031]] | քարտեզ = }} '''Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններ (2026)''', [[Հայաստանի Ազգային ժողով]]ի 9-րդ գումարման ընտրություններ, որը կկայանա 2026 թվականի հունիսի 7-ին<ref>[https://www.elections.am/Elections/Parliamentary Ազգային Ժողովի 2026 թվականի հունիսի 7-ի հերթական ընտրություններ - Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով]</ref>։ Ըստ [[Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով (Հայաստան)|Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով]]ի հրապարակած պաշտոնական տվյալների՝ քվեարկելու իրավունք ունեցող քաղաքացիների ընդհանուր թիվը 2,489,031 է: == Ընտրակարգ == Միապալատ Ազգային ժողովի պատգամավորներն ընտրվում են համամասնական ընտրակարգով՝ կուսակցական ցուցակներով։ Թեկնածուները ընտրություններին կկարողանան մասնակցել միայն կուսակցությունների կամ կուսակցությունների դաշինքների համապետական ցուցակում ընդգրկվելով<ref>{{Cite web |title=DocumentView |url=https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=105967 |accessdate=2018 թ․ հունվարի 25 |website=www.arlis.am}}</ref>։ Ընտրությունների համար Հայաստանը կբաժանվի 13 ընտրատարածքի<ref>{{Cite web |url=http://res.elections.am/images/doc/police.02.04.17.pdf |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 13 |website=res.elections.am}}</ref>։ Պատգամավորի թեկնածուն պետք է լինի նվազագույնը 25 տարեկան, վերջին 4 տարում ունենա միայն [[Հայաստան|Հայաստանի]] քաղաքացիություն և մշտապես ապրած լինի Հայաստանում, ունենա ընտրական իրավունք և տիրապետի [[Հայերեն|հայերենին]]։ [[Հայաստանի Սահմանադրություն|Հայաստանի Սահմանադրության]] համաձայն, Ազգային ժողովը կընտրվի 5 տարի ժամկետով և պետք է ունենա առնվազն 101 պատգամավոր։ Տեղերը կարող են ավելացվել, երբ պահանջվում է լրացուցիչ մանդատների բաշխում<ref>{{Cite web |url=http://www.parliament.am/law_docs5/Sahmanadrutyun_06.12.2015.pdf |accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 13 |website=www.parliament.am}}</ref>։ Մանդատները բաշխվում են [[Դոնթի մեթոդ|Դոնթի մեթոդով]]՝ համամասնորեն բոլոր քաղաքական ուժերի մեջ, որոնք հաղթահարել են նվազագույն ձայների շեմը (5% կուսակցությունների համար և 7% կուսակցությունների դաշինքների համար)։ Մանդատների բաշխման կարգը ներառում է [[լրացուցիչ անդամի ընտրակարգ]]։ Ազգային փոքրամասնությունների համար նախատեսված է առնվազն չորս տեղ խորհրդարանում։ Սեռային քվոտան պահանջում է, որ կուսակցական ցուցակի ցանկացած վերին հատված ներառի յուրաքանչյուր սեռի թեկնածուների առնվազն 33%-ը։ Եթե կուսակցությունը ստանում է ձայների մեծամասնությունը, բայց շահում է մանդատների 54%-ից պակաս, նրան կհատկացվեն լրացուցիչ մանդատներ՝ մանդատների ընդհանուր թվի 54%-ն ապահովելու համար։ Եթե մեկ կուսակցություն ստանում է մանդատների երկու երրորդից ավելին, ապա պարտվող կուսակցություններին, որոնք հաղթահարել են շեմը, կտրամադրվեն լրացուցիչ մանդատներ, որոնք կնվազեցնեն հաղթող կուսակցության մանդատների բաժինը մինչև երկու երրորդը։ Եթե նախնական արդյունքների հրապարակումից հետո վեց օրվա ընթացքում կառավարություն չի ձևավորվում, ապա 28-րդ օրը պետք է անցկացվի երկրորդ փուլ երկու ամենաշատ ձայներ ստացած կուսակցությունների միջև։ Երկրորդ փուլում հաղթող կուսակցությանը կտրամադրվեն 54% մեծամասնության համար անհրաժեշտ լրացուցիչ մանդատները, պահպանելով առաջին փուլում բաշխված բոլոր մանդատները։ == Հիմնական մասնակիցներ և թեկնածուներ == *[[Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցություն]] — վարչապետի թեկնածուն գործող վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինյան|Նիկոլ Փաշինյանն]] է: *[[Նոր Ուժ կուսակցություն]] — [[Հայկ Մարության]]ի ղեկավարած կուսակցություն։ *[[Հայաստան դաշինք]] — վարչապետի թեկնածուն [[Հայաստանի Հանրապետության նախագահ|Հայաստանի երկրորդ նախագահ]] [[Ռոբերտ Քոչարյան|Ռոբերտ Քոչարյանն է]]։ Դաշինքի կազմում շարունակում է հանդես գալ [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն (ՀՅԴ)|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը]]։ *[[Բարգավաճ Հայաստան կուսակցություն]] և [[Մայր Հայաստան դաշինք|«Մայր Հայաստան» դաշինք]] — այս երկու ուժերը (առաջնորդներ՝ [[Գագիկ Ծառուկյան]] և [[Անդրանիկ Թևանյան]]) հայտարարել են համատեղ մասնակցության մասին: Դաշինքին միացել է նաև [[Դեմոկրատական այլընտրանք կուսակցություն|«Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցությունը]] (Սուրեն Սուրենյանց): *[[Հանրապետություն կուսակցություն]] — կուսակցության առաջնորդ, [[Հայաստանի վարչապետ|Հայաստանի նախկին վարչապետ]] [[Արամ Զ. Սարգսյան|Արամ Սարգսյանը]] հայտարարել է, որ միանշանակ ինքն է լինելու կուսակցության վարչապետի թեկնածուն։ *[[«Միասնության թևեր» կուսակցություն]] — վարչապետի թեկնածուն ՀՀ նախկին մարդու իրավունքների պաշտպան (ՄԻՊ) [[Արման Թաթոյան|Արման Թաթոյանն]] է։ *[[Հայ ազգային կոնգրես|Հայ Ազգային Կոնգրես]] — կուսակցությունը որոշել է մասնակցել ընտրություններին և որպես վարչապետի թեկնածու առաջադրել է [[Լևոն Զուրաբյան|Լևոն Զուրաբյանին]]: *[[«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցություն]] — այս նորաստեղծ կուսակցությունը որպես իր վարչապետի թեկնածու է ներկայացրել գործարար [[Սամվել Կարապետյան (գործարար)|Սամվել Կարապետյանին]], չնայած նրա երկքաղաքացիության հետ կապված իրավական սահմանափակումներին: == Տես նաև == * [[Հայաստանի կուսակցությունների ցանկ]] == Ծանոթագրություններ == {{Ծանցանկ}} {{Հայաստանյան ընտրություններ և հանրաքվեներ}} [[Կատեգորիա:2026 Հայաստանում]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի ընտրություններ]] 2xceegmw7kiviw7a8pjwqiar0ytkg3w 0 1315526 10715883 10710210 2026-03-27T19:27:20Z Աննա-Կարապետյան 157228 10715883 wikitext text/x-wiki {{ՎԹ1|2026,3,20}} Տու Շի ( չինարեն՝ 杜詩, [[Փինյին|փինյին]]՝ ''Dù Shī'', մ.թ. 38 թ.<ref name="crespigny 183">Crespigny, 183.</ref><ref>''[[Book of Later Han]]'', vol. [[s:zh:後漢書/卷31|31]]</ref>) Չինաստանի Արևելյան [[Հան դինաստիա|Հան դինաստիայի]] ժամանակաշրջանի հիդրոլոգ, գյուտարար, մեխանիկական ինժեներ, մետալուրգ և պետական գործիչ։ Տու Շին համարվել է առաջինը, ով մետալուրգիայում կիրառել է [[Հիդրավլիկա|հիդրավլիկ]] էներգիան (այսինքն՝ ջրաղացային անիվ) փչափող սարքերը (օդ մղող մեխանիզմներ) աշխատեցնելու նպատակով։ Նրա գյուտը կիրառվել է [[Վատերժակետային վառարան|վատերժակետային վառարանների]] մխոցային փչափողներն աշխատեցնելու, իսկ հետագայում նաև կուպոլային վառարաններում՝ [[Թուջ|ձուլածո երկաթ]] կռելու համար։ Ձուլածո երկաթը Չինաստանում հայտնի է դեռևս մ.թ.ա. 6-րդ դարից: Տու Շին ծառայել է որպես տեսչական պաշտոնյա և մի շարք տարածքների կառավարիչ՝ Հան դինաստիայի Գուանվու կայսրի իշխանության օրոք։ Նա նաև ղեկավարել է կարճատև ռազմական արշավ, որի ընթացքում ոչնչացրել է Յան Յիի (մ.թ. 26 թ.) գլխավորած փոքրաթիվ ավազակախումբը։ [[Պատկեր:Yuan_Dynasty_-_waterwheels_and_smelting.png|աջից|մինի|260x260փքս|Ջրաղացների միջոցով աշխատող [[Վատերժակետային վառարան|վատերժակետային վառարանների]] փչափողների պատկերումը, «Նոնգ Շու» գրքից՝ Վան Ժենի գրած, 1313 թ., Չինաստանի Յուան դինաստիայի ժամանակաշրջանում։]] == Կյանքը == === Վաղ կարիերա === Թեև Տու Շիի ծննդյան տարեթիվը հայտնի չէ, հաստատված է, որ նա ծնվել է [[Հենան]] նահանգի Հենեյ գավառում<ref name="crespigny 183" />։ Մինչ պետական ծառայության անցնելը նա իր տեղական վարչական շրջանում զբաղեցրել է ''արժանիքների պաշտոնյայի'' պաշտոնը։ 23 թվականին, Սին դինաստիայի գահազավթիչ [[Վան Ման|Վան Մանի]] (9-23 թթ.) դեմ ապստամբությունից հետո, Տու Շին նշանակվել է պետական գրագիր՝ Գենշի կայսրի ( 23-25 թթ.) օրոք<ref name="crespigny 183" />։ Սակայն կարճ ժամանակ անց նա հավատարմություն է հայտնել [[Հան դինաստիա|Հան դինաստիայի]] Գուանվու կայսրին (25-57 թթ.), որը համարվել է Արևելյան Հան դինաստիայի (25-220թթ.) իրական հիմնադիրը<ref name="crespigny 183" />։ === Տեսչական պաշտոնյա === Գուանվու կայսրի օրոք Տու Շին նշանակվել է տեսչական պաշտոնյա՝ մայրաքաղաք [[Լոյան|Լոյանում]] գործերի վերահսկման և օրենքի պահպանման համար<ref name="crespigny 183" />։ Երբ ռազմական պաշտոնյա Սիաո Կուանի (մ.թ. 26) անկարգ զինվորները պատուհասել էին մայրաքաղաքն ու ահաբեկել բնակիչներին, Տու Շին նրան պատասխանատվության է ենթարկել<ref name="crespigny 183 890">Crespigny, 183 & 890.</ref>։ Տու Շին Սիաոյին անմիջապես մահապատժի է ենթարկել, առանց գահի բացահայտ թույլտվության և միայն հետո ուղարկել է այդ իրադարձության մասին զեկույցը<ref name="crespigny 183 890" />։ Գուանվուն դժգոհ չի եղել այդ քայլից, այլ դիմել է դատարան ու նրան պարգևատրել են մի նշանով, որը արդարացրել է Տու Շիի գործողությունները<ref name="crespigny 183" />։ Այս իրադարձությունից կարճ ժամանակ անց ավազակապետ Յան Յին (մ.թ. 26) մեծ անկարգություններ է արել Հեդոն գավառում, որտեղ Տու Շին ուղարկվել էր կարգուկանոն հաստատելու: Երբ Տու Շիի զորքերի տարածաշրջան ժամանելու մասին լուրը հասնում է Յան Յիին, նա պլանավորում է փախչել [[Դեղին գետ|Դեղին գետի]] վրայով<ref name="crespigny 183 963">Crespigny, 183 & 963</ref>: Սակայն Տու Շին կանխատեսել է դա և ուղարկել է խումբ, որը այրել է Յանի փախուստի համար նախատեսված նավակները<ref name="crespigny 183 963" />։ Հեդոն գավառում զորք հավաքելով՝ Տու Շին կազմակերպել է թշնամիների վրա հանկարծակի հարձակում նժույգային ուժերով, ջարդել և ոչնչացրել է Յանի ավազակներին<ref name="crespigny 183" />։ === Կառավարիչ === Երեք տարի Տու Շին ծառայել է Հենան նահանգի գավառում՝ որպես գավառապետ, որտեղ նրա կառավարման վարպետությունը լայն ճանաչում է ստացել նահանգի իշխանությունների կողմից<ref name="crespigny 183 184">Crespigny, 183&#x2013;184.</ref>։ Դրանից հետո Տու Շին եղել է հրամանատար Պեյ և Ռունան գավառներում<ref name="crespigny 184">Crespigny, 184.</ref>։ 31 թվականին նա նշանակվել է [[Նանյան (տարածաշրջան)|Նանյանի]] կառավարիչ<ref name="crespigny 184" />։ Այնտեղ ծառայության ընթացքում նա կառուցել է մի շարք պաշտպանական դամբարաններ և ջրանցքներ՝ հողերի վերականգնման և տեղական գյուղատնտեսության զարգացման համար<ref name="crespigny 184" />։ Այստեղ նա նաև ստեղծել է ջրաշարժիչով աշխատող փչափող սարք՝ [[Թուջ|ձուլածո երկաթի]] ձուլման համար, մի մեքենա, որը, ըստ տեղեկությունների, շատ է նվազեցնում ձեռքի աշխատանքը<ref name="crespigny 184" />։ Գրանցված է, որ տեղացիները նրան այնքան էին սիրում, որ հաճախ անվանում էին ''Մայր Տու'' և համեմատում նշանավոր պատմական դեմքերի հետ, օրինակ՝ Արևմտյան Հան դինաստիայի Շաո Սինչենի հետ<ref name="crespigny 184" />։ Տու Շին, ամեն դեպքում, տեղական կառավարիչ է եղել սակայն նա նաև առաջարկություններ է արել կայսերական դատարանին քաղաքականության հարցերում<ref name="crespigny 184" />։ Նա առաջարկել է վերականգնել ''Գիշերարշավների նշանների'' համակարգը, որը հնարավորություն է տվել կայսերական իշխանություններին վերահսկելու հնարավոր կոռուպցիան՝ զորքերի հավաքագրման փաստաթղթերի կեղծման մեջ<ref name="crespigny 184" />։ Տու Շին նաև թեկնածու է առաջադրել որոշ փոքր պաշտոնյաների, որոնք, նրա կարծիքով, արժանի են եղել բարձր պաշտոնների մայրաքաղաքում, այդ թվում՝ Ֆու Չժանին<ref name="crespigny 184" />։ 37 թվականին մեկ դիմումով նա դատապարտել է դատարանին հաշվի առնել Ֆուին՝ որպես հաջորդ կայսերական գրավոր քարտուղար<ref name="crespigny 184" />։ === Մահ === Տու Շիի հեղինակությունը խախտվում է մ.թ. 38-ին, երբ նրան մեղադրում են, որ նա իր ծառայականներից մեկին ուղարկել է մարդ սպանելու՝ եղբոր վրեժը լուծելու համար<ref name="crespigny 184" />։ Այդ նույն տարի Տու Շին հիվանդանում է և մահանում<ref name="crespigny 184" />։ Չնայած Տուի երկարատև պաշտոնական կարիերային, սպասավորների տնօրեն Բաո Յոնը հայտնել է, որ Տուի համար պատշաճ հուղարկավորության արարողություն կազմակերպել հնարավոր չէ, քանի որ Տուն գրեթե սնանկ էր մահացել<ref name="crespigny 184" />։ Այնուամենայնիվ, կայսրը կայսերական հրամանագիր է հրապարակել, որով Տուին թույլատրվել է պատշաճ հուղարկավորության արարողություն անցկացնել մայրաքաղաքում գտնվող իր հրամանատարական նստավայրում, ինչպես նաև մետաքս՝ ծախսերի համար<ref name="crespigny 184" />։ == Ջրային հզորությամբ վատերժակետային վառարան == === Արևելյան Հանյան գրքում հիշատակություն === Հան դինաստիայի ինժեներ և պետական գործիչ Տու Շին կարճ հիշատակվում է «Արևելյան Հանյան» (Հո Հան Շու) գրքում՝ ''Wade-Giles տառադարձմամբ''։ Դոնալդ Բ. Վագները գրել է, որ Տու Շիի օգտագործած փչափող սարքերի ֆիզիկական մնացորդներ չեն պահպանվել, ուստի ժամանակակից գիտնականները դեռևս չեն կարողանում որոշել, թե դրանք պատրաստված են եղել կաշվից, թե՞ հսկա փայտե հովհարներից, ինչպես նկարագրվել է ավելի ուշ՝ 14-րդ դարում<ref name="wagner 77">Wagner, 77.</ref>։ === Օգտագործման տարածում === [[Պատկեր:Song_Dynasty_Hydraulic_Mill_for_Grain.JPG|աջից|մինի|200x200փքս|Հորիզոնական ջրանիվի մեկ այլ չինական կիրառություն հացահատիկի ջրաղացում, ինչպես երևում է Հյուսիսային Սոնի դարաշրջանի (960-1127) այս նկարում, որը պատկերում է քաղաքային գետի տեսարան:]] ''Սանգոու Չժի'' (Երեք թագավորությունների գրառումներ) պատմական տեքստում նշվում է մարդկային աշխատանքի և ձիաուժի օգտագործումը վատերժակետային վառարանի մետաղագործական փուչիկները գործարկելու համար, նախքան ջրային էներգիայի կիրառումը: Նաև նշել է, որ Լուոլին քաղաքի ինժեներ Հան Ծին (մ.թ. 238թ.) վերափոխել է նմանատիպ ջրային փուչիկ, որը նախկինում Տու Շին էր ստեղծել<ref name="wagner 77 78">Wagner, 77&#x2013;78.</ref>: Դրանից երկու տասնամյակ անց արձանագրվել է, որ ջրային շարժիչով փչակների մեկ այլ նախագիծ ստեղծվել է Տու Յուի (222-285) կողմից: Վու Չան Ծիի 5-րդ դարի տեքստում դրա հեղինակ Պի Լինը գրել է, որ Յուանծիայի գահակալության շրջանում (424-429) կառուցվել է պլանավորված արհեստական ​​լիճ՝ չինական երկաթի արդյունաբերության հալման և ձուլման գործընթացներին օժանդակող ջրային անիվները շարժիչ ուժ դարձնելու նպատակով<ref name="needham volume 4 part 2 371 372">Needham, Volume 4, Part 2, 371-371.</ref>: 5-րդ դարում Շույ Ծին Ճուի տեքստում հիշատակվում է ջրային անիվները շարժելու համար գետի հոսող ջրի օգտագործումը, ինչպես նաև [[Թան (դինաստիա)|Թան դինաստիայի]] (618-907) Յուանհե Ծիուն Սիան Տու Չիի աշխարհագրական տեքստը, որը գրվել է մ.թ. 814 թվականին<ref name="wagner 77 78" /><ref name="needham volume 4 part 2 373">Needham, Volume 4, Part 2, 373.</ref>: Չնայած Տու Շին առաջին պատմական դեմքն է, որը ջրի ուժը կիրառել է մետաղագործական փչափող սարքերի վրա, նման սարքի գործողության մեջ պատկերող չինական ամենահին նկարազարդումը կարելի է տեսնել ''Նոն Շուի'' նկարում, որը տպագրվել է 1313 թվականին Չինաստանի Յուան դինաստիայի (1271-1368) օրոք<ref name="needham volume 4 part 2 371">Needham, Volume 4, Part 2, 371.</ref>։ Տեքստը գրվել է Վան Ճենի կողմից, որը բացատրել է ջրային հզորությամբ վատերժակետային վառարանի համար օգտագործվող մեթոդները: == Նշումներ == <references responsive="0"></references> == Ծանոթագրություններ == * de Crespigny, Rafe. (2007). ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. Leiden: Koninklijke Brill. {{ISBN|90-04-15605-4}}. * [[Joseph Needham|Needham, Joseph]] (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 4, Part 2''. Taipei: Caves Books, Ltd. * Wagner, Donald B. (2001). ''The State and the Iron Industry in Han China''. Copenhagen: Nordic Institute of Asian Studies Publishing. {{ISBN|87-87062-83-6}}. == Արտաքին հղումներ == *[http://www.waterhistory.org/histories/waterwheels/ History of waterwheels] {{authority control}} 4025yj98we821n3ap1d2vc3elzws9e8 10715884 10715883 2026-03-27T19:27:35Z Աննա-Կարապետյան 157228 10715884 wikitext text/x-wiki Տու Շի ( չինարեն՝ 杜詩, [[Փինյին|փինյին]]՝ ''Dù Shī'', մ.թ. 38 թ.<ref name="crespigny 183">Crespigny, 183.</ref><ref>''[[Book of Later Han]]'', vol. [[s:zh:後漢書/卷31|31]]</ref>) Չինաստանի Արևելյան [[Հան դինաստիա|Հան դինաստիայի]] ժամանակաշրջանի հիդրոլոգ, գյուտարար, մեխանիկական ինժեներ, մետալուրգ և պետական գործիչ։ Տու Շին համարվել է առաջինը, ով մետալուրգիայում կիրառել է [[Հիդրավլիկա|հիդրավլիկ]] էներգիան (այսինքն՝ ջրաղացային անիվ) փչափող սարքերը (օդ մղող մեխանիզմներ) աշխատեցնելու նպատակով։ Նրա գյուտը կիրառվել է [[Վատերժակետային վառարան|վատերժակետային վառարանների]] մխոցային փչափողներն աշխատեցնելու, իսկ հետագայում նաև կուպոլային վառարաններում՝ [[Թուջ|ձուլածո երկաթ]] կռելու համար։ Ձուլածո երկաթը Չինաստանում հայտնի է դեռևս մ.թ.ա. 6-րդ դարից: Տու Շին ծառայել է որպես տեսչական պաշտոնյա և մի շարք տարածքների կառավարիչ՝ Հան դինաստիայի Գուանվու կայսրի իշխանության օրոք։ Նա նաև ղեկավարել է կարճատև ռազմական արշավ, որի ընթացքում ոչնչացրել է Յան Յիի (մ.թ. 26 թ.) գլխավորած փոքրաթիվ ավազակախումբը։ [[Պատկեր:Yuan_Dynasty_-_waterwheels_and_smelting.png|աջից|մինի|260x260փքս|Ջրաղացների միջոցով աշխատող [[Վատերժակետային վառարան|վատերժակետային վառարանների]] փչափողների պատկերումը, «Նոնգ Շու» գրքից՝ Վան Ժենի գրած, 1313 թ., Չինաստանի Յուան դինաստիայի ժամանակաշրջանում։]] == Կյանքը == === Վաղ կարիերա === Թեև Տու Շիի ծննդյան տարեթիվը հայտնի չէ, հաստատված է, որ նա ծնվել է [[Հենան]] նահանգի Հենեյ գավառում<ref name="crespigny 183" />։ Մինչ պետական ծառայության անցնելը նա իր տեղական վարչական շրջանում զբաղեցրել է ''արժանիքների պաշտոնյայի'' պաշտոնը։ 23 թվականին, Սին դինաստիայի գահազավթիչ [[Վան Ման|Վան Մանի]] (9-23 թթ.) դեմ ապստամբությունից հետո, Տու Շին նշանակվել է պետական գրագիր՝ Գենշի կայսրի ( 23-25 թթ.) օրոք<ref name="crespigny 183" />։ Սակայն կարճ ժամանակ անց նա հավատարմություն է հայտնել [[Հան դինաստիա|Հան դինաստիայի]] Գուանվու կայսրին (25-57 թթ.), որը համարվել է Արևելյան Հան դինաստիայի (25-220թթ.) իրական հիմնադիրը<ref name="crespigny 183" />։ === Տեսչական պաշտոնյա === Գուանվու կայսրի օրոք Տու Շին նշանակվել է տեսչական պաշտոնյա՝ մայրաքաղաք [[Լոյան|Լոյանում]] գործերի վերահսկման և օրենքի պահպանման համար<ref name="crespigny 183" />։ Երբ ռազմական պաշտոնյա Սիաո Կուանի (մ.թ. 26) անկարգ զինվորները պատուհասել էին մայրաքաղաքն ու ահաբեկել բնակիչներին, Տու Շին նրան պատասխանատվության է ենթարկել<ref name="crespigny 183 890">Crespigny, 183 & 890.</ref>։ Տու Շին Սիաոյին անմիջապես մահապատժի է ենթարկել, առանց գահի բացահայտ թույլտվության և միայն հետո ուղարկել է այդ իրադարձության մասին զեկույցը<ref name="crespigny 183 890" />։ Գուանվուն դժգոհ չի եղել այդ քայլից, այլ դիմել է դատարան ու նրան պարգևատրել են մի նշանով, որը արդարացրել է Տու Շիի գործողությունները<ref name="crespigny 183" />։ Այս իրադարձությունից կարճ ժամանակ անց ավազակապետ Յան Յին (մ.թ. 26) մեծ անկարգություններ է արել Հեդոն գավառում, որտեղ Տու Շին ուղարկվել էր կարգուկանոն հաստատելու: Երբ Տու Շիի զորքերի տարածաշրջան ժամանելու մասին լուրը հասնում է Յան Յիին, նա պլանավորում է փախչել [[Դեղին գետ|Դեղին գետի]] վրայով<ref name="crespigny 183 963">Crespigny, 183 & 963</ref>: Սակայն Տու Շին կանխատեսել է դա և ուղարկել է խումբ, որը այրել է Յանի փախուստի համար նախատեսված նավակները<ref name="crespigny 183 963" />։ Հեդոն գավառում զորք հավաքելով՝ Տու Շին կազմակերպել է թշնամիների վրա հանկարծակի հարձակում նժույգային ուժերով, ջարդել և ոչնչացրել է Յանի ավազակներին<ref name="crespigny 183" />։ === Կառավարիչ === Երեք տարի Տու Շին ծառայել է Հենան նահանգի գավառում՝ որպես գավառապետ, որտեղ նրա կառավարման վարպետությունը լայն ճանաչում է ստացել նահանգի իշխանությունների կողմից<ref name="crespigny 183 184">Crespigny, 183&#x2013;184.</ref>։ Դրանից հետո Տու Շին եղել է հրամանատար Պեյ և Ռունան գավառներում<ref name="crespigny 184">Crespigny, 184.</ref>։ 31 թվականին նա նշանակվել է [[Նանյան (տարածաշրջան)|Նանյանի]] կառավարիչ<ref name="crespigny 184" />։ Այնտեղ ծառայության ընթացքում նա կառուցել է մի շարք պաշտպանական դամբարաններ և ջրանցքներ՝ հողերի վերականգնման և տեղական գյուղատնտեսության զարգացման համար<ref name="crespigny 184" />։ Այստեղ նա նաև ստեղծել է ջրաշարժիչով աշխատող փչափող սարք՝ [[Թուջ|ձուլածո երկաթի]] ձուլման համար, մի մեքենա, որը, ըստ տեղեկությունների, շատ է նվազեցնում ձեռքի աշխատանքը<ref name="crespigny 184" />։ Գրանցված է, որ տեղացիները նրան այնքան էին սիրում, որ հաճախ անվանում էին ''Մայր Տու'' և համեմատում նշանավոր պատմական դեմքերի հետ, օրինակ՝ Արևմտյան Հան դինաստիայի Շաո Սինչենի հետ<ref name="crespigny 184" />։ Տու Շին, ամեն դեպքում, տեղական կառավարիչ է եղել սակայն նա նաև առաջարկություններ է արել կայսերական դատարանին քաղաքականության հարցերում<ref name="crespigny 184" />։ Նա առաջարկել է վերականգնել ''Գիշերարշավների նշանների'' համակարգը, որը հնարավորություն է տվել կայսերական իշխանություններին վերահսկելու հնարավոր կոռուպցիան՝ զորքերի հավաքագրման փաստաթղթերի կեղծման մեջ<ref name="crespigny 184" />։ Տու Շին նաև թեկնածու է առաջադրել որոշ փոքր պաշտոնյաների, որոնք, նրա կարծիքով, արժանի են եղել բարձր պաշտոնների մայրաքաղաքում, այդ թվում՝ Ֆու Չժանին<ref name="crespigny 184" />։ 37 թվականին մեկ դիմումով նա դատապարտել է դատարանին հաշվի առնել Ֆուին՝ որպես հաջորդ կայսերական գրավոր քարտուղար<ref name="crespigny 184" />։ === Մահ === Տու Շիի հեղինակությունը խախտվում է մ.թ. 38-ին, երբ նրան մեղադրում են, որ նա իր ծառայականներից մեկին ուղարկել է մարդ սպանելու՝ եղբոր վրեժը լուծելու համար<ref name="crespigny 184" />։ Այդ նույն տարի Տու Շին հիվանդանում է և մահանում<ref name="crespigny 184" />։ Չնայած Տուի երկարատև պաշտոնական կարիերային, սպասավորների տնօրեն Բաո Յոնը հայտնել է, որ Տուի համար պատշաճ հուղարկավորության արարողություն կազմակերպել հնարավոր չէ, քանի որ Տուն գրեթե սնանկ էր մահացել<ref name="crespigny 184" />։ Այնուամենայնիվ, կայսրը կայսերական հրամանագիր է հրապարակել, որով Տուին թույլատրվել է պատշաճ հուղարկավորության արարողություն անցկացնել մայրաքաղաքում գտնվող իր հրամանատարական նստավայրում, ինչպես նաև մետաքս՝ ծախսերի համար<ref name="crespigny 184" />։ == Ջրային հզորությամբ վատերժակետային վառարան == === Արևելյան Հանյան գրքում հիշատակություն === Հան դինաստիայի ինժեներ և պետական գործիչ Տու Շին կարճ հիշատակվում է «Արևելյան Հանյան» (Հո Հան Շու) գրքում՝ ''Wade-Giles տառադարձմամբ''։ Դոնալդ Բ. Վագները գրել է, որ Տու Շիի օգտագործած փչափող սարքերի ֆիզիկական մնացորդներ չեն պահպանվել, ուստի ժամանակակից գիտնականները դեռևս չեն կարողանում որոշել, թե դրանք պատրաստված են եղել կաշվից, թե՞ հսկա փայտե հովհարներից, ինչպես նկարագրվել է ավելի ուշ՝ 14-րդ դարում<ref name="wagner 77">Wagner, 77.</ref>։ === Օգտագործման տարածում === [[Պատկեր:Song_Dynasty_Hydraulic_Mill_for_Grain.JPG|աջից|մինի|200x200փքս|Հորիզոնական ջրանիվի մեկ այլ չինական կիրառություն հացահատիկի ջրաղացում, ինչպես երևում է Հյուսիսային Սոնի դարաշրջանի (960-1127) այս նկարում, որը պատկերում է քաղաքային գետի տեսարան:]] ''Սանգոու Չժի'' (Երեք թագավորությունների գրառումներ) պատմական տեքստում նշվում է մարդկային աշխատանքի և ձիաուժի օգտագործումը վատերժակետային վառարանի մետաղագործական փուչիկները գործարկելու համար, նախքան ջրային էներգիայի կիրառումը: Նաև նշել է, որ Լուոլին քաղաքի ինժեներ Հան Ծին (մ.թ. 238թ.) վերափոխել է նմանատիպ ջրային փուչիկ, որը նախկինում Տու Շին էր ստեղծել<ref name="wagner 77 78">Wagner, 77&#x2013;78.</ref>: Դրանից երկու տասնամյակ անց արձանագրվել է, որ ջրային շարժիչով փչակների մեկ այլ նախագիծ ստեղծվել է Տու Յուի (222-285) կողմից: Վու Չան Ծիի 5-րդ դարի տեքստում դրա հեղինակ Պի Լինը գրել է, որ Յուանծիայի գահակալության շրջանում (424-429) կառուցվել է պլանավորված արհեստական ​​լիճ՝ չինական երկաթի արդյունաբերության հալման և ձուլման գործընթացներին օժանդակող ջրային անիվները շարժիչ ուժ դարձնելու նպատակով<ref name="needham volume 4 part 2 371 372">Needham, Volume 4, Part 2, 371-371.</ref>: 5-րդ դարում Շույ Ծին Ճուի տեքստում հիշատակվում է ջրային անիվները շարժելու համար գետի հոսող ջրի օգտագործումը, ինչպես նաև [[Թան (դինաստիա)|Թան դինաստիայի]] (618-907) Յուանհե Ծիուն Սիան Տու Չիի աշխարհագրական տեքստը, որը գրվել է մ.թ. 814 թվականին<ref name="wagner 77 78" /><ref name="needham volume 4 part 2 373">Needham, Volume 4, Part 2, 373.</ref>: Չնայած Տու Շին առաջին պատմական դեմքն է, որը ջրի ուժը կիրառել է մետաղագործական փչափող սարքերի վրա, նման սարքի գործողության մեջ պատկերող չինական ամենահին նկարազարդումը կարելի է տեսնել ''Նոն Շուի'' նկարում, որը տպագրվել է 1313 թվականին Չինաստանի Յուան դինաստիայի (1271-1368) օրոք<ref name="needham volume 4 part 2 371">Needham, Volume 4, Part 2, 371.</ref>։ Տեքստը գրվել է Վան Ճենի կողմից, որը բացատրել է ջրային հզորությամբ վատերժակետային վառարանի համար օգտագործվող մեթոդները: == Նշումներ == <references responsive="0"></references> == Ծանոթագրություններ == * de Crespigny, Rafe. (2007). ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. Leiden: Koninklijke Brill. {{ISBN|90-04-15605-4}}. * [[Joseph Needham|Needham, Joseph]] (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 4, Part 2''. Taipei: Caves Books, Ltd. * Wagner, Donald B. (2001). ''The State and the Iron Industry in Han China''. Copenhagen: Nordic Institute of Asian Studies Publishing. {{ISBN|87-87062-83-6}}. == Արտաքին հղումներ == *[http://www.waterhistory.org/histories/waterwheels/ History of waterwheels] {{authority control}} crhmius65xu0hts7bckpuw605um395c 10715885 10715884 2026-03-27T19:27:47Z Աննա-Կարապետյան 157228 10715885 wikitext text/x-wiki Տու Շի ( չինարեն՝ 杜詩, [[Փինյին|փինյին]]՝ ''Dù Shī'', մ.թ. 38 թ.<ref name="crespigny 183">Crespigny, 183.</ref><ref>''[[Book of Later Han]]'', vol. [[s:zh:後漢書/卷31|31]]</ref>) Չինաստանի Արևելյան [[Հան դինաստիա|Հան դինաստիայի]] ժամանակաշրջանի հիդրոլոգ, գյուտարար, մեխանիկական ինժեներ, մետալուրգ և պետական գործիչ։ Տու Շին համարվել է առաջինը, ով մետալուրգիայում կիրառել է [[Հիդրավլիկա|հիդրավլիկ]] էներգիան (այսինքն՝ ջրաղացային անիվ) փչափող սարքերը (օդ մղող մեխանիզմներ) աշխատեցնելու նպատակով։ Նրա գյուտը կիրառվել է [[Վատերժակետային վառարան|վատերժակետային վառարանների]] մխոցային փչափողներն աշխատեցնելու, իսկ հետագայում նաև կուպոլային վառարաններում՝ [[Թուջ|ձուլածո երկաթ]] կռելու համար։ Ձուլածո երկաթը Չինաստանում հայտնի է դեռևս մ.թ.ա. 6-րդ դարից: Տու Շին ծառայել է որպես տեսչական պաշտոնյա և մի շարք տարածքների կառավարիչ՝ Հան դինաստիայի Գուանվու կայսրի իշխանության օրոք։ Նա նաև ղեկավարել է կարճատև ռազմական արշավ, որի ընթացքում ոչնչացրել է Յան Յիի (մ.թ. 26 թ.) գլխավորած փոքրաթիվ ավազակախումբը։ [[Պատկեր:Yuan_Dynasty_-_waterwheels_and_smelting.png|աջից|մինի|260x260փքս|Ջրաղացների միջոցով աշխատող [[Վատերժակետային վառարան|վատերժակետային վառարանների]] փչափողների պատկերումը, «Նոնգ Շու» գրքից՝ Վան Ժենի գրած, 1313 թ., Չինաստանի Յուան դինաստիայի ժամանակաշրջանում։]] == Կյանքը == === Վաղ կարիերա === Թեև Տու Շիի ծննդյան տարեթիվը հայտնի չէ, հաստատված է, որ նա ծնվել է [[Հենան]] նահանգի Հենեյ գավառում<ref name="crespigny 183" />։ Մինչ պետական ծառայության անցնելը նա իր տեղական վարչական շրջանում զբաղեցրել է ''արժանիքների պաշտոնյայի'' պաշտոնը։ 23 թվականին, Սին դինաստիայի գահազավթիչ [[Վան Ման|Վան Մանի]] (9-23 թթ.) դեմ ապստամբությունից հետո, Տու Շին նշանակվել է պետական գրագիր՝ Գենշի կայսրի ( 23-25 թթ.) օրոք<ref name="crespigny 183" />։ Սակայն կարճ ժամանակ անց նա հավատարմություն է հայտնել [[Հան դինաստիա|Հան դինաստիայի]] Գուանվու կայսրին (25-57 թթ.), որը համարվել է Արևելյան Հան դինաստիայի (25-220թթ.) իրական հիմնադիրը<ref name="crespigny 183" />։ === Տեսչական պաշտոնյա === Գուանվու կայսրի օրոք Տու Շին նշանակվել է տեսչական պաշտոնյա՝ մայրաքաղաք [[Լոյան|Լոյանում]] գործերի վերահսկման և օրենքի պահպանման համար<ref name="crespigny 183" />։ Երբ ռազմական պաշտոնյա Սիաո Կուանի (մ.թ. 26) անկարգ զինվորները պատուհասել էին մայրաքաղաքն ու ահաբեկել բնակիչներին, Տու Շին նրան պատասխանատվության է ենթարկել<ref name="crespigny 183 890">Crespigny, 183 & 890.</ref>։ Տու Շին Սիաոյին անմիջապես մահապատժի է ենթարկել, առանց գահի բացահայտ թույլտվության և միայն հետո ուղարկել է այդ իրադարձության մասին զեկույցը<ref name="crespigny 183 890" />։ Գուանվուն դժգոհ չի եղել այդ քայլից, այլ դիմել է դատարան ու նրան պարգևատրել են մի նշանով, որը արդարացրել է Տու Շիի գործողությունները<ref name="crespigny 183" />։ Այս իրադարձությունից կարճ ժամանակ անց ավազակապետ Յան Յին (մ.թ. 26) մեծ անկարգություններ է արել Հեդոն գավառում, որտեղ Տու Շին ուղարկվել էր կարգուկանոն հաստատելու: Երբ Տու Շիի զորքերի տարածաշրջան ժամանելու մասին լուրը հասնում է Յան Յիին, նա պլանավորում է փախչել [[Դեղին գետ|Դեղին գետի]] վրայով<ref name="crespigny 183 963">Crespigny, 183 & 963</ref>: Սակայն Տու Շին կանխատեսել է դա և ուղարկել է խումբ, որը այրել է Յանի փախուստի համար նախատեսված նավակները<ref name="crespigny 183 963" />։ Հեդոն գավառում զորք հավաքելով՝ Տու Շին կազմակերպել է թշնամիների վրա հանկարծակի հարձակում նժույգային ուժերով, ջարդել և ոչնչացրել է Յանի ավազակներին<ref name="crespigny 183" />։ === Կառավարիչ === Երեք տարի Տու Շին ծառայել է Հենան նահանգի գավառում՝ որպես գավառապետ, որտեղ նրա կառավարման վարպետությունը լայն ճանաչում է ստացել նահանգի իշխանությունների կողմից<ref name="crespigny 183 184">Crespigny, 183&#x2013;184.</ref>։ Դրանից հետո Տու Շին եղել է հրամանատար Պեյ և Ռունան գավառներում<ref name="crespigny 184">Crespigny, 184.</ref>։ 31 թվականին նա նշանակվել է [[Նանյան (տարածաշրջան)|Նանյանի]] կառավարիչ<ref name="crespigny 184" />։ Այնտեղ ծառայության ընթացքում նա կառուցել է մի շարք պաշտպանական դամբարաններ և ջրանցքներ՝ հողերի վերականգնման և տեղական գյուղատնտեսության զարգացման համար<ref name="crespigny 184" />։ Այստեղ նա նաև ստեղծել է ջրաշարժիչով աշխատող փչափող սարք՝ [[Թուջ|ձուլածո երկաթի]] ձուլման համար, մի մեքենա, որը, ըստ տեղեկությունների, շատ է նվազեցնում ձեռքի աշխատանքը<ref name="crespigny 184" />։ Գրանցված է, որ տեղացիները նրան այնքան էին սիրում, որ հաճախ անվանում էին ''Մայր Տու'' և համեմատում նշանավոր պատմական դեմքերի հետ, օրինակ՝ Արևմտյան Հան դինաստիայի Շաո Սինչենի հետ<ref name="crespigny 184" />։ Տու Շին, ամեն դեպքում, տեղական կառավարիչ է եղել սակայն նա նաև առաջարկություններ է արել կայսերական դատարանին քաղաքականության հարցերում<ref name="crespigny 184" />։ Նա առաջարկել է վերականգնել ''Գիշերարշավների նշանների'' համակարգը, որը հնարավորություն է տվել կայսերական իշխանություններին վերահսկելու հնարավոր կոռուպցիան՝ զորքերի հավաքագրման փաստաթղթերի կեղծման մեջ<ref name="crespigny 184" />։ Տու Շին նաև թեկնածու է առաջադրել որոշ փոքր պաշտոնյաների, որոնք, նրա կարծիքով, արժանի են եղել բարձր պաշտոնների մայրաքաղաքում, այդ թվում՝ Ֆու Չժանին<ref name="crespigny 184" />։ 37 թվականին մեկ դիմումով նա դատապարտել է դատարանին հաշվի առնել Ֆուին՝ որպես հաջորդ կայսերական գրավոր քարտուղար<ref name="crespigny 184" />։ === Մահ === Տու Շիի հեղինակությունը խախտվում է մ.թ. 38-ին, երբ նրան մեղադրում են, որ նա իր ծառայականներից մեկին ուղարկել է մարդ սպանելու՝ եղբոր վրեժը լուծելու համար<ref name="crespigny 184" />։ Այդ նույն տարի Տու Շին հիվանդանում է և մահանում<ref name="crespigny 184" />։ Չնայած Տուի երկարատև պաշտոնական կարիերային, սպասավորների տնօրեն Բաո Յոնը հայտնել է, որ Տուի համար պատշաճ հուղարկավորության արարողություն կազմակերպել հնարավոր չէ, քանի որ Տուն գրեթե սնանկ էր մահացել<ref name="crespigny 184" />։ Այնուամենայնիվ, կայսրը կայսերական հրամանագիր է հրապարակել, որով Տուին թույլատրվել է պատշաճ հուղարկավորության արարողություն անցկացնել մայրաքաղաքում գտնվող իր հրամանատարական նստավայրում, ինչպես նաև մետաքս՝ ծախսերի համար<ref name="crespigny 184" />։ == Ջրային հզորությամբ վատերժակետային վառարան == === Արևելյան Հանյան գրքում հիշատակություն === Հան դինաստիայի ինժեներ և պետական գործիչ Տու Շին կարճ հիշատակվում է «Արևելյան Հանյան» (Հո Հան Շու) գրքում՝ ''Wade-Giles տառադարձմամբ''։ Դոնալդ Բ. Վագները գրել է, որ Տու Շիի օգտագործած փչափող սարքերի ֆիզիկական մնացորդներ չեն պահպանվել, ուստի ժամանակակից գիտնականները դեռևս չեն կարողանում որոշել, թե դրանք պատրաստված են եղել կաշվից, թե՞ հսկա փայտե հովհարներից, ինչպես նկարագրվել է ավելի ուշ՝ 14-րդ դարում<ref name="wagner 77">Wagner, 77.</ref>։ === Օգտագործման տարածում === [[Պատկեր:Song_Dynasty_Hydraulic_Mill_for_Grain.JPG|աջից|մինի|200x200փքս|Հորիզոնական ջրանիվի մեկ այլ չինական կիրառություն հացահատիկի ջրաղացում, ինչպես երևում է Հյուսիսային Սոնի դարաշրջանի (960-1127) այս նկարում, որը պատկերում է քաղաքային գետի տեսարան:]] ''Սանգոու Չժի'' (Երեք թագավորությունների գրառումներ) պատմական տեքստում նշվում է մարդկային աշխատանքի և ձիաուժի օգտագործումը վատերժակետային վառարանի մետաղագործական փուչիկները գործարկելու համար, նախքան ջրային էներգիայի կիրառումը: Նաև նշել է, որ Լուոլին քաղաքի ինժեներ Հան Ծին (մ.թ. 238թ.) վերափոխել է նմանատիպ ջրային փուչիկ, որը նախկինում Տու Շին էր ստեղծել<ref name="wagner 77 78">Wagner, 77&#x2013;78.</ref>: Դրանից երկու տասնամյակ անց արձանագրվել է, որ ջրային շարժիչով փչակների մեկ այլ նախագիծ ստեղծվել է Տու Յուի (222-285) կողմից: Վու Չան Ծիի 5-րդ դարի տեքստում դրա հեղինակ Պի Լինը գրել է, որ Յուանծիայի գահակալության շրջանում (424-429) կառուցվել է պլանավորված արհեստական ​​լիճ՝ չինական երկաթի արդյունաբերության հալման և ձուլման գործընթացներին օժանդակող ջրային անիվները շարժիչ ուժ դարձնելու նպատակով<ref name="needham volume 4 part 2 371 372">Needham, Volume 4, Part 2, 371-371.</ref>: 5-րդ դարում Շույ Ծին Ճուի տեքստում հիշատակվում է ջրային անիվները շարժելու համար գետի հոսող ջրի օգտագործումը, ինչպես նաև [[Թան (դինաստիա)|Թան դինաստիայի]] (618-907) Յուանհե Ծիուն Սիան Տու Չիի աշխարհագրական տեքստը, որը գրվել է մ.թ. 814 թվականին<ref name="wagner 77 78" /><ref name="needham volume 4 part 2 373">Needham, Volume 4, Part 2, 373.</ref>: Չնայած Տու Շին առաջին պատմական դեմքն է, որը ջրի ուժը կիրառել է մետաղագործական փչափող սարքերի վրա, նման սարքի գործողության մեջ պատկերող չինական ամենահին նկարազարդումը կարելի է տեսնել ''Նոն Շուի'' նկարում, որը տպագրվել է 1313 թվականին Չինաստանի Յուան դինաստիայի (1271-1368) օրոք<ref name="needham volume 4 part 2 371">Needham, Volume 4, Part 2, 371.</ref>։ Տեքստը գրվել է Վան Ճենի կողմից, որը բացատրել է ջրային հզորությամբ վատերժակետային վառարանի համար օգտագործվող մեթոդները: == Նշումներ == <references responsive="0"></references> == Ծանոթագրություններ == * de Crespigny, Rafe. (2007). ''A Biographical Dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23-220 AD)''. Leiden: Koninklijke Brill. {{ISBN|90-04-15605-4}}. * [[Joseph Needham|Needham, Joseph]] (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 4, Part 2''. Taipei: Caves Books, Ltd. * Wagner, Donald B. (2001). ''The State and the Iron Industry in Han China''. Copenhagen: Nordic Institute of Asian Studies Publishing. {{ISBN|87-87062-83-6}}. == Արտաքին հղումներ == *[http://www.waterhistory.org/histories/waterwheels/ History of waterwheels] {{authority control}} bwxceyyxxu9v078i18v4sk2t24ol3uj 0 1315540 10715873 10710609 2026-03-27T19:15:32Z Աննա-Կարապետյան 157228 10715873 wikitext text/x-wiki {{ՎԹ1|2026,3,20}} '''Ջեքը տուփում''' ''(jack-in-the-box)'' երեխաների [[խաղալիք]] է, որը արտաքինից նման է երաժշտական տուփի՝ բռնակով<ref name="Sobey2008">{{Citation |last1=Sobey |first1=Ed |title=The Way Toys Work: The Science Behind the Magic 8 Ball, Etch a Sketch, Boomerang, and More |page=71 |year=2008 |postscript=. |url=https://books.google.com/books?id=F2ApK7QnbPUC&pg=PA71 |publisher=Chicago Review Press |isbn=978-1613743096 |last2=Sobey |first2=Woody}}</ref>։ Երբ բռնակը պտտվում է, խաղալիքի մեջ գտնվող երաժշտական մեխանիզմը նվագում է մի մեղեդի։ Այն բանից հետո, երբ բռնակը պտտվում է բավարար քանակությամբ՝ կափարիչը հանկարծ բացվում է (օրինակ՝ մեղեդու ավարտին), և տուփից դուրս է թռչում մի կերպար՝ սովորաբար [[ծաղրածու]] կամ խեղկատակ։ Որոշ խաղալիքներ բացվում են պատահական պահերի, երբ բռնակը պտտվում է, ինչի արդյունքում անակնկալ ազդեցությունն ավելի ուժեղ է լինում։ Շատ այնպիսի տարբերակներ, որոնք օգտագործում են ''Pop Goes the Weasel'' երգը, բացվում են մեղեդու այն պահին, երբ երգում պետք է հնչի ''pop'' բառը։ 2005 թվականին ''ջեքը տուփում'' խաղալիքը ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի Խաղալիքների ազգային փառքի սրահում<ref>{{Cite web |title=Jack-in-the-Box |url=https://www.museumofplay.org/toys/jack-in-the-box/ |access-date=2022-09-30 |publisher=The Strong National Museum of Play |language=en-US}}</ref>, որտեղ ցուցադրվում են այս խաղալիքի բոլոր տեսակները՝ սկսած ամենավաղ օրինակներից մինչև ամենավերջին արտադրական տարբերակները։ [[Պատկեր:Duveltje_in_doosje,_houten_doosje_met_klepdeksel,_met_man_met_hoge_hoed_op_springveer,_springt_tevoorschijn_als_de_deksel_ontgrendeld_wordt,_objectnr_30270.JPG|մինի|20-րդ դարի սկզբի հոլանդական ջեքը-տուփում խաղալիք։]] == Ծագում == [[Պատկեր:Jack-in-the-box_1863_Harpers.png|մինի|1863 թվականի պատկերազարդման մեջ ջեքը-տուփում խաղալիքով խաղացող երկու տղաներ]] Ջեքը տուփում խաղալիքի ծագման վերաբերյալ գոյություն ունի մի տեսություն, ըստ որի այն կապվում է 14-րդ դարի անգլիացի եկեղեցական գործիչ սըր Ջոն Շորնի անվան հետ,<ref name="Vince2008">{{Citation |last1=Vince |first1=John |title=Discovering Saints in Britain |page=29 |year=2008 |postscript=. |url=https://books.google.com/books?id=pij89MWD_lYC&pg=PA29 |edition=3rd |publisher=Osprey Publishing |isbn=978-0747804758}}</ref> ում հաճախ պատկերում էին՝ ձեռքին մի կոշիկ, որի մեջ փակված էր սատանան։ Ժողովրդական ավանդության համաձայն՝ նա մի անգամ [[Հրեշ|հրեշին]] փակել է [[Երկարաճիտ կոշիկներ|երկարաճիտ կոշիկի]] մեջ՝ պաշտպանելու համար Բաքինգհեմշիրում Հյուսիսային Մարսթոն գյուղը։ Ֆրանսերենում ջեքը տուփում խաղալիքը կոչվում է ''diable en boîte,'' բառացի՝ սատանան տուփի մեջ։ ''Jack-in-the-box'' արտահայտությունը գրականության մեջ առաջին անգամ հանդիպում է Ջոն Ֆոքսի «Գործեր և հուշարձաններ» գրքում, որը առաջին անգամ հրատարակվել է 1563 թվականին։ Այդտեղ նա օգտագործել է այս արտահայտությունը որպես վիրավորական բնորոշում՝ նկարագրելու համար մի խաբեբայի, որը վաճառականներին խաբում էր՝ նրանց դատարկ տուփեր վաճառելով՝ իրական ապրանքի փոխարեն<ref name="phrases.org">{{Cite web |last=Martin |first=Gary |title='Jack in the box' - the meaning and origin of this phrase |url=https://www.phrases.org.uk/meanings/jack-in-the-box.html |access-date=2019-03-25 |website=Phrasefinder |language=en}}</ref>։ Այս արտահայտությունը հանդիպում է նաև Լոնդոնի Գրեյֆրայարների ժամանակագրությունում (1547 թ.), որտեղ այն հիշատակվում է որպես նվաստացուցիչ արտահայտություն՝ օգտագործված Սուրբ Հաղորդության մեջ Քրիստոսի իրական ներկայությանը վերաբերելու համար<ref>{{Cite book |author=Erler, Mary C. |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/reading-and-writing-during-the-dissolution/greyfriars-chronicle-and-the-fate-of-londons-franciscan-community/ |title=Reading and Writing during the Dissolution: Monks, Friars, and Nuns 1530–1558 |year=2013 |isbn=9781139626576 |chapter=Chapter Two - The Greyfriars Chronicle and the fate of London’s Franciscan community}}</ref>։ == Պատմություն == 1500-ականների սկզբին սկզբին ջեքը-տուփում խաղալիքը պատրաստվել է գերմանացի ժամագործի կողմից, որը հայտնի էր Կլաուս անունով։ Կլաուսը պատրաստել էր փայտե տուփ՝ մետաղական եզրերով և բռնակով, որի պտտման արդյունքում տուփից դուրս էր թռչում շարժվող սատանայի կերպար կամ ''Ջեք''։ Խաղալիքը պատրաստվել էր որպես նվեր տեղի արքայազնի հինգ տարեկանի առթիվ։ Այս խաղալիքը տեսնելուց հետո այլ ազնվականներ ևս սկսեցին իրենց երեխաների համար պատվիրել նմանատիպ խաղալիքներ<ref name=":0">{{Cite web |title=Jack in the box, a classic and vintage toy |url=https://www.fabtintoys.com/jack-in-the-box/ |access-date=2019-03-25 |website=www.fabtintoys.com}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=History of the Jack-in-the-Box Toy |url=https://howtoadult.com/history-jackinthebox-toy-5082822.html |access-date=2019-03-25 |website=How To Adult |language=en}}</ref>։ 18-րդ դարի սկզբին խաղալիքների մեխանիզմների կատարելագործման շնորհիվ ջեքը-տուփում խաղալիքը դարձել է առավել մատչելի և տարածվել ոչ միայն արքունիքի ու ազնվականների, այլև բոլոր երեխաների շրջանում<ref name=":1" />։ == Մոդելներ == [[Պատկեր:Jack_in_the_box_after_Gavarni.jpg|մինի|Ջեքը-տուփում՝ [[Պոլ Գավարնի|Պոլ Գավարնիի]] ոճով]] Սկզբնապես ջեքը-տուփում խաղալիքը պատրաստվել է [[Փայտ|փայտից]], սակայն նոր տեխնոլոգիաների շնորհիվ այն սկսեց պատրաստվել նաև տպված ստվարաթղթից<ref name="toyhalloffame">{{Cite web |title=Jack-in-the-Box {{!}} National Toy Hall of Fame |url=http://www.toyhalloffame.org/toys/jack-box |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313200600/http://www.toyhalloffame.org/toys/jack-box |archive-date=2016-03-13 |access-date=2018-10-22 |website=www.toyhalloffame.org |language=en}}</ref>։ 1930-ական թվականների մոտ ջեք-ը-տուփում խաղալիքը դարձել է մեխանիկական (զսպանակով) խաղալիք՝ պատրաստված [[Անագ|անագից]]։ Բացի այդ, հազվադեպ հանդիպող ժամանակակից տարբերակները նվագում էին ոչ միայն Pop ''Goes the Weasel'' երգը, այլև այլ մեղեդիներ, օրինակ՝ Բրամսի օրորոցայինը, [[Twinkle, Twinkle, Little Star|Twinkle Twinkle Little Star]], ''Rock-a-bye Baby'' և այլ երգեր<ref name="retroplanet">{{Cite web |date=2009-08-04 |title=Classic Toys: Jack-in-the-Box |url=https://blog.retroplanet.com/jack-in-the-box/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325195306/https://blog.retroplanet.com/jack-in-the-box/ |archive-date=2019-03-25 |access-date=2019-03-25 |website=Retro Planet}}</ref>։ Տարիների ընթացքում ջեքը-տուփում խաղալիքը զարգացել է և ծաղրածու կերպարից բացի սկսել է ներկայացնել նաև այլ կերպարներ, ինչպիսիք են [[Վինի Թուխ|Վինի Թուխը]], [[Գլխարկով կատուն (գիրք)|Գլխարկով կատուն]], [[Երեք խոզուկները|Երեք]] [[Երեք խոզուկները|խոզուկները]], ընդհանրական կատուներ, շներ, Հետաքրքրասեր Ջորջը, [[Սանտա Կլաուս|Սանտա Կլաուսը]], [[Միկի Մաուս|Միկի Մաուսը]] և այլն<ref name="history of pop up toys">{{Cite web |title=history of pop up toys and jack in the boxes |url=http://www.j2e.com/victoria+junior+school/Admin/history+of+pop+up+toys+and+jack+in+the+boxes/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409135315/https://www.j2e.com/victoria+junior+school/Admin/history+of+pop+up+toys+and+jack+in+the+boxes/ |archive-date=2023-04-09 |access-date=2018-10-22 |website=www.j2e.com}}</ref>։ == Տարածողներ == 1935 թվականից սկսած և շուրջ 20 տարի շարունակ ջեքը-տուփում խաղալիքի տարածմամբ զբաղված առաջին ընկերությունը եղել է շատ փոքր մի կազմակերպություն՝ ''Joy Toy'' անվամբ։ Ընկերությունը գործել է ինչպես [[Իտալիա|Իտալիայում]], այնպես էլ [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդներում]]։ Դրանից հետո ջեքը-տուփում խաղալիքի տարածման գործում կարևոր դեր են խաղացել նաև Fisher Price, Chad Valley, [[Mattel Inc|Mattel]] և Tomy ընկերությունները<ref name=":0" /><ref name="history of pop up toys" />։ == Հանրաճանաչ մշակույթում == * Ջեքը-տուփում խաղալիքը դարեր շարունակ օգտագործվել է ծաղրանկարիչների կողմից՝ քաղաքական գործիչներին նկարագրելու և նրանց վրա հեգնանքով ծիծաղելու նպատակով<ref name=":1" />։ * Ամերիկյան արագ սննդի [[Jack in the Box]] ընկերությունը 1950-ականների սկզբից սկսել է օգտագործել այս խաղալիքն ու արտահայտությունը որպես իր թալիսման<ref name="jackintheboxinc">{{Cite web |title=Jack In The Box Inc. {{!}} Our Company |url=https://www.jackintheboxinc.com/company/history |access-date=2019-03-25 |website=www.jackintheboxinc.com}}</ref>։ * 1945 թվականին ստեղծված [[Ուոլթ Դիսնեյ ընկերություն|Դիսնեյի]] ''The Clock Watcher'' մուլտֆիլմում [[Դոնալդ բադ|Դոնալդ բադը]] բազմաթիվ անհաջող փորձեր է արել փակելու ջեքը-տուփում խաղալիքը<ref>{{Cite web |title=The Clock Watcher |url=http://www.disneyfilmproject.com/2011/03/clock-watcher.html}}</ref>։ * 1964 թվականի ''Rankin/Bass'' հեռուստատեսային հատուկ թողարկումը՝ [[Ռուդոլֆ (եղջերու)|Ռուդոլֆը]], ներկայացրել է ''Թերի խաղալիքների կղզին'', որտեղ եղել է Չառլը-տուփում անունով կերպար՝ Ջեքը-տուփումի փոխարեն, ինչի պատճառով նա համարվել է թերի խաղալիք։ * 2009 թվականի Բույսերի ընդդեմ Զոմբիներիտեսախաղում ''Jack-in-the-Box Zombie'' իր հետ կրել է ջեքը-տուփում խաղալիք և նվագել այն։ Եթե զոմբին ժամանակին չի պարտվել կամ խաղալիքը չի խլվել նրանից, տուփը բացվել է և պայթել՝ ոչնչացնելով մոտակայքում գտնվող բույսերը: == Ծանոթագրություններ == <references><ref name="Sobey2008" /><ref name="Vince2008" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="toyhalloffame" /><ref name="phrases.org" /><ref name="retroplanet" /><ref name="history of pop up toys" /><ref name="jackintheboxinc" /></references> e7oefet9apge1clk97v22dpiclzsiaq 10715874 10715873 2026-03-27T19:16:06Z Աննա-Կարապետյան 157228 /* top */ 10715874 wikitext text/x-wiki '''Ջեքը տուփում''' ''(jack-in-the-box)'' երեխաների [[խաղալիք]] է, որը արտաքինից նման է երաժշտական տուփի՝ բռնակով<ref name="Sobey2008">{{Citation |last1=Sobey |first1=Ed |title=The Way Toys Work: The Science Behind the Magic 8 Ball, Etch a Sketch, Boomerang, and More |page=71 |year=2008 |postscript=. |url=https://books.google.com/books?id=F2ApK7QnbPUC&pg=PA71 |publisher=Chicago Review Press |isbn=978-1613743096 |last2=Sobey |first2=Woody}}</ref>։ Երբ բռնակը պտտվում է, խաղալիքի մեջ գտնվող երաժշտական մեխանիզմը նվագում է մի մեղեդի։ Այն բանից հետո, երբ բռնակը պտտվում է բավարար քանակությամբ՝ կափարիչը հանկարծ բացվում է (օրինակ՝ մեղեդու ավարտին), և տուփից դուրս է թռչում մի կերպար՝ սովորաբար [[ծաղրածու]] կամ խեղկատակ։ Որոշ խաղալիքներ բացվում են պատահական պահերի, երբ բռնակը պտտվում է, ինչի արդյունքում անակնկալ ազդեցությունն ավելի ուժեղ է լինում։ Շատ այնպիսի տարբերակներ, որոնք օգտագործում են ''Pop Goes the Weasel'' երգը, բացվում են մեղեդու այն պահին, երբ երգում պետք է հնչի ''pop'' բառը։ 2005 թվականին ''ջեքը տուփում'' խաղալիքը ընդգրկվել է ԱՄՆ-ի Խաղալիքների ազգային փառքի սրահում<ref>{{Cite web |title=Jack-in-the-Box |url=https://www.museumofplay.org/toys/jack-in-the-box/ |access-date=2022-09-30 |publisher=The Strong National Museum of Play |language=en-US}}</ref>, որտեղ ցուցադրվում են այս խաղալիքի բոլոր տեսակները՝ սկսած ամենավաղ օրինակներից մինչև ամենավերջին արտադրական տարբերակները։ [[Պատկեր:Duveltje_in_doosje,_houten_doosje_met_klepdeksel,_met_man_met_hoge_hoed_op_springveer,_springt_tevoorschijn_als_de_deksel_ontgrendeld_wordt,_objectnr_30270.JPG|մինի|20-րդ դարի սկզբի հոլանդական ջեքը-տուփում խաղալիք։]] == Ծագում == [[Պատկեր:Jack-in-the-box_1863_Harpers.png|մինի|1863 թվականի պատկերազարդման մեջ ջեքը-տուփում խաղալիքով խաղացող երկու տղաներ]] Ջեքը տուփում խաղալիքի ծագման վերաբերյալ գոյություն ունի մի տեսություն, ըստ որի այն կապվում է 14-րդ դարի անգլիացի եկեղեցական գործիչ սըր Ջոն Շորնի անվան հետ,<ref name="Vince2008">{{Citation |last1=Vince |first1=John |title=Discovering Saints in Britain |page=29 |year=2008 |postscript=. |url=https://books.google.com/books?id=pij89MWD_lYC&pg=PA29 |edition=3rd |publisher=Osprey Publishing |isbn=978-0747804758}}</ref> ում հաճախ պատկերում էին՝ ձեռքին մի կոշիկ, որի մեջ փակված էր սատանան։ Ժողովրդական ավանդության համաձայն՝ նա մի անգամ [[Հրեշ|հրեշին]] փակել է [[Երկարաճիտ կոշիկներ|երկարաճիտ կոշիկի]] մեջ՝ պաշտպանելու համար Բաքինգհեմշիրում Հյուսիսային Մարսթոն գյուղը։ Ֆրանսերենում ջեքը տուփում խաղալիքը կոչվում է ''diable en boîte,'' բառացի՝ սատանան տուփի մեջ։ ''Jack-in-the-box'' արտահայտությունը գրականության մեջ առաջին անգամ հանդիպում է Ջոն Ֆոքսի «Գործեր և հուշարձաններ» գրքում, որը առաջին անգամ հրատարակվել է 1563 թվականին։ Այդտեղ նա օգտագործել է այս արտահայտությունը որպես վիրավորական բնորոշում՝ նկարագրելու համար մի խաբեբայի, որը վաճառականներին խաբում էր՝ նրանց դատարկ տուփեր վաճառելով՝ իրական ապրանքի փոխարեն<ref name="phrases.org">{{Cite web |last=Martin |first=Gary |title='Jack in the box' - the meaning and origin of this phrase |url=https://www.phrases.org.uk/meanings/jack-in-the-box.html |access-date=2019-03-25 |website=Phrasefinder |language=en}}</ref>։ Այս արտահայտությունը հանդիպում է նաև Լոնդոնի Գրեյֆրայարների ժամանակագրությունում (1547 թ.), որտեղ այն հիշատակվում է որպես նվաստացուցիչ արտահայտություն՝ օգտագործված Սուրբ Հաղորդության մեջ Քրիստոսի իրական ներկայությանը վերաբերելու համար<ref>{{Cite book |author=Erler, Mary C. |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/reading-and-writing-during-the-dissolution/greyfriars-chronicle-and-the-fate-of-londons-franciscan-community/ |title=Reading and Writing during the Dissolution: Monks, Friars, and Nuns 1530–1558 |year=2013 |isbn=9781139626576 |chapter=Chapter Two - The Greyfriars Chronicle and the fate of London’s Franciscan community}}</ref>։ == Պատմություն == 1500-ականների սկզբին սկզբին ջեքը-տուփում խաղալիքը պատրաստվել է գերմանացի ժամագործի կողմից, որը հայտնի էր Կլաուս անունով։ Կլաուսը պատրաստել էր փայտե տուփ՝ մետաղական եզրերով և բռնակով, որի պտտման արդյունքում տուփից դուրս էր թռչում շարժվող սատանայի կերպար կամ ''Ջեք''։ Խաղալիքը պատրաստվել էր որպես նվեր տեղի արքայազնի հինգ տարեկանի առթիվ։ Այս խաղալիքը տեսնելուց հետո այլ ազնվականներ ևս սկսեցին իրենց երեխաների համար պատվիրել նմանատիպ խաղալիքներ<ref name=":0">{{Cite web |title=Jack in the box, a classic and vintage toy |url=https://www.fabtintoys.com/jack-in-the-box/ |access-date=2019-03-25 |website=www.fabtintoys.com}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=History of the Jack-in-the-Box Toy |url=https://howtoadult.com/history-jackinthebox-toy-5082822.html |access-date=2019-03-25 |website=How To Adult |language=en}}</ref>։ 18-րդ դարի սկզբին խաղալիքների մեխանիզմների կատարելագործման շնորհիվ ջեքը-տուփում խաղալիքը դարձել է առավել մատչելի և տարածվել ոչ միայն արքունիքի ու ազնվականների, այլև բոլոր երեխաների շրջանում<ref name=":1" />։ == Մոդելներ == [[Պատկեր:Jack_in_the_box_after_Gavarni.jpg|մինի|Ջեքը-տուփում՝ [[Պոլ Գավարնի|Պոլ Գավարնիի]] ոճով]] Սկզբնապես ջեքը-տուփում խաղալիքը պատրաստվել է [[Փայտ|փայտից]], սակայն նոր տեխնոլոգիաների շնորհիվ այն սկսեց պատրաստվել նաև տպված ստվարաթղթից<ref name="toyhalloffame">{{Cite web |title=Jack-in-the-Box {{!}} National Toy Hall of Fame |url=http://www.toyhalloffame.org/toys/jack-box |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313200600/http://www.toyhalloffame.org/toys/jack-box |archive-date=2016-03-13 |access-date=2018-10-22 |website=www.toyhalloffame.org |language=en}}</ref>։ 1930-ական թվականների մոտ ջեք-ը-տուփում խաղալիքը դարձել է մեխանիկական (զսպանակով) խաղալիք՝ պատրաստված [[Անագ|անագից]]։ Բացի այդ, հազվադեպ հանդիպող ժամանակակից տարբերակները նվագում էին ոչ միայն Pop ''Goes the Weasel'' երգը, այլև այլ մեղեդիներ, օրինակ՝ Բրամսի օրորոցայինը, [[Twinkle, Twinkle, Little Star|Twinkle Twinkle Little Star]], ''Rock-a-bye Baby'' և այլ երգեր<ref name="retroplanet">{{Cite web |date=2009-08-04 |title=Classic Toys: Jack-in-the-Box |url=https://blog.retroplanet.com/jack-in-the-box/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325195306/https://blog.retroplanet.com/jack-in-the-box/ |archive-date=2019-03-25 |access-date=2019-03-25 |website=Retro Planet}}</ref>։ Տարիների ընթացքում ջեքը-տուփում խաղալիքը զարգացել է և ծաղրածու կերպարից բացի սկսել է ներկայացնել նաև այլ կերպարներ, ինչպիսիք են [[Վինի Թուխ|Վինի Թուխը]], [[Գլխարկով կատուն (գիրք)|Գլխարկով կատուն]], [[Երեք խոզուկները|Երեք]] [[Երեք խոզուկները|խոզուկները]], ընդհանրական կատուներ, շներ, Հետաքրքրասեր Ջորջը, [[Սանտա Կլաուս|Սանտա Կլաուսը]], [[Միկի Մաուս|Միկի Մաուսը]] և այլն<ref name="history of pop up toys">{{Cite web |title=history of pop up toys and jack in the boxes |url=http://www.j2e.com/victoria+junior+school/Admin/history+of+pop+up+toys+and+jack+in+the+boxes/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409135315/https://www.j2e.com/victoria+junior+school/Admin/history+of+pop+up+toys+and+jack+in+the+boxes/ |archive-date=2023-04-09 |access-date=2018-10-22 |website=www.j2e.com}}</ref>։ == Տարածողներ == 1935 թվականից սկսած և շուրջ 20 տարի շարունակ ջեքը-տուփում խաղալիքի տարածմամբ զբաղված առաջին ընկերությունը եղել է շատ փոքր մի կազմակերպություն՝ ''Joy Toy'' անվամբ։ Ընկերությունը գործել է ինչպես [[Իտալիա|Իտալիայում]], այնպես էլ [[Նիդերլանդներ|Նիդերլանդներում]]։ Դրանից հետո ջեքը-տուփում խաղալիքի տարածման գործում կարևոր դեր են խաղացել նաև Fisher Price, Chad Valley, [[Mattel Inc|Mattel]] և Tomy ընկերությունները<ref name=":0" /><ref name="history of pop up toys" />։ == Հանրաճանաչ մշակույթում == * Ջեքը-տուփում խաղալիքը դարեր շարունակ օգտագործվել է ծաղրանկարիչների կողմից՝ քաղաքական գործիչներին նկարագրելու և նրանց վրա հեգնանքով ծիծաղելու նպատակով<ref name=":1" />։ * Ամերիկյան արագ սննդի [[Jack in the Box]] ընկերությունը 1950-ականների սկզբից սկսել է օգտագործել այս խաղալիքն ու արտահայտությունը որպես իր թալիսման<ref name="jackintheboxinc">{{Cite web |title=Jack In The Box Inc. {{!}} Our Company |url=https://www.jackintheboxinc.com/company/history |access-date=2019-03-25 |website=www.jackintheboxinc.com}}</ref>։ * 1945 թվականին ստեղծված [[Ուոլթ Դիսնեյ ընկերություն|Դիսնեյի]] ''The Clock Watcher'' մուլտֆիլմում [[Դոնալդ բադ|Դոնալդ բադը]] բազմաթիվ անհաջող փորձեր է արել փակելու ջեքը-տուփում խաղալիքը<ref>{{Cite web |title=The Clock Watcher |url=http://www.disneyfilmproject.com/2011/03/clock-watcher.html}}</ref>։ * 1964 թվականի ''Rankin/Bass'' հեռուստատեսային հատուկ թողարկումը՝ [[Ռուդոլֆ (եղջերու)|Ռուդոլֆը]], ներկայացրել է ''Թերի խաղալիքների կղզին'', որտեղ եղել է Չառլը-տուփում անունով կերպար՝ Ջեքը-տուփումի փոխարեն, ինչի պատճառով նա համարվել է թերի խաղալիք։ * 2009 թվականի Բույսերի ընդդեմ Զոմբիներիտեսախաղում ''Jack-in-the-Box Zombie'' իր հետ կրել է ջեքը-տուփում խաղալիք և նվագել այն։ Եթե զոմբին ժամանակին չի պարտվել կամ խաղալիքը չի խլվել նրանից, տուփը բացվել է և պայթել՝ ոչնչացնելով մոտակայքում գտնվող բույսերը: == Ծանոթագրություններ == <references><ref name="Sobey2008" /><ref name="Vince2008" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name="toyhalloffame" /><ref name="phrases.org" /><ref name="retroplanet" /><ref name="history of pop up toys" /><ref name="jackintheboxinc" /></references> bhuk267s8aijsgkeszbajnrq33qjg38 0 1315576 10715869 10710205 2026-03-27T19:07:27Z Աննա-Կարապետյան 157228 10715869 wikitext text/x-wiki {{ՎԹ1|2026,3,20}} {{ՎՏՔ}} '''Դեքսթեր ցեղի խոշոր եղջերավոր անասունները''' Իռլանդիայի փոքր չափի գոշոր եղջերավոր անասունների ցեղատեսակ է<ref name="albc">{{Cite web |title=American Livestock Breeds Conservancy Priority Watch List |url=https://livestockconservancy.org/index.php/heritage/internal/dexter |access-date=2008 թ․ սեպտեմբերի 14}}</ref>: Դեքսթեր ցեղը ծագել է 18-րդ դարում՝ Կերրի շրջանից, որը գտնվում է Իռլանդիայի հարավ-արևմուտքում: Չափերով փոքր այս տավարները իրենց անունը ստացել են այնպիսի մի մարդու՝ Դեքսթերի անունից, ով եղել է Հավարդենի լորդի գույքերի գործակալ [[Վալենշիա|Վալենշիա կղզում]], մինչ 19-րդ դարի երկրորդ կեսը Դեքսթերը համարվել է Կերրի ցեղի ենթատեսակ{{r|cabi|p=168}}: [[Պատկեր:Dexter_cow,_Three_Counties_Show.jpg|մինի|Խոնդրոդիսպլաստիկ փոքր կով]] == Պատմություն == [[Պատկեր:Dexter_Bull_headshot.jpg|մինի|Ցուլ]] Դեքսթեր կաթնամթերքը ծագել է XVIII դարում՝ Կերի գավառում (Հարավ-Արևմտյան Իռլանդիա), և հավանաբար անվանակոչվել է Դեքսթեր անունով մի մարդու պատվին՝ ով եղել է լորդ Հավարդենի էսթեթաների ֆակտորը [[Վալենշիա|Վալենշիա կղզում]]։ Կարճ ոտքերով և կլոր տեսքով Կերի կովերը փաստագրված են XVIII դարի վերջին։ Շոտլանդացի բուսաբան Դևիդ Լոու, որը գրել է 1842 թվականին, նկարագրել է դրանք որպես ''Դեքսթեր ցեղ''։ Նա նշում է. ''Եթե Կերի հոտի մի կենդանի նկատելիորեն կարճ ոտքերով է երևում, գյուղացիները սովորաբար այն անվանում են Դեքսթեր''{{r|cabi|low|p=168|p2=12}}։ Մինչ XIX դարի երկրորդ կեսը Դեքսթերը համարվել է Կերի ցեղի մի տեսակ։ 1863-ից այն սկսել է ցուցադրվել առանձին կարգով Ռոյալ Դուբլինի ընկերության գյուղատնտեսական ցուցահանդեսներին{{r|cabi|p=168}}։ 1890 թվականին ստեղծվել է համատեղ գրանցամատյան՝ ''Կերի և Դեքսթեր Կաթնամթերքի գրանցամատյան''{{r|cabi|p=168}}։ 1917 թվականին հիմնադրվել է ''Կերի և Դեքսթեր Կաթնամթերքի ընկերությունը'' Իռլանդիայում, իսկ 1919 թվականին անվանումը կրճատվել է՝ դառնալով Կերի Կաթնամթերքի ընկերություն Իռլանդիայում{{r|felius|p=57}}։ Դեքսթերը տեղափոխվել է Անգլիա 1882 թվականին։ Ցեղը գրեթե անհետացել է Իռլանդիայում, բայց դեռ պահպանվում է, որպես մաքուր ցեղ մի քանի փոքր հոտերում Անգլիայում և Միացյալ Նահանգներում։ 2023 թվականին Պաշտպանության և բազմազանության միջազգային տվյալների համակարգին հաղորդվել է, որ այն պահպանվում է 16 երկրներում՝ Աֆրիկայում, Ամերիկայում, Եվրոպայում և Օվկիանոսում{{r|dad2}}։ Ամենամեծ թվաքանակը գրանցվել է Դանիայում և Միացյալ Թագավորությունում{{r|dad2}}։ Դեքսթերի պահպանման կարգավիճակը համաշխարհային մակարդակում նշվում է որպես չվտանգված, սակայն Իռլանդիայի համար այն նշված է որպես վտանգված/կրիտիկական{{r|dad}}։ == Բնութագրեր == [[Պատկեր:Red_Dexter_Heffer.jpg|մինի|Գավառային կով]] [[Պատկեր:Dexter_cattle_,_Bolton._-_geograph.org.uk_-_18376.jpg|մինի|Խոտածածկ տարածքում՝ Բոլթոնի մոտ, Արևելյան Լոթիան]] Խոշոր եղջերավոր անասունները փոքր են. ցլերի բարձրությունը սովորաբար 102-112 սմ է, կովերինը՝ մոտ 5 սմ-ով պակաս{{r|cabi|p=169}}։ Կովի միջին քաշը մոտավորապես 325 կգ է{{r|dad}}։ Մազածածկը սովորաբար միատարր սև է, բայց կարող է լինել նաև կարմիր կամ մուգ կարմիր{{r|cabi|dad|p=169}}։ Խոշոր եղջերավոր անասունները նախկինում միշտ եղջյուրավոր են եղել. քսանմեկերորդ դարում նկատվել են որոշ հետազոտված օրինակներ, բայց այս հատկանիշի ներդրման մեխանիզմը չի բացահայտվել{{r|cabi|p=169}}։ Որոշ Դեքսթեր ցեղատեսակի խոշոր եղջերավոր անասուններ կրում են քոնդրոդիսպլազիայի գեն (կիսա-մահացու գեն), որը թզուկության մի ձև է, որը հանգեցնում է ավելի կարճ ոտքերի, քան ունեն առողջ խոշոր եղջերավոր անասունները: Քոնդրոդիսպլազիայով տառապող Դեքսթերները սովորաբար 6-8 դյույմով ավելի կարճահասակ են, քան առողջ խոշոր եղջերավոր անասունները: Երկու քոնդրոդիսպլազիայով տառապող Դեքսթերների միասին զուգավորումը 25% հավանականություն է տալիս, որ պտուղը կարող է վաղաժամ վիժել: Հասանելի է ԴՆԹ թեստ՝ քոնդրոդիսպլազիայի գենը ստուգելու համար՝ օգտագործելով կենդանու պոչի մազերը<ref>{{Cite web |last=Davidson |first=Carol |title=American Dexter Cattle Association |url=http://dextercattle.org/adca/adca_article_chondrodysplasia.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126153418/http://dextercattle.org/adca/adca_article_chondrodysplasia.html |archive-date=2013 թ․ հունվարի 26 |access-date=2018 թ․ ապրիլի 23 |website=dextercattle.org}}</ref>։ Վիժված պտուղը սովորաբար անվանում են բուլդոգ, այսինքն՝ մեռած ծնված հորթ, որն ունի ուռուցիկ գլուխ, սեղմված քիթ, դուրս ցցված ստորին ծնոտ և այտուցված լեզու, ինչպես նաև չափազանց կարճ վերջույթներ<ref name=":0">{{Cite journal |last=Crew |first=F. A. E. |date=1923 թ․ հունվարի 1 |title=The Significance of an Achondroplasia-Like Condition Met with in Cattle |journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character |volume=95 |issue=667 |pages=228–255 |bibcode=1923RSPSB..95..228C |doi=10.1098/rspb.1923.0035 |jstor=81039 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=1842/32808}}</ref>: Բուլդոգի պտղի առաջացման հավանականությունն ավելի բարձր է սև մորթով ծնված հորթերի մոտ, քան կարմիր մորթով, քանի որ սև մորթու գույնն ավելի տարածված է<ref name=":1">{{Cite journal |last=Crew |first=F. A. E. |date=1924 թ․ հունվարի 1 |title=The Bull-dog Calf: A Contribution to the Study of Achondroplasia |journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine |volume=17 |issue=Sect Comp Med |pages=39–58 |doi=10.1177/003591572401701511 |issn=0035-9157 |pmc=2201457 |pmid=19983950}}</ref>: Կարճոտ Դեքստեր ցեղատեսակի կովերը համարվում են հետերոզիգոտ, մինչդեռ բուլդոգի պտղի պտուղները հոմոզիգոտ են քոնդրոդիսպլազիայի գեների համար<ref>{{Cite journal |last1=Harper |first1=Paw |last2=Latter |first2=Mr |last3=Nicholas |first3=Fw |last4=Cook |first4=Rw |last5=Gill |first5=Pa |date=1998 թ․ մարտի 1 |title=Chondrodysplasia in Australian Dexter cattle |journal=Australian Veterinary Journal |language=en |volume=76 |issue=3 |pages=199–202 |doi=10.1111/j.1751-0813.1998.tb10129.x |issn=1751-0813 |pmid=9578757 |s2cid=20074662}}</ref>: Դեքսթերները կարող են նաև ախտահարվել անասարկայով՝ թոքային հիպոպլազիայով, որը թոքերի թերի ձևավորում է՝ պտղի հյուսվածքի տարբեր մասերում շիճուկային հեղուկի կուտակմամբ: Ի տարբերություն խոնդրոդիսպլազիայի, որն ունի բազմաթիվ ֆիզիկական նշաններ, սա արտաքին նշաններ չի ցուցաբերում և հայտնաբերվում է միայն ԴՆԹ թեստավորման միջոցով: Ինչպես խոնդրոդիսպլազիայի դեպքում, սրանոով ախտահարված Դեքսթերները չպետք է միասին զուգավորվեն<ref>{{Cite web |title=PHA (Pulmonary Hypoplasia with Anasarca) Fact Sheet |url=http://dextercattle.org/adca/adca_article_pha.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126153434/http://dextercattle.org/adca/adca_article_pha.html |archive-date=2013 թ․ հունվարի 26 |access-date=2018 թ․ ապրիլի 23 |website=dextercattle.org |publisher=American Dexter Cattle Association}}</ref>: Դեքսթեր ցեղատեսակի կովերի ոտքերը կարճ են՝ համեմատած այլ ցեղատեսակների հետ. ծնկից մինչև ոտքի կողոսկրը նկատվում է ավելի կարճ ոտքեր<ref name=":0" />։ Դեքսթեր կովերը շատ դիմացկուն են, արածողներ կարողանում են բարգավաճել աղքատ հողերում<ref name=":1" />։ == Օգտագործում == Դեքսթերը կրկնակի նշանակության ցեղատեսակ է, որը բուծվում է թե՛ կաթի, թե՛ տավարի մսի համար: Կաթնատվությունը միջինում մոտ 2250 կգ է մեկ լակտացիայի ընթացքում, չնայած որոշ ֆերմաներում կաթնատվությունը կարող է հասնել միջինում 3000 կգ-ի: Համի և կառուցվածքի առումով միսը հաճախ այնքան լավը չէ, որքան մյուս ցեղատեսակներինը, հատկապես, եթե այն շատ կարճոտն կենդանուց է{{r|cabi|p=169}}: == Ծանոթագրություններ == {{reflist|45em|refs= <ref name=cabi>Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall, D. Phillip Sponenberg (2016). [https://books.google.it/books?id=2UEJDAAAQBAJ&hl=en ''Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding''] (sixth edition). Wallingford: CABI. {{ISBN|9781780647944}}.</ref> <ref name=dad>[https://dadis-breed-datasheet-ext-ws.firebaseapp.com/?country=IRL&specie=Cattle&breed=Dexter&lang=en Breed data sheet: Dexter / Ireland (Cattle)]. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed August 2022.</ref> <ref name=dad2>[https://dadis-transboundary-ext-ws.web.app/?species=Cattle&transboundary=Dexter&lang=en Transboundary breed: Cattle: Dexter]. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed August 2022.</ref> <ref name=felius>Marleen Felius (1995). [https://books.google.it/books?id=iXImAQAAMAAJ&hl=en ''Cattle Breeds: An Encyclopedia'']. Doetinchem, Netherlands: Misset. {{isbn|9789054390176}}.</ref> <ref name=low>David Low (1842). [https://archive.org/details/CAT10505470/page/n150/mode/1up ''The Breeds of the Domestic Animals of the British Islands''], volume I. London: Longman, Orme, Brown, Green, and Longmans.</ref> }} 09x7rulyps44p5zd3th6ynsmwmx12yy 10715876 10715869 2026-03-27T19:17:31Z Աննա-Կարապետյան 157228 10715876 wikitext text/x-wiki {{ՎՏՔ}} '''Դեքսթեր ցեղի խոշոր եղջերավոր անասունները''' Իռլանդիայի փոքր չափի գոշոր եղջերավոր անասունների ցեղատեսակ է<ref name="albc">{{Cite web |title=American Livestock Breeds Conservancy Priority Watch List |url=https://livestockconservancy.org/index.php/heritage/internal/dexter |access-date=2008 թ․ սեպտեմբերի 14}}</ref>: Դեքսթեր ցեղը ծագել է 18-րդ դարում՝ Կերրի շրջանից, որը գտնվում է Իռլանդիայի հարավ-արևմուտքում: Չափերով փոքր այս տավարները իրենց անունը ստացել են այնպիսի մի մարդու՝ Դեքսթերի անունից, ով եղել է Հավարդենի լորդի գույքերի գործակալ [[Վալենշիա|Վալենշիա կղզում]], մինչ 19-րդ դարի երկրորդ կեսը Դեքսթերը համարվել է Կերրի ցեղի ենթատեսակ{{r|cabi|p=168}}: [[Պատկեր:Dexter_cow,_Three_Counties_Show.jpg|մինի|Խոնդրոդիսպլաստիկ փոքր կով]] == Պատմություն == [[Պատկեր:Dexter_Bull_headshot.jpg|մինի|Ցուլ]] Դեքսթեր կաթնամթերքը ծագել է XVIII դարում՝ Կերի գավառում (Հարավ-Արևմտյան Իռլանդիա), և հավանաբար անվանակոչվել է Դեքսթեր անունով մի մարդու պատվին՝ ով եղել է լորդ Հավարդենի էսթեթաների ֆակտորը [[Վալենշիա|Վալենշիա կղզում]]։ Կարճ ոտքերով և կլոր տեսքով Կերի կովերը փաստագրված են XVIII դարի վերջին։ Շոտլանդացի բուսաբան Դևիդ Լոու, որը գրել է 1842 թվականին, նկարագրել է դրանք որպես ''Դեքսթեր ցեղ''։ Նա նշում է. ''Եթե Կերի հոտի մի կենդանի նկատելիորեն կարճ ոտքերով է երևում, գյուղացիները սովորաբար այն անվանում են Դեքսթեր''{{r|cabi|low|p=168|p2=12}}։ Մինչ XIX դարի երկրորդ կեսը Դեքսթերը համարվել է Կերի ցեղի մի տեսակ։ 1863-ից այն սկսել է ցուցադրվել առանձին կարգով Ռոյալ Դուբլինի ընկերության գյուղատնտեսական ցուցահանդեսներին{{r|cabi|p=168}}։ 1890 թվականին ստեղծվել է համատեղ գրանցամատյան՝ ''Կերի և Դեքսթեր Կաթնամթերքի գրանցամատյան''{{r|cabi|p=168}}։ 1917 թվականին հիմնադրվել է ''Կերի և Դեքսթեր Կաթնամթերքի ընկերությունը'' Իռլանդիայում, իսկ 1919 թվականին անվանումը կրճատվել է՝ դառնալով Կերի Կաթնամթերքի ընկերություն Իռլանդիայում{{r|felius|p=57}}։ Դեքսթերը տեղափոխվել է Անգլիա 1882 թվականին։ Ցեղը գրեթե անհետացել է Իռլանդիայում, բայց դեռ պահպանվում է, որպես մաքուր ցեղ մի քանի փոքր հոտերում Անգլիայում և Միացյալ Նահանգներում։ 2023 թվականին Պաշտպանության և բազմազանության միջազգային տվյալների համակարգին հաղորդվել է, որ այն պահպանվում է 16 երկրներում՝ Աֆրիկայում, Ամերիկայում, Եվրոպայում և Օվկիանոսում{{r|dad2}}։ Ամենամեծ թվաքանակը գրանցվել է Դանիայում և Միացյալ Թագավորությունում{{r|dad2}}։ Դեքսթերի պահպանման կարգավիճակը համաշխարհային մակարդակում նշվում է որպես չվտանգված, սակայն Իռլանդիայի համար այն նշված է որպես վտանգված/կրիտիկական{{r|dad}}։ == Բնութագրեր == [[Պատկեր:Red_Dexter_Heffer.jpg|մինի|Գավառային կով]] [[Պատկեր:Dexter_cattle_,_Bolton._-_geograph.org.uk_-_18376.jpg|մինի|Խոտածածկ տարածքում՝ Բոլթոնի մոտ, Արևելյան Լոթիան]] Խոշոր եղջերավոր անասունները փոքր են. ցլերի բարձրությունը սովորաբար 102-112 սմ է, կովերինը՝ մոտ 5 սմ-ով պակաս{{r|cabi|p=169}}։ Կովի միջին քաշը մոտավորապես 325 կգ է{{r|dad}}։ Մազածածկը սովորաբար միատարր սև է, բայց կարող է լինել նաև կարմիր կամ մուգ կարմիր{{r|cabi|dad|p=169}}։ Խոշոր եղջերավոր անասունները նախկինում միշտ եղջյուրավոր են եղել. քսանմեկերորդ դարում նկատվել են որոշ հետազոտված օրինակներ, բայց այս հատկանիշի ներդրման մեխանիզմը չի բացահայտվել{{r|cabi|p=169}}։ Որոշ Դեքսթեր ցեղատեսակի խոշոր եղջերավոր անասուններ կրում են քոնդրոդիսպլազիայի գեն (կիսա-մահացու գեն), որը թզուկության մի ձև է, որը հանգեցնում է ավելի կարճ ոտքերի, քան ունեն առողջ խոշոր եղջերավոր անասունները: Քոնդրոդիսպլազիայով տառապող Դեքսթերները սովորաբար 6-8 դյույմով ավելի կարճահասակ են, քան առողջ խոշոր եղջերավոր անասունները: Երկու քոնդրոդիսպլազիայով տառապող Դեքսթերների միասին զուգավորումը 25% հավանականություն է տալիս, որ պտուղը կարող է վաղաժամ վիժել: Հասանելի է ԴՆԹ թեստ՝ քոնդրոդիսպլազիայի գենը ստուգելու համար՝ օգտագործելով կենդանու պոչի մազերը<ref>{{Cite web |last=Davidson |first=Carol |title=American Dexter Cattle Association |url=http://dextercattle.org/adca/adca_article_chondrodysplasia.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126153418/http://dextercattle.org/adca/adca_article_chondrodysplasia.html |archive-date=2013 թ․ հունվարի 26 |access-date=2018 թ․ ապրիլի 23 |website=dextercattle.org}}</ref>։ Վիժված պտուղը սովորաբար անվանում են բուլդոգ, այսինքն՝ մեռած ծնված հորթ, որն ունի ուռուցիկ գլուխ, սեղմված քիթ, դուրս ցցված ստորին ծնոտ և այտուցված լեզու, ինչպես նաև չափազանց կարճ վերջույթներ<ref name=":0">{{Cite journal |last=Crew |first=F. A. E. |date=1923 թ․ հունվարի 1 |title=The Significance of an Achondroplasia-Like Condition Met with in Cattle |journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character |volume=95 |issue=667 |pages=228–255 |bibcode=1923RSPSB..95..228C |doi=10.1098/rspb.1923.0035 |jstor=81039 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=1842/32808}}</ref>: Բուլդոգի պտղի առաջացման հավանականությունն ավելի բարձր է սև մորթով ծնված հորթերի մոտ, քան կարմիր մորթով, քանի որ սև մորթու գույնն ավելի տարածված է<ref name=":1">{{Cite journal |last=Crew |first=F. A. E. |date=1924 թ․ հունվարի 1 |title=The Bull-dog Calf: A Contribution to the Study of Achondroplasia |journal=Proceedings of the Royal Society of Medicine |volume=17 |issue=Sect Comp Med |pages=39–58 |doi=10.1177/003591572401701511 |issn=0035-9157 |pmc=2201457 |pmid=19983950}}</ref>: Կարճոտ Դեքստեր ցեղատեսակի կովերը համարվում են հետերոզիգոտ, մինչդեռ բուլդոգի պտղի պտուղները հոմոզիգոտ են քոնդրոդիսպլազիայի գեների համար<ref>{{Cite journal |last1=Harper |first1=Paw |last2=Latter |first2=Mr |last3=Nicholas |first3=Fw |last4=Cook |first4=Rw |last5=Gill |first5=Pa |date=1998 թ․ մարտի 1 |title=Chondrodysplasia in Australian Dexter cattle |journal=Australian Veterinary Journal |language=en |volume=76 |issue=3 |pages=199–202 |doi=10.1111/j.1751-0813.1998.tb10129.x |issn=1751-0813 |pmid=9578757 |s2cid=20074662}}</ref>: Դեքսթերները կարող են նաև ախտահարվել անասարկայով՝ թոքային հիպոպլազիայով, որը թոքերի թերի ձևավորում է՝ պտղի հյուսվածքի տարբեր մասերում շիճուկային հեղուկի կուտակմամբ: Ի տարբերություն խոնդրոդիսպլազիայի, որն ունի բազմաթիվ ֆիզիկական նշաններ, սա արտաքին նշաններ չի ցուցաբերում և հայտնաբերվում է միայն ԴՆԹ թեստավորման միջոցով: Ինչպես խոնդրոդիսպլազիայի դեպքում, սրանոով ախտահարված Դեքսթերները չպետք է միասին զուգավորվեն<ref>{{Cite web |title=PHA (Pulmonary Hypoplasia with Anasarca) Fact Sheet |url=http://dextercattle.org/adca/adca_article_pha.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130126153434/http://dextercattle.org/adca/adca_article_pha.html |archive-date=2013 թ․ հունվարի 26 |access-date=2018 թ․ ապրիլի 23 |website=dextercattle.org |publisher=American Dexter Cattle Association}}</ref>: Դեքսթեր ցեղատեսակի կովերի ոտքերը կարճ են՝ համեմատած այլ ցեղատեսակների հետ. ծնկից մինչև ոտքի կողոսկրը նկատվում է ավելի կարճ ոտքեր<ref name=":0" />։ Դեքսթեր կովերը շատ դիմացկուն են, արածողներ կարողանում են բարգավաճել աղքատ հողերում<ref name=":1" />։ == Օգտագործում == Դեքսթերը կրկնակի նշանակության ցեղատեսակ է, որը բուծվում է թե՛ կաթի, թե՛ տավարի մսի համար: Կաթնատվությունը միջինում մոտ 2250 կգ է մեկ լակտացիայի ընթացքում, չնայած որոշ ֆերմաներում կաթնատվությունը կարող է հասնել միջինում 3000 կգ-ի: Համի և կառուցվածքի առումով միսը հաճախ այնքան լավը չէ, որքան մյուս ցեղատեսակներինը, հատկապես, եթե այն շատ կարճոտն կենդանուց է{{r|cabi|p=169}}: == Ծանոթագրություններ == {{reflist|45em|refs= <ref name=cabi>Valerie Porter, Lawrence Alderson, Stephen J.G. Hall, D. Phillip Sponenberg (2016). [https://books.google.it/books?id=2UEJDAAAQBAJ&hl=en ''Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding''] (sixth edition). Wallingford: CABI. {{ISBN|9781780647944}}.</ref> <ref name=dad>[https://dadis-breed-datasheet-ext-ws.firebaseapp.com/?country=IRL&specie=Cattle&breed=Dexter&lang=en Breed data sheet: Dexter / Ireland (Cattle)]. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed August 2022.</ref> <ref name=dad2>[https://dadis-transboundary-ext-ws.web.app/?species=Cattle&transboundary=Dexter&lang=en Transboundary breed: Cattle: Dexter]. Domestic Animal Diversity Information System of the Food and Agriculture Organization of the United Nations. Accessed August 2022.</ref> <ref name=felius>Marleen Felius (1995). [https://books.google.it/books?id=iXImAQAAMAAJ&hl=en ''Cattle Breeds: An Encyclopedia'']. Doetinchem, Netherlands: Misset. {{isbn|9789054390176}}.</ref> <ref name=low>David Low (1842). [https://archive.org/details/CAT10505470/page/n150/mode/1up ''The Breeds of the Domestic Animals of the British Islands''], volume I. London: Longman, Orme, Brown, Green, and Longmans.</ref> }} jewfomi2fjni8qr6c9rhn2xmd339ojq 2 1315706 10716063 10693474 2026-03-28T09:34:59Z Lilymolly 164644 /* top */ 10716063 wikitext text/x-wiki {{short description|Mental disorder}} {{hatnote group|{{redirect-distinguish|Dysmorphia|Dysphoria}} {{for|the butterfly genus|Dismorphia{{!}}''Dismorphia''}} }} {{distinguish|Body image disturbance}} {{Infobox medical condition | name = Body dysmorphic disorder | synonyms = Body dysmorphia, dysmorphic syndrome, dysmorphophobia | caption = A cartoon of a patient with body dysmorphia looking in a mirror, seeing a distorted image of himself | field = [[Psychiatry]], [[clinical psychology]] | symptoms = Fear of perceived [[body image]] flaws, misconceptions about one's own physical appearance, [[body checking|body-checking behavior]] | complications = Suicide, self-harm | onset = | duration = | types = | causes = | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = | alt = | image = Is this me mental disorder of looking.jpg }} <!-- Definition and symptoms --> '''Body dysmorphic disorder''' ('''BDD'''), also known in some contexts as '''dysmorphophobia''' or '''dysmorphia''', is a [[mental disorder]] defined by an overwhelming preoccupation with a perceived flaw in one's physical appearance.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|last1=Cororve|first1=Michelle|last2=Gleaves|first2=David|title=Body dysmorphic disorder: A review of conceptualizations, assessment, and treatment strategies|journal=Clinical Psychology Review|date=August 2001|volume=21|issue=6|pages=949–970|doi=10.1016/s0272-7358(00)00075-1|pmid=11497214}}</ref> In BDD's delusional variant, the flaw is imagined.<ref name="Bjornsson2010">{{cite journal |author1=Bjornsson AS |author2=Didie ER |author3=Phillips KA |title=Body dysmorphic disorder |journal=Dialogues Clin Neurosci |volume=12 |issue=2 |pages=221–32 |year=2010 |doi=10.31887/DCNS.2010.12.2/abjornsson |pmid=20623926 |pmc=3181960}}</ref> When an actual [[visible difference]] exists, its importance is disproportionately magnified in the mind of the individual. Whether the physical issue is real or imagined, ruminations concerning this perceived defect become pervasive and intrusive, consuming substantial mental bandwidth for extended periods each day. This excessive preoccupation induces severe emotional distress and also disrupts daily functioning and activities.<ref name="Bjornsson2010" /> The [[DSM-5]] places BDD within the [[obsessive–compulsive spectrum]], distinguishing it from disorders such as [[anorexia nervosa]].<ref name="Bjornsson2010" /> <!-- Epidemiology --> BDD is estimated to affect from up to 17% of the population.<ref name=":3" /> It usually starts during adolescence, and affects around 16% of females and 11% of males.<ref name=":3" /><ref name="Mufaddel-etal">{{cite journal |author1= Amir Mufaddel |author2=Ossama T Osman |author3=Fadwa Almugaddam |author4=Mohammad Jafferany | year = 2013 | title = A review of body dysmorphic disorder and Its presentation in different clinical settings | journal = Primary Care Companion for CNS Disorders | volume = 15 | issue = 4| pmc=3869603 | pmid=24392251 | doi=10.4088/PCC.12r01464}}</ref> The BDD subtype [[muscle dysmorphia]], perceiving the body as too small, affects mostly men.<ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Katharine A. |url=https://books.google.com/books?id=uRTcOYgWj9cC&pg=PA50 |title=Understanding Body Dysmorphic Disorder |date=2009-02-20 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974396-4 |language=en}}</ref> In addition to thinking about it, the sufferer typically checks and compares the perceived flaw repetitively and can adopt unusual routines to avoid social contact that exposes it.<ref name="Bjornsson2010" /> Fearing the stigma of vanity, they usually hide this preoccupation.<ref name="Bjornsson2010" /> Commonly overlooked even by psychiatrists, BDD has been underdiagnosed.<ref name="Bjornsson2010" /> As the disorder severely impairs quality of life due to educational and occupational dysfunction and social isolation, those experiencing BDD tend to have high rates of [[suicidal ideation|suicidal thoughts]] and may [[Suicide attempt|attempt suicide]].<ref name="Bjornsson2010" /> ==Signs and symptoms== Dislike of one's appearance is common, but individuals with BDD have extreme misperceptions about their physical appearance.<ref name=":02">{{cite journal |last1=Buhlmann |first1=Ulrike |last2=Reese |first2=Hannah E. |last3=Renaud |first3=Stefanie |last4=Wilhelm |first4=Sabine |title=Clinical considerations for the treatment of body dysmorphic disorder with cognitive-behavioral therapy |journal=Body Image |date=March 2008 |volume=5 |issue=1 |pages=39–49 |doi=10.1016/j.bodyim.2007.12.002 |pmid=18313372 }}</ref> Whereas vanity involves a quest to aggrandize the appearance, BDD is experienced as a quest to merely normalize the appearance.<ref name=Bjornsson2010/> Although delusional in about one of three cases, the appearance concern is usually non-delusional, an overvalued idea.<ref name=Mufaddel-etal/> The bodily area of focus is commonly face, skin, stomach, arms and legs, but can be nearly any part of the body.<ref name=Phillips-2004>{{cite journal |last1=Phillips |first1=KA |title=Body dysmorphic disorder: recognizing and treating imagined ugliness. |journal=World Psychiatry |date=February 2004 |volume=3 |issue=1 |pages=12–7 |pmid=16633443 |pmc=1414653 }}</ref><ref>Veale, D., Miles, S., Read, J., Troglia, A., Carmona, L., Fiorito, C., Wells, H., Wylie, K., & Muir, G. (2015). Penile Dysmorphic Disorder: Development of a Screening Scale. Archives of sexual behavior, 44(8), 2311–2321. https://doi.org/10.1007/s10508-015-0484-6</ref> In addition, multiple areas can be focused on simultaneously.<ref name="Bjornsson2010" /> A subtype of body dysmorphic disorder is bigorexia (anorexia reverse or muscle dysmorphia). In muscular dysmorphia, patients perceive their body as excessively thin despite being muscular and trained.<ref name=":1">{{cite journal |last1=Carroll |first1=Deirdre H. |last2=Scahill |first2=Larry |last3=Phillips |first3=Katharine A. |title=Current concepts in body dysmorphic disorder |journal=Archives of Psychiatric Nursing |date=April 2002 |volume=16 |issue=2 |pages=72–79 |doi=10.1053/apnu.2002.32109 |pmid=11925574 }}</ref> Many seek dermatological treatment or [[Cosmetic Surgery|cosmetic surgery]], which typically does not resolve the distress.<ref name=Bjornsson2010/> On the other hand, attempts at self-treatment, as by skin picking, can create [[lesion]]s where none previously existed.<ref name=Bjornsson2010/> BDD is a disorder in the [[Obsessive-compulsive and related disorders|obsessive–compulsive spectrum]],<ref name=":0">{{cite book |doi=10.1176/appi.books.9780890425596.dsm06 |chapter=Obsessive-Compulsive and Related Disorders |title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders |year=2013 |isbn=978-0-89042-555-8 }}</ref> but involves more depression and social avoidance despite a degree of overlap with [[obsessive–compulsive disorder]] (OCD).<ref name=":2" /><ref name="ReferenceA" /> BDD often associates with [[social anxiety disorder]] (SAD).<ref name=":2">{{cite journal |author1=Fang, Angela |author2=Hofmann Stefan G | date = Dec 2010 | title = Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder | journal = Clinical Psychology Review | volume = 30 | issue = 8| pages = 1040–1048 | pmc=2952668 | pmid=20817336 | doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001}}</ref> Some experience [[delusions of reference|delusions that others are covertly pointing out their flaws]].<ref name=Bjornsson2010/> In some studies, the level of delusionality in people with BDD is higher than those with [[schizophrenia]].<ref>{{Cite journal |last=Toh |first=Wei Lin |last2=Castle |first2=David J. |last3=Mountjoy |first3=Rachel L. |last4=Buchanan |first4=Ben |last5=Farhall |first5=John |last6=Rossell |first6=Susan L. |date=2017-08-01 |title=Insight in body dysmorphic disorder (BDD) relative to obsessive-compulsive disorder (OCD) and psychotic disorders: Revisiting this issue in light of DSM-5 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010440X17300330 |journal=Comprehensive Psychiatry |volume=77 |pages=100–108 |doi=10.1016/j.comppsych.2017.06.004 |issn=0010-440X}}</ref> [[Schizophrenia|Cognitive]] testing and neuroimaging suggest both a bias toward detailed visual analysis and a tendency toward emotional hyper-arousal.<ref name=Buchanan-etal>{{cite journal |vauthors=Buchanan Ben G, Rossell Susan L, Castle David J | date = Feb 2011 | title = Body dysmorphic disorder: A review of nosology, cognition and neurobiology | doi = 10.2217/npy.10.3 | journal = Neuropsychiatry | volume = 1 | issue = 1| pages = 71–80 | doi-broken-date = 1 July 2025 }}</ref> Most generally, one experiencing BDD ruminates over the perceived bodily defect several hours daily or longer, uses either social avoidance or camouflaging with cosmetics or apparel, repetitively checks the appearance, compares it to that of other people, and might often seek verbal reassurances.<ref name="ReferenceA"/><ref name=Bjornsson2010/> One might sometimes avoid mirrors, repetitively change outfits, groom excessively, or restrict eating.<ref name=Phillips-2004/> BDD's severity can wax and wane, and flareups tend to yield absences from school, work, or socializing, sometimes leading to protracted social isolation, with some becoming housebound for extended periods.<ref name=Bjornsson2010/> Social impairment is usually greatest, sometimes approaching avoidance of all social activities.<ref name=Phillips-2004/> Poor concentration and motivation impair academic and occupational performance.<ref name=Phillips-2004/> The distress of BDD tends to exceed that of [[major depressive disorder]] and rates of suicidal ideation and attempts are especially high.<ref name=Bjornsson2010/> For example, studies have reported that up to 69% of people with BDD experience suicidal ideation and 50% attempt suicide.<ref>{{Cite journal |last=Addison |first=Mark |last2=James |first2=Anthony |last3=Borschmann |first3=Rohan |last4=Costa |first4=Marta |last5=Jassi |first5=Amita |last6=Krebs |first6=Georgina |date=2024-09-15 |title=Suicidal thoughts and behaviours in body dysmorphic disorder: Prevalence and correlates in a sample of mental health service users in the UK |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165032724008899 |journal=Journal of Affective Disorders |volume=361 |pages=515–521 |doi=10.1016/j.jad.2024.05.145 |issn=0165-0327|doi-access=free }}</ref> == Prevalence == A large systematic review and meta-analysis estimated the global prevalence of BDD in the general population to be approximately 17%.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pérez-Buenfil |first1=Luis Ángel |last2=Morales-Sánchez |first2=Martha Alejandra |date=2025 |title=Prevalence of Body Dysmorphic Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Journal of Cosmetic Dermatology |language=en |volume=24 |issue=4 |article-number=e70121 |doi=10.1111/jocd.70121 |issn=1473-2165 |pmc=11979448 |pmid=40200598}}</ref> Prevalence estimates vary by world region, with the highest rates observed in Latin America (31%), followed by Africa (23%), Asia (17%), Europe (14%), North America (12%) and Oceania (10%).<ref name=":3" /> BDD is more commonly identified in clinical settings than in community samples, with estimated prevalence rates of 24% among patients seeking plastic surgery, 18% among psychiatric patients and 16% among dermatological patients.<ref name=":3" /> ==Causes== As with most mental disorders, BDD's cause is likely intricate, altogether [[biopsychosocial]], through an interaction of multiple factors, including genetic, developmental, [[psychological]], [[social]], and [[cultural]].<ref name=Phillips2009ch9>Katharine A Phillips, Understanding Body Dysmorphic Disorder: An Essential Guide (New York: Oxford University Press, 2009), [https://books.google.com/books?id=uRTcOYgWj9cC&pg=PA127 ch 9.]</ref><ref name="ReferenceB">{{cite journal|last1=Feusner|first1=J.D.|last2=Neziroglu|first2=F|last3=Wilhelm|first3=S.|last4=Mancusi|first4=L.|last5=Bohon|first5=C.|title=What causes BDD: Research findings and a proposed model|journal=Psychiatric Annals|date=2010|volume=40|issue=7|pages=349–355|doi=10.3928/00485713-20100701-08|pmid=24347738|pmc=3859614}}</ref> BDD usually develops during early adolescence,<ref name=Phillips-2004/> although many patients note earlier trauma, abuse, neglect, teasing, or bullying.<ref name="The New York Times">{{cite news|last1=Brody|first1=Jane E.|title=When your looks take over your life|url=https://www.nytimes.com/2010/03/23/health/23brody.html|newspaper=The New York Times|access-date=13 March 2017|date=2010-03-22}}</ref> In many cases, social anxiety earlier in life precedes BDD. Though [[twin studies]] on BDD are few, one estimated its [[heritability]] at 43%.<ref>{{Cite journal|title = Genetics of obsessive-Compulsive Disorder and Related Disorders|journal = Psychiatric Clinics of North America|date = 2014-01-01|pmc = 4143777|pmid = 25150565|volume = 37|issue = 3|doi = 10.1016/j.psc.2014.06.002|first1 = Heidi A.|last1 = Browne|first2 = Shannon L.|last2 = Gair|first3 = Jeremiah M.|last3 = Scharf|first4 = Dorothy E.|last4 = Grice|pages=319–335}}</ref> Yet other factors may be [[introversion]],<ref>{{cite journal | author = Veale D |author-link = David Veale | year = 2004 | title = Body dysmorphic disorder | journal = British Medical Journal | volume = 80 | issue = 940| pages = 67–71 | doi=10.1136/pmj.2003.015289| pmid = 14970291 | pmc = 1742928 }}</ref> negative body image, perfectionism,<ref name=Phillips2009ch9/><ref>{{cite journal|last1=Hartmann|first1=A|title=A comparison of self-esteem and perfectionism in anorexia nervosa and body dysmorphic disorder|journal=Journal of Nervous and Mental Disease|doi=10.1097/nmd.0000000000000215|pmid=25390930|volume=202|issue=12|pages=883–888|year=2014|s2cid=43880482|url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:352-2-ldzmdak3ju0u5|url-access=subscription}}</ref> heightened aesthetic sensitivity,<ref name="ReferenceB"/> and [[Child abuse|childhood abuse]] and neglect.<ref name="ReferenceB"/><ref>{{cite journal |vauthors=Didie E, Tortolani C, Pope C, Menard W, Fay C, Phillips K | year = 2006 | title = Childhood abuse and neglect in body dysmorphic disorder | journal = Child Abuse and Neglect | volume = 30 | issue = 10| pages = 1105–1115 | doi=10.1016/j.chiabu.2006.03.007| pmid = 17005251 | pmc = 1633716}}</ref> === Childhood trauma === The development of body dysmorphia can stem from trauma caused by parents/guardians, family, or close friends. In a study published in 2021 about the prevalence of childhood maltreatment among adults with body dysmorphia, researchers found that more than 75% of respondents had experienced some form of abuse as children. Indeed, the researchers found that adults who had a history of emotional neglect as children were especially vulnerable to BDD, though other forms of abuse, including physical and sexual abuse, were also identified as significant risk factors.<ref>{{Cite web |last=Foley |first=Wade |date=2021-03-07 |title=Body Dysmorphia as A Trauma Response |url=https://crossroadshealth.org/body-dysmorphia-as-a-trauma-response/ |access-date=2022-11-24 |website=Crossroads Health }}</ref> As the children progress into their adult years, they start to visualise the abuse that has been done to their bodies, and start finding ways to hide, cover, or change it so they are not reminded of the trauma that they endured as an adolescent. === Social media === {{See also|Filter (social media)|Instagram face}} Constant use of [[social media]] and "[[selfie]] taking" may translate into low self-esteem and body dysmorphic tendencies.<ref>{{Cite journal |last1=Mohamed |first1=BothinaE.S |last2=Abdel Karim |first2=NashwaA.H |date=2019 |title=Effect of selfie addiction on self-esteem, body image, and academic achievement among Faculty of Nursing students |journal=Egyptian Nursing Journal |volume=16 |issue=2 |page=80 |doi=10.4103/ENJ.ENJ_5_19 |doi-access=free |issn=2090-6021}}</ref> The sociocultural theory of self-esteem states that the messages given by media and peers about the importance of appearance are internalized by individuals who adopt others' standards of beauty as their own.<ref>{{Cite book |title=Exacting Beauty: Theory, Assessment, and Treatment of Body Image Disturbance }}{{full citation needed|date=August 2022}}{{page needed|date=August 2022}}</ref> Due to excessive social media use and selfie taking, individuals may become preoccupied about presenting an ideal photograph for the public.<ref>{{cite journal |last1=Khanna |first1=Anisha |last2=Sharma |first2=ManojKumar |title=Selfie use: The implications for psychopathology expression of body dysmorphic disorder |journal=Industrial Psychiatry Journal |date=2017 |volume=26 |issue=1 |pages=106–109 |doi=10.4103/ipj.ipj_58_17 |pmid=29456333 |pmc=5810159 |doi-access=free }}</ref> Specifically, females' mental health has been the most affected by persistent exposure to social media. Girls with BDD present symptoms of low self-esteem and negative self-evaluation. Due to social media's expectations, a factor of why individuals have body dysmorphia can come from women comparing themselves with media images of ideal female attractiveness, a perceived discrepancy between their actual attractiveness and the media's standard of attractiveness is likely to result.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/267922256|title=Reducing the Impact of Media Images on Women At Risk For Body Image Disturbance: Three Targeted Interventions}}</ref> Researchers in [[Istanbul Bilgi University]] and [[Boğaziçi University|Bogazici University]] in Turkey found that individuals who have low self-esteem participate more often in trends of taking selfies along with using social media to mediate their interpersonal interaction in order to fulfill their self-esteem needs.<ref>{{cite journal |last1=Varnali |first1=Kaan |last2=Toker |first2=Aysegul |title=Self-Disclosure on Social Networking Sites |journal=Social Behavior and Personality |date=7 February 2015 |volume=43 |issue=1 |pages=1–13 |doi=10.2224/sbp.2015.43.1.1 |doi-access=free }}</ref> The [[self-verification theory]], explains how individuals use selfies to gain verification from others through likes and comments. Social media may therefore trigger one's misconception about their physical look. Similar to those with body dysmorphic tendencies, such behavior may lead to constant seeking of approval, self-evaluation and even depression.<ref>{{cite book |last1=Swann |first1=William B. |chapter=Self-verification: Bringing social reality into harmony with the self |pages=33–66 |chapter-url=https://labs.la.utexas.edu/swann/files/2016/03/swBSRHS83.pdf |editor1-first=Jerry M. |editor1-last=Suls |editor2-first=Anthony G. |editor2-last=Greenwald |title=Social psychological perspectives on the self |volume=2 |location=Hillsdale, NJ |publisher=Lawrence Erlbaum |year=1983 |oclc=15309009 }}</ref> In 2019 systematic review using [[Web of Science]], [[PsycINFO]], and [[PubMed]] databases was used to identify social networking site patterns. In particular appearance focused social media use was found to be significantly associated with greater body image dissatisfaction. It is highlighted that comparisons appear between body image dissatisfaction and BDD symptomatology. They concluded that heavy social media use may mediate the onset of sub-threshold BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020">{{cite journal |last1=Ryding |first1=Francesca C. |last2=Kuss |first2=Daria J. |title=The use of social networking sites, body image dissatisfaction, and body dysmorphic disorder: A systematic review of psychological research. |journal=Psychology of Popular Media |date=October 2020 |volume=9 |issue=4 |pages=412–435 |doi=10.1037/ppm0000264 |s2cid=213989742 |url=http://irep.ntu.ac.uk/id/eprint/38845/1/1206397_%20Kuss.pdf }}</ref> Individuals with BDD tend to engage in heavy plastic surgery use. In 2018, the plastic surgeon Dr. Tijon Esho coined term "[[Snapchat dysmorphia|Snapchat Dysmorphia]]" to describe a trend of patients seeking plastic surgeries to mimic "filtered" pictures.<ref>{{Cite web |last=Haines |first=Anna |title=From 'Instagram Face' To 'Snapchat Dysmorphia': How Beauty Filters Are Changing The Way We See Ourselves |url=https://www.forbes.com/sites/annahaines/2021/04/27/from-instagram-face-to-snapchat-dysmorphia-how-beauty-filters-are-changing-the-way-we-see-ourselves/ |access-date=2022-11-01 |website=Forbes }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ramphul |first1=Kamleshun |last2=Mejias |first2=Stephanie G |title=Is 'Snapchat Dysmorphia' a Real Issue? |journal=Cureus |date=3 March 2018 |volume=10 |issue=3 |article-number=e2263 |doi=10.7759/cureus.2263 |doi-access=free |pmid=29732270 |pmc=5933578 }}</ref> Filtered photos, such as those on [[Instagram]] and [[Snapchat]], often present unrealistic and unattainable looks that may be a causal factor in triggering BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020"/> ===Sociocultural perspective=== Historically, body dysmorphic disorder was originally coined "dysmorphophobia", a term which was widely applied in research literature among the Japanese, Russians, and Europeans. However, in American literature, the appearance of BDD was still overlooked in the 1980s. It was introduced in the [[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|DSM-III]] by the [[American Psychological Association|APA]], and the diagnostic criteria were not properly defined, as the non-delusional and delusional factors were not separated.<ref name=AJP1991p1138>{{cite journal |title=Body dysmorphic disorder: the distress of imagined ugliness |journal=American Journal of Psychiatry |date=September 1991 |volume=148 |issue=9 |pages=1138–1149 |doi=10.1176/ajp.148.9.1138 |pmid=1882990 |last1=Phillips |first1=K. A. }}</ref> This was later resolved with the revision of the DSM-III, which aided many by providing appropriate treatment for patients. BDD was initially considered non-delusional in European research, and was grouped with "[[Monosymptomatic hypochondriacal psychosis|monosymptomatic hypochondriacal psychoses]]" – delusional paranoia disorders, before being introduced in the DSM-III. In 1991, the demographics of individuals who experience BDD were primarily single women aged 19 or older. This statistic has not changed over the decades; women are still considered the predominant [[gender]] to experience BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020"/> With the rise of social media platforms, individuals are easily able to seek validation and openly compare their physical appearance to online influences, finding more flaws and defects in their own appearance. This leads to attempts to conceal the defect such as seeking out surgeons to resolve the issue of perceived ugliness.<ref name=AJP1991p1138/><ref name="Ryding & Kuss 2020"/> Universally, it is evident that different cultures place much emphasis on correcting the human body aesthetic, and that this preoccupation with body image is not exclusive to just one society; one example is the [[Foot binding|binding of women's feet]] in Chinese culture.<ref name="Scheper-Hughes & Lock 1987">{{cite journal |last1=Scheper-Hughes |first1=Nancy |last2=Lock |first2=Margaret M. |title=The Mindful Body: A Prolegomenon to Future Work in Medical Anthropology |journal=Medical Anthropology Quarterly |date=1987 |volume=1 |issue=1 |pages=6–41 |doi=10.1525/maq.1987.1.1.02a00020 |jstor=648769 }}</ref> Whilst physically editing the body is not unique to any one culture, research suggests that it is more common throughout Western society and is on the rise. On close observation of contemporary Western societies, there has been an increase in disorders such as Body dysmorphic disorder, arising from ideals around the aesthetic of the human body.<ref name="Grau Fegert & Allroggen 2015">{{cite journal |last1=Grau |first1=Katharina |last2=Fegert |first2=Jörg Michael |last3=Allroggen |first3=Marc |title=Körperdysmorphe Störung |trans-title=Body dysmorphic disorder |language=de |journal=Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie |date=January 2015 |volume=43 |issue=1 |pages=29–37 |doi=10.1024/1422-4917/a000330 |pmid=25536894 }}</ref> Scholars such as Nancy Scheper-Hughes have suggested such demand placed upon Western bodies has been around since the beginning of the 19th century, and that it has been driven by sexuality.<ref name="Scheper-Hughes & Lock 1987"/> Research also shows that BDD is linked to high comorbidity and suicidality rates.<ref name="Grau Fegert & Allroggen 2015"/> Furthermore, it appears that Caucasian women show higher rates of body dissatisfaction than women of different ethnic backgrounds and societies.<ref>{{cite journal |last1=Mayville |first1=Stephen |last2=Katz |first2=Roger C. |last3=Gipson |first3=Martin T. |last4=Cabral |first4=Keri |title=Assessing the Prevalence of Body Dysmorphic Disorder in an Ethnically Diverse Group of Adolescents |journal=Journal of Child and Family Studies |date=1 September 1999 |volume=8 |issue=3 |pages=357–362 |doi=10.1023/A:1022023514730 |s2cid=67989365 }}</ref> Socio-cultural models depict and emphasise the way thinness is valued, and beauty is obsessed over in Western culture, where advertising, marketing, and social media play a large role in manicuring the "perfect" body shape, size, and look.<ref>{{cite book |doi=10.1037/10502-006 |chapter=Issues in the assessment and treatment of body image disturbance in culturally diverse populations |title=Body image, eating disorders, and obesity: An integrative guide for assessment and treatment |year=2001 |last1=Altabe |first1=Madeline N. |pages=129–147 |isbn=1-55798-324-0 }}</ref> The billions of dollars spent to sell products become causal factors of image conscious societies. Advertising also supports a specific ideal body image and creates a social capital in how individuals can acquire this ideal.<ref>{{cite journal |last1=Danylova |first1=Tetiana |title=The Modern-Day Feminine Beauty Ideal, Mental Health, and Jungian Archetypes |journal=Mental Health: Global Challenges Journal |date=6 November 2020 |volume=3 |issue=1 |pages=38–44 |doi=10.32437/mhgcj.v3i1.99 |s2cid=228817747 |doi-access=free }}</ref> However, personal attitudes towards the body do vary cross-culturally. Some of this variability can be accounted for due to factors such as food insecurity, [[poverty]], climate, and fertility management. Cultural groups who experience food insecurity generally prefer larger-bodied women. However, many societies that have abundant access to food also value moderate to larger bodies.<ref>{{cite journal |last1=Anderson |first1=Judith L. |last2=Crawford |first2=Charles B. |last3=Nadeau |first3=Joanne |last4=Lindberg |first4=Tracy |title=Was the Duchess of windsor right? A cross-cultural review of the socioecology of ideals of female body shape |journal=Ethology and Sociobiology |date=May 1992 |volume=13 |issue=3 |pages=197–227 |doi=10.1016/0162-3095(92)90033-Z }}</ref> This is evident in a comparative study of [[body image]], body perception, body satisfaction, body-related self-esteem, and overall [[self-esteem]] of German, Guatemalan Q'eqchi' and Colombian women. Unlike the German and Colombian women, the Q'eqchi' women in this study live in the jungles of Guatemala and remain relatively removed from modern technology and secure food resources.<ref name="Odinga & Kasten 2020">{{cite journal |last1=Odinga |first1=Julia |last2=Kasten |first2=Erich |title=From the jungle to urban centers: body image and self-esteem of women in three different cultures |journal=International Journal of Anthropology and Ethnology |date=December 2020 |volume=4 |issue=1 |page=4 |doi=10.1186/s41257-020-00030-5 |s2cid=219748446 |doi-access=free }}</ref> The study found that the Q'eqchi' women did not have notably higher body satisfaction when compared to the German or Colombian women. Nevertheless, the Q'eqchi' women also showed the greatest distortion in their own body perception, estimating their physique to be slimmer than it actually was.<ref name="Odinga & Kasten 2020"/> It is thought this could be due to a lack of access to body monitoring tools such as mirrors, scales, technology, and clothing choices, but in this instance, body distortion does not seem to influence body satisfaction. This has also been shown in groups of lower-income African American women, where the acceptance of larger bodies is not necessarily equivalent to positive body image.<ref>{{cite journal |last1=Thomas |first1=Martina |last2=DeCaro |first2=Jason A. |title=Body Image Models among Low-income African American Mothers and Daughters in the Southeast United States: Body Image Models among African American Females |journal=Medical Anthropology Quarterly |date=June 2018 |volume=32 |issue=2 |pages=293–310 |doi=10.1111/maq.12390 |pmid=28556397 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Becky Wangsgaard |title='A Way Outa No Way': Eating Problems among African-American, Latina, and White Women |journal=Gender and Society |date=1992 |volume=6 |issue=4 |pages=546–561 |doi=10.1177/089124392006004002 |jstor=189725 |s2cid=145179769 }}</ref> Similar studies have noted a high prevalence of BDD in East Asian societies, where facial dissatisfaction is especially common, indicating that this is not just a Western phenomenon.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=Julie |last2=Hadeler |first2=Edward |last3=Mosca |first3=Megan |last4=Brownstone |first4=Nicholas |last5=Bhutani |first5=Tina |last6=Koo |first6=John |title=Cultural and biological factors in body dysmorphic disorder in East Asia |journal=Dermatology Online Journal |date=25 October 2021 |volume=27 |issue=9 |doi=10.5070/D327955133 |pmid=34755975 |s2cid=239981559 |doi-access=free }}</ref> ==Diagnosis== Estimates of prevalence and gender distribution have varied widely via discrepancies in diagnosis and reporting.<ref name="ReferenceA"/> In American psychiatry, BDD gained diagnostic criteria in the ''[[DSM-IV]]'', having been historically unrecognized, only making its first appearance in the DSM in 1987, but clinicians' knowledge of it, especially among [[general practitioner]]s, is constricted.<ref name="Broken Mirror p39">{{cite book |first1=Katharine A |last1=Phillips |title=The Broken Mirror |page=39 |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1996 }}</ref> Meanwhile, shame about having the bodily concern, and fear of the stigma of vanity, makes many hide even having the concern.<ref name=Bjornsson2010/><ref name=Prazeres2013>{{cite journal |vauthors=Prazeres AM, Nascimento AL, Fontenelle LF |title=Cognitive-behavioral therapy for body dysmorphic disorder: A review of its efficacy |journal=Neuropsychiatric Disease and Treatment |volume=9 |pages=307–16 |year=2013 |pmid=23467711 |pmc=3589080 |doi=10.2147/NDT.S41074 |doi-access=free }}</ref> Via shared symptoms, BDD is commonly misdiagnosed as social anxiety disorder, obsessive–compulsive disorder, [[major depressive disorder]], or social phobia.<ref name="Body Dysmorphic Disorder">{{cite web|url=https://adaa.org/understanding-anxiety/related-illnesses/other-related-conditions/body-dysmorphic-disorder-bdd|title=Body Dysmorphic Disorder|website=Anxiety and Depression Association of America|access-date=2 January 2019}}</ref><ref name="Broken Mirror p47">{{cite book |first1=Katharine A |last1=Phillips |title=The Broken Mirror |page=47 |publisher=Oxford University Press |year=1996 }}</ref> Social anxiety disorder and BDD are highly comorbid (within those with BDD, 12–68.8% also have SAD; within those with SAD, 4.8-12% also have BDD), developing similarly in patients -BDD is even classified as a subset of SAD by some researchers.<ref>{{cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Hofmann |first2=Stefan G. |title=Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder |journal=Clinical Psychology Review |date=December 2010 |volume=30 |issue=8 |pages=1040–1048 |doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001 |pmid=20817336 |pmc=2952668 }}</ref> Correct diagnosis can depend on specialized questioning and correlation with emotional distress or social dysfunction.<ref name="ReferenceC">{{cite journal |last1=Phillips |first1=K. A |last2=Castle |first2=D. J |title=Body dysmorphic disorder in men |journal=BMJ |date=3 November 2001 |volume=323 |issue=7320 |pages=1015–1016 |doi=10.1136/bmj.323.7320.1015 |pmid=11691744 |pmc=1121529 }}</ref> Estimates place the Body Dysmorphic Disorder Questionnaire's sensitivity at 100% (0% [[false negative]]s) and specificity at 92.5% (7.5% [[false positive]]s).<ref>{{cite journal |last1=Grant |first1=Jon E. |last2=Kim |first2=Suck Won |last3=Crow |first3=Scott J. |title=Prevalence and Clinical Features of Body Dysmorphic Disorder in Adolescent and Adult Psychiatric Inpatients |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |date=15 July 2001 |volume=62 |issue=7 |pages=517–522 |doi=10.4088/jcp.v62n07a03 |pmid=11488361 }}</ref> BDD is also comorbid with eating disorders, up to 12% comorbidity in one study. Both eating and body dysmorphic disorders are concerned with physical appearance, but eating disorders tend to focus more on weight rather than one's general appearance.<ref name=":22">{{cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Matheny |first2=Natalie L. |last3=Wilhelm |first3=Sabine |title=Body Dysmorphic Disorder |journal=Psychiatric Clinics of North America |date=September 2014 |volume=37 |issue=3 |pages=287–300 |doi=10.1016/j.psc.2014.05.003 |pmid=25150563 }}</ref> BDD is classified as an obsessive–compulsive disorder in DSM-5. It is important to treat people with BDD as soon as possible because the person may have already been suffering for an extended period of time and as BDD has a high suicide rate, at 2–12 times higher than the national average.<ref name=":02"/><ref name=":22"/> ===Comorbidity=== BDD is frequently comorbid with [[anxiety disorders|anxiety]], [[major depression disorder|depression]], psychotic, or bipolar spectrum disorders.<ref name="Nicewicz 2025">{{Citation |last1=Nicewicz |first1=Holly R. |title=Body Dysmorphic Disorder |date=2025 |work=StatPearls |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555901/ |access-date=2025-03-24 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=32310361 |last2=Torrico |first2=Tyler J. |last3=Boutrouille |first3=Jacqueline F.}}</ref> BDD is particularly associated with anxiety disorders, especially social anxiety disorder, as individuals often fear being judged for their appearance and avoid social interactions.<ref>{{Cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Hofmann |first2=Stefan G. |date=December 2010 |title=Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder |journal=Clinical Psychology Review |volume=30 |issue=8 |pages=1040–1048 |doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001 |issn=1873-7811 |pmc=2952668 |pmid=20817336}}</ref> BDD also frequently coexists with depression, with feelings of sadness and hopelessness often arising when obsessing over perceived flaws, sometimes leading to suicidal ideation and the development of MDD.<ref name="Nicewicz 2025"/> Although, OCD compulsions can be more varied, BDD-related compulsions typically are center around appearance, which is what led to its inclusion within the obsessive-compulsive spectrum in the DSM-5 (American Psychiatric Association, 2013). Anorexia nervosa and bulimia nervosa are eating disorders which are commonly observed in individuals with BDD, as altered body image concerns lead to disordered eating behaviors in an attempt to alter perceived flaws.<ref>{{Cite journal |last1=Veale |first1=David |last2=Gledhill |first2=Lucinda J. |last3=Christodoulou |first3=Polyxeni |last4=Hodsoll |first4=John |date=2016-09-01 |title=Body dysmorphic disorder in different settings: A systematic review and estimated weighted prevalence |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1740144515301133 |journal=Body Image |volume=18 |pages=168–186 |doi=10.1016/j.bodyim.2016.07.003 |pmid=27498379 |issn=1740-1445|url-access=subscription }}</ref> ==Treatment== ===Medication and psychotherapy=== Anti-depressant medication, such as [[selective serotonin reuptake inhibitor]]s (SSRIs), and [[cognitive-behavioral therapy]] (CBT) are considered effective.<ref name="Phillips-2004" /><ref name="MetaNSUE">{{cite journal |last1=Harrison |first1=Amy |last2=Fernández de la Cruz |first2=Lorena |last3=Enander |first3=Jesper |last4=Radua |first4=Joaquim |last5=Mataix-Cols |first5=David |title=Cognitive-behavioral therapy for body dysmorphic disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials |journal=Clinical Psychology Review |date=August 2016 |volume=48 |pages=43–51 |doi=10.1016/j.cpr.2016.05.007 |pmid=27393916 |s2cid=19454310 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/cognitivebehavioral-therapy-for-body-dysmorphic-disorder-a-systematic-review-and-metaanalysis-of-randomized-controlled-trials(0fe73d16-d299-4d3a-a96b-68254931ac92).html }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ipser |first1=Jonathan C |last2=Sander |first2=Candice |last3=Stein |first3=Dan J |title=Pharmacotherapy and psychotherapy for body dysmorphic disorder |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |date=21 January 2009 |volume=2009 |issue=1 |article-number=CD005332 |doi=10.1002/14651858.CD005332.pub2 |pmid=19160252 |pmc=7159283 }}</ref> SSRIs can help relieve obsessive–compulsive and delusional traits, while cognitive-behavioral therapy can help patients recognize faulty thought patterns.<ref name="Phillips-2004" /> A study was done by Dr. Sabine Wilhelm where she and her colleagues created and tested a treatment manual specializing in BDD symptoms that resulted in improved symptoms with no asymptomatic decline. Core treatment elements include Psychoeducation and Case Formulation, Cognitive Restructuring, Exposure and Ritual Prevention and Mindfulness/Perceptual Retraining.<ref>{{Cite journal |last1=Wilhelm |first1=Sabine |last2=Phillips |first2=Katharine A. |last3=Fama |first3=Jeanne M. |last4=Greenberg |first4=Jennifer L. |last5=Steketee |first5=Gail |date=December 2011 |title=Modular Cognitive–Behavioral Therapy for Body Dysmorphic Disorder |journal=Behavior Therapy |volume=42 |issue=4 |pages=624–633 |doi=10.1016/j.beth.2011.02.002 |pmc=3320734 |pmid=22035991}}</ref> Before treatment, it can help to provide psychoeducation, as with self-help books and support websites.<ref name="Phillips-2004" /> === Self-improvement === For many people with BDD, cosmetic surgery does not work to alleviate the symptoms of BDD as their opinion of their appearance is not grounded in reality. It is recommended that cosmetic surgeons and psychiatrists work together in order to screen surgery patients to see if they have BDD, as the results of the surgery could be harmful for them.<ref>{{cite journal |last1=Bowyer |first1=Laura |last2=Krebs |first2=Georgina |last3=Mataix-Cols |first3=David |last4=Veale |first4=David |last5=Monzani |first5=Benedetta |title=A critical review of cosmetic treatment outcomes in body dysmorphic disorder |journal=Body Image |date=December 2016 |volume=19 |pages=1–8 |doi=10.1016/j.bodyim.2016.07.001 |pmid=27517118 |s2cid=4553598 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/a-critical-review-of-cosmetic-treatment-outcomes-in-body-dysmorphic-disorder(e126c9ab-3ed3-4ed6-88ff-054a68004846).html }}</ref> ==History== In 1886, [[Enrico Morselli]] reported a disorder that he termed ''dysmorphophobia,'' which described the disorder as a feeling of being ugly even though there does not appear to be anything wrong with the person's appearance'''''.'''<ref name="Hunt20082">{{cite journal|author1=Hunt TJ|author2=Thienhaus O|author3=Ellwood A|date=July 2008|title=The mirror lies: Body dysmorphic disorder|url=http://www.aafp.org/afp/2008/0715/p217.html|journal=American Family Physician|volume=78|issue=2|pages=217–22|pmid=18697504}}</ref><ref name=":1"/>'' In 1980, the [[American Psychiatric Association]] recognized the disorder, while categorizing it as an atypical [[somatoform]] disorder, in the third edition of its ''[[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders]]'' (''DSM'').<ref name="Mufaddel-etal" /> Classifying it as a distinct somatoform disorder, the [[DSM-III-R|''DSM-III'<nowiki/>''s 1987 revision]] switched the term to ''body dysmorphic disorder''.<ref name="Mufaddel-etal" /> Published in 1994, [[DSM-IV]] defines BDD as a preoccupation with an imagined or trivial defect in appearance, a preoccupation causing social or occupational dysfunction, and not better explained as another disorder, such as [[anorexia nervosa]].<ref name="Mufaddel-etal" /><ref name="DSMIVTR">{{cite book|title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|publisher=American Psychiatric Association, Washington DC|year=2000|edition=Fourth text revision|pages=507–10}}</ref> Published in 2013, the ''[[DSM-5]]'' shifts BDD to a new category (''[[obsessive–compulsive spectrum]]''), adds operational criteria (such as repetitive behaviors or intrusive thoughts), and notes the subtype ''[[muscle dysmorphia]]'' (preoccupation that one's body is too small or insufficiently muscular or lean).<ref>{{cite journal |last1=Pope |first1=Harrison G. |last2=Gruber |first2=Amanda J. |last3=Choi |first3=Precilla |last4=Olivardia |first4=Roberto |last5=Phillips |first5=Katharine A. |title=Muscle Dysmorphia: An Underrecognized Form of Body Dysmorphic Disorder |journal=Psychosomatics |date=November 1997 |volume=38 |issue=6 |pages=548–557 |doi=10.1016/S0033-3182(97)71400-2 |pmid=9427852 |doi-access=free }}</ref> The term "dysmorphic" is derived from the Greek word, 'dusmorphíā' – the prefix 'dys-' meaning abnormal or apart, and 'morphḗ' meaning shape. Morselli described people who felt a subjective feeling of ugliness as people who were tormented by a physical deficit. [[Sigmund Freud]] (1856–1939), once called one of his patients, a Russian aristocrat named [[Sergei Pankejeff]], "Wolf Man," as he was experiencing classical symptoms of BDD.<ref>{{Cite web |title=The History of BDD |website=OCD-UK |url=https://www.ocduk.org/related-disorders/bdd/history-of-bdd/ |access-date=2022-04-27 }}</ref> ==See also== *{{Annotated link|Body integrity dysphoria}} ==References== {{Reflist}} == External links == {{Commons}} {{Medical resources | DiseasesDB = 33723 | ICD11 = {{ICD11|6B21}} | ICD10 = {{ICD10|F|45|2|f|40}} | ICD9 = {{ICD9|300.7}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 3124 | MeshID = | ICD10CM = {{ICD10CM|F45.22}} }} {{Mental and behavioural disorders|selected = neurotic}} [[Category:Somatic symptom disorders]] [[Category:Neurocutaneous conditions]] [[Category:Body shape]] [[Category:Human physical appearance]] [[Category:Obsessive–compulsive disorder]] [[Category:Obsessive–compulsive or related disorders]] == Նշաններ և ախտանիշներ == Քթի միջնապատը քթի մեջ գտնվող ոսկրն ու աճառն է, որը քթի խոռոչը բաժանում է երկու [[Քթանցքներ|քթանցքների]]։ Աճառը կոչվում է քառանկյուն աճառ, իսկ միջնապատը կազմող ոսկրերը ներառում են [[Վերին ծնոտ|վերին ծնոտի]] կատարը, խոփը ({{Lang-la|vomer}}) և [[Մաղոսկր|մաղոսկրի]] ուղղահայաց թիթեղը: Նորմայում միջնապատը գտնվում է կենտրոնում, և հետևաբար, քթի անցուղիները համաչափ են<ref name="aao">{{Cite web |author-link=American Academy of Otolaryngology |title=Fact Sheet: Deviated Septum |url=http://www.entnet.org/HealthInformation/deviatedSeptum.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140406075644/http://entnet.org/HealthInformation/deviatedSeptum.cfm |archive-date=6 April 2014 |access-date=4 February 2009}}</ref>: Թեք միջնապատը կառուցվածքային խանգարում է, որի դեպքում աճառային կատարի վերին մասը թեքվում է դեպի ձախ կամ աջ՝ առաջացնելով տվյալ քթի անցուղու խցանում: Հաճախակի հանդիպում է քթի միջնապատի թեքումը կենտրոնական հատվածից. միջնապատը համարվում է շեղված միայն այն դեպքում, եթե տեղաշարժն էական է կամ խնդիրներ է առաջացնում<ref name="metson">{{Cite book |last1=Metson |first1=Ralph |url=https://archive.org/details/harvardmedicalsc0000mets/page/159 |title=The Harvard Medical School Guide to Healing Your Sinuses |last2=Mardon |first2=Steven |date=5 April 2005 |publisher=McGraw-Hill Professional |isbn=978-0-07-144469-9 |pages=[https://archive.org/details/harvardmedicalsc0000mets/page/159 159–161]}}</ref>: Թեք միջնապատը կարող է տարիներ շարունակ չնկատվել և, հետևաբար, շտկման կարիք չունենալ<ref name="metson" />: Միջնապատի թեքության ախտանիշներն են քթի հարակից խոռոչների վարակները և [[քնի ապնոէ|քնի ապնոէն]], [[խռմփոց|խռմփոցը]], կրկնվող [[Փռշտոց|փռշտոցները]], դեմքի ցավը, [[Քթի արյունահոսություն|քթային արյունահոսությունը]], բերանային շնչառությունը, դժվարացած շնչառությունը, [[Հոտառություն|հոտառության]] կարողության թեթևից մինչև ծանր կորուստը<ref name="webmd" /><ref>{{Cite web |date=17 February 2015 |title=Disorders of Smell & Taste |url=http://care.american-rhinologic.org/disorders_of_smell_taste |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226143329/http://care.american-rhinologic.org/disorders_of_smell_taste |archive-date=26 December 2017 |access-date=19 May 2012 |publisher=American Rhinologic Society}}</ref> և հնարավոր [[Գլխացավ|գլխացավերը]]<ref name="l461">{{cite journal |last=Alghamdi |first=Fahad S |last2=Albogami |first2=Dhai |last3=Alsurayhi |first3=Atheer S |last4=Alshibely |first4=Anmar Y |last5=Alkaabi |first5=Tariq H |last6=Alqurashi |first6=Laila M |last7=Alahdal |first7=Ali A |last8=Saber |first8=Anfal A |last9=Almansouri |first9=Omar S |date=2022-11-10 |title=Nasal Septal Deviation: A Comprehensive Narrative Review |journal=Cureus |publisher=Springer Science and Business Media LLC |page= |doi=10.7759/cureus.31317 |issn=2168-8184 |pmc=9736816 |doi-access=free}}</ref> : Միայն միջնապատի թեքության ծանր դեպքերն են առաջացնում շնչառության դժվարության ախտանիշներ և պահանջում բուժում<ref name="webmd" />: == Պատճառներ == Միջնապատի թեքությունն ամենահաճախը առաջանում է միջնապատի անհավասարաչափ աճի հետևանքով, ինչը նպաստում է միջնապատի թեքվելուն դեպի մի կողմ<ref>{{Cite web |title=What Is a Deviated Septum? |url=https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16924-deviated-septum |archive-url=http://web.archive.org/web/20251226004804/https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16924-deviated-septum |archive-date=2025-12-26 |access-date=2026-01-15 |website=Cleveland Clinic |language=en}}</ref> : Այն կարող է նաև լինել բնածին արատ, որի դեպքում միջնապատն անհամաչափ է լինում ծնվելու պահից: Այս դեպքում այն կարող է վատթարանալ տարիքի հետ, քանի որ միջնապատը շարունակում է աճել։ Միջնապատի թեքությունը կարող է առաջանալ նաև վնասվածքից, օրինակ՝ կոնտակտային մարզաձևերի ժամանակ դեմքին հասցված հարվածից կամ ավտովթարից<ref name="metson" /> : Միջնապատի թեքության հանգեցնող վնասվածք [[Նորածին|նորածինների]] մոտ կարող է առաջանալ ծննդաբերության ժամանակ<ref>{{Cite web |title=Deviated septum-Deviated septum - Symptoms & causes |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/deviated-septum/symptoms-causes/syc-20351710 |access-date=2026-01-15 |website=Mayo Clinic |language=en}}</ref>: Վնասվածքները, ինչպիսիք են [[Քթի կոտրվածք|քթի կոտրվածքը]], նույնպես կարող են նպաստել միջնապատի թեքությանը, սակայն այն միշտ չէ, որ ուղեկցվում է միջնապատի վնասումով: Միջնապատի թեքությունը նաև կարող է կապված լինել [[Շարակցական հյուսվածք|շարակցական հյուսվածքի]] [[Գենետիկ հիվանդություններ|գենետիկ հիվանդությունների]] հետ, ինչպիսիք են [[Մարֆանի համախտանիշ|Մարֆանի համախտանիշը]], [[Հոմոցիստինուրիա|հոմոցիստինուրիան]] և [[Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշ|Էհլերս-Դանլոսի համախտանիշը]]<ref name="Child2017">{{Cite journal |last=Child |first=AH |date=November 2017 |title=Non-cardiac manifestations of Marfan syndrome |journal=Annals of Cardiothoracic Surgery |type=Review |volume=6 |issue=6 |pages=599–609 |doi=10.21037/acs.2017.10.02 |pmc=5721104 |pmid=29270372 |doi-access=free}}</ref>: == Ախտորոշում == Քթի միջնապատի շեղումը քթային անցանելիության խանգարման ամենատարածված պատճառն է<ref name="Fettman2009">{{Cite journal |last1=Fettman |first1=N |last2=Sanford |first2=T |last3=Sindwani |first3=R |date=April 2009 |title=Surgical management of the deviated septum: techniques in septoplasty |journal=Otolaryngologic Clinics of North America |volume=42 |issue=2 |pages=241–52 |doi=10.1016/j.otc.2009.01.005 |pmid=19328889}}</ref>: Հաճախ առկա է լինում քթի վնասվածքի պատմություն, ներառյալ ծննդաբերական գործընթացի ժամանակ ստացած վնասվածքը կամ միկրոկոտրվածքները<ref name="Fettman2009" />: Բժիշկը, հիմնականում՝ օտորինոլարինգոլոգը ([[Քիթ-կոկորդ-ականջաբանություն|քիթ-կոկորդ-ականջաբանության]] մասնագետ), սովորաբար ախտորոշումը կատարում է հիվանդի պատմությունը մանրակրկիտ ուսումնասիրելուց և ֆիզիկալ զննում իրականացնելուց հետո<ref name="Fettman2009" />: Երբեմն քթի պատկերավորման հետազոտությունը նույնպես նպաստում է ախտորոշմանը<ref name="Fettman2009" />: Օտորինոլարինգոլոգը կարող է զննել միջնապատը՝ կատարելով քթի էնդոսկոպիա: Այս միջամտության ընթացքում վիրաբույժն օգտագործում է ճկուն կամ կոշտ խողովակի ծայրին ամրացված լույս և տեսախցիկ՝ քթի խորքում միջնապատի կառուցվածքը զննելու համար: Սովորաբար օգտագործվում են տեղային անոթասեղմիչ և անզգայացնող դեղամիջոցներ՝ ավելի լավ տեսանելիություն և հարմարավետություն ապահովելու համար<ref>{{Cite web |title=Nasal Endoscopy: What It Is & Why You Might Need One |url=https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22156-nasal-endoscopy |archive-url=http://web.archive.org/web/20251127160944/https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22156-nasal-endoscopy |archive-date=2025-11-27 |access-date=2026-01-15 |website=Cleveland Clinic |language=en}}</ref>: == Բուժում == Քթի միջնապատի թեքությունը շտկելու վիրահատական մեթոդը դիտարկելուց առաջ սովորաբար նախ փորձարկվում է դեղորայքային թերապիան՝ քթի ցողաշիթերի միջոցով, ներառյալ անոթասեղմիչները, [[Հակահիստամինային դեղեր|հակահիստամինայինները]] կամ քթի կորտիկոստերոիդային ցողաշիթերը<ref name="Fettman2009" /> : Դեղորայքը ժամանակավորապես թեթևացնում է ախտանիշները, բայց չի շտկում հիմնական խնդիրը: Ոչ դեղորայքային ախտանիշների թեթևացում կարելի է ստանալ նաև քթի սթրիպների օգտագործմամբ։ Քթի աճառային միջնապատը ծածկված է լորձաթաղանթի շերտով<ref>{{Cite book |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK544232/ |title=Anatomy, Head and Neck, Nasal Cavity |work=StatPearls |publisher=NCBI Bookshelf |access-date=31 July 2025}}</ref>, և այս լորձաթաղանթի ժամանակավոր ուռածությունը կարող է չափազանցնել միջնապատի շեղման ակնհայտ ծանրությունը: Նման այտուցը կարող է առաջանալ [[Ալերգիկ ռինիտ|ալերգիկ ռինիտի]], վերին շնչուղիների վարակների, քրոնիկական ռինիտի կամ սուր [[Սինուսիտ|սինուսիտի]] հետևանքով: Այս վիճակների բուժումը և տարբեր ժամանակահատվածներում քթի էնդոսկոպիկ հետազոտությունների անցկացումը կարող են օգնել ավելի ճշգրիտ գնահատել իրական կառուցվածքային շեղումը: [[Սեպտոպլաստիկա]] կոչվող փոքր վիրահատական միջամտությունը կարող է բուժել միջնապատի թեքության հետ կապված ախտանիշները: Վիրահատությունը տևում է մոտավորապես մեկ ժամ և չի հանգեցնում որևէ կոսմետիկ փոփոխության կամ արտաքին [[Սպի|սպիների]]: Վիրահատությունից հետո առաջին մի քանի օրվա ընթացքում կարող է լինել [[քթի փակվածություն]], ցավ<ref>{{Cite journal |last1=Fujiwara |first1=Takashi |last2=Kuriyama |first2=Akira |last3=Kato |first3=Yumi |last4=Fukuoka |first4=Toshio |last5=Ota |first5=Erika |date=23 August 2018 |editor-last=Cochrane ENT Group |title=Perioperative local anaesthesia for reducing pain following septal surgery |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |language=en |volume=2018 |issue=8 |doi=10.1002/14651858.CD012047.pub2 |pmc=6513247 |pmid=30136717 |article-number=CD012047}}</ref>, արտադրություն կամ այտուց<ref name="Clevelandclinic">{{Cite web |title=Septoplasty: Recovery and Outlook |url=https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/17779-septoplasty/recovery-and-outlook |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804134558/https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/17779-septoplasty/recovery-and-outlook |archive-date=4 August 2020 |access-date=7 February 2019 |website=my.clevelandclinic.org |publisher=Cleveland Clinic}}</ref>: Միջամտությունից հետո լիարժեք ապաքինումը կարող է տևել երկու օրից մինչև չորս շաբաթ: Միջնապատի ոսկրերը երբեք չեն վերականգնվում (նորից չեն աճում): Եթե ախտանիշները կրկնվում են, ապա դրանք կապված չեն թեքվածության հետ: Ախտանիշների կրկին հայտնվելը կարող է պայմանավորված լինել քթի լորձաթաղանթի [[Մետապլազիա|մետապլազիայով]]: Լինում են նաև դեպքեր, երբ վիրահատությունը անհաջող է կատարվում՝ հանգեցնելով ախտանիշների պահպանմանը: Ռանդոմիզացված վերահսկվող փորձարկումը պարզել է, որ այն մարդիկ, ովքեր ենթարկվել են սեպտոպլաստիկայի, 6 ամիս անց ավելի արտահայտված բարելավում են ունեցել իրենց ախտանիշների և կյանքի որակի մեջ, քան այն մարդիկ, որոնք քթի անցանելիության խնդիրները կարգավորել են քթի ցողաշիթերի միջոցով<ref>{{Cite journal |last1=Carrie |first1=Sean |last2=O'Hara |first2=James |last3=Fouweather |first3=Tony |last4=Homer |first4=Tara |last5=Rousseau |first5=Nikki |last6=Rooshenas |first6=Leila |last7=Bray |first7=Alison |last8=Stocken |first8=Deborah D. |last9=Ternent |first9=Laura |last10=Rennie |first10=Katherine |last11=Clark |first11=Emma |last12=Waugh |first12=Nichola |last13=Steel |first13=Alison J. |last14=Dooley |first14=Jemima |last15=Drinnan |first15=Michael |date=2023-10-18 |title=Clinical effectiveness of septoplasty versus medical management for nasal airways obstruction: multicentre, open label, randomised controlled trial |url=https://www.bmj.com/content/383/bmj-2023-075445 |journal=BMJ |language=en |volume=383 |doi=10.1136/bmj-2023-075445 |issn=1756-1833 |pmc=10583133 |pmid=37852641 |article-number=e075445}}</ref><ref>{{Cite journal |date=3 April 2024 |title=Surgery is better than nasal sprays for people with severely blocked airways |url=https://evidence.nihr.ac.uk/alert/surgery-is-better-than-nasal-sprays-for-people-with-severely-blocked-airways/ |journal=NIHR Evidence |doi=10.3310/nihrevidence_62708 |url-access=subscription |doi-access=free}}</ref>: === Սեպտոպլաստիկայի բարդություններ === *կպումներ և սինեխիաներ միջնապատի լորձաթաղանթի և քթի կողմնային պատի միջև, * Քթի ծայրի իջեցում՝ պայմանավորված ստորին (կաուդալ) եզրի հատումով, * Քթի արտաքին դեֆորմացիա (ձևախախտում)<ref name="Fettman2009" />, * Ոչ լիարժեք շտկում՝ քթային ախտանիշների պահպանմամբ<ref name="Fettman2009" />, * [[Քթի միջնապատի թափածակում]] (պերֆորացիա )<ref name="Fettman2009" />՝ պայմանավորված հակադիր կողմերում գտնվող լորձաթաղանթ-աճառային թաղանթների երկկողմանի վնասվածքով, * Թամբաձև քիթ՝ պայմանավորված միջնապատի աճառի թիկնային պատի չափից ավելի հատումով, * Սպիացում քթի ներսում և [[քթային արյունահոսություն]]<ref name="Fettman2009" />, * Միջնապատի [[հեմատոմա]]<ref name="Fettman2009" /> և միջնապատի [[թարախակույտ]] (աբսցես): == Հայտնի օրինակներ == * [[Ջենիֆեր Էնիսթոն]]<ref>{{Cite web |date=2007-02-01 |title=Breathe easy: Aniston loving her nose work |url=https://www.today.com/popculture/breathe-easy-aniston-loving-her-nose-work-1c9480368 |access-date=2024-11-25 |website=TODAY.com |language=en}}</ref> * [[Էշլի Թիսդեյլ]]<ref>{{Cite web |last=Schild |first=Darcy |title=Ashley Tisdale said she faced 'traumatic' backlash after her nose job that's taken years to process |url=https://www.businessinsider.com/ashley-tisdale-criticized-for-nose-job-2021-1 |access-date=2024-11-25 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> * [[Ջոշ Հաթչերսոն]]<ref>{{Cite web |date=2012-05-15 |title=Josh Hutcherson's 'broken nose' was actually a deviated septum |url=https://ca.news.yahoo.com/blogs/crush-ca/josh-hutcherson-broken-nose-actually-deviated-septum-155555117.html |access-date=2024-11-25 |website=Yahoo News |language=en-CA}}</ref> * [[Քեմերոն Դիաս]]<ref>{{Cite web |title=Photos from Celebrities Who Got a Nose Job to Fix Their "Deviated Septum" |url=https://www.eonline.com/photos/15759/celebrities-who-got-a-nose-job-to-fix-their-deviated-septum |access-date=2024-11-25 |website=E! Online}}</ref> * [[Էդ Միլիբենդ]]<ref>{{Cite news |date=28 July 2011 |title=Miliband nose operation 'fails to help most' |url=https://www.bbc.co.uk/news/health-14324729 |access-date=10 January 2025 |work=BBC News}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} r1g33gxqq3i270hw6sodkseubd97bxq 10716121 10716063 2026-03-28T11:09:34Z Lilymolly 164644 /* top */ 10716121 wikitext text/x-wiki <!-- Definition and symptoms --> '''Body dysmorphic disorder''' ('''BDD'''), also known in some contexts as '''dysmorphophobia''' or '''dysmorphia''', is a [[mental disorder]] defined by an overwhelming preoccupation with a perceived flaw in one's physical appearance.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|last1=Cororve|first1=Michelle|last2=Gleaves|first2=David|title=Body dysmorphic disorder: A review of conceptualizations, assessment, and treatment strategies|journal=Clinical Psychology Review|date=August 2001|volume=21|issue=6|pages=949–970|doi=10.1016/s0272-7358(00)00075-1|pmid=11497214}}</ref> In BDD's delusional variant, the flaw is imagined.<ref name="Bjornsson2010">{{cite journal |author1=Bjornsson AS |author2=Didie ER |author3=Phillips KA |title=Body dysmorphic disorder |journal=Dialogues Clin Neurosci |volume=12 |issue=2 |pages=221–32 |year=2010 |doi=10.31887/DCNS.2010.12.2/abjornsson |pmid=20623926 |pmc=3181960}}</ref> When an actual [[visible difference]] exists, its importance is disproportionately magnified in the mind of the individual. Whether the physical issue is real or imagined, ruminations concerning this perceived defect become pervasive and intrusive, consuming substantial mental bandwidth for extended periods each day. This excessive preoccupation induces severe emotional distress and also disrupts daily functioning and activities.<ref name="Bjornsson2010" /> The [[DSM-5]] places BDD within the [[obsessive–compulsive spectrum]], distinguishing it from disorders such as [[anorexia nervosa]].<ref name="Bjornsson2010" /> <!-- Epidemiology --> BDD is estimated to affect from up to 17% of the population.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pérez-Buenfil |first1=Luis Ángel |last2=Morales-Sánchez |first2=Martha Alejandra |date=2025 |title=Prevalence of Body Dysmorphic Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Journal of Cosmetic Dermatology |language=en |volume=24 |issue=4 |article-number=e70121 |doi=10.1111/jocd.70121 |issn=1473-2165 |pmc=11979448 |pmid=40200598}}</ref> It usually starts during adolescence, and affects around 16% of females and 11% of males.<ref name=":3" /><ref name="Mufaddel-etal">{{cite journal |author1= Amir Mufaddel |author2=Ossama T Osman |author3=Fadwa Almugaddam |author4=Mohammad Jafferany | year = 2013 | title = A review of body dysmorphic disorder and Its presentation in different clinical settings | journal = Primary Care Companion for CNS Disorders | volume = 15 | issue = 4| pmc=3869603 | pmid=24392251 | doi=10.4088/PCC.12r01464}}</ref> The BDD subtype [[muscle dysmorphia]], perceiving the body as too small, affects mostly men.<ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Katharine A. |url=https://books.google.com/books?id=uRTcOYgWj9cC&pg=PA50 |title=Understanding Body Dysmorphic Disorder |date=2009-02-20 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974396-4 |language=en}}</ref> In addition to thinking about it, the sufferer typically checks and compares the perceived flaw repetitively and can adopt unusual routines to avoid social contact that exposes it.<ref name="Bjornsson2010" /> Fearing the stigma of vanity, they usually hide this preoccupation.<ref name="Bjornsson2010" /> Commonly overlooked even by psychiatrists, BDD has been underdiagnosed.<ref name="Bjornsson2010" /> As the disorder severely impairs quality of life due to educational and occupational dysfunction and social isolation, those experiencing BDD tend to have high rates of [[suicidal ideation|suicidal thoughts]] and may [[Suicide attempt|attempt suicide]].<ref name="Bjornsson2010" /> '''Մարմնի դիսմորֆիկ խանգարում''', նաև հայտնի որպես '''դիսմորֆոֆոբիա''' կամ '''դիսմորֆիա''', հոգեկան խանգարում, որը բնութագրվում է ուժեղ անհանգստությամբ արտաքինի երևակայական կամ չնչին թերություններից։ Դիսմորֆոֆոբիայի զառանցանքային տարբերակի դեպքում թերությունը երևակայական է։ Երբ առկա է իրական տեսանելի տարբերություն, դրա կարևորությունը անհատի մտքում չափազանցվում է։ Անկախ այն բանից՝ թերությունն իրական է, թե երևակայական, դրա վերաբերյալ առաջանում են համատարած և կպչուն մտքեր։ Սա հանգեցնում է ծանր հուզական տագնապի առաջացմանը, ինչպես նաև խաթարում է ամենօրյա գործունեությունն ու ակտիվությունը։ DSM-5-ը դիսմորֆոֆոբիան դասում է [[Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում|օբսեսիվ-կոմպուլսիվ]] սպեկտրի խանգարումների շարքին՝ տարբերակելով այն այնպիսի խանգարումներից, ինչպիսին է օրինակ՝ [[Նյարդային անորեքսիա|նյարդային անորեքսիան]]։ Հետազոտությունները պարզել են, որ դիսմորֆիայով տառապում է բնակչության մինչև 17%-ը։ Այն սովորաբար սկսվում է դեռահասության շրջանում և հանդիպում է իգական սեռի ներկայացուցիչների մոտավորապես 16%-ի և արական սեռի՝ 11%-ի շրջանում։Դիսմորֆոֆոբիայի ենթատեսակը՝ մկանային դիսմորֆիան (մարմինը չափազանց փոքր ընկալելը), հիմնականում հանդիպում է տղամարդկանց շրջանում։ Բացի դրա մասին մտածելուց, դիսմորֆիայով տառապող անձը սովորաբար բազմիցս ստուգում և համեմատում է ընկալվող թերությունը և կարող է որդեգրել անսովոր վարքագիծ՝ խուսափելով սոցիալական շփումներից, որպեսզի թվացյալ թերություններն աննկատ մնան շրջապատի կողմից։ Խանգարումը նկատելիորեն վատթարացնում է կյանքի որակը և երբեմն կարող է դառնալ ինքնասպանության պատճառ։ ==Նշաններ և ախտանիշներ== Dislike of one's appearance is common, but individuals with BDD have extreme misperceptions about their physical appearance.<ref name=":02">{{cite journal |last1=Buhlmann |first1=Ulrike |last2=Reese |first2=Hannah E. |last3=Renaud |first3=Stefanie |last4=Wilhelm |first4=Sabine |title=Clinical considerations for the treatment of body dysmorphic disorder with cognitive-behavioral therapy |journal=Body Image |date=March 2008 |volume=5 |issue=1 |pages=39–49 |doi=10.1016/j.bodyim.2007.12.002 |pmid=18313372 }}</ref> Whereas vanity involves a quest to aggrandize the appearance, BDD is experienced as a quest to merely normalize the appearance.<ref name=Bjornsson2010/> Although delusional in about one of three cases, the appearance concern is usually non-delusional, an overvalued idea.<ref name=Mufaddel-etal/> The bodily area of focus is commonly face, skin, stomach, arms and legs, but can be nearly any part of the body.<ref name=Phillips-2004>{{cite journal |last1=Phillips |first1=KA |title=Body dysmorphic disorder: recognizing and treating imagined ugliness. |journal=World Psychiatry |date=February 2004 |volume=3 |issue=1 |pages=12–7 |pmid=16633443 |pmc=1414653 }}</ref><ref>Veale, D., Miles, S., Read, J., Troglia, A., Carmona, L., Fiorito, C., Wells, H., Wylie, K., & Muir, G. (2015). Penile Dysmorphic Disorder: Development of a Screening Scale. Archives of sexual behavior, 44(8), 2311–2321. https://doi.org/10.1007/s10508-015-0484-6</ref> In addition, multiple areas can be focused on simultaneously.<ref name="Bjornsson2010" /> A subtype of body dysmorphic disorder is bigorexia (anorexia reverse or muscle dysmorphia). In muscular dysmorphia, patients perceive their body as excessively thin despite being muscular and trained.<ref name=":1">{{cite journal |last1=Carroll |first1=Deirdre H. |last2=Scahill |first2=Larry |last3=Phillips |first3=Katharine A. |title=Current concepts in body dysmorphic disorder |journal=Archives of Psychiatric Nursing |date=April 2002 |volume=16 |issue=2 |pages=72–79 |doi=10.1053/apnu.2002.32109 |pmid=11925574 }}</ref> Many seek dermatological treatment or [[Cosmetic Surgery|cosmetic surgery]], which typically does not resolve the distress.<ref name=Bjornsson2010/> On the other hand, attempts at self-treatment, as by skin picking, can create [[lesion]]s where none previously existed.<ref name=Bjornsson2010/> BDD is a disorder in the [[Obsessive-compulsive and related disorders|obsessive–compulsive spectrum]],<ref name=":0">{{cite book |doi=10.1176/appi.books.9780890425596.dsm06 |chapter=Obsessive-Compulsive and Related Disorders |title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders |year=2013 |isbn=978-0-89042-555-8 }}</ref> but involves more depression and social avoidance despite a degree of overlap with [[obsessive–compulsive disorder]] (OCD).<ref name=":2" /><ref name="ReferenceA" /> BDD often associates with [[social anxiety disorder]] (SAD).<ref name=":2">{{cite journal |author1=Fang, Angela |author2=Hofmann Stefan G | date = Dec 2010 | title = Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder | journal = Clinical Psychology Review | volume = 30 | issue = 8| pages = 1040–1048 | pmc=2952668 | pmid=20817336 | doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001}}</ref> Some experience [[delusions of reference|delusions that others are covertly pointing out their flaws]].<ref name=Bjornsson2010/> In some studies, the level of delusionality in people with BDD is higher than those with [[schizophrenia]].<ref>{{Cite journal |last=Toh |first=Wei Lin |last2=Castle |first2=David J. |last3=Mountjoy |first3=Rachel L. |last4=Buchanan |first4=Ben |last5=Farhall |first5=John |last6=Rossell |first6=Susan L. |date=2017-08-01 |title=Insight in body dysmorphic disorder (BDD) relative to obsessive-compulsive disorder (OCD) and psychotic disorders: Revisiting this issue in light of DSM-5 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010440X17300330 |journal=Comprehensive Psychiatry |volume=77 |pages=100–108 |doi=10.1016/j.comppsych.2017.06.004 |issn=0010-440X}}</ref> [[Schizophrenia|Cognitive]] testing and neuroimaging suggest both a bias toward detailed visual analysis and a tendency toward emotional hyper-arousal.<ref name=Buchanan-etal>{{cite journal |vauthors=Buchanan Ben G, Rossell Susan L, Castle David J | date = Feb 2011 | title = Body dysmorphic disorder: A review of nosology, cognition and neurobiology | doi = 10.2217/npy.10.3 | journal = Neuropsychiatry | volume = 1 | issue = 1| pages = 71–80 | doi-broken-date = 1 July 2025 }}</ref> Most generally, one experiencing BDD ruminates over the perceived bodily defect several hours daily or longer, uses either social avoidance or camouflaging with cosmetics or apparel, repetitively checks the appearance, compares it to that of other people, and might often seek verbal reassurances.<ref name="ReferenceA"/><ref name=Bjornsson2010/> One might sometimes avoid mirrors, repetitively change outfits, groom excessively, or restrict eating.<ref name=Phillips-2004/> BDD's severity can wax and wane, and flareups tend to yield absences from school, work, or socializing, sometimes leading to protracted social isolation, with some becoming housebound for extended periods.<ref name=Bjornsson2010/> Social impairment is usually greatest, sometimes approaching avoidance of all social activities.<ref name=Phillips-2004/> Poor concentration and motivation impair academic and occupational performance.<ref name=Phillips-2004/> The distress of BDD tends to exceed that of [[major depressive disorder]] and rates of suicidal ideation and attempts are especially high.<ref name=Bjornsson2010/> For example, studies have reported that up to 69% of people with BDD experience suicidal ideation and 50% attempt suicide.<ref>{{Cite journal |last=Addison |first=Mark |last2=James |first2=Anthony |last3=Borschmann |first3=Rohan |last4=Costa |first4=Marta |last5=Jassi |first5=Amita |last6=Krebs |first6=Georgina |date=2024-09-15 |title=Suicidal thoughts and behaviours in body dysmorphic disorder: Prevalence and correlates in a sample of mental health service users in the UK |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165032724008899 |journal=Journal of Affective Disorders |volume=361 |pages=515–521 |doi=10.1016/j.jad.2024.05.145 |issn=0165-0327|doi-access=free }}</ref> Արտաքին տեսքից դժգոհությունը մարդկանց շրջանում բավական տարածված է, սակայն ի տարբերություն արտաքինի վերաբերյալ սովորական անհանգստության, դիսմորֆիան կարող է հասնել ծայրահեղ աստիճանի։ Արտաքինը գեղեցկացնելու ձգտումը տարածված է մարդկանց շրջանում, սակայն դիսմորֆիայի դեպքում առաջանում է արտաքինը սոսկ «նորմալացնելու» ձգտում։ Թեև մոտ երեք դեպքից մեկում այն զառանցանքային բնույթ ունի, արտաքինի վերաբերյալ անհանգստությունը սովորաբար ոչ զառանցանքային գերարժևորված գաղափար է։ Կենտրոնացման թիրախ հանդիսացող մարմնի հիմնական հատվածներն են դեմքը, մաշկը, որովայնը, ձեռքերը և ոտքերը, բայց կարող է լինել մարմնի գրեթե ցանկացած մաս։ Բացի այդ, միաժամանակ կարող են ուշադրության կենտրոնում լինել մարմնի մի քանի հատվածներ։ Մարմնի դիսմորֆիկ խանգարման ենթատեսակ է բիգորեքսիան (հակադարձ անորեքսիա կամ մկանային դիսմորֆիա)։ Մկանային դիսմորֆիայի դեպքում պացիենտներն իրենց մարմինն ընկալում են որպես չափազանց նիհար՝ չնայած մկանուտ և մարզված լինելուն։ Շատերը դիմում են մաշկաբանական բուժման կամ էսթետիկ վիրահատության, ինչը սովորաբար չի վերացնում հոգեկան տագնապը։ Մյուս կողմից, ինքնաբուժման փորձերը, օրինակ՝ մաշկը քերծելը, կարող են առաջացնել վնասվածքներ այնտեղ, որտեղ նախկինում դրանք չկային։ Դիսմորֆիան օբսեսիվ-կոմպուլսիվ սպեկտրի խանգարում է, սակայն չնայած օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման ({{Lang-en|Obsessive-Compulsive Disorder}}) հետ որոշակի նմանություններին՝ այն ավելի շատ ներառում է [[դեպրեսիա]] և սոցիալական մեկուսացում։ Դիսմորֆիան հաճախ զուգակցվում է [[Սոցիոֆոբիա|սոցիոֆոբիայի]] ({{Lang-en|Social Anxiety Disorder}}) հետ։ Ոմանք ունենում են համոզմունք, իբրև թե ուրիշները թաքուն մատնանշում են իրենց թերությունները։ Որոշ հետազոտությունների համաձայն դիսմորֆիա ունեցող մարդկանց մոտ զառանցանքի մակարդակն ավելի բարձր է, քան [[Շիզոֆրենիա|շիզոֆրենիայով]] տառապողների մոտ։ Կոգնիտիվ թեստավորումը և նեյրովիզուալիզացիան (ուղեղի պատկերումը) փաստում են այս անձանց մոտ ինչպես մանրակրկիտ տեսողական վերլուծության հակվածության, այնպես էլ հուզական գերլարվածության միտման մասին։ Ընդհանուր առմամբ, դիսմորֆիա ունեցող անձը օրվա ընթացքում մի քանի ժամ և ավելի մտորում է մարմնական ընկալվող թերության շուրջ, ձգտում է սոցիալական մեկուսացմամնը, կամ քողարկում է այն [[Կոսմետիկա|կոսմետիկայի]] կամ հագուստի միջոցով, բազմիցս ստուգում է արտաքինը, համեմատում այն այլ մարդկանց արտաքինի հետ և կարող է հաճախակի բանավոր հավաստիացումներ փնտրել։Անձը երբեմն կարող է խուսափել հայելիներից, հաճախակի փոխել հագուստը, չափից ավելի խնամել իրեն կամ սահմանափակել սննդի ընդունումը։ Դիսմորֆիայի ծանրությունը կարող է տատանվել, և սրացումները հանգեցնում են բացակայությունների դպրոցից, աշխատանքից և խուսափում այլ սոցիալական շփումներից, ինչը երբեմն հանգեցնում է երկարատև սոցիալական մեկուսացման, ընդ որում՝ ոմանք երկար ժամանակ տանից դուրս չեն գալիս։ Սոցիալական դեգրադացիան սովորաբար այնքան մեծ է՝,որ երբեմն հասնում է ցանկացած սոցիալական գործողություններից խուսափելուն։ Վատ կենտրոնացումը և [[Մոտիվացիա|մոտիվացիայի]] պակասը վատթարացնում են առաջադիմությունը և աշխատանքի արդյունավետությունը։ Դիսմորֆիայի պատճառած տագնապը հակված է գերազանցելու մեծ դեպրեսիվ խանգարման տագնապին, իսկ ինքնասպանության մտքերի և փորձերի ցուցանիշները նշանակալիորեն բարձր են։ ==Պատճառներ== As with most mental disorders, BDD's cause is likely intricate, altogether [[biopsychosocial]], through an interaction of multiple factors, including genetic, developmental, [[psychological]], [[social]], and [[cultural]].<ref name=Phillips2009ch9>Katharine A Phillips, Understanding Body Dysmorphic Disorder: An Essential Guide (New York: Oxford University Press, 2009), [https://books.google.com/books?id=uRTcOYgWj9cC&pg=PA127 ch 9.]</ref><ref name="ReferenceB">{{cite journal|last1=Feusner|first1=J.D.|last2=Neziroglu|first2=F|last3=Wilhelm|first3=S.|last4=Mancusi|first4=L.|last5=Bohon|first5=C.|title=What causes BDD: Research findings and a proposed model|journal=Psychiatric Annals|date=2010|volume=40|issue=7|pages=349–355|doi=10.3928/00485713-20100701-08|pmid=24347738|pmc=3859614}}</ref> BDD usually develops during early adolescence,<ref name=Phillips-2004/> although many patients note earlier trauma, abuse, neglect, teasing, or bullying.<ref name="The New York Times">{{cite news|last1=Brody|first1=Jane E.|title=When your looks take over your life|url=https://www.nytimes.com/2010/03/23/health/23brody.html|newspaper=The New York Times|access-date=13 March 2017|date=2010-03-22}}</ref> In many cases, social anxiety earlier in life precedes BDD. Though [[twin studies]] on BDD are few, one estimated its [[heritability]] at 43%.<ref>{{Cite journal|title = Genetics of obsessive-Compulsive Disorder and Related Disorders|journal = Psychiatric Clinics of North America|date = 2014-01-01|pmc = 4143777|pmid = 25150565|volume = 37|issue = 3|doi = 10.1016/j.psc.2014.06.002|first1 = Heidi A.|last1 = Browne|first2 = Shannon L.|last2 = Gair|first3 = Jeremiah M.|last3 = Scharf|first4 = Dorothy E.|last4 = Grice|pages=319–335}}</ref> Yet other factors may be [[introversion]],<ref>{{cite journal | author = Veale D |author-link = David Veale | year = 2004 | title = Body dysmorphic disorder | journal = British Medical Journal | volume = 80 | issue = 940| pages = 67–71 | doi=10.1136/pmj.2003.015289| pmid = 14970291 | pmc = 1742928 }}</ref> negative body image, perfectionism,<ref name=Phillips2009ch9/><ref>{{cite journal|last1=Hartmann|first1=A|title=A comparison of self-esteem and perfectionism in anorexia nervosa and body dysmorphic disorder|journal=Journal of Nervous and Mental Disease|doi=10.1097/nmd.0000000000000215|pmid=25390930|volume=202|issue=12|pages=883–888|year=2014|s2cid=43880482|url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:352-2-ldzmdak3ju0u5|url-access=subscription}}</ref> heightened aesthetic sensitivity,<ref name="ReferenceB"/> and [[Child abuse|childhood abuse]] and neglect.<ref name="ReferenceB"/><ref>{{cite journal |vauthors=Didie E, Tortolani C, Pope C, Menard W, Fay C, Phillips K | year = 2006 | title = Childhood abuse and neglect in body dysmorphic disorder | journal = Child Abuse and Neglect | volume = 30 | issue = 10| pages = 1105–1115 | doi=10.1016/j.chiabu.2006.03.007| pmid = 17005251 | pmc = 1633716}}</ref> === Childhood trauma === The development of body dysmorphia can stem from trauma caused by parents/guardians, family, or close friends. In a study published in 2021 about the prevalence of childhood maltreatment among adults with body dysmorphia, researchers found that more than 75% of respondents had experienced some form of abuse as children. Indeed, the researchers found that adults who had a history of emotional neglect as children were especially vulnerable to BDD, though other forms of abuse, including physical and sexual abuse, were also identified as significant risk factors.<ref>{{Cite web |last=Foley |first=Wade |date=2021-03-07 |title=Body Dysmorphia as A Trauma Response |url=https://crossroadshealth.org/body-dysmorphia-as-a-trauma-response/ |access-date=2022-11-24 |website=Crossroads Health }}</ref> As the children progress into their adult years, they start to visualise the abuse that has been done to their bodies, and start finding ways to hide, cover, or change it so they are not reminded of the trauma that they endured as an adolescent. === Social media === {{See also|Filter (social media)|Instagram face}} Constant use of [[social media]] and "[[selfie]] taking" may translate into low self-esteem and body dysmorphic tendencies.<ref>{{Cite journal |last1=Mohamed |first1=BothinaE.S |last2=Abdel Karim |first2=NashwaA.H |date=2019 |title=Effect of selfie addiction on self-esteem, body image, and academic achievement among Faculty of Nursing students |journal=Egyptian Nursing Journal |volume=16 |issue=2 |page=80 |doi=10.4103/ENJ.ENJ_5_19 |doi-access=free |issn=2090-6021}}</ref> The sociocultural theory of self-esteem states that the messages given by media and peers about the importance of appearance are internalized by individuals who adopt others' standards of beauty as their own.<ref>{{Cite book |title=Exacting Beauty: Theory, Assessment, and Treatment of Body Image Disturbance }}{{full citation needed|date=August 2022}}{{page needed|date=August 2022}}</ref> Due to excessive social media use and selfie taking, individuals may become preoccupied about presenting an ideal photograph for the public.<ref>{{cite journal |last1=Khanna |first1=Anisha |last2=Sharma |first2=ManojKumar |title=Selfie use: The implications for psychopathology expression of body dysmorphic disorder |journal=Industrial Psychiatry Journal |date=2017 |volume=26 |issue=1 |pages=106–109 |doi=10.4103/ipj.ipj_58_17 |pmid=29456333 |pmc=5810159 |doi-access=free }}</ref> Specifically, females' mental health has been the most affected by persistent exposure to social media. Girls with BDD present symptoms of low self-esteem and negative self-evaluation. Due to social media's expectations, a factor of why individuals have body dysmorphia can come from women comparing themselves with media images of ideal female attractiveness, a perceived discrepancy between their actual attractiveness and the media's standard of attractiveness is likely to result.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/267922256|title=Reducing the Impact of Media Images on Women At Risk For Body Image Disturbance: Three Targeted Interventions}}</ref> Researchers in [[Istanbul Bilgi University]] and [[Boğaziçi University|Bogazici University]] in Turkey found that individuals who have low self-esteem participate more often in trends of taking selfies along with using social media to mediate their interpersonal interaction in order to fulfill their self-esteem needs.<ref>{{cite journal |last1=Varnali |first1=Kaan |last2=Toker |first2=Aysegul |title=Self-Disclosure on Social Networking Sites |journal=Social Behavior and Personality |date=7 February 2015 |volume=43 |issue=1 |pages=1–13 |doi=10.2224/sbp.2015.43.1.1 |doi-access=free }}</ref> The [[self-verification theory]], explains how individuals use selfies to gain verification from others through likes and comments. Social media may therefore trigger one's misconception about their physical look. Similar to those with body dysmorphic tendencies, such behavior may lead to constant seeking of approval, self-evaluation and even depression.<ref>{{cite book |last1=Swann |first1=William B. |chapter=Self-verification: Bringing social reality into harmony with the self |pages=33–66 |chapter-url=https://labs.la.utexas.edu/swann/files/2016/03/swBSRHS83.pdf |editor1-first=Jerry M. |editor1-last=Suls |editor2-first=Anthony G. |editor2-last=Greenwald |title=Social psychological perspectives on the self |volume=2 |location=Hillsdale, NJ |publisher=Lawrence Erlbaum |year=1983 |oclc=15309009 }}</ref> In 2019 systematic review using [[Web of Science]], [[PsycINFO]], and [[PubMed]] databases was used to identify social networking site patterns. In particular appearance focused social media use was found to be significantly associated with greater body image dissatisfaction. It is highlighted that comparisons appear between body image dissatisfaction and BDD symptomatology. They concluded that heavy social media use may mediate the onset of sub-threshold BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020">{{cite journal |last1=Ryding |first1=Francesca C. |last2=Kuss |first2=Daria J. |title=The use of social networking sites, body image dissatisfaction, and body dysmorphic disorder: A systematic review of psychological research. |journal=Psychology of Popular Media |date=October 2020 |volume=9 |issue=4 |pages=412–435 |doi=10.1037/ppm0000264 |s2cid=213989742 |url=http://irep.ntu.ac.uk/id/eprint/38845/1/1206397_%20Kuss.pdf }}</ref> Individuals with BDD tend to engage in heavy plastic surgery use. In 2018, the plastic surgeon Dr. Tijon Esho coined term "[[Snapchat dysmorphia|Snapchat Dysmorphia]]" to describe a trend of patients seeking plastic surgeries to mimic "filtered" pictures.<ref>{{Cite web |last=Haines |first=Anna |title=From 'Instagram Face' To 'Snapchat Dysmorphia': How Beauty Filters Are Changing The Way We See Ourselves |url=https://www.forbes.com/sites/annahaines/2021/04/27/from-instagram-face-to-snapchat-dysmorphia-how-beauty-filters-are-changing-the-way-we-see-ourselves/ |access-date=2022-11-01 |website=Forbes }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ramphul |first1=Kamleshun |last2=Mejias |first2=Stephanie G |title=Is 'Snapchat Dysmorphia' a Real Issue? |journal=Cureus |date=3 March 2018 |volume=10 |issue=3 |article-number=e2263 |doi=10.7759/cureus.2263 |doi-access=free |pmid=29732270 |pmc=5933578 }}</ref> Filtered photos, such as those on [[Instagram]] and [[Snapchat]], often present unrealistic and unattainable looks that may be a causal factor in triggering BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020"/> ===Sociocultural perspective=== Historically, body dysmorphic disorder was originally coined "dysmorphophobia", a term which was widely applied in research literature among the Japanese, Russians, and Europeans. However, in American literature, the appearance of BDD was still overlooked in the 1980s. It was introduced in the [[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|DSM-III]] by the [[American Psychological Association|APA]], and the diagnostic criteria were not properly defined, as the non-delusional and delusional factors were not separated.<ref name=AJP1991p1138>{{cite journal |title=Body dysmorphic disorder: the distress of imagined ugliness |journal=American Journal of Psychiatry |date=September 1991 |volume=148 |issue=9 |pages=1138–1149 |doi=10.1176/ajp.148.9.1138 |pmid=1882990 |last1=Phillips |first1=K. A. }}</ref> This was later resolved with the revision of the DSM-III, which aided many by providing appropriate treatment for patients. BDD was initially considered non-delusional in European research, and was grouped with "[[Monosymptomatic hypochondriacal psychosis|monosymptomatic hypochondriacal psychoses]]" – delusional paranoia disorders, before being introduced in the DSM-III. In 1991, the demographics of individuals who experience BDD were primarily single women aged 19 or older. This statistic has not changed over the decades; women are still considered the predominant [[gender]] to experience BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020"/> With the rise of social media platforms, individuals are easily able to seek validation and openly compare their physical appearance to online influences, finding more flaws and defects in their own appearance. This leads to attempts to conceal the defect such as seeking out surgeons to resolve the issue of perceived ugliness.<ref name=AJP1991p1138/><ref name="Ryding & Kuss 2020"/> Universally, it is evident that different cultures place much emphasis on correcting the human body aesthetic, and that this preoccupation with body image is not exclusive to just one society; one example is the [[Foot binding|binding of women's feet]] in Chinese culture.<ref name="Scheper-Hughes & Lock 1987">{{cite journal |last1=Scheper-Hughes |first1=Nancy |last2=Lock |first2=Margaret M. |title=The Mindful Body: A Prolegomenon to Future Work in Medical Anthropology |journal=Medical Anthropology Quarterly |date=1987 |volume=1 |issue=1 |pages=6–41 |doi=10.1525/maq.1987.1.1.02a00020 |jstor=648769 }}</ref> Whilst physically editing the body is not unique to any one culture, research suggests that it is more common throughout Western society and is on the rise. On close observation of contemporary Western societies, there has been an increase in disorders such as Body dysmorphic disorder, arising from ideals around the aesthetic of the human body.<ref name="Grau Fegert & Allroggen 2015">{{cite journal |last1=Grau |first1=Katharina |last2=Fegert |first2=Jörg Michael |last3=Allroggen |first3=Marc |title=Körperdysmorphe Störung |trans-title=Body dysmorphic disorder |language=de |journal=Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie |date=January 2015 |volume=43 |issue=1 |pages=29–37 |doi=10.1024/1422-4917/a000330 |pmid=25536894 }}</ref> Scholars such as Nancy Scheper-Hughes have suggested such demand placed upon Western bodies has been around since the beginning of the 19th century, and that it has been driven by sexuality.<ref name="Scheper-Hughes & Lock 1987"/> Research also shows that BDD is linked to high comorbidity and suicidality rates.<ref name="Grau Fegert & Allroggen 2015"/> Furthermore, it appears that Caucasian women show higher rates of body dissatisfaction than women of different ethnic backgrounds and societies.<ref>{{cite journal |last1=Mayville |first1=Stephen |last2=Katz |first2=Roger C. |last3=Gipson |first3=Martin T. |last4=Cabral |first4=Keri |title=Assessing the Prevalence of Body Dysmorphic Disorder in an Ethnically Diverse Group of Adolescents |journal=Journal of Child and Family Studies |date=1 September 1999 |volume=8 |issue=3 |pages=357–362 |doi=10.1023/A:1022023514730 |s2cid=67989365 }}</ref> Socio-cultural models depict and emphasise the way thinness is valued, and beauty is obsessed over in Western culture, where advertising, marketing, and social media play a large role in manicuring the "perfect" body shape, size, and look.<ref>{{cite book |doi=10.1037/10502-006 |chapter=Issues in the assessment and treatment of body image disturbance in culturally diverse populations |title=Body image, eating disorders, and obesity: An integrative guide for assessment and treatment |year=2001 |last1=Altabe |first1=Madeline N. |pages=129–147 |isbn=1-55798-324-0 }}</ref> The billions of dollars spent to sell products become causal factors of image conscious societies. Advertising also supports a specific ideal body image and creates a social capital in how individuals can acquire this ideal.<ref>{{cite journal |last1=Danylova |first1=Tetiana |title=The Modern-Day Feminine Beauty Ideal, Mental Health, and Jungian Archetypes |journal=Mental Health: Global Challenges Journal |date=6 November 2020 |volume=3 |issue=1 |pages=38–44 |doi=10.32437/mhgcj.v3i1.99 |s2cid=228817747 |doi-access=free }}</ref> However, personal attitudes towards the body do vary cross-culturally. Some of this variability can be accounted for due to factors such as food insecurity, [[poverty]], climate, and fertility management. Cultural groups who experience food insecurity generally prefer larger-bodied women. However, many societies that have abundant access to food also value moderate to larger bodies.<ref>{{cite journal |last1=Anderson |first1=Judith L. |last2=Crawford |first2=Charles B. |last3=Nadeau |first3=Joanne |last4=Lindberg |first4=Tracy |title=Was the Duchess of windsor right? A cross-cultural review of the socioecology of ideals of female body shape |journal=Ethology and Sociobiology |date=May 1992 |volume=13 |issue=3 |pages=197–227 |doi=10.1016/0162-3095(92)90033-Z }}</ref> This is evident in a comparative study of [[body image]], body perception, body satisfaction, body-related self-esteem, and overall [[self-esteem]] of German, Guatemalan Q'eqchi' and Colombian women. Unlike the German and Colombian women, the Q'eqchi' women in this study live in the jungles of Guatemala and remain relatively removed from modern technology and secure food resources.<ref name="Odinga & Kasten 2020">{{cite journal |last1=Odinga |first1=Julia |last2=Kasten |first2=Erich |title=From the jungle to urban centers: body image and self-esteem of women in three different cultures |journal=International Journal of Anthropology and Ethnology |date=December 2020 |volume=4 |issue=1 |page=4 |doi=10.1186/s41257-020-00030-5 |s2cid=219748446 |doi-access=free }}</ref> The study found that the Q'eqchi' women did not have notably higher body satisfaction when compared to the German or Colombian women. Nevertheless, the Q'eqchi' women also showed the greatest distortion in their own body perception, estimating their physique to be slimmer than it actually was.<ref name="Odinga & Kasten 2020"/> It is thought this could be due to a lack of access to body monitoring tools such as mirrors, scales, technology, and clothing choices, but in this instance, body distortion does not seem to influence body satisfaction. This has also been shown in groups of lower-income African American women, where the acceptance of larger bodies is not necessarily equivalent to positive body image.<ref>{{cite journal |last1=Thomas |first1=Martina |last2=DeCaro |first2=Jason A. |title=Body Image Models among Low-income African American Mothers and Daughters in the Southeast United States: Body Image Models among African American Females |journal=Medical Anthropology Quarterly |date=June 2018 |volume=32 |issue=2 |pages=293–310 |doi=10.1111/maq.12390 |pmid=28556397 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Becky Wangsgaard |title='A Way Outa No Way': Eating Problems among African-American, Latina, and White Women |journal=Gender and Society |date=1992 |volume=6 |issue=4 |pages=546–561 |doi=10.1177/089124392006004002 |jstor=189725 |s2cid=145179769 }}</ref> Similar studies have noted a high prevalence of BDD in East Asian societies, where facial dissatisfaction is especially common, indicating that this is not just a Western phenomenon.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=Julie |last2=Hadeler |first2=Edward |last3=Mosca |first3=Megan |last4=Brownstone |first4=Nicholas |last5=Bhutani |first5=Tina |last6=Koo |first6=John |title=Cultural and biological factors in body dysmorphic disorder in East Asia |journal=Dermatology Online Journal |date=25 October 2021 |volume=27 |issue=9 |doi=10.5070/D327955133 |pmid=34755975 |s2cid=239981559 |doi-access=free }}</ref> ==Diagnosis== Estimates of prevalence and gender distribution have varied widely via discrepancies in diagnosis and reporting.<ref name="ReferenceA"/> In American psychiatry, BDD gained diagnostic criteria in the ''[[DSM-IV]]'', having been historically unrecognized, only making its first appearance in the DSM in 1987, but clinicians' knowledge of it, especially among [[general practitioner]]s, is constricted.<ref name="Broken Mirror p39">{{cite book |first1=Katharine A |last1=Phillips |title=The Broken Mirror |page=39 |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1996 }}</ref> Meanwhile, shame about having the bodily concern, and fear of the stigma of vanity, makes many hide even having the concern.<ref name=Bjornsson2010/><ref name=Prazeres2013>{{cite journal |vauthors=Prazeres AM, Nascimento AL, Fontenelle LF |title=Cognitive-behavioral therapy for body dysmorphic disorder: A review of its efficacy |journal=Neuropsychiatric Disease and Treatment |volume=9 |pages=307–16 |year=2013 |pmid=23467711 |pmc=3589080 |doi=10.2147/NDT.S41074 |doi-access=free }}</ref> Via shared symptoms, BDD is commonly misdiagnosed as social anxiety disorder, obsessive–compulsive disorder, [[major depressive disorder]], or social phobia.<ref name="Body Dysmorphic Disorder">{{cite web|url=https://adaa.org/understanding-anxiety/related-illnesses/other-related-conditions/body-dysmorphic-disorder-bdd|title=Body Dysmorphic Disorder|website=Anxiety and Depression Association of America|access-date=2 January 2019}}</ref><ref name="Broken Mirror p47">{{cite book |first1=Katharine A |last1=Phillips |title=The Broken Mirror |page=47 |publisher=Oxford University Press |year=1996 }}</ref> Social anxiety disorder and BDD are highly comorbid (within those with BDD, 12–68.8% also have SAD; within those with SAD, 4.8-12% also have BDD), developing similarly in patients -BDD is even classified as a subset of SAD by some researchers.<ref>{{cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Hofmann |first2=Stefan G. |title=Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder |journal=Clinical Psychology Review |date=December 2010 |volume=30 |issue=8 |pages=1040–1048 |doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001 |pmid=20817336 |pmc=2952668 }}</ref> Correct diagnosis can depend on specialized questioning and correlation with emotional distress or social dysfunction.<ref name="ReferenceC">{{cite journal |last1=Phillips |first1=K. A |last2=Castle |first2=D. J |title=Body dysmorphic disorder in men |journal=BMJ |date=3 November 2001 |volume=323 |issue=7320 |pages=1015–1016 |doi=10.1136/bmj.323.7320.1015 |pmid=11691744 |pmc=1121529 }}</ref> Estimates place the Body Dysmorphic Disorder Questionnaire's sensitivity at 100% (0% [[false negative]]s) and specificity at 92.5% (7.5% [[false positive]]s).<ref>{{cite journal |last1=Grant |first1=Jon E. |last2=Kim |first2=Suck Won |last3=Crow |first3=Scott J. |title=Prevalence and Clinical Features of Body Dysmorphic Disorder in Adolescent and Adult Psychiatric Inpatients |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |date=15 July 2001 |volume=62 |issue=7 |pages=517–522 |doi=10.4088/jcp.v62n07a03 |pmid=11488361 }}</ref> BDD is also comorbid with eating disorders, up to 12% comorbidity in one study. Both eating and body dysmorphic disorders are concerned with physical appearance, but eating disorders tend to focus more on weight rather than one's general appearance.<ref name=":22">{{cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Matheny |first2=Natalie L. |last3=Wilhelm |first3=Sabine |title=Body Dysmorphic Disorder |journal=Psychiatric Clinics of North America |date=September 2014 |volume=37 |issue=3 |pages=287–300 |doi=10.1016/j.psc.2014.05.003 |pmid=25150563 }}</ref> BDD is classified as an obsessive–compulsive disorder in DSM-5. It is important to treat people with BDD as soon as possible because the person may have already been suffering for an extended period of time and as BDD has a high suicide rate, at 2–12 times higher than the national average.<ref name=":02"/><ref name=":22"/> ===Comorbidity=== BDD is frequently comorbid with [[anxiety disorders|anxiety]], [[major depression disorder|depression]], psychotic, or bipolar spectrum disorders.<ref name="Nicewicz 2025">{{Citation |last1=Nicewicz |first1=Holly R. |title=Body Dysmorphic Disorder |date=2025 |work=StatPearls |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555901/ |access-date=2025-03-24 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=32310361 |last2=Torrico |first2=Tyler J. |last3=Boutrouille |first3=Jacqueline F.}}</ref> BDD is particularly associated with anxiety disorders, especially social anxiety disorder, as individuals often fear being judged for their appearance and avoid social interactions.<ref>{{Cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Hofmann |first2=Stefan G. |date=December 2010 |title=Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder |journal=Clinical Psychology Review |volume=30 |issue=8 |pages=1040–1048 |doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001 |issn=1873-7811 |pmc=2952668 |pmid=20817336}}</ref> BDD also frequently coexists with depression, with feelings of sadness and hopelessness often arising when obsessing over perceived flaws, sometimes leading to suicidal ideation and the development of MDD.<ref name="Nicewicz 2025"/> Although, OCD compulsions can be more varied, BDD-related compulsions typically are center around appearance, which is what led to its inclusion within the obsessive-compulsive spectrum in the DSM-5 (American Psychiatric Association, 2013). Anorexia nervosa and bulimia nervosa are eating disorders which are commonly observed in individuals with BDD, as altered body image concerns lead to disordered eating behaviors in an attempt to alter perceived flaws.<ref>{{Cite journal |last1=Veale |first1=David |last2=Gledhill |first2=Lucinda J. |last3=Christodoulou |first3=Polyxeni |last4=Hodsoll |first4=John |date=2016-09-01 |title=Body dysmorphic disorder in different settings: A systematic review and estimated weighted prevalence |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1740144515301133 |journal=Body Image |volume=18 |pages=168–186 |doi=10.1016/j.bodyim.2016.07.003 |pmid=27498379 |issn=1740-1445|url-access=subscription }}</ref> ==Treatment== ===Medication and psychotherapy=== Anti-depressant medication, such as [[selective serotonin reuptake inhibitor]]s (SSRIs), and [[cognitive-behavioral therapy]] (CBT) are considered effective.<ref name="Phillips-2004" /><ref name="MetaNSUE">{{cite journal |last1=Harrison |first1=Amy |last2=Fernández de la Cruz |first2=Lorena |last3=Enander |first3=Jesper |last4=Radua |first4=Joaquim |last5=Mataix-Cols |first5=David |title=Cognitive-behavioral therapy for body dysmorphic disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials |journal=Clinical Psychology Review |date=August 2016 |volume=48 |pages=43–51 |doi=10.1016/j.cpr.2016.05.007 |pmid=27393916 |s2cid=19454310 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/cognitivebehavioral-therapy-for-body-dysmorphic-disorder-a-systematic-review-and-metaanalysis-of-randomized-controlled-trials(0fe73d16-d299-4d3a-a96b-68254931ac92).html }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ipser |first1=Jonathan C |last2=Sander |first2=Candice |last3=Stein |first3=Dan J |title=Pharmacotherapy and psychotherapy for body dysmorphic disorder |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |date=21 January 2009 |volume=2009 |issue=1 |article-number=CD005332 |doi=10.1002/14651858.CD005332.pub2 |pmid=19160252 |pmc=7159283 }}</ref> SSRIs can help relieve obsessive–compulsive and delusional traits, while cognitive-behavioral therapy can help patients recognize faulty thought patterns.<ref name="Phillips-2004" /> A study was done by Dr. Sabine Wilhelm where she and her colleagues created and tested a treatment manual specializing in BDD symptoms that resulted in improved symptoms with no asymptomatic decline. Core treatment elements include Psychoeducation and Case Formulation, Cognitive Restructuring, Exposure and Ritual Prevention and Mindfulness/Perceptual Retraining.<ref>{{Cite journal |last1=Wilhelm |first1=Sabine |last2=Phillips |first2=Katharine A. |last3=Fama |first3=Jeanne M. |last4=Greenberg |first4=Jennifer L. |last5=Steketee |first5=Gail |date=December 2011 |title=Modular Cognitive–Behavioral Therapy for Body Dysmorphic Disorder |journal=Behavior Therapy |volume=42 |issue=4 |pages=624–633 |doi=10.1016/j.beth.2011.02.002 |pmc=3320734 |pmid=22035991}}</ref> Before treatment, it can help to provide psychoeducation, as with self-help books and support websites.<ref name="Phillips-2004" /> === Self-improvement === For many people with BDD, cosmetic surgery does not work to alleviate the symptoms of BDD as their opinion of their appearance is not grounded in reality. It is recommended that cosmetic surgeons and psychiatrists work together in order to screen surgery patients to see if they have BDD, as the results of the surgery could be harmful for them.<ref>{{cite journal |last1=Bowyer |first1=Laura |last2=Krebs |first2=Georgina |last3=Mataix-Cols |first3=David |last4=Veale |first4=David |last5=Monzani |first5=Benedetta |title=A critical review of cosmetic treatment outcomes in body dysmorphic disorder |journal=Body Image |date=December 2016 |volume=19 |pages=1–8 |doi=10.1016/j.bodyim.2016.07.001 |pmid=27517118 |s2cid=4553598 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/a-critical-review-of-cosmetic-treatment-outcomes-in-body-dysmorphic-disorder(e126c9ab-3ed3-4ed6-88ff-054a68004846).html }}</ref> ==Ծանոթագրություններ== {{Reflist}} {{Commons}} {{Medical resources | DiseasesDB = 33723 | ICD11 = {{ICD11|6B21}} | ICD10 = {{ICD10|F|45|2|f|40}} | ICD9 = {{ICD9|300.7}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 3124 | MeshID = | ICD10CM = {{ICD10CM|F45.22}} }} [[Category:Somatic symptom disorders]] [[Category:Neurocutaneous conditions]] [[Category:Body shape]] [[Category:Human physical appearance]] [[Category:Obsessive–compulsive disorder]] [[Category:Obsessive–compulsive or related disorders]] k6fu1h75c5hofwyu3x61k2zxxm005p1 10716129 10716121 2026-03-28T11:16:45Z Lilymolly 164644 10716129 wikitext text/x-wiki <!-- Definition and symptoms --> '''Body dysmorphic disorder''' ('''BDD'''), also known in some contexts as '''dysmorphophobia''' or '''dysmorphia''', is a [[mental disorder]] defined by an overwhelming preoccupation with a perceived flaw in one's physical appearance.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|last1=Cororve|first1=Michelle|last2=Gleaves|first2=David|title=Body dysmorphic disorder: A review of conceptualizations, assessment, and treatment strategies|journal=Clinical Psychology Review|date=August 2001|volume=21|issue=6|pages=949–970|doi=10.1016/s0272-7358(00)00075-1|pmid=11497214}}</ref> In BDD's delusional variant, the flaw is imagined.<ref name="Bjornsson2010">{{cite journal |author1=Bjornsson AS |author2=Didie ER |author3=Phillips KA |title=Body dysmorphic disorder |journal=Dialogues Clin Neurosci |volume=12 |issue=2 |pages=221–32 |year=2010 |doi=10.31887/DCNS.2010.12.2/abjornsson |pmid=20623926 |pmc=3181960}}</ref> When an actual [[visible difference]] exists, its importance is disproportionately magnified in the mind of the individual. Whether the physical issue is real or imagined, ruminations concerning this perceived defect become pervasive and intrusive, consuming substantial mental bandwidth for extended periods each day. This excessive preoccupation induces severe emotional distress and also disrupts daily functioning and activities.<ref name="Bjornsson2010" /> The [[DSM-5]] places BDD within the [[obsessive–compulsive spectrum]], distinguishing it from disorders such as [[anorexia nervosa]].<ref name="Bjornsson2010" /> <!-- Epidemiology --> BDD is estimated to affect from up to 17% of the population.<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Pérez-Buenfil |first1=Luis Ángel |last2=Morales-Sánchez |first2=Martha Alejandra |date=2025 |title=Prevalence of Body Dysmorphic Disorder: A Systematic Review and Meta-Analysis |journal=Journal of Cosmetic Dermatology |language=en |volume=24 |issue=4 |article-number=e70121 |doi=10.1111/jocd.70121 |issn=1473-2165 |pmc=11979448 |pmid=40200598}}</ref> It usually starts during adolescence, and affects around 16% of females and 11% of males.<ref name=":3" /><ref name="Mufaddel-etal">{{cite journal |author1= Amir Mufaddel |author2=Ossama T Osman |author3=Fadwa Almugaddam |author4=Mohammad Jafferany | year = 2013 | title = A review of body dysmorphic disorder and Its presentation in different clinical settings | journal = Primary Care Companion for CNS Disorders | volume = 15 | issue = 4| pmc=3869603 | pmid=24392251 | doi=10.4088/PCC.12r01464}}</ref> The BDD subtype [[muscle dysmorphia]], perceiving the body as too small, affects mostly men.<ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Katharine A. |url=https://books.google.com/books?id=uRTcOYgWj9cC&pg=PA50 |title=Understanding Body Dysmorphic Disorder |date=2009-02-20 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-974396-4 |language=en}}</ref> In addition to thinking about it, the sufferer typically checks and compares the perceived flaw repetitively and can adopt unusual routines to avoid social contact that exposes it.<ref name="Bjornsson2010" /> Fearing the stigma of vanity, they usually hide this preoccupation.<ref name="Bjornsson2010" /> Commonly overlooked even by psychiatrists, BDD has been underdiagnosed.<ref name="Bjornsson2010" /> As the disorder severely impairs quality of life due to educational and occupational dysfunction and social isolation, those experiencing BDD tend to have high rates of [[suicidal ideation|suicidal thoughts]] and may [[Suicide attempt|attempt suicide]].<ref name="Bjornsson2010" /> '''Մարմնի դիսմորֆիկ խանգարում''', նաև հայտնի որպես '''դիսմորֆոֆոբիա''' կամ '''դիսմորֆիա''', հոգեկան խանգարում, որը բնութագրվում է ուժեղ անհանգստությամբ արտաքինի երևակայական կամ չնչին թերություններից։ Դիսմորֆոֆոբիայի զառանցանքային տարբերակի դեպքում թերությունը երևակայական է։ Երբ առկա է իրական տեսանելի տարբերություն, դրա կարևորությունը անհատի մտքում չափազանցվում է։ Անկախ այն բանից՝ թերությունն իրական է, թե երևակայական, դրա վերաբերյալ առաջանում են համատարած և կպչուն մտքեր։ Սա հանգեցնում է ծանր հուզական տագնապի առաջացմանը, ինչպես նաև խաթարում է ամենօրյա գործունեությունն ու ակտիվությունը։ DSM-5-ը դիսմորֆոֆոբիան դասում է [[Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում|օբսեսիվ-կոմպուլսիվ]] սպեկտրի խանգարումների շարքին՝ տարբերակելով այն այնպիսի խանգարումներից, ինչպիսին է օրինակ՝ [[Նյարդային անորեքսիա|նյարդային անորեքսիան]]։ Հետազոտությունները պարզել են, որ դիսմորֆիայով տառապում է բնակչության մինչև 17%-ը։ Այն սովորաբար սկսվում է դեռահասության շրջանում և հանդիպում է իգական սեռի ներկայացուցիչների մոտավորապես 16%-ի և արական սեռի՝ 11%-ի շրջանում։Դիսմորֆոֆոբիայի ենթատեսակը՝ մկանային դիսմորֆիան (մարմինը չափազանց փոքր ընկալելը), հիմնականում հանդիպում է տղամարդկանց շրջանում։ Բացի դրա մասին մտածելուց, դիսմորֆիայով տառապող անձը սովորաբար բազմիցս ստուգում և համեմատում է ընկալվող թերությունը և կարող է որդեգրել անսովոր վարքագիծ՝ խուսափելով սոցիալական շփումներից, որպեսզի թվացյալ թերություններն աննկատ մնան շրջապատի կողմից։ Խանգարումը նկատելիորեն վատթարացնում է կյանքի որակը և երբեմն կարող է դառնալ ինքնասպանության պատճառ։ ==Նշաններ և ախտանիշներ== Dislike of one's appearance is common, but individuals with BDD have extreme misperceptions about their physical appearance.<ref name=":02">{{cite journal |last1=Buhlmann |first1=Ulrike |last2=Reese |first2=Hannah E. |last3=Renaud |first3=Stefanie |last4=Wilhelm |first4=Sabine |title=Clinical considerations for the treatment of body dysmorphic disorder with cognitive-behavioral therapy |journal=Body Image |date=March 2008 |volume=5 |issue=1 |pages=39–49 |doi=10.1016/j.bodyim.2007.12.002 |pmid=18313372 }}</ref> Whereas vanity involves a quest to aggrandize the appearance, BDD is experienced as a quest to merely normalize the appearance.<ref name=Bjornsson2010/> Although delusional in about one of three cases, the appearance concern is usually non-delusional, an overvalued idea.<ref name=Mufaddel-etal/> The bodily area of focus is commonly face, skin, stomach, arms and legs, but can be nearly any part of the body.<ref name=Phillips-2004>{{cite journal |last1=Phillips |first1=KA |title=Body dysmorphic disorder: recognizing and treating imagined ugliness. |journal=World Psychiatry |date=February 2004 |volume=3 |issue=1 |pages=12–7 |pmid=16633443 |pmc=1414653 }}</ref><ref>Veale, D., Miles, S., Read, J., Troglia, A., Carmona, L., Fiorito, C., Wells, H., Wylie, K., & Muir, G. (2015). Penile Dysmorphic Disorder: Development of a Screening Scale. Archives of sexual behavior, 44(8), 2311–2321. https://doi.org/10.1007/s10508-015-0484-6</ref> In addition, multiple areas can be focused on simultaneously.<ref name="Bjornsson2010" /> A subtype of body dysmorphic disorder is bigorexia (anorexia reverse or muscle dysmorphia). In muscular dysmorphia, patients perceive their body as excessively thin despite being muscular and trained.<ref name=":1">{{cite journal |last1=Carroll |first1=Deirdre H. |last2=Scahill |first2=Larry |last3=Phillips |first3=Katharine A. |title=Current concepts in body dysmorphic disorder |journal=Archives of Psychiatric Nursing |date=April 2002 |volume=16 |issue=2 |pages=72–79 |doi=10.1053/apnu.2002.32109 |pmid=11925574 }}</ref> Many seek dermatological treatment or [[Cosmetic Surgery|cosmetic surgery]], which typically does not resolve the distress.<ref name=Bjornsson2010/> On the other hand, attempts at self-treatment, as by skin picking, can create [[lesion]]s where none previously existed.<ref name=Bjornsson2010/> BDD is a disorder in the [[Obsessive-compulsive and related disorders|obsessive–compulsive spectrum]],<ref name=":0">{{cite book |doi=10.1176/appi.books.9780890425596.dsm06 |chapter=Obsessive-Compulsive and Related Disorders |title=Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders |year=2013 |isbn=978-0-89042-555-8 }}</ref> but involves more depression and social avoidance despite a degree of overlap with [[obsessive–compulsive disorder]] (OCD).<ref name=":2" /><ref name="ReferenceA" /> BDD often associates with [[social anxiety disorder]] (SAD).<ref name=":2">{{cite journal |author1=Fang, Angela |author2=Hofmann Stefan G | date = Dec 2010 | title = Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder | journal = Clinical Psychology Review | volume = 30 | issue = 8| pages = 1040–1048 | pmc=2952668 | pmid=20817336 | doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001}}</ref> Some experience [[delusions of reference|delusions that others are covertly pointing out their flaws]].<ref name=Bjornsson2010/> In some studies, the level of delusionality in people with BDD is higher than those with [[schizophrenia]].<ref>{{Cite journal |last=Toh |first=Wei Lin |last2=Castle |first2=David J. |last3=Mountjoy |first3=Rachel L. |last4=Buchanan |first4=Ben |last5=Farhall |first5=John |last6=Rossell |first6=Susan L. |date=2017-08-01 |title=Insight in body dysmorphic disorder (BDD) relative to obsessive-compulsive disorder (OCD) and psychotic disorders: Revisiting this issue in light of DSM-5 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0010440X17300330 |journal=Comprehensive Psychiatry |volume=77 |pages=100–108 |doi=10.1016/j.comppsych.2017.06.004 |issn=0010-440X}}</ref> [[Schizophrenia|Cognitive]] testing and neuroimaging suggest both a bias toward detailed visual analysis and a tendency toward emotional hyper-arousal.<ref name=Buchanan-etal>{{cite journal |vauthors=Buchanan Ben G, Rossell Susan L, Castle David J | date = Feb 2011 | title = Body dysmorphic disorder: A review of nosology, cognition and neurobiology | doi = 10.2217/npy.10.3 | journal = Neuropsychiatry | volume = 1 | issue = 1| pages = 71–80 | doi-broken-date = 1 July 2025 }}</ref> Most generally, one experiencing BDD ruminates over the perceived bodily defect several hours daily or longer, uses either social avoidance or camouflaging with cosmetics or apparel, repetitively checks the appearance, compares it to that of other people, and might often seek verbal reassurances.<ref name="ReferenceA"/><ref name=Bjornsson2010/> One might sometimes avoid mirrors, repetitively change outfits, groom excessively, or restrict eating.<ref name=Phillips-2004/> BDD's severity can wax and wane, and flareups tend to yield absences from school, work, or socializing, sometimes leading to protracted social isolation, with some becoming housebound for extended periods.<ref name=Bjornsson2010/> Social impairment is usually greatest, sometimes approaching avoidance of all social activities.<ref name=Phillips-2004/> Poor concentration and motivation impair academic and occupational performance.<ref name=Phillips-2004/> The distress of BDD tends to exceed that of [[major depressive disorder]] and rates of suicidal ideation and attempts are especially high.<ref name=Bjornsson2010/> For example, studies have reported that up to 69% of people with BDD experience suicidal ideation and 50% attempt suicide.<ref>{{Cite journal |last=Addison |first=Mark |last2=James |first2=Anthony |last3=Borschmann |first3=Rohan |last4=Costa |first4=Marta |last5=Jassi |first5=Amita |last6=Krebs |first6=Georgina |date=2024-09-15 |title=Suicidal thoughts and behaviours in body dysmorphic disorder: Prevalence and correlates in a sample of mental health service users in the UK |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165032724008899 |journal=Journal of Affective Disorders |volume=361 |pages=515–521 |doi=10.1016/j.jad.2024.05.145 |issn=0165-0327|doi-access=free }}</ref> Արտաքին տեսքից դժգոհությունը մարդկանց շրջանում բավական տարածված է, սակայն ի տարբերություն արտաքինի վերաբերյալ սովորական անհանգստության, դիսմորֆիան կարող է հասնել ծայրահեղ աստիճանի։ Արտաքինը գեղեցկացնելու ձգտումը տարածված է մարդկանց շրջանում, սակայն դիսմորֆիայի դեպքում առաջանում է արտաքինը սոսկ «նորմալացնելու» ձգտում։ Թեև մոտ երեք դեպքից մեկում այն զառանցանքային բնույթ ունի, արտաքինի վերաբերյալ անհանգստությունը սովորաբար ոչ զառանցանքային գերարժևորված գաղափար է։ Կենտրոնացման թիրախ հանդիսացող մարմնի հիմնական հատվածներն են դեմքը, մաշկը, որովայնը, ձեռքերը և ոտքերը, բայց կարող է լինել մարմնի գրեթե ցանկացած մաս։ Բացի այդ, միաժամանակ կարող են ուշադրության կենտրոնում լինել մարմնի մի քանի հատվածներ։ Մարմնի դիսմորֆիկ խանգարման ենթատեսակ է բիգորեքսիան (հակադարձ անորեքսիա կամ մկանային դիսմորֆիա)։ Մկանային դիսմորֆիայի դեպքում պացիենտներն իրենց մարմինն ընկալում են որպես չափազանց նիհար՝ չնայած մկանուտ և մարզված լինելուն։ Շատերը դիմում են մաշկաբանական բուժման կամ էսթետիկ վիրահատության, ինչը սովորաբար չի վերացնում հոգեկան տագնապը։ Մյուս կողմից, ինքնաբուժման փորձերը, օրինակ՝ մաշկը քերծելը, կարող են առաջացնել վնասվածքներ այնտեղ, որտեղ նախկինում դրանք չկային։ Դիսմորֆիան օբսեսիվ-կոմպուլսիվ սպեկտրի խանգարում է, սակայն չնայած [[Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում|օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարման]] ({{Lang-en|Obsessive-Compulsive Disorder}}) հետ որոշակի նմանություններին՝ այն ավելի շատ ներառում է [[դեպրեսիա]] և սոցիալական մեկուսացում։ Դիսմորֆիան հաճախ զուգակցվում է [[Սոցիոֆոբիա|սոցիոֆոբիայի]] ({{Lang-en|Social Anxiety Disorder}}) հետ։ Ոմանք ունենում են համոզմունք, իբրև թե ուրիշները թաքուն մատնանշում են իրենց թերությունները։ Որոշ հետազոտությունների համաձայն՝ դիսմորֆիա ունեցող մարդկանց մոտ զառանցանքի մակարդակն ավելի բարձր է, քան [[Շիզոֆրենիա|շիզոֆրենիայով]] տառապողների մոտ։ Կոգնիտիվ թեստավորումը և նեյրովիզուալիզացիան (ուղեղի պատկերումը) փաստում են այս անձանց մոտ ինչպես մանրակրկիտ տեսողական վերլուծության հակվածության, այնպես էլ հուզական գերլարվածության միտման մասին։ Ընդհանուր առմամբ, դիսմորֆիա ունեցող անձը օրվա ընթացքում մի քանի ժամ և ավելի մտորում է մարմնի ընկալվող թերության շուրջ, ձգտում է սոցիալական մեկուսացման, կամ քողարկում է այն [[Կոսմետիկա|կոսմետիկայի]] կամ հագուստի միջոցով, բազմիցս ստուգում է արտաքինը, համեմատում այն այլ մարդկանց արտաքինի հետ և կարող է հաճախակի բանավոր հավաստիացումներ փնտրել արտաքինի վերաբերյալ։ Անձը երբեմն կարող է խուսափել հայելիներից, հաճախակի փոխել հագուստը, չափից ավելի խնամել իրեն կամ սահմանափակել սննդի ընդունումը։ Դիսմորֆիայի ծանրությունը կարող է տատանվել, և սրացումները հանգեցնում են բացակայությունների դպրոցից, աշխատանքից ու խուսափում այլ սոցիալական շփումներից, ինչը երբեմն հանգեցնում է երկարատև սոցիալական մեկուսացման, ընդ որում՝ ոմանք երկար ժամանակ տանից դուրս չեն գալիս։ Սոցիալական դեգրադացիան սովորաբար այնքան մեծ է,որ երբեմն հասնում է ցանկացած սոցիալական գործողություններից խուսափելուն։ Վատ կենտրոնացումը և [[Մոտիվացիա|մոտիվացիայի]] պակասը վատթարացնում են առաջադիմությունը և աշխատանքի արդյունավետությունը։ Դիսմորֆիայի պատճառած տագնապը հակված է գերազանցելու մեծ դեպրեսիվ խանգարման տագնապին, իսկ ինքնասպանության մտքերի և փորձերի ցուցանիշները նշանակալիորեն բարձր են։ ==Պատճառներ== As with most mental disorders, BDD's cause is likely intricate, altogether [[biopsychosocial]], through an interaction of multiple factors, including genetic, developmental, [[psychological]], [[social]], and [[cultural]].<ref name=Phillips2009ch9>Katharine A Phillips, Understanding Body Dysmorphic Disorder: An Essential Guide (New York: Oxford University Press, 2009), [https://books.google.com/books?id=uRTcOYgWj9cC&pg=PA127 ch 9.]</ref><ref name="ReferenceB">{{cite journal|last1=Feusner|first1=J.D.|last2=Neziroglu|first2=F|last3=Wilhelm|first3=S.|last4=Mancusi|first4=L.|last5=Bohon|first5=C.|title=What causes BDD: Research findings and a proposed model|journal=Psychiatric Annals|date=2010|volume=40|issue=7|pages=349–355|doi=10.3928/00485713-20100701-08|pmid=24347738|pmc=3859614}}</ref> BDD usually develops during early adolescence,<ref name=Phillips-2004/> although many patients note earlier trauma, abuse, neglect, teasing, or bullying.<ref name="The New York Times">{{cite news|last1=Brody|first1=Jane E.|title=When your looks take over your life|url=https://www.nytimes.com/2010/03/23/health/23brody.html|newspaper=The New York Times|access-date=13 March 2017|date=2010-03-22}}</ref> In many cases, social anxiety earlier in life precedes BDD. Though [[twin studies]] on BDD are few, one estimated its [[heritability]] at 43%.<ref>{{Cite journal|title = Genetics of obsessive-Compulsive Disorder and Related Disorders|journal = Psychiatric Clinics of North America|date = 2014-01-01|pmc = 4143777|pmid = 25150565|volume = 37|issue = 3|doi = 10.1016/j.psc.2014.06.002|first1 = Heidi A.|last1 = Browne|first2 = Shannon L.|last2 = Gair|first3 = Jeremiah M.|last3 = Scharf|first4 = Dorothy E.|last4 = Grice|pages=319–335}}</ref> Yet other factors may be [[introversion]],<ref>{{cite journal | author = Veale D |author-link = David Veale | year = 2004 | title = Body dysmorphic disorder | journal = British Medical Journal | volume = 80 | issue = 940| pages = 67–71 | doi=10.1136/pmj.2003.015289| pmid = 14970291 | pmc = 1742928 }}</ref> negative body image, perfectionism,<ref name=Phillips2009ch9/><ref>{{cite journal|last1=Hartmann|first1=A|title=A comparison of self-esteem and perfectionism in anorexia nervosa and body dysmorphic disorder|journal=Journal of Nervous and Mental Disease|doi=10.1097/nmd.0000000000000215|pmid=25390930|volume=202|issue=12|pages=883–888|year=2014|s2cid=43880482|url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bsz:352-2-ldzmdak3ju0u5|url-access=subscription}}</ref> heightened aesthetic sensitivity,<ref name="ReferenceB"/> and [[Child abuse|childhood abuse]] and neglect.<ref name="ReferenceB"/><ref>{{cite journal |vauthors=Didie E, Tortolani C, Pope C, Menard W, Fay C, Phillips K | year = 2006 | title = Childhood abuse and neglect in body dysmorphic disorder | journal = Child Abuse and Neglect | volume = 30 | issue = 10| pages = 1105–1115 | doi=10.1016/j.chiabu.2006.03.007| pmid = 17005251 | pmc = 1633716}}</ref> === Childhood trauma === The development of body dysmorphia can stem from trauma caused by parents/guardians, family, or close friends. In a study published in 2021 about the prevalence of childhood maltreatment among adults with body dysmorphia, researchers found that more than 75% of respondents had experienced some form of abuse as children. Indeed, the researchers found that adults who had a history of emotional neglect as children were especially vulnerable to BDD, though other forms of abuse, including physical and sexual abuse, were also identified as significant risk factors.<ref>{{Cite web |last=Foley |first=Wade |date=2021-03-07 |title=Body Dysmorphia as A Trauma Response |url=https://crossroadshealth.org/body-dysmorphia-as-a-trauma-response/ |access-date=2022-11-24 |website=Crossroads Health }}</ref> As the children progress into their adult years, they start to visualise the abuse that has been done to their bodies, and start finding ways to hide, cover, or change it so they are not reminded of the trauma that they endured as an adolescent. === Social media === {{See also|Filter (social media)|Instagram face}} Constant use of [[social media]] and "[[selfie]] taking" may translate into low self-esteem and body dysmorphic tendencies.<ref>{{Cite journal |last1=Mohamed |first1=BothinaE.S |last2=Abdel Karim |first2=NashwaA.H |date=2019 |title=Effect of selfie addiction on self-esteem, body image, and academic achievement among Faculty of Nursing students |journal=Egyptian Nursing Journal |volume=16 |issue=2 |page=80 |doi=10.4103/ENJ.ENJ_5_19 |doi-access=free |issn=2090-6021}}</ref> The sociocultural theory of self-esteem states that the messages given by media and peers about the importance of appearance are internalized by individuals who adopt others' standards of beauty as their own.<ref>{{Cite book |title=Exacting Beauty: Theory, Assessment, and Treatment of Body Image Disturbance }}{{full citation needed|date=August 2022}}{{page needed|date=August 2022}}</ref> Due to excessive social media use and selfie taking, individuals may become preoccupied about presenting an ideal photograph for the public.<ref>{{cite journal |last1=Khanna |first1=Anisha |last2=Sharma |first2=ManojKumar |title=Selfie use: The implications for psychopathology expression of body dysmorphic disorder |journal=Industrial Psychiatry Journal |date=2017 |volume=26 |issue=1 |pages=106–109 |doi=10.4103/ipj.ipj_58_17 |pmid=29456333 |pmc=5810159 |doi-access=free }}</ref> Specifically, females' mental health has been the most affected by persistent exposure to social media. Girls with BDD present symptoms of low self-esteem and negative self-evaluation. Due to social media's expectations, a factor of why individuals have body dysmorphia can come from women comparing themselves with media images of ideal female attractiveness, a perceived discrepancy between their actual attractiveness and the media's standard of attractiveness is likely to result.<ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/267922256|title=Reducing the Impact of Media Images on Women At Risk For Body Image Disturbance: Three Targeted Interventions}}</ref> Researchers in [[Istanbul Bilgi University]] and [[Boğaziçi University|Bogazici University]] in Turkey found that individuals who have low self-esteem participate more often in trends of taking selfies along with using social media to mediate their interpersonal interaction in order to fulfill their self-esteem needs.<ref>{{cite journal |last1=Varnali |first1=Kaan |last2=Toker |first2=Aysegul |title=Self-Disclosure on Social Networking Sites |journal=Social Behavior and Personality |date=7 February 2015 |volume=43 |issue=1 |pages=1–13 |doi=10.2224/sbp.2015.43.1.1 |doi-access=free }}</ref> The [[self-verification theory]], explains how individuals use selfies to gain verification from others through likes and comments. Social media may therefore trigger one's misconception about their physical look. Similar to those with body dysmorphic tendencies, such behavior may lead to constant seeking of approval, self-evaluation and even depression.<ref>{{cite book |last1=Swann |first1=William B. |chapter=Self-verification: Bringing social reality into harmony with the self |pages=33–66 |chapter-url=https://labs.la.utexas.edu/swann/files/2016/03/swBSRHS83.pdf |editor1-first=Jerry M. |editor1-last=Suls |editor2-first=Anthony G. |editor2-last=Greenwald |title=Social psychological perspectives on the self |volume=2 |location=Hillsdale, NJ |publisher=Lawrence Erlbaum |year=1983 |oclc=15309009 }}</ref> In 2019 systematic review using [[Web of Science]], [[PsycINFO]], and [[PubMed]] databases was used to identify social networking site patterns. In particular appearance focused social media use was found to be significantly associated with greater body image dissatisfaction. It is highlighted that comparisons appear between body image dissatisfaction and BDD symptomatology. They concluded that heavy social media use may mediate the onset of sub-threshold BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020">{{cite journal |last1=Ryding |first1=Francesca C. |last2=Kuss |first2=Daria J. |title=The use of social networking sites, body image dissatisfaction, and body dysmorphic disorder: A systematic review of psychological research. |journal=Psychology of Popular Media |date=October 2020 |volume=9 |issue=4 |pages=412–435 |doi=10.1037/ppm0000264 |s2cid=213989742 |url=http://irep.ntu.ac.uk/id/eprint/38845/1/1206397_%20Kuss.pdf }}</ref> Individuals with BDD tend to engage in heavy plastic surgery use. In 2018, the plastic surgeon Dr. Tijon Esho coined term "[[Snapchat dysmorphia|Snapchat Dysmorphia]]" to describe a trend of patients seeking plastic surgeries to mimic "filtered" pictures.<ref>{{Cite web |last=Haines |first=Anna |title=From 'Instagram Face' To 'Snapchat Dysmorphia': How Beauty Filters Are Changing The Way We See Ourselves |url=https://www.forbes.com/sites/annahaines/2021/04/27/from-instagram-face-to-snapchat-dysmorphia-how-beauty-filters-are-changing-the-way-we-see-ourselves/ |access-date=2022-11-01 |website=Forbes }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ramphul |first1=Kamleshun |last2=Mejias |first2=Stephanie G |title=Is 'Snapchat Dysmorphia' a Real Issue? |journal=Cureus |date=3 March 2018 |volume=10 |issue=3 |article-number=e2263 |doi=10.7759/cureus.2263 |doi-access=free |pmid=29732270 |pmc=5933578 }}</ref> Filtered photos, such as those on [[Instagram]] and [[Snapchat]], often present unrealistic and unattainable looks that may be a causal factor in triggering BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020"/> ===Sociocultural perspective=== Historically, body dysmorphic disorder was originally coined "dysmorphophobia", a term which was widely applied in research literature among the Japanese, Russians, and Europeans. However, in American literature, the appearance of BDD was still overlooked in the 1980s. It was introduced in the [[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|DSM-III]] by the [[American Psychological Association|APA]], and the diagnostic criteria were not properly defined, as the non-delusional and delusional factors were not separated.<ref name=AJP1991p1138>{{cite journal |title=Body dysmorphic disorder: the distress of imagined ugliness |journal=American Journal of Psychiatry |date=September 1991 |volume=148 |issue=9 |pages=1138–1149 |doi=10.1176/ajp.148.9.1138 |pmid=1882990 |last1=Phillips |first1=K. A. }}</ref> This was later resolved with the revision of the DSM-III, which aided many by providing appropriate treatment for patients. BDD was initially considered non-delusional in European research, and was grouped with "[[Monosymptomatic hypochondriacal psychosis|monosymptomatic hypochondriacal psychoses]]" – delusional paranoia disorders, before being introduced in the DSM-III. In 1991, the demographics of individuals who experience BDD were primarily single women aged 19 or older. This statistic has not changed over the decades; women are still considered the predominant [[gender]] to experience BDD.<ref name="Ryding & Kuss 2020"/> With the rise of social media platforms, individuals are easily able to seek validation and openly compare their physical appearance to online influences, finding more flaws and defects in their own appearance. This leads to attempts to conceal the defect such as seeking out surgeons to resolve the issue of perceived ugliness.<ref name=AJP1991p1138/><ref name="Ryding & Kuss 2020"/> Universally, it is evident that different cultures place much emphasis on correcting the human body aesthetic, and that this preoccupation with body image is not exclusive to just one society; one example is the [[Foot binding|binding of women's feet]] in Chinese culture.<ref name="Scheper-Hughes & Lock 1987">{{cite journal |last1=Scheper-Hughes |first1=Nancy |last2=Lock |first2=Margaret M. |title=The Mindful Body: A Prolegomenon to Future Work in Medical Anthropology |journal=Medical Anthropology Quarterly |date=1987 |volume=1 |issue=1 |pages=6–41 |doi=10.1525/maq.1987.1.1.02a00020 |jstor=648769 }}</ref> Whilst physically editing the body is not unique to any one culture, research suggests that it is more common throughout Western society and is on the rise. On close observation of contemporary Western societies, there has been an increase in disorders such as Body dysmorphic disorder, arising from ideals around the aesthetic of the human body.<ref name="Grau Fegert & Allroggen 2015">{{cite journal |last1=Grau |first1=Katharina |last2=Fegert |first2=Jörg Michael |last3=Allroggen |first3=Marc |title=Körperdysmorphe Störung |trans-title=Body dysmorphic disorder |language=de |journal=Zeitschrift für Kinder- und Jugendpsychiatrie und Psychotherapie |date=January 2015 |volume=43 |issue=1 |pages=29–37 |doi=10.1024/1422-4917/a000330 |pmid=25536894 }}</ref> Scholars such as Nancy Scheper-Hughes have suggested such demand placed upon Western bodies has been around since the beginning of the 19th century, and that it has been driven by sexuality.<ref name="Scheper-Hughes & Lock 1987"/> Research also shows that BDD is linked to high comorbidity and suicidality rates.<ref name="Grau Fegert & Allroggen 2015"/> Furthermore, it appears that Caucasian women show higher rates of body dissatisfaction than women of different ethnic backgrounds and societies.<ref>{{cite journal |last1=Mayville |first1=Stephen |last2=Katz |first2=Roger C. |last3=Gipson |first3=Martin T. |last4=Cabral |first4=Keri |title=Assessing the Prevalence of Body Dysmorphic Disorder in an Ethnically Diverse Group of Adolescents |journal=Journal of Child and Family Studies |date=1 September 1999 |volume=8 |issue=3 |pages=357–362 |doi=10.1023/A:1022023514730 |s2cid=67989365 }}</ref> Socio-cultural models depict and emphasise the way thinness is valued, and beauty is obsessed over in Western culture, where advertising, marketing, and social media play a large role in manicuring the "perfect" body shape, size, and look.<ref>{{cite book |doi=10.1037/10502-006 |chapter=Issues in the assessment and treatment of body image disturbance in culturally diverse populations |title=Body image, eating disorders, and obesity: An integrative guide for assessment and treatment |year=2001 |last1=Altabe |first1=Madeline N. |pages=129–147 |isbn=1-55798-324-0 }}</ref> The billions of dollars spent to sell products become causal factors of image conscious societies. Advertising also supports a specific ideal body image and creates a social capital in how individuals can acquire this ideal.<ref>{{cite journal |last1=Danylova |first1=Tetiana |title=The Modern-Day Feminine Beauty Ideal, Mental Health, and Jungian Archetypes |journal=Mental Health: Global Challenges Journal |date=6 November 2020 |volume=3 |issue=1 |pages=38–44 |doi=10.32437/mhgcj.v3i1.99 |s2cid=228817747 |doi-access=free }}</ref> However, personal attitudes towards the body do vary cross-culturally. Some of this variability can be accounted for due to factors such as food insecurity, [[poverty]], climate, and fertility management. Cultural groups who experience food insecurity generally prefer larger-bodied women. However, many societies that have abundant access to food also value moderate to larger bodies.<ref>{{cite journal |last1=Anderson |first1=Judith L. |last2=Crawford |first2=Charles B. |last3=Nadeau |first3=Joanne |last4=Lindberg |first4=Tracy |title=Was the Duchess of windsor right? A cross-cultural review of the socioecology of ideals of female body shape |journal=Ethology and Sociobiology |date=May 1992 |volume=13 |issue=3 |pages=197–227 |doi=10.1016/0162-3095(92)90033-Z }}</ref> This is evident in a comparative study of [[body image]], body perception, body satisfaction, body-related self-esteem, and overall [[self-esteem]] of German, Guatemalan Q'eqchi' and Colombian women. Unlike the German and Colombian women, the Q'eqchi' women in this study live in the jungles of Guatemala and remain relatively removed from modern technology and secure food resources.<ref name="Odinga & Kasten 2020">{{cite journal |last1=Odinga |first1=Julia |last2=Kasten |first2=Erich |title=From the jungle to urban centers: body image and self-esteem of women in three different cultures |journal=International Journal of Anthropology and Ethnology |date=December 2020 |volume=4 |issue=1 |page=4 |doi=10.1186/s41257-020-00030-5 |s2cid=219748446 |doi-access=free }}</ref> The study found that the Q'eqchi' women did not have notably higher body satisfaction when compared to the German or Colombian women. Nevertheless, the Q'eqchi' women also showed the greatest distortion in their own body perception, estimating their physique to be slimmer than it actually was.<ref name="Odinga & Kasten 2020"/> It is thought this could be due to a lack of access to body monitoring tools such as mirrors, scales, technology, and clothing choices, but in this instance, body distortion does not seem to influence body satisfaction. This has also been shown in groups of lower-income African American women, where the acceptance of larger bodies is not necessarily equivalent to positive body image.<ref>{{cite journal |last1=Thomas |first1=Martina |last2=DeCaro |first2=Jason A. |title=Body Image Models among Low-income African American Mothers and Daughters in the Southeast United States: Body Image Models among African American Females |journal=Medical Anthropology Quarterly |date=June 2018 |volume=32 |issue=2 |pages=293–310 |doi=10.1111/maq.12390 |pmid=28556397 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Thompson |first1=Becky Wangsgaard |title='A Way Outa No Way': Eating Problems among African-American, Latina, and White Women |journal=Gender and Society |date=1992 |volume=6 |issue=4 |pages=546–561 |doi=10.1177/089124392006004002 |jstor=189725 |s2cid=145179769 }}</ref> Similar studies have noted a high prevalence of BDD in East Asian societies, where facial dissatisfaction is especially common, indicating that this is not just a Western phenomenon.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=Julie |last2=Hadeler |first2=Edward |last3=Mosca |first3=Megan |last4=Brownstone |first4=Nicholas |last5=Bhutani |first5=Tina |last6=Koo |first6=John |title=Cultural and biological factors in body dysmorphic disorder in East Asia |journal=Dermatology Online Journal |date=25 October 2021 |volume=27 |issue=9 |doi=10.5070/D327955133 |pmid=34755975 |s2cid=239981559 |doi-access=free }}</ref> ==Diagnosis== Estimates of prevalence and gender distribution have varied widely via discrepancies in diagnosis and reporting.<ref name="ReferenceA"/> In American psychiatry, BDD gained diagnostic criteria in the ''[[DSM-IV]]'', having been historically unrecognized, only making its first appearance in the DSM in 1987, but clinicians' knowledge of it, especially among [[general practitioner]]s, is constricted.<ref name="Broken Mirror p39">{{cite book |first1=Katharine A |last1=Phillips |title=The Broken Mirror |page=39 |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1996 }}</ref> Meanwhile, shame about having the bodily concern, and fear of the stigma of vanity, makes many hide even having the concern.<ref name=Bjornsson2010/><ref name=Prazeres2013>{{cite journal |vauthors=Prazeres AM, Nascimento AL, Fontenelle LF |title=Cognitive-behavioral therapy for body dysmorphic disorder: A review of its efficacy |journal=Neuropsychiatric Disease and Treatment |volume=9 |pages=307–16 |year=2013 |pmid=23467711 |pmc=3589080 |doi=10.2147/NDT.S41074 |doi-access=free }}</ref> Via shared symptoms, BDD is commonly misdiagnosed as social anxiety disorder, obsessive–compulsive disorder, [[major depressive disorder]], or social phobia.<ref name="Body Dysmorphic Disorder">{{cite web|url=https://adaa.org/understanding-anxiety/related-illnesses/other-related-conditions/body-dysmorphic-disorder-bdd|title=Body Dysmorphic Disorder|website=Anxiety and Depression Association of America|access-date=2 January 2019}}</ref><ref name="Broken Mirror p47">{{cite book |first1=Katharine A |last1=Phillips |title=The Broken Mirror |page=47 |publisher=Oxford University Press |year=1996 }}</ref> Social anxiety disorder and BDD are highly comorbid (within those with BDD, 12–68.8% also have SAD; within those with SAD, 4.8-12% also have BDD), developing similarly in patients -BDD is even classified as a subset of SAD by some researchers.<ref>{{cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Hofmann |first2=Stefan G. |title=Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder |journal=Clinical Psychology Review |date=December 2010 |volume=30 |issue=8 |pages=1040–1048 |doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001 |pmid=20817336 |pmc=2952668 }}</ref> Correct diagnosis can depend on specialized questioning and correlation with emotional distress or social dysfunction.<ref name="ReferenceC">{{cite journal |last1=Phillips |first1=K. A |last2=Castle |first2=D. J |title=Body dysmorphic disorder in men |journal=BMJ |date=3 November 2001 |volume=323 |issue=7320 |pages=1015–1016 |doi=10.1136/bmj.323.7320.1015 |pmid=11691744 |pmc=1121529 }}</ref> Estimates place the Body Dysmorphic Disorder Questionnaire's sensitivity at 100% (0% [[false negative]]s) and specificity at 92.5% (7.5% [[false positive]]s).<ref>{{cite journal |last1=Grant |first1=Jon E. |last2=Kim |first2=Suck Won |last3=Crow |first3=Scott J. |title=Prevalence and Clinical Features of Body Dysmorphic Disorder in Adolescent and Adult Psychiatric Inpatients |journal=The Journal of Clinical Psychiatry |date=15 July 2001 |volume=62 |issue=7 |pages=517–522 |doi=10.4088/jcp.v62n07a03 |pmid=11488361 }}</ref> BDD is also comorbid with eating disorders, up to 12% comorbidity in one study. Both eating and body dysmorphic disorders are concerned with physical appearance, but eating disorders tend to focus more on weight rather than one's general appearance.<ref name=":22">{{cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Matheny |first2=Natalie L. |last3=Wilhelm |first3=Sabine |title=Body Dysmorphic Disorder |journal=Psychiatric Clinics of North America |date=September 2014 |volume=37 |issue=3 |pages=287–300 |doi=10.1016/j.psc.2014.05.003 |pmid=25150563 }}</ref> BDD is classified as an obsessive–compulsive disorder in DSM-5. It is important to treat people with BDD as soon as possible because the person may have already been suffering for an extended period of time and as BDD has a high suicide rate, at 2–12 times higher than the national average.<ref name=":02"/><ref name=":22"/> ===Comorbidity=== BDD is frequently comorbid with [[anxiety disorders|anxiety]], [[major depression disorder|depression]], psychotic, or bipolar spectrum disorders.<ref name="Nicewicz 2025">{{Citation |last1=Nicewicz |first1=Holly R. |title=Body Dysmorphic Disorder |date=2025 |work=StatPearls |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555901/ |access-date=2025-03-24 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=32310361 |last2=Torrico |first2=Tyler J. |last3=Boutrouille |first3=Jacqueline F.}}</ref> BDD is particularly associated with anxiety disorders, especially social anxiety disorder, as individuals often fear being judged for their appearance and avoid social interactions.<ref>{{Cite journal |last1=Fang |first1=Angela |last2=Hofmann |first2=Stefan G. |date=December 2010 |title=Relationship between social anxiety disorder and body dysmorphic disorder |journal=Clinical Psychology Review |volume=30 |issue=8 |pages=1040–1048 |doi=10.1016/j.cpr.2010.08.001 |issn=1873-7811 |pmc=2952668 |pmid=20817336}}</ref> BDD also frequently coexists with depression, with feelings of sadness and hopelessness often arising when obsessing over perceived flaws, sometimes leading to suicidal ideation and the development of MDD.<ref name="Nicewicz 2025"/> Although, OCD compulsions can be more varied, BDD-related compulsions typically are center around appearance, which is what led to its inclusion within the obsessive-compulsive spectrum in the DSM-5 (American Psychiatric Association, 2013). Anorexia nervosa and bulimia nervosa are eating disorders which are commonly observed in individuals with BDD, as altered body image concerns lead to disordered eating behaviors in an attempt to alter perceived flaws.<ref>{{Cite journal |last1=Veale |first1=David |last2=Gledhill |first2=Lucinda J. |last3=Christodoulou |first3=Polyxeni |last4=Hodsoll |first4=John |date=2016-09-01 |title=Body dysmorphic disorder in different settings: A systematic review and estimated weighted prevalence |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1740144515301133 |journal=Body Image |volume=18 |pages=168–186 |doi=10.1016/j.bodyim.2016.07.003 |pmid=27498379 |issn=1740-1445|url-access=subscription }}</ref> ==Treatment== ===Medication and psychotherapy=== Anti-depressant medication, such as [[selective serotonin reuptake inhibitor]]s (SSRIs), and [[cognitive-behavioral therapy]] (CBT) are considered effective.<ref name="Phillips-2004" /><ref name="MetaNSUE">{{cite journal |last1=Harrison |first1=Amy |last2=Fernández de la Cruz |first2=Lorena |last3=Enander |first3=Jesper |last4=Radua |first4=Joaquim |last5=Mataix-Cols |first5=David |title=Cognitive-behavioral therapy for body dysmorphic disorder: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials |journal=Clinical Psychology Review |date=August 2016 |volume=48 |pages=43–51 |doi=10.1016/j.cpr.2016.05.007 |pmid=27393916 |s2cid=19454310 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/cognitivebehavioral-therapy-for-body-dysmorphic-disorder-a-systematic-review-and-metaanalysis-of-randomized-controlled-trials(0fe73d16-d299-4d3a-a96b-68254931ac92).html }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ipser |first1=Jonathan C |last2=Sander |first2=Candice |last3=Stein |first3=Dan J |title=Pharmacotherapy and psychotherapy for body dysmorphic disorder |journal=Cochrane Database of Systematic Reviews |date=21 January 2009 |volume=2009 |issue=1 |article-number=CD005332 |doi=10.1002/14651858.CD005332.pub2 |pmid=19160252 |pmc=7159283 }}</ref> SSRIs can help relieve obsessive–compulsive and delusional traits, while cognitive-behavioral therapy can help patients recognize faulty thought patterns.<ref name="Phillips-2004" /> A study was done by Dr. Sabine Wilhelm where she and her colleagues created and tested a treatment manual specializing in BDD symptoms that resulted in improved symptoms with no asymptomatic decline. Core treatment elements include Psychoeducation and Case Formulation, Cognitive Restructuring, Exposure and Ritual Prevention and Mindfulness/Perceptual Retraining.<ref>{{Cite journal |last1=Wilhelm |first1=Sabine |last2=Phillips |first2=Katharine A. |last3=Fama |first3=Jeanne M. |last4=Greenberg |first4=Jennifer L. |last5=Steketee |first5=Gail |date=December 2011 |title=Modular Cognitive–Behavioral Therapy for Body Dysmorphic Disorder |journal=Behavior Therapy |volume=42 |issue=4 |pages=624–633 |doi=10.1016/j.beth.2011.02.002 |pmc=3320734 |pmid=22035991}}</ref> Before treatment, it can help to provide psychoeducation, as with self-help books and support websites.<ref name="Phillips-2004" /> === Self-improvement === For many people with BDD, cosmetic surgery does not work to alleviate the symptoms of BDD as their opinion of their appearance is not grounded in reality. It is recommended that cosmetic surgeons and psychiatrists work together in order to screen surgery patients to see if they have BDD, as the results of the surgery could be harmful for them.<ref>{{cite journal |last1=Bowyer |first1=Laura |last2=Krebs |first2=Georgina |last3=Mataix-Cols |first3=David |last4=Veale |first4=David |last5=Monzani |first5=Benedetta |title=A critical review of cosmetic treatment outcomes in body dysmorphic disorder |journal=Body Image |date=December 2016 |volume=19 |pages=1–8 |doi=10.1016/j.bodyim.2016.07.001 |pmid=27517118 |s2cid=4553598 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/a-critical-review-of-cosmetic-treatment-outcomes-in-body-dysmorphic-disorder(e126c9ab-3ed3-4ed6-88ff-054a68004846).html }}</ref> ==Ծանոթագրություններ== {{Reflist}} {{Commons}} {{Medical resources | DiseasesDB = 33723 | ICD11 = {{ICD11|6B21}} | ICD10 = {{ICD10|F|45|2|f|40}} | ICD9 = {{ICD9|300.7}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 3124 | MeshID = | ICD10CM = {{ICD10CM|F45.22}} }} [[Category:Somatic symptom disorders]] [[Category:Neurocutaneous conditions]] [[Category:Body shape]] [[Category:Human physical appearance]] [[Category:Obsessive–compulsive disorder]] [[Category:Obsessive–compulsive or related disorders]] c7q9f3s549o0h1oz6iq8vmtv1pzz4sg 0 1315926 10715996 10647664 2026-03-28T06:15:28Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10715996 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆիլմ}} '''«Նայիր երկու կողմ»''', 2022 թվականի ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգադրամատիկ ֆիլմ, ռեժիսոր՝ Վանուրի Քահիու, սցենարիստ՝ Էյփրիլ Փրոսեր։ Ֆիլմի նշանավոր դերերում են [[Լիլի Ռեյնհարթ|Լիլի Ռայնհարթը,]] [[Լյուկ Ուիլսոն|Լյուկ Ուիլսոնը]], Անդրեա Սավաջը, Այշա Դին, Դենի Ռամիրեսը, [[Դեյվիդ Քորենսվեթ|Դեյվիդ Քորենսվեթը]] և [[Նիա Լոնգ|Նիա Լոնգը]]։ Նատալիի կյանքը բաժանվում է երկու զուգահեռ իրականությունների իր քոլեջի ավարտական ​​​​նախօրեին՝ մեկում իր մտերիմ ընկեր Գեյբի հետ միանգամյա ինտիմ հանդիպման արդյունքում նա հղիանում է և մնում իր ծննդավայրում՝ երեխա մեծացնելու համար, իսկ մյուսում հղիության թեստը բացասական է լինում, և նա տեղափոխվում է [[Լոս Անջելես]]՝ իր երազանքի կարիերան շարունակելու համար։ «Նայիր երկու կողմ» ֆիլմը թողարկվել է 2022 թվականի օգոստոսի 17-ին «[[Նեթֆլիքս|Netflix»]]-ի կողմից և ստացել է հիմնականում դրական արձագանքներ<ref name="Collider">{{Cite web |last1=Jones |first1=Tamera |date=2022 թ․ հունիսի 23 |title=Wanuri Kahiu's Film ''Look Both Ways'' Gets Release Date at Netflix |url=https://collider.com/wanuri-kahiu-look-both-ways-release-date-lili-reinhart-luke-wilson-netflix/ |access-date=2022 թ․ հունիսի 23 |website=Collider (website){{!}}Collider}}</ref>։ == Սյուժե == Տեխասի համալսարանում իր ավարտական կուրսի ընթացքում Նատալին սեռական հարաբերություն է ունենում իր ընկեր Գեյբի հետ, և երկուսն էլ համաձայնվում են դա «մեծ խնդիր չդարձնել»։ Մի քանի շաբաթ անց՝ իրենց ավարտական գիշերը, Նատալին իրեն վատ է զգում, և նրա լավագույն ընկերուհի Քարան նրա համար հղիության թեստեր է բերում։ Երբ Նատալին դրանք անում է, նրա կյանքը բաժանվում է երկու զուգահեռ իրականությունների՝ կախված թեստի արդյունքից։ Ֆիլմը միաժամանակ ցույց է տալիս երկու պատմությունները։ '''Դրական թեստ''' Իրականությունում, որտեղ Նատալիի թեստը դրական է, նա վերադառնում է տուն՝ ապրելու իր մոր և հոր հետ, ովքեր ոգևորված և տպավորված չեն Գեյբի կարգավիճակով՝ որպես ձգտող երաժիշտ։ Նրանք խրախուսում են Նատալիին շարունակել հետապնդել իր երազանքի կարիերան անիմացիայի ոլորտում, մինչ նա պայքարում է այն գիտակցման հետ, որ շուտով մայր է դառնալու։ Նատալին և Գեյբը դժվարանում են համատեղ ծնողական խնամք իրականացնել, երբ ծնվում է իրենց դուստր Ռոզին։ Գեյբն ուզում է, որ նրանք իր հետ տեղափոխվեն ապրելու, բայց Նատալին չի համաձայնվում և խրախուսում է նրան ժամադրության գնալ։ Թեև հետագայում նա զղջում է դրա մասին Քարայի հետ զրույցում։ Գեյբը սկսում է հարաբերություններ Միրանդա անունով կնոջ հետ, ինչը Նատալիին անհանգստացնում է։ Երբ Նատալին այցելում է Կարային և նրա ընկերուհուն Լոս Անջելեսում, նա զանգ է ստանում Ռոզիից, ով ասում է, որ գիշերը մնացել է անծանոթի մոտ։ Նա շտապում է վերադառնալ, ինչը մեծ հիասթափություն է պատճառում Կարային։ Պարզում է, որ Գեյբը ամուսնության առաջարկություն է արել այդ գիշեր Միրանդային։ Նատալին նվիրվում է իրեն ստեղծագործական գործունեությանը և դրա շնորհիվ կարիերայում գրանցում առաջընթաց։ Նատալին գրանցվում է Օսթինում անցկացվող «South by Southwest» կինոփառատոն, որտեղ մասնակցում է Լյուսիի, այդ թվում՝ ստեղծագործողների խմբի քննարկմանը և քննարկում Ռոզիի ստեղծագործություններից ոգեշնչված կոմիքսը։ Նատալին և Ռոզին նաև ականատես են լինում Գեյբի և իր երաժշտական խմբի կատարմանը բարում։ Ելույթից հետո նա հարցնում է Գեյբին, թե ինչու Միրանդան ներկա չէ համերգին։ Գեյբը նրան պատմում է, որ խզել է նշանադրությունը, քանի որ սիրահարված է նրան, ոչ թե Միրանդային։ Գեյբը և Նատալին լուրջ զրույց են ունենում այն մասին, թե ինչպես կցանկանային զարգացնել իրենց հարաբերությունները։ '''Բացասական թեստ''' Նատալին տեղափոխվում է Լոս Անջելես՝ Կարայի հետ, և նրանք սկսում են կառուցել իրենց կարիերան։ Նա դիմում է ներկայացնում անիմատոր Լյուսի Գալոուեյի օգնականի աշխատանքի համար։ Աշխատանքը ստանալուց հետո նա ամուր կապ է հաստատում իր գործընկեր Ջեյքի հետ։ Նրանք ոգեշնչում են միմյանց հետևել իրենց երազանքներին։ Ջեյքը ցանկանում է դառնալ հաջողակ կինոպրոդյուսեր։ Նատալին և Ջեյքը կառուցում են ամուր ռոմանտիկ հարաբերություններ և մտածում են միասին ապրելու մասին, մինչև այն պահը, երբ Ջեյքը մեկ տարվա աշխատանք է ստանում Նոր Շոտլանդիայում՝ որպես պրոդյուսեր։ Նրանք փորձում են հեռավար շփվել, բայց Նատալին հասկանում է, որ դա իր մոտ չի ստացվում, քանի որ Ջեյքը միշտ զբաղված է աշխատանքով։ Երբ Նատալին Լյուսիին ցույց է տալիս իր պորտֆոլիոն, նրան շատ քննադատական ​​​​նշումներ են տալիս, որոնցում ասվում է, որ նրա աշխատանքները ոչ օրիգինալ են։ Լյուսին խրախուսում է նրան թողնել աշխատանքը՝ իր ոճը գտնելու համար, և նա այդպես էլ անում է։ Նատալին վերադառնում է տուն, ընկերուհու՝ Կարայի կազմակերպած մանկական երեկույթին՝ իրեն անհաջողակ զգալով։ Այնուհետև նա կարիերայի առաջընթաց է ապրում՝ գրանցվելով Օսթինում անցկացվող «Southwest» կինոփառատոն, որտեղ ցուցադրվում է նրա կարճամետրաժ ֆիլմը։ Նատալին տեսնում է Գեյբի խմբին բարում, հանդիպելով նրան հինգ տարի անց։ Հետագայում նա զարմանում է, որ Ջեյքը ժամանել է դիտելու իր կարճամետրաժ ֆիլմը, ֆիլմի հետ կապված իր աշխատանքը վտանգի ենթարկելով։ Լյուսին տեսնում է Նատալիի կարճամետրաժ ֆիլմը և խրախուսում նրան վերամիավորվել, երբ վերադառնա Լոս Անջելես։ Երկու իրականություններն էլ համընկնում են, երբ զույգերից յուրաքանչյուրն անցնում է Նատալիի ուսանողական միության կողքով, որտեղ նա հղիության թեստ է հանձնել: Երկու իրականություններում էլ Նատալին մտնում է լոգարան, նայում հայելու մեջ և հեռանալուց առաջ համոզվում, որ ամեն ինչ կարգին է: == Դերասանական կազմ == * [[Լիլի Ռեյնհարթ|Լիլի Ռայնհարթ]]՝ Նատալի Բենեթի դերում * Դենի Ռամիրես՝ Գեյբի դերում * [[Դեյվիդ Քորենսվեթ]]՝ Ջեյքի դերում * Այշա Դի՝ Քարայի դերում * Անդրեա Սավաջ՝ Տինա Բենեթի դերում * [[Լյուկ Ուիլսոն]]՝ Ռիք Բենեթի դերում * [[Նիա Լոնգ]]՝ Լյուսի Գելոուեյի դերում * Է.Ա. Քաստիլյո (վերագրված է որպես Էլիսա Անեթ)՝ Շեյ Տենզիի դերում * Ամանդա Նապիկ՝ Միրանդայի դերում * Ժակլին և Ֆրանսին Սիմանները՝ Ռոզիի դերում == Արտադրություն == 2021 թվականի մարտին «[[Նեթֆլիքս|Netflix]]»-ը հայտարարեց, որ ֆիլմը, որն այն ժամանակ հայտնի էր որպես «Plus/Minus», գլխավոր դերում կունենա [[Լիլի Ռեյնհարթ|Լիլի Ռայնհարթին]], ով նաև գործադիր պրոդյուսեր կհանդիսանա<ref name="HollywoodReporter">{{Cite web |last=Galuppo |first=Mia |date=2021 թ․ մարտի 12 |title=Lili Reinhart to Star in Netflix Drama 'Plus/Minus' From 'Rafiki' Director (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lili-reinhart-to-star-in-netflix-drama-plus-minus-from-rafiki-director-exclusive-4148763/ |access-date=2021 թ․ օգոստոսի 9 |website=Hollywood Reporter}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսին [[Լյուկ Ուիլսոն|Լյուկ Ուիլսոնը]], Անդրեա Սավաջը, Այշա Դին, Դենի Ռամիրեսը և [[Դեյվիդ Քորենսվեթ|Դեյվիդ Քորենսվեթը]] ավելացվեցին դերային կազմին<ref>{{Cite magazine |last=Galuppo |first=Mia |date=2021-06-07 |title=Luke Wilson, Andrea Savage Join Lili Reinhart in Netflix's 'Plus/Minus' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/lili-reinhart-netflix-plus-minus-luke-wilson-1234964056/ |magazine=The Hollywood Reporter |publisher=MRC (company)#PMRC{{!}}PMRC}}</ref>։ 2021 թվականի օգոստոսին դերային կազմին միացավ նաև [[Նիա Լոնգ|Նիա Լոնգը]]<ref>{{Cite web |last=Rubin |first=Rebecca |date=2021 թ․ օգոստոսի 2 |title=Nia Long Joins Lili Reinhart in Netflix's Romantic Comedy 'Plus/ Minus' (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2021/film/news/nia-long-netflix-plus-minus-movie-1235032275/ |access-date=2021 թ․ օգոստոսի 2 |website=Variety}}</ref>։ Հիմնական [[Նկարահանման շրջան|նկարահանումները]] սկսվեցին 2021 թվականի հունիսի 21-ին և ավարտվեցին օգոստոսի 8-ին [[Օստին (Տեխաս)|Տեխասի Օստին]] քաղաքում<ref name="VarietyInsight">{{Cite web |date=2021 թ․ հունիսի 7 |title=Film and TV Projects Going Into Production - Plus/Minus |url=https://www.varietyinsight.com/production_restart_full_view.php?track_id=189089 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210315172950/https://www.varietyinsight.com/production_restart_full_view.php?track_id=189089 |archive-date=2021 թ․ մարտի 15 |access-date=2021 թ․ մարտի 15 |website=Variety Insight}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021 թ․ հունիսի 1 |title=Plus/Minus |url=https://productionlist.com/production/plus-minus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603033402/https://productionlist.com/production/plus-minus/ |archive-date=2021 թ․ հունիսի 3 |access-date=2021 թ․ հունիսի 3 |website=Production List}}</ref><ref>{{Cite news |last=Stivale |first=Shelby |date=2021 թ․ օգոստոսի 9 |title=Lili Reinhart's Netflix Movie 'Plus/Minus' — What We Know So Far |url=https://www.j-14.com/posts/lili-reinhart-netflix-movie-plus-minus-cast-release-date-more/ |work=J-14 (magazine){{!}}J-14 |access-date=2026-01-10 |archive-date=2022-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220823000015/https://www.j-14.com/posts/lili-reinhart-netflix-movie-plus-minus-cast-release-date-more/ |url-status=dead }}</ref>։ Նկարահանումներ նաև տեղի ունեցան [[Լոս Անջելես|Լոս Անջելեսում]], Կալիֆորնիա<ref name="WhatsOnNetflix">{{Cite web |last=Asatryan |first=Tigran |date=2022 թ․ հունիսի 22 |title='Look Both Ways' Netflix Movie: Everything We Know So Far |url=https://www.whats-on-netflix.com/news/look-both-ways-netflix-movie-everything-we-know-so-far/ |access-date=2022 թ․ հունիսի 23 |website=whats-on-netflix.com}}</ref>։ 2022 թվականի սկզբին ֆիլմի լրացուցիչ նկարահանումները տեղի ունեցան [[Վանկուվերի հանրային գրադարան|Վանկուվերի հանրային գրադարանում]], «Pacific Coffee Roasters»-ում և «Acquafarina» ռեստորանում՝ Վանկուվերի կենտրոնում, Բրիտանական Կոլումբիա<ref name="WhatsOnNetflix" /><ref name="HollywoodNorthBuzz">{{Cite web |last=Gittins |first=Susan |date=2022 թ․ փետրվարի 26 |title=Plus/Minus Reshoots in Downtown Vancouver This Weekend with Riverdale's Lili Reinhart |url=http://hollywoodnorthbuzz.com/2022/02/plus-minus-reshoots-in-downtown-vancouver-with-riverdales-lili-reinhart.html |access-date=2022 թ․ հուլիսի 10 |website=hollywoodnorthbuzz.com}}</ref>։ Ֆիլմը թողարկվեց 2022 թվականի օգոստոսի 17-ին, 110 րոպե տևողությամբ<ref name="Collider" /><ref name="WhatsOnNetflix" />։ == Պրեմիերա == «[[Variety|Variety»]]-ի Քորթնի Հովարդը գրեց, որ «Թեև կինոստեղծողների գլուխն ու սիրտը ճիշտ տեղում են՝ իրենց արձագանքող զգացմունքներով ռիսկերի ընդունման և ճակատագրի ընդունման վերաբերյալ, բայց նրանց պատմվածքի հիմունքների իրականացումը թույլ է ապացուցվում»<ref>{{Cite web |date=2022 թ․ օգոստոսի 17 |title='Look Both Ways' Review: Lili Reinhart Embraces a So-So 'Sliding Doors' Scenario |url=https://variety.com/2022/film/reviews/look-both-ways-review-1235343342/ |access-date=2022 թ․ օգոստոսի 19 |work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref>։ San Francisco Chronicle-ում Միք Լասալը այն գնահատել է 5-ից 2.5 աստղ՝ գրելով, որ «Այն հեշտությամբ է հոսում։ Իրավիճակները հետաքրքիր են՝ ընդհանուր առումով։ Իսկ Ռայնհարթը հաճելի անձնավորություն է՝ 100 և ավելի րոպե ժամանակ անցկացնելու համար»<ref>{{Cite news |title=Look Both Ways |url=https://datebook.sfchronicle.com/movies-tv/review-in-netflixs-look-both-ways-lili-reinhart-makes-the-most-of-a-dishonest-reality |access-date=2025 թ․ սեպտեմբերի 8 |website=San Francisco Chronicle}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{reflist}} == Արտաքին հղումներ == * {{IMDb title}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2020-ականների ամերիկյան ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2020-ականների անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:2022 ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Netflix-ի արտադրության ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան կատակերգական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան մելոդրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կատակերգական դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ կինոկատակերգություններ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ռոմանտիկ ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ամերիկյան ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Անգլերեն ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Դրամա ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Լոս Անջելեսում նկարահանված ֆիլմեր]] [[Կատեգորիա:Ֆիլմեր, որոնց գործողությունները տեղի են ունենում Լոս Անջելեսում]] psqkbmj9qe27lwh482sfqtwmfc6ml7f 2 1315994 10715937 10671660 2026-03-27T22:11:53Z SusannaVelijan 164714 /* top */ 10715937 wikitext text/x-wiki A '''counterfeit medication''' or a '''counterfeit drug''' is a [[medication]] or pharmaceutical item which is produced and sold with the intent to deceptively represent its origin, authenticity, or effectiveness. A counterfeit drug may contain inappropriate quantities of active ingredients, or none, may be improperly processed within the body (''e.g.'', absorption by the body), may contain ingredients that are not on the label (which may or may not be harmful), or may be supplied with inaccurate or fake [[packaging]] and [[labelling|labeling]]. Counterfeit drugs are related to [[pharmaceutical fraud|pharma fraud]]. Drug manufacturers and distributors are increasingly investing in countermeasures, such as traceability and authentication technologies, to try to minimise the impact of counterfeit drugs.<ref>Mark Davison, [http://eu.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470616172.html "Pharmaceutical Anti-Counterfeiting: Combating the Real Danger from Fake Drugs"], Wiley, 2011, 426pp</ref><ref name="Zhao2011">{{cite journal |vauthors=Bansal D, Malla S, Gudala K, Tiwari P | title = Anti-Counterfeit Technologies: A Pharmaceutical Industry Perspective | journal = Sci Pharm | volume = 81 | issue = 1 | pages = 1–13 |date=March 2013 | pmid = 23641326 | pmc = 3617666 | doi = 10.3797/scipharm.1202-03}}</ref> [[Antibiotic]]s with insufficient quantities of an active ingredient add to the problem of [[antimicrobial resistance]].<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/business-37470667 Counterfeit drugs: 'People are dying every day'] ''[[BBC]]''</ref> <!--Counterfeit pharmaceuticals present a real threat to legitimate pharmaceutical manufacturers and can be potentially damaging to a company's reputation and financial position. This book describes the different analytical techniques that can be used to distinguish between genuine and counterfeit pharmaceutical products. A variety of techniques in spectroscopy and chromatography are covered and case studies are included in the publication [http://www.labmate-online.com/book/perry_g._wang_and_albert_i._wertheimer/counterfeit_medicines_volume_ii_detection_identification_and_analysis/11/ Counterfeit Medicines Volume II]. --> Legitimate, correctly labeled, low-cost [[generic drug]]s are not counterfeit or fake, although they can be counterfeited much as brand name drugs can be, but can be caught up in anticounterfeiting enforcement measures.<ref name="K.Mara">Kaitlin Mara, [http://www.ip-watch.org/weblog/2010/08/02/coverage-of-anti-counterfeit-policy-debate-varies-widely-across-global-media/ Coverage Of Anti-Counterfeit Policy Debate Varies Widely Across Global Media], [[Intellectual Property Watch]], August 2, 2010. Consulted on August 11, 2010.</ref> In that respect, a debate is raging as to whether "counterfeit products [are] first and foremost a threat to human health and safety or [whether] provoking anxiety [is] just a clever way for wealthy nations to create sympathy for increased protection of their [[intellectual property]] rights".<ref name="K.Mara"/> Generic drugs are subject to normal regulations in countries where they are manufactured and sold. A recent study suggested "a multifaceted global strategy is needed to prevent substandard and falsified medicines especially in childrens, emphasizing that effective prevention requires strong regulatory enforcement, improved pharmaceutical supply chains, healthcare education, international collaboration, and access to quality medicines to reduce the associated health risks and disease burden. The study suggested two novel proposals not widely discussed before are (1) a Global Pediatric Drug Quality Index, to rank countries based on regulatory strength, testing capacity, and reporting systems for pediatric medicines, and (2) a Zero-Tolerance Supply Chain Protocol combining blockchain, community surveillance, and mini-labs to enforce transparency and prevent pediatric drug counterfeiting.<ref>{{Cite journal |last=Dewan |first=Shailee |last2=Muragundi |first2=Pradeep M. |last3=Ramesh |first3=Vani Lakshmi |last4=Ligade |first4=Virendra S. |last5=Sreedhar |first5=Dharmagadda |last6=Shetty |first6=Adithya D. |date=2025-08-16 |title=Substandard and falsified pediatric medicines in low–middle-income countries: A narrative review on impacts and strategies |url=https://japsonline.com/abstract.php?article_id=4635&sts=2 |journal=Journal of Applied Pharmaceutical Science |doi=10.7324/JAPS.2025.246088 |doi-access=free}}</ref> == Prescription and over-the-counter drugs == [[File:CBP with bag of seized counterfeit Viagra.jpg|right|thumb|upright|Bulk bag of counterfeit [[sildenafil|Viagra]]]] Counterfeit medicinal drugs include those with less or none of the stated active ingredients,<ref>{{Cite journal|last1=Bassat|first1=Quique|last2=Tanner|first2=Marcel|last3=Guerin|first3=Philippe J.|last4=Stricker|first4=Kirstin|last5=Hamed|first5=Kamal|date=2016-01-01|title=Combating poor-quality anti-malarial medicines: a call to action|journal=Malaria Journal|volume=15|issue=1 |page=302|doi=10.1186/s12936-016-1357-8|issn=1475-2875|pmc=4888506|pmid=27251199 |doi-access=free }}</ref> with added, sometimes hazardous, adulterants, substituted ingredients, completely misrepresented, or sold with a false brand name. Otherwise, legitimate drugs that have passed their date of expiry are sometimes remarked with false dates. Low-quality counterfeit medication may cause any of several dangerous [[health]] consequences, including [[Adverse drug reaction|side effects]] or [[allergy|allergic reactions]], in addition to their obvious lack of efficacy due to having less or none of their active ingredients. Since [[counterfeit]]ing is difficult to detect, investigate, quantify, or stop, the quantity of counterfeit medication is difficult to determine. In 2003, the [[World Health Organization]] cited estimates that the annual earnings from substandard and/or counterfeit drugs were over [[United States dollar|US$]]32{{nbsp}}billion.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/2003/fs275/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20031212015225/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/2003/fs275/en/ |archive-date=December 12, 2003 |title=WHO &#124; Substandard and counterfeit medicines |publisher=Who.int |date=August 25, 2004 |access-date=March 12, 2012}}</ref> The considerable difference between the cost of manufacturing counterfeit medication and price counterfeiters charge is a lucrative incentive. Fake [[antibiotic]]s with a low concentration of the active ingredients can do damage worldwide by stimulating the development of drug [[Antimicrobial resistance|resistance]] in surviving bacteria. Courses of antibiotic treatment which are not completed can be dangerous or even life-threatening. If a low-potency counterfeit drug is involved, completion of a course of treatment cannot be fully effective. Counterfeit drugs have even been involved in clinical drug trials.{{Citation needed|date=August 2010}} Several technologies may prove helpful in combating the counterfeit drug problem. An example is [[radio-frequency identification]], which uses electronic devices to track and identify items, such as pharmaceutical products, by assigning individual [[serial number]]s to the containers holding each product. The [[Food and Drug Administration (United States)|U.S. Food and Drug Administration]] (FDA) is working towards an [[epedigree|ePedigree]] system to track drugs from factory to pharmacy. This technology may prevent the diversion or counterfeiting of drugs by allowing wholesalers and pharmacists to determine the identity and dosage of individual products. Some techniques, such as [[Raman spectroscopy]] and energy-dispersive X-Ray diffraction (EDXRD)<ref>Williams, J: "Healthcare Distributor", page 81. E.L.F. Publications, Inc., December 2006/January 2007</ref> can be used to discover counterfeit drugs while still inside their packaging.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6314287.stm |title=Health &#124; Fake drugs caught inside the pack |publisher=BBC News |date=January 31, 2007 |access-date=March 12, 2012}}</ref> ===China=== {{Further|Pharmaceutical industry in China}} The [[National Medical Products Administration]] is not responsible for regulating pharmaceutical ingredients manufactured and exported by chemical companies. This regulatory lack, which has resulted in considerable international news coverage unfavorable to China, has been known for a decade, but failure of Chinese regulatory agencies to cooperate has prevented improvement.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/10/31/world/asia/31chemical.html "Chinese Chemicals Flow Unchecked to World Drug Market"] article reported by Walt Bogdanich, Jake Hooker and Andrew W. Lehren and written by Mr. Bogdanich in ''[[The New York Times]]'' October 31, 2007</ref> In May 2005, the [[China|Chinese]] press agency [[Xinhua News Agency|Xinhua]] reported that the [[World Health Organization]] had established Rapid Alert System, the world's first [[World Wide Web|web]]-based system for tracking the activities of drug counterfeiters, in light of the increasing severity of the problem of counterfeit drugs. === India === G. N. Singh, India's top drug regulator, said in a 2014 interview: "If I have to follow U.S. standards in inspecting facilities supplying to the Indian market, […] we will have to shut almost all of those."<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/02/15/world/asia/medicines-made-in-india-set-off-safety-worries.html?_r=0 |title=Medicines Made in India Set Off Safety Worries |work=[[The New York Times]] |access-date=February 12, 2014}}</ref> According to Outsourcing Pharma in 2012, 75% of counterfeit drugs supplied worldwide had some origins in India, followed by 7% from Egypt and 6% from China.<ref>{{cite web|url=http://www.outsourcing-pharma.com/news/ng.asp?n=81178-oecd-counterfeit-drug-supply-chain |title=New counterfeit report highlights worrying trends |date=November 7, 2007 |publisher=Outsourcing-pharma.com |access-date=March 12, 2012}}</ref> In 2009, the [[Central Drugs Standard Control Organization|Central Drug Standards Control Organisation]] (CDSCO), the drug regulatory authority of India conducted a nationwide survey, and announced that of "24,000 samples [that] were collected from all over India and tested. It was found that only 11 samples or 0.046% were spurious."<ref>{{cite web |url=http://cdsco.nic.in/report_book_13-7-10.pdf |title=Archived copy |access-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415151707/http://cdsco.nic.in/REPORT_BOOK_13-7-10.pdf |archive-date=April 15, 2012 }}</ref> In 2017 a similar survey found 3.16% of the medicines sampled were substandard and 0.0245% were fake. Those more commonly prescribed are probably more often faked.<ref>{{cite news |title=Fake drugs: the global industry putting your life at risk |url=https://mosaicscience.com/story/fake-drugs-global-antibiotics-amr-counterfeit-meds/ |access-date=13 December 2018 |publisher=Mosaic |date=30 October 2018}}</ref> In 2017, industry body [[ASSOCHAM]] wrote in the paper "Fake and Counterfeit Drugs In India –Booming Biz" that fake drugs constitute US$4.25 billion of the total US$14–17{{nbsp}}billion of domestic drug market.<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.downtoearth.org.in/news/fake-drugs-constitute-25-of-domestic-medicines-market-in-india-assocham-45393|title=Fake drugs constitute 25% of domestic medicines market in India: ASSOCHAM|access-date=2017-06-05|language=en|archive-date=May 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200523071312/https://www.downtoearth.org.in/news/fake-drugs-constitute-25-of-domestic-medicines-market-in-india-assocham-45393}}</ref> Around 25% of India's drugs are fake, counterfeit or substandard. If the fake drugs market grows at the current rate of 25%, it will cross the US$10{{nbsp}}billion mark by 2017. Trade in fake drugs is driven caused by lack of adequate regulations, shortage of drug inspectors and a lack of lab facilities to check the purity of drugs. Other key factors include storage of spurious drugs by chemists, weaknesses in drug distribution system, lack of awareness among consumers and lack of law enforcement.<ref name=":0" /> In 2022, Indian made cough syrups caused the deaths of more than 60 children in Gambia and 20 in Uzbekistan. In July 2023, an Indian-made bottle of Cold Out purchased at a pharmacy in Baghdad contained 2.1 per cent ethylene glycol, according to Valisure LLC, which is about 21 times the widely accepted limit. In July 2023, the [[World Health Organization|WHO]] said cough syrups of Indian origin contained unsafe levels of diethylene glycol. Consequently, 12 children died in Cameroon as a result of ingesting the tainted syrup.<ref>{{Cite web |date=2023-07-28 |title=Indian-made cold syrup sent to Iraq contains poison, test shows |url=https://gulfnews.com/world/asia/india/indian-made-cold-syrup-sent-to-iraq-contains-poison-test-shows-1.1690573086352 |access-date=2023-07-29 |website=gulfnews.com |language=en}}</ref> === Pakistan === The [[2012 Pakistan fake medicine crisis]] revealed the scale of production of counterfeit medications in [[Pakistan]]. Over 100 heart patients died after administration of adulterated drugs by the [[Punjab Institute of Cardiology]].<ref name="tn1">{{cite web|url=http://www.thenews.com.pk/article-32278-69-die-from-substandard-medicine- |title=About 100 people have died from spurious antihypertensives in Lahore |publisher=Thenews.com.pk |date=January 24, 2012 |access-date=February 22, 2012}}</ref> Pakistan did not have any regulatory enforcement on production of medicines until this crisis occurred. In response to the crisis, a regulatory body was finally set up in February 2012.<ref name=et-dra>{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/338000/ordinance-promulgated-pakistan-gets-new-federal-drug-regulatory-body/|title=DRA details: President issues ordinance to form drug regulatory body|publisher=The Express Tribune|date=February 17, 2012}}</ref> === Lebanon === In June 2025 Lebanese authorities uncovered a major criminal network that [[2025 Counterfeit medication scandal|smuggled and sold counterfeit cancer drugs]], including fake immunotherapy medication like IMFINZI (durvalumab), through Beirut's airport. These medicines contained no active ingredients and were substituted for real chemotherapy drugs, placing patients' lives at risk. The judicial inquiry, led by Judge Dora al-Khazen, has resulted in at least '''five arrests''', including Mohamad Khalil (brother of former Finance Minister Ali Hassan Khalil), his ex-wife (a Beirut-area pharmacist), and a security officer who facilitated the smuggling. The scandal triggered emergency governmental action, widespread pharmacy raids, and significant public outrage, as lawmakers warned that up to one-third of medicines in Lebanon could be fake.<ref>{{Cite web |last=Nova |first=Redazione Agenzia |date=2025-06-05 |title=Fake Drug Scandal in Lebanon Involves Brother of Former Finance Minister Khalil |url=https://www.agenzianova.com/en/news/fake-drugs-scandal-in-lebanon-involves-brother-of-former-finance-minister-khalil/ |access-date=2025-06-09 |website=Agenzia Nova |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Judicial Inquiry Underway into Major Counterfeit Cancer Drug Scandal |url=https://en.kataeb.org/articles/judicial-inquiry-underway-into-major-counterfeit-cancer-drug-scandal |access-date=2025-06-09 |website=kataeb.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Barakat |first=Diana |date=2025-06-05 |title=An international network for smuggling counterfeit cancer drugs has been busted in Lebanon, with several involved individuals, including officers and officials, being arrested. |url=https://www.tesaaworld.com/en/news/international-network-busted-smuggling-counterfeit-cancer-drugs-in-lebanon-arrest-of-involved-individuals-including-officers-and-officials |access-date=2025-06-09 |website=TESAA |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Hassan Khalil's brother held in fake cancer drugs case |url=https://www.naharnet.com/stories/en/313258-hassan-khalil-s-brother-held-in-fake-cancer-drugs-case?utm_ |access-date=2025-06-09 |work=Naharnet}}</ref> === United States === [[File:FDA and the International Mail Facilities (IMFs) (27058270798).jpg|thumb|US FDA official inspects package suspected of containing counterfeit drugs at an international mail facility in New York]] The United States has a growing problem with counterfeit drugs. In 2012, tainted [[steroid]]s killed 11 people near Boston and sickened another 100.<ref name=Economist>[https://www.economist.com/international/2012/10/13/bad-medicine "Bad Medicine"], ''The Economist'', Oct. 13, 2012</ref> In another case, vials of the cancer medicine [[bevacizumab|Avastin]] were found to contain no active ingredients. The vials were sourced in Turkey, shipped to Switzerland, then Denmark, finally to the United Kingdom from which they were exported to U.S. wholesale distributors.<ref name="Weaver">{{cite news |author1=Christopher Weaver |author2=Jeanne Whalen |date=20 July 2012 |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303879604577410430607090226#project%3DDRUGS0720%26articleTabs%3Dinteractive |title=How fake cancer drugs entered U.S. |publisher=[[The Wall Street Journal]] |access-date=19 April 2015}}</ref><ref>{{Cite journal |first=RE| last=Cuomo |title=An exploration of counterfeit medicine surveillance strategies guided by geospatial analysis: lessons learned from counterfeit Avastin detection in the US drug supply chain. |journal=BMJ Open |volume=4 |issue=12 |date=2014| article-number=e006657 | doi = 10.1136/bmjopen-2014-006657 | doi-access = free| pmid = 25468507|pmc=4256545 }}</ref> The Wall Street Journal reported that the U.S. wholesale distributor was hired by Canada Drugs, which also owns CanadaDrugs.com, a retail pharmacy website that sells prescription medication internationally, with a focus on the American market.<ref name="Weaver"/> Between 2007 and 2008, 149 Americans died from a contaminated blood thinner called [[Heparin]] that was legally imported into the United States.<ref name=Economist/> Investigated by the FDA Office of Criminal Investigations, the Albers Medical investigation is the most prolific example to date. In August 2005, the U.S. Attorney's Office for the Western District of Missouri issued a press release announcing that three businesses and eleven individuals were indicted for their involvement in a $42{{nbsp}}million conspiracy to sell counterfeit, smuggled and misbranded Lipitor and other drugs and for participating in a conspiracy to sell stolen drugs. As part of this investigation, the FDA initiated a recall of more than 18{{nbsp}}million Lipitor tablets, which ranks as the largest recall in the history of criminal investigations of counterfeit medications.<ref name="OLA_2005"/><ref name="Florida Man Sentenced for $42 Million Lipitor Fraud ref">{{Cite web |url=https://www.justice.gov/usao/mow/news2007/carlow.sen.htm |title=Archived copy |access-date=March 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809223705/http://www.justice.gov/usao/mow/news2007/carlow.sen.htm |archive-date=August 9, 2011 }}</ref> Participants in this scheme conspired to purchase and sell counterfeit, misbranded and illegally imported drugs. Foreign versions of Lipitor and Celebrex were smuggled into the U.S. from South America and resold after being repackaged to conceal the true origin of the drugs. Counterfeit Lipitor was manufactured in South America and smuggled into the US, where it sold after commingling with the genuine foreign Lipitor. Participants conspired to buy, sell and traffic almost eight million dollars' worth of stolen Glaxo Smith Kline and Roche drugs, using fake pedigrees to launder the drugs and thereby concealing that they were stolen.<ref name="OLA_2005"/><ref name="Florida Man Sentenced for $42 Million Lipitor Fraud ref">{{Cite web |url=https://www.justice.gov/usao/mow/news2007/carlow.sen.htm |title=Archived copy |access-date=March 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809223705/http://www.justice.gov/usao/mow/news2007/carlow.sen.htm |archive-date=August 9, 2011 }}</ref> There also were charges related to the sale of counterfeit Procrit, as well as counterfeit and misbranded Serostim and Neupogen. Procrit is an injectable drug used in the treatment of anemia, Serostim is [[Serono]]'s brand{{spaces}}name form of [[Recombinant DNA|synthetic]] [[Growth hormone|somatropin]] (''i.e.'' [[Growth hormone|human growth hormone]] formed using laboratory methods of [[Recombinant DNA|genetic recombination]]) marketed for [[HIV/AIDS|HIV]]-associated [[Cachexia|wasting]],<ref>{{Cite web|url=https://serostim.com/|title=Serostim® (somatropin) For Injection &#124; Website For Patients|website=Serostim}}</ref> and Neupogen is an injectable drug used by cancer patients to stimulate the production of white blood cells in order to decrease the incidence of infections.<ref name="OLA_2005"/><ref name="Florida Man Sentenced for $42 Million Lipitor Fraud ref">{{Cite web |url=https://www.justice.gov/usao/mow/news2007/carlow.sen.htm |title=Archived copy |access-date=March 6, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809223705/http://www.justice.gov/usao/mow/news2007/carlow.sen.htm |archive-date=August 9, 2011 }}</ref> In 2005, the [[Food and Drug Administration|FDA]] held a Congressional hearing to review the situation.<ref name="OLA_2005">{{cite web |url=https://www.fda.gov/ola/2005/counterfeit1101.html |title=Hearing on Counterfeit Drugs within the United States |archive-url=https://web.archive.org/web/20090118043854/https://www.fda.gov/ola/2005/counterfeit1101.html |archive-date=January 18, 2009 |date=1 November 2005 |author=Randall W. Lutter|website=[[Food and Drug Administration]] }}</ref> The U.S. is an especially attractive market for counterfeiters, because 40% of worldwide annual prescription drug sales were made in the United States in 2007.<ref>{{cite web|url=http://imshealth.com/ims/portal/front/articleC/0,2777,6599_3665_83763126,00.html |title=IMS Health Reports Global Prescription Sales Grew 6.4 Percent in 2007, to $712 Billion |location=us |publisher=Imshealth.com |access-date=March 12, 2012}}</ref> In 2011, a "[[PROTECT IP Act]]" was proposed to deter advertising. Between 2002 and 2010, drug imports to the U.S. more than doubled, with 80% of drugs' active ingredients imported, now accounting for 40% of finished medicines.<ref name=Economist/> In 2015, the U.S. residents determined to be at the greatest risk of exposure to counterfeit products through personal prescription drug importation, are aged greater than 45 years, reside in the south or west regions of the U.S., are of Hispanic ethnicity, college educated, poor or near poor poverty status, lacking U.S. citizenship, traveling to developing countries, lacking health insurance, managing high family out-of-pocket medical costs, having trouble finding a healthcare provider, self-reporting fair or poor health status, filling a prescription on the Internet, and using online chat groups to learn about health.<ref>{{cite journal|last1=Zullo|first1=Andrew R.|last2=Dore|first2=David D.|last3=Galárraga|first3=Omar|title=Development and validation of an index to predict personal prescription drug importation by adults in the United States|journal=Journal of Pharmaceutical Health Services Research|date=2015|doi=10.1111/jphs.12088|pmid=27375777|volume=6|issue=1|pmc=4930104|pages=33–41}}</ref> Recent evidence suggests that provision of health insurance coverage may effectively reduce importation and the subsequent risk of exposure to counterfeit medicines, especially among particular subpopulations.<ref>{{cite journal|last1=Zullo|first1=AR|last2=Howe|first2=CJ|last3=Galárraga|first3=O|title=Estimating the Effect of Health Insurance on Personal Prescription Drug Importation.|journal=Medical Care Research and Review|date=2 February 2016|pmid=26837427|doi=10.1177/1077558716629039|pmc=4970983|volume=74|issue=2|pages=178–207}}</ref> === Africa === Fake [[antimalarial medication]] has been threatening efforts to control malaria in Africa,<ref name=MNT>{{cite web|last=Nordqvist|first=Christian|title=Fake Antimalarial Medications Undermine Africa Malaria Drive|url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/240406.php|publisher=[[Medical News Today]]|access-date=January 18, 2012|date=January 17, 2012}}</ref> including the development of antimalarial resistance.<ref>{{Cite journal |last1=Pyzik |first1=Oksana Zirka |last2=Abubakar |first2=Ibrahim |date=2022-08-18 |title=Fighting the fakes: tackling substandard and falsified medicines |journal=Nature Reviews Disease Primers |language=en |volume=8 |issue=1 |page=55 |doi=10.1038/s41572-022-00387-1 |pmid=35982063 |s2cid=251629409 |issn=2056-676X|doi-access=free }}</ref> Other medicines have been documented to be of dangerously poor quality. In October 2022, the deaths of at least 70 children in Gambia were linked to cough syrups manufactured in India, which had high levels of diethylene glycol and ethylene glycol. There were delays in government response, despite doctors pressing for this.<ref>{{Cite news |title=As African kids died, doctors fought for ban on toxic Indian syrup |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/health-coughsyrup/ |access-date=2023-05-13}}</ref> In 2011, according to the [[World Health Organization]] (WHO), 64% of Nigeria's imported [[antimalarial medication]] drugs were fake.<ref name="Economist" /> By 2023, the problem of substandard and falsified medicines had lessened somewhat since the peak.<ref>{{Cite journal |last1=Adeshokan |first1=Oluwatosin |last2=Ro |first2=Christine |date=2023-05-12 |title=Nigeria's marathon struggle against counterfeit medicines |url=https://www.bmj.com/content/381/bmj.p1082 |journal=BMJ |language=en |volume=381 |page=1082 |doi=10.1136/bmj.p1082 |issn=1756-1833 |pmid=37172965|s2cid=258639594 |url-access=subscription }}</ref> Nigeria is Africa's largest drugs market, and over 70% of its drugs are imported from India and China, considered the "biggest source of fakes."<ref name="Economist" /> One response has been attempts to bolster domestic production of medicines, but challenges include insecurity and unstable electricity. There have been investments in technologies to increase detection and verification of poor-quality medicines. In 2018, Tramadol, a powerful and addictive opioid, became a major problem. A huge black market has emerged, and an increasing number of addicts overdose and die.<ref>{{cite news |title=Epicenter of fake pharma|url=https://www.dandc.eu/en/article/because-poverty-bad-governance-and-inadequate-infrastructure-african-pharma-markets-are|author=Assane Diagne|work=D+C, development and cooperation |date=23 November 2018 |access-date=7 March 2019}}</ref> === United Kingdom === The [[Medicines and Healthcare products Regulatory Agency|MHRA]] (Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency) are responsible for the regulation of prescription medication in the UK.<ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/organisations/medicines-and-healthcare-products-regulatory-agency/about|title=About us|website=GOV.UK|language=en|access-date=2019-09-01}}</ref> Trafficking of counterfeit medication into the UK has become a growing problem, with ever increasing numbers of illicit drugs confiscated at the UK border. A large portion of the medication coming into the UK constitutes erectile dysfunction medication smuggled from abroad, one of the most popular of which is Kamagra ([[Sildenafil|Sildenafil Citrate]]).<ref>{{Cite web|url=https://e-surgery.com/the-counterfeit-medication-used-by-men-across-the-uk/|title=Kamagra- The Fake Medication Used Across The UK|website=e-Surgery|language=en-US|access-date=2019-09-01}}</ref> To help combat the issue of counterfeit drugs, the [[European Union]] directive on false medicines was published in January 2013.<ref>{{Cite web|url=https://ec.europa.eu/health//sites/health/files/files/eudralex/vol-1/dir_2011_62/dir_2011_62_en.pdf|title=European Union Directive 2011/62/EC|last=J|first=Buzek|website=Official Journal of The European Union|access-date=21 August 2019}}</ref> This came into effect in February 2019 and requires UK licensed medicine to have a unique identifier (UI) and an anti tamper device on each pack of medication. Every Pharmacy dispensing the medication is required to check the anti tamper device and update the FMD online system every time a pack has been issued.<ref>{{Cite web|url=https://psnc.org.uk/contract-it/pharmacy-regulation/falsified-medicines-directive/|title=Falsified Medicines Directive (FMD)|last=PSNC|website=PSNC Main site|language=en-GB|access-date=2019-09-01}}</ref> In November 2025, the UK’s Medicines and Healthcare products Regulatory Agency warned that organised crime groups had begun producing counterfeit versions of weight-loss drugs such as semaglutide, using sophisticated fake packaging that closely mimicked legitimate products. The agency cautioned that these illicit versions pose serious health risks to consumers.<ref>{{Cite news |last=Marsh |first=Sarah |last2=correspondent |first2=Sarah Marsh Consumer affairs |date=2025-11-11 |title=Crime gangs in UK making weight-loss drugs with ‘sophisticated’ fake branding |url=https://www.theguardian.com/society/2025/nov/11/crime-gangs-in-uk-start-making-own-branded-weight-loss-drugs |access-date=2025-11-12 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> == Anticounterfeit platforms == In 2007, the world's first free-to-access anticounterfeit platform<ref name="mP">{{cite web|title=Home page|url=http://www.mpedigree.net/mpedigree/index.php|publisher=mPedigree|access-date=January 18, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120065015/http://mpedigree.net/mpedigree/index.php|archive-date=January 20, 2012}}</ref> was established in the West African country of Ghana. The platform, dubbed{{by whom?|date=October 2024}} [[Mpedigree|mPedigree]],<ref>Sample news report here: {{cite web |url=http://news.myjoyonline.com/health/200803/14868.asp |title=Ghana News :: Technology to detect counterfeit drugs on trial, ::: Breaking News &#124; News in Ghana &#124; health |access-date=2010-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080927180520/http://news.myjoyonline.com/health/200803/14868.asp |archive-date=September 27, 2008 }}</ref> relies on existing GSM networks in that country to provide pharmaceutical consumers and patients with the means to verify whether their purchased medicines are from the original source through a free two-way SMS message, provided the manufacturer of the relevant medication has subscribed to a special scheme. Still in trial{{as of?|date=October 2024}} stages, the implementers of the platform announced in 2009 that they are in partnership with Ghana's Ministry of Health and the country's specialized agency responsible for drug safety, the Food and Drugs Board, to move the platform from pilot to full-deployment stage.<ref name="mP"/><ref>[http://allafrica.com/stories/200806200817.html allAfrica.com: Ghana: Country to Use SMS to Fight Fake Drugs (Page 1 of 1)<!-- Bot generated title -->]</ref> A similar service is being rolled out in India.<ref>{{cite news| url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-09-29/news/30218200_1_counterfeit-drugs-life-saving-drugs-fake-medicines | archive-url=https://archive.today/20131024095059/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-09-29/news/30218200_1_counterfeit-drugs-life-saving-drugs-fake-medicines | archive-date=October 24, 2013 | work=The Times Of India | title=Detect counterfeit drugs through cloud services technology, system evolved from HP's pilot African project | date=September 29, 2011}}</ref> In 2010, [[National Agency for Food and Drug Administration and Control|NAFDAC]] in Nigeria launched an [[SMS]]-based anticounterfeiting platform using technology from [[Sproxil]].<ref>{{cite web |url=http://tech.233.com.gh/posts/2011/unwired/sproxil-fight-against-counterfeit-drugs-continues/ |title=Sproxil fight against counterfeit drugs |publisher=Tech.233.com.gh |access-date=March 12, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323043339/http://tech.233.com.gh/posts/2011/unwired/sproxil-fight-against-counterfeit-drugs-continues/ |archive-date=March 23, 2012 }}</ref><ref name=allAfrica>{{cite web|title=Nigeria: NAFDAC Introduces New Anti Counterfeiting Technologies|url=http://allafrica.com/stories/201006141446.html|publisher=[[allAfrica]]|access-date=January 18, 2012|author=Chioma Obinna|author2=Gabriel Olawale|date=June 12, 2010}}</ref> That system was also adopted by GlaxoSmithKline (GSK) in February 2011.<ref>{{cite web|last=Ifedigbo|first=Sylva|title=How to identify fake Ampiclox|url=https://www.naijanews.com/2024/01/12/meningitis-killed-190-people-in-2023-says-fg|work=Daily Times Nigeria|access-date=February 14, 2012}}</ref> In April 2011, CNN published a video highlighting Sproxil's solution in the fight against counterfeit drugs in Nigeria.<ref>{{cite news| url=http://edition.cnn.com/video/?/video/international/2011/04/04/mpa.purefoy.drugs.battle.cnn | archive-url=https://web.archive.org/web/20111012121946/http://edition.cnn.com/video/?/video/international/2011/04/04/mpa.purefoy.drugs.battle.cnn | archive-date=October 12, 2011 | work=CNN | title=CNN.com Video}}</ref> In July 2011, Kenya's [[Pharmacy and Poisons Board]] also adopted text message-based anticounterfeiting systems and endorsed the Sproxil solution.<ref>{{cite web |author=Phil Taylor |url=http://www.securingpharma.com/40/articles/1000.php |archive-url=https://archive.today/20120910173414/http://www.securingpharma.com/40/articles/1000.php |archive-date=September 10, 2012 |title=Kenya plans national roll-out of mobile anti-counterfeiting tech |publisher=Securingpharma.com |access-date=March 12, 2012 }}</ref> In early 2012 it was announced that more than one million people in Africa had checked their medicines using the text-message based verification service developed by Sproxil.<ref>{{cite web|title=Sproxil claims milestone with 1 millionth medicine verification|url=http://www.securingpharma.com/sproxil-claims-milestone-with-1-millionth-medicine-verification-/s40/a1178/|work=SecuringPharma|access-date=February 14, 2012}}</ref> An [[Epedigree|ePedigree]] is another important system for the automatic detection of counterfeit drugs. States such as California are increasingly requiring pharmaceutical companies to generate and store ePedigrees for each product they handle.<ref>{{cite web |url=http://www.pharmacy.ca.gov/about/e_pedigree.shtml |title=Board of Pharmacy - Information on E-Pedigree |access-date=2008-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080719212651/http://www.pharmacy.ca.gov/about/e_pedigree.shtml |archive-date=July 19, 2008 }} </ref> In January 2007, [[Electronic Product Code|EPCglobal]] ratified the Pedigree Standard as an international standard that specifies an [[XML]] description of the life history of a product across an arbitrarily complex supply chain.<ref>{{Cite web|title = Pedigree Standard|url = http://www.epcglobalinc.org/standards/pedigree|website = www.epcglobalinc.org|access-date = 2015-05-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20100817203951/http://www.epcglobalinc.org/standards/pedigree/|archive-date = August 17, 2010}}</ref> ==Illicit drugs== {{main|Counterfeit illegal drug selling}} Illegal drugs can be counterfeited easily because no standards or regulations govern them or their packaging though some examples of illegal drugs are sold under "brand names" to indicate certain standards or dosage levels were being adhered to, as in the case of 1960s-era [[LSD]], which was sold with patterns or logos printed on blotter paper. These illegal "brands" can also be counterfeited by drug dealers who want to be able to sell their products at higher prices. Counterfeit illegal and recreational drugs range from products which do not contain any [[active ingredient]]s, as in cases where lactose powder is sold as heroin, or dried herbs such as oregano are sold as cannabis, to cases where the active ingredients are "cut" with a diluent (as in cases where cocaine is mixed with lactose powder), and cases where the claimed active ingredients are substituted by something cheaper (''e.g.'', when [[methamphetamine]] is sold as [[cocaine]]). The use of diluents in illegal drugs reduces the potency of the drugs and makes it hard for users to determine the appropriate dosage level. Diluents include "foodstuffs (flour and baby milk formula), sugars (glucose, lactose, maltose, and mannitol), and inorganic materials such as powder."<ref>{{cite web|url=http://www.ncjrs.gov/App/publications/Abstract.aspx?id=182672 |title=NCJRS Abstract - National Criminal Justice Reference Service |publisher=Ncjrs.gov |access-date=March 12, 2012}}</ref> The diluents used, often depend on the way drug purchasers consume particular drugs. Drug dealers selling heroin to users who inject, dilute the drug with different products from dealers selling to users who smoke, or [[Insufflation (medicine)|insufflate]] the drug. Diluents which can easily form a solution with water for injecting heroin can be problematic for users who are sniffing the powder. When cocaine is mixed with diluents for the purpose of injection, the "...diluents can produce serious abscesses and pain if the user misses the vein and injects into muscle tissue."<ref>Office of National Drug Control Policy - Publications - Pulse Check: Trends in Drug Abuse, Summer 1997</ref> "Diluents and adulterants are often added to No. 3 heroin", including sugar, quinine, barbital and caffeine, some of which "can cause serious side effects."<ref>{{cite web |author=changnoi.com |url=http://hangoverguide.com/factbook/opi_burma.html |title=Opium and Heroin production in Burma-Part1 &#124;GlobalHangoverGuide |publisher=Hangoverguide.com |date=November 9, 1973 |access-date=March 12, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305011001/http://www.hangoverguide.com/factbook/opi_burma.html |archive-date=March 5, 2012 }}</ref> Dr. Hirsch, the New York Medical Examiner, claimed that buying illegal drugs is "... like playing [[Russian roulette]]," because "there is no way of knowing just what a heroin dealer has slipped into the packets." In some cases, if a dealer does not take the time to dilute the drug with lactose or other fillers, a "very potent blend of heroin" is sold, which can lead to overdoses.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1994/09/04/nyregion/potent-new-blend-of-heroin-ends-8-very-different-lives.html?pagewanted=2 | work=The New York Times | title=Potent New Blend of Heroin Ends 8 Very Different Lives | first=Joseph B. | last=Tr | date=September 4, 1994 | access-date=April 30, 2010}}</ref> Claims that illegal drugs are routinely cut with substances such as rat poison and crushed glass, often cited in antidrug pamphlets, are largely unsubstantiated.<ref>{{cite web|title=Ecstasy - common misconceptions|url=http://www.drugscope.org.uk/resources/mediaguide/ecstasymyths.htm|publisher=[[DrugScope]]|access-date=January 18, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120216233149/http://www.drugscope.org.uk/resources/mediaguide/ecstasymyths.htm|archive-date=February 16, 2012}}</ref> Some countries, cities and organizations deploy [[drug checking]] services in order to improve the ability of users to make a more accurate risk assessment. ==Counterfeit Medication during Covid-19== The COVID-19 pandemic has increased the production, distribution and trade of falsified medication especially amongst lower to middle income class countries, as misinformation, distraction, hysteria and confusion surrounding the pandemic left people vulnerable and reliant on healthcare.<ref>{{cite web |last1=Hansford |first1=Brian |title=Increased trafficking in falsified medical products due to COVID-19, says UNODC research |url=https://www.unodc.org/unodc/en/press/releases/2020/July/increased-trafficking-in-falsified-medical-products-due-to-covid-19--says-unodc-research.html |website=United Nations: Office on Drugs and Crime |language=en}}</ref> Scholarly reviews have shown that the shortage of critical drugs like antivirals, sedatives and vaccines, combined with the breakdowns of global supply chains, alongside elevated consumers and institutional reliance on informal and electronic markets, amplified counterfeit penetration.<ref>{{cite journal |last1=Ziavrou |first1=Kalliroi S. |last2=Noguera |first2=Stephen |last3=Boumba |first3=Vassiliki A. |title=Trends in counterfeit drugs and pharmaceuticals before and during COVID-19 pandemic |journal=Forensic Science International |article-number=111382 |doi=10.1016/j.forsciint.2022.111382 |date=September 2022 |volume=338 |pmid=35882074 |pmc=9277998 }}</ref> UNODC and Interpol have both documented spikes in trafficking and seizures due to falsified medical products, with unauthorised exploitation of weakened regulatory systems, particularly in lower/middle income regions.<ref>{{cite web |title=Global operation sees a rise in fake medical products related to COVID-19 |url=https://www.interpol.int/en/News-and-Events/News/2020/Global-operation-sees-a-rise-in-fake-medical-products-related-to-COVID-19 |website=www.interpol.int |language=en}}</ref> From a medical anthropologist, critical approaches undermine how structural inequalities like the neoliberal political economy, colonial legacies and marginalised healthcare infrastructures, shaped patterns of medication circulation and counterfeiting risks during the pandemic.<ref>{{cite journal |last1=Gamlin |first1=Jennie |last2=Segata |first2=Jean |last3=Berrio |first3=Lina |last4=Gibbon |first4=Sahra |last5=Ortega |first5=Francisco |title=Centring a critical medical anthropology of COVID-19 in global health discourse |url=https://gh.bmj.com/content/6/6/e006132 |journal=BMJ Global Health |language=en |doi=10.1136/bmjgh-2021-006132 |date=14 June 2021 |volume=6 |issue=6 |article-number=e006132 |pmid=34127443 |pmc=8206169 }}</ref>These help illuminate why certain communities with unreliable access to determine legitimate medicine were more valuable to falsified or substandard drugs, are agents navigating systemic scarcity and distrust.<ref>{{cite journal |last1=Moshoeshoe |first1=R. J. |last2=Enslin |first2=G. M. |last3=Katerere |first3=D. R. |title=An exploratory assessment of the legislative framework for combating counterfeit medicines in South Africa |journal=Journal of Pharmaceutical Policy and Practice |article-number=3 |language=en |doi=10.1186/s40545-021-00387-8 |date=5 January 2022 |volume=15 |pmid=34986899 |doi-access=free |pmc=8730303 }}</ref> Anthropology thus provides a vital interpretation for understanding how power, inequality, and knowledge production intersect to fuel the parallel public-health crisis of counterfeit pharmaceuticals.<ref>{{cite web |last1=Gibbon |first1=Sahra |last2=Daly |first2=Lewis |last3=Parkhurst |first3=Aaron |last4=Ryan |first4=Carrie |last5=Salali |first5=Gul Deniz |last6=Tasker |first6=Alexander |title=Biosocial Medical Anthropology in the Time of Covid-19. New Challenges and Opportunities |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10110622/ |website=discovery.ucl.ac.uk |date=29 April 2020}}</ref> == Counterfeit Drugs in Party Scenes == The prevalence of counterfeit party drugs, commonly sold as ecstasy (MDMA) and cocaine, has notably increased in recent years.<ref>{{Cite journal |last1=Friedman |first1=Joseph |last2=Ciccarone |first2=Daniel |date=January 2025 |title=The public health risks of counterfeit pills |journal=The Lancet Public Health |language=en |volume=10 |issue=1 |pages=e58–e62 |doi=10.1016/S2468-2667(24)00273-1 |pmid=39755415 |pmc=12101522 }}</ref> These fake substances contain unknown and harmful adulterants, posing serious health risks such as poisoning and overdose.<ref>{{Cite web |title=Substandard and falsified medical products |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/substandard-and-falsified-medical-products |access-date=2025-08-16 |website=www.who.int |language=en}}</ref> Counterfeit drugs are especially popular in social settings like multi-day music festivals worldwide, where recreational drug use is heavily normalised.<ref>{{Cite journal |last1=Palamar |first1=Joseph J. |last2=Sönmez |first2=İbrahim |date=2022-02-05 |title=A qualitative investigation exploring why dance festivals are risky environments for drug use and potential adverse outcomes |journal=Harm Reduction Journal |volume=19 |issue=1 |page=12 |doi=10.1186/s12954-022-00598-5 |doi-access=free |issn=1477-7517 |pmc=8817488 |pmid=35120530}}</ref> In these environments, drug consumption frequently occurs through ritualised and synchronised practices that strengthen social bonds and facilitate emotional connection among participants. Anthropological research indicates such rituals generate intense emotional energy, encouraging individuals to value shared experience and trust within the group over evaluating a substance's authenticity.<ref>{{Cite journal |last1=Grønnestad |first1=Trond E |last2=Sagvaag |first2=Hildegunn |last3=Lalander |first3=Philip |date=2020-02-01 |title=Interaction rituals in an open drug scene |journal=Nordic Studies on Alcohol and Drugs |language=EN |volume=37 |issue=1 |pages=86–98 |doi=10.1177/1455072519882784 |issn=1455-0725 |pmc=7434191 |pmid=32934595}}</ref> To address the risks posed by laced substances, some festivals have introduced pill testing services that enable users to verify drug contents before consumption. However, the use of these services is significantly determined by social dynamics, particularly peer norms and stigma. In festival settings where drug use is rarely questioned, individuals may avoid testing to maintain group acceptance or avoid negative judgment.<ref>{{Cite journal |last1=Davis |first1=Samantha |last2=Wallace |first2=Bruce |last3=Van Roode |first3=Thea |last4=Hore |first4=Dennis |date=2022-11-30 |title=Substance Use Stigma and Community Drug Checking: A Qualitative Study Examining Barriers and Possible Responses |journal=International Journal of Environmental Research and Public Health |language=en |volume=19 |issue=23 |article-number=15978 |doi=10.3390/ijerph192315978 |doi-access=free |issn=1660-4601 |pmc=9740784 |pmid=36498052}}</ref> This demonstrates how cultural and social-spatial influences affect engagement with harm reduction, emphasising broader contextual factors beyond individual responsibility in responding to counterfeit drug risks.<ref>{{Cite journal |last1=Collins |first1=Alexandra B. |last2=Boyd |first2=Jade |last3=Cooper |first3=Hannah L.F. |last4=McNeil |first4=Ryan |date=August 2019 |title=The intersectional risk environment of people who use drugs |journal=Social Science & Medicine |volume=234 |article-number=112384 |doi=10.1016/j.socscimed.2019.112384 |issn=0277-9536 |pmc=6719791 |pmid=31254965}}</ref> ==Packaging== {{multiple image | direction = vertical | width = 200 | footer = | image1 = CD-3- Fighting Counterfeit Drugs (8675484534).jpg | caption1 = Two drug packages appear to be identical in normal light | image2 = CD-3- Fighting Counterfeit Drugs (8674379559).jpg | caption2 = Selective UV wavelength identifies counterfeit package on left}} {{Main|Pharmaceutical packaging}} Custom package seals, [[authentication]] labels, [[hologram]]s, and [[security printing]], can be valued parts of an entire security system. They help verify that enclosed drugs are what the package says they are. Drug counterfeiters, however, often work with package counterfeiters, some of whom can be sophisticated. No packaging system is completely secure. == See also == <!-- please respect alphabetical order --> {{col div|colwidth=25em}} * [[Authentication]] * [[Counterfeit consumer good]]s * [[Counterfeit medicines online]] * [[Drug checking]] * [[Drug fraud]] * [[Health care fraud]] * [[Lists of pharmaceutical industry topics]] * ''[[New Scientist]]'' * [[Pharmaceutical fraud]] * [[Regulation of therapeutic goods]] * [[Robert Courtney (fraudster)|Robert Courtney]] &mdash; American pharmacist who dispensed diluted cancer drugs between 1991 and 2001 * [[Security printing]] * [[Verified-Accredited Wholesale Distributors]] {{colend}} ==References== {{Reflist|32em}} ==External links== *{{Commons category-inline|Counterfeit medications}} * {{cite web | url=https://www.dea.gov/factsheets/fake-prescription-pills | publisher = Drug Enforcement Administration (DEA) | title = Fake Prescription Pills}} * {{cite web |title=Misuse of Prescription, Opioids, and Fake Pills |url=https://www.samhsa.gov/substance-use/learn/prescriptions-opioids |website=www.samhsa.gov |date=June 6, 2023 |language=en}} {{fraud}} [[Category:Pharmaceuticals policy]] [[Category:Drug marketing and sales]] [[Category:Counterfeit consumer goods|Medications]] [[Category:Medical crime]] == Նշաններ և ախտանիշներ == [[File:ChocolateBrownBlood (cropped)2.jpg|thumb|Շոկոլադե շագանակագույն արյուն ' մետեմոգլոբինեմիայի պատճառով]] Մեթեմոգլոբինեմիայի նշաններն ու ախտանիշները (մետեմոգլոբինի մակարդակը 10% - ից բարձր) ներառում են շնչառության դժվարություն, [[ցիանոզ]], մտավոր փոփոխություններ (~50%), [[գլխացավ]], [[հոգնածություն]], ֆիզիկական գործունեության անհանդուրժողականություն, [[գլխապտույտ]] և [[գիտակցության կորուստ]]<ref>{{Cite web |title=Methemoglobinemia |url=https://www.lecturio.com/concepts/methemoglobinemia/ |access-date=10 August 2021 |website=The Lecturio Medical Concept Library |veditors=Oiseth S, Jones L, Maza E}}</ref>։ Մեթեմոգլոբինեմիայի ծանր ձև ունեցող մարդիկ (50% - ից բարձր մեթեմոգլոբինի մակարդակ) կարող են ունենալ նոպաներ, կոմա և մահ (70% - ից բարձր մակարդակ)<ref name=emedmed1466/>: Առողջ մարդկանց մոտ, երբ մեթեմոգլոբինի մակարդակը 15% - ից ցածր է, կարող է շատ ախտանիշներ չունենալ: Այնուամենայնիվ, հիմքում ընկած բժշկական պայմաններ ունեցող մարդիկ, ինչպիսիք են սակավարյունությունը, սրտանոթային հիվանդությունները, թոքերի հիվանդությունները, սեպսիսը կամ հեմոգլոբինի աննորմալ ձևերը (օրինակ ՝ կարբոքսիհեմոգլոբինեմիա, սուլֆեմոգլոբինեմիա կամ մանգաղ հեմոգլոբին), կարող են միջինից ծանր ախտանիշներ ունենալ շատ ավելի ցածր մակարդակներում (ընդամենը 5-8%): == Պատճառ == === Ձեռքբերովի === Մեթհեմոգլոբինեմիան կարող է ձեռքբերովի լինել<ref name="pmid15342970">{{Cite journal |vauthors=Ash-Bernal R, Wise R, Wright SM |date=September 2004 |title=Acquired methemoglobinemia: a retrospective series of 138 cases at 2 teaching hospitals |journal=Medicine |volume=83 |issue=5 |pages=265–273 |doi=10.1097/01.md.0000141096.00377.3f |pmid=15342970 |s2cid=40957843 |doi-access=free}}</ref>։ Մեթհեմոգլոբինեմիայի դասական դեղորայքային պատճառներից են տարբեր [[Հակաբիոտիկ|հակաբիոտիկները]] (տրիմեթոպրիմ, [[Սուլֆոնամիդ|սուլֆոնամիդներ]] և դապսոն<ref name="pmid18090884">{{Cite journal |vauthors=Zosel A, Rychter K, Leikin JB |year=2007 |title=Dapsone-induced methemoglobinemia: case report and literature review |journal=American Journal of Therapeutics |volume=14 |issue=6 |pages=585–587 |doi=10.1097/MJT.0b013e3180a6af55 |pmid=18090884 |s2cid=24412967}}</ref>), տեղային անզգայացնող միջոցները ([[Արտիկաին|արտիկաինը]], [[Բենզոկաին|բենզոկաինը]], [[Պրիլոկաին|պրիլոկաինը]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Barash M, Reich KA, Rademaker D |date=February 2015 |title=Lidocaine-induced methemoglobinemia: a clinical reminder |journal=The Journal of the American Osteopathic Association |volume=115 |issue=2 |pages=94–98 |doi=10.7556/jaoa.2015.020 |pmid=25637615 |doi-access=free}}</ref> և [[Լիդոկաին|լիդոկաինը]]<ref name="pmid18037845">{{Cite journal |vauthors=Adams V, Marley J, McCarroll C |date=November 2007 |title=Prilocaine induced methaemoglobinaemia in a medically compromised patient. Was this an inevitable consequence of the dose administered? |journal=British Dental Journal |volume=203 |issue=10 |pages=585–587 |doi=10.1038/bdj.2007.1045 |pmid=18037845 |doi-access=free}}</ref>), ինչպես նաև անիլինային ներկանյութերը՝ [[Մետոկլոպրամիդ|մետոկլոպրամիդը]], [[Ռասբուրիկաս|ռասբուրիկասը]], [[Ումբելուլոն|ումբելուլոնը]], [[Քլորիտներ (աղեր)|քլորատները]], [[Բրոմատներ|բրոմատները]] և [[Նիտրիտներ|նիտրիտները]]<ref>{{Cite journal |vauthors=Titov VY, Petrenko YM |date=April 2005 |title=Proposed mechanism of nitrite-induced methemoglobinemia |journal=Biochemistry. Biokhimiia |volume=70 |issue=4 |pages=473–483 |doi=10.1007/s10541-005-0139-7 |pmid=15892615 |s2cid=22906218}}</ref>։ [[Նիտրատներ|Նիտրատները]] կասկածվում են մեթհեմոգլոբինեմիայի առաջացման մեջ<ref>{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Powlson DS, Addiscott TM, Benjamin N, Cassman KG, de Kok TM, van Grinsven H, L'Hirondel JL, Avery AA, van Kessel C |year=2008 |title=When does nitrate become a risk for humans? |url=https://digitalcommons.unl.edu/agronomyfacpub/102 |journal=Journal of Environmental Quality |volume=37 |issue=2 |pages=291–295 |bibcode=2008JEnvQ..37..291P |doi=10.2134/jeq2007.0177 |pmid=18268290 |s2cid=14097832|url-access=subscription }}</ref>։ Առողջ անհատների մոտ կարմիր արյան բջիջներում սովորաբար առկա պաշտպանիչ ֆերմենտային համակարգերը արագորեն նվազեցնում են մեթհեմոգլոբինը [[Հեմոգլոբին|հեմոգլոբինի]] և պահպանում մեթհեմոգլոբինի մակարդակը ընդհանուր հեմոգլոբինի կոնցենտրացիայի մեկ տոկոսից պակաս։ Արտաքին օքսիդացնող դեղամիջոցների և դրանց մետաբոլիտների (օրինակ՝ [[բենզոկաին]], դապսոն և [[նիտրատներ]]) ազդեցությունը կարող է հանգեցնել մեթհեմոգլոբինի առաջացման արագության մինչև հազարապատիկ աճի, որը ծանրաբեռնում է պաշտպանիչ ֆերմենտային համակարգերը և կտրուկ բարձրացնում մեթհեմոգլոբինի մակարդակը։ Վեց ամսականից փոքր նորածինների մոտ [[Էրիթրոցիտներ|էրիթրոցիտներում]] մեթհեմոգլոբինի վերականգնման հիմնական ֆերմենտի (NADH-ցիտոքրոմ b5 ռեդուկտազ) ավելի ցածր մակարդակ կա։ Սա հանգեցնում է մեթհեմոգլոբինեմիայի մեծ ռիսկի, որը պայմանավորված է խմելու ջրում նիտրատների ընդունմամբ<ref name="epa">{{Cite web |title=Basic Information about Nitrate in Drinking Water |url=http://water.epa.gov/drink/contaminants/basicinformation/nitrate.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20101121055118/http://water.epa.gov/drink/contaminants/basicinformation/nitrate.cfm |archive-date=November 21, 2010 |access-date=10 May 2013 |website=United States Environmental Protection Agency}}</ref>, ջրազրկմամբ (սովորաբար առաջանում է [[Գաստրոէնտերիտ|գաստրոէնտերիտով]] և լուծով), [[Սեպսիս|սեպսիսի]] կամ բենզոկաին կամ պրիլոկաին պարունակող տեղային անզգայացնողներով, ինչը հանգեցնում է կապույտ երեխայի համախտանիշի։ Գյուղատնտեսական պարարտանյութերում օգտագործվող նիտրատները կարող են ներթափանցել հողի մեջ և աղտոտել ջրհորի ջուրը։ EPA-ի ներկայիս 10 ppm նիտրատ-ազոտի չափանիշը խմելու ջրի համար հատուկ սահմանված է նորածիններին պաշտպանելու համար<ref name="epa" />։ [[Լնդեր|Լնդերին]] կամ կոկորդին քսվող բենզոկաինը (ինչպես որ սովորաբար օգտագործվում է մանկական ատամների ծկթման գելերում կամ կոկորդի ցավի դեմ պաստիլներում) կարող է մեթհեմոգլոբինեմիա առաջացնել<ref name="fda">{{Cite web |date=7 April 2011|title=FDA Drug Safety Communication: Reports of a rare, but serious and potentially fatal adverse effect with the use of over-the-counter (OTC) benzocaine gels and liquids applied to the gums or mouth|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm250024.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110410232049/http://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm250024.htm|archive-date=April 10, 2011|access-date=10 May 2013|website=U.S. Food and Drug Administration}}</ref><ref>{{Cite web |date=May 23, 2018|title=Risk of serious and potentially fatal blood disorder prompts FDA action on oral over-the-counter benzocaine products used for teething and mouth pain and prescription local anesthetics|url=https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm608265.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180525150503/https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm608265.htm|archive-date=May 25, 2018|access-date=May 24, 2018|website=U.S. FDA}}</ref>։ === Գենետիկ === [[Image:autorecessive.svg|thumb|right|Մետեմոգլոբինեմիայի բնածին ձևն ունի աուտոզոմալ ռեցեսիվ ժառանգության տեսակ]] Դիաֆորազ I (ցիտոքրոմ b5 ռեդուկտազ) ֆերմենտի անբավարարության պատճառով մեթհեմոգլոբինի մակարդակը բարձրանում է, և մետ-Hb հիվանդների արյան մեջ թթվածնի փոխադրման ունակությունը նվազում է: Մետ-Hb հիվանդների զարկերակային արյունը կարմիր գույնի փոխարեն շագանակագույն է: Սա հանգեցնում է նրան, որ սպիտակամորթ հիվանդների մաշկը կապտավուն երանգ է ստանում: Ժառանգական մետ-Hb-ն առաջանում է ռեցեսիվ գենի պատճառով: Եթե ​​միայն մեկ ծնողն ունի այս գենը, սերունդը կունենա նորմալ երանգի մաշկ, բայց եթե երկու ծնողներն էլ կրում են այս գենը, կա հավանականություն, որ սերունդը կունենա կապույտ երանգի մաշկ։ Բնածին մեթհեմոգլոբինեմիայի մեկ այլ պատճառ է հանդիպում աննորմալ հեմոգլոբինի տարբերակներով հիվանդների մոտ, ինչպիսիք են հեմոգլոբին M-ը (HbM) կամ հեմոգլոբին H-ն (HbH), որոնք չեն ենթարկվում վերականգնման՝ չնայած ֆերմենտային համակարգերի ամբողջականությանը։ Մեթհեմոգլոբինեմիա կարող է առաջանալ նաև պիրուվատ կինազի անբավարարություն ունեցող հիվանդների մոտ՝ NADH-ի՝ դիաֆորազ I-ի համար անհրաժեշտ կոֆակտորի, արտադրության խանգարման պատճառով։ Նմանապես, գլյուկոզ-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազի անբավարարություն ունեցող հիվանդների մոտ կարող է խանգարվել մեկ այլ կոֆակտորի՝ NADPH-ի արտադրությունը<ref>{{Cite web |date=3 September 2020 |title=Glucose-6-phosphate Dehydrogenase (G6PD) Deficiency |url=https://www.lecturio.com/concepts/glucose-6-phosphate-dehydrogenase-g6pd-deficiency/ |access-date=23 July 2021 |website=The Lecturio Medical Concept Library |veditors=Oiseth S, Jones L, Maza E}}</ref>։ ==Ախտաբանություն== Երկաթի թթվածնի նկատմամբ կապը խաթարվում է։ Թթվածնի կապումը մեթհեմոգլոբինի հետ հանգեցնում է թթվածնի նկատմամբ կապակցության աճի մնացած հեմի տեղամասերում, որոնք գտնվում են երկաթի վիճակում՝ նույն տետրամերային հեմոգլոբինի միավորի ներսում<ref>{{Cite journal |vauthors=Darling RC, Roughton FJ |date=1942 |title=The effect of methemoglobin on the equilibrium between oxygen and hemoglobin |journal=Am J Physiol |volume=137 |page=56 |doi=10.1152/ajplegacy.1942.137.1.56}}</ref>։ Սա հանգեցնում է էրիթրոցիտների հյուսվածքներին թթվածին արտազատելու ընդհանուր ունակության նվազմանը, որի հետևանքով թթվածին-հեմոգլոբինի դիսոցիացիայի կորը տեղաշարժվում է դեպի ձախ։ Երբ էրիթրոցիտներում մեթհեմոգլոբինի կոնցենտրացիան բարձրանում է, կարող է առաջանալ հյուսվածքային հիպօքսիա<ref>{{Cite journal |vauthors=Umbreit J |date=February 2007 |title=Methemoglobin--it's not just blue: a concise review |journal=American Journal of Hematology |volume=82 |issue=2 |pages=134–144 |doi=10.1002/ajh.20738 |pmid=16986127 |s2cid=29107446}}</ref>։ Սովորաբար, CO-օքսիմետրիայի միջոցով չափված մեթհեմոգլոբինի մակարդակը <1% է։ Արյան մեջ մեթհեմոգլոբինի բարձր մակարդակը առաջանում է, երբ էրիթրոցիտների ներսում օքսիդատիվ սթրեսից պաշտպանող մեխանիզմները գերծանրաբեռնված են, և հեմոգլոբինի մոլեկուլի հեմ խմբի թթվածին կրող երկաթի իոնը (Fe2+) օքսիդանում է երկաթի վիճակի (Fe3+)։ Սա հեմոգլոբինը վերածում է մեթհեմոգլոբինի, ինչը հանգեցնում է հյուսվածքներին թթվածին արտազատելու ունակության նվազմանը և, հետևաբար, հիպօքսիայի։ Սա կարող է արյանը տալ կապտավուն կամ շոկոլադե-շագանակագույն գույն։ Ինքնաբուխ առաջացող մեթհեմոգլոբինը սովորաբար վերականգնվում է (վերականգնում է նորմալ հեմոգլոբինը) պաշտպանիչ ֆերմենտային համակարգերի միջոցով, օրինակ՝ NADH մեթհեմոգլոբին ռեդուկտազ (ցիտոքրոմ-b5 ռեդուկտազ) (հիմնական ուղի), NADPH մեթհեմոգլոբին ռեդուկտազ (երկրորդ ուղի) և ավելի փոքր չափով՝ ասկորբինաթթվի և գլուտատիոն ֆերմենտային համակարգերի միջոցով: Այս ֆերմենտային համակարգերի խափանումները հանգեցնում են մեթհեմոգլոբինեմիայի: Հիպօքսիան առաջանում է մեթհեմոգլոբինի թթվածնի կապման կարողության նվազման, ինչպես նաև նույն հեմոգլոբինի մոլեկուլի մյուս ենթամիավորների թթվածնի կապման հակվածության բարձրացման պատճառով, ինչը խանգարում է դրանց թթվածին արտազատել հյուսվածքների նորմալ թթվածնի մակարդակներում: == Ախտորոշում == [[File:MethemoglobinDiag.jpg|thumb|right|upright=1.6|Արյան մեջ մեթհեմոգլոբինի քանակի որոշման գունային աղյուսակ]] Մեթհեմոգլոբինեմիայի ախտորոշումը կատարվում է բնորոշ ախտանիշների, ենթադրյալ պատմության, պուլսօքսիմետրիայի չափումների ժամանակ թթվածնի ցածր հագեցվածության (SpO2) առկայության և թթվածնային բուժման արդյունքում այս ախտանիշների (ցիանոզ և հիպօքսիա) բացակայության դեպքում: Վերջնական թեստը կլինի CO-օքսիմետրիայի կամ զարկերակային արյան գազային թեստի միջոցով մեթհեմոգլոբինի մակարդակի չափումը<ref name="Ludlow_2019" />։ Բարձր մեթհեմոգլոբինի մակարդակով զարկերակային արյունը ունի բնորոշ շոկոլադե-շագանակագույն գույն՝ համեմատած նորմալ վառ կարմիր թթվածին պարունակող զարկերակային արյան հետ. գույնը կարելի է համեմատել հղման աղյուսակների հետ<ref name="emedmed1466">{{Cite web |date=7 December 2023 |title=Methemoglobinemia |url=http://www.emedicine.com/med/topic1466.htm |access-date=2008-09-13 |website=eMedicine |vauthors=Khanapara DB, Sacher RA, Kumar MDenshaw-Burke M, Savior DC, Curran AL, DelGiacco E, Abouelezz KF |veditors=Besa EC}}</ref>։ Զարկերակային արյան գազային վերլուծության մեջ SaO2-ի հաշվարկը կեղծ նորմալ է, քանի որ այն հաշվարկվում է հեմոգլոբինի՝ կա՛մ օքսիհեմոգլոբինի, կա՛մ դեօքսիհեմոգլոբինի ենթադրությամբ: Այնուամենայնիվ, կօքսիմետրիան կարող է տարբերակել մեթհեմոգլոբինի կոնցենտրացիան և հեմոգլոբինի տոկոսը<ref name="Ludlow_2019" />։ Միևնույն ժամանակ, պուլսօքսիմետրիայի միջոցով չափված SpO2 կոնցենտրացիան կեղծ բարձր է, քանի որ մեթհեմոգլոբինը կլանում է պուլսօքսի լույսը 2 ալիքի երկարություններով, որոնք այն օգտագործում է օքսիհեմոգլոբինի և դեօքսիհեմոգլոբինի հարաբերակցությունը հաշվարկելու համար: Օրինակ՝ 30–35% մեթհեմոգլոբինի մակարդակի դեպքում լույսի կլանման այս հարաբերակցությունը կազմում է 1.0, ինչը նշանակում է SpO2-ի կեղծ բարձր մակարդակ՝ 85%<ref name="Ludlow_2019" />։ === Դիֆերենցիալ ախտորոշում === Այլ վիճակներ, որոնք կարող են առաջացնել կապտավուն մաշկ, ներառում են արգիրիան, [[սուլֆհեմոգլոբինեմիան]], սրտի անբավարարությունը, ամիոդարոնի առաջացրած կապտավուն մաշկի պիգմենտացիան և ակրոդերմատիտ էնտերոպաթիկան<ref name="Ludlow_2019" /> == Բուժում == [[File:Eplasty16ic18 fig1.jpg|thumb|Մեթհեմոգլոբինեմիայից առաջացած ցիանոզ]] [[File:Eplasty16ic18 fig3.jpg|thumb|Բուժումը մեթիլեն կապույտ օգտագործելուց հետո]] Մեթհեմոգլոբինեմիան կարող է բուժվել լրացուցիչ թթվածնով և մեթիլեն կապույտով<ref name="pmid17572332">{{Cite journal |vauthors=Yusim Y, Livingstone D, Sidi A |date=June 2007 |title=Blue dyes, blue people: the systemic effects of blue dyes when administered via different routes |journal=Journal of Clinical Anesthesia |volume=19 |issue=4 |pages=315–321 |doi=10.1016/j.jclinane.2007.01.006 |pmid=17572332}}</ref>։ Մեթիլեն կապույտը տրվում է 1% լուծույթով (10 մգ/մլ)՝ 1-ից 2 մգ/կգ, ներերակային դանդաղորեն, հինգ րոպեի ընթացքում: Չնայած արձագանքը սովորաբար արագ է, դեղաչափը կարող է կրկնվել մեկ ժամ անց, եթե մեթհեմոգլոբինի մակարդակը դեռևս բարձր է նախնական ներարկումից մեկ ժամ անց: Մեթիլեն կապույտը արգելակում է մոնոամին օքսիդազը, և սերոտոնինի թունավորում կարող է առաջանալ, եթե ընդունվի SSRI (սերոտոնինի ընտրողական հետզավթման արգելակիչ) դեղամիջոցի հետ միասին<ref>{{Cite journal |vauthors=Gillman PK |date=October 2006 |title=Methylene blue implicated in potentially fatal serotonin toxicity |journal=Anaesthesia |volume=61 |issue=10 |pages=1013–1014 |doi=10.1111/j.1365-2044.2006.04808.x |pmid=16978328 |doi-access=free}}</ref>։ Մեթիլեն կապույտը վերականգնում է հեմոգլոբինի երկաթը իր նորմալ (վերականգնված) թթվածին տեղափոխող վիճակի<ref name=":0" />: Սա իրականացվում է NADPH մեթհեմոգլոբին ռեդուկտազի համար արհեստական ​​էլեկտրոնային ակցեպտոր (օրինակ՝ մեթիլեն կապույտ կամ ֆլավին) տրամադրելով (էրիթրոցիտները սովորաբար չունեն այդպիսին. մեթիլեն կապույտի առկայությունը թույլ է տալիս ֆերմենտին գործել 5 անգամ նորմալ մակարդակներում)<ref>{{Cite journal |vauthors=Yubisui T, Takeshita M, Yoneyama Y |date=June 1980 |title=Reduction of methemoglobin through flavin at the physiological concentration by NADPH-flavin reductase of human erythrocytes |journal=Journal of Biochemistry |volume=87 |issue=6 |pages=1715–1720 |doi=10.1093/oxfordjournals.jbchem.a132915 |pmid=7400118|doi-access=free }}</ref>: NADPH-ը առաջանում է հեքսոզ մոնոֆոսֆատային շունտի միջոցով: Գենետիկորեն առաջացած քրոնիկ ցածր մակարդակի մեթհեմոգլոբինեմիան կարող է բուժվել մեթիլեն կապույտի օրական ընդունմամբ: Բացի այդ, [[վիտամին C]]-ն երբեմն կարող է նվազեցնել քրոնիկ մեթհեմոգլոբինեմիայի հետ կապված ցիանոզը և կարող է օգտակար լինել այն դեպքերում, երբ մեթիլեն կապույտը հասանելի չէ կամ հակացուցված է (օրինակ՝ G6PD անբավարարություն ունեցող անհատի մոտ)<ref>{{Cite web |title=Methemoglobinemia |url=https://www.uptodate.com/contents/clinical-features-diagnosis-and-treatment-of-methemoglobinemia |website=UpToDate |vauthors=Prchal JT |veditors=Burns MM, Takemoto CM}}</ref>: Դիաֆորազը (ցիտոքրոմ b5 ռեդուկտազ) սովորաբար նպաստում է էրիթրոցիտների վերականգնողական կարողության միայն փոքր տոկոսին, բայց կարող է դեղաբանորեն ակտիվանալ էկզոգեն կոֆակտորների (օրինակ՝ մեթիլեն կապույտի) միջոցով՝ իր նորմալ ակտիվության հինգ անգամ մեծացնելով: == Համաճարակաբանություն == Մեթհեմոգլոբինեմիան հիմնականում ազդում է 6 ամսականից փոքր (հատկապես 4 ամսականից փոքր) նորածինների վրա՝ լյարդի մեջ մեթհեմոգլոբին ռեդուկտազի ցածր արտադրության պատճառով<ref>{{Cite journal |vauthors=Richard AM, Diaz JH, Kaye AD |date=1 January 2014 |title=Reexamining the risks of drinking-water nitrates on public health |journal=Ochsner Journal |volume=14 |issue=3 |pages=392–398 |pmc=4171798 |pmid=25249806}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nitrates and drinking water |url=http://www.bfhd.wa.gov/info/nitrate-nitrite.php |access-date=10 December 2016 |website=www.bfhd.wa.gov}}</ref>։ Առավել ռիսկի խմբում են այն խմբերը, որոնց ջրային աղբյուրները հարուստ են նիտրատներով, ինչպիսիք են ջրհորները և այլ ջրերը, որոնք չեն վերահսկվում կամ չեն մաքրվում ջրամաքրման կայանի կողմից: Նիտրատները կարող են վտանգավոր լինել նորածինների համար<ref>{{Cite journal |vauthors=Manassaram DM, Backer LC, Moll DM |date=1 March 2007 |title=A review of nitrates in drinking water: maternal exposure and adverse reproductive and developmental outcomes |journal=Ciencia & Saude Coletiva |volume=12 |issue=1 |pages=153–163 |doi=10.1590/S1413-81232007000100018 |pmc=1392223 |pmid=17680066 |doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal |vauthors=Fan AM, Steinberg VE |date=February 1996 |title=Health implications of nitrate and nitrite in drinking water: an update on methemoglobinemia occurrence and reproductive and developmental toxicity |journal=Regulatory Toxicology and Pharmacology |volume=23 |issue=1 Pt 1 |pages=35–43 |doi=10.1006/rtph.1996.0006 |pmid=8628918}}</ref>։ Նորածինների մոտ կապույտ երեխայի համախտանիշի և նիտրատի բարձր մակարդակի միջև կապը լավ հաստատված է 10 մգ/լ նորմալ սահմանը գերազանցող ջրերի համար<ref>{{Cite web |date=2011 |title=Nitrate and Nitrite in Drinking-Water |url=https://www.who.int/water_sanitation_health/dwq/chemicals/nitratenitrite2ndadd.pdf |access-date=December 10, 2016 |website=www.who.int |publisher=WHO Press}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 November 2015 |title=Table of Regulated Drinking Water Contaminants |url=https://www.epa.gov/ground-water-and-drinking-water/national-primary-drinking-water-regulations |access-date=2016-12-12 |website=[[United States Environmental Protection Agency]] |language=en}}</ref>։յնուամենայնիվ, կան նաև ապացույցներ, որ կրծքով կերակրումը պաշտպանիչ է ենթարկվող բնակչության համար<ref>{{Cite journal |vauthors=Pollock JI |date=May 1994 |title=Long-term associations with infant feeding in a clinically advantaged population of babies |journal=Developmental Medicine and Child Neurology |volume=36 |issue=5 |pages=429–440 |doi=10.1111/j.1469-8749.1994.tb11869.x |pmid=8168662 |s2cid=41483123}}</ref>։ == Հասարակություն և մշակույթ == === Կապույտ Ֆուգեյթներ === Ֆուգեյթները, ԱՄՆ-ի Կենտուկիի բլուրներում ապրող ընտանիք, ունեին ժառանգական ձև։ Նրանք հայտնի են որպես «Կապույտ Ֆուգեյթներ»<ref>{{Cite web |date=24 February 2012 |title=Blue-skinned family baffled science for 150 years |url=http://now.msn.com/blue-skinned-family-baffled-science-for-150-years |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122055829/http://now.msn.com/blue-skinned-family-baffled-science-for-150-years |archive-date=22 January 2013 |access-date=10 May 2013 |website=MSN}}</ref>։ Մարտին Ֆուգեյթը և Էլիզաբեթ Սմիթը, որոնք ամուսնացել և բնակություն են հաստատել Կենտուկիի Հազարդ քաղաքի մոտ մոտ 1800 թվականին, երկուսն էլ ռեցեսիվ մեթհեմոգլոբինեմիայի (մետ-H) գենի կրողներ էին, ինչպես նաև մոտակա տոհմը, որի հետ Ֆուգեյթների սերունդները ամուսնացել են։ Արդյունքում, Ֆուգեյթների շատ սերունդներ ծնվել են մետ-H-ով<ref>{{Cite web |date=24 July 1998 |title=Is there really a race of blue people? |url=http://www.straightdope.com/classics/a980724.html |website=Straight Dope |vauthors=Adams C}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 November 1974 |title=Appalachia's Blue People |url=http://news.google.com/newspapers?nid=1951&dat=19741107&id=vAsuAAAAIBAJ&sjid=QYgFAAAAIBAJ&pg=798,1986312 |archive-url=https://archive.today/20120713170159/http://news.google.com/newspapers?nid=1951&dat=19741107&id=vAsuAAAAIBAJ&sjid=QYgFAAAAIBAJ&pg=798,1986312 |archive-date=2012-07-13 |website=Tri City Herald |page=32}}</ref><ref>[https://abcnews.go.com/Health/blue-skinned-people-kentucky-reveal-todays-genetic-lesson/story?id=15759819/ Fugates of Kentucky: Skin Bluer than Lake Louise]</ref><ref>{{Cite web |title=Martin Fuqatenin nəsli: genetik problemə görə dünyaya gələn mavi uşaqlar&nbsp;— Mavi Fuqatelər |trans-title=Generation of Martin Fugaten: Blue Children born according to genetic problem - blue fuqates |url=https://www.youtube.com/watch?v=OX2CjlLvFU8 |website=YouTube |date=10 June 2018 |language=Azerbaijani}}</ref>։ === Լուրգանի կապույտ տղամարդիկ === «Լուրգանի կապույտ տղամարդիկ» Լուրգանի տղամարդկանց զույգ էին, որոնք տառապում էին այսպես կոչված «ընտանեկան իդիոպաթիկ մեթհեմոգլոբինեմիա» հիվանդությամբ, որոնց 1942 թվականին բուժել է Ջեյմս Դինին։ Դինին, որը հետագայում կդառնար Իռլանդիայի Հանրապետության գլխավոր բժիշկ, նշանակել է ասկորբինաթթվի և նատրիումի բիկարբոնատի կուրս։ Առաջին դեպքում, բուժման ութերորդ օրը, արտաքին տեսքի զգալի փոփոխություն էր նկատվում, իսկ բուժման տասներկուերորդ օրը հիվանդի մաշկը նորմալ էր։ Երկրորդ դեպքում, հիվանդի մաշկը նորմալ էր դարձել բուժման մեկամսյա տևողության ընթացքում<ref>{{Cite book |title=The End of an Epidemic |vauthors=Deeny J |publisher=A.& A.Farmar |year=1995 |isbn=978-1-899047-06-2 |location=Dublin}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == External links == * {{Cite news |title=Clinical & Interpretive, TEST ID: MEV1, Methemoglobinemia Evaluation, Blood |url=https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/607495#Clinical-and-Interpretive |website=Test Catalog, Mayo Clinic Laboratories}} * [https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24115-methemoglobinemia Cleveland Clinic] {{Medical resources | ICD11 = {{ICD11|3A9Y}} | ICD10 = {{ICD10|D74}} | ICD10CM = <!-- {{ICD10CM|Xxx.xxxx}} --> | ICD9 = {{ICD9|289.7}} | ICDO = | OMIM = | MeshID = D008708 | DiseasesDB = 8100 | SNOMED CT = 38959009 | Curlie = | MedlinePlus = 000562 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 1466 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|313}} {{eMedicine2|ped|1432}} | PatientUK = | NCI = | GeneReviewsNBK = | GeneReviewsName = | NORD = | GARDNum = | GARDName = | RP = 67690 | AO = | WO = | OrthoInfo = | Orphanet = | Scholia = Q748442 | OB = }} [[Category:Red blood cell disorders]] [[Category:Autosomal recessive disorders]] [[Category:Wikipedia medicine articles ready to translate]] ojaavvv3vj7t62g6sj0w0q6c8t6lkqr 2 1316459 10715806 10715519 2026-03-27T13:31:19Z Խմբագրող 136173 10715806 wikitext text/x-wiki Գ (4) • Դ (1) • Ե () • Զ () • Ը (2) • Թ () • Ժ () • Ի (3) • Խ () • Ծ () • Կ (4) • Ձ () • Ղ (4) • Ճ (3) • Մ (1) • Յ (1) • Ն (1) • Շ () • Չ (1) • Պ () • Ջ () • Ռ (4) • Ս (2) • Վ () • Տ () • Ց () • Փ () • Ք () • Օ () • Ֆ (2) {{Սյուն|2}} Բնություն # [[Բոսնիա և Հերցեգովինա]] # [[Խորվաթիա]] # [[Սերբիա]] # [[Չեռնոգորիա]] Տնտեսություն # [[Ալբանիա]] # [[Կոսովո]] # [[Հյուսիսային Մակեդոնիա]] # [[Բուլղարիա]] Տրանսպորտ # [[Մոլդովա]] # [[Ռումինիա]] # [[Լեհաստան]] # [[Ուկրաինա]] Կրթություն # [[Չեխիա]] # [[Սլովակիա]] # [[Հունգարիա]] # [[Սլովենիա]] Պատմություն # [[Բելառուս]] # [[Ռուսաստան]] # [[Վրաստան]] # Միջազգային ([[ԱՊՀ]]) Կրթություն # [[Ավստրիա]] # [[Հունաստան]] # [[Մալթա]] # Միջազգային ([[Եվրոպական միություն|ԵՄ]]) {{Սյունակ ավարտ}} '''Կարևոր''' * [[Վիքիպեդիա:Կարևորագույն հոդվածներ, որոնք բացակայում են]] * [[Վիքիպեդիա:Կարևորագույն հոդվածներ, որոնք կարճ են]] * [https://quarry.wmcloud.org/query/85553 կարճ հոդվածները] * [https://quarry.wmcloud.org/query/85552 նոր կարճ հոդվածները] * [[:Կատեգորիա:Ձուլման ենթակա հոդվածներ|Կատեգորիա:Ձուլման ենթակա հոդվածներ]] * [http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897 Տերմինաբանական տեղեկատու] * [https://mbh.toolforge.org/cgi-bin/pages-wo-iwiki?sourcewiki=ru.wikipedia&category=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8B&depth=0&template=&pagetype=articles&type=nonexist&targetwiki=hy.wikipedia&miniwiki=1&sort=iwiki Հայերենում չհանդիպող հոդվածներ, որոնք կան ռուսերենի օրինակով] * [https://orient.sci.am/archive/1037/article-d1pN5PUmyWosEnlXMVe8jrTZiOgzAGHtI420xkqL.pdf Հայ գաղթավայրերի պատմություն] * [https://quarry.wmcloud.org/query/80114 Անհրաժեշտ էջերը] * [[Մասնակից:Hayk.arabaget/Հայաստանի բնակավայրեր|Հայաստանի բնակավայրեր, 2019]] == Սփյուռք == * [[Հայերը Բուլղարիայում]] {{արված է}} * [[Հայերը Հունգարիայում]] * [[Հայերը Ղրիմում]] * [[Հայերը Մոլդովայում]] * [[Հայերը Լեհաստանում]] * [[Հայերը Չեխիայում]] * [[Հայերը Ռումինիայում]] * [[Հայերը Սերբիայում]] * [[Հայերն Ուկրաինայում]] * [[Հայերը Չինաստանում]] {{արված է}} * [[Հայերը Ֆիլիպիններում]] {{արված է}} * [[Հայերը Ֆինլանդիայում]] {{արված է}} * [[Հայերի թվաքանակը]] * [[Հայերի պատմական թվաքանակ]] * [[Հայեր ըստ երկրի]] * [[Հայերի թիվը աշխարհում]] == Կատեգորիաներ == * [[:Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ|Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:պարբերականներ այբբենական կարգով|Կատեգորիա:պարբերականներ այբբենական կարգով]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ ըստ երկրի|Կատեգորիա:Հայկական պարբերականներ ըստ երկրի]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայեր ըստ երկրի|Կատեգորիա:Հայեր ըստ երկրի]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայերը Վրաստանում|Կատեգորիա:Հայերը Վրաստանում]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Սփյուռքահայեր|Կատեգորիա:Սփյուռքահայեր]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Կատեգորիա:Հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով|Կատեգորիա:Եկեղեցիներ այբբենական կարգով]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով|Կատեգորիա:Վանքեր այբբենական կարգով]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով|Կատեգորիա:Տաճարներ այբբենական կարգով]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի հայ առաքելական եկեղեցիներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի հայ առաքելական եկեղեցիներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի հայ առաքելական տաճարներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի հայ առաքելական տաճարներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի ավերված եկեղեցիներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի ավերված եկեղեցիներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի ավերված շենքեր և կառույցներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի ավերված շենքեր և կառույցներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի վանքեր և եկեղեցիներ|Կատեգորիա:Կիլիկյան Հայաստանի վանքեր և եկեղեցիներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Անիի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ|Կատեգորիա:Անիի հայկական վանքեր և եկեղեցիներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի ամրոցներ]] * [[:Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ|Կատեգորիա:Թուրքիայի լեռներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ|Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհի լեռներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր|Կատեգորիա:Կիլիկիայի բերդեր]] * [[:Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)|Կատեգորիա:Հայկական բերդեր և ամրոցներ (Թուրքիա)]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ եկեղեցական գործիչներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ կրոնական գործիչներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ հոգևոր գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ հոգևոր գործիչներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ հոգևորական գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ հոգևորական գործիչներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ|Կատեգորիա:Հայ հոգևորականներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե եկեղեցի|Կատեգորիա:Հայ կաթողիկե եկեղեցի]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ արքեպիսկոպոսներ|Կատեգորիա:Հայ արքեպիսկոպոսներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ եպիսկոպոսներ|Կատեգորիա:Հայ եպիսկոպոսներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ քահանաներ|Կատեգորիա:Հայ քահանաներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Կիլիկիա|Կատեգորիա:Կիլիկիա]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ|Կատեգորիա:Հայկական լեռնաշխարհ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան|Կատեգորիա:Արևմտյան Հայաստան]] * [[:Կատեգորիա:Հայոց պատմություն|Կատեգորիա:Հայոց պատմություն]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ ռազմական գործիչներ]] * [[:Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ|Կատեգորիա:Գեներալ-լեյտենանտներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ|Կատեգորիա:Գեներալ-մայորներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Գեներալ-գնդապետներ|Կատեգորիա:Գեներալ-գնդապետներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:հայ գեներալներ|Կատեգորիա:Հայ գեներալներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր|Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մասնակցած հայեր]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ|Կատեգորիա:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակիցներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ|Կատեգորիա:Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակիցներ]] {{արված է}} * [[:Կատեգորիա:Հայ ազատագրական պայքարի գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ ազատագրական պայքարի գործիչներ]] * [[:Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժման գործիչներ|Կատեգորիա:Հայ ազատագրական շարժման գործիչներ]] * [[:Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ|Կատեգորիա:Հայ ֆիդայիներ]] * [[:Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ|Կատեգորիա:Հայ ազատամարտիկներ]] == Գավառներ== {{Սյուն|3}} # {{Pagesize|Դարանաղի}} # {{Pagesize|Աղիվն}} # {{Pagesize|Մնձուր (գավառ)}} # {{Pagesize|Եկեղյաց}} # {{Pagesize|Մանանաղի}} # {{Pagesize|Դերջան (գավառ)}} # {{Pagesize|Սպեր}} # {{Pagesize|Շաղագոմք}} # {{Pagesize|Կարին (գավառ)}} # {{Pagesize|Խորձեան}} # {{Pagesize|Հաշտյանք}} # {{Pagesize|Պաղնատուն}} # {{Pagesize|Բալահովիտ}} # {{Pagesize|Փոքր Ծոփք}} # {{Pagesize|Անձիտ}} # '''{{Pagesize|Դեգիք}}''' # '''{{Pagesize|Գավրեք}}''' # {{Pagesize|Անգեղտուն}} # {{Pagesize|Նփրկերտ}} # {{Pagesize|Աղձն}} # {{Pagesize|Կեթիկ}} # {{Pagesize|Տատիկ (գավառ)}} # {{Pagesize|Ազնվաց ձոր}} # {{Pagesize|Երխեթք (Սերխեթք)}} # {{Pagesize|Գզեղխ}} # {{Pagesize|Սալնո ձոր}} # {{Pagesize|Սանասունք}} # {{Pagesize|Քաղ}} # {{Pagesize|Խույթ}} # {{Pagesize|Ասպակունյաց ձոր}} # {{Pagesize|Տարոն (գավառ)}} # {{Pagesize|Աշմունիք}} # {{Pagesize|Մարդաղի}} # {{Pagesize|Դասնավորք}} # {{Pagesize|Տվարածատափ}} # {{Pagesize|Դալառ}} # {{Pagesize|Հարք}} # {{Pagesize|Վարաժնունիք (Տուրուբերան)}} # {{Pagesize|Բզնունիք}} # {{Pagesize|Երևարք}} # {{Pagesize|Աղիովիտ}} # {{Pagesize|Ապահունիք}} # {{Pagesize|Կորի գավառ}} # {{Pagesize|Խորխոռունիք}} # {{Pagesize|Իշայր}} # '''{{Pagesize|Մյուս Իշայր}}''' # '''{{Pagesize|Իշոց գավառ}}''' # {{Pagesize|Առվենից ձոր}} # '''{{Pagesize|Միջա}}''' # {{Pagesize|Մոկք Առանձնակ}} # '''{{Pagesize|Արգաստովիտ}}''' # {{Pagesize|Ջերմաձոր}} # {{Pagesize|Արքայից գավառ}} # {{Pagesize|Ռշտունիք}} # {{Pagesize|Տոսպ}} # {{Pagesize|Բոգունիք}} # {{Pagesize|Արճիշակովիտ}} # {{Pagesize|Կուղանովիտ}} # {{Pagesize|Առբերանի}} # {{Pagesize|Գառնի (գավառ)}} # {{Pagesize|Բուժունիք}} # {{Pagesize|Առնոյոտն}} # {{Pagesize|Անձևացիք}} # {{Pagesize|Տրպատունիք}} # {{Pagesize|Հայոց ձոր (գավառ)}} # {{Pagesize|Բուն Մարդաստան}} # {{Pagesize|Մարդաստան}} # {{Pagesize|Արտազ}} # '''{{Pagesize|Ակե}}''' # {{Pagesize|Մեծ Աղբակ}} # {{Pagesize|Անձախի ձոր}} # {{Pagesize|Թոռնավան}} # {{Pagesize|Ճվաշռոտ}} # {{Pagesize|Կրճունիք}} # {{Pagesize|Մեծնունիք}} # {{Pagesize|Պալունիք}} # {{Pagesize|Գուկանք}} # {{Pagesize|Աղանդռոտ (գավառ)}} # {{Pagesize|Պարսպատունիք}} # {{Pagesize|Արտաշիսյան}} # {{Pagesize|Բաքրան}} # {{Pagesize|Գաբիթյան}} # {{Pagesize|Գազրիկյան}} # {{Pagesize|Տայգրյան}} # {{Pagesize|Վարաժնունիք (Վասպուրական)}} # {{Pagesize|Գողթն}} # {{Pagesize|Նախճավան}} # {{Pagesize|Երնջակ (գավառ)}} # {{Pagesize|Ճահուկ գավառ (Սյունիք)}} # {{Pagesize|Վայոց ձոր (գավառ)}} # {{Pagesize|Գեղարքունիք (գավառ)}} # {{Pagesize|Սոթք (գավառ)}} # {{Pagesize|Աղահեճք}} # {{Pagesize|Ծղուկք}} # {{Pagesize|Հաբանդ (Սյունիք)}} # {{Pagesize|Բաղք}} # {{Pagesize|Ձորք}} # {{Pagesize|Արևիք}} # {{Pagesize|Կովսական (գավառ)}} # {{Pagesize|Մյուս Հաբանդ}} # {{Pagesize|Սիսական-ի-Կոտակ}} # {{Pagesize|Վայկունիք}} # {{Pagesize|Բերդաձոր}} # {{Pagesize|Մեծ Առանք}} # {{Pagesize|Մեծ Կուանք}} # {{Pagesize|Հարճլանք}} # {{Pagesize|Մուխանք}} # {{Pagesize|Պիանք}} # {{Pagesize|Պարզկանք}} # {{Pagesize|Քուստ-ի-Փառնես}} # {{Pagesize|Կողթ}} # {{Pagesize|Կողբափոր}} # {{Pagesize|Ծոբոփոր գավառ}} # {{Pagesize|Տաշիր (գավառ)}} # {{Pagesize|Թռեղք}} # {{Pagesize|Կանգարք}} # {{Pagesize|Վերին Ջավախք}} # {{Pagesize|Արտահան}} # {{Pagesize|Կղարջք}} # '''{{Pagesize|Քվիշափոր}}''' # {{Pagesize|Բողնոփոր}} # {{Pagesize|Շավշեթ}} # {{Pagesize|Մանգլյաց փոր}} # {{Pagesize|Կող (գավառ)}} # {{Pagesize|Բերդաց փոր}} # {{Pagesize|Պարտիզաց փոր}} # '''{{Pagesize|Ճակք}}''' # '''{{Pagesize|Բողխա}}''' # {{Pagesize|Ոքաղե}} # {{Pagesize|Ազորդաց փոր}} # {{Pagesize|Արսյացփոր}} # {{Pagesize|Բասեն}} # '''{{Pagesize|Գաբեղյանք}}''' # {{Pagesize|Աբեղյանք}} # {{Pagesize|Հավնունիք}} # {{Pagesize|Արշարունիք}} # {{Pagesize|Բագրևանդ}} # {{Pagesize|Ծաղկոտն}} # {{Pagesize|Վանանդ (գավառ)}} # {{Pagesize|Շիրակ (գավառ)}} # {{Pagesize|Արագածոտն (գավառ)}} # {{Pagesize|Ճակատք}} # {{Pagesize|Մասյացոտն}} # {{Pagesize|Կոգովիտ}} # {{Pagesize|Աշոցք (գավառ)}} # {{Pagesize|Նիգ}} # {{Pagesize|Կոտայք (գավառ)}} # {{Pagesize|Մազազ}} # {{Pagesize|Վարաժնունիք (Այրարատ)}} # {{Pagesize|Ոստան Հայոց}} # '''{{Pagesize|Ուրծաձոր}}''' # {{Pagesize|Արած}} # {{Pagesize|Շարուրդաշտ}} {{Սյունակ ավարտ}} gahc9ou998v9yo869hggkqyjz1q92vx 2 1316975 10716082 10657137 2026-03-28T10:24:39Z POitor 107559 Ջնջվում է էջի ամբողջ պարունակությունը 10716082 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1317052 10716078 10658494 2026-03-28T10:17:20Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716078 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ուտեստ}} '''Նապոլեոնկա''' ({{lang-pl|Napoleonka}} կամ kremówka, {{lang-sk|krémeš}}) լեհական կրեմային տորթ կամ խմորեղեն է: Այն բաղկացած է երկու շերտ շերտավոր խմորից, որոնք լցված են հարած [[սերուցք]]ով, [[կարագ]]ով, կրեմով կամ երբեմն ձվի սպիտակուցային կրեմով (մերենգ), սովորաբար շաղ տալով [[շաքար]]ի փոշիով<ref>{{Cite book |last1=Flis |first1=Krystyna |url=https://archive.org/details/technologiagastr0000unse/page/179 |title=Technologia gastronomiczna z towaroznawstwem: podręcznik dla technikum. Część 2 |last2=Procner |first2=Aleksandra |publisher=Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne |isbn=978-83-02-02862-5 |edition=Wydanie XVIII, 2009 |page=179 |language=pl |chapter=Wyroby z ciasta francuskiego (entry: "Napoleonki"}} '''caution:''' the source uses the word «napoleonka», there is no mention of the word «kremówka»</ref>։ Այն կարող է նաև զարդարվել սերուցքով կամ ծածկվել [[գլազուր]]ի շերտով: == Կրեմովկա == [[Պատկեր:Napoleon cake 02.JPG |thumb|ձախից|Նապոլեոնկա մերինգի կրեմով]] Լեհաստանի որոշ շրջաններում տորթը հայտնի է որպես kremówka (որը մոտավորապես թարգմանվում է որպես «կրեմային տորթ»), մինչդեռ մյուսներում այն ​​կոչվում է Նապոլեոնկա<ref name=wyb2>{{Cite web |last=Smolorz |first=Michał |date=2010-08-23 |title=Odwieczna wojna napoleonki z kremówką |url=http://wyborcza.pl/1,76842,8282492,Odwieczna_wojna_napoleonki_z_kremowka.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713072409/https://wyborcza.pl/1,76842,8282492,Odwieczna_wojna_napoleonki_z_kremowka.html |archive-date=2021-07-13 |access-date=2012-03-28 |publisher=Gazeta Wyborcza |lang=pl}}</ref>։ Տորթը ֆրանսիական [[միլֆեյ]] աղանդերի տարբերակ է<ref name=wprost>{{in lang|pl}} Robert Makłowicz, Piotr Bikont, ''[http://www.wprost.pl/ar/71581/Deser-krolowej-Karoliny/?I=1153 Deser królowej Karoliny] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304054109/http://www.wprost.pl/ar/71581/Deser-krolowej-Karoliny/?I=1153 |date=2016-03-04 }}'', Wprost, 1/2005 (1153). Retrieved 15 June 2011</ref><ref name="Wielkop">{{Cite web |author=Anna Jabłońska, Dorota Matyaszczyk |title=''„Napoleon i jego epoka w Wielkopolsce” XIV Europejskie Dni Dziedzictwa Kulturowego w Wielkopolsce 2006'' |url=http://wtg-gniazdo.org/wiki.php?page=Opracowania |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711171738/http://wtg-gniazdo.org/wiki.php?page=Opracowania |archive-date=2021-07-11 |access-date=2021-07-11 |publisher=Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne "Gniazdo"}}</ref>, որը բաղկացած է երեք շերտ շերտավոր խմորից, որոնք լցված են սերուցքով կամ մուրաբայով, որը հայտնի է նաև որպես «Նապոլեոն»: Ասում են, որ միլֆեյը ծագել է [[Նեապոլ]]ում, ի թիվս այլ քաղաքների: Ֆրանսերենում «նեապոլիտանական» ածականը «napolitain» է, և, հավանաբար, բառի աղավաղման պատճառով, այս աղանդերը և դրա ածանցյալները եվրոպական երկրներում կոչվում են «napoleons», «napoleonkas» և այլն՝ սխալմամբ մեկնաբանվելով որպես [[Նապոլեոն Բոնապարտ]]ի հետ կապ<ref name="A.Kręglicka">{{Cite web |author=Agnieszka Kręglicka |title=''Mille-feuille'' |url=http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53667,5310291,Mille_feuille.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160220091849/http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53667,5310291,Mille_feuille.html |archive-date=2016-02-20 |access-date=2021-07-11 |publisher=Wysokie Obcasy (Gazeta Wyborcza)}}</ref>: Որոշ աղբյուրների համաձայն, [[Վարշավա]]յում «Նապոլեոն» տերմինը փոխառվել է պատերազմից առաջ գործող նույնանուն հրուշակեղենի խանութից: «Նապոլեոնկան» պատկանել է Ֆելիքս Գոլաշևսկուն և գտնվում էր Սվենտոկրիշկա փողոցի 26 հասցեում՝ Նապոլեոն հրապարակի դիմաց: «Նապոլեոնկայում» վաճառվող տորթերը, ենթադրաբար, ստացել են իրենց անունը դրանից և եղել են դրա առաջատար արտադրանքը: 1930 թվականին Գոլաշևսկին բացեց նույնանուն երկրորդ հրուշակեղենի խանութ՝ Նովի Սվյատ փողոցի 53 հասցեում (հայտնի «Kresy» հրուշակեղենի խանութի տեղում): 1936 թվականին նա Նոր Աշխարհի հրուշակեղենը փոխարինեց Նապոլեոնկայով՝ Պուլավսկա փողոցի 3 հասցեում<ref name="NowyŚwiat">{{Cite web |author=Jerzy S. Majewski |title=''Nowy Świat 53'' |url=http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,97596,4394435.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210715033116/https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,97596,4394435.html |archive-date=2021-07-15 |access-date=2021-07-11 |publisher=Gazeta.pl}}</ref>։ == Պապական Կրեմովկա == [[Պատկեր:UK1937-2.jpg |thumb|[[Էսպերանտո համայնք|Էսպերանտիստների]] խումբ [[Վարշավա]]յի «Նապոլեոնկա» հրուշակեղենի խանութի առջև՝ Համաշխարհային կոնգրեսի ժամանակ (1937)]] Երբեմն վաճառվում են [[Սպիրտ|ալկոհոլ]]ային հիմքով կրեմովկաներ, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում, հատկապես այն պատմությունից հետո, որ Հռոմի պապ [[Հովհաննես Պողոս II]]-ը, իբր, սիրում էր աղանդերի այս տարբերակը<ref name=euro>''[http://www.europeancuisines.com/Poland-Polish-Kremowka-papieska-Papal-cream-cake-recipe Poland: Kremowka Papieska / «Papal» Cream Cake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430024338/http://www.europeancuisines.com/Poland-Polish-Kremowka-papieska-Papal-cream-cake-recipe |date=2021-04-30 }}'', European Cuisine. Retrieved 28 March 2012</ref><ref name=wyb>{{in lang|pl}} Małgorzata Skowrońska, ''[http://krakow.gazeta.pl/krakow/1,108036,8224968,Plebiscyt_kulinarny__Kariera_pijanej_kremowki.html Plebiscyt kulinarny. Kariera pijanej kremówki ] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721062915/http://krakow.gazeta.pl/krakow/1,108036,8224968,Plebiscyt_kulinarny__Kariera_pijanej_kremowki.html |date=2011-07-21 }}'', Gazeta Wyborcza, 07.08.2010. Retrieved 15 June 2011</ref>։ Այնուամենայնիվ, աղբյուրները պնդում են, որ Հռոմի պապը նախընտրում էր ավանդական կրեմովկան<ref name=wyb/><ref name=about>[easteuropeanfood.about.com/od/polishdesserts/r/kremowka.htm Polish Papal Cream Cake Recipe — Kremowka Papieska] {{Cite web |title=Источник |url=easteuropeanfood.about.com/od/polishdesserts/r/kremowka.htm |url-status=dead |archive-url=web.archive.org/web/20170112123037/easteuropeanfood.about.com/od/polishdesserts/r/kremowka.htm |archive-date=2017-01-12 |access-date=2021-07-11}}. About.com. Retrieved 28 March 2012</ref>։ 1999 թվականի հունիսի 16-ին Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս II-ը հայտնեց, որ ընդունելության քննությունը հանձնելուց հետո ինքը և իր ընկերները գնացել են կրեմովկաներ գնելու իր հայրենի Վադովիցե քաղաքում: Նրանք խաղադրույք են կատարել՝ տեսնելու, թե ով կարող է ամենաշատը ուտել: Ապագա պապը կերել է տասնութ կրեմովկա, բայց պարտվել է խաղադրույքը<ref name=wyb/><ref>Jan Paweł II, ''Polska 1999. Przemówienia i homilie'', Warszawa: Katolicka Agencja Informacyjna; Marki: «Michalineum», 1999, {{ISBN|83-7019-226-2}}, p. 247.</ref>։ Լրատվամիջոցները հաղորդել են այս մասին, և Վադովիցեի «պապական» կրեմովկին մեծ ժողովրդականություն է վայելում Լեհաստանում<ref name=euro/><ref name=wyb/><ref name=about/>։ Հրուշակեղենը, որտեղ Հռոմի պապը կերել է կրեմովկին, պատկանում էր հրեա տորթ պատրաստող Կարոլ Հագենհուբերին, որը Լեհաստան էր եկել [[Վիեննա]]յից: Այն գտնվում էր Վադովիցեի քաղաքային հրապարակում: Ոմանք ենթադրում էին, որ պապական կրեմովկիի սկզբնական տարբերակը պարունակում էր ալկոհոլ, սակայն Հագենհուբերի որդին հերքեց դա: Նրա խոսքով՝ հոր տորթերը սովորական էին, ոչ ալկոհոլային, չնայած դրանք պատրաստվում էին բնական բաղադրիչներով՝ ավանդական բաղադրատոմսով<ref name=wyb/>։ Անկախ դրանից, սա հանգեցրեց տորթի վերածննդին և նույնիսկ միջազգային հռչակի, որը վերանվանվեց «պապական»<ref name=euro/><ref name=about/>։ Հովհաննես Պողոս II պապի կողմից հիշված կրեմովկիները լցված էին վանիլային կաթնային կրեմով<ref name="A.Bosak">{{Cite web |last=Bosak |first=Alina |date=2005-04-14 |title=''Ciastko papieża'' |url=http://www.nowiny24.pl/reportaze/art/5948437,ciastko-papieza,id,t.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161007171659/http://www.nowiny24.pl/reportaze/art/5948437,ciastko-papieza,id,t.html |archive-date=2016-10-07 |access-date=2016-04-07 |work=nowiny24.pl |publisher=Polska Press Sp. z o.o.}}</ref>։ 2007 թվականին, Հովհաննես Պողոս II պապի ծննդյան 87-ամյակի առթիվ, [[Ժեշուվ]]ում թխվեց հսկայական կրեմովկա<ref>{{in lang|pl}} ''[http://www.kosciol.pl/article.php/20070312212045482 Kremówka-gigant na urodziny Jana Pawła II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711171732/http://www.kosciol.pl/article.php/20070312212045482 |date=2021-07-11 }}''. Kosciol.pl. 12 March 2007. Retrieved 15 June 2011</ref>։ == Տես նաև == * [[Նապոլեոն (տորթ)]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Աղբյուրներ == * [https://polonia39.com/papskaya-kremuvka-papieska-kremowka/ Папская кремувка / Kremówka papieska] * [https://polsha24.com/novosti/retsepty-polskoi-kukhni-probuem-nezhnyi-desert-napoleonka-7567/ Pецепты польской кухни: пробуем нежный десерт Наполеонка] [[Կատեգորիա:Լեհական աղանդեր]] [[Կատեգորիա:Տորթեր]] kzkyr5xmilhauc5hrzk6k2byct4lnc1 2 1319440 10715842 10705237 2026-03-27T17:12:33Z Mariam.22m 164716 10715842 wikitext text/x-wiki {{For|other diseases named after Paget|Paget's disease (disambiguation)}} {{technical|date=June 2018}} {{Infobox medical condition (new) | name = Extramammary Paget's disease | synonyms = | image = Extramammary Paget disease - high mag.jpg | caption = [[Micrograph]] of extramammary Paget's disease, [[H&E stain]] | pronounce = | field = Dermatology, Oncology | symptoms = Rash, Itchiness, Eczematous lesions, Pain | complications = | onset = | duration = | types = | causes = Unknown | risks = | diagnosis = Excisional biopsy, histological pattern | differential = | prevention = | treatment = | medication = | prognosis = | frequency = | deaths = | named after = [[James Paget]] }} '''Extramammary Paget's disease''' ('''EMPD''') is a rare and slow-growing cancer, which occurs within the epithelial tissues<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref> and accounts for 6.5% of all [[Paget's disease of the breast|Paget's disease]].<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref> This disease presents similarly to the more conventional form of [[Paget's disease of the breast|mammary Paget's disease]] (MPD).<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref> However, unlike MPD, which occurs in large [[lactiferous ducts|milk-carrying ducts in the breast]] and then extends into the epidermis,<ref name="Lloyd_2000" /> EMPD begins in glandular regions rich in [[Apocrine sweat gland|apocrine]] secretions outside the mammary glands.<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref> EMPD incidence is increasing by 3.2% every year, affecting hormonally-targeted tissues such as the [[vulva]] and [[scrotum]].<ref name=":1" /> In women, 81.3% of EMPD cases are related to the vulva, while for men, 43.2% of the manifestations present at the scrotum.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref> The disease can be classified as being either primary or secondary depending on the presence or absence of associated malignancies.<ref name="Lopes_2015">{{cite journal | vauthors = Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Anais Brasileiros de Dermatologia | volume = 90 | issue = 2 | pages = 225–31 | date = April 2015 | pmid = 25830993 | pmc = 4371672 | doi = 10.1590/abd1806-4841.20153189 }}</ref> EMPD presents with typical symptoms such as scaly, erythematous, eczematous lesions accompanied by itchiness.<ref name="Lopes_2015" /> In addition to this, 10% of patients are often asymptomatic.<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref> As a consequence, EMPD has high rates of misdiagnoses and delayed diagnoses.<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref> There are a variety of treatment options available, but most are unsuccessful. If caught early and treated, prognosis is generally good. ==Signs and symptoms == Patients with EMPD present with typical symptoms, similar to MPD,<ref name="Lloyd_2000" /> such as severe itchiness (also called pruritus), rash, plaque formation, burning sensation, pain and tenderness.<ref name="Konda_2015" /> These symptoms are often confused for dermatitis or eczema.<ref name="Hsu_2013" /> 10% of patients are asymptomatic resulting in delayed diagnosis.<ref name="Konda_2015" /> In rare cases bleeding can also be seen.<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref> '''Symptoms of extramammary Paget's disease'''<ref name="Konda_2015" /> Skin - * Temporary rash * itchiness * Redness of the skin * well-defined, non-resolving, eczematous plaque * hyperpigmented patches * scaly * lump * thickened skin, appearing leathery Discharge - * blood * ulceration Sensation - * burning sensation * tenderness * pain Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Pathophysiology== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Disease of the vulva === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Metastatic disease === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Diagnosis== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Classification=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Treatment == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Prognosis== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Epidemiology == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==History== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == References == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] h32awyfaymyflpwuunzvawq2i4z1vro 10715843 10715842 2026-03-27T17:16:39Z Mariam.22m 164716 10715843 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի համախտանիշ''', դանդաղ զարգացող քաղցկեղ, որն առաջանում է էպիթելային հյուսվածքում<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է Պեջեթի հիվանդության բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ '''Extramammary Paget's disease''' ('''EMPD''') is a rare and slow-growing cancer, which occurs within the epithelial tissues and accounts for 6.5% of all [[Paget's disease of the breast|Paget's disease]]. This disease presents similarly to the more conventional form of [[Paget's disease of the breast|mammary Paget's disease]] (MPD).<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref> However, unlike MPD, which occurs in large [[lactiferous ducts|milk-carrying ducts in the breast]] and then extends into the epidermis,<ref name="Lloyd_2000" /> EMPD begins in glandular regions rich in [[Apocrine sweat gland|apocrine]] secretions outside the mammary glands.<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref> EMPD incidence is increasing by 3.2% every year, affecting hormonally-targeted tissues such as the [[vulva]] and [[scrotum]].<ref name=":1" /> In women, 81.3% of EMPD cases are related to the vulva, while for men, 43.2% of the manifestations present at the scrotum.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref> The disease can be classified as being either primary or secondary depending on the presence or absence of associated malignancies.<ref name="Lopes_2015">{{cite journal | vauthors = Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Anais Brasileiros de Dermatologia | volume = 90 | issue = 2 | pages = 225–31 | date = April 2015 | pmid = 25830993 | pmc = 4371672 | doi = 10.1590/abd1806-4841.20153189 }}</ref> EMPD presents with typical symptoms such as scaly, erythematous, eczematous lesions accompanied by itchiness.<ref name="Lopes_2015" /> In addition to this, 10% of patients are often asymptomatic.<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref> As a consequence, EMPD has high rates of misdiagnoses and delayed diagnoses.<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref> There are a variety of treatment options available, but most are unsuccessful. If caught early and treated, prognosis is generally good. ==Signs and symptoms == Patients with EMPD present with typical symptoms, similar to MPD,<ref name="Lloyd_2000" /> such as severe itchiness (also called pruritus), rash, plaque formation, burning sensation, pain and tenderness.<ref name="Konda_2015" /> These symptoms are often confused for dermatitis or eczema.<ref name="Hsu_2013" /> 10% of patients are asymptomatic resulting in delayed diagnosis.<ref name="Konda_2015" /> In rare cases bleeding can also be seen.<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref> '''Symptoms of extramammary Paget's disease'''<ref name="Konda_2015" /> Skin - * Temporary rash * itchiness * Redness of the skin * well-defined, non-resolving, eczematous plaque * hyperpigmented patches * scaly * lump * thickened skin, appearing leathery Discharge - * blood * ulceration Sensation - * burning sensation * tenderness * pain Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Pathophysiology== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Disease of the vulva === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Metastatic disease === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Diagnosis== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Classification=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Treatment == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Prognosis== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Epidemiology == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==History== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == References == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] abs9yysdmwr5j73zouzssgpfjqn6uwj 10715845 10715843 2026-03-27T17:27:57Z Mariam.22m 164716 10715845 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող քաղցկեղ, որն առաջանում է էպիթելային հյուսվածքում<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է Պեջեթի հիվանդության բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի Պեջեթի հիվանդության կրծքային տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է կրծքագեղձի խոշոր կաթնատար խողովակներում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին գեղձերով հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով հորմոն կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են վուլվան և ամորձապարկը<ref name=":1" />։ '''Extramammary Paget's disease''' ('''EMPD''') is a rare and slow-growing cancer, which occurs within the epithelial tissues and accounts for 6.5% of all [[Paget's disease of the breast|Paget's disease]]. This disease presents similarly to the more conventional form of [[Paget's disease of the breast|mammary Paget's disease]] (MPD). However, unlike MPD, which occurs in large [[lactiferous ducts|milk-carrying ducts in the breast]] and then extends into the epidermis, EMPD begins in glandular regions rich in [[Apocrine sweat gland|apocrine]] secretions outside the mammary glands. EMPD incidence is increasing by 3.2% every year, affecting hormonally-targeted tissues such as the [[vulva]] and [[scrotum]]. In women, 81.3% of EMPD cases are related to the vulva, while for men, 43.2% of the manifestations present at the scrotum.<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref> The disease can be classified as being either primary or secondary depending on the presence or absence of associated malignancies.<ref name="Lopes_2015">{{cite journal | vauthors = Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Anais Brasileiros de Dermatologia | volume = 90 | issue = 2 | pages = 225–31 | date = April 2015 | pmid = 25830993 | pmc = 4371672 | doi = 10.1590/abd1806-4841.20153189 }}</ref> EMPD presents with typical symptoms such as scaly, erythematous, eczematous lesions accompanied by itchiness.<ref name="Lopes_2015" /> In addition to this, 10% of patients are often asymptomatic.<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref> As a consequence, EMPD has high rates of misdiagnoses and delayed diagnoses.<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref> There are a variety of treatment options available, but most are unsuccessful. If caught early and treated, prognosis is generally good. ==Signs and symptoms == Patients with EMPD present with typical symptoms, similar to MPD,<ref name="Lloyd_2000" /> such as severe itchiness (also called pruritus), rash, plaque formation, burning sensation, pain and tenderness.<ref name="Konda_2015" /> These symptoms are often confused for dermatitis or eczema.<ref name="Hsu_2013" /> 10% of patients are asymptomatic resulting in delayed diagnosis.<ref name="Konda_2015" /> In rare cases bleeding can also be seen.<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref> '''Symptoms of extramammary Paget's disease'''<ref name="Konda_2015" /> Skin - * Temporary rash * itchiness * Redness of the skin * well-defined, non-resolving, eczematous plaque * hyperpigmented patches * scaly * lump * thickened skin, appearing leathery Discharge - * blood * ulceration Sensation - * burning sensation * tenderness * pain Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Pathophysiology== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Disease of the vulva === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Metastatic disease === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Diagnosis== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Classification=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Treatment == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Prognosis== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Epidemiology == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==History== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == References == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] 8z1h9ot2d5gosp2pe05j5901fk10s4n 10715848 10715845 2026-03-27T17:38:50Z Mariam.22m 164716 10715848 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող քաղցկեղ, որն առաջանում է էպիթելային հյուսվածքում<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է Պեջեթի հիվանդության բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի Պեջեթի հիվանդության կրծքային տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է կրծքագեղձի խոշոր կաթնատար խողովակներում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին գեղձերով հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով հորմոն կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են վուլվան և ամորձապարկը<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը (էրիթեմատոզ), էկզեման, որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == Patients with EMPD present with typical symptoms, similar to MPD,<ref name="Lloyd_2000" /> such as severe itchiness (also called pruritus), rash, plaque formation, burning sensation, pain and tenderness.<ref name="Konda_2015" /> These symptoms are often confused for dermatitis or eczema.<ref name="Hsu_2013" /> 10% of patients are asymptomatic resulting in delayed diagnosis.<ref name="Konda_2015" /> In rare cases bleeding can also be seen.<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref> '''Symptoms of extramammary Paget's disease'''<ref name="Konda_2015" /> Skin - * Temporary rash * itchiness * Redness of the skin * well-defined, non-resolving, eczematous plaque * hyperpigmented patches * scaly * lump * thickened skin, appearing leathery Discharge - * blood * ulceration Sensation - * burning sensation * tenderness * pain Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] gy3pz1e9nm2bbcgdhmzm7dmwn5l2486 10715850 10715848 2026-03-27T17:41:40Z Mariam.22m 164716 10715850 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին գեղձերով հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով հորմոն կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը (էրիթեմատոզ), էկզեման, որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == Patients with EMPD present with typical symptoms, similar to MPD,<ref name="Lloyd_2000" /> such as severe itchiness (also called pruritus), rash, plaque formation, burning sensation, pain and tenderness.<ref name="Konda_2015" /> These symptoms are often confused for dermatitis or eczema.<ref name="Hsu_2013" /> 10% of patients are asymptomatic resulting in delayed diagnosis.<ref name="Konda_2015" /> In rare cases bleeding can also be seen.<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref> '''Symptoms of extramammary Paget's disease'''<ref name="Konda_2015" /> Skin - * Temporary rash * itchiness * Redness of the skin * well-defined, non-resolving, eczematous plaque * hyperpigmented patches * scaly * lump * thickened skin, appearing leathery Discharge - * blood * ulceration Sensation - * burning sensation * tenderness * pain Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] h3vyyprdvipflr39a3wzlph152vu8p1 10715851 10715850 2026-03-27T17:45:04Z Mariam.22m 164716 10715851 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով հորմոն կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == Patients with EMPD present with typical symptoms, similar to MPD,<ref name="Lloyd_2000" /> such as severe itchiness (also called pruritus), rash, plaque formation, burning sensation, pain and tenderness.<ref name="Konda_2015" /> These symptoms are often confused for dermatitis or eczema.<ref name="Hsu_2013" /> 10% of patients are asymptomatic resulting in delayed diagnosis.<ref name="Konda_2015" /> In rare cases bleeding can also be seen.<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref> '''Symptoms of extramammary Paget's disease'''<ref name="Konda_2015" /> Skin - * Temporary rash * itchiness * Redness of the skin * well-defined, non-resolving, eczematous plaque * hyperpigmented patches * scaly * lump * thickened skin, appearing leathery Discharge - * blood * ulceration Sensation - * burning sensation * tenderness * pain Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] pos1yw49fx6f74xzox6lm02y1n2lwsb 10715854 10715851 2026-03-27T17:59:26Z Mariam.22m 164716 10715854 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև Պեջեթի կրծքային ձևը ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ Disease of the vulva Vulvar Paget's disease affect women and presents as erythematous (red), eczematous lesions.<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref> It is itchy and sometimes pain can be associated with the affected area.<ref name="Anton_2011" /> The lesion is clearly separated from normal skin in most cases, and sometimes scattered areas of white scale can be present, giving a "strawberries and cream" appearance.<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref> Involvement may be extensive including the perianal region, genitocrural, and inguinal folds. Clinical examination should determine the presence of periurethral and perianal lesions.<ref name="Preti_2003" /> In these cases an involvement of the skin by a noncutaneous internal neoplasm may occur.<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref> ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] c6w23ssxz6i1j7q4qfxd7yajsdj3akl 10715856 10715854 2026-03-27T18:08:26Z Mariam.22m 164716 /* Ախտանիշներ */ 10715856 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև Պեջեթի կրծքային ձևը ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ Վուլվայի ախտահարում Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] 24tjiksqa9kh85mm1e04d7vqknv10ik 10715857 10715856 2026-03-27T18:09:05Z Mariam.22m 164716 /* Ախտանիշներ */ 10715857 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև Պեջեթի կրծքային ձևը ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+Sub-classifications of primary and secondary extramammary disease<ref name="Londero_2013" /> !Primary (cutaneous) !Secondary (non-cutaneous) |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease of the usual type |Anorectal |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease with invasion |Urothelial |- |Intraepithelial cutaneous Paget disease as a manifestation of underlying adenocarcinoma of skin appendage |Other |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] qcqfeunzirzins818ekr7p8uylk12ni 10715859 10715857 2026-03-27T18:16:02Z Mariam.22m 164716 /* Դասակարգում */ 10715859 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև Պեջեթի կրծքային ձևը ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] eq43qkpbgt6es4pso62jyuyb3g9abz9 10715860 10715859 2026-03-27T18:16:55Z Mariam.22m 164716 /* Ախտանիշներ */ 10715860 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] EMPD occurs due to an invasion of the epidermis by Paget cells.<ref name="Wagner_2011" /> The cause of the disease is still under debate with recent research indicating that the disease may be associated with [[Toker cell|Toker cells]].<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref> === Վուլվայի ախտահարում === Originates from local organs such as the [[Bartholin gland]], the [[urethra]], or the [[rectum]].<ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref> Predilection towards [[postmenopausal]] women.<ref name=":0" /> === Մետաստազներ === Metastasis of Paget cells from the epidermis to distant regions is a multistep process that involves: # Invasion of local lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Movement out from lymph nodes and venous system<ref name="Fukuda_2018" /> # Proliferation at new site<ref name="Fukuda_2018" /> Protein molecules HER2 and mTOR expressed in Paget cells are responsible for providing characteristics of proliferation and survival.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] oen2acohcwrta6zl5c9y62ueb5yllf6 10715870 10715860 2026-03-27T19:14:43Z Mariam.22m 164716 /* Ախտաֆիզիոլոգիա */ 10715870 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|H&E stained [[micrograph]] of Extramammary Paget's disease, showing Paget cells infiltrating the epidermis|250x250px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== Due to the rarity of EMPD and lack of clinical knowledge, the disease is not very commonly diagnosed.<ref name="Hsu_2013" /> Patients are often misdiagnosed with eczema or dermatitis<ref name="Hsu_2013" /> and a delay of 2 years is expected from the onset of symptoms before a definitive diagnosis has been reached.<ref name="Hsu_2013" /> It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] 8opkd5st2u7wofqowjerd3v52py2h3t 10715878 10715870 2026-03-27T19:22:16Z Mariam.22m 164716 /* Ախտորոշում */ 10715878 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն ներկված հեմատոքսիլին էոզինով, տեսանելի է վերնամաշկի ներսփռումը Պեջեթի բջիջներով|313x313px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== ԱՊՀ-ի հազվադեպ լինելու պատճառով հիվանդությունը շատ հաճախ չի ախտորոշվում<ref name="Hsu_2013" />: Հիվանդները սխալմամբ ախտորոշվում են էկզեմա կամ մաշկաբորբ<ref name="Hsu_2013" />, իսկ տարբերակիչ ախտորոշումը կարող է տևել 2 տարի<ref name="Hsu_2013" />: It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{Epithelial neoplasms}} <!-- retained ancestor category (for penile case) --> {{Male genital neoplasia}} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} [[Category:Male genital neoplasia]] [[Category:Gynaecological cancer]] [[Category:Epidermal nevi, neoplasms, and cysts]] [[Category:Rare diseases]] [[Category:Diseases named after discoverers]] b9dv28goz3hccwzbm6jkkxilz60u000 10715879 10715878 2026-03-27T19:25:46Z Mariam.22m 164716 /* External links */ 10715879 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորվում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն ներկված հեմատոքսիլին էոզինով, տեսանելի է վերնամաշկի ներսփռումը Պեջեթի բջիջներով|313x313px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== ԱՊՀ-ի հազվադեպ լինելու պատճառով հիվանդությունը շատ հաճախ չի ախտորոշվում<ref name="Hsu_2013" />: Հիվանդները սխալմամբ ախտորոշվում են էկզեմա կամ մաշկաբորբ<ref name="Hsu_2013" />, իսկ տարբերակիչ ախտորոշումը կարող է տևել 2 տարի<ref name="Hsu_2013" />: It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} nybzvocrw39251qznzxlo6xeeuf2y31 10715882 10715879 2026-03-27T19:26:36Z Mariam.22m 164716 10715882 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն ներկված հեմատոքսիլին էոզինով, տեսանելի է վերնամաշկի ներսփռումը Պեջեթի բջիջներով|313x313px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== ԱՊՀ-ի հազվադեպ լինելու պատճառով հիվանդությունը շատ հաճախ չի ախտորոշվում<ref name="Hsu_2013" />: Հիվանդները սխալմամբ ախտորոշվում են էկզեմա կամ մաշկաբորբ<ref name="Hsu_2013" />, իսկ տարբերակիչ ախտորոշումը կարող է տևել 2 տարի<ref name="Hsu_2013" />: It is important to include that the lesion is associated with another cancer. A [[biopsy]] will establish the [[diagnosis]]. Punch biopsies are not effective in differentially diagnosing for EMPD and as a result, excisional biopsies of the affected area are taken [XX]. A positive test result for EMPD shows increased numbers of large polygonal cells with a pale bluish cytoplasm, large nucleus and nucleolus, infiltrating the epidermal layer.<ref name="Konda_2015" /> These neoplastic cells can be found singly scattered or can appear in groups called nests.<ref name="Konda_2015" /> Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread.<ref name="Lam_2010" /> Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary.<ref name="Lam_2010" /> Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both.<ref name="Lam_2010" /> Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} oa0zt3rdmj48rt3s1aqy86f9vf9l6ss 10715917 10715882 2026-03-27T20:28:43Z Mariam.22m 164716 10715917 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն ներկված հեմատոքսիլին էոզինով, տեսանելի է վերնամաշկի ներսփռումը Պեջեթի բջիջներով|313x313px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== ԱՊՀ-ի հազվադեպ լինելու պատճառով հիվանդությունը շատ հաճախ չի ախտորոշվում<ref name="Hsu_2013" />: Հիվանդները սխալմամբ ախտորոշվում են էկզեմա կամ մաշկաբորբ<ref name="Hsu_2013" />, իսկ տարբերակիչ ախտորոշումը կարող է տևել 2 տարի<ref name="Hsu_2013" />: Կարևոր է նշել, որ ախտահարումը կարող է մեկ այլ քաղցկեղի հետևանք լինել։ Ախտորոշումը հաստատվում է [[Կենսազննում|բիոպսիայով]]։ Պանչ-բիոպսիան արդյունավետ չէ ԱՊՀ-ի տարբերակիչ ախտորոշման համար, ուստի կատարվում է ախտահարված շրջանի էքսցիզիոն բիոպսիա [XX]։ Դրական պատասխանի դեպքում հայտնաբերվում է մեծ քանակությամբ խոշոր, բազմանկյուն [[Բջիջ|բջիջներ]]՝ կապտավուն [[Ցիտոպլազմային ցանց|ցիտոպլազմայով]], մեծ [[Կորիզ|կորիզով]] և [[Կորիզակ|կորիզակով]], որոնք ներսփռված են վերնամաշկում<ref name="Konda_2015" />։ Նման նեոպլաստիկ բջիջները կարող են տեղակայվել եզակի կամ խմբերով<ref name="Konda_2015" />: Պեջեթի բջիջները պարունակում են [[Մուցիններ|մուցին]] և ցիտոկերատիններ, որոնք օգտագործվում են ԱՊՀ-ի ախտորոշման համար։ MUC5AC-ը հայտնաբերվում է [[Ամոթույք|վուլվայում]] և տղամարդկանց սեռական օրգաններում, իսկ MUC2-ն` շուրջհետանցքային շրջանում։ MUC5AC-ի կորուստը վկայում է ինվազիայի մասին<ref name="Lam_2010" />։ Առաջնային կամ երկրորդային ԱՊՀ տարբերակելու համար կատարվում է իմունոհիստոքիմիական (IHC) հետազոտություն<ref name="Lam_2010" />։ Առաջնային ԱՊՀ-ի դեպքում կա դրական է CK7, բայց բացասական՝ CK20, իսկ երկրորդայինի դեպքում երկուսն էլ դրական են<ref name="Lam_2010" />։ Հորմոնալ ռեցեպտորների բացակայությունը և HER2 սպիտակուցի գերարտահայտումը ցույց են տալիս, որ բջիջները արագ են բաժանվում, ինչը կարող է վկայել հիվանդության ագրեսիվ և կրկնվող ընթացքի մասին։ Paget cells contain mucin and cytokeratins which can be used in the diagnosis of EMPD [8] MUC5A2 is found in EMPD of the vulvar and male genitalia regions whereas MUC2 is expressed in perianal EMPD. Loss of MUC5A2 can indicate an invasive spread. Immunohistochemistry (IHC) can be used to determine whether EMPD is either primary or secondary. Primary EMPD tests positive for CK7 but negative for CK20, whereas secondary is positive for both. Lack of positivity for hormone receptors and HER2 protein is overexpressed meaning that the cells are dividing rapidly and can be indicate an aggressive and more recurrent disease.{{citation needed|date=May 2021}} ===Դասակարգում=== Primary EMPD is of cutaneous origins and is found within the epidermis or the underlying apocrine glands.<ref name="Isrow_2014" /> Although it is limited to the epithelium, it has potential to spread and progress into an invasive tumour, metastasising to the local lymph nodes and distant organs.<ref name="Lopes_2015" /> This form of EMPD is not associated with an adenocarcinoma.<ref name="Isrow_2014" /> The secondary form results due to an underlying adenocarcinoma spreading to the epidermis.<ref name="Lam_2010" /> Similar to the primary form, if secondary EMPD invades the dermis, the neoplastic cells can metastasise to the lymph nodes and in some cases, the dermis.<ref name="Fukuda_2018" /> According to the Wilkinson and Brown subclassification system, there are three subtypes for each classification.<ref name="Londero_2013" /> {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} rxfcx9cg3thy4rsrydy8f4ysm02veaf 10715922 10715917 2026-03-27T20:40:02Z Mariam.22m 164716 /* Ախտորոշում */ 10715922 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն ներկված հեմատոքսիլին էոզինով, տեսանելի է վերնամաշկի ներսփռումը Պեջեթի բջիջներով|313x313px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== ԱՊՀ-ի հազվադեպ լինելու պատճառով հիվանդությունը շատ հաճախ չի ախտորոշվում<ref name="Hsu_2013" />: Հիվանդները սխալմամբ ախտորոշվում են էկզեմա կամ մաշկաբորբ<ref name="Hsu_2013" />, իսկ տարբերակիչ ախտորոշումը կարող է տևել 2 տարի<ref name="Hsu_2013" />: Կարևոր է նշել, որ ախտահարումը կարող է մեկ այլ քաղցկեղի հետևանք լինել։ Ախտորոշումը հաստատվում է [[Կենսազննում|բիոպսիայով]]։ Պանչ-բիոպսիան արդյունավետ չէ ԱՊՀ-ի տարբերակիչ ախտորոշման համար, ուստի կատարվում է ախտահարված շրջանի էքսցիզիոն բիոպսիա [XX]։ Դրական պատասխանի դեպքում հայտնաբերվում է մեծ քանակությամբ խոշոր, բազմանկյուն [[Բջիջ|բջիջներ]]՝ կապտավուն [[Ցիտոպլազմային ցանց|ցիտոպլազմայով]], մեծ [[Կորիզ|կորիզով]] և [[Կորիզակ|կորիզակով]], որոնք ներսփռված են վերնամաշկում<ref name="Konda_2015" />։ Նման նեոպլաստիկ բջիջները կարող են տեղակայվել եզակի կամ խմբերով<ref name="Konda_2015" />: Պեջեթի բջիջները պարունակում են [[Մուցիններ|մուցին]] և ցիտոկերատիններ, որոնք օգտագործվում են ԱՊՀ-ի ախտորոշման համար։ MUC5AC-ը հայտնաբերվում է [[Ամոթույք|վուլվայում]] և տղամարդկանց սեռական օրգաններում, իսկ MUC2-ն` շուրջհետանցքային շրջանում։ MUC5AC-ի կորուստը վկայում է ինվազիայի մասին<ref name="Lam_2010" />։ Առաջնային կամ երկրորդային ԱՊՀ տարբերակելու համար կատարվում է իմունոհիստոքիմիական (IHC) հետազոտություն<ref name="Lam_2010" />։ Առաջնային ԱՊՀ-ի դեպքում կա դրական է CK7, բայց բացասական՝ CK20, իսկ երկրորդայինի դեպքում երկուսն էլ դրական են<ref name="Lam_2010" />։ Հորմոնալ ռեցեպտորների բացակայությունը և HER2 սպիտակուցի չափից շատ էքսպրեսիան ցույց են տալիս, որ բջիջները արագ են կիսվում, ինչը կարող է վկայել հիվանդության ագրեսիվ և կրկնվող ընթացքի մասին։ ===Դասակարգում=== Առաջնային ԱՊՀ-ն ունի մաշկային ծագում և տեղակայված է վերնամաշկում կամ դրա տակ գտնվող ապոկրին գեղձերում<ref name="Isrow_2014" />։ Այն սահմանափակված է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելով]], սակայն կա տարածվելու և ինվազիվ ուռուցքի վերածվելու հավանականություն՝ [[Մետաստազ|մետաստազավորվելով]] դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցներ]] և այլ օրգաններ<ref name="Lopes_2015" />։ ԱՊՀ-ի այս ձևը կապված չէ [[Ադենոկարցինոմա|ադենոկարցինոմայի]] հետ<ref name="Isrow_2014" />։ Երկրորդային ձևի առաջացման հիմքում ընկած է ստորադիր ադենոկարցինոմայի տարածումը դեպի վերնամաշկ<ref name="Lam_2010" />։ Ինչպես առաջնայինի դեպքում, երկրորդային ԱՊՀ-ի դեպքում ևս եթե կա ինվազիա դեպի վերնամաշկ, կա նաև մետասատազովորման հավանականություն դեպի այլ հյուսվածքներ, այդ թվում մաշկ<ref name="Fukuda_2018" />։ Ըստ Վիլկինսոնի և Բրաունի դասակարգման, յուրաքանչյուր տեսակի համար առանձնացվում է երեք ենթատեսակ<ref name="Londero_2013" />: {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor.<ref name="Londero_2013" /> Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} 01ipy9gypys5axw6kh7ejrv1pz68eom 10715926 10715922 2026-03-27T20:48:01Z Mariam.22m 164716 /* Բուժում */ 10715926 wikitext text/x-wiki '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն''' կամ '''ԱՊՀ''', դանդաղ զարգացող [[քաղցկեղ]], որն առաջանում է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելային հյուսվածքում]]<ref name="Isrow_2014">{{cite journal | vauthors = Isrow D, Oregel KZ, Cortes J, Gomez H, Milikowski C, Feun L, Silva O | title = Advanced Extramammary Paget's Disease of the Groin, Penis, and Scrotum | journal = Clinical Medicine Insights: Oncology | volume = 8 | pages = 87–90 | date = 2014-07-06 | pmid = 25089091 | pmc = 4116380 | doi = 10.4137/CMO.S13107 }}</ref>, և կազմում է [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության]] բոլոր դեպքերի մոտ 6.5%-ը<ref name="Wagner_2011">{{cite journal | vauthors = Wagner G, Sachse MM | title = Extramammary Paget disease - clinical appearance, pathogenesis, management | journal = Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft | volume = 9 | issue = 6 | pages = 448–54 | date = June 2011 | pmid = 21205169 | doi = 10.1111/j.1610-0387.2010.07581.x | doi-access = free }}</ref>։ Այն ունի [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի հիվանդության կրծքային]] տեսակին համանման դրսևորում<ref name="Lloyd_2000">{{cite journal | vauthors = Lloyd J, Flanagan AM | title = Mammary and extramammary Paget's disease | journal = Journal of Clinical Pathology | volume = 53 | issue = 10 | pages = 742–9 | date = October 2000 | pmid = 11064666 | pmc = 1731095 | doi = 10.1136/jcp.53.10.742 }}</ref>: Սակայն, ի տարբերություն կրծքային ձևի, որն առաջանում է [[Կաթնագեղձեր|կրծքագեղձի]] խոշոր կաթնատար ծորաններում և հետո տարածվում է դեպի վերնամաշկ<ref name="Lloyd_2000" />, ԱՊՀ-ն սկսվում է կաթնագեղձերից դուրս գտնվող, ապոկրին [[Գեղձեր|գեղձերով]] հարուստ հյուսվածքից<ref name="Fukuda_2018">{{cite journal | vauthors = Fukuda K, Funakoshi T | title = Metastatic Extramammary Paget's Disease: Pathogenesis and Novel Therapeutic Approach | journal = Frontiers in Oncology | volume = 8 | page = 38 | date = 2018-02-16 | pmid = 29503810 | pmc = 5820294 | doi = 10.3389/fonc.2018.00038 | doi-access = free }}</ref>։ ԱՊՀ-ի տարածվածությունը տարեկան մոտ 3.2%-ով ավելանում է` ախտահարելով [[Հորմոններ|հորմոն]] կախյալ հյուսվածքներ, ինչպիսին են [[Վուլվա|վուլվան]] և [[Ամորձապարկ|ամորձապարկը]]<ref name=":1" />։ Կանանց շրջանում դեպքերի շուրջ 81.3% դրսևորվում է վուլվայում, իսկ տղամարդկանց 43.2% շրջանում` ամորձապարկում<ref name=":1">{{cite journal | vauthors = Zhou S, Zhong W, Mai R, Zhang G | title = Mammary and Extramammary Paget's Disease Presented Different Expression Pattern of Steroid Hormone Receptors | journal = BioMed Research International | volume = 2017 | article-number = 3768247 | date = 2017 | pmid = 29082243 | pmc = 5610822 | doi = 10.1155/2017/3768247 | doi-access = free }}</ref>: ԱՊՀ-ն դասակարգվում է որպես առաջնային կամ երկրորդային՝ կախված ուղեկցող չարորակ ուռուցքների առկայությունից կամ բացակայությունից<ref name="Lopes_2015">{{cite journal |vauthors=Lopes Filho LL, Lopes IM, Lopes LR, Enokihara MM, Michalany AO, Matsunaga N |title=Mammary and extramammary Paget's disease |journal=Anais Brasileiros de Dermatologia |volume=90 |issue=2 |pages=225–31 |date=April 2015 |pmid=25830993 |pmc=4371672 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153189}}</ref>։ Բնորոշ ախտանիշներն են թեփոտումը, կարմրածությունը, [[Էկզեմա|էկզեման]], որոնք ուղեկցվում են քորով<ref name="Lopes_2015" />։ 10% դեպքերում այն ընթանում է անախտանիշ<ref name="Konda_2015">{{cite journal | vauthors = Konda S, Chen W, Minus HR | title = What is your diagnosis? Extramammary Paget disease | journal = Cutis | volume = 95 | issue = 3 | pages = 132, 135–6, 142 | date = March 2015 | pmid = 25844784 }}</ref>, ինչի հետևանքով ԱՊՀ-ն կարող է ուշ կամ սխալ ախտորոշվել<ref name="Hsu_2013">{{Cite journal|last1=Hsu|first1=Lin-Nei|last2=Shen|first2=Yuan-Chi|last3=Chen|first3=Chien-Hsu|last4=Sung|first4=Ming-Tse|last5=Chiang|first5=Po-Hui | name-list-style = vanc | date= March 2013 |title=Extramammary Paget's disease with invasive adenocarcinoma of the penoscrotum: Case report and systematic review|journal=Urological Science|volume=24|issue=1|pages=30–33|doi=10.1016/j.urols.2013.01.003|issn=1879-5226|doi-access=free}}</ref>: Կան բուժման տարբեր եղանակներ, սակայն դրանց մեծ մասը լիովին արդյունավետ չէ։ Այնուամենայնիվ, վաղ փուլում հայտնաբերման և բուժման դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ ==Ախտանիշներ == ԱՊՀ ունեցող հիվանդների գանգատները (նաև [[Կրծքագեղձի Պեջետի հիվանդություն|Պեջեթի կրծքային ձևը]] ունղեցող հիվանդների դեպքում<ref name="Lloyd_2000" />) տիպիկ ախտանիշներ են ուժեղ քորը (պրուրիտուս), ցանը, մաշկի վահանիկների առաջացումը, այրոցը, ցավը և զգայունությունը<ref name="Konda_2015" />։ Նշված ախտանիշները հաճախ շփոթվում են [[Մաշկաբորբ|մաշկաբորբի]] կամ [[Էկզեմա|էկզեմայի]] հետ, հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել<ref name="Hsu_2013" />։ Հազվադեպ կարող է դիտվել նաև [[արյունահոսություն]]<ref name="Kang_2015">{{cite journal | vauthors = Kang Z, Zhang Q, Zhang Q, Li X, Hu T, Xu X, Wu Z, Zhang X, Wang H, Xu J, Xu F, Guan M | title = Clinical and pathological characteristics of extramammary Paget's disease: report of 246 Chinese male patients | journal = International Journal of Clinical and Experimental Pathology | volume = 8 | issue = 10 | pages = 13233–40 | date = 2015 | pmid = 26722523 | pmc = 4680468 }}</ref>։ '''Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդության ախտանիշներ'''<ref name="Konda_2015" /> ''Մաշկ'' * Ժամանակավոր ցան * Քոր * Մաշկի կարմրություն * Հստակ սահմանագծված, չլավացող, էկզեմատոզ թիթեղիկներ * Հիպերպիգմենտացված բծեր * Թեփոտում * Ուռուցիկ գոյացություն * Հաստացած մաշկ, նման շագրենի կաշվի ''Արտազատուկներ'' * արյուն * խոցոտում ''Տեղային զգայունություն'' * այրող * գերզգայունություն * ցավ ''Վուլվայի ախտահարում'' Վուլվայի Պեջեթի հիվանդությունը դրսևորվում է կարմրած (էրիթեմատոզ), [[Էկզեմա|էկզեմատոզ]] երևույթներով<ref name="Anton_2011">{{cite journal | vauthors = Anton C, Luiz AV, Carvalho FM, Baracat EC, Carvalho JP | title = Clinical treatment of vulvar Paget's disease: a case report | journal = Clinics | volume = 66 | issue = 6 | pages = 1109–11 | date = June 2011 | pmid = 21808885 | pmc = 3129957 | doi = 10.1590/S1807-59322011000600033 }}</ref>։ Այն ուղեկցվում է քորով, ախտահարված շրջանում երբեմն նաև ցավով<ref name="Anton_2011" />։ Ախտահարված շրջանը հստակ սահմանազատված է առողջ մաշկից, կարող է դիտվել սպիտակ թեփոտ հատվածներ, որոնք ստեղծում են «ելակի ու սերուցքի» տեսք<ref>{{Cite book | first1 = Jean | last1 = Bolognia | first2 = Joseph L | last2 = Jorizzo | first3 = Julie V | last3 = Schaffer | name-list-style = vanc |title=Dermatology|date=2012|publisher=Elsevier Saunders|others=Bolognia, Jean., Jorizzo, Joseph L., Schaffer, Julie V.|isbn=978-0-7020-5182-1|edition=3rd|location=[Philadelphia]|oclc=802040381}}</ref>։ Ախտահարումը կարող է տարածվել` ընգրկելով շուրջհետանցքային շրջանը, շուրջռեսական և աճուկային ծալքերը։ Ֆիզիկալ զննման ժամանակ հարկավոր է զննել հարմիզուկային և շուրջհետանցքային շրջանները<ref name="Preti_2003" />։ Հնարավոր է մաշկի ախտահարում, պայմանավորված ոչ մաշկային գոյացությունների նեոպլաստիկ երևույթներով<ref name="Preti_2003">{{cite journal | vauthors = Preti M, Micheletti L, Massobrio M, Ansai S, Wilkinson EJ | title = Vulvar paget disease: one century after first reported | journal = Journal of Lower Genital Tract Disease | volume = 7 | issue = 2 | pages = 122–35 | date = April 2003 | pmid = 17051057 | doi = 10.1097/00128360-200304000-00009| hdl = 2318/39322 | s2cid = 41852226 | hdl-access = free }}</ref>։ ==Ախտաֆիզիոլոգիա== [[Image:Extramammary Paget disease - w cond - very high mag.jpg|thumb|Արտակրծքային Պեջեթի հիվանդություն ներկված հեմատոքսիլին էոզինով, տեսանելի է վերնամաշկի ներսփռումը Պեջեթի բջիջներով|313x313px]] ԱՊՀ-ն առաջանում է Պեջեթի բջիջներով վերնամաշկի [[Ինվազիա|ինվազիայով]]<ref name="Wagner_2011" />: Հիվանդության պատճառը ամբողջովին բացահայտված չէ, սակայն վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այն կարող է կապված լինել Տոկերի բջիջների հետ<ref>{{Citation|last1=McDaniel|first1=Brianna|title=Paget Disease, Extramammary|date=2018|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493224/|last2=Crane|first2=Jonathan S.|work=StatPearls|publisher=StatPearls Publishing|pmid=29630276|access-date=2018-06-09}}</ref>։ === Վուլվայի ախտահարում === Ախտահարումը սկսվում է <bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|Բարթոլին]]</bdi><bdi>[[Բարթոլինի գեղձեր|յան գեղձերից]], [[Միզուկ|միզուկից]] և [[Ուղիղ աղիք|ուղիղ աղիքից]]</bdi><ref name=":0">{{cite journal|vauthors=Fanning J, Lambert L, Hale TM, Morris PC, Schuerch C|year=1999|title=Paget's disease of the vulva: prevalence of associated vulvar carcinoma, invasive Paget's disease, and recurrence after surgical excision|journal=Am J Obstet Gynecol|volume=180|issue=1 Pt 1|pages=24–7|doi=10.1016/s0002-9378(99)70143-2|pmid=9914572}}</ref><bdi>: [[Դաշտանադադար|Դաշտանադադարի]] շրջանում գտվող կանայք ռիսկի խկմբում են</bdi><ref name=":0" /><bdi>:</bdi> === Մետաստազներ === Պեջեթի բջիջների [[Մետաստազ|մետաստազավորումը]] վերնամաշկից դեպի այլ շրջաններ ներառում է. # Դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցների]] և [[Երակներ|երակային]] համակարգ [[ինվազիա]]<ref name="Fukuda_2018" /> # Ավշային հանգույցներից և երակային համակարգից դուրս տեղաշարժ<ref name="Fukuda_2018" /> # Բազմացում նոր տեղամասում<ref name="Fukuda_2018" /> HER2 և mTOR սպիտակուցները, որոնք սինթեզվում են Պեջեթի բջիջներում, նպաստում են դրանք գոյատևմանը և բազմացմանը<ref name="Fukuda_2018" />: ==Ախտորոշում== ԱՊՀ-ի հազվադեպ լինելու պատճառով հիվանդությունը շատ հաճախ չի ախտորոշվում<ref name="Hsu_2013" />: Հիվանդները սխալմամբ ախտորոշվում են էկզեմա կամ մաշկաբորբ<ref name="Hsu_2013" />, իսկ տարբերակիչ ախտորոշումը կարող է տևել 2 տարի<ref name="Hsu_2013" />: Կարևոր է նշել, որ ախտահարումը կարող է մեկ այլ քաղցկեղի հետևանք լինել։ Ախտորոշումը հաստատվում է [[Կենսազննում|բիոպսիայով]]։ Պանչ-բիոպսիան արդյունավետ չէ ԱՊՀ-ի տարբերակիչ ախտորոշման համար, ուստի կատարվում է ախտահարված շրջանի էքսցիզիոն բիոպսիա [XX]։ Դրական պատասխանի դեպքում հայտնաբերվում է մեծ քանակությամբ խոշոր, բազմանկյուն [[Բջիջ|բջիջներ]]՝ կապտավուն [[Ցիտոպլազմային ցանց|ցիտոպլազմայով]], մեծ [[Կորիզ|կորիզով]] և [[Կորիզակ|կորիզակով]], որոնք ներսփռված են վերնամաշկում<ref name="Konda_2015" />։ Նման նեոպլաստիկ բջիջները կարող են տեղակայվել եզակի կամ խմբերով<ref name="Konda_2015" />: Պեջեթի բջիջները պարունակում են [[Մուցիններ|մուցին]] և ցիտոկերատիններ, որոնք օգտագործվում են ԱՊՀ-ի ախտորոշման համար։ MUC5AC-ը հայտնաբերվում է [[Ամոթույք|վուլվայում]] և տղամարդկանց սեռական օրգաններում, իսկ MUC2-ն` շուրջհետանցքային շրջանում։ MUC5AC-ի կորուստը վկայում է ինվազիայի մասին<ref name="Lam_2010" />։ Առաջնային կամ երկրորդային ԱՊՀ տարբերակելու համար կատարվում է իմունոհիստոքիմիական (IHC) հետազոտություն<ref name="Lam_2010" />։ Առաջնային ԱՊՀ-ի դեպքում կա դրական է CK7, բայց բացասական՝ CK20, իսկ երկրորդայինի դեպքում երկուսն էլ դրական են<ref name="Lam_2010" />։ Հորմոնալ ռեցեպտորների բացակայությունը և HER2 սպիտակուցի չափից շատ էքսպրեսիան ցույց են տալիս, որ բջիջները արագ են կիսվում, ինչը կարող է վկայել հիվանդության ագրեսիվ և կրկնվող ընթացքի մասին։ ===Դասակարգում=== Առաջնային ԱՊՀ-ն ունի մաշկային ծագում և տեղակայված է վերնամաշկում կամ դրա տակ գտնվող ապոկրին գեղձերում<ref name="Isrow_2014" />։ Այն սահմանափակված է [[Էպիթելային հյուսվածք|էպիթելով]], սակայն կա տարածվելու և ինվազիվ ուռուցքի վերածվելու հավանականություն՝ [[Մետաստազ|մետաստազավորվելով]] դեպի տեղային [[Ավշային հանգույց|ավշային հանգույցներ]] և այլ օրգաններ<ref name="Lopes_2015" />։ ԱՊՀ-ի այս ձևը կապված չէ [[Ադենոկարցինոմա|ադենոկարցինոմայի]] հետ<ref name="Isrow_2014" />։ Երկրորդային ձևի առաջացման հիմքում ընկած է ստորադիր ադենոկարցինոմայի տարածումը դեպի վերնամաշկ<ref name="Lam_2010" />։ Ինչպես առաջնայինի դեպքում, երկրորդային ԱՊՀ-ի դեպքում ևս եթե կա ինվազիա դեպի վերնամաշկ, կա նաև մետասատազովորման հավանականություն դեպի այլ հյուսվածքներ, այդ թվում մաշկ<ref name="Fukuda_2018" />։ Ըստ Վիլկինսոնի և Բրաունի դասակարգման, յուրաքանչյուր տեսակի համար առանձնացվում է երեք ենթատեսակ<ref name="Londero_2013" />: {| class="wikitable" style="width: 60%; height: 14em;" |+ԱՊՀ դասակարգում<ref name="Londero_2013" /> !Առաջնային (մաշկային) !Երկրորդային (ոչ-մաշկային) |- |Դասական մաշկային ներէպիթելային |Հետանցք |- |[[Ինվազիա|Ինվազիվ]] մաշկային ներէպիթելային |Միզուղիներ |- |Մաշկային ներէպիթելային պայմանավորված մաշկի հավելումների ադենոկարցինոմայով |Այլ |} == Բուժում == Կիրառվել են բազմաթիվ [[Քիմիաթերապիա|քիմիոթերապևտիկ]] միջոցներ, սակայն կանխատեսումը դեռ մնում է վատ<ref name="Londero_2013" />։ Վիրահատությունը շարունակում է մնալ նախընտրելի մեթոդ։ Առաջարկվում է տեղային լայնացում՝ 3 սմ երկարությամբ կատարված սառցային կտրվածքներով, քանի որ տեղային տարածման բարձր ռիսկ կա, նույնիսկ եթե մաշկը արտաքինից նորմալ է երևում: Many chemotherapy treatments have been used, however the results are not desirable as prognosis remains to be poor. Surgery remains to be the preferred treatment of choice. Wide local excision with a 3&nbsp;cm margin and intra-operative frozen sections are suggested, due to high risk of local extension despite normal appearing tissue. In cases where Paget cells have invaded the dermis and metastasized, complete removal is often unsuccessful. Recurrence is a common result.<ref name="Lam_2010" /> Lymphadenoectomy is often performed for infiltrative cases.<ref name="Londero_2013" /> In lieu of surgery, radiotherapy is also an option and is especially preferred for elderly patients or for inoperable cases where the tumour size is too large.<ref name="Lopes_2015" /> This form of treatment is also considered as possible adjuvant therapy following excision to combat the high recurrence rate.<ref name="Wagner_2011" /> However, there are side effects of radiotherapy, including but not limited to: vulvitis, post-radiation atrophy of mucous membranes, vaginal stenosis and sexual dysfunction.<ref name="Wagner_2011" /> Laser therapy and photodynamic therapies were also used in the past, but it was discovered the carbon dioxide laser did not penetrate deep enough and both treatment modalities resulted in high recurrence rates.<ref name="Wagner_2011" /> Topical chemotherapy treatments are effective, with imiquimod showing promising results.<ref name="Wagner_2011" /> However, overall survival begins to decline 10 months following treatment with chemotherapy.<ref name="Fukuda_2018" /> Patients with metastatic EMPD only survive for a median of 1.5 years, and have a 7% 5-year survival rate.<ref name="Fukuda_2018" /> ==Ելք== Prognosis is generally good, but factors such as depth of invasion and duration of disease need to be considered.<ref name="Londero_2013" /> In primary EMPD, if invasion of the underlying tissue is non-existent or even minimal, treatment options are more likely to be effective, however, if there are signs that the disease has metastasised, the prognosis is usually poor.<ref name="Lloyd_2000" /> == Համաճարակաբանություն == EMPD is most prevalent in Caucasian women and Asian men over the age of 60.<ref name="Kang_2015" /> The invasive form occurs in 5–25% of all EMPD patients and 17–30% of the cases involve an underlying adenocarcinoma.<ref name="Londero_2013">{{Cite journal|last1=Londero|first1=Ambrogio P|last2=Bertozzi|first2=Serena|last3=Salvador|first3=Stefania|last4=Fruscalzo|first4=Arrigo|last5=D'Aietti|first5=Vito|last6=Grassi|first6=Tiziana|last7=Driul|first7=Lorenza|last8=Mariuzzi|first8=Laura|last9=Marchesoni|first9=Diego|name-list-style=vanc|date=April 2013|title=A review of extramammary paget's disease: Clinical presentation, diagnosis, management and prognosis|journal=Journal of Medicine and Medical Sciences|volume=4|issue=4|pages=134–148}}</ref> 10-20% of EMPD is of the secondary form.<ref name="Londero_2013" /> Approximately 10% of patients develop invasive adenocarcinoma that may progress to metastatic disease.<ref>{{Cite web|url=http://codes.iarc.fr/code/746|title=International Classification of Diseases for Oncology|website=codes.iarc.fr|access-date=2018-06-09}}</ref> The disease affects regions that are rich in apocrine secretions.<ref name="Fukuda_2018" /> 65% EMPD occurs at the vulva,<ref name="Lam_2010">{{cite journal | vauthors = Lam C, Funaro D | title = Extramammary Paget's disease: Summary of current knowledge | journal = Dermatologic Clinics | volume = 28 | issue = 4 | pages = 807–26 | date = October 2010 | pmid = 20883922 | doi = 10.1016/j.det.2010.08.002 }}</ref> followed by 15% at perianal areas and 14% at the male genitalia.<ref name="Wagner_2011" /> In terms of the vulva, the labia majora is the site that is most often involved, followed by labia minora, clitoris and perineum.<ref name="Londero_2013" /> EMPD originating at the vulva can spread to the upper vaginal mucosa and cervix.<ref name="Londero_2013" /> Other areas where EMPD can be found, although very rarely, include: the axillae, eyelids, external auditory canal, umbilical region, trunk and extremities.<ref name="Wagner_2011" /> ==Պատմություն== The first case of Paget's disease was described by [[James Paget]] in 1874.<ref name="Lloyd_2000" /> [[Radcliffe Crocker]], in 1889, then described EMPD following an observation of a patient with urinary carcinoma affecting the penis and scrotum,<ref>{{cite journal | vauthors = Marques-Costa JC, Cuzzi T, Carneiro S, Parish LC, Ramos-e-Silva M | title = Paget's disease of the breast | journal = Skinmed | volume = 10 | issue = 3 | pages = 160–5; quiz 165 | date = May–Jun 2012 | pmid = 22779098 }}</ref> showing symptoms that were almost identical to MPD as described by Paget.<ref name="Lopes_2015" /> Later in 1893, Darier and Coulillaud described the perianal location of EMPD.<ref name="Lopes_2015" /> == Ծանոթագրություն == {{reflist}} == External links == * [https://web.archive.org/web/20060925043450/http://www.cancer.org/docroot/cri/content/cri_2_4_1x_what_is_vulvar_cancer_45.asp Definition] at cancer.org {{Medical resources | DiseasesDB = | ICD10 = C44 ([[ILDS]] C44.L75) | ICD9 = | ICDO = M8542/3 | OMIM = | MedlinePlus = | eMedicineSubj = | eMedicineTopic = | MeshID = D010145 | Orphanet = 2800 }} {{DEFAULTSORT:Extramammary Paget's Disease}} bs02hakzn9ull6gulumjz8goyu0u5r7 102 1320295 10715867 10715700 2026-03-27T19:01:15Z Լիլյա Շուշան 88026 10715867 wikitext text/x-wiki {{Կանանց միամսյակ 2026/գլխագիր}} == Օրինակ == <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ --> === Jor.Grig === # {{Pagesize|Ռոբերտա Փիթերս}} # {{Pagesize|Էյփրիլ Հեյնրիքս}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Լուսինե9 === # {{Pagesize|Էմի Գրիֆին}} # {{Pagesize|}} === Tagasaf === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === GrigorYAN === # {{Pagesize|Առլետ Զաքարյան}} # {{Pagesize|Սոնա Մովսեսյան}} # {{Pagesize|Լիլիթ Մանուկյան}} # {{Pagesize|Մարթա Ազնավուրյան}} # {{Pagesize|Գարուն Դեմիրճյան}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մերի Գոռ === # {{Pagesize|Միա Թայլեր}} # {{Pagesize|Սիրինդա Ֆոքս}} # {{Pagesize|Սոն Ջիին}} # {{Pagesize|Մերի Կույումջյան}} # {{Pagesize|Մերի Մանկիկյան Թարզյան}} # {{Pagesize|Մերի Ազարյան}} # {{Pagesize|Մերի Էլեն Իսկենդերյան}} # {{Pagesize|Շելլի Ուինթերս}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Միլենա Չիլինգարյան === # {{Pagesize|Ռեյ Այանամի}} # {{Pagesize|Ջիլյոլա Չինկվետտի}} # {{Pagesize|Միսթի}} # {{Pagesize|Թաբբիի աստղ}} # {{Pagesize|Սեյլոր Մուն (կերպար)}} # {{Pagesize|Էրիկա Մարոժան}} # {{Pagesize|Քլեր Փանոսյան}} # {{Pagesize|Գրետա Հոդգկինսոն}} # {{Pagesize|Սառա Գիդեոն}} # {{Pagesize|Եվա Բեգլարյան}} # {{Pagesize|Ջոան Ջուլյան}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Sam.Grig === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Լիլյա Շուշան === # {{Pagesize|Կարիննա Մոսկալենկո}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Մրցույթից դուրս == === Էլֆուհի === # {{Pagesize|Մերի Բասմաջյան}} # {{Pagesize|Լելա Ծուրծումիա}} # {{Pagesize|Ալիցյա Շեմպլինսկա}} # {{Pagesize|Վերա Մուսաելյան}} === Ալբերտ27 === # {{Pagesize|Հայդի Պողոսյան}} # {{Pagesize|Ռեյչել Գաբրիելյան}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === 23artashes === # {{Pagesize|Լյուսի Աշճյան}} # {{Pagesize|}} === Արարատ Թրվանց === # {{Pagesize|Զահրա Հադադ-Ադել}} # {{Pagesize|Զահրա Ղանբարի}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} 983az2ge3w28j4ju362ruk0qf1vvrbu 10716033 10715867 2026-03-28T07:27:37Z Նազարյան Քրիստինե 129142 /* Մասնակցային անուն */ 10716033 wikitext text/x-wiki {{Կանանց միամսյակ 2026/գլխագիր}} == Օրինակ == <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ --> === Jor.Grig === # {{Pagesize|Ռոբերտա Փիթերս}} # {{Pagesize|Էյփրիլ Հեյնրիքս}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Լուսինե9 === # {{Pagesize|Էմի Գրիֆին}} # {{Pagesize|}} === Tagasaf === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === GrigorYAN === # {{Pagesize|Առլետ Զաքարյան}} # {{Pagesize|Սոնա Մովսեսյան}} # {{Pagesize|Լիլիթ Մանուկյան}} # {{Pagesize|Մարթա Ազնավուրյան}} # {{Pagesize|Գարուն Դեմիրճյան}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մերի Գոռ === # {{Pagesize|Միա Թայլեր}} # {{Pagesize|Սիրինդա Ֆոքս}} # {{Pagesize|Սոն Ջիին}} # {{Pagesize|Մերի Կույումջյան}} # {{Pagesize|Մերի Մանկիկյան Թարզյան}} # {{Pagesize|Մերի Ազարյան}} # {{Pagesize|Մերի Էլեն Իսկենդերյան}} # {{Pagesize|Շելլի Ուինթերս}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Միլենա Չիլինգարյան === # {{Pagesize|Ռեյ Այանամի}} # {{Pagesize|Ջիլյոլա Չինկվետտի}} # {{Pagesize|Միսթի}} # {{Pagesize|Թաբբիի աստղ}} # {{Pagesize|Սեյլոր Մուն (կերպար)}} # {{Pagesize|Էրիկա Մարոժան}} # {{Pagesize|Քլեր Փանոսյան}} # {{Pagesize|Գրետա Հոդգկինսոն}} # {{Pagesize|Սառա Գիդեոն}} # {{Pagesize|Եվա Բեգլարյան}} # {{Pagesize|Ջոան Ջուլյան}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Sam.Grig === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Լիլյա Շուշան === # {{Pagesize|Կարիննա Մոսկալենկո}} # {{Pagesize|}} === Նազարյան Քրիստինե === # {{Pagesize|Կատարինա Մակարիու}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Մրցույթից դուրս == === Էլֆուհի === # {{Pagesize|Մերի Բասմաջյան}} # {{Pagesize|Լելա Ծուրծումիա}} # {{Pagesize|Ալիցյա Շեմպլինսկա}} # {{Pagesize|Վերա Մուսաելյան}} === Ալբերտ27 === # {{Pagesize|Հայդի Պողոսյան}} # {{Pagesize|Ռեյչել Գաբրիելյան}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} === 23artashes === # {{Pagesize|Լյուսի Աշճյան}} # {{Pagesize|}} === Արարատ Թրվանց === # {{Pagesize|Զահրա Հադադ-Ադել}} # {{Pagesize|Զահրա Ղանբարի}} === Մասնակցային անուն === # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} entgfu1mxbyde2hx2s3rpfrpklh9h4o 102 1320311 10715853 10715247 2026-03-27T17:56:28Z Լիլյա Շուշան 88026 /* Եվրոպահայ հայտնի կանայք */ 10715853 wikitext text/x-wiki {{Կանանց միամսյակ 2026/գլխագիր}} <big>'''Ուշադրությո՛ւն․''' այս ցանկի հոդվածները ստուգված են։ Այստեղից ընտրելու և հոդված ստեղծելու դեպքում յուրաքանչյուրի համար կստանաք հավելյալ 3 միավոր, իսկ հայ կանանց մասին գրելու դեպքում՝ ևս 10 միավոր։</big> == Ամերիկահայ հայտնի կանայք == {| class="standard sortable" ! Օտար լեզվով հոդված !! Հայերեն հոդված !! Ստորագրություն |- | [[:en:Anna Eshoo]] || [[Աննա Էշու]] || |- |[[:en:Tabetha S. Boyajian]] |[[Թաբեթա Բոյաջյան]] | |- |[[:ru:Звезда Табби]] |[[Թաբբիի աստղ]] (Բոյաջյանի աստղ) |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 10:25, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mia Tyler]] |[[Միա Թայլեր]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- |[[:en:Cyrinda Foxe]] |[[Սիրինդա Ֆոքս]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- |[[:en:Ramona Fradon]] |[[Ռամոնա Ֆրեյդոն]] | |- |[[:en:Kira Dixon]] |[[Կիրա Դիքսոն]] | |- |[[:en:Victoria Legrand]] |[[Վիկտորյա Լեգրան]] | |- |[[:en:Sara Gideon]] |[[Սառա Գիդեոն]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 18:03, 20 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Eve Beglarian]] |[[Եվա Բեգլարյան]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 06:09, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mae Laborde]] |[[Մեյ Լաբորդ]] | |- |[[:en:Rachel Kaprielian]] |[[Ռեյչել Գաբրիելյան]] |[[Մասնակից:Ալբերտ27|Ալբերտ27]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալբերտ27|քննարկում]]) 13:04, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Zarouhie Abdalian]] |[[Զարուհի Աբդալյան]] | |- |[[:en:Yvonne Agazarian]] |[[Այվոն Աղազարյան]] | |- |[[:en:Debbie Bramwell-Washington]] |[[Դեբբի Բրեմվել-Ուոշինգթոն]] | |- |[[:en:Susan Hurley]] |[[Սյուզան Հառլի]] | |- |[[:en:Sue Sarafian Jehl]] |[[Սյու Սարաֆյան Ջել]] | |- |[[:en:Mari Manoogian]] |[[Մարի Մանուկյան]] | |- |[[:en:Sona Movsesian]] |[[Սոնա Մովսեսյան]] |.--[[Մասնակից:GrigorYAN|GrigorYAN]] ([[Մասնակցի քննարկում:GrigorYAN|քննարկում]]) 10:30, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Dianne Goolkasian Rahbee]] |[[Դիանա Գուլքասյան Ռահբի]] | |- |[[:en:AnnaLee Saxenian]] |[[ԱննաԼի Սաքսենյան]] | |- |[[:en:Z LaLa]] |[[Z LaLa]] | |- |[[:en:Lucy Ashjian]] |[[Լյուսի Աշճյան]] |[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 17:19, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mary Azarian]] |[[Մերի Ազարյան]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- |[[:en:Heidi Boghosian]] |[[Հայդի Պողոսյան]] |[[Մասնակից:Ալբերտ27|Ալբերտ27]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալբերտ27|քննարկում]]) 08:04, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Maxine Cassin]] |[[Մաքսին Քասին]] | |- |[[:en:Jaklin Derderian]] |[[Ժաքլին Տերտերյան]] |[[Մասնակից:Ալբերտ27|Ալբերտ27]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալբերտ27|քննարկում]]) 13:25, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mary Ellen Iskenderian]] |[[Մերի Էլեն Իսկենդերյան]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- |[[:en:Ann Karagozian]] |[[Էնն Կարագոզյան]] | |- |[[:en:Carrie Nahabedian]] |[[Քերի Նահապետյան]] | |- |[[:en:Nadia Owusu]] |[[Նադյա Օվուսու]] | |- |[[:en:Claire Panosian]] |[[Քլեր Փանոսյան]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 12:19, 22 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Maria Tash]] |[[Մարիա Տաշ]] | |- |[[:en:Heghnar Zeitlian Watenpaugh]] |[[Հեղնար Զեյթլյան Ուոթենփո]] | |- |[[:en:Karoun Demirjian]] |[[Գարուն Դեմիրճյան]] |.--[[Մասնակից:GrigorYAN|GrigorYAN]] ([[Մասնակցի քննարկում:GrigorYAN|քննարկում]]) 16:08, 15 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Allison Halverson]] |[[Էլիսոն Հալվերսոն]] | |- |[[:en:Greta Hodgkinson]] |[[Գրետա Հոդգկինսոն]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 13:36, 22 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Joanne Julian]] |[[Ջոան Ջուլյան]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 07:00, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Inonge Kaloustian]] |[[Ինոնգե Գալուստյան]] | |- |[[:en:Farrah Karapetian]] |[[Ֆարահ Կարապետյան]] | |- |[[:en:Helen Pashgian]] |[[Էլեն Փաշկյան]] |[[Մասնակից:Նազարյան Քրիստինե|Նազարյան Քրիստինե]] ([[Մասնակցի քննարկում:Նազարյան Քրիստինե|քննարկում]]) 16:31, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Death of Nataline Sarkisyan]] |[[Նատալին Սարգսյանի մահ]] | |- |[[:en:Carrie Schopf]] |[[Քերի Շոպֆ]] | |- |[[:en:Candy Waites]] |[[Քենդի Ուեյթս]] | |- |[[:en:Hannah Arterian]] |[[Հաննա Արթերյան]] | |- |[[:en:Marta Aznavoorian]] |[[Մարթա Ազնավուրյան]] |.--[[Մասնակից:GrigorYAN|GrigorYAN]] ([[Մասնակցի քննարկում:GrigorYAN|քննարկում]]) 15:49, 11 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mary Basmadjian]] |[[Մերի Բասմաջյան]] | |- |[[:en:Nevarte Hamparian]] |[[Նվարդ Համբարյան]] | |- |[[:en:Sofia Hasmik]] |[[Սոֆյա Հասմիկ]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 07:00, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Mary Kouyoumdjian]] |[[Մերի Կույումջյան]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- |[[:en:Mary Mangigian Tarzian]] |[[Մերի Մանկիկյան Թարզյան]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |} == Կանադահայ հայտնի կանայք == {| class="standard sortable" ! Օտար լեզվով հոդված !! Հայերեն հոդված !! Ստորագրություն |- | [[:en:Nan Vernon]] || [[Նեն Վեռնոն]] || |- | [[:en:Mariam Matossian]] || [[Մարիամ Մաթոսյան]] || |- | [[:en:Nora Sourouzian]] || [[Նորա Սուրուզյան]] || |- | [[:en:Gariné Torossian]] || [[Կարինե Թորոսյան]] || |- | [[:en:Hasmig Belleli]] || [[Հասմիկ Բելելի]] || |- | [[:en:Migan Megardichian]] || [[Միգան Մկրտչյան]] || |- | [[:en:Oana Suteu Khintirian]] || [[Ուանա Սութեու Խինթիրյան]] || |} == Եվրոպահայ հայտնի կանայք == {| class="standard sortable" ! Օտար լեզվով հոդված !! Հայերեն հոդված !! Ստորագրություն |- | [[:ru:Эберхард, Изабель]]|| [[Իզաբել Էբերհարդ]]|| .--[[Մասնակից:Tagasaf|Tagasaf]] ([[Մասնակցի քննարկում:Tagasaf|քննարկում]]) 07:50, 25 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:ru:Марожан, Эрика]]|| [[Էրիկա Մարոժան]]||[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 12:08, 19 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:en:Jenna Thiam]]|| [[Ժեննա Տիամ]]|| |- | [[:en:Karinna Moskalenko]]|| [[Կարիննա Մոսկալենկո]]||[[Մասնակից:Լիլյա Շուշան|Լիլյա Շուշան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Լիլյա Շուշան|քննարկում]]) 17:56, 27 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:en:Lena Scissorhands]]|| [[Lena Scissorhands]]|| |- | [[:ru:Тер-Месробьян, Татьяна Эдуардовна]]|| [[Տատյանա Տեր-Մեսրոպյան]]|| .--[[Մասնակից:Tagasaf|Tagasaf]] ([[Մասնակցի քննարկում:Tagasaf|քննարկում]]) 11:39, 6 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:en:Adelina von Fürstenberg]]|| [[Ադելինա ֆոն Ֆյուրստենբերգ]]|| |- | [[:en:Victoria Harwood]]|| [[Վիկտորիա Հերվուդ]]|| |- |[[:en:Katrín Lea Elenudóttir]] |[[Կատրին Լեա Էլենուդոթիր]] | |- |[[:en:Marguerite (singer)]] |[[Մարգերիտ (երգչուհի)]] | |- |[[:en:Meredi]] |[[Մերեդի]] | |- |[[:en:Arlette Zakarian]] |[[Առլետ Զաքարյան]] |.--[[Մասնակից:GrigorYAN|GrigorYAN]] ([[Մասնակցի քննարկում:GrigorYAN|քննարկում]]) 15:31, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Sarah Tanzilli]] |[[Սառա Տանզիլի]] | |- |[[:en:Ana Poghosian]] |[[Անա Պողոսյան]] | |- |[[:en:Cevanne Horrocks-Hopayian]] |[[Սևան Հոռոքս-Հոպայան]] | |- |[[:en:Lilit Manukyan]] |[[Լիլիթ Մանուկյան]] |.--[[Մասնակից:GrigorYAN|GrigorYAN]] ([[Մասնակցի քննարկում:GrigorYAN|քննարկում]]) 18:38, 10 մարտի 2026 (UTC) |} == Հորինված աղջիկներ == {| class="standard sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- | [[:ru:Мисти (персонаж «Покемона»)]] || [[Միսթի]] || [[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 12:12, 13 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:ru:Сейлор Мун (персонаж)]] || [[Սեյլոր Մուն (կերպար)]]||[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 14:04, 13 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:ru:Рей Аянами]] || [[Ռեյ Այանամի]] ||[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 16:11, 14 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:ru:Сейлор Меркурий]] || [[Սեյլոր Մերկուրի]] || |- | [[:ru:Аска Лэнгли Сорью]] || [[Ասկա Լենգլի Սորյու]] || |- | [[:ru:Сейлор Венера]] || [[Սեյլոր Վեներա]] || |- | [[:ru:Сейлор Марс]] || [[Սեյլոր Մարս]] || |- | [[:ru:Сейлор Юпитер]] || [[Սեյլոր Յուպիտեր]] || |- | [[:ru:Сейлор Сатурн]] || [[Սեյլոր Սատուրն]] || |- | [[:ru:Малышка Сейлор Мун]] || [[Փոքրիկ Սեյլոր Մուն]] || |- | [[:ru:Аннабет Чейз]] || [[Աննաբեթ Չեյզ]] || |- | [[:ru:Кендэс Флинн]] || [[Քենդես Ֆլին]] || |- | [[:ru:Мадока Канамэ]] || [[Մադոկա Կանամե]] || |- | [[:ru:Нудл]] || [[Նուդլ]] || |- | [[:ru:Юки Нагато]] || [[Յուկի Նագատո]] || |- | [[:ru:Анна Кёяма]] || [[Աննա Կյոյամա]] || |- | [[:ru:Аю Цукимия]] || [[Այու Ցուկիմիա]] || |- | [[:ru:Привидение Бруклинской публичной библиотеки]] || [[Բրուքլինի հանրային գրադարանի ուրվական]] || |} == Շախմատիստուհիներ == {|class="standard sortable" ! Օտար լեզվով հոդված !! Հայերեն հոդված !! Ստորագրություն |- | [[:en:Nana Dzagnidze]] || [[Նանա Ձագնիձե]] || |- | [[:en:Nadezhda Kosintseva]] || [[Նադեժդա Կոսինցևա]] || |- | [[:en:Tatiana Kosintseva]] || [[Տատյանա Կոսինցևա]] || |- | [[:en:Marie Sebag]] || [[Մարի Սեբագ]] || |- | [[:en:Irina Krush]] || [[Իրինա Կրուշ]] || |- | [[:en:Peng Zhaoqin]] || [[Փեն Ճաոչին]] || |- | [[:en:Olga Girya]] || [[Օլգա Գիրյա]] || |} == Ամերիկացի կինոդերասանուհիներ == {| class="standard sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Слейт, Дженни]] |[[Ջեննի Սլեյթ]] | |- |[[:en:Shelley Winters]] |[[Շելլի Ուինթերս]] |[[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- |[[:en:Teresa Wright]] |[[Թերեզա Ռայթ]] | |- |[[:ru:Барански, Кристин]] |[[Քրիստին Բարանսկի]] | |- |[[:ru:Мессинг, Дебра]] |[[Դեբրա Մեսինգ]] | |} == Ռուսաստանի կինոդերասանուհիներ == {| class="standard sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:ru:Савельева, Людмила Михайловна]] |[[Լյուդմիլա Սավելևա]] | |- |[[:ru:Бондарчук, Наталья Сергеевна]] |[[Նատալյա Բոնդարչուկ]] | |- |[[:ru:Касаткина, Людмила Ивановна]] |[[Լյուդմիլա Կասատկինա]] | |- |[[:ru:Аросева, Ольга Александровна]] |[[Օլգա Արոսևա]] | |- |[[:ru:Васильева, Татьяна Григорьевна]] |[[Տատյանա Վասիլևա]] | |- |[[:ru:Догилева, Татьяна Анатольевна]] |[[Տատյանա Դոգիլևա]] | |- |[[:ru:Соловей, Елена Яковлевна]] |[[Ելենա Սոլովեյ]] | |- |[[:ru:Гребешкова, Нина Павловна]] |[[Նինա Գրեբեշկովա]] | |- |[[:ru:Носова, Тамара Макаровна]] |[[Տամարա Նոսովա]] | |- |[[:ru:Иванова, Людмила Ивановна]] |[[Լյուդմիլա Իվանովա]] | |- |[[:ru:Купченко, Ирина Петровна]] |[[Իրինա Կուպչենկո]] | |- |[[:ru:Талызина, Валентина Илларионовна]] |[[Վալենտինա Տալիզինա]] | |- |[[:ru:Маркова, Римма Васильевна]] |[[Ռիմա Մարկովա]] | |- |[[:ru:Пельтцер, Татьяна Ивановна]] |[[Տատյանա Պելտցեր]] | |- |[[:ru:Редникова, Екатерина Валерьевна]] |[[Եկատերինա Ռեդնիկովա]] | |- |[[:ru:Сёмина, Тамара Петровна]] |[[Տամարա Սյոմինա]] | |- |[[:ru:Горбачёва, Ирина Анатольевна]] |[[Իրինա Գորբաչովա]] | |- |[[:ru:Красько, Ольга Юрьевна]] |[[Օլգա Կրասկո]] | |- |[[:ru:Немоляева, Светлана Владимировна]] |[[Սվետլանա Նեմոլյաևա]] | |- |[[:ru:Покровская, Алла Борисовна]] |[[Ալլա Պոկրովսկայա]] | |- |[[:ru:Смирнова, Лидия Николаевна]] |[[Լիդիա Սմիռնովա]] | |- |[[:ru:Старшенбаум, Ирина Владимировна]] |[[Իրինա Ստարշենբաում]] | |- |[[:ru:Зелёная, Рина Васильевна]] |[[Ռինա Զելյոնայա]] | |---[[Մասնակից:Մանե Ղազարյան|Մանե Ղազարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մանե Ղազարյան|քննարկում]]) 11:55, 11 Մարտի 2024 (UTC) |[[:ru:Зудина, Марина Вячеславовна]] |[[Մարինա Զուդինա]] | |- |[[:ru:Кириенко, Зинаида Михайловна]] |[[Զինաիդա Կիրիենկո]] | |- |[[:ru:Остроумова, Ольга Михайловна]] |[[Օլգա Օստրոումովա]] | |- |[[:ru:Польских, Галина Александровна]] |[[Գալինա Պոլսկիխ]] | |- |[[:ru:Проклова, Елена Игоревна]] |[[Ելենա Պրոկլովա]] | |} == K-pop ժանրի երգչուհիներ == {| class="standard sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- | [[:ru:Сон Джиын]] || [[Սոն Ջիին]] || [[Մասնակից:Մերի Գոռ|Մերի Գոռ]] |- | [[:ru:Тэрамото, Юкика]] || [[Յուկիկա Տերամոտո]] || |- | [[:ru:Ли Сонхи (певица)]] || [[Լի Սոնհի]] || |- | [[:ru:Ejae]] || [[Ejae]] || |- | [[:ru:Лана (певица)]] || [[Լանա (երգչուհի)]] || |} == Օպերային երգչուհիներ == {| class="standard sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:en:Kathryn Grayson]] |[[Քեթրին Գրեյսոն]] | |- |[[:ru:Штаде, Фредерика фон]] |[[Ֆրեդերիկա ֆոն Շտադե]] | |- |[[:ru:Дойтеком, Кристина]] |[[Քրիստինա Դոյտեկոմ]] | |- |[[:ru:Питерс, Роберта]] |[[Ռոբերտա Փիթերս]] |[[Մասնակից:Jor.Grig|Jor.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Jor.Grig|քննարկում]]) 11:21, 6 մարտի 2026 (UTC) |} == «Եվրատեսիլի» հաղթողներ == {| class="standard sortable" !Օտար լեզվով հոդված !Հայերեն հոդված !Ստորագրություն |- |[[:en:Gigliola Cinquetti]] |[[Ջիլյոլա Չինկվետտի]] |[[Մասնակից:Միլենա Չիլինգարյան|Միլենա Չիլինգարյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Միլենա Չիլինգարյան|քննարկում]]) 12:13, 19 մարտի 2026 (UTC) |- |[[:en:Sandie Shaw]] |[[Սենդի Շոու]] | |- |[[:en:Katrina and the Waves]] |[[Katrina and the Waves]] | |- |[[:de:Corinne Hermès]] |[[Կորին Էրմե]] | |} == Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոնուհիներ == {| class="wikitable" |'''Օտար լեզվով հոդված''' |'''Հայերեն հոդված''' |'''Ստորագրություն''' |- |[[:en:Kristine Lilly]] |[[Քրիստին Լիլլի]] | |- |[[:en:Jenni Hermoso]] |[[Ջենիֆեր Էրմոսո]] | |- |[[:en:Kerstin Garefrekes]] |[[Քերսթին Գարեֆրեքես]] | |- |[[:en:Martina Müller (footballer)]] |[[Մարտինա Մյուլլեր]] | |- |[[:en:Brandi Chastain]] |[[Բրենդի Չեսթեյն]] | |- | [[:ru:Родригес, Эми]] || [[Էմի Ռոդրիգես]] || |- | [[:en:Esther González]] || [[Էսթեր Գոնսալես]] || |- | [[:en:Joy Fawcett]] || [[Ջոյ Ֆոսեթ]] || |- | [[:en:Cata Coll]] || [[Քաթա Քոլ]] || |- | [[:en:Carla Overbeck]] || [[Կառլա Օվերբեք]] || |- | [[:en:Laia Codina]] || [[Լայա Կոդինա]] || |- | [[:ru:Лингор, Ренате]] || [[Ռենատե Լինգոր]] ||[[Մասնակից:Jor.Grig|Jor.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Jor.Grig|քննարկում]]) 17:25, 26 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:ru:Маркграф, Кейт]] || [[Քեյթ Մարկգրաֆ]] ||[[Մասնակից:Jor.Grig|Jor.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Jor.Grig|քննարկում]]) 17:25, 26 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:en:Teresa Abelleira]] || [[Տերեսա Աբելյեյրա]] || |- | [[:en:Irene Guerrero]] || [[Իրեն Գեռերո]] || |- | [[:ru:Вентурини, Тиша]] || [[Թիշա Վենթուրինի]] ||[[Մասնակից:Sam.Grig|Sam.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sam.Grig|քննարկում]]) 10:34, 26 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:en:Misa Rodríguez]] || [[Միսա Ռոդրիգես]] || |- | [[:en:Claudia Zornoza]] || [[Կլաուդիա Սոռնոսա]] || |- | [[:ru:Фэйр, Лорри]] || [[Լորի Ֆեյր]] || |- | [[:en:Mary Harvey]] || [[Մերի Հարվի]] || |- | [[:ru:Хейнрикс, Эйприл]] || [[Էյփրիլ Հեյնրիքս]] ||[[Մասնակից:Jor.Grig|Jor.Grig]] ([[Մասնակցի քննարկում:Jor.Grig|քննարկում]]) 16:52, 26 մարտի 2026 (UTC) |- | [[:en:Tiffany Roberts]] || [[Թիֆանի Ռոբերտս]] || |- | [[:ru:Гриффин, Эми]] || [[Էմի Գրիֆին]] || |- | [[:ru:Хэмилтон, Линда (футболистка)]] || [[Լինդա Հեմիլթոն]] || |- | [[:ru:Леоне, Трейси]] || [[Թրեյսի Լեոնե]] || |- | [[:ru:Гебауэр, Венди]] || [[Վենդի Գեբաուեր]] || |- | [[:en:Kim Maslin-Kammerdeiner]] || [[Քիմ Մեսլին-Քամերդեյներ]] || |- | [[:ru:Фотопулос, Даниэль]] || [[Դանիել Ֆոտոպուլոս]] || |- | [[:ru:Хиггинс, Шэннон]] || [[Շենոն Հիգինս]] || |} nmbc52c7qcgpcthuz7yvqvbiq539eh7 102 1320763 10715918 10715767 2026-03-27T20:30:13Z Ապատ63 36683 /* Ապատ63 */ 10715918 wikitext text/x-wiki {{ԹԿ/գլխագիր}} Մասնակիցներին խնդրում ենք գրանցել մասնակցային անունը և լրացնել ստեղծած հոդված(ներ)ի անունը հետևյալ կաղապարում <code><nowiki>{{Pagesize|հոդվածի անուն}}</nowiki></code>։ ==[[User:Աննա-Կարապետյան|Աննա-Կարապետյան]]== # {{Pagesize|Չինաստանի էներգիայի վերամշակման ընկերություն}} == Արշո == # {{Pagesize|Աղբահանություն}} # {{Pagesize|Թափոնների հիերարխիա}} # {{Pagesize|Veolia}} # {{Pagesize|Too Good To Go}} # {{Pagesize|Անվադողերի վերամշակում}} # {{Pagesize|Envirogreen Recycling}} # {{Pagesize|Greyhound Recycling}} # {{Pagesize|Sabesp}} # {{Pagesize|Sanepar}} # {{Pagesize|Paprec}} # {{Pagesize|Letsrecycle.com}} # {{Pagesize|J&F Investimentos}} # {{Pagesize|Ատոմային թափոնների կառավարման անվտանգության դաշնային գրասենյակ}} # {{Pagesize|Միանգամյա օգտագործման ապրանք}} # {{Pagesize|Կենսաքայքայվող տոպրակներ}} # {{Pagesize|Թղթի բնապահպանական ազդեցություն}} # {{Pagesize|Կրասնի Բոր (աղբավայր)}} # {{Pagesize|Ասեղների և ներարկիչների ծրագիր}} # {{Pagesize|CellForCash.com}} # {{Pagesize|Reworld}} # {{Pagesize|Harvest Power}} # {{Pagesize|Վերամշակման աղբաման}} # {{Pagesize|Carbon8 Aggregates}} # {{Pagesize|Clearabee}} # {{Pagesize|Winters Brothers}} # {{Pagesize|Ալյումինի վերամշակում}} # {{Pagesize|Triumvirate Environmental}} # {{Pagesize|Խեժի նույնականացման կոդ}} # {{Pagesize|Ֆորդիտ}} # {{Pagesize|Interzero Holding}} # {{Pagesize|Ինքնաթիռների գերեզմանոց}} == Գրքասեր Մանասերյան 13 == # {{Pagesize|Կենսաարդյունավետ նյութ}} # {{Pagesize|Հետսպառողական թափոններ}} # {{Pagesize|Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճ}} # {{Pagesize|Fortum Waste Solutions}} # {{Pagesize|Redwood Materials}} # {{Pagesize|Stericycle ընկերություն}} # {{Pagesize|Viridor Limited}} # {{Pagesize|Սի Էֆ Բութ}} # {{Pagesize|Թունավոր գաղութատիրություն}} # {{Pagesize|Allied Waste Industries}} # {{Pagesize|Thiess Pty Ltd ընկերություն}} # {{Pagesize|Waste Atlas}} # {{Pagesize|Casella Waste Systems}} # {{Pagesize|Enevo}} # {{Pagesize|SA Waste Holdings}} # {{Pagesize|Tana Oy}} # {{Pagesize|1-800-GOT-JUNK}} # {{Pagesize|Renewi}} # {{Pagesize|Biffa}} # {{Pagesize|Lystek}} # {{Pagesize|Bio-bean}} # {{Pagesize|College Hunks Hauling Junk and Moving}} # {{Pagesize|Metso (2020–present)}} # {{Pagesize|Electro Scan}} # {{Pagesize|American Iron & Metal Company}} # {{Pagesize|Recology}} # {{Pagesize|Tervita}} # {{Pagesize|Electra Battery Materials (ընկերություն)}} # {{Pagesize|Austin ReBlend}} # {{Pagesize|Precious Plastic}} # {{Pagesize|SUEZ Recycling and Recovery UK}} # {{Pagesize|Junk King}} # {{Pagesize|Վերամշակող ռոբոտ}} # {{Pagesize|Ալանգի նավերի քանդման գործարան}} # {{Pagesize|Սիեթլի կոմունալ ծառայություններ}} # {{Pagesize|Able UK}} == Նազարյան Քրիստինե == {{Pagesize|հոդվածի անուն}} == Հայկ Սիմոնյան == # {{Pagesize|SARIA}} == Slava Sahakyan70 == # {{Pagesize|Թափոնների մշակում }} # {{Pagesize|A2A}} # {{Pagesize|Sure We Can}} # {{Pagesize|Suez (ընկերություն)}} # {{Pagesize|Թափոնների վերափոխման կայան}} # {{Pagesize|Avfall Sverige}} # {{Pagesize|Հայկական բնապահպանական ցանց}} == Armineaghayan == # {{Pagesize|Կենսաբժշկական թափոններ}} # {{Pagesize|Տերուելի օդանավակայան}} == 23artashes == # {{Pagesize|Շշերի արկղ}} # {{Pagesize|Չօգտագործված դեղամիջոց}} # {{Pagesize|Ոտնակով աղբաման}} == Գայանե Սողոմոնյան == # {{Pagesize|Թափոնների անօրինական հավաքում}} # {{Pagesize|Տեքստիլ վերամշակում}} # {{Pagesize|Հարավային Կորեայում թափոնների կառավարում}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Seda2606 == # {{Pagesize|}} == Mnatsakanyan Anna == # {{Pagesize|}} == Ապատ63 == # {{Pagesize|Թափոնների այրում}} # {{Pagesize|Թափոններից էներգիայի ստացում}} # {{Pagesize|Թափոններից էներգիայի ստացման գործարան}} # {{Pagesize|Կենսաջրածին}} # {{Pagesize|Հյուգելային մշակում}} # {{Pagesize|Լանգյոյենե}} # {{Pagesize|Վերաարտադրություն}} # {{Pagesize|Բնապահպանական դեմփինգ}} # {{Pagesize|Անաերոբային գոմաղբահոր}} # {{Pagesize|Չաթ Մոս}} # {{Pagesize|Մարդկային դիակների հեռացում}} # {{Pagesize|Կուլուրա}} # {{Pagesize|Թափոնների կառավարումը Ճապոնիայում}} # {{Pagesize|Ավտոմեքենաների գերեզմանոց}} # {{Pagesize|Ջրի մաքրման բիոգործարաններ}} # {{Pagesize|Դեղերի ոչնչացում}} # {{Pagesize|Ծակող առարկաների թափոններ}} # {{Pagesize|Թափոնների կառավարումը Ռուսաստանում}} # {{Pagesize|Գեոհալեցում}} # {{Pagesize|Միկրոաղտոտիչներ}} # {{Pagesize|Ալբանիայի թափոնների սկանդալ}} # {{Pagesize|Շրջակա միջավայրի կայուն դեղագործական աղտոտիչներ}} # {{Pagesize|Ռոզվելի օդանավակայան}} #{{Pagesize|Թուղթ մանրացնող սարք}} #{{Pagesize|Սուեզ (ընկերություն, 1997-2008)}} #{{Pagesize|Ջերմային դեպոլիմերացում}} #{{Pagesize|Էկոաղյուսներ}} #{{Pagesize|Անթրոպոգեն նյութափոխանակություն}} #{{Pagesize|Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ}} ==[[User:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]]== # {{Pagesize|Մարտկոցների վերամշակում}} # {{Pagesize|Բժշկական թափոնների ոչնչացում}} # {{Pagesize|Դեղորայքային աղտոտում}} # {{Pagesize|Դեղերի վերամշակում}} # {{Pagesize|Դեղագործական և անձնական խնամքի միջոցների ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա}} # {{Pagesize|Նավերի վերամշակում}} # {{Pagesize|Առողջապահության բնապահպանական ծառայություն}} ==[[User:Մարի Ավետիսյան|Մարի Ավետիսյան]]== # {{Pagesize|Աղտոտողը վճարում է}} ==[[User:Արարատ Թրվանց|Արարատ Թրվանց]]== # {{Pagesize|Մոտտաինայ}} == Արտաշես Հարությունյան == # {{Pagesize|Քեյթ Վելիի աղբավայր}} # == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|^{<span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span>}]] == # {{Pagesize|Ձկան ամրագրում}} 9mlzjv4izt2bb7izzr2s1ymx8si06is 10716128 10715918 2026-03-28T11:16:07Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 /* Գրքասեր Մանասերյան 13 */ 10716128 wikitext text/x-wiki {{ԹԿ/գլխագիր}} Մասնակիցներին խնդրում ենք գրանցել մասնակցային անունը և լրացնել ստեղծած հոդված(ներ)ի անունը հետևյալ կաղապարում <code><nowiki>{{Pagesize|հոդվածի անուն}}</nowiki></code>։ ==[[User:Աննա-Կարապետյան|Աննա-Կարապետյան]]== # {{Pagesize|Չինաստանի էներգիայի վերամշակման ընկերություն}} == Արշո == # {{Pagesize|Աղբահանություն}} # {{Pagesize|Թափոնների հիերարխիա}} # {{Pagesize|Veolia}} # {{Pagesize|Too Good To Go}} # {{Pagesize|Անվադողերի վերամշակում}} # {{Pagesize|Envirogreen Recycling}} # {{Pagesize|Greyhound Recycling}} # {{Pagesize|Sabesp}} # {{Pagesize|Sanepar}} # {{Pagesize|Paprec}} # {{Pagesize|Letsrecycle.com}} # {{Pagesize|J&F Investimentos}} # {{Pagesize|Ատոմային թափոնների կառավարման անվտանգության դաշնային գրասենյակ}} # {{Pagesize|Միանգամյա օգտագործման ապրանք}} # {{Pagesize|Կենսաքայքայվող տոպրակներ}} # {{Pagesize|Թղթի բնապահպանական ազդեցություն}} # {{Pagesize|Կրասնի Բոր (աղբավայր)}} # {{Pagesize|Ասեղների և ներարկիչների ծրագիր}} # {{Pagesize|CellForCash.com}} # {{Pagesize|Reworld}} # {{Pagesize|Harvest Power}} # {{Pagesize|Վերամշակման աղբաման}} # {{Pagesize|Carbon8 Aggregates}} # {{Pagesize|Clearabee}} # {{Pagesize|Winters Brothers}} # {{Pagesize|Ալյումինի վերամշակում}} # {{Pagesize|Triumvirate Environmental}} # {{Pagesize|Խեժի նույնականացման կոդ}} # {{Pagesize|Ֆորդիտ}} # {{Pagesize|Interzero Holding}} # {{Pagesize|Ինքնաթիռների գերեզմանոց}} == Գրքասեր Մանասերյան 13 == # {{Pagesize|Կենսաարդյունավետ նյութ}} # {{Pagesize|Հետսպառողական թափոններ}} # {{Pagesize|Կանադա-Ֆիլիպիններ թափոնների վեճ}} # {{Pagesize|Fortum Waste Solutions}} # {{Pagesize|Redwood Materials}} # {{Pagesize|Stericycle ընկերություն}} # {{Pagesize|Viridor Limited}} # {{Pagesize|Սի Էֆ Բութ}} # {{Pagesize|Թունավոր գաղութատիրություն}} # {{Pagesize|Allied Waste Industries}} # {{Pagesize|Thiess Pty Ltd ընկերություն}} # {{Pagesize|Waste Atlas}} # {{Pagesize|Casella Waste Systems}} # {{Pagesize|Enevo}} # {{Pagesize|SA Waste Holdings}} # {{Pagesize|Tana Oy}} # {{Pagesize|1-800-GOT-JUNK}} # {{Pagesize|Renewi}} # {{Pagesize|Biffa}} # {{Pagesize|Lystek}} # {{Pagesize|Bio-bean}} # {{Pagesize|College Hunks Hauling Junk and Moving}} # {{Pagesize|Metso (2020–present)}} # {{Pagesize|Electro Scan}} # {{Pagesize|American Iron & Metal Company}} # {{Pagesize|Recology}} # {{Pagesize|Tervita}} # {{Pagesize|Electra Battery Materials (ընկերություն)}} # {{Pagesize|Austin ReBlend}} # {{Pagesize|Precious Plastic}} # {{Pagesize|SUEZ Recycling and Recovery UK}} # {{Pagesize|Junk King}} # {{Pagesize|Վերամշակող ռոբոտ}} # {{Pagesize|Ալանգի նավերի քանդման գործարան}} # {{Pagesize|Սիեթլի կոմունալ ծառայություններ}} # {{Pagesize|Able UK}} # {{Pagesize|Camara (սոցիալական ձեռնարկություն)}} == Նազարյան Քրիստինե == {{Pagesize|հոդվածի անուն}} == Հայկ Սիմոնյան == # {{Pagesize|SARIA}} == Slava Sahakyan70 == # {{Pagesize|Թափոնների մշակում }} # {{Pagesize|A2A}} # {{Pagesize|Sure We Can}} # {{Pagesize|Suez (ընկերություն)}} # {{Pagesize|Թափոնների վերափոխման կայան}} # {{Pagesize|Avfall Sverige}} # {{Pagesize|Հայկական բնապահպանական ցանց}} == Armineaghayan == # {{Pagesize|Կենսաբժշկական թափոններ}} # {{Pagesize|Տերուելի օդանավակայան}} == 23artashes == # {{Pagesize|Շշերի արկղ}} # {{Pagesize|Չօգտագործված դեղամիջոց}} # {{Pagesize|Ոտնակով աղբաման}} == Գայանե Սողոմոնյան == # {{Pagesize|Թափոնների անօրինական հավաքում}} # {{Pagesize|Տեքստիլ վերամշակում}} # {{Pagesize|Հարավային Կորեայում թափոնների կառավարում}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} # {{Pagesize|}} == Seda2606 == # {{Pagesize|}} == Mnatsakanyan Anna == # {{Pagesize|}} == Ապատ63 == # {{Pagesize|Թափոնների այրում}} # {{Pagesize|Թափոններից էներգիայի ստացում}} # {{Pagesize|Թափոններից էներգիայի ստացման գործարան}} # {{Pagesize|Կենսաջրածին}} # {{Pagesize|Հյուգելային մշակում}} # {{Pagesize|Լանգյոյենե}} # {{Pagesize|Վերաարտադրություն}} # {{Pagesize|Բնապահպանական դեմփինգ}} # {{Pagesize|Անաերոբային գոմաղբահոր}} # {{Pagesize|Չաթ Մոս}} # {{Pagesize|Մարդկային դիակների հեռացում}} # {{Pagesize|Կուլուրա}} # {{Pagesize|Թափոնների կառավարումը Ճապոնիայում}} # {{Pagesize|Ավտոմեքենաների գերեզմանոց}} # {{Pagesize|Ջրի մաքրման բիոգործարաններ}} # {{Pagesize|Դեղերի ոչնչացում}} # {{Pagesize|Ծակող առարկաների թափոններ}} # {{Pagesize|Թափոնների կառավարումը Ռուսաստանում}} # {{Pagesize|Գեոհալեցում}} # {{Pagesize|Միկրոաղտոտիչներ}} # {{Pagesize|Ալբանիայի թափոնների սկանդալ}} # {{Pagesize|Շրջակա միջավայրի կայուն դեղագործական աղտոտիչներ}} # {{Pagesize|Ռոզվելի օդանավակայան}} #{{Pagesize|Թուղթ մանրացնող սարք}} #{{Pagesize|Սուեզ (ընկերություն, 1997-2008)}} #{{Pagesize|Ջերմային դեպոլիմերացում}} #{{Pagesize|Էկոաղյուսներ}} #{{Pagesize|Անթրոպոգեն նյութափոխանակություն}} #{{Pagesize|Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ}} ==[[User:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]]== # {{Pagesize|Մարտկոցների վերամշակում}} # {{Pagesize|Բժշկական թափոնների ոչնչացում}} # {{Pagesize|Դեղորայքային աղտոտում}} # {{Pagesize|Դեղերի վերամշակում}} # {{Pagesize|Դեղագործական և անձնական խնամքի միջոցների ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա}} # {{Pagesize|Նավերի վերամշակում}} # {{Pagesize|Առողջապահության բնապահպանական ծառայություն}} ==[[User:Մարի Ավետիսյան|Մարի Ավետիսյան]]== # {{Pagesize|Աղտոտողը վճարում է}} ==[[User:Արարատ Թրվանց|Արարատ Թրվանց]]== # {{Pagesize|Մոտտաինայ}} == Արտաշես Հարությունյան == # {{Pagesize|Քեյթ Վելիի աղբավայր}} # == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|^{<span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span>}]] == # {{Pagesize|Ձկան ամրագրում}} alde0gbtwgi2fqj6r2qu0uw7vdsclg0 102 1320783 10716099 10715742 2026-03-28T10:40:50Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 /* Արտադրանքի վերամշակում */ 10716099 wikitext text/x-wiki {{ԹԿ/գլխագիր}} {{notice|տեքստ=Հարգելի՛ խմբագիրներ, մրցույթում հավասար պայմաններ ապահովելու նպատակով խնդրում ենք առաջարկվող հոդվածների ցանկերում ստորագրել առավելագույնը երկու հոդվածի դիմաց։ Հոդվածը հրապարակելուց հետո, կարող եք ևս մեկի դիմաց ստորագրել։}} == Թափոնների կառավարում == {| class="wikitable sortable" ! ! Անգլերեն հոդված !! Քանի լեզվով կա !! Ստորագրություն |- |1 |[[:en:Incineration]] |35 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 10:19, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |2 |[[:en:Efficiency]] |34 |Լիդա Ազատյան 18 (քնարկում) 1։10 4 մարտի 2026 (UTC) |- |3 |[[:en:Disposable product]] |26 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 10:25, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |4 |[[:en:Sewage]] |21 |[[Մասնակից:Pargev2|Pargev2]] ([[Մասնակցի քննարկում:Pargev2|քննարկում]]) 11:59, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |5 |[[:en:Waste collection]] |20 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 20:02, 28 փետրվարի 2026 (UTC) |- |6 |[[:en:Used coffee grounds]] |20 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 07:34, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |7 |[[:en:Waste hierarchy]] |19 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 20:08, 28 փետրվարի 2026 (UTC) |- |8 |[[:en:Biohydrogen]] |18 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 20:42, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |9 |[[:en:Waste-to-energy]] |16 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 11:23, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |10 |[[:en:Bokashi (horticulture)]] |13 |Մատինա |- |11 |[[:en:Hügelkultur]] |13 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 13:49, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |12 |[[:en:Informal waste collection]] |12 |[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 07:29, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |13 |[[:en:Illegal dumping]] |11 |Մատինա |- |14 |[[:en:Waste treatment]] |11 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 07:38, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |15 |[[:en:Human composting]] |10 |[[Մասնակից:Argam Forbes|Forbesoid]] ([[Մասնակցի քննարկում:Argam Forbes|քննարկում]]) 10:18, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |16 |[[:en:Waste transfer station]] |10 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 10:21, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |17 |[[:en:Biodegradable bag]] |9 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 11:12, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |18 |[[:en:Bioeffector]] |9 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:16, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |19 |[[:en:Waste-to-energy plant]] |9 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 20:35, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |20 |[[:en:Langøyene]] |8 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 13:53, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |21 |[[:en:Chat Moss]] |7 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 17:26, 10 մարտի 2026 (UTC) |- |22 |[[:en:Disposal of human corpses]] |7 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 17:28, 10 մարտի 2026 (UTC) |- |23 |[[:en:Krasnyi Bor dump site]] |7 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 06:05, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |24 |[[:en:Remanufacturing]] |7 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 18:30, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |25 |[[:en:Anaerobic lagoon]] |6 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 19:43, 9 մարտի 2026 (UTC) |- |26 |[[:en:Environmental dumping]] |6 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 06:47, 9 մարտի 2026 (UTC) |- |27 |[[:en:Garbage Dreams]] |6 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 07:59, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |28 |[[:en:Scrap]] |6 |ՄաՏիՆա |- |29 |[[:en:Kouloura]] |5 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 18:52, 12 մարտի 2026 (UTC) |- |30 |[[:en:Post-consumer waste]] |5 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 15:30, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |31 |[[:en:Waste characterisation]] |5 | |- |32 |[[:en:Waste management in Japan]] |5 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 18:52, 12 մարտի 2026 (UTC) |- |33 |[[:en:Waste management in South Korea]] |5 |[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 13:31, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |34 |[[:en:History of waste management]] |4 | |- |35 |[[:en:Landsupport]] |4 | |- |36 |[[:en:Sanitary bin]] |4 | |- |37 |[[:en:Scrap metal shredder]] |4 | |- |38 |[[:en:Automobile graveyard]] |3 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 19:53, 14 մարտի 2026 (UTC) |- |39 |[[:en:Biofactories]] |3 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 19:56, 14 մարտի 2026 (UTC) |- |40 |[[:en:Drug disposal]] |3 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 19:56, 14 մարտի 2026 (UTC) |- |41 |[[:en:Fish-booking]] |3 |[[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|^{<span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span>}]] 12:51, 13 մարտի 2026 (UTC) |- |42 |[[:en:Molten salt oxidation]] |3 | |- |43 |[[:en:Open burning of waste]] |3 |[[Մասնակից:M.mkrtchyannn|M.mkrtchyannn]] ([[Մասնակցի քննարկում:M.mkrtchyannn|քննարկում]]) 18:01, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |44 |[[:en:Priority product]] |3 | |- |45 |[[:en:Recycling rates by country]] |3 |[[Մասնակից:Anahit09|Anahit09]] ([[Մասնակցի քննարկում:Anahit09|քննարկում]]) 18:08, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |46 |[[:en:Waste management in Russia]] |3 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 21:41, 16 մարտի 2026 (UTC) |- |47 |[[:en:Waste disposal]] |3 |{{Արված է}} |- |48 |[[:en:Waste treatment technologies]] |3 | |- |49 |[[:en:Blominmäki sewage treatment plant]] |2 | |- |50 |[[:en:Canada–Philippines waste dispute]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:03, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |51 |[[:en:Destruction of medical waste]] |2 |{{Արված է}} |- |52 |[[:en:Electro Scan Inc.]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:04, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |53 |[[:en:Garchey]] |2 | |- |54 |[[:en:Geomelting]] |2 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 08:20, 17 մարտի 2026 (UTC) |- |55 |[[:en:International waste]] |2 | |- |56 |[[:en:Kamikatsu Zero-waste Center]] |2 | |- |57 |[[:en:Kate Valley Landfill]] |2 |[[Մասնակից:Արտաշես Հարությունյան|Արտաշես Հարությունյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արտաշես Հարությունյան|քննարկում]]) 08:41, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |58 |[[:en:SISTRI]] |2 | |- |59 |[[:en:Sludge dewatering]] |2 | |- |60 |[[:en:Swedish Waste Management]] |2 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 16:32, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |61 |[[:en:Thermal treatment]] |2 | |- |62 |[[:en:Solid waste policy of the United States]] |2 | |- |63 |[[:en:Index of waste management articles]] |1 | |- |64 |[[:en:Albanian incinerators scandal]] |1 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 17:57, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |65 |[[:en:Armenian Environmental Network]] |1 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 08:43, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |66 |[[:en:Balefill]] |1 |ՄաՏիՆա |- |67 |[[:en:Bin tipper]] |1 | |- |68 |[[:en:Illegal dumping of green waste and the effects on biodiversity]] |1 | |- |69 |[[:en:Landfill restoration]] |1 | |- |70 |[[:en:Landfill Tax (Scotland) Act 2014]] |1 |ՄաՏիՆա |- |71 |[[:en:Lower Light protest statues]] |1 | |- |72 |[[:en:Municipal waste management in Winnipeg]] |1 | |- |73 |[[:en:Solar-powered waste compacting bin]] |1 |ՄաՏիՆա |- |74 |[[:en:Spill containment]] |1 |ՄաՏիՆա |- |75 |[[:en:Thermomechanical cuttings cleaner]] |1 |ՄաՏիՆա |- |76 |[[:en:Waste Atlas]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:52, 9 մարտի 2026 (UTC) |- |77 |[[:en:Waste input-output model]] |1 | |- |78 |[[:en:Windhexe]] |1 |[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 13:38, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |79 |[[:en:Wishcycling]] |1 | |} == Թափոնների կառավարման ընկերություններ == {| class="wikitable sortable" ! ! Անգլերեն հոդված !! Քանի լեզվով կա !! Ստորագրություն |- |1 |[[:en:Veolia]] |36 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 06:24, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |2 |[[:en:Suez (company, 2015)]] |21 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 15:43, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |3 |[[:en:Too Good To Go]] |11 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 07:53, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |4 |[[:en:Metso (2020–present)]] |11 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:09, 17 մարտի 2026 (UTC) |- |5 |[[:en:A2A]] |11 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 15:17, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |6 |[[:en:Sabesp]] |9 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 09:50, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |7 |[[:en:Suez (company, 1997–2008)]] |9 |[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 20:30, 24 մարտի 2026 (UTC) |- |8 |[[:en:Waste Management, Inc.]] |8 | |- |9 |[[:en:SARIA]] |7 |[[Մասնակից:Հայկ Սիմոնյան|Հայկ Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայկ Սիմոնյան|քննարկում]]) 22:10, 28 փետրվարի 2026 (UTC) |- |10 |[[:en:Stericycle]] |7 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:04, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |11 |[[:en:Sure We Can]] |7 |[[Մասնակից:Slava Sahakyan70|Slava Sahakyan70]] ([[Մասնակցի քննարկում:Slava Sahakyan70|քննարկում]]) 17:13, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |12 |[[:en:Republic Services]] |6 | |- |13 |[[:en:Sanepar]] |5 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 10:33, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |14 |[[:en:Waste Connections]] |5 | |- |15 |[[:en:Paprec]] |5 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 10:36, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |16 |[[:en:Letsrecycle.com]] |5 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 16:09, 3 մարտի 2026 (UTC) |- |17 |[[:en:J&F Investimentos]] |4 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 16:12, 3 մարտի 2026 (UTC) |- |18 |[[:en:GFL Environmental]] |4 | |- |19 |[[:en:Fortum Waste Solutions]] |4 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 06:14, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |20 |[[:en:Biffa]] |4 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:49, 15 մարտի 2026 (UTC) |- |21 |[[:en:Renewi]] |4 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:05, 15 մարտի 2026 (UTC) |- |22 |[[:en:Redwood Materials]] |4 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 07:09, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |23 |[[:en:Cleanaway]] |3 | |- |24 |[[:en:SITA (waste management company)]] |3 | |- |25 |[[:en:1-800-GOT-JUNK?]] |3 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:10, 13 մարտի 2026 (UTC) |- |26 |[[:en:Waste Connections of Canada]] |3 | |- |27 |[[:en:Renholdningsselskabet af 1898]] |3 | |- |28 |[[:en:Tana Oy]] |3 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 16:19, 13 մարտի 2026 (UTC) |- |29 |[[:en:Veolia Environmental Services]] |3 | |- |30 |[[:en:Federal Office for the Safety of Nuclear Waste Management]] |3 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 09:48, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |31 |[[:en:Gesellschaft für Nuklear-Service]] |3 | |- |32 |[[:en:Interzero Holding]] |3 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 14:21, 21 մարտի 2026 (UTC) |- |33 |[[:en:Viridor]] |3 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 07:10, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |34 |[[:en:Waste & Resources Action Programme]] |3 | |- |35 |[[:en:Allied Waste Industries]] |3 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:29, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |36 |[[:en:Sims Metal Management]] |2 | |- |37 |[[:en:Thiess Pty Ltd]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:11, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |38 |[[:en:Foz do Brasil]] |2 | |- |39 |[[:en:Laidlaw]] |2 | |- |40 |[[:en:China Metal Recycling]] |2 |[[Մասնակից:M.mkrtchyannn|M.mkrtchyannn]] ([[Մասնակցի քննարկում:M.mkrtchyannn|քննարկում]]) 17:02, 11 մարտի 2026 (UTC) |- |41 |[[:en:Everbright Environment]] |2 | |- |42 |[[:en:Roteb]] |2 | |- |43 |[[:en:Infinitum AS]] |2 | |- |44 |[[:en:RenoNorden]] |2 | |- |45 |[[:en:Lahore Waste Management Company]] |2 | |- |46 |[[:en:Able UK]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 10:46, 27 մարտի 2026 (UTC) |- |47 |[[:en:C F Booth]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 07:47, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |48 |[[:en:Thos. W. Ward]] |2 | |- |49 |[[:en:Casella Waste Systems]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 14:29, 10 մարտի 2026 (UTC) |- |50 |[[:en:MBA Polymers]] |2 | |- |51 |[[:en:Metalclad]] |2 | |- |52 |[[:en:ReCellular]] |2 | |- |53 |[[:en:Seattle Public Utilities]] |2 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 08:25, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |54 |[[:en:Bingo Industries]] |1 | |- |55 |[[:en:WSN Environmental Solutions]] |1 | |- |56 |[[:en:American Iron & Metal]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:40, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |57 |[[:en:College Hunks Hauling Junk]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:22, 17 մարտի 2026 (UTC) |- |58 |[[:en:Himark BioGas]] |1 | |- |59 |[[:en:Livestock Water Recycling]] |1 | |- |60 |[[:en:Lystek]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:12, 16 մարտի 2026 (UTC) |- |61 |[[:en:Tervita]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:13, 20 մարտի 2026 (UTC) |- |62 |[[:en:Waste Services Inc.]] |1 | |- |63 |[[:en:China Recycling Energy Corporation]] |1 |[[Մասնակից:Աննա-Կարապետյան|Աննա-Կարապետյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Աննա-Կարապետյան|քննարկում]]) 19:04, 19 մարտի 2026 (UTC) |- |64 |[[:en:Everbright Water]] |1 | |- |65 |[[:en:Argo (Danish company)]] |1 | |- |66 |[[:en:Gypsum Recycling International]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 09:49, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |67 |[[:en:Enevo]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:18, 11 մարտի 2026 (UTC) |- |68 |[[:en:RiverRecyle]] |1 | |- |69 |[[:en:Prezero]] |1 | |- |70 |[[:en:Waste Italia]] |1 | |- |71 |[[:en:Aircraft End-of-Life Solutions]] |1 | |- |72 |[[:en:SA Waste Holdings]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:53, 11 մարտի 2026 (UTC) |- |73 |[[:en:Tradebe]] |1 | |- |74 |[[:en:AnyJunk]] |1 | |- |75 |[[:en:Bio-bean]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:48, 16 մարտի 2026 (UTC) |- |76 |[[:en:Biogen UK]] |1 | |- |77 |[[:en:Cannon Hygiene]] |1 | |- |78 |[[:en:Carbon8 Aggregates]] |1 | |- |79 |[[:en:Cleansing Service Group]] |1 | |- |80 |[[:en:Clearabee]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 09:48, 15 մարտի 2026 (UTC) |- |81 |[[:en:Cory (company)]] |1 | |- |82 |[[:en:Envirogreen Recycling]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 18:58, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |83 |[[:en:European Metal Recycling]] |1 | |- |84 |[[:en:FCC Environment]] |1 | |- |85 |[[:en:Greyhound Recycling]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 19:02, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |86 |[[:en:Healthcare Environmental Services]] |1 | |- |87 |[[:en:LAWDC]] |1 | |- |88 |[[:en:The Leo Group]] |1 | |- |89 |[[:en:Powerday]] |1 | |- |90 |[[:en:Reconomy]] |1 | |- |91 |[[:en:Recycling Lives]] |1 | |- |92 |[[:en:Suez Recycling and Recovery UK]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 16:29, 21 մարտի 2026 (UTC) |- |93 |[[:en:Thames Materials]] |1 | |- |94 |[[:en:W Carroll Group]] |1 | |- |95 |[[:en:Browning-Ferris Industries]] |1 | |- |96 |[[:en:BuyMyTronics.com]] |1 | |- |97 |[[:en:C.I.Agent Solutions]] |1 | |- |98 |[[:en:CellForCash.com]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 06:14, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |99 |[[:en:CWG (repurposing company)]] |1 | |- |100 |[[:en:Divert (company)]] |1 | |- |101 |[[:en:Ecycler]] |1 | |- |102 |[[:en:Environmental Waste Solutions]] |1 | |- |103 |[[:en:Garney Holding Company]] |1 | |- |104 |[[:en:Harvest Power]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 19:36, 9 մարտի 2026 (UTC) |- |105 |[[:en:Iretron]] |1 | |- |106 |[[:en:Junk King]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:07, 21 մարտի 2026 (UTC) |- |107 |[[:en:Pacific Coast Waste and Recycling]] |1 | |- |108 |[[:en:Pyro-Magnetics Corporation]] |1 | |- |109 |[[:en:Recology]] |1 |[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:24, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |110 |[[:en:Reworld]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 15:03, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |111 |[[:en:Scientific Ecology Group]] |1 | |- |112 |[[:en:Service Corporation of America]] |1 | |- |113 |[[:en:Sierra Energy]] |1 | |- |114 |[[:en:Triumvirate Environmental]] |1 | |- |115 |[[:en:Upstate Shredding]] |1 | |- |116 |[[:en:Waste Control Specialists]] |1 | |- |117 |[[:en:Waste Industries]] |1 | |- |118 |[[:en:WIN Waste Innovations]] |1 | |- |119 |[[:en:Winters Brothers]] |1 |[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 10:01, 15 մարտի 2026 (UTC) |- |120 |[[:en:Boombadotmobi]] |0 |} == Բժշկական թափոններ == {| class="wikitable sortable" ! ! Անգլերեն հոդված !! Քանի լեզվով կա !! Ստորագրություն |- |1 | [[:en:Biomedical waste|Biomedical waste]] || 23 || [[Մասնակից:Armineaghayan|Armineaghayan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armineaghayan|քննարկում]]) 20:03, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |2 | [[:en:Destruction of medical waste|Destruction of medical waste]] || 2 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 20:02, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |3 | [[:en:Drug disposal|Drug disposal]] || 3 ||[[Մասնակից:Հայկ Սիմոնյան|Հայկ Սիմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայկ Սիմոնյան|քննարկում]]) 20:21, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |4 | [[:en:Drug pollution|Drug pollution]] || 8 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 20:32, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |5 | [[:en:Drug recycling|Drug recycling]] || 4 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 21:48, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |6 | [[:en:Environmental impact of pharmaceuticals and personal care products|Environmental impact of pharmaceuticals and personal care products]] || 6 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 20:38, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |7 | [[:en:Environmental persistent pharmaceutical pollutant|Environmental persistent pharmaceutical pollutant]] || 3 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 21:02, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |8 | [[:en:Healthcare Environmental Services|Healthcare Environmental Services]] || 1 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 00:11, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |9 | [[:en:Medical Waste Tracking Act|Medical Waste Tracking Act]] || 1 || |- |10 | [[:en:Micropollutant|Micropollutant]] || 4 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 06:03, 18 մարտի 2026 (UTC) |- |11 | [[:en:National Take Back Initiative|National Take Back Initiative]] || 1 || |- |12 | [[:en:Needle and syringe programmes|Needle and syringe programmes]] || 12 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 20:40, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |13 | [[:en:Sharps waste|Sharps waste]] || 4 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 18:49, 16 մարտի 2026 (UTC) |- |14 | [[:en:Stericycle|Stericycle]] || 7 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:05, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |15 | [[:en:Tradebe|Tradebe]] || 1 || |- |16 | [[:en:Unused drug|Unused drug]] || 1 ||[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 19:28, 3 մարտի 2026 (UTC) |} == Արտադրանքի վերամշակում == {| class="wikitable sortable" ! ! Անգլերեն հոդված !! Քանի լեզվով կա !! Ստորագրություն |- |1 | [[:en:Paper recycling]] || 33 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 12:53, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |2 | [[:en:Plastic recycling]] || 32 ||[[Մասնակից:Նազարյան Քրիստինե|Նազարյան Քրիստինե]] ([[Մասնակցի քննարկում:Նազարյան Քրիստինե|քննարկում]]) 19:50, 28 փետրվարի 2026 (UTC) |- |3 | [[:en:Paper shredder]] || 27 ||--[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 20:31, 22 մարտի 2026 (UTC) |- |4 | [[:en:Ship breaking]] || 22 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 14:56, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |5 | [[:en:Battery recycling]] || 20 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 11:01, 4 մարտի 2026 (UTC) |- |6 | [[:en:Leftovers]] || 19 || |- |7 | [[:en:Resin identification code]] || 18 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 05:54, 17 մարտի 2026 (UTC) |- |8 | [[:en:Roswell International Air Center]] || 15 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 15:48, 20 մարտի 2026 (UTC) |- |9 | [[:en:Teruel Airport]] || 15 || [[Մասնակից:Armineaghayan|Armineaghayan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armineaghayan|քննարկում]]) 20:39, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |10 | [[:en:Textile recycling]] || 13 ||[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 20:06, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |11 | [[:en:Tire recycling]] || 12 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 09:11, 1 մարտի 2026 (UTC) |- |12 | [[:en:Aluminium recycling]] || 12 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 11:07, 16 մարտի 2026 (UTC) |- |13 | [[:en:Granulation]] || 12 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 21:49, 20 մարտի 2026 (UTC) |- |14 | [[:en:PET bottle recycling]] || 12 ||Լիդա Ազատյան 1։23 4 մարտի 2026 UTC) |- |15 | [[:en:Aircraft graveyard]] || 11 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 17:37, 23 մարտի 2026 (UTC) |- |16 | [[:en:Pinal Airpark]] || 11 || |- |17 | [[:en:Thermal depolymerization]] || 10 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 20:30, 24 մարտի 2026 (UTC) |- |18 | [[:en:Wrecking yard]] || 10 || |- |19 | [[:en:Fordite]] || 9 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 20:10, 17 մարտի 2026 (UTC) |- |20 | [[:en:Ecobricks]] || 8 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 20:30, 24 մարտի 2026 (UTC) |- |21 | [[:en:Reuse of bottles]] || 8 || |- |22 | [[:en:Deinking]] || 7 || |- |23 | [[:en:Environmental impact of paper]] || 7 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 21:31, 5 մարտի 2026 (UTC) |- |24 | [[:en:International Material Data System]] || 7 || |- |25 | [[:en:Scrappage program]] || 7 || |- |26 | [[:en:Chittagong Ship Breaking Yard]] || 7 || |- |27 | [[:en:Battery Directive]] || 6 || |- |28 | [[:en:Paper clothing]] || 6 || |- |29 | [[:en:Precious Plastic]] || 6 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 11:20, 21 մարտի 2026 (UTC) |- |30 | [[:en:End of Life Vehicles Directive]] || 6 || |- |31 | [[:en:Ernest Cox]] || 6 || |- |32 | [[:en:Gadani Ship Breaking Yard]] || 6 || |- |33 | [[:en:747 Wing House]] || 5 || |- |34 | [[:en:Mobile phone recycling]] || 5 || |- |35 | [[:en:Alliance to End Plastic Waste]] || 5 || |- |36 | [[:en:Plastic clothing]] || 5 || |- |37 | [[:en:Recyclebot]] || 5 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 16:03, 22 մարտի 2026 (UTC) |- |38 | [[:en:Vehicle recycling]] || 5 || |- |39 | [[:en:Automotive oil recycling]] || 4 || |- |40 | [[:en:Drug recycling]] || 4 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 09:43, 27 մարտի 2026 (UTC) |- |41 | [[:en:Redwood Materials]] || 4 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 06:51, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |42 | [[:en:Idea-Tec]] || 4 || |- |43 | [[:en:Plastic lumber]] || 4 || |- |44 | [[:en:Reppie waste-to-energy plant]] || 4 || |- |45 | [[:en:Car crusher]] || 4 || |- |46 | [[:en:Train graveyard]] || 4 || |- |47 | [[:en:Alang Ship Breaking Yard]] || 4 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 16:56, 22 մարտի 2026 (UTC) |- |48 | [[:en:Ship Breaker]] || 4 || |- |49 | [[:en:Bottle recycling]] || 3 || |- |50 | [[:en:Aircraft recycling]] || 3 || |- |51 | [[:en:Camara (social enterprise)]] || 3 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 10:40, 28 մարտի 2026 (UTC) |- |52 | [[:en:Low plastic water bottle]] || 3 || |- |53 | [[:en:Lyman filament extruder]] || 3 || |- |54 | [[:en:UBQ Materials]] || 3 || |- |55 | [[:en:VinylPlus]] || 3 || |- |56 | [[:en:Aliaga Ship Breaking Yard]] || 3 || |- |57 | [[:en:John Cashmore Ltd]] || 3 || |- |58 | [[:en:Recycling by product]] || 2 || |- |59 | [[:en:Reclaimed lumber]] || 2 || |- |60 | [[:en:The Turing Trust]] || 2 || |- |61 | [[:en:ReCellular]] || 2 || |- |62 | [[:en:Canada–Philippines waste dispute]] || 2 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:02, 6 մարտի 2026 (UTC) |- |63 | [[:en:Plastic carbonization]] || 2 || |- |64 | [[:en:Automotive shredder residue]] || 2 || |- |65 | [[:en:National Metal and Steel]] || 2 || |- |66 | [[:en:Able UK]] || 2 || |- |67 | [[:en:British Iron & Steel Corporation]] || 2 || |- |68 | [[:en:Graythorp]] || 2 || |- |69 | [[:en:Hughes Bolckow]] || 2 || |- |70 | [[:en:Port of Brownsville]] || 2 || |- |71 | [[:en:Shipbreakers (film)]] || 2 || |- |72 | [[:en:Thos. W. Ward]] || 2 || |- |73 | [[:en:Paint recycling]] || 1 || |- |74 | [[:en:Aircraft End-of-Life Solutions]] || 1 || |- |75 | [[:en:Aircraft Fleet Recycling Association]] || 1 || |- |76 | [[:en:Cocooning (aircraft)]] || 1 || |- |77 | [[:en:American Battery Technology Company]] || 1 || |- |78 | [[:en:Battery regulations in the United Kingdom]] || 1 || |- |79 | [[:en:Call2Recycle]] || 1 || |- |80 | [[:en:Electra Battery Materials]] || 1 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 17:46, 20 մարտի 2026 (UTC) |- |81 | [[:en:The Faraday Institution]] || 1 || |- |82 | [[:en:Metech Incorporated]] || 1 || |- |83 | [[:en:World Computer Exchange]] || 1 || |- |84 | [[:en:BuyMyTronics.com]] || 1 || |- |85 | [[:en:CellForCash.com]] || 1 || |- |86 | [[:en:CWG (repurposing company)]] || 1 || |- |87 | [[:en:Iretron]] || 1 || |- |88 | [[:en:Austin ReBlend]] || 1 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 18:26, 20 մարտի 2026 (UTC) |- |89 | [[:en:DARPA Shredder Challenge 2011]] || 1 || |- |90 | [[:en:Official Board Markets]] || 1 || |- |91 | [[:en:Paper Salvage 1939–50]] || 1 || |- |92 | [[:en:Stickies (papermaking)]] || 1 || |- |93 | [[:en:Polygood]] || 1 || |- |94 | [[:en:Technoflex]] || 1 || |- |95 | [[:en:Marinda Li Wu]] || 1 || |- |96 | [[:en:KU Ecohawks]] || 1 || |- |97 | [[:en:Vehicle recovery (military)]] || 1 || |- |98 | [[:en:Metal Industries, Limited]] || 1 || |} == Թափոնների կառավարման հայեցակարգեր == {| class="wikitable sortable" ! ! Անգլերեն հոդված !! Քանի լեզվով կա !! Ստորագրություն |- |1 | [[:en:Reuse]] || 31 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 06:22, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |2 | [[:en:Polluter pays principle]] || 23 ||[[Մասնակից:Մարի Ավետիսյան|Մարի Ավետիսյան]] {{Արված է}} |- |3 | [[:en:Recycling codes]] || 21 || |- |4 | [[:en:Waste hierarchy]] || 19 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 18:40, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |5 | [[:en:Reverse logistics]] || 18 || |- |6 | [[:en:Waste minimisation]] || 18 || |- |7 | [[:en:Durable good]] || 17 || |- |8 | [[:en:Global waste trade]] || 16 ||[[Մասնակից:Գայանե Սողոմոնյան|Գայանե Սողոմոնյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գայանե Սողոմոնյան|քննարկում]]) 14:59, 11 մարտի 2026 (UTC) |- |9 | [[:en:Bottle crate]] || 15 ||[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 09:45, 2 մարտի 2026 (UTC) |- |10 | [[:en:Rain garden]] || 15 ||[[Մասնակից:Mnatsakanyan Anna|Mnatsakanyan Anna]] ([[Մասնակցի քննարկում:Mnatsakanyan Anna|քննարկում]]) 10:13, 3 մարտի 2026 (UTC) |- |11 | [[:en:Green Dot (symbol)]] || 14 || |- |12 | [[:en:Extended producer responsibility]] || 13 ||[[Մասնակից:Sofikarapetyan|Sofikarapetyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Sofikarapetyan|քննարկում]]) 13:33, 7 մարտի 2026 (UTC) |- |13 | [[:en:Mottainai]] || 13 ||[[Մասնակից:Արարատ Թրվանց|Արարատ Թրվանց]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արարատ Թրվանց|քննարկում]]) 18:15, 10 մարտի 2026 (UTC) |- |14 | [[:en:Sanitary engineering]] || 13 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 18:59, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |15 | [[:en:Cleaner production]] || 11 || |- |16 | [[:en:Repurposing]] || 9 ||[[Մասնակից:Մարի Ավետիսյան|Մարի Ավետիսյան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Մարի Ավետիսյան|քննարկում]]) 11:51, 9 մարտի 2026 (UTC) |- |17 | [[:en:Reuse of bottles]] || 8 || |- |18 | [[:en:Pay as you throw]] || 7 || |- |19 | [[:en:Precycling]] || 6 || |- |20 | [[:en:Product stewardship]] || 6 || |- |21 | [[:en:Resource recovery]] || 6 || |- |22 | [[:en:Toxic colonialism]] || 6 ||[[Մասնակից:Գրքասեր Մանասերյան 13|Գրքասեր Մանասերյան 13]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գրքասեր Մանասերյան 13|քննարկում]]) 16:41, 8 մարտի 2026 (UTC) |- |23 | [[:en:Anthropogenic metabolism]] || 5 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 10:49, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |24 | [[:en:Biomass heating system]] || 5 ||[[Մասնակից:Ապատ63|Ապատ63]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ապատ63|քննարկում]]) 18:56, 25 մարտի 2026 (UTC) |- |25 | [[:en:Throw-away society]] || 5 || |} == Աղբամաններ == {| class="wikitable sortable" ! ! Անգլերեն հոդված !! Քանի լեզվով կա !! Ստորագրություն |- |1 | [[:en:Recycling bin]] || 10 ||[[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|🐦‍🔥]]) 11:59, 11 մարտի 2026 (UTC) |- |2 | [[:en:Dumpster]] || 8 || |- |3 | [[:en:Skip (container)]] || 8 || |- |4 | [[:en:Kidney dish]] || 7 || |- |5 | [[:en:Pedal bin]] || 4 ||[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 06:27, 27 մարտի 2026 (UTC) |- |6 | [[:en:Roll-off (dumpster)]] || 4 || |- |7 | [[:en:Cigarette receptacle]] || 3 || |- |8 | [[:en:Blue bag]] || 1 || |- |9 | [[:en:Blue box recycling system]] || 1 || |- |10 | [[:en:Busch Systems]] || 1 || |- |11 | [[:en:Diaper Genie]] || 1 || |- |12 | [[:en:Green bin]] || 1 || |- |13 | [[:en:Green box (container)]] || 1 || |} elysj71smjchf9ckb5stzlvyh4h4nk2 0 1320869 10715942 10705316 2026-03-28T00:42:29Z ~2026-19226-73 168668 10715942 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մոջթաբա Հոսեյնի Խամենեի''' ({{ԱԾ}}), իրանցի քաղաքական գործիչ և հոգևորական, Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ։ Նա Իրանի նախկին գերագույն առաջնորդ [[Ալի Խամենեի|Ալի Խամենեիի]] երկրորդ զավակն է, 1987-1988 թվականներին մասնակցել է [[Իրան-իրաքյան պատերազմ|Իրան-իրաքյան պատերազմին]], ինչպես նաև, ըստ հաղորդումների, իր հսկողության տակ է վերցրել «Բասիջ» աշխարհազորային ուժերը, որոնք օգտագործվել են 2009 թվականի ընտրություններից հետո սկսված բողոքի ցույցերը ճնշելու համար։ Համարվում է Խամենեիի ամենաազդեցիկ որդին<ref>{{Cite news |title=Mojtaba Khamenei and Mahdi Hashemi |url=http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090905201044/http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |archive-date=2009 թ․ սեպտեմբերի 5 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 14}}</ref><ref name="sahimi20892">{{Cite news |last=Sahimi |first=Mohammad |date=2009 թ․ օգոստոսի 20 |title=Nepotism & the Larijani Dynasty |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501030945/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |archive-date=2019 թ․ մայիսի 1 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 11 |publisher=PBS |location=Los Angeles}}</ref><ref name="Slavin2">{{Cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Atlantic Council}}</ref><ref name="Borger2">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 7 |access-date=2009 թ․ հուլիսի 11 |work=The Guardian}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-09 |title=Մոջթաբա Խամենեին՝ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ |url=https://hetq.am/hy/article/180208 |access-date=2026-03-09 |website=Hetq.am |language=hy}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Ռ/Կ |first=«Ազատություն» |date=2026-03-09 |title=Իրանի նոր գերագույն առաջնորդը Մոջթաբա Խամենեին է |url=https://www.azatutyun.am/a/irani-nor-geragouyn-arajnordy-mojtaba-khamenein-e/33699285.html |access-date=2026-03-09 |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |language=hy}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Who is Mojtaba Khamenei, Iran’s new supreme leader amid war? |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/3/8/who-is-mojtaba-khamenei-a-contender-for-irans-leadership-amid-war |access-date=2026-03-09 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>։ == Վաղ կյանք և կրթություն == Մոջթաբան ծնվել է [[Մաշհադ|Մաշհադում]] 1969 թվականին և Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի երկրորդ որդին է<ref>{{Cite web |title=The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |archive-date=2017 թ․ նոյեմբերի 9 |access-date=2017 թ․ սեպտեմբերի 5 |website=PBS}}</ref><ref name="shadow2">[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|date=9 November 2017}}, Tehran Bureau, 16 July 2009</ref><ref name="mehdi20122">{{Cite web |last=Khalaji |first=Mehdi |date=2012 թ․ փետրվար |title=Supreme Succession. Who Will Lead Post-Khamenei Iran? |url=http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416184302/http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |archive-date=2014 թ․ ապրիլի 16 |website=The Washington Institute |format=Policy Focus (No. 117)}}</ref>։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումնասիրել է աստվածաբանություն։ Նրա վաղ ուսուցիչների թվում են իր հայրը և այաթոլլա [[Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդի|Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդին]]<ref name="shadow2" />։ 1999 թվականին շարունակել է ուսումը [[Ղոմ|Ղոմում]] ՝ հոգևորական դառնալու համար։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Մոհամմադ-Թաքի Մեսբահ-Յազդին, Այաթոլլահ Լոթֆոլլահ Սաֆի Գոլպայգանին և Մոհամմադ Բաղեր Խարազին<ref name="shadow">[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|date=9 November 2017}}, Tehran Bureau, 16 July 2009</ref><ref name="diba4mar">{{Cite news |last=Diba |first=Bahman Aghai |date=2011 թ․ մարտի 4 |title=Supreme Leader of Iran and His Successor |url=http://www.payvand.com/news/11/mar/1038.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416183241/http://www.payvand.com/news/11/mar/1038.html |archive-date=2014 թ․ ապրիլի 16 |access-date=2013 թ․ հունիսի 18 |newspaper=Payvand}}</ref>։ Ըստ ''The Guardian-ի'' և ֆրանսիական ''Libération'' թերթի, ինչպես նաև այլ աղբյուրների, Մոջթաբա Խամենեին լայնորեն համարվում է խոշոր ֆինանսական ակտիվների տիրապետող<ref name="Borger">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 7 |access-date=2009 թ․ հուլիսի 11 |newspaper=The Guardian}}</ref><ref name="alarabiya.net">{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 15 |title=Series of incriminations rips through Iran's conservative camp |url=https://english.alarabiya.net/articles/2012/01/15/188461.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001192301/https://english.alarabiya.net/articles/2012/01/15/188461.html |archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 1 |publisher=Al Arabiya}}</ref>։ Այս պնդումը հերքվել է «Իմամի գծի ուժերի հավաք» քաղաքական խմբավորումը, որը գլխավորում է նրա հորեղբայրը՝ [[Հադի Խամենեի|Հադի Խամենեին]]<ref name="ImamLine">{{Cite news |last1=Olfat pour |first1=Mohammad Ali |title=Why do they fear Mojtaba Khamenei |url=http://khabarfarsi.com/ext/5089210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302172818/http://khabarfarsi.com/ext/5089210 |archive-date=2016 թ․ մարտի 2 |access-date=2016 թ․ հունիսի 9 |work=Assembly of the Forces of Imam's Line |publisher=Khabar Farsi}}</ref>։ [[File:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|thumbnail|right|Մոջթաբա Խամենեին և Ղոմի հոգևոր ճեմարանի այլ անդամներ 2016 թվականի մարտի 15-ին։]] == Քաղաքական գործունեություն և ազդեցություն == === Աջակցություն Ահմադինեջադին === Խամենեին կապված է եղել Իրանի նախագահ [[Մահմուդ Ահմադինեժադ|Մահմուդ Ահմադինեժադի]] հետ<ref name="guardian_20090622">{{Cite news |author=Julian Borger |date=2009 թ․ հունիսի 22 |title=Mojtaba Khamenei: gatekeeper to Iran's supreme leader |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906195533/http://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 6 |access-date=2009 թ․ հունիսի 22 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> և աջակցել է Ահմադինեժադին 2005 և 2009 թվականների նախագահական ընտրություններում<ref name="latimes20090625">{{Cite news |author=Jeffrey Fleishman |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iran-khamenei-son25-2009jun25,0,6876741.story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090626020925/http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iran-khamenei-son25-2009jun25,0,6876741.story |archive-date=2009 թ․ հունիսի 26 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref>։ Լրագրողները նշել են, որ նա, հնարավոր է, «գլխավոր դեր է խաղացել Ահմադինեժադի 2009 թվականի ընտրական հաղթանակի կազմակերպման գործում»<ref name="Borger" /><ref name="shadow" />։ Ենթադրվում է, որ Խամենեին եղել է «առանցքային դեմք 2009 թվականի հունիսին հակակառավարական ցուցարարների դեմ հալածանքների կազմակերպման գործում»<ref name="ctrib_20090625">{{Cite news |author=Jeffrey Fleishman |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Khamenei's son: Iran experts say he plays key role in protest crackdown |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-tc-nw-iran-khamenei-0624-062jun25,0,2224856.story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628033047/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-tc-nw-iran-khamenei-0624-062jun25,0,2224856.story |archive-date=2009 թ․ հունիսի 28 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=Chicago Tribune}}</ref>։ Համարվում է, որ ուղղակիորեն ղեկավարել է «Բասիջ» կիսառազմականացված կազմակերպությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ վարչակարգի վերահսկողության տակ գտնվող մամուլում նրա անունը լռության էր մատնված<ref name="Borger" />։ Բաց նամակում 2009 թվականի ընտրություններում բարեփոխիչ թեկնածու Մեհդի Քարուբին մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին Ահմադինեժադի օգտին ընտրությունները կեղծելու դավադրության մեջ՝ հղում անելով «ցանցի» անօրինական միջամտությանը<ref name="atimes_20090619">{{Cite news |author=Shahir Shahidsaless |date=2009 թ․ հունիսի 19 |title=The IRGC shakes its iron fist |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/KF19Ak04.html |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20090621204752/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/KF19Ak04.html |archive-date=2009 թ․ հունիսի 21 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=Asia Times Online}}</ref>։ Մահմուդ Ահմադինեժադը հետագայում մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին պետական գանձարանից գումար հափշտակելու մեջ<ref name="alarabiya.net" />։ 2026 թվականի հունվարի 14-ին՝ [[Իրանի բողոքի ցույցեր (2025-2026)|2025-2026 թվականների իրանական բողոքի ցույցերի]] ժամանակ, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության քարտուղար [[Սքոթ Բեսենթ|Սքոթ Բեսենթը]] հայտարարել է, որ Իրանի առաջնորդները «միլիոնավոր և տասնյակ միլիոնավոր» դոլարներ են փոխանցել աշխարհի տարբեր ֆինանսական հաստատություններին։ === Հնարավոր իրավահաջորդի մասին ենթադրություններ === Մի քանի վերլուծաբաններ Մոջթաբային համարել են հոր հնարավոր իրավահաջորդ<ref name="Borger" /><ref name="Slavin">{{Cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 26 |newspaper=Atlantic Council}}</ref>։ Ոմանք կարծում են, որ սա խնդիր է, քանի որ Գերագույն առաջնորդը պետք է ընտրվի [[Շիա իսլամ|Շիա իսլամական]] ավագ գիտնականների շարքից կազմված Փորձագետների ժողովի կողմից, սակայն նշվել է, որ նախորդ պաշտոնավարող [[Ռուհոլլահ Խոմեյնի|Ռուհոլլահ Խոմեյնին]] մեծ ազդեցություն է ունեցել Խամենեիի հոր ընտրության օգտին<ref name="guardian_20090622" />։ «The Guardian»-ը պնդում է, որ «Մոջթաբայի հետևորդների ուժը դեռևս չի ապացուցվել», և թեև նա կրում է հոգևորականի պատմուճան, նա «ամենևին չունի այն աստվածաբանական կարգավիճակը», որն անհրաժեշտ է Գերագույն առաջնորդ դառնալու համար<ref name="Borger" />։[[File:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|thumb|Մոջթաբա Խամենեին և նրա երեխաները 2018 թվականի Ղոդսի օրը։]] Էբրահիմ Ռայիսիի նախագահության օրոք Մոջթաբան այն հոգևորականներից մեկն էր, ում դիտարկում էին որպես Գերագույն առաջնորդի հնարավոր հաջորդ<ref>{{Cite web |title=BBC Monitoring – Essential Media Insight |url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c200guu1 |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=monitoring.bbc.co.uk}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Cunningham |first1=Erin |last2=Salim |first2=Mustafa |last3=Kennicott |first3=Philip |last4=Jeong |first4=Andrew |last5=Cheeseman |first5=Abbie |last6=Sands |first6=Leo |last7=Hernandez |first7=Angie Orellana |last8=Westfall |first8=Sammy |last9=Yang |first9=Joshua |date=2019 թ․ մարտի 20 |title=Clues to the identity of Iran's next supreme leader in the back alleys of a holy city |url=https://www.washingtonpost.com/world/clues-to-the-identity-of-irans-next-supreme-leader-in-the-back-alleys-of-a-holy-city/2019/03/20/a96f857e-2a2d-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, նրա հաջորդելը հորը քիչ հավանական է համարվում<ref>{{Cite web |title=Why Mojtaba Khamenei is unlikely to be Iran's next supreme leader |url=https://www.arabnews.com/node/2533001/amp |access-date=2025-11-10 |website=Arab News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Solomon |first=Erika |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=After Raisi's Death, Speculation Over Succession Turns to Ayatollah's Son |url=https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |access-date=2024 թ․ մայիսի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Yan |first1=Sophia |last2=Makoii |first2=Akhtar |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=Iranian president's helicopter crash death clears field for Khamenei's son |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/05/20/iranian-presidents-crash-death-clears-field-khamenei-son/ |access-date=2024 թ․ մայիսի 21 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fleishman |first=Jeffrey |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-jun-25-fg-iran-khamenei-son25-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108024331/http://articles.latimes.com/2009/jun/25/world/fg-iran-khamenei-son25 |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 8 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 2 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Staff |title=IRAN: EXPAT SOURCE'S INFORMATION AND VIEWS ON MOJTABA KHAMENEI, AND THIS SOURCE'S PITCH FOR USG FUNDS |url=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 22 |access-date=2016 թ․ հունիսի 9 |work=The Telegraph |agency=WikiLeaks}}</ref><ref name="guardian_20090622" /><ref>{{Cite web |title=Sadegh Amoli Larijani Chairman of Iran's Expediency Council |url=https://www.unitedagainstnucleariran.com/sadegh-amoli-larijani-chairman-of-irans-expediency-council |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=UANI |language=en}}</ref>։ Չհաստատված հաղորդագրությունները նշում են, որ Ալի Խամենեին դեմ է եղել իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելուն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 28 |title=یک زمزمه‌ قدیمی؛ نماینده مجلس خبرگان: خامنه‌ای با رهبری پسرش مجتبی مخالفت کرده است |url=https://parsi.euronews.com/2024/02/28/khameneis-opposition-to-the-selection-of-his-son-as-a-candidate-for-the-future-leadership |access-date=2024 թ․ մայիսի 29 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=Solomon |first=Erika |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=After Raisi's Death, Speculation Over Succession Turns to Ayatollah's Son |url=https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806123935/https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |archive-date=2024 թ․ օգոստոսի 6 |access-date=2024 թ․ մայիսի 29 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>։ Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտը կարծիք է հայտնել, որ Խամենեիի կողմից իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելը կհանգեցնի Իրանի քաղաքական և կրոնական ղեկավարության ներսում կոնֆլիկտի<ref>{{Cite web |title=Why Khamenei is unlikely to pick his son to succeed him as Iran's supreme leader |url=https://mei.edu/publications/why-khamenei-unlikely-pick-his-son-succeed-him-irans-supreme-leader |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />։ == Անձնական կյանք == Մոջթաբան աստվածաբանություն է դասավանդում Ղոմի աստվածաբանական ճեմարանում<ref name="usip">{{Cite web |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Iran's Political Elite |url=http://iranprimer.usip.org/resource/irans-political-elite |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823181417/http://iranprimer.usip.org/resource/irans-political-elite |archive-date=2013 թ․ օգոստոսի 23 |access-date=2013 թ․ հուլիսի 28 |work=United States Institute of Peace}}</ref>։ 2004 թվականին Մոջթաբա Խամենեին ամուսնացել է Զահրա Հադդադ-Ադելի հետ<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=2008 թ․ փետրվարի 26 |title=Ahmadinejad favors his relatives |url=https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901173111/http://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 1 |access-date=2009 թ․ հունիսի 24 |newspaper=The Guardian}}</ref><ref name=bazoobandi>{{Cite journal |last=Bazoobandi |first=Sara |date=2013 թ․ հունվարի 11 |title=The 2013 presidential election in Iran |url=http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf |url-status=dead |journal=MEI Insight |volume=88 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 18}}</ref>։ Նրանց առաջնեկը ծնվել է 2007 թվականին<ref name=wltele>{{Cite news |date=2011 թ․ փետրվարի 4 |title=Expat source's information and views on Mojtaba Khamenei |url=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 22 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 18 |newspaper=The Telegraph}}</ref>։ === Հարստություն === == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://ampop.am/mojtaba-khamenei-biography/ Ո՞վ է Մոջթաբա Խամենեին․ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ՝ պատերազմի թեժ պահին] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Պետության ղեկավարների երեխաներ]] 9khe9i2ckk32b9gf62ao1v1gmag7tn2 10715943 10715942 2026-03-28T00:42:53Z ~2026-19226-73 168668 10715943 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մոջթաբա Հոսեյնի Խամենեի''' ({{ԱԾ}}), իրանցի քաղաքական գործիչ և հոգևորական, Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ։ Նա Իրանի նախկին գերագույն առաջնորդ [[Ալի Խամենեի|Ալի Խամենեիի]] երկրորդ զավակն է, 1987-1988 թվականներին մասնակցել է [[Իրան-իրաքյան պատերազմ|Իրան-իրաքյան պատերազմին]], ինչպես նաև, ըստ հաղորդումների, իր հսկողության տակ է վերցրել «Բասիջ» աշխարհազորային ուժերը, որոնք օգտագործվել են 2009 թվականի ընտրություններից հետո սկսված բողոքի ցույցերը ճնշելու համար։ Համարվում է Խամենեիի ամենաազդեցիկ որդին<ref>{{Cite news |title=Mojtaba Khamenei and Mahdi Hashemi |url=http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090905201044/http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |archive-date=2009 թ․ սեպտեմբերի 5 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 14}}</ref><ref name="sahimi20892">{{Cite news |last=Sahimi |first=Mohammad |date=2009 թ․ օգոստոսի 20 |title=Nepotism & the Larijani Dynasty |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501030945/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |archive-date=2019 թ․ մայիսի 1 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 11 |publisher=PBS |location=Los Angeles}}</ref><ref name="Slavin2">{{Cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Atlantic Council}}</ref><ref name="Borger2">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 7 |access-date=2009 թ․ հուլիսի 11 |work=The Guardian}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-09 |title=Մոջթաբա Խամենեին՝ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ |url=https://hetq.am/hy/article/180208 |access-date=2026-03-09 |website=Hetq.am |language=hy}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Ռ/Կ |first=«Ազատություն» |date=2026-03-09 |title=Իրանի նոր գերագույն առաջնորդը Մոջթաբա Խամենեին է |url=https://www.azatutyun.am/a/irani-nor-geragouyn-arajnordy-mojtaba-khamenein-e/33699285.html |access-date=2026-03-09 |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |language=hy}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Who is Mojtaba Khamenei, Iran’s new supreme leader amid war? |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/3/8/who-is-mojtaba-khamenei-a-contender-for-irans-leadership-amid-war |access-date=2026-03-09 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>։ == Վաղ կյանք և կրթություն == Մոջթաբան ծնվել է [[Մաշհադ|Մաշհադում]] 1969 թվականին և Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի երկրորդ որդին է<ref>{{Cite web |title=The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |archive-date=2017 թ․ նոյեմբերի 9 |access-date=2017 թ․ սեպտեմբերի 5 |website=PBS}}</ref><ref name="shadow2">[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|date=9 November 2017}}, Tehran Bureau, 16 July 2009</ref><ref name="mehdi20122">{{Cite web |last=Khalaji |first=Mehdi |date=2012 թ․ փետրվար |title=Supreme Succession. Who Will Lead Post-Khamenei Iran? |url=http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416184302/http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |archive-date=2014 թ․ ապրիլի 16 |website=The Washington Institute |format=Policy Focus (No. 117)}}</ref>։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումնասիրել է աստվածաբանություն։ Նրա վաղ ուսուցիչների թվում են իր հայրը և այաթոլլա [[Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդի|Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդին]]<ref name="shadow2" />։ 1999 թվականին շարունակել է ուսումը [[Ղոմ|Ղոմում]] ՝ հոգևորական դառնալու համար։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Մոհամմադ-Թաքի Մեսբահ-Յազդին, Այաթոլլահ Լոթֆոլլահ Սաֆի Գոլպայգանին և Մոհամմադ Բաղեր Խարազին<ref name="shadow">[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|date=9 November 2017}}, Tehran Bureau, 16 July 2009</ref><ref name="diba4mar">{{Cite news |last=Diba |first=Bahman Aghai |date=2011 թ․ մարտի 4 |title=Supreme Leader of Iran and His Successor |url=http://www.payvand.com/news/11/mar/1038.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416183241/http://www.payvand.com/news/11/mar/1038.html |archive-date=2014 թ․ ապրիլի 16 |access-date=2013 թ․ հունիսի 18 |newspaper=Payvand}}</ref>։ Ըստ ''The Guardian-ի'' և ֆրանսիական ''Libération'' թերթի, ինչպես նաև այլ աղբյուրների, Մոջթաբա Խամենեին լայնորեն համարվում է խոշոր ֆինանսական ակտիվների տիրապետող<ref name="Borger">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 7 |access-date=2009 թ․ հուլիսի 11 |newspaper=The Guardian}}</ref><ref name="alarabiya.net">{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 15 |title=Series of incriminations rips through Iran's conservative camp |url=https://english.alarabiya.net/articles/2012/01/15/188461.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001192301/https://english.alarabiya.net/articles/2012/01/15/188461.html |archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 1 |publisher=Al Arabiya}}</ref>։ Այս պնդումը հերքվել է «Իմամի գծի ուժերի հավաք» քաղաքական խմբավորումը, որը գլխավորում է նրա հորեղբայրը՝ [[Հադի Խամենեի|Հադի Խամենեին]]<ref name="ImamLine">{{Cite news |last1=Olfat pour |first1=Mohammad Ali |title=Why do they fear Mojtaba Khamenei |url=http://khabarfarsi.com/ext/5089210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302172818/http://khabarfarsi.com/ext/5089210 |archive-date=2016 թ․ մարտի 2 |access-date=2016 թ․ հունիսի 9 |work=Assembly of the Forces of Imam's Line |publisher=Khabar Farsi}}</ref>։ [[File:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|thumbnail|right|Մոջթաբա Խամենեին և Ղոմի հոգևոր ճեմարանի այլ անդամներ 2016 թվականի մարտի 15-ին։]] == Քաղաքական գործունեություն և ազդեցություն == === Աջակցություն Ահմադինեջադին === Խամենեին կապված է եղել Իրանի նախագահ [[Մահմուդ Ահմադինեժադ|Մահմուդ Ահմադինեժադի]] հետ<ref name="guardian_20090622">{{Cite news |author=Julian Borger |date=2009 թ․ հունիսի 22 |title=Mojtaba Khamenei: gatekeeper to Iran's supreme leader |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906195533/http://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 6 |access-date=2009 թ․ հունիսի 22 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> և աջակցել է Ահմադինեժադին 2005 և 2009 թվականների նախագահական ընտրություններում<ref name="latimes20090625">{{Cite news |author=Jeffrey Fleishman |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iran-khamenei-son25-2009jun25,0,6876741.story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090626020925/http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iran-khamenei-son25-2009jun25,0,6876741.story |archive-date=2009 թ․ հունիսի 26 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref>։ Լրագրողները նշել են, որ նա, հնարավոր է, «գլխավոր դեր է խաղացել Ահմադինեժադի 2009 թվականի ընտրական հաղթանակի կազմակերպման գործում»<ref name="Borger" /><ref name="shadow" />։ Ենթադրվում է, որ Խամենեին եղել է «առանցքային դեմք 2009 թվականի հունիսին հակակառավարական ցուցարարների դեմ հալածանքների կազմակերպման գործում»<ref name="ctrib_20090625">{{Cite news |author=Jeffrey Fleishman |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Khamenei's son: Iran experts say he plays key role in protest crackdown |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-tc-nw-iran-khamenei-0624-062jun25,0,2224856.story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628033047/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-tc-nw-iran-khamenei-0624-062jun25,0,2224856.story |archive-date=2009 թ․ հունիսի 28 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=Chicago Tribune}}</ref>։ Համարվում է, որ ուղղակիորեն ղեկավարել է «Բասիջ» կիսառազմականացված կազմակերպությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ վարչակարգի վերահսկողության տակ գտնվող մամուլում նրա անունը լռության էր մատնված<ref name="Borger" />։ Բաց նամակում 2009 թվականի ընտրություններում բարեփոխիչ թեկնածու Մեհդի Քարուբին մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին Ահմադինեժադի օգտին ընտրությունները կեղծելու դավադրության մեջ՝ հղում անելով «ցանցի» անօրինական միջամտությանը<ref name="atimes_20090619">{{Cite news |author=Shahir Shahidsaless |date=2009 թ․ հունիսի 19 |title=The IRGC shakes its iron fist |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/KF19Ak04.html |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20090621204752/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/KF19Ak04.html |archive-date=2009 թ․ հունիսի 21 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=Asia Times Online}}</ref>։ Մահմուդ Ահմադինեժադը հետագայում մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին պետական գանձարանից գումար հափշտակելու մեջ<ref name="alarabiya.net" />։ 2026 թվականի հունվարի 14-ին՝ [[Իրանի բողոքի ցույցեր (2025-2026)|2025-2026 թվականների իրանական բողոքի ցույցերի]] ժամանակ, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության քարտուղար [[Սքոթ Բեսենթ|Սքոթ Բեսենթը]] հայտարարել է, որ Իրանի առաջնորդները «միլիոնավոր և տասնյակ միլիոնավոր» դոլարներ են փոխանցել աշխարհի տարբեր ֆինանսական հաստատություններին։ === Հնարավոր իրավահաջորդի մասին ենթադրություններ === Մի քանի վերլուծաբաններ Մոջթաբային համարել են հոր հնարավոր իրավահաջորդ<ref name="Borger" /><ref name="Slavin">{{Cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 26 |newspaper=Atlantic Council}}</ref>։ Ոմանք կարծում են, որ սա խնդիր է, քանի որ Գերագույն առաջնորդը պետք է ընտրվի [[Շիա իսլամ|Շիա իսլամական]] ավագ գիտնականների շարքից կազմված Փորձագետների ժողովի կողմից, սակայն նշվել է, որ նախորդ պաշտոնավարող [[Ռուհոլլահ Խոմեյնի|Ռուհոլլահ Խոմեյնին]] մեծ ազդեցություն է ունեցել Խամենեիի հոր ընտրության օգտին<ref name="guardian_20090622" />։ «The Guardian»-ը պնդում է, որ «Մոջթաբայի հետևորդների ուժը դեռևս չի ապացուցվել», և թեև նա կրում է հոգևորականի պատմուճան, նա «ամենևին չունի այն աստվածաբանական կարգավիճակը», որն անհրաժեշտ է Գերագույն առաջնորդ դառնալու համար<ref name="Borger" />։[[File:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|thumb|Մոջթաբա Խամենեին և նրա երեխաները 2018 թվականի Ղոդսի օրը։]] Էբրահիմ Ռայիսիի նախագահության օրոք Մոջթաբան այն հոգևորականներից մեկն էր, ում դիտարկում էին որպես Գերագույն առաջնորդի հնարավոր հաջորդ<ref>{{Cite web |title=BBC Monitoring – Essential Media Insight |url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c200guu1 |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=monitoring.bbc.co.uk}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Cunningham |first1=Erin |last2=Salim |first2=Mustafa |last3=Kennicott |first3=Philip |last4=Jeong |first4=Andrew |last5=Cheeseman |first5=Abbie |last6=Sands |first6=Leo |last7=Hernandez |first7=Angie Orellana |last8=Westfall |first8=Sammy |last9=Yang |first9=Joshua |date=2019 թ․ մարտի 20 |title=Clues to the identity of Iran's next supreme leader in the back alleys of a holy city |url=https://www.washingtonpost.com/world/clues-to-the-identity-of-irans-next-supreme-leader-in-the-back-alleys-of-a-holy-city/2019/03/20/a96f857e-2a2d-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, նրա հաջորդելը հորը քիչ հավանական է համարվում<ref>{{Cite web |title=Why Mojtaba Khamenei is unlikely to be Iran's next supreme leader |url=https://www.arabnews.com/node/2533001/amp |access-date=2025-11-10 |website=Arab News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Solomon |first=Erika |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=After Raisi's Death, Speculation Over Succession Turns to Ayatollah's Son |url=https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |access-date=2024 թ․ մայիսի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Yan |first1=Sophia |last2=Makoii |first2=Akhtar |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=Iranian president's helicopter crash death clears field for Khamenei's son |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/05/20/iranian-presidents-crash-death-clears-field-khamenei-son/ |access-date=2024 թ․ մայիսի 21 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fleishman |first=Jeffrey |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-jun-25-fg-iran-khamenei-son25-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108024331/http://articles.latimes.com/2009/jun/25/world/fg-iran-khamenei-son25 |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 8 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 2 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Staff |title=IRAN: EXPAT SOURCE'S INFORMATION AND VIEWS ON MOJTABA KHAMENEI, AND THIS SOURCE'S PITCH FOR USG FUNDS |url=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 22 |access-date=2016 թ․ հունիսի 9 |work=The Telegraph |agency=WikiLeaks}}</ref><ref name="guardian_20090622" /><ref>{{Cite web |title=Sadegh Amoli Larijani Chairman of Iran's Expediency Council |url=https://www.unitedagainstnucleariran.com/sadegh-amoli-larijani-chairman-of-irans-expediency-council |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=UANI |language=en}}</ref>։ Չհաստատված հաղորդագրությունները նշում են, որ Ալի Խամենեին դեմ է եղել իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելուն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 28 |title=یک زمزمه‌ قدیمی؛ نماینده مجلس خبرگان: خامنه‌ای با رهبری پسرش مجتبی مخالفت کرده است |url=https://parsi.euronews.com/2024/02/28/khameneis-opposition-to-the-selection-of-his-son-as-a-candidate-for-the-future-leadership |access-date=2024 թ․ մայիսի 29 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=Solomon |first=Erika |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=After Raisi's Death, Speculation Over Succession Turns to Ayatollah's Son |url=https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806123935/https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |archive-date=2024 թ․ օգոստոսի 6 |access-date=2024 թ․ մայիսի 29 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>։ Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտը կարծիք է հայտնել, որ Խամենեիի կողմից իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելը կհանգեցնի Իրանի քաղաքական և կրոնական ղեկավարության ներսում կոնֆլիկտի<ref>{{Cite web |title=Why Khamenei is unlikely to pick his son to succeed him as Iran's supreme leader |url=https://mei.edu/publications/why-khamenei-unlikely-pick-his-son-succeed-him-irans-supreme-leader |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />։ == Անձնական կյանք == Մոջթաբան աստվածաբանություն է դասավանդում Ղոմի աստվածաբանական ճեմարանում<ref name="usip">{{Cite web |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Iran's Political Elite |url=http://iranprimer.usip.org/resource/irans-political-elite |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823181417/http://iranprimer.usip.org/resource/irans-political-elite |archive-date=2013 թ․ օգոստոսի 23 |access-date=2013 թ․ հուլիսի 28 |work=United States Institute of Peace}}</ref>։ 2004 թվականին Մոջթաբա Խամենեին ամուսնացել է Զահրա Հադդադ-Ադելի հետ<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=2008 թ․ փետրվարի 26 |title=Ahmadinejad favors his relatives |url=https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901173111/http://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 1 |access-date=2009 թ․ հունիսի 24 |newspaper=The Guardian}}</ref><ref name=bazoobandi>{{Cite journal |last=Bazoobandi |first=Sara |date=2013 թ․ հունվարի 11 |title=The 2013 presidential election in Iran |url=http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf |url-status=dead |journal=MEI Insight |volume=88 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 18}}</ref>։ Նրանց առաջնեկը ծնվել է 2007 թվականին<ref name=wltele>{{Cite news |date=2011 թ․ փետրվարի 4 |title=Expat source's information and views on Mojtaba Khamenei |url=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 22 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 18 |newspaper=The Telegraph}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://ampop.am/mojtaba-khamenei-biography/ Ո՞վ է Մոջթաբա Խամենեին․ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ՝ պատերազմի թեժ պահին] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Պետության ղեկավարների երեխաներ]] plnypubpk392ajym7nrxm4ojyey0sdv 10715944 10715943 2026-03-28T01:32:22Z 23artashes 2675 [[Special:Contributions/~2026-19226-73|~2026-19226-73]] ([[User talk:~2026-19226-73|քննարկում]]) մասնակցի խմբագրումները հետ են շրջվել [[User:Սահակ|Սահակ]] մասնակցի վերջին տարբերակին։ 10705316 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մոջթաբա Հոսեյնի Խամենեի''' ({{ԱԾ}}), իրանցի քաղաքական գործիչ և հոգևորական, Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ։ Նա Իրանի նախկին գերագույն առաջնորդ [[Ալի Խամենեի|Ալի Խամենեիի]] երկրորդ զավակն է, 1987-1988 թվականներին մասնակցել է [[Իրան-իրաքյան պատերազմ|Իրան-իրաքյան պատերազմին]], ինչպես նաև, ըստ հաղորդումների, իր հսկողության տակ է վերցրել «Բասիջ» աշխարհազորային ուժերը, որոնք օգտագործվել են 2009 թվականի ընտրություններից հետո սկսված բողոքի ցույցերը ճնշելու համար։ Համարվում է Խամենեիի ամենաազդեցիկ որդին<ref>{{Cite news |title=Mojtaba Khamenei and Mahdi Hashemi |url=http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090905201044/http://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=1033 |archive-date=2009 թ․ սեպտեմբերի 5 |access-date=2015 թ․ օգոստոսի 14}}</ref><ref name="sahimi20892">{{Cite news |last=Sahimi |first=Mohammad |date=2009 թ․ օգոստոսի 20 |title=Nepotism & the Larijani Dynasty |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501030945/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/08/nepotism-the-larijani-dynasty.html |archive-date=2019 թ․ մայիսի 1 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 11 |publisher=PBS |location=Los Angeles}}</ref><ref name="Slavin2">{{Cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 26 |work=Atlantic Council}}</ref><ref name="Borger2">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 7 |access-date=2009 թ․ հուլիսի 11 |work=The Guardian}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-03-09 |title=Մոջթաբա Խամենեին՝ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ |url=https://hetq.am/hy/article/180208 |access-date=2026-03-09 |website=Hetq.am |language=hy}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Ռ/Կ |first=«Ազատություն» |date=2026-03-09 |title=Իրանի նոր գերագույն առաջնորդը Մոջթաբա Խամենեին է |url=https://www.azatutyun.am/a/irani-nor-geragouyn-arajnordy-mojtaba-khamenein-e/33699285.html |access-date=2026-03-09 |work=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |language=hy}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Who is Mojtaba Khamenei, Iran’s new supreme leader amid war? |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/3/8/who-is-mojtaba-khamenei-a-contender-for-irans-leadership-amid-war |access-date=2026-03-09 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>։ == Վաղ կյանք և կրթություն == Մոջթաբան ծնվել է [[Մաշհադ|Մաշհադում]] 1969 թվականին և Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի երկրորդ որդին է<ref>{{Cite web |title=The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html |archive-date=2017 թ․ նոյեմբերի 9 |access-date=2017 թ․ սեպտեմբերի 5 |website=PBS}}</ref><ref name="shadow2">[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|date=9 November 2017}}, Tehran Bureau, 16 July 2009</ref><ref name="mehdi20122">{{Cite web |last=Khalaji |first=Mehdi |date=2012 թ․ փետրվար |title=Supreme Succession. Who Will Lead Post-Khamenei Iran? |url=http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416184302/http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |archive-date=2014 թ․ ապրիլի 16 |website=The Washington Institute |format=Policy Focus (No. 117)}}</ref>։ Դպրոցն ավարտելուց հետո ուսումնասիրել է աստվածաբանություն։ Նրա վաղ ուսուցիչների թվում են իր հայրը և այաթոլլա [[Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդի|Մահմուդ Հաշեմի Շահրուդին]]<ref name="shadow2" />։ 1999 թվականին շարունակել է ուսումը [[Ղոմ|Ղոմում]] ՝ հոգևորական դառնալու համար։ Նրա ուսուցիչներն են եղել Մոհամմադ-Թաքի Մեսբահ-Յազդին, Այաթոլլահ Լոթֆոլլահ Սաֆի Գոլպայգանին և Մոհամմադ Բաղեր Խարազին<ref name="shadow">[https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|date=9 November 2017}}, Tehran Bureau, 16 July 2009</ref><ref name="diba4mar">{{Cite news |last=Diba |first=Bahman Aghai |date=2011 թ․ մարտի 4 |title=Supreme Leader of Iran and His Successor |url=http://www.payvand.com/news/11/mar/1038.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416183241/http://www.payvand.com/news/11/mar/1038.html |archive-date=2014 թ․ ապրիլի 16 |access-date=2013 թ․ հունիսի 18 |newspaper=Payvand}}</ref>։ Ըստ ''The Guardian-ի'' և ֆրանսիական ''Libération'' թերթի, ինչպես նաև այլ աղբյուրների, Մոջթաբա Խամենեին լայնորեն համարվում է խոշոր ֆինանսական ակտիվների տիրապետող<ref name="Borger">{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130907001755/http://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 7 |access-date=2009 թ․ հուլիսի 11 |newspaper=The Guardian}}</ref><ref name="alarabiya.net">{{Cite web |date=2012 թ․ հունվարի 15 |title=Series of incriminations rips through Iran's conservative camp |url=https://english.alarabiya.net/articles/2012/01/15/188461.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161001192301/https://english.alarabiya.net/articles/2012/01/15/188461.html |archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 1 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 1 |publisher=Al Arabiya}}</ref>։ Այս պնդումը հերքվել է «Իմամի գծի ուժերի հավաք» քաղաքական խմբավորումը, որը գլխավորում է նրա հորեղբայրը՝ [[Հադի Խամենեի|Հադի Խամենեին]]<ref name="ImamLine">{{Cite news |last1=Olfat pour |first1=Mohammad Ali |title=Why do they fear Mojtaba Khamenei |url=http://khabarfarsi.com/ext/5089210 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302172818/http://khabarfarsi.com/ext/5089210 |archive-date=2016 թ․ մարտի 2 |access-date=2016 թ․ հունիսի 9 |work=Assembly of the Forces of Imam's Line |publisher=Khabar Farsi}}</ref>։ [[File:Ali Khamenei meets Qom Seminary's students 2016 (7).jpg|thumbnail|right|Մոջթաբա Խամենեին և Ղոմի հոգևոր ճեմարանի այլ անդամներ 2016 թվականի մարտի 15-ին։]] == Քաղաքական գործունեություն և ազդեցություն == === Աջակցություն Ահմադինեջադին === Խամենեին կապված է եղել Իրանի նախագահ [[Մահմուդ Ահմադինեժադ|Մահմուդ Ահմադինեժադի]] հետ<ref name="guardian_20090622">{{Cite news |author=Julian Borger |date=2009 թ․ հունիսի 22 |title=Mojtaba Khamenei: gatekeeper to Iran's supreme leader |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130906195533/http://www.theguardian.com/world/2009/jun/22/mojtaba-khamenei-iran-protest |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 6 |access-date=2009 թ․ հունիսի 22 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> և աջակցել է Ահմադինեժադին 2005 և 2009 թվականների նախագահական ընտրություններում<ref name="latimes20090625">{{Cite news |author=Jeffrey Fleishman |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iran-khamenei-son25-2009jun25,0,6876741.story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090626020925/http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-iran-khamenei-son25-2009jun25,0,6876741.story |archive-date=2009 թ․ հունիսի 26 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref>։ Լրագրողները նշել են, որ նա, հնարավոր է, «գլխավոր դեր է խաղացել Ահմադինեժադի 2009 թվականի ընտրական հաղթանակի կազմակերպման գործում»<ref name="Borger" /><ref name="shadow" />։ Ենթադրվում է, որ Խամենեին եղել է «առանցքային դեմք 2009 թվականի հունիսին հակակառավարական ցուցարարների դեմ հալածանքների կազմակերպման գործում»<ref name="ctrib_20090625">{{Cite news |author=Jeffrey Fleishman |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Khamenei's son: Iran experts say he plays key role in protest crackdown |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-tc-nw-iran-khamenei-0624-062jun25,0,2224856.story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628033047/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-tc-nw-iran-khamenei-0624-062jun25,0,2224856.story |archive-date=2009 թ․ հունիսի 28 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=Chicago Tribune}}</ref>։ Համարվում է, որ ուղղակիորեն ղեկավարել է «Բասիջ» կիսառազմականացված կազմակերպությունը, չնայած այն հանգամանքին, որ վարչակարգի վերահսկողության տակ գտնվող մամուլում նրա անունը լռության էր մատնված<ref name="Borger" />։ Բաց նամակում 2009 թվականի ընտրություններում բարեփոխիչ թեկնածու Մեհդի Քարուբին մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին Ահմադինեժադի օգտին ընտրությունները կեղծելու դավադրության մեջ՝ հղում անելով «ցանցի» անօրինական միջամտությանը<ref name="atimes_20090619">{{Cite news |author=Shahir Shahidsaless |date=2009 թ․ հունիսի 19 |title=The IRGC shakes its iron fist |url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/KF19Ak04.html |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20090621204752/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/KF19Ak04.html |archive-date=2009 թ․ հունիսի 21 |access-date=2009 թ․ հունիսի 25 |newspaper=Asia Times Online}}</ref>։ Մահմուդ Ահմադինեժադը հետագայում մեղադրել է Մոջթաբա Խամենեիին պետական գանձարանից գումար հափշտակելու մեջ<ref name="alarabiya.net" />։ 2026 թվականի հունվարի 14-ին՝ [[Իրանի բողոքի ցույցեր (2025-2026)|2025-2026 թվականների իրանական բողոքի ցույցերի]] ժամանակ, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության քարտուղար [[Սքոթ Բեսենթ|Սքոթ Բեսենթը]] հայտարարել է, որ Իրանի առաջնորդները «միլիոնավոր և տասնյակ միլիոնավոր» դոլարներ են փոխանցել աշխարհի տարբեր ֆինանսական հաստատություններին։ === Հնարավոր իրավահաջորդի մասին ենթադրություններ === Մի քանի վերլուծաբաններ Մոջթաբային համարել են հոր հնարավոր իրավահաջորդ<ref name="Borger" /><ref name="Slavin">{{Cite news |last=Slavin |first=Barbara |date=2022 թ․ սեպտեմբերի 20 |title=The Supreme Leader is still alive. But when he does eventually die, how will succession play out? |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028132340/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/the-supreme-leader-is-still-alive-but-when-he-does-eventually-die-how-will-succession-play-out/ |archive-date=2022 թ․ հոկտեմբերի 28 |access-date=2022 թ․ դեկտեմբերի 26 |newspaper=Atlantic Council}}</ref>։ Ոմանք կարծում են, որ սա խնդիր է, քանի որ Գերագույն առաջնորդը պետք է ընտրվի [[Շիա իսլամ|Շիա իսլամական]] ավագ գիտնականների շարքից կազմված Փորձագետների ժողովի կողմից, սակայն նշվել է, որ նախորդ պաշտոնավարող [[Ռուհոլլահ Խոմեյնի|Ռուհոլլահ Խոմեյնին]] մեծ ազդեցություն է ունեցել Խամենեիի հոր ընտրության օգտին<ref name="guardian_20090622" />։ «The Guardian»-ը պնդում է, որ «Մոջթաբայի հետևորդների ուժը դեռևս չի ապացուցվել», և թեև նա կրում է հոգևորականի պատմուճան, նա «ամենևին չունի այն աստվածաբանական կարգավիճակը», որն անհրաժեշտ է Գերագույն առաջնորդ դառնալու համար<ref name="Borger" />։[[File:Mojtaba Khamenei and his children in Quds Day 1397.jpg|thumb|Մոջթաբա Խամենեին և նրա երեխաները 2018 թվականի Ղոդսի օրը։]] Էբրահիմ Ռայիսիի նախագահության օրոք Մոջթաբան այն հոգևորականներից մեկն էր, ում դիտարկում էին որպես Գերագույն առաջնորդի հնարավոր հաջորդ<ref>{{Cite web |title=BBC Monitoring – Essential Media Insight |url=https://monitoring.bbc.co.uk/product/c200guu1 |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=monitoring.bbc.co.uk}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Cunningham |first1=Erin |last2=Salim |first2=Mustafa |last3=Kennicott |first3=Philip |last4=Jeong |first4=Andrew |last5=Cheeseman |first5=Abbie |last6=Sands |first6=Leo |last7=Hernandez |first7=Angie Orellana |last8=Westfall |first8=Sammy |last9=Yang |first9=Joshua |date=2019 թ․ մարտի 20 |title=Clues to the identity of Iran's next supreme leader in the back alleys of a holy city |url=https://www.washingtonpost.com/world/clues-to-the-identity-of-irans-next-supreme-leader-in-the-back-alleys-of-a-holy-city/2019/03/20/a96f857e-2a2d-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref>։ Այնուամենայնիվ, նրա հաջորդելը հորը քիչ հավանական է համարվում<ref>{{Cite web |title=Why Mojtaba Khamenei is unlikely to be Iran's next supreme leader |url=https://www.arabnews.com/node/2533001/amp |access-date=2025-11-10 |website=Arab News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Solomon |first=Erika |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=After Raisi's Death, Speculation Over Succession Turns to Ayatollah's Son |url=https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |access-date=2024 թ․ մայիսի 21 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Yan |first1=Sophia |last2=Makoii |first2=Akhtar |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=Iranian president's helicopter crash death clears field for Khamenei's son |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/05/20/iranian-presidents-crash-death-clears-field-khamenei-son/ |access-date=2024 թ․ մայիսի 21 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fleishman |first=Jeffrey |date=2009 թ․ հունիսի 25 |title=Iran supreme leader's son seen as power broker with big ambitions |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-jun-25-fg-iran-khamenei-son25-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161108024331/http://articles.latimes.com/2009/jun/25/world/fg-iran-khamenei-son25 |archive-date=2016 թ․ նոյեմբերի 8 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 2 |work=[[Los Angeles Times]]}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Staff |title=IRAN: EXPAT SOURCE'S INFORMATION AND VIEWS ON MOJTABA KHAMENEI, AND THIS SOURCE'S PITCH FOR USG FUNDS |url=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 22 |access-date=2016 թ․ հունիսի 9 |work=The Telegraph |agency=WikiLeaks}}</ref><ref name="guardian_20090622" /><ref>{{Cite web |title=Sadegh Amoli Larijani Chairman of Iran's Expediency Council |url=https://www.unitedagainstnucleariran.com/sadegh-amoli-larijani-chairman-of-irans-expediency-council |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=UANI |language=en}}</ref>։ Չհաստատված հաղորդագրությունները նշում են, որ Ալի Խամենեին դեմ է եղել իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելուն<ref>{{Cite web |date=2024 թ․ փետրվարի 28 |title=یک زمزمه‌ قدیمی؛ نماینده مجلس خبرگان: خامنه‌ای با رهبری پسرش مجتبی مخالفت کرده است |url=https://parsi.euronews.com/2024/02/28/khameneis-opposition-to-the-selection-of-his-son-as-a-candidate-for-the-future-leadership |access-date=2024 թ․ մայիսի 29 |website=euronews |language=fa}}</ref><ref>{{Cite news |last=Solomon |first=Erika |date=2024 թ․ մայիսի 20 |title=After Raisi's Death, Speculation Over Succession Turns to Ayatollah's Son |url=https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240806123935/https://www.nytimes.com/2024/05/20/world/middleeast/iran-raisi-death-supreme-leader.html |archive-date=2024 թ․ օգոստոսի 6 |access-date=2024 թ․ մայիսի 29 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>։ Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտը կարծիք է հայտնել, որ Խամենեիի կողմից իր որդուն որպես իրավահաջորդ նշանակելը կհանգեցնի Իրանի քաղաքական և կրոնական ղեկավարության ներսում կոնֆլիկտի<ref>{{Cite web |title=Why Khamenei is unlikely to pick his son to succeed him as Iran's supreme leader |url=https://mei.edu/publications/why-khamenei-unlikely-pick-his-son-succeed-him-irans-supreme-leader |access-date=2025 թ․ հունիսի 16 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref>։ 2026 թվականի մարտի 8-ին Իրանի փորձագետների խորհուրդը նրան հայտարարել է որպես Իրանի Իսլամական Հանրապետության նոր գերագույն առաջնորդ<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />։ == Անձնական կյանք == Մոջթաբան աստվածաբանություն է դասավանդում Ղոմի աստվածաբանական ճեմարանում<ref name="usip">{{Cite web |date=2010 թ․ հոկտեմբերի 11 |title=Iran's Political Elite |url=http://iranprimer.usip.org/resource/irans-political-elite |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823181417/http://iranprimer.usip.org/resource/irans-political-elite |archive-date=2013 թ․ օգոստոսի 23 |access-date=2013 թ․ հուլիսի 28 |work=United States Institute of Peace}}</ref>։ 2004 թվականին Մոջթաբա Խամենեին ամուսնացել է Զահրա Հադդադ-Ադելի հետ<ref>{{Cite news |last=Tait |first=Robert |date=2008 թ․ փետրվարի 26 |title=Ahmadinejad favors his relatives |url=https://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901173111/http://www.theguardian.com/news/blog/2008/feb/26/ahmadinejadfavourhisrelativ1 |archive-date=2013 թ․ սեպտեմբերի 1 |access-date=2009 թ․ հունիսի 24 |newspaper=The Guardian}}</ref><ref name=bazoobandi>{{Cite journal |last=Bazoobandi |first=Sara |date=2013 թ․ հունվարի 11 |title=The 2013 presidential election in Iran |url=http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf |url-status=dead |journal=MEI Insight |volume=88 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925215736/http://www.mei.nus.edu.sg/wp-content/uploads/2013/01/Download-Insight-88-Bazoobandi-HERE.pdf |archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 25 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 18}}</ref>։ Նրանց առաջնեկը ծնվել է 2007 թվականին<ref name=wltele>{{Cite news |date=2011 թ․ փետրվարի 4 |title=Expat source's information and views on Mojtaba Khamenei |url=https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622222036/https://www.telegraph.co.uk/news/wikileaks-files/london-wikileaks/8304719/IRAN-EXPAT-SOURCES-INFORMATION-AND-VIEWS-ON-MOJTABA-KHAMENEI-AND-THIS-SOURCES-PITCH-FOR-USG-FUNDS.html |archive-date=2018 թ․ հունիսի 22 |access-date=2013 թ․ փետրվարի 18 |newspaper=The Telegraph}}</ref>։ === Հարստություն === Մոջթաբա Խամենեին լայնորեն համարվում է, որ վերահսկում է զգալի ֆինանսական ակտիվներ այնպիսի բանկերում, ինչպիսին է «Այանդե» բանկը<ref name="alarabiya.net"/><ref>{{Cite web |last1=Borger |first1=Julian |date=2009 թ․ հուլիսի 8 |title=Khamenei's son takes control of Iran's anti-protest militia |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225180842/https://www.theguardian.com/world/2009/jul/08/khamenei-son-controls-iran-militia |archive-date=2017 թ․ փետրվարի 25 |access-date=2017 թ․ փետրվարի 3 |work=The Guardian}}</ref>։ «Bloomberg»-ի իրականացված մեկամյա հետաքննությունը, վկայակոչելով գործին իրազեկ աղբյուրների գնահատականները, 2026 թվականի հունվարին հաղորդել է, որ Խամենեին կապված է օֆշորային ֆինանսական ցանցի հետ, որն օգտագործվում է Իրանից դուրս ակտիվներ պահելու և տեղաշարժելու համար։ Հաղորդվող տիրապետումները ներառում են բարձրարժեք անշարժ գույք [[Լոնդոն|Լոնդոնում]] և [[Դուբայ|Դուբայում]], ինչպես նաև բաժնեմասեր՝ կապված բեռնափոխադրումների, բանկային հարաբերությունների և Եվրոպայում հյուրանոցային բիզնեսի ակտիվների հետ։ Ըստ հետաքննության՝ ակտիվները սովորաբար չեն պահվել Խամենեիի անունով, այլ կառուցվածքավորվել են միջնորդների և բազմաշերտ կորպորատիվ սուբյեկտների միջոցով՝ տարբեր իրավասություններում։ Այդ ակտիվներից մի քանիսը հետագայում վաճառվել կամ վերակառուցվել են՝ ուժեղացված հսկողության ֆոնին<ref name="auto1">{{Cite web |last=Bartenstein |first=Ben |date=2026 թ․ հունվարի 28 |title=How the Son of Iran’s Supreme Leader Built a Global Property Empire |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-01-28/how-iran-supreme-leader-khamenei-s-son-built-a-global-property-empire |website=Bloomberg}}</ref>։ Bloomberg-ը [[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] կողմից պատժամիջոցների ենթարկված իրանցի գործարար Ալի Անսարիին նույնականացրել է որպես ցանցի ենթադրյալ միջնորդ։ Ըստ հաղորդման՝ սեփականության վերաբերյալ գրառումները և կորպորատիվ փաստաթղթերը կապում են Անսարիին և նրա հետ փոխկապակցված ընկերությունները լոնդոնյան մի շարք անշարժ գույքերի հետ, ներառյալ՝ «The Bishops Avenue» փողոցում գտնվող առանձնատները, ինչպես նաև Գերմանիայում և այլ երկրներում հյուրանոցների սեփականատեր հանդիսացող ու կառավարող սուբյեկտների հետ։ Անսարին հերքել է որևէ ֆինանսական կամ անձնական կապ Մոջթաբա Խամենեիի հետ և հայտարարել է, որ մտադիր է բողոքարկել Միացյալ Թագավորության պատժամիջոցները<ref name="auto1"/>։ Հետաքննությունները հետագայում պնդել են, որ այդ ցանցի հետ կապված միջոցները հիմնականում գոյացել են իրանական նավթի վաճառքից ստացված եկամուտներից և ուղղորդվել են տարբեր իրավասություններում գտնվող ֆինանսական հաստատությունների միջոցով՝ չնայած 2019 թվականին Մոջթաբա Խամենեիի նկատմամբ սահմանված միջազգային պատժամիջոցներին<ref name="auto1"/>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://ampop.am/mojtaba-khamenei-biography/ Ո՞վ է Մոջթաբա Խամենեին․ Իրանի նոր գերագույն առաջնորդ՝ պատերազմի թեժ պահին] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Իրանի քաղաքական գործիչներ]] [[Կատեգորիա:Պետության ղեկավարների երեխաներ]] rwkcxbldb821tqn329unz45g0fg8kil 0 1321359 10716022 10706250 2026-03-28T07:15:07Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716022 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Լեռ}} '''Նանգա Պարբաթ''', նաև հայտնի որպես '''Դիամեր''', աշխարհի իններորդ ամենաբարձր լեռը՝ ծովի մակարդակից 8126 մետր բացարձակ բարձրությամբ<ref>{{Cite news |date=2013 թ․ հուլիսի 25 |title=Nanga Parbat |url=https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat |access-date=2022 թ․ հունիսի 22 |publisher=Britannica}}</ref>։ Տեղակայված լինելով [[Պակիստան]]ի [[Ազադ Քաշմիր]] ադմինիստրատիվ միավորի Գիլգիթ-Բալթիստան մարզի տարածքով հոսող [[Ինդոս]] գետի ծայրհյուսիսային գետոլորանից անմիջապես հարավ-արևելք<ref name=nanga-parbat-britannica>{{cite EBO|title=Nanga Parbat|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/402565/Nanga-Parbat|access-date=2025-04-27|quote=Nanga Parbat, one of the world's tallest mountains, 26,660 feet (8,126 metres) high, situated in the western Himalayas 17 miles (27 km) west-southwest of Astor, in the Pakistani-administered sector of the Kashmir region.}}</ref>՝ Նանգա Պարբաթը [[Հիմալայներ]]ի արևմտյան թևի ամենաբարձր գագաթն է, և քանի որ ավանդապես Հիմալայները ձգվում են Ինդոս գետից մինչև [[Բրահմապուտրա]] գետը, Նանգա Պարբաթը նաև ողջ լեռնաշղթայի ծայրարևմտյան գագաթն է<ref>{{Cite book |last=Bernstein |first=Jeremy |url=https://archive.org/details/mountainpassages0000bern |title=Mountain passages |date=1978 |publisher=University of Nebraska Press |isbn=9780803209831 |language=en |quote=nanga parbat western anchor. |url-access=registration}}</ref>։ Նանգա Պարբաթը աշխարհի 14 ամենաբարձր գագաթների թվում է<ref>{{Cite encyclopedia |title=Nanga Parbat |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Nanga-Parbat |access-date=2015-06-13}}</ref>։ Շրջակա տեղանքից անհամեմատելիորեն ավելի բարձր այս լեռն իր [[Հարաբերական բարձրություն|հարաբերական բարձրությամբ]] Երկրագնդի 100 ամենաբարձր լեռներից մեկն է՝ զիջելով միայն [[Էվերեստ]]ին։ Շատերին է հայտնի, որ Նանգա Պարբաթ բարձրանալը չափազանց դժվար է. այս լեռը մագլցելը մեծ ջանքեր է պահանջում, ինչի հետ մեկտեղ նաև մեծ թվով մահացու դեպքերի պատճառով՝ վաստակել է ''Մարդասպան լեռ'' մականունը<ref>{{Cite web |author=Endorfeen magazine |date=2023 թ․ մարտի 20 |title=The Nanga Parbat: Mysteries, Challenges and Conquests of the Killer Mountain |url=https://endorfeen.com/the-nanga-parbat-mysteries-challenges-and-conquests-of-the-killer-mountain/ |access-date=2023 թ․ մայիսի 23 |website=www.endorfeen.com}}</ref>։ [[Գինեսի ռեկորդների գիրք|Գինեսի ռեկորդների գրքի]] համաձայն՝ Նանգա Պարբաթն աշխարհի ամենաարագ աճող լեռն է, որի բարձրությունն ավելանում է տարեկան 7 միլիմետրով<ref>{{Cite web |title=Fastest Rising Mountain |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/fastest-rising-mountain}}</ref>։ == Ստուգաբանություն == Նանգա Պարբաթ անունն առաջացել է [[սանսկրիտ]] «nagna» և «parvata» բառերից, որ թարգմանվում են որպես «մերկ լեռ»<ref>{{Cite book |last=Höbusch |first=Harald |url=https://books.google.com/books?id=oRohDgAAQBAJ |title="Mountain of Destiny": Nanga Parbat and Its Path Into the German Imagination |date=2016 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=9781571139580 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hoiberg |first1=Dale |url=https://archive.org/details/studentsbritanni05hoib |title=Students' Britannica India: M to S (Miraj to Shastri) |last2=Ramchandani |first2=Indu |date=2000 |publisher=Encyclopaedia Britannica (India) |language=en |quote=nagna parvata. |url-access=registration}}</ref><ref>{{Citation |title=The New Encyclopaedia Britannica |page=501 |year=2003 |url=https://books.google.com/books?id=FP7iAAAAMAAJ |publisher=Encyclopaedia Britannica |isbn=978-0-85229-961-6}}</ref>. սա վերաբերում է հարավային լանջին, որը սովորաբար ձյունածածկ չէ<ref>{{Cite web |date=2013-12-17 |title=The Eight-Thousanders |url=https://www.earthobservatory.nasa.gov/features/8000MeterPeaks/page7.php |access-date=2024-01-14 |website=www.earthobservatory.nasa.gov |language=en}}</ref>։ Տեղացիների շրջանում ավելի տարածված է լեռան՝ շինա լեզվով անվանումը՝ Դիամեր կամ Դեո Միր, որ առաջացել է սանսկրիտերեն «dēvamēru» բառից, ինչն էլ թարգմանաբար նշանակում է «աստվածների լեռ»<ref name=":0">{{Cite encyclopedia |year=1973 |title=A Comparative Dictionary of the Indo-Aryan Languages |publisher=Oxford University Press |url=https://archive.org/details/turner-a-comparative-dictionary-of-the-indo-aryan-languages-1966-1969/page/373/mode/1up |last=Turner |first=Ralph Lilley |author-link=Ralph Lilley Turner |page=373 |language=en |isbn=0-19-713550-1 |entry=6533. * dēvamēru |via=[[Internet Archive]]}}</ref>։ == Աշխարհագրական դիրք == Նանգա Պարբաթը Հիմալայան լեռնաշղթայի ծայրարևմտյան գագաթն է, ինչպես նաև աշխարհի ամենաբարձր՝ 8000 մետրից ավել բարձրություն ունեցող լեռներից ամենաարևմտյանը։ Ընկած է Պակիստանի Ազադ Քաշմիր ադմինիստրատիվ միավորի Գիլգիթ-Բալթիստան մարզի Դիամեր շրջանով հոսող Ինդոս գետից ամիջապես հարավ՝ Դիամեր և Աստոր շրջանների սահմանին։ Որոշ տեղամասերում գետի և լեռնազանգվածի բարձրադիր կետի միջև հեռավորությունը գերազանցում է 7 կիլոմետրը։ Դեպի հյուսիս [[Կարակորում (լեռնահամակարգ)|Կարակորում]] լեռնաշղթայի արևմտյան թևն է<ref>{{Cite web |last1=Tenderini |first1=Mirella |title=Nanga Parbat The Killer Mountain |url=https://www.himalayanclub.org/hj/72/5/nanga-parbat/ |access-date=2024 թ․ օգոստոսի 27 |website=The Himalayan Club |publisher=The Himalayan Journal}}</ref>։ == Կարևոր բնութագրիչ գծեր == [[File:Rakhiot_Glacier_under_clouds.tiff|thumb|Ռախիոտի սառցադաշտը զբաղեցնում է լեռան մի հատվածը միայն]] Նանգա Պարբաթի և շրջակա տեղանքի միջև բարձրությունների ահռելի տարբերություն կա բոլոր կողմերից<ref name="PeakList">[http://www.peaklist.org/spire/lists/world-25.html World Top 25 by Reduced Spire Measure]</ref>։ Լեռան հարավային լանջը համարվում է ամենաերկարն աշխարհում. խոսքը Ռուպալի զառիթափի մասին է, որ ստորոտից վեր է խոյանում 4600 մետր<ref name="readersnatural">{{Cite book |title=Natural Wonders of the World |publisher=Reader's Digest Association, Inc |year=1980 |isbn=0-89577-087-3 |editor-last1=Scheffel |editor-first1=Richard L. |location=US |pages=261 |editor-last2=Wernet |editor-first2=Susan J.}}</ref>։ Հյուսիսային կողմում պակաս զառիթափ, բայց բարձրանալու համար ավելի բարդ Ռախիոտի լեռնալանջն է. Ինդոսի հովտից 25 կիլոմետր ձգվելով դեպի 7 կիլոմետր բարձրության վրա գտնվող գագաթ՝ Ռախիոտի լեռնալանջը մտնում է Երկրագնդի այն տասը զառիթափերի թվի մեջ, որ փոքր երկարության հետ մեկտեղ հասնում եմ մեծ բարձրության<ref name="AJ_1932_Kunigk">{{Cite journal |author=Kunigk, Herbert |year=1932 |title=The German-American Himalayan Expedition, 1932 |url=https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1932_files/AJ44%201932%20192-200%20Kunigk%20German%20American%20Himalayan%20Exped.pdf |journal=[[Alpine Journal]] |volume=5 |pages=192–200 |access-date=2020-04-30}}</ref>։ Նանգա Պարբաթը աշխարհի միակ երկու գագաթներից է, որ աշխարհի քսան ամենաբարձր լեռների և ամենամեծ հարաբերական բարձրությամբ գագաթների թվում են՝ զբաղեցնելով համապատասխանաբար իններորդ և տասնչորսերորդ տեղերը. մյուս գագաթը Էվերեստն է, որ երկու ցանկում էլ առաջին տեղն է զբաղեցնում։ Նանգա Պարբաթը նաև Հիմալայների՝ հարաբերական բարձրությամբ երկրորդ ամենաբարձր գագաթն է Էվերեստից հետո։ Նանգա Պարբաթի գլխավոր լեռնանցքը՝ Զոջի Լան, գտնվում է Քաշմիրի հովտում և լեռը կապում է Կարակորում-Հիմալայան լեռնաշղթայի մնացած բարձր գագաթներին<ref name="Pkbgr">{{Cite web |title=Zoji La |url=http://www.peakbagger.com/KeyCol.aspx?pid=10603 |access-date=2016 թ․ մարտի 28}}</ref>։ [[Տիբեթյան լեռնաշխարհ|Տիբեթյան բարձրավանդակում]] Նանգա Պարբաթը Հիմալայների ծայրարևմտյան գագաթն է, իսկ Նամչա Բարվան՝ արևելյանը։ [[File:Nanga Parbat From KKH.jpg|thumb|Նանգա Պարբաթի լուսանկար` արված Կարակորումի մայրուղուց]] == Արտաքին կառուցվածքը == [[File:Fairy Meadows 240622 03.jpg|thumb|Նանգա Պարբաթի և մոտակա քարակարկառների տեսարանը «Հեքիաթային մարգագետիններ» ազգային պարկից ({{Lang-en|Fairy Meadows}})]] [[File:Nanga Parbat north annotated.png|thumb|Նանգա Պարբաթի Ռախիոտի կողը` լուսանկարված Հեքիաթային մարգագետիններից]] [[File:Nanga Parbat 01.jpg|thumb|Նանգա Պարբաթի օդային լուսանկար` արված Հեքիաթային մարգագետիններից]] Սառույցից և քարից կազմված այս հսկայական լեռնազանգվածը ձգվում է հարավ-արևմուտքից հյուսիս-արևելք։ Նանգա Պարբաթն ունի 3 հիմնական կող՝ Դիամիր, Ռախիոտ և Ռուպալ։ Հիմնական լեռնաշարքի հարավարևմտյան հատվածը հայտնի է որպես Մազենոյի լեռնակատար, որ ունի տարբեր բարձրության գագաթներ<ref>{{Cite magazine |last=Scott |first=Doug |date=1994 |title=Expeditions and notes Nanga Parbat expeditions, 1992 and 1993 |url=https://www.himalayanclub.org/hj/50/38/expeditions-and-notes-18-nanga-parbat-expeditions-1992-and-1993/ |access-date=2019-04-28 |magazine=[[Himalayan Journal]] |publisher=[[Himalayan Club]] |volume=50}}</ref>։ Մյուս կողմից հիմնական լեռաշղթան, Ռախիոտի գագաթից (7070 մետր) սկսած, թեքվում է հյուսիս-արևելք։ Լեռան հարավային ու հարավարևմտյան կողմը զբաղեցնում է Ռուպալի զառիթափը։ Դեպի Ինդոսի հովիտ նայող հյուսիս/հյուսիսարևմտյան կողմն ավելի վտանգավոր է. երկար լեռնաշարքով այն բաժանվում է Դիամիրի (արևմտյան) և Ռախիոտի (հյուսիսային) կողերի։ Լեռնազանգվածնը ունի բարձրությամբ ավելի փոքր բազմաթիվ գագաթներ, ինչպես օրինակ՝ Հյուսիսային գագաթը (7816 մետր), որ ընկած է գլխավոր լեռնագագաթից երեք կիլոմետր հյուսիս։ Ռուպալի զառիթափի ստորոտում է սառցադաշտային ծագման Լաթբո լիճը՝ համանուն գյուղից քիչ վերև, ուր ամռանը բնակվում են միայն հովիվները։ == Արշավների պատմություն == === Վաղ փորձեր === Նանգա Պարբաթի հասանելի տեղանքի շնորհիվ, եվրոպացիների կողմից նրա հայտնագործումից շատ չանցած՝ լեռը հաղթահարելու փորձեր արվեցին<ref name="readersnatural" />։ 1895 թվականին Ալբերտ Մամմերին Ջեֆրի Հեյսթինգսի հետ միասին արշավ ձեռնարկեց դեպի գագաթ՝ հասնելով մոտ 6100 մետր բարձրության՝ Դիամիրի (արևմտյան) կողմից<ref>{{Cite web |title=Nanga Parbat: 9th Highest Mountain in the World |url=http://climbing.about.com/od/8000metermountains/a/NangaParbatFact.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404080329/http://climbing.about.com/od/8000metermountains/a/NangaParbatFact.htm |archive-date=2015-04-04 |access-date=2015-04-09 |publisher=climbing.about.com}}</ref>, սակայն Մամմերին և երկու ուղեկից [[գուրկխեր]] զոհվեցին Ռախիոտի զառիթափը հետազոտելիս։ 1930‐ականներին Հիմալայան այս լեռը Գերմանիայի ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց։ Գերմանացի լեռնագնացներին Էվերեստ բարձրանալու փորձ անել չհաջողվեց, քանի որ միայն բրիտանացիներն իրավունք ունեին մուտք գործել [[Տիբեթ]]։ Ուստի Գերմանացիներն ի սկզբանե իրենց ջանքերն ուղղեցին [[Կանչենջանգա|Կանչեջունգա]] բարձրանալուն, ուր Փոլ Բաուերը կազմակերպեց երկու արշավ 1930 և 1931 թվականներին, սակայն իր երկար լեռնակատարներով ու զառիթափ լանջերով այս լեռն ավելի մեծ բարդություն ներկայացրեց, քան Էվերեստը, և երկու արշավներն էլ նպատակակետին չհասան։ [[Չոգորի]]ն ևս հեշտ հաղթահարելի լեռ չէր, բացի այդ, մեծ հեավորության պատճառով՝ նրա ստորոտ հասնելը միայն մեծ խնդիր էր։ Հետևաբար Նանգա Պարբաթը գերմանացիներին հասանելի ամենաբարձր լեռն էր, որը ժամանակի լեռնագնացները նաև համարում էին հաղթահարելի<ref>Neale, pp. 63–64</ref>։ Գերմանացիների 1932 թվականի առաջին արշավը դեպի Նանգա Պարբաթ ղեկավարում էր Վիլլի Մերքլը։ Այս արշավը երբեմն նաև անվանում են գերմանա-ամերիկյան, քանի որ ութ մասնակիցներից մեկը՝ Ռանդ Հերոնը, ամերիկացի էր, իսկ Ֆրից Վիսները Ամերիկայի քաղաքացի էր դառնալու հաջորդ տարի։ Թեև արշավախմբի բոլոր անդամները հմուտ լեռնագնացներ էին, բայց նրանցից ոչ ոք դեռևս Հիմալայներ բարձրանալու փորձ չուներ, և վատ նախապատրաստությունը (մասնավորապես բեռնակիրների պակասը) անբարենպաստ եղանակային պայմանների հետ մեկտեղ թույլ չտվեց լեռնագնացներին գլխավոր լեռնագագաթից հյուսիս-արևելք ընկած Ռախիոտի գագաթից վեր բարձրանալ, որին հասան միայն Փիթեր Աշենբրեներն ({{Lang-de|Peter Aschenbrenner}}) ու Հերբերթ Կունիգկը՝ ապացուցելով, որ Ռախիոտի գագաթով և գլխավոր լեռնաշարքով բարձրանալով՝ լեռան գագաթ հասնելն իրատեսական էր<ref>Mason, pp. 226–228</ref>։ 1934 թվականին Մերքլը ևս մի արշավ կազմակերպեց՝ այս անգամ ավելի լավ նախապատրաստված՝ նոր նացիստական կառավարության լիակատար աջակցության շնորհիվ։ Արշավի սկզբում Ալբերտ Դրեքսելը մահացավ՝ ամենայն հավանականությամբ թոքերի բարձրլեռնային այտուցից<ref>Neale, pp. 123-130</ref>։ Ավստրիացի լեռնագնացներ Փիթեր Աշենբրեններն ու Էրվին Շնայդերը հուլիսին 6-ին հասան մոտ 7900 մետր բարձրության, բայց ստիպված ետ դարձան՝ վատթարացող եղանակային պայմանների պատճառով։ Հուլիսի 7-ին վրա հասած ձնաբուքը թույլ չտվեց իրենց և ևս 14 հոգու իջնել 7480 մետր բարձրությունից։ Խումբն այնուհետև ճարահատ նահանջեց. երեք հայտնի գերմանացի լեռնագնացներ Ուլրիխ Վիլանդը ({{Lang-de|Ulrich Wieland}}), Վիլհելմ Վելցենբախը ({{Lang-de|Willo Welzenbach}}) և ինքը՝ Մերքլը, ինչպես նաև վեց [[շերպեր]] մահացան՝ եղանակային պայմանների, լեռնային հիվանդության և գերհոգնածության պատճառով, մի քանիսն էլ սաստիկ ցրտահարվեցին։ Ողջ մնաց միայն Անգ Ցերինգը՝ յոթ օր ձնաբքի դեմ կատաղի պայքար մղելով<ref>Mason pp. 230-233</ref>։ Ասում են՝ այս աղետը «մասնակիցներին պատճառած տևական տառապանքներով հավասարը չունի լեռնագնացության պատմության մեջ»<ref>Simpson, pp. 196–197</ref>։ 1937 թվականին Կարլ Վինը ևս մի արշավ կազմակերպեց դեպի Նանգա Պարբաթ նույն ճանապարհով, որով Մերքլի արշավախմբերն էին բարձրացել։ Լեռնագնացները որոշակի առաջընթաց գրանցեցին, թեև նախկինից ավելի դանդաղ՝ ձյան առատ տեղումների պատճառով։ Մոտավորապես հունիսի 14-ին գրեթե ողջ խումբը՝ յոթ գերմանացիներն ու ինը շերպերը հասան Ռախիոտի գագաթից ներքև տեղակայված 4-րդ բազային ճամբար, երբ ձնահյուս տեղի ունեցավ. բոլոր տասնվեց անդամները զոհվեցին<ref>Neale, pp. 212-213</ref>։ Ինչպես պարզել է որոնողական ջոկատը, վրանները քամուց չէին քշվել, այլ թաղվել էին սառցի ու ձյան տակ։ Զոհերից մեկի հուշատետրում նշված էր. «Այստեղ ամեն րոպե կարող է ձնահյուս վրա հասնել»<ref name=caj_1937/>։ Գերմանացիները վերադարձան Նանգա Պարբաթ 1938 թվականին՝ Փոլ Բաուերի գլխավորությամբ, բայց այս անգամ էլ արշավին խանգարեց վատ եղանակը, և Բաուերը, աչքի առաջ ունենալով նախորդ ողբերգական դեպքերը, խմբին կարգադրեց իջնել նախքան Արծաթե թամբարդ հասնելը, որ գտնվում է Ռախիոտի գագաթի և նպատակակետի մեջտեղում<ref>Mason pp. 236-237</ref>։ === Աուֆշնայթերի արշավը === Պրոֆեսիոնալ լեռնագնաց [[Հենրիխ Հարեր]]ը Ալպյան ՍՍ լեռնային դիվիզիայի անդամ էր։ Զորավարժություններն իրականացվում էին Շվեյցարիայի [[Այգեր]] լեռան վրա 1938 թվականին։ Խմբի Գերմանիա վերադառնալուն պես [[Ադոլֆ Հիտլեր|Ադոլֆ Հիթլերը]] հանդիպում ունեցավ իրենց հետ<ref>This SS unit also climbed [[Mount Elbrus]] in the [[Caucasus]] and raised a [[Swastika flag]] on the summit in 1942 during the Eastern Front Campaign. It has been suggested that [[Heinrich Himmler]] ordered the Elbrus expedition because it was sacred to the Aryan Gods in ancient Persian cults.</ref>։ 1939-ի մայիսին Հարերն ընտրվեց Գերմանիայի Հիմալայան հիմնադրամի կողմից՝ մասնակցելու նոր արշավի դեպի Նանգա Պարբաթ<ref>See the [https://web.archive.org/web/20080925141132/http://ngm.nationalgeographic.com/2008/05/tibetans/harrer-text/5 July 1955 edition of ''National Geographic'']: "We left our native Austria in 1939 as members of the German Nanga Parbat Expedition".</ref>, որ ղեկավարելու էր Փիթեր Աուֆշնայթերը։ Նրանց նպատակն էր բարձրանալ լեռան հյուսիսարևմտյան կողմից<ref>{{Cite book |last1=Mancoff |first1=Debra N. |url=https://books.google.com/books?id=eoRIAQAAIAAJ&q=%22China+annexes+Tibet%22 |title=50 American Artists You Should Know |publisher=Prestel |year=2010 |isbn=9783791344119}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Sterling |first1=Mary Ellen |url=https://books.google.com/books?id=tYWHsjw3C6EC&q=%22China+annexes+Tibet%22&pg=PA74 |title=The Fifties |publisher=Teacher Created Resources |year=1998 |isbn=9781576900277 |page=74-77}}</ref><ref>Heinrich Harrer, ''Seven years in Tibet'', translated from the German by Richard Graves; with an introduction by [[Peter Fleming (writer)|Peter Fleming]]; foreword by the Dalai Lama, E. P. Dutton, 1954, {{ISBN|0-87477-888-3}}.</ref>։ Այդ նպատակով նրանք հետազոտեցին Դիամիրի կողմը, որը, ինչպես պարզեցին, աշխատող տարբերակ էր. բայց սկսվեց [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ը, և արշավախմբի չորս անդամներին բրիտանացիները ձերբակալեցին Հնդկաստանի [[Դեհրադուն]] քաղաքում<ref>Mason pp. 238-239</ref>։ Հարերի և Աուֆշնայթերի՝ բանտից փախուստի և [[Տիբեթյան լեռնաշխարհ]]ով մեկ իրենց հետագա դեգերումների պատմությունն արտացոլվել է Հարերի «Յոթ տարի Տիբեթում» ({{Lang-en|Seven Years in Tibet}}) գրքում։ Այս արշավի որոշ փաստական տվյալներ պահվում են [[ԱՄՆ արխիվների և փաստաթղթերի ազգային վարչություն]]ում։ === Առաջին հաջողված փորձը === [[File:Nanga Parbat Rupal Base camp, Gilgit Baltistan.JPG|thumb|Նանգա Պարբաթի Ռուպալի լեռնալանջի բազային ճամբարը Գիլգիթ-Բալթիստանում]] [[File:Northern Areas 38b commons.jpg|thumb|Ռուպալի լեռնալանջի հարավարևմտյան կողմը]] [[File:Nanga Parbat Raikhot Base Camp.jpg|thumb|Լուսանկար 4100 մետր բարձրության վրա գտնվող Ռախիոտի բազային ճամբարի մերձակայքից]] [[File:Northern Areas 68.jpg|thumb|Տեսարան Լաթբո գյուղից։ Չափերի ահռելի տարբերությունը պատկերացնելու համար՝ ուշադրություն դարձրե՛ք չորս հոգանոց դեղին վրանին ներքևի աջ անկյունում։ Վրանի անմիջապես վերևում մեծ սպիտակ շինություն է։]] Նանգա Պարբաթի գագաթ առաջինը բարձրացել է ավստրիացի լեռնագնաց, գերմանա-ավստրիական արշավախմբի անդամ Հերման Բուլը Ռախիոտի լեռնալանջի կողմից 1953 թվականի հուլիսի 3-ին՝ Նանգա Պարբաթի՝ գերմանա-ավստրիական արշավի ժամանակ<ref>nangaroutesnew.pdf, Eberhard Jurgalski (rosemon), last updated 17 June 2010, retrieved from http://www.8000ers.com/cms/en/nanga-parbat-general-info-197.html 22 July 2011.</ref>։ Արշավի կազմակերպիչը Վիլլի Մերքլի խորթ եղբայր Կարլ Հեռլիգքոֆերն էր [[Մյունխեն]]ից, իսկ արշավի ղեկավարը՝ 1932 և 1934 թվականների արշավների մասնակից Փիթեր Աշենբրեները [[Կուֆշտայն]]ից։ Նախքան այս արշավը արդեն 31 մահ էր գրանցվել Նանգա Պարբաթի վրա<ref>This includes two British climbers who disappeared low on the mountain in December 1950. They were studying conditions on the Rakhiot glacier, not attempting the summit. See Mason p. 306.</ref>։ Լեռը, սակայն, հաղթահարվեց սարսափելի դժվարությամբ. ուղեկիցների ետդարձից հետո վերջին 1300 մետրը Բուլը բարձրացավ միայնակ։ Պերվիտին (ստեղծված [[մեթամֆետամին]] հոգեխթանիչից, որ օգտագործում էին զինվորները [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ]]ի ժամանակ) ու պադուտին հոգեմետ նյութերի և կոկա բույսի տերևներով թեյի ազդեցության տակ գագաթին հասավ չափազանց ուշ՝ երեկոյան ժամը 7-ին, ինչն ինքնին ռիսկային էր, իսկ բարձրանալու ընթացքը՝ նախատեսվածից ավելի դժվար ու ժամանակատար։ Կոշիկներին ամրացվող երկաթյա [[Լեռնագնացի ճանկեր|ճանկերից]] մեկը կորցնելու պատճառով իջնելը դանդաղեց։ Մինչ մութն ընկնելը Բուլը իջնել չհասցրեց և ստիպված եղավ ժայռի ելուստի վրա կանգնած գիշերել՝ մի ձեռքով մեկ այլ ելուստից բռնված։ Թեև ուժասպառությունից երբեմն քնով էր անցնում, բայցևայնպես կարողանում էր հավասարակշռությունը պահել։ Հաջորդ օրը՝ երեկոյան ժամը 7-ին՝ իջնելը սկսելուց 40 ժամ անց, վերջապես հասնում է բարձրադիր ճամբար<ref>Sale &amp; Cleare, pp. 72–73</ref>։ Բուլը, որ այս լեռնագագաթը բարձրացել էր՝ առանց թթվածնով բալոնի, միակ մարդն է, որ 8000 մետրից բարձր լեռ է հաղթահարել միայնակ հենց առաջին փորձից։ 1953 թվականին արշավին մասնակցած Հանս Էրթլը նկարահանում է «Նանգա Պարբաթ 1953» վավերագրական ֆիլմը։ Բուլի այս հերոսական պատմությունը արտացոլվել է նաև կանադացի ռեժիսոր Դոնալդ Շեբիբի 1986 թվականին թողարկված «Վերելք» ({{Lang-en|The Climb}}) ֆիլմում<ref>Rick Groen, "Canadian director stumbles and can't make The Climb". ''[[The Globe and Mail]]'', October 16, 1987.</ref>։ === Հետագա փորձեր և հաջողություններ === Նանգա Պարբաթի գագաթը երկրորդ անգամ բարձրացել են գերմանացի լեռնագնացներ Թոնի Քինսհոֆերը, Զիգֆրիդ Լյովն ու Անդերլ Մանհարդտը 1962 թվականին Դիամիրի լեռնալանջի կողմից։ Նրանց ընտրած ճանապարհը մինչ օրս համարվում է ամենից ընդունելին լեռը հաղթահարելու համար։ Քինսհոֆերի ընտրած ճանապարհը շրջանցում է Դիամիրի լեռնալանջի կենտրոնական հատվածը, որտեղ գոյացած սառցադաշտերից ձնահյուսի վտանգ կա՝ փոխարենը անցնելով Դիամիրի ձախակողմյան ավելի քարքարոտ հատվածով<ref>{{Cite web |title=explorersweb.com |url=https://explorersweb.com/nanga-parbat-kinshofer-route-wrap-up/ |access-date=2026 թ․ մարտի 8 |website=explorersweb}}</ref>։ 1970 թվականին լեռնագագաթ երրորդ անգամ բարձրանում են եղբայրներ Գյունթեր և Ռայնհոլդ Մեսսներները, այն էլ Ռուպալի զառիթափով, ինչն իրենցից առաջ դեռ ոչ ոք չէր արել։ Չկարողանալով իջնել նույն ճանապարհով՝ նրանք իջան Դիամիրի կողմով՝ այդպիսով կատարելով լեռան առաջին շրջանցը (սկսել բարձրանալ մի կետից, բայց իջնել մեկ այլ կետ)։ Գյունթերը մահացավ՝ մնալով ձնահյուսի տակ Դիամիրի լեռնալանջի վրա, որտեղ նրա դիակը հայտնաբերվեց 2005 թվականին<ref>{{Cite web |date=2025-07-02 |title=Messner Brothers’ Tragic Nanga Parbat Climb Explained |url=https://summitersclub.com/blog/messner-brothers-nanga-parbat-climb-story/ |access-date=2026-03-07 |language=en-US}}</ref>։ 1971 թվականին սլովակ լեռնագնացներ Իվան Ֆիալան և Մայքլ Օռոլինը հասան Նանգա Պարբաթի գագաթ նույն ճանապարհով, որով բարձրացել էր Բուլը 1953 թվականին, իսկ արշավախմբի մյուս անդամները բարձրացան Արծաթե թմբարդի վերևի հարավարևելյան գագաթը (7600 մետր) և Բաժինի կիրճի գագաթը (7850 մետր)` գլխավոր լեռնագագաթից քիչ հեռու<ref>{{Cite web |title=The HJ/31/33 THE SECOND CZECHOSLOVAC TATRA EXPEDITION TO THE HIMALAYA — NANGA PARBAT (8,125 M.), 1971 |url=https://www.himalayanclub.org/hj/ |access-date=2026-03-07 |website=The HJ/31/33 THE SECOND CZECHOSLOVAC TATRA EXPEDITION TO THE HIMALAYA — NANGA PARBAT (8,125 M.), 1971 |language=en}}</ref>։ 1976 թվականին Նանգա Պարբաթը հաղթահարվեց վեցերորդ անգամ, այս անգամ չորս հոգանոց խմբի կողմից, որ գագաթ հասավ Ռուպալի զառիթափի նոր ճանապարհով (այս կողմից առաջին հաջողված փորձը)` այն անվանելով Շելի ճանապարհ՝ արշավախմբի ավստրիացի ղեկավար Հանս Շելի ({{Lang-en|Hanns Schell}}) պատվին<ref>{{Cite web |title=Nanga Parbat {{!}} Going up Schell Route |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2014/02/nanga-parbat-going-up-schell-route.html |access-date=2026-03-07 |website=Altitude}}</ref>: Այդ ճանապարհով առաջինն անցել էր Կարլ Հեռլիգքոֆերը, բայց վերջինիս փորձը պսակվել էր անհաջողությամբ։ 1978 թվականին Ռայնհոլդ Մեսսները կրկին փորձ կատարեց բարձրանալու Դիամիրի կողմից. նա դարձավ առաջին մարդը, ով սկզբից մինչև վերջ բոլորովին միայնակ կարողացավ հասնել 8000 մետր բարձրությամբ գագաթ։ 1984 թվականին ֆրանսիացի լեռնագնաց Լիլիան Բառարդը դարձավ Նանգա Պարբաթ բարձրացած առաջին կինը, իր հետ էր նաև ամուսինը՝ Մորիս Բառարդը։ 1985 թվականին լեհ լեռնագնացներ Եժի Կուկուչկան, Զիգմունտ Հայնրիխը, Սլավոմիր Լոբոձինսկին և մեքսիկացի Կարլոս Կարսոլիոն բարձրացան Ռուպալի զառիթափի աջակողմյան հարավարևելյան լեռնաճյուղը (որ կոչվում է նաև լեհական) և գագաթ հասան հուլիսի 13-ին։ Սա Կուկուչկայի հաղթահարած իններոդ 8000 մետրանոց գագաթն էր<ref name="Basecamp">{{Citation |title=Basecamp |date=1995 թ․ դեկտեմբեր |journal=Climbing Magazine |issue=93 |pages=22 |issn=0045-7159}}</ref>։ Իսկ 1985 թվականին լեհ կանանց արշավախումբ բարձրացավ գագաթ 1962 թվականի Դիամիրի լեռնալանջով իրականցված գերմանական արշավի ճանապարհով։ [[Վանդա Ռուտկևիչ]]ը, Կրիստինա Պալմովսկան և Աննա Չերվինսկան գագաթ հասան հուլիսի 15-ին<ref name="Basecamp"/>։ «Ժամանակակից» արշավային ոճով առաջին անգամ Նանգա Պարբաթ բարձրացել են Բարի Բլանչարդը, Մարկ Թվայթը, Ուորդ Ռոբինսոնը և Քևին Դոյլը 1988 թվականին Ռուպալի զառիթափով՝ մեկ կամ երկու անհաջող փորձ կատարելով<ref>{{Cite book |last=Twight |first=Mark |title=Kiss or kill: confessions of a serial climber |publisher=The Mountaineers Books |year=2001 |isbn=0-89886-887-4 |location=Seattle}}</ref>։ 2005 թվականին լեռնագնացների շրջանում նոր թափ ստացան ալպյան ոճով արշավները, որ կազմակերպվուլ էին Ռուպալի զառիթափով լեռը հաղթահարելու համար։ * 2005 թվականի օգոստոսին Պակիստանի ռազմական ուղղաթիռները փրկեցին [[Սլովենիա|սլովենացի]] լեռնագնաց Տոմաշ Հումարին, ով վեց օր չէր կարողանում դուրս գալ 5900 մետր բարձրության վրա գտնվող նեղ սառցե սարավանդից։ Սա այն քիչ դեպքերից է, երբ հնարավոր է եղել մարդկանց փրկել նման բարձրադիր վայրերից<ref>{{Cite web |date=2005 թ․ օգոստոսի 10 |title=Climber rescued from major peak |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4137160.stm |access-date=2008-04-22 |work=BBC News}}</ref>։ * 2005 թվականի սեպտեմբերին Վինս Անդերսոնն ու Սթիվ Հաուսը անհանեմատ քիչ բեռներով և արագ ուղիղ ճանապարհով բարձրանում են լեռնագագաթ՝ արժանանալով բազմաթիվ լեռնագնացների գովասանքներին<ref name="alpinist_15">[http://www.alpinist.com/doc/ALP15/climbing-notes-anderson Alpinist 15] on the Anderson/House ascent</ref>։ * 2006 թվականին [[վենեսուելա]]ցի լեռնագնաց Խոսե Անտոնիո Դելգադոն, հասնելով Նանգա Պարբաթի գագաթ, վեց օր շարունակ վատ եղանակային պայմանների պատճառով չի կարողանում իջնել և օրեր անց՝ հուլիսի 17-ին կամ 18-ին, վախճանվում է։ Նա միակ վենեսուելացի լեռնագնացն է և մեկը այն քիչ լատինաամերիկացիներից, որ հինգ 8000 մետրանոց լեռներ են հաղթահարել<ref name="Sucre">{{Cite web |title=NANGA PARBAT 2006 |url=http://www.nangaparbat2006.explorart.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707055836/http://nangaparbat2006.explorart.com/ |archive-date=2017 թ․ հուլիսի 7 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=www.nangaparbat2006.explorart.com}}</ref>։ Դելգադոյի արշավը և բազային ճամբարում իրականացված փրկարարական գործողությունները մասամբ նկարահանվել են լեռնագնացության մասին հեռուստասերիալի փորձնական սերիայի համար<ref name="Sucre"/>։ Նկարահանող «Էքսպլորարթ ֆիլմս» կինոստուդիան ({{Lang-en|Explorart Films}}) հետագայում թողարկեց այդ նկարահանումների վրա հիմնված գեղարվեստական վավերագրական «Գագաթից վեր» ({{Lang-en|Beyond the Summit}}) ֆիլմը, որի պրեմիերան Հարավային Ամերիկայում նախատեսվում էր 2008 թվականի հունվարին<ref name="maslla">{{Cite web |date=2012 թ․ նոյեմբերի 24 |title=Beyond the Summit |url=http://www.masalladelacumbre.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517162639/http://masalladelacumbre.com/ |archive-date=2014 թ․ մայիսի 17 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=masalladelacumbre.com}}</ref>։ * 2008 թվականի հուլիսի 15-ին իտալացի լեռնագնաց Կարլ Ունտերկիրխերը սառցադաշտի անդունդն ընկավ, երբ Ուոլթեր Նոնսի և Սիմոն Կեռերի հետ միասին փորձում էր դեպի գագաթը տանող նոր ճանապարհ բացել։ Ունտերկիրխերը խորխորատում էլ կնքեց իր մահկանացուն, իսկ Նոնսին և Կեռերին փրկեց Պակստանյան բանակը<ref name="Guardian 2008">{{Cite news |date=2008 թ․ հուլիսի 25 |title=Italian climbers rescued from Pakistan's Killer Mountain, Nanga Parbat |url=https://www.theguardian.com/world/2008/jul/25/italy.pakistan |access-date=2012-07-21 |work=The Guardian}}</ref>։ * 2009 թվականի հուլիսի 12-ին [[Հարավային Կորեա|հարավկորեացի]] լեռնագնաց Գո Մի Յոնգը, շտապելով ռեկորդ գրանցել՝ որպես բոլոր 8000 մետրանոց լեռները հաղթահարած առաջին կինը, Նանգա Պարբաթի գագաթից իջնելիս սայթաքեց ժայռից վատ եղանակային պայմաններում<ref>{{Cite web |date=2009 թ․ հուլիսի 13 |title=Korean Alpinist Go Mi-sun Dies After Fall on Nanga Parbat |url=https://himalman.wordpress.com/2009/07/13/tragedy-on-nanga-parba-2009-climbing-season-korean-star-climber-miss-go-lost-on-nanga-parbat-normal-route/ |access-date=2012-07-21 |publisher=himalman.wordpress.com}}</ref>։ * 2012 թվականի հուլիսի 15-ին շոտլանդացիներ Սենդի Ալանը և Ռիք Ալենը դարձան առաջին լեռնագնացները, ովքեր հասան Նանգա Պարբաթի գագաթ 10 կիլոմետր երկարությամբ Մազենոյի լեռնաշարքով<ref>{{Cite web |date=2012 թ․ հուլիսի 19 |title=Coming down Nanga Parbat as hard as going up |url=http://dawn.com/2012/07/20/coming-down-nanga-parbat-as-hard-as-going-up/ |access-date=2012-07-21 |publisher=dawn.com}}</ref>։ Նրանք հասան Դիամիրի լեռնալանջի բազային ճամբար 18 օր անդադար բարձրանալուց հետո<ref>{{Cite book |last=Allan |first=Sandy |url=https://books.google.com/books?id=1ishCgAAQBAJ |title=In Some Lost Place: The First Ascent of Nanga Parbat's Mazeno Ridge |date=2015 |publisher=Vertebrate Publishing |isbn=9781910240373 |access-date=2024 թ․ ապրիլի 6}}</ref>։ Այս նվաճման համար 2013 թվականի ապրիլին պարգևատրվել են «Ոսկե սառցահատ» ({{Lang-fr|Piolet d'Or}}) մրցանակով<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ ապրիլի 22 |title=Aberdeen and Newtonmore climbers win Piolet d'Or |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-highlands-islands-22246000 |access-date=2013-04-22 |work=BBC News}}</ref>։ * 2024 թվականի հուլիսի 10-ին Վադիմ Դրելը ({{Lang-fr|Vadim Druelle}}) Նանգա Պարբաթ բարձրանալու իր արագությամբ ռեկորդ սահմանեց՝ հասնելով բազային ճամբարից գագաթ ընդամենը 15 ժամ 18 րոպեում՝ դրա հետ մեկտեղ չօգտագործելով թթվածնային բալոններ<ref>{{Cite web |date=2024-07-15 |title=New Fastest Time Up Himalayan Peak |url=https://gripped.com/news/new-fastest-time-up-himalayan-peak/ |access-date=2024-07-15 |website=Gripped Magazine |language=en-US}}</ref>։ === Ձմեռային արշավներ === Ձմռան ամիսներին դեպի Նանգա Պարբաթ առաջին հաջողված արշավը կատարել են լեռնագնացներ Ալի Սադփարան, Ալեքս Թիկոնը ({{Lang-eu|Alex Txikon}}) և Սիմոնե Մոռոն 2016 թվականի փետրվարի 26-ին<ref name="sport.pl">{{Cite web |last1=Szczepanski |first1=Dominik |title=Nanga Parbat zdobyta w zimie po raz pierwszy! |url=http://off.sport.pl/off/1,136034,19682278,trwa-atak-szczytowy-na-nanga-parbat-pierwsze-zimowe-wejscie.html |website=Sport.pl}}</ref><ref name="ansa.it">{{Cite web |date=2016-02-26 |title=Alpinismo, impresa su Nanga Parbat |url=http://www.ansa.it/sito/notizie/topnews/2016/02/26/alpinismo-impresa-su-nanga-parbat_b8bc97f5-1aa0-4d4f-ad18-7fb2ccf0f798.html}}</ref>։ Երկրորդ ձմեռային արշավը իրականացրել են լեհ լեռնագնաց Տոմաշ Մացկևիչը ({{Lang-pl|Tomasz Mackiewicz}}) և ֆրանսուհի Էլիզաբեթ Ռևոլը 2018 թվականի հունվարի 25-ին<ref>{{Cite news |date=2018-02-01 |title=French climber Elisabeth Revol describes Pakistan's 'Killer Mountain' ordeal |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-42909586 |access-date=2024-06-13 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref>։ Նախորդ ձմեռային արշավները. * 1988-1989 – լեհական [[Զակոպանե]]ի բարձրլեռնային ակումբի կողմից կազմակերպված արշավը՝ Մաչեյ Բերբեկայի ({{Lang-pl|Maciej Berbeka}}) ղեկավարած 12 հոգանոց խմբի մասնակցությամբ։ Նրանք նախ փորձ արեցին բարձրանալ Ռուպալի զառիթափով, ապա Դիամիրի լեռնալանջով։ Մաչեյ Բերբեկան, Պյոտր Կոնոպկան և Անջեյ Օսիկան ({{Lang-pl|Andrzej Osika}}) Մեսսների ճանապարհով հասան 6500-6800 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |last=Magazine |first=Gripped |date=2013-12-07 |title=Winter on Nanga Parbat, the Race for the Summit |url=https://gripped.com/news/winter-nanga-parbat-race-summit/ |access-date=2026-03-07 |website=Gripped Magazine |language=en-US}}</ref>։ * 1990-1991 – Մաչեյ Բերբեկայի ղեկավարած լեհ-անգլիական արշավախումբը Մեսսների ճանապարհով հասավ 6600 մետր բարձրության, ինչից հետո Անջեյ Օսիկան և Ջոն Թինքերը Շելի ճանապարհով բարձրացան Ռուպալի զառիթափը՝ հասնելով 6600 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=explorersweb.com |url=https://explorersweb.com/a-history-of-climbing-on-nanga-parbats-rupal-face/ |website=explorersweb}}</ref>։ * 1991-1992 – Զակոպանեի բարձրլեռնային ակումբի կողմից կազմակերպված և Մաչեյ Բերբեկայի ղեկավարած լեհական արշավը Ռուպալի հովտից։ Լեռնագնացներն այս արշավն իրականացրին ալպյան ոճով և Շելի ճանապարհով հասան 7000 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=Ice Climbing – Himalman’s Weblog |url=https://himalman.wordpress.com/category/ice-climbing/ |access-date=2026-03-07 |website=Himalman's Weblog |language=en}}</ref>։ * 1992-1993 – ֆրանսիացի լեռնագնացներ Էրիկ Մոնյեի և Մոնիկ Լոսքոսի՝ Շելի ճանապարհով կատարած արշավը Ռուպալի զառիթափով։ Նրանք ժամանեցին բազային ճամբար դեկտեմբերի 20-ին։ Էրիկը հունվարի 9-ին հասավ 6500 մետր բարձրության, իսկ հունվարի 13-ին կիսատ թողեց արշավը<ref name="altitudepakistan.blogspot.com">{{Cite web |title=History of Winter Climbing Nanga Parbat {{!}} Episode 1 |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2013/01/history-of-winter-climbing-nanga-parbat.html |access-date=2026-03-07 |website=Altitude}}</ref>։ * 1996-1997 – երկու արշավ. ** Անջեյ Զավադայի ղեկավարած արշավը՝ մեկնարկած Դիամիրի հովտից, իրականացված Քինսհոֆերի ճանապարհով։ Զբիգնև Տշմելի ({{Lang-pl|Zbigniew Trzmiel}}) և Կշիշտոֆ Պանկևիչի ({{Lang-pl|Krzysztof Pankiewicz}}) խմբի դեպի գագաթ կատարած արշավի ժամանակ Տշմելը հասավ 7800 մետր բարձրության, սակայն ցրտահարությունը թույլ չտվեց ճանապարհը շարունակել։ Բազային ճամբարից երկու լեռնագնացներին էլ ուղղաթիռներով տեղափոխեցին հիվանդանոց<ref>{{Cite web |date=2015-03-17 |title=Nanga Parbat: The Crown of Western Himalaya still stands untouched in winter |url=https://www.valandre.com/blog/2015/03/17/nanga-parbat-crown-western-himalaya-stands-untouched-winter/ |access-date=2026-03-07 |website=Valandre Blog |language=en-US}}</ref>։ ** Վիկտոր Սանդերսի ղեկավարած՝ Դիամիրի լեռնալանջով բրիտանական արշավը՝ իրականացված Քինսհոֆերի ճանապարհով։ Վիկտոր Սանդերսը, Դեյն Ռաֆայել Ջենսենը և պակիստանցի Ղուլամ Հասանը հասան 6000 մետր բարձրության<ref name="altitudepakistan.blogspot.com"/>։ * 1997-1998 – Անջեյ Զավադայի ղեկավարած լեհական արշավը՝ մեկնարկած Դիամիրի հովտից Քինսհոֆերի ճանապարհով։ Արշվախումբը, հասնելով 6800 մետր բարձրության, ձյան առատ տեղումների պատճառով նպատակակետին հասնել չկարողացավ։ Քարաթափման հետևանքով Ռիշարդ Պավլովսկու ոտքը կոտրվեց<ref>{{Cite web |title=the-south-asian |url=http://www.the-south-asian.com/july-aug2006/K2-the%20great%20mountain.htm |access-date=2026-03-07 |website=www.the-south-asian.com}}</ref>։ * 2004-2005 – ավստրիացի եղբայրներ Վոլֆգանգ և Գերֆրիդ Գեշլները Քինսհոֆերի ճանապարհով Դիամիրի կողմից հասան 6500 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=Gasherbrum I, search abandoned for Göschl, Hählen and Hussain |url=https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/gasherbrum-i-search-abandoned-for-goschl-hahlen-and-hussain.html |access-date=2026-03-07 |website=PlanetMountain.com}}</ref>։ * 2006-2007 – լեհական «HiMountain» կազմակերպության կողմից ֆինանսավորվող արշավը՝ իրականացված Ռուպալի կողմից Շելի ճանապարհով։ Կշիշտոֆ Վելիցկու ղեկավարած արշավախումբը, որի անդամներն էին Յան Շուլցը, Արթուր Հայզերը, Դարիուշ Զալուսկին, Յացեկ Յավենը, Յացեկ Բերբեկան, Պշեմիշլավ Լոզինսկին և Ռոբերտ Շիմչակը, հասավ 7000 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=Polish Nanga Parbat Winter Expedition abandons attempt |url=https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/polish-nanga-parbat-winter-expedition-abandons-attempt.html |access-date=2026-03-07 |website=PlanetMountain.com}}</ref>։ * 2007-2008 – իտալացի լեռնագնաց Սիմոնե Լա Տեռան և պակիստանցի լեռնագնաց Մերբան Քարիմը միայնակ սկսեցին բարձրանալ դեկտեմբերի սկզբին՝ հասնելով 6000 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=Explorersweb |url=https://explorersweb.com/?id=16779 |access-date=2026-03-06 |website=Explorersweb |language=ja-JP}}</ref>։ * 2008-2009 – լեհ լեռնագնացներ Յացեկ Թելերի (ղեկավար) և Յարոսլավ Զուռավսկու արշավը Դիամիրի կողմից։ Բարձր ձնածածկույթը թույլ չտվեց իրերը քարշ տալ մինչև ստորոտ, ուստի ստիպված եղան բազային ճամբարը դնել հինգ կիլոմետր շուտ, իսկ առաջին ճամբարը՝ 5400 մետր բարձրության վրա<ref>{{Cite web |title=Report of Mountaineering Expedition visited Pakistan during 2008 : Articles : SummitPost |url=https://www.summitpost.org/report-of-mountaineering-expedition-visited-pakistan-during-2008/479562 |access-date=2026-03-07 |website=www.summitpost.org}}</ref>։ * 2010-2011 – երկու արշավ: ** Սերգեյ Նիկոլաևիչ Ցիգանկովը Դիամիրի կողմից Քինսհոֆերի ճանապարհով միայնակ հասավ 6000 մետր բարձրության։ [[Թոքի այտուց|Թոքերի այտուցվելուց]] հետո նա կիսատ թողեց արշավը<ref>{{Cite web |title=Nanga Parbat Winter expedition 2011 |url=http://www.russianclimb.com/karakorum/winter2011/nanga-en.html |access-date=2026-03-07 |website=www.russianclimb.com}}</ref>։ ** Լեհ լեռնագնացներ Տոմաշ Մացկևիչի և Մարեկ Կլոնովսկու՝ «Նանգա երազանք - արդարություն բոլորի համար» ({{Lang-en|Justice for All – Nanga Dream}}) արշավը. Դիամիրի կողմից Քինսհոֆերի ճանապարհով հասան 5100 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=AAC Publications - Nanga Parbat: Second Winter Ascent, First Complete Ascent of Northwest Face, and Rescue |url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201214680/Nanga-Parbat-Second-Winter-Ascent-First-Complete-Ascent-of-Northwest-Face-and-Rescue |access-date=2026-03-07 |website=publications.americanalpineclub.org}}</ref>։ * 2011-2012 – երեք արշավ. ** Տոմաշ Մացկևիչը, Մարեկ Կլոնովսկին «Թուփ» ({{Lang-pl|Krzaq}}) մականունով լեռնագնացի հետ միասին «Նանգա երազանք - արդարություն բոլորի համար» արշավին Դիամիրի կողմից Քինսհոֆերի ճանապարհով հասան 5500 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=Winter Climbing Nanga Parbat {{!}} An Unfinished Anecdote |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2014/03/winter-climbing-nanga-parbat-unfinished.html |access-date=2026-03-07 |website=Altitude}}</ref>։ ** Դենիս Ուռուբկոն և Սիմոնե Մոռոն նախ Դիամիրի կողմից Քինսհոֆերի ճանապարհով, այնուհետև Մեսսների ճանապարհով (որով առաջին փորձն արվել է 2000 թվականին) հասան 6800 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=Nanga Parbat winter expedition: Moro and Urubko abandon attempt |url=https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/nanga-parbat-winter-expedition-moro-and-urubko-abandon-attempt.html |access-date=2026-03-07 |website=PlanetMountain.com}}</ref>։ * 2012-2013 – չորս արշավ. ** Ֆրանսիացի լեռնագնաց Ջոել Վիշնևսկու ալպյան ոճով մենարշավը Ռուպալի զառիթափով։ Փետրվարի 6-ին անհետ կորած և հավանաբար ձնահյուսի տակ մնացած Վիշնևսկու մարմինը գտան սեպտեմբերին մոտ 6100 մետր բարձրության վրա<ref>{{Cite web |title=Home |url=http://www.steepboard.fr/ |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=Steepboard – Nanga Parbat |archive-date=2014-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811190118/http://www.steepboard.fr/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Winter Nanga Parbat – Body of Joel Wischnewski Has Been Recovered |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2013/11/winter-nanga-parbat-body-of-joel.html |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=altitudepakistan.blogspot.com}}</ref>։ ** Իտալացի լեռնագնաց Դանիել Նարդին և ֆրանսուհի Էլիզաբեթ Ռևոլը, Դիամիրի կողմից անցնելով Մամմերիի լեռնաշարքը, հասան 6450 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=AAC Publications - Winter 2012–2013 overview |url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201212506/Winter-20122013-overview |access-date=2026-03-08 |website=publications.americanalpineclub.org}}</ref>։ ** Հունգարա-ամերիկյան արշավ՝ Դեյվիդ Քլայնի, Զոլտան Աշի և Իան Օվերթոնի մասնակցությամբ։ Զոլտանը, դեպի բազային ճամբար շարժվելիս ցրտահարվելով, չի շարունակում արշավը։ Դեյվիդն ու Իանը Դիամիրի կողմից հասան մոտ 4500 մետր բարձրության<ref>{{Cite web |title=History of Winter Climbing Nanga Parbat {{!}} Episode 3 |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2013/12/history-of-winter-climbing-nanga-parbat.html |access-date=2026-03-08 |website=Altitude}}</ref>։ ** Լեհ լեռնագնացներ Տոմաշ Մացկևիչի և Մարեկ Կլոնովսկու՝ «Նանգա երազանք - արդարություն բոլորի համար» արշավը՝ իրականացված Ռուպալի կողմից Շելի ճանապարհով։ Մարեկ Կլոնովսկին հասնում է 6600 մետր բարձրության, իսկ Մացկևիչը 2013 թվականի փետրվարի 7-ին միայնակ հաղթահարում է 7400 մետր<ref>{{Cite web |title=AAC Publications - Winter 2012–2013 overview |url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201212506/Winter-20122013-overview |access-date=2026-03-08 |website=publications.americanalpineclub.org}}</ref>։ * 2013-2014 – չորս արշավ. ** Իտալացի լեռնագնացներ Սիմոնե Մոռոյի, Էմիլիո Պրեվիտալիի և գերմանացի Դեյվիդ Գյոթլերի արշավը՝ իևականացված Ռուպալի կողմից Շելի ճանապարհով։ Այս արշավախմբի հետ համագործակցում էր լեհական արշավախումբը։ Փետրվարի 28-ին Դեյվիդ Գյոթլերը դնում է չորրորդ ճամբարը մոտ 7000 մետր բարձրության վրա։ Մարտի 1-ին Տոմաշ Մացկևիչի հետ միասին հասնում է մոտ 7200 մետր բարձրության։ Նույն օրը Դեյվիդն ու Սիմոնեն որոշում են ավարտել արշավը<ref>{{Cite web |title=Everest K2 News ExplorersWeb – Winter 2014: Climbers at 7000m on Nanga Parbat |url=http://www.explorersweb.com/everest_k2/news.php?url=winter-2014-climbers-at-7000m-on-nanga-p_139360434 |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=www.explorersweb.com}}</ref>։ ** Ռուպալի կողմից Շելի ճանապարհով իրականացված «Նանգա երազանք - արդարություն բոլորի համար» արշավը՝ լեհ լեռնագնացներ Տոմաշ Մացկևիչի, Մարեկ Կլոնովսկու, Յացեկ Թելերի, Պավել Դունայի, Միխալ Օբրիցկու և Միխալ Ջիկովսկու մասնակցությամբ։ Վերջիններիս հետ համագործակցում էր իտալա-գերմանական արշավախումբը։ Մարտի 1-ին Տոմաշ Մացկևիչը և Դեյվիդ Գյոթլերը հասան մոտ 7200 մետր բարձրության։ Մարտի 8֊ին մոտ 5000 մետր բարձրության վրա Պավել Դունայն ու Միխալ Օբրիցկին մնացին ձնահյուսի տակ և լուրջ կոտրվածքներ ստացան։ Այնուամենայնիվ, նրանց հաջողվեց փրկել<ref>{{Cite web |title=Winter 2014 {{!}} Marek Klonowski Leaves Nanga Parbat |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2014/01/winter-2014-marek-klonowski-leaves.html |access-date=2026-03-08 |website=Altitude}}</ref>։ ** Գերմանացի լեռնագնաց Ռալֆ Դույմովիցի՝ Դիամիրի կողմից Ռայնհոլդ Մեսսների ճանապարհով (որով առաջին անգամ արշավել են 1978 թվականին) իրականացրած արշավը։ Նրա ուղեկիցն էր Փոլ Դարիուշ Զալուսկին, ում նպատակը գագաթ բարձրանալը չէր. իր պարտականությունը տեսանկարահանումներ կատարելն էր։ Դեկտեմբերի 30-ին երկուսն էլ հասան 5500 մետր բարձրության։ Հունվարի 2-ին Դույմովիցը, զգուշանալով սառցե սյուներով պատված հատվածից, ռիսկի չդիմեց և կիսատ թողեց արշավը<ref>{{Cite web |title=Ralf Dujmovits abandons Nanga Parbat winter attempt |url=https://www.planetmountain.com/en/news/alpinism/ralf-dujmovits-abandons-nanga-parbat-winter-attempt.html |access-date=2026-03-08 |website=PlanetMountain.com}}</ref>։ ** Իտալացի լեռնագնաց Դանիել Նարդին Դիամիրի կողմից միայնակ անցավ Մամմերիի լեռնաշարքը։ Առաջին դադարն առնելով 4900 մետր բարձրության վրա՝ հասավ մոտ 5450 մետր բարձրության։ Մարտի 1-ին որոշեց ավարտել արշավը<ref>{{Cite web |last=Magazine |first=Gripped |date=2013-12-28 |title=Nanga Parbat, Fourth Expedition Announced |url=https://gripped.com/news/nanga-parbat-fourth-expedition-announced/ |access-date=2026-03-08 |website=Gripped Magazine |language=en-US}}</ref>։ * 2014-2015 – հինգ արշավ. ** Փոլ Տոմաշ Մացկևիչի և ֆրանսուհի Էլիզաբեթ Ռևոլի 2014-15 ձմռանն իրականացրած արշավը դեպի Նանգա Պարբաթ։ Նրանք բարձրացան Դիամիրի լեռնալանջի հյուսիսարևմտյան հատվածը՝ հասնելով 7800 մետր բարձրության, շարժվելով նույն ճանապարհով, որով առաջինն անցել էին Մեսսներն ու Հանսփիթերը 2000 թվականին, սակայն գագաթ այդպես էլ չէին հասել<ref>{{Cite web |last=Revol |first=Elisabeth |title=Nanga Parbat in winter... |url=http://himalaya-light.over-blog.com/article-nanga-parbat-en-hiver-125432289.html |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=Himalaya Light}}</ref>։ ** Իտալացի լեռնագնաց Դանիել Նարդին բարձրացավ Մամմերիի լեռնաշարքը Դիամիրի կողմից, իր հետ էին նաև լուաանկարիչ Ռոբերտո Դել Մոնաշը և տեսանկարահանող Ֆեդերիկո Սանտինին<ref>{{Cite web |title=Winter 2015 {{!}} Nanga Parbat Teams Arrive in Pakistan, K2 Climbers Hopeful for Positive Outcome |url=http://altitudepakistan.blogspot.com/2014/12/winter-2015-nanga-parbat-teams-arrive.html |access-date=2026-03-08 |website=Altitude}}</ref>։ ** Չորս հոգանոց արշավախումբը, որի անդամներն էին ռուս լեռնագնացներ Նիկոլայ Տոտմյանինը, Սերգեյ Կոնդրաշկինը, Վալերի Շամալոն և Վիկտոր Սմիթը, հասավ 7150 մետր բարձրության՝ շարժվելով Ռուպալի կողմից Շելի ճանապարհով<ref>{{Cite web |title=Winter 2015 – Russians Wrap Up their Expedition, Progress on Diamir Side |url=http://altitudepakistan.blogspot.fr/2015/02/winter-2015-russians-wrap-up-their.html |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=altitudepakistan.blogspot.fr}}</ref>։ ** Երեք հոգանոց արշավ, որի մասնակիցներն էին իրանցի լեռնագնացներ Ռեզա Բահադորը, Իրաջ Մաանին և Մահմուդ Հաշեմին<ref>{{Cite web |title=explorersweb.com |url=https://explorersweb.com/history-of-winter-climbing-nanga-parbat-2015-12-17-82060/ |website=explorersweb}}</ref>։ * 2015-2016 – հինգ արշավ. ** 2015-16 ձմռանը Տոմաշ Մացկևիչի, Էլիզաբեթ Ռևոլի և Արսալան Ահմեդ Անսարիի իրականացրած «Նանգա Լայթ» ({{Lang-en|Nanga Light}}) արշավը։ Հունվարի 22-ին Մացկևիչն ու Ռևոլը հասան 7500 մետր բարձրության, սակայն սաստիկ ցրտի պատճառով ստիպված եղան կիսատ թողնել արշավը<ref>{{Cite web |title=Winter 2016 – It's Over for Nanga Light Team; Tomek and Elisabeth Back in BC |url=http://altitudepakistan.blogspot.fr/2016/01/winter-2016-its-over-for-nanga-light.html |access-date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23 |website=altitudepakistan.blogspot.fr}}</ref>։ ** 2015-2016 ձմռանը Ադամ Բելեցկու և Յացեկ Չեխի իրականացրած «Nanga Stegu Revolution» արշավը։ Ընկնելու հետևանքով Բելեցկու ստացած վնասվածքները թույլ չտվեցին արշավախմբին շարունակել ճանապարհը<ref>{{Cite web |date=2015-12-03 |title=Nanga Parbat winter 2015/2016 |url=https://www.valandre.com/blog/2015/12/03/movie-operation-finale/ |access-date=2026-03-08 |website=Valandre Blog |language=en-US}}</ref>։ ** Մարեկ Կլոնովսկու ղեկավարած «Նանգա երազանք - արդարություն բոլորի համար» արշավը՝ Պավել Դունայի, Պավել Վիտկովսկու, Տոմաշ Ջիոբկովսկու, Միխալ Ջիկովսկու, Պավել Կուդլայի, Պյոտր Տոմզայի, Քարիմ Հայաթի և Սաֆդար Քարիմի մասնակցությամբ<ref>{{Cite web |date=2016 թ․ հունվարի 19 |title=Nanga Parbat. Bielecki i Czech w drodze do domu, Mackiewicz atakuje szczyt |url=http://off.sport.pl/off/1,111379,19497118,nanga-parbat-bielecki-i-czech-w-drodze-do-domu-mackiewicz.html#TRrelSST}}</ref>։ ** Ալեքս Թիկոնի, Դանիել Նարդիի և Ալի Սադփարայի միջազգային արշավախումբը<ref>{{Cite web |title=AAC Publications - Nanga Parbat: First Winter Ascent |url=https://publications.americanalpineclub.org/articles/13201213676/Nanga-Parbat-First-Winter-Ascent |access-date=2026-03-08 |website=publications.americanalpineclub.org}}</ref>։ ** Իտալացի լեռնագնացներ Սիմոնե Մոռոյի և Թամարա Լունգերի արշավը<ref>{{Cite web |date=2016-03-03 |title=Meet Renowned Himalayan Alpinist Simone Moro |url=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/exclusive-simone-moro-tamara-lunger-on-the-first-winter-ascent-of-nanga-parbat |access-date=2026-03-08 |website=Adventure |language=en}}</ref>։ ** Վերոնշյալ երկու արշավախմբերը (բացառությամբ Դանիել Նարդիի) միավորեցին ուժերը, և 2016 թվականի փետրվարի 26-ին իտալացի լեռնագնաց Սիմոնե Մոռոն, բասկ Ալեքս Թիկոնը և Ալի Սադփարան, հասնելով գագաթ, դարձան առաջին լեռնագնացները, ովքեր հաղթահարեցին Նանգա Պարբաթը ձմռանը, մինչդեռ Թամարա Լունգերը գագաթից ներքև կանգ առավ՝ սրտխառնոցի և սաստիկ ցրտի պատճառով. Նուր աբբաս Քուրեշիին տված հարցազրույցում Լունգերն ասաց, որ իր ուժերը լիովին օգտագործել է, սակայն առողջական վիճակը թույլ չի տվել գագաթ հասնել<ref>{{Cite web |date=2016-02-27 |title=Climbers Summit Dangerous Mountain in Pakistan for First Winter Ascent |url=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/absolute-misery-climbers-complete-the-historic-first-winter-ascent-of-nanga-parbat-the-killer-mountain |access-date=2026-03-08 |website=Adventure |language=en}}</ref>։ * 2017-2018 - մեկ արշավ. ** Լեհ լեռնագնաց Տոմաշ Մացկևիչը և ֆրանսուհի Էլիզաբեթ Ռևոլը գագաթ բարձրացան Դիամիրի կողմից 2018 թվականի հունվարի 25-ին։ Մացկևիչի ձեռքերը, ոտքերն ու դեմքը սաստիկ ցրտահարվել էին, նաև ձնային կուրության՝ [[ֆոտոկերատիտ]]ի և [[Լեռնային հիվանդություն|լեռնային հիվանդության]] ախտանշաններ ուներ։ Ռևոլի ձեռքերն ու ոտքերը ևս ցրտահարվել էին, բայց ոչ այդաստիճան։ Այդ ժամանակ դեպի [[Չոգորի]] արշավող լեհ լեռնագնացներ Դենիս Ուռուբկոն և Ադամ Բելեցկին հասան օգնության։ Նրանք փրկեցին 6026 մետր բարձրության վրա գտնվող Ռևոլին, իսկ Մացկևիչը մնաց մոտ 7300 մետր բարձրության վրա։ Վատ եղանակի և սպասվող ձնաբքի պայմաններում Մացկևիչին փրկել չհաջողվեց<ref>{{Cite web |date=2018 թ․ հունվարի 31 |title=The Killer Mountain May Kill Again |url=http://www.dreamwanderlust.com/news/the-killer-mountain-kills-again |work=dreamwanderlust.com}}</ref>։ Հունվար 28-ին Ռևոլին բուժման նպատակով տեղափոխեցին Իսլամաբադ<ref>{{Cite news |date=2018-01-28 |title=Defining Courage & Resilience, Nanga Parbat - The Tourist |url=http://thetourist.pk/courage-nanga-parbat/ |access-date=2018-01-28 |work=The Tourist |language=en-US}}</ref>, իսկ հունվարի 30-ի երեկոյան՝ Սալանշի հիվանդանոց։ *2018-2019 – մեկ արշավ. **2019 թվականի փետրվարի 26-ին անհետ կորան դեպի Նանգա Պարբաթ արշավող Դանիել Նարդին և Թոմ Բալարդը (լեռնագնաց Էլիսոն Հարգրիվսի որդին)։ Նրանց մարմինները հայտնաբերեցին լեռան վրա երկար որոնումներից հետո՝ 2019 թվականի մարտի 9-ին<ref>{{Cite news |last1=Otte |first1=Jedidajah |date=2018-03-02 |title=Bad weather delays search for missing climber Tom Ballard |url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/02/search-for-missing-mountain-climber-tom-ballard-delayed-as-bad-weather-hits |access-date=2019 թ․ մարտի 3 |work=The Guardian}}</ref>։ === Թալիբների հարձակում === 2013 թվականի հունիսի 23-ին որպես Գիլգիթ-Բալթիստանի անվտանգության ծառայության աշխատակիցներ զգեստավորված 15 ծայրահեղական ակտիվիստներ Նանգա Պարբաթի բազային ճամբարում գնդակահարել են տասը օտարերկրացի լեռնագնացների (մեկ լիտվացի, երեք ուկրաինացի, երկու սլովակ, երկու չինացի, երկու ամերիկացի՝ ազգությամբ չինացի, և մեկ նեպալցի)<ref>{{Cite web |last1=Khan |first1=Zarar |last2=Abbot |first2=Sebastian |title=Militants kill 9 foreign tourists, 1 Pakistani |url=https://news.yahoo.com/militants-kill-9-foreign-tourists-1-pakistani-083351537.html |access-date=2013 թ․ հունիսի 24 |work=Yahoo News |quote=The foreigners who were killed included five Ukrainians, three Chinese and one Russian, said Pakistani Interior Minister Chaudhry Nisar Ali Khan. |agency=AP}}</ref> և մեկ պակիստանցի գիդի։ Եվս մեկ օտարերկրացի վիրավորվել է։ Հարձակումը տեղի է ունեցել գիշերը ժամը 1-ի սահմաններում. Թալիբան կառավարության տեղի ինքնակառավարման մարմինն իր վրա է վերցրել կատարվածի համար պատասխանատվությունը<ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հունիսի 23 |title=Pakistan Gunmen Kill 11 Foreign Mountain Climbers Preparing Nanga Parbat Ascent |url=http://www.huffingtonpost.com/2013/06/23/pakistan-gunmen-climbers_n_3484986.html |access-date=2013-06-23 |work=The Huffington Post}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013 թ․ հունիսի 23 |title=Massacre at Nanga Parbat Diamir BC – Terrorists Kill 10 |url=http://altitudepakistan.blogspot.com.es/ |access-date=2013-06-23 |publisher=Altitude Pakistan}}</ref>։ == Հիշատակություններ գրականությունում և ֆիլմերում == Էրիկ Ռյուքեր Էդդիսոնի «Տիրուհիների տիրուհին» ({{Lang-en|Mistress of Mistresses}}) գրքի առաջին գլխում կա մի նկարագրական հատված, որտեղ հեղինակը իր լուսահոգի հայրենակից Լեսսինգեմին համեմատում է Նանգա Պարբաթի հետ. :«Այսքան տարի է անցել, բայց դեռ հիշում եմ` ինչպես էր նկարագրում այն անասելի զգացումը, որ պատում է քեզ Քաշմիրի հովիտներից Նանգա Պարբաթը տեսնելիս. ժամեր շարունակ անցնում ես լուռ, անտառաշատ տեղանքով, բարձրանում ես ձորաբերանի ոլորապտույտ ճանապարհով, և դեռ ոչ մի երևելի բան` փարթամ բուսականությամբ, լեռնոտ ու ջրվեժներով աչքը շոյող մի երկիր. մեկ էլ հանկարծ ոլորանից թեքվում ես դեպի հովիտ և տեղնուտեղը քարանում առաջդ բացված տեսարանից` շլացնող վեհությամբ ավելի քան չորսուկես կիլոմետր վեր խոյացող սառցե գահավեժներով ու երկնամուխ լեռնակատարներով մի հսկա, որ ընդամենը մոտ քսան կիլոմետր հեռավորությունից նայելիս փակում է երկնակամարի քառորդ մասը։ Եվ այժմ, երբ հիշում եմ Լեսսինգեմի հետ մեր առաջին հանդիպումն այն հովտամերձ փոքրիկ եկեղեցում, Նանգա Պարբաթն է մտքիս գալիս»։ (''Տիրուհիների տիրուհին'', 1935, էջ 2-3)<ref>{{Cite web |title=E. Eddison – Mistress of Mistresses читать онлайн (страница 5) |url=https://yakniga.org/e-eddison/ebooks/mistress-of-mistresses/5 |access-date=2026-03-08 |website=yakniga.org}}</ref> Ջոնաթան Նիլը «Ձյան վագրեր» ({{Lang-en|Tigers of the Snow}}) վերնագրով գիրք է գրել 1934 թվականին դեպի Նանգա Պարբաթ իրականացված արշավների մասին։ Նա հարցազրույց է վերցրել բազմաթիվ փորձառու շերպերից, այդ թվում Անգ Ցերինգից, որ միակ ողջ մնացածն էր 1934 թվականի գերմանական արշավից։ Գրքում ներկայացվում են արշավի ողբերգական ավարտի պատճառները, զուգահեռ նաև քսաներորդ դարասկզբի լեռնագնացության պատմությունը, 1930-ականների Գերմանիայի քաղաքականության համատեքստը և շերպերի կյանքի հանգամանալից նկարագիրը<ref>{{Cite web |title=Tigers of the Snow |url=http://us.macmillan.com/tigersofthesnow/jonathanneale/9781429978583/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170415014627/http://us.macmillan.com/tigersofthesnow/jonathanneale/9781429978583/ |archive-date=2017 թ․ ապրիլի 15 |access-date=2017 թ․ ապրիլի 14 |website=Macmillan Publishers}}</ref>։ 1953 թվականին թողարկված «''Նանգա Պարբաթ 1953''» վավերագրական ֆիլմի օպերատորը և ռեժիսորն է ֆիլմարտադրող Հանս Էրթլը, որ անձամբ մասնակցել է արշավին և բարձրացել մինչև 5-րդ ճամբար (6500 մետր)։ Յոզեֆ Ֆիլսմայերի նկարահանած «''Նանգա Պարբաթ''» ֆիլմը եղբայրներ Գյունթեր և Ռայնհոլդ Մեսսներների 1970 թվականին կատարած արշավի մասին է<ref>[https://web.archive.org/web/20091202052102/http://nangaparbat.senator.de/ Official film website]</ref>։ Դոնալդ Շեբիբի 1986 թվականին նկարահանած «''Վերելք''» ({{Lang-en|The Climb}}) ֆիլմը պատկերում է Նանգա Պարբաթը հաղթահարած առաջին լեռնագնացի՝ Հերման Բուլի արշավը<ref>{{Cite web |title=The Climb (1986) |url=https://www.imdb.com/title/tt0090851/ |access-date=2017 թ․ ապրիլի 14 |website=IMDB}}</ref>։ 2021-ին նկարահանված փաստագրական ֆիլմը ներկայացնում է Նարդիի և Բալարդի 2019 թվականի համատեղ արշավի նախապատմությունը<ref>{{Cite news |date=2021 թ․ սեպտեմբերի 26 |title=The Last Mountain review – a haunting tribute to mother and son |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/sep/26/the-last-mountain-review-a-haunting-tribute-to-mother-and-son |work=the Guardian |language=en}}</ref>։ [[Ժան-Ժակ Աննո|Ժան Ժակ Աննոյի]] 1997 թվականին նկարահանած «Յոթ տարի Տիբեթում» ({{Lang-en|Seven Years in Tibet}}) ֆիլմի սկզբում խոսվում է Հայնրիխ Հարերի՝ Նանգա Պարբաթ բարձրանալու մոլուցքի մասին, երբ դեռ նոր էր սկսվել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը<ref>{{Cite web |title=The movie Seven Years in Tibet is based on Heinrich Harrer’s eponymous book |url=https://www.armenianexplorer.com/article/the-movie-seven-years-in-tibet-is-based-on-heinrich-harrer%E2%80%99s-eponymous-book |access-date=2026-03-08 |website=Armenian Explorer |language=en}}</ref>։ Ավստրիական Էդենբրիջ ({{Lang-en|Edenbridge}}) խմբի «''Եղբայրները Դիամիրի վրա''» ({{Lang-en|Brothers on Diamir}}) երգը հիմնված է Մեսսներ եղբայրների դեպի Նանգա Պարբաթ կատարած հաջող արշավի վրա<ref>{{Cite web |date=2011-01-05 |title=Edenbridge - Brothers On Diamir Lyrics & Meanings |url=https://songmeanings.com/songs/view/3530822107858837106/ |access-date=2026-03-08 |website=SongMeanings |language=en}}</ref>։ Նանդա Պարբաթը DC Տիեզերքի ({{Lang-en|DC Universe}}) կոմիքսներում հանդիպող մտացածին քաղաք է, որն իր անունը ստացել է հիմալայան լեռնագագաթից<ref>{{Cite web |title=Nanda Parbat |url=https://dc.fandom.com/wiki/Nanda_Parbat |access-date=2026-03-08 |website=DC Database |language=en}}</ref>։ 2017 թվականին թողարկված գերմանական «[[Խավար (հեռուստասերիալ)|Խավար]]» ({{Lang-en|Dark}}) հեռուստասերիալի կերպարներից մեկը այսպիսի արտահայտություն է անում՝ «Նանգա Պարբաթը նվաճված է»` բացատրելով, որ այժմ 1953 թվականն է<ref>{{Cite web |last=link |first=Get |last2=Facebook |last3=X |last4=Pinterest |last5=Apps |first5=Other |date=2026-03-05 |title=Netflix Dark Season 1 Episode 8 Recap: So You Sow, So You Shall Reap |url=https://www.1ofmystories.com/2020/06/netflix-dark-season-1-episode-8-recap.html |access-date=2026-03-08}}</ref>։ == Մոտակա գագաթներ == * Ռախիոտ * Չոնգրա * Մազենո * Ռուպալ * Լայլա (Ռուպալի հովիտ) * Շաիգիրի<ref>{{Cite web |last=PeakVisor |title=Nanga Parbat |url=https://peakvisor.com/peak/nanga-parbat.html |access-date=2026-03-08 |website=PeakVisor |language=en}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{reflist|30em|refs= <ref name=caj_1937>{{Cite journal |date=1938 թ․ հունիս |title=The Nanga Parbat Disaster, 1937 |url=http://library.alpineclubofcanada.ca:8009/book-acc.php?id=CAJ025-1-1937#page/139/mode/1up |url-status=dead |journal=[[Canadian Alpine Journal]] |publisher=Alpine Club of Canada |volume=XXV (1937) |page=139 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210920133116/http://library.alpineclubofcanada.ca:8009/book-acc.php?id=CAJ025-1-1937#page/139/mode/1up |archive-date=2021-09-20 |access-date=2019-08-19}}</ref> }} == Աղբյուրներ == {{refbegin}} * [http://www.war-life.com/2017/07/25/the-german-obsession-with-nanga-parbat/ The German obsession with Nanga Parbat – War Life] | Nathan Morley * {{Cite book |last=Mason |first=Kenneth |url=https://archive.org/details/abodeofsnowhisto0000maso |title=Abode of Snow: A History of Himalayan Exploration and Mountaineering From Earliest Times to the Ascent of Everest |publisher=Diadem Books |year=1987 |isbn=978-0-906371-91-6 |url-access=registration |orig-year=1955 published by Rupert Hart-Davis}} * {{Cite book |last=Neale |first=Jonathan |url=https://www.google.com/books/edition/Tigers_of_the_Snow/zppZ5zUquOEC |title=Tigers of the Snow |publisher=St Martin's Press |year=2002 |isbn=0-312-26623-5}} * {{Cite book |last1=Sale |first1=Richard |url=https://www.google.com/books/edition/Climbing_the_World_s_14_Highest_Mountain/5GMTAQAAIAAJ |title=Climbing the World's 14 Highest Mountains: The History of the 8,000-Meter Peaks |last2=Cleare |first2=John |publisher=Mountaineers Books |year=2000 |isbn=978-0-89886-727-5 |location=Seattle}} * {{Cite book |last=Simpson |first=Joe |author-link=Joe Simpson (mountaineer) |url=https://archive.org/details/darkshadowsfalli0000simp |title=Dark Shadows Falling |publisher=Jonathan Cape |year=1997 |isbn=0-224-04368-4 |location=London |url-access=registration}} * {{Cite book |last=Herrligkoffer |first=Karl M |url=https://archive.org/details/nangaparbat00herr/page/n335/mode/2up |title=Nanga Parbat |date=1954 |publisher=Elek |access-date=2025 թ․ դեկտեմբերի 11}} * [[Robert Lock Graham Irving|Irving, R. L. G.]], ''Ten Great Mountains'' (London, J. M. Dent & Sons, 1940) * [[Ahmed Hasan Dani]], [[Chilas]]: The City of Nanga Parvat (Dyamar). 1983. {{ASIN|B0000CQDB2}} * Alpenvereinskarte "Nanga Parbat", 1:50,000, Deutsche Himalaya Expedition 1934. * Andy Fanshawe and Stephen Venables, ''Himalaya Alpine-Style'', Hodder and Stoughton, 1995. * Audrey Salkeld (editor), ''World Mountaineering'', Bulfinch, 1998. * [https://web.archive.org/web/20060422024333/http://www.americanalpineclub.org/knowledge/aaj.asp American Alpine Journal] * [http://www.alpine-club.org.uk/hi/ Himalayan Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170717233808/http://www.alpine-club.org.uk/hi/ |date=2017-07-17 }} * [http://www.viewfinderpanoramas.org/dem3.html#himalayas DEM files for the Himalaya] (Corrected versions of SRTM data) * [https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,1552233,00.html Guardian International story on Gunther Messner] * ''Climbing'' magazine, April 2006. {{refend}} == Գրականություն == * {{Cite book |author=Buhl, Herman |author-link=Hermann Buhl |url=https://www.google.com/books/edition/Nanga_Parbat_Pilgrimage/k3_CCAAAQBAJ |title=Nanga Parbat Pilgrimage |publisher=Hodder and Stoughton |year=1956 |isbn=0-340-26498-5 |location=London}} * [[Reinhold Messner|Messner, Reinhold]], ''Solo Nanga Parbat'', London, Kale and Ward, 1980, {{ISBN|0-7182-1250-9}} (Britain), {{ISBN|0-19-520196-5}} (USA) == Արտաքին հղումներ == *[http://www.summitpost.org/mountain/rock/150276/nanga-parbat.html Nanga Parbat on summitpost.org] *[http://www.himalaya-info.org/Map%20nanga_parbat.htm Nanga Parbat on Himalaya-Info.org (German)] *[http://www.peaklist.org/spire/lists/world-25.html A mountain list ranked by local relief and steepness] showing Nanga Parbat as the World #1 *[https://web.archive.org/web/20140714214132/http://www.naqoosh.com/nanga-parbat-rupal-face-trek/ A Quick approach through lovely meadows leads to the base camp of NANGA PARBAT’s enormous RUPAL face] [[Կատեգորիա:Ասիայի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Ասիայի լեռներ]] [[Կատեգորիա:Հիմալայներ]] [[Կատեգորիա:Հնդկաստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Պակիստանի աշխարհագրություն]] [[Կատեգորիա:Պակիստանի լեռնագագաթներ]] [[Կատեգորիա:Պակիստանի լեռներ]] rxn9z3okbu5jv1s9qk6jxpagkpfkpvb 0 1321663 10716032 10706251 2026-03-28T07:26:41Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716032 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} '''Նանծի կղզեխումբ<ref name=":1">{{Cite journal |author=张侃 |author2=吕珊珊 |year=2020 |title=从明清针路文献看南麂岛的航线指向及其历史变迁 |journal=海洋史研究 |language=zh |issue=01 |pages=147–166}}</ref>''' ({{Lang-zh-իպ|南麂列岛|Nanji}}), կղզիների խումբ, գտնվում է [[Ճըծյան նահանգ]]ի Վընճոու քաղաքի Պինյան գավառում՝ բաց ծովում։ Այն գտնվում է Աոծյան գետի գետաբերանից 30 ծովային մղոն դեպի դուրս՝ Արևելաչինական ծովում, Վընճոու քաղաքի կենտրոնից մոտ 50 ծովային մղոն հեռավորության վրա, իսկ Տյաոյու կղզիներից մոտ 300 կմ հեռու<ref name="ettoday">{{Cite news |date=2015-01-24 |title=衛星照片曝光！　大陸在「南麂列島」建造直升機場 |url=http://www.ettoday.net/news/20150124/458190.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150129013623/http://www.ettoday.net/news/20150124/458190.htm |archive-date=2015-01-29 |accessdate=2015-01-30 |publisher=東森新聞雲 |language=zh-hant}}</ref>։ Նանծի կղզիները բաղկացած են 52 կղզիներից՝ ավելի քան 500 քառակուսի մետր մակերեսով։ Ամենամեծ կղզին Նանծի կղզին է՝ 7.64 քառակուսի կիլոմետր մակերեսով, որն անվանակոչվել է եղջերուի նմանության համար<ref name=":2">{{Cite book |author=魏桥 |title=浙江乡村旅游志 |publisher=黄山书社 |year=1998 |isbn=7-80630-391-X |language=zh |chapter=南麂列岛}}</ref>։ Նանծի կղզեխմբի ներսում գտնվող Տաոտյաո լեռը [[Չինաստան]]ի մայրցամաքային տարածքի ծովային սահմանների հենակետերից մեկն է, և նաև Վընճոու քաղաքի միակ ծովային սահմանային հենակետն է<ref name=":3">{{Cite book |title=温州文史资料．第四十辑：温州文化印记 |publisher=中国文史出版社 |year=2021 |isbn=978-7-5205-3109-2 |editor=吴文玲 |language=zh |chapter=南麂列岛：“贝藻王国”}}</ref>։ == Աշխարհագրություն == Նանծի կղզեխումբը կազմված է տարբեր չափերի 52 կղզիներից, որոնք ունեն ավելի քան 500 քառակուսի մետր մակերես և հանդիսանում են հիմքային ապարային բլրաձև կղզիներ։ Բացի այդ, կան 55 բաց խութեր և 14 ստորջրյա խութեր։ Ցամաքային տարածքի ընդհանուր մակերեսը 11.13 քառակուսի կիլոմետր է, իսկ ծովային տարածքի ընդհանուր մակերեսը՝ 201.6 քառակուսի կիլոմետր։<ref name="保护宣言">2011. [http://www.soa.gov.cn/bmzz/jgbmzz2/gjhzsgatbgs/201211/t20121107_14954.html 中国南部沿海生物多样性保护宣言] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170306034502/http://www.soa.gov.cn/bmzz/jgbmzz2/gjhzsgatbgs/201211/t20121107_14954.html |date=2017-03-06 }}</ref> Կա մեկ կղզի, որի ցամաքային տարածքը գերազանցում է 1 քառակուսի [[կիլոմետր]]ը, կան 3 կղզիներ մշտական ​​բնակիչներով և 49 կղզիներ՝ առանց բնակիչների։ Նանծի կղզին քաղաքային կառավարության նստավայրն է։ Կղզիաբնակավայրը սովորաբար ձգվում է հյուսիսարևելյան ուղղությամբ, առանձին կղզիները հիմնականում ձգվում են հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք: Կղզիները հիմնականում կազմված են էրոզիայի ենթարկված և մերկացած ցածր բլուրներից, որոնք հիմնականում բաղկացած են վերին յուրայի դարաշրջանի Կաովու ֆորմացիայի հրաբխային կլաստիկ ապարներից և ուշ Յանշանի քվարցային դիորիտից և կալիումական դաշտային սպաթ գրանիտից՝ ցրված նստվածքային ռելիեֆային ձևերով:Ափամերձ գիծը հիմնականում ապար է՝ լավ զարգացած ծովային էրոզիոն ռելիեֆային ձևերով։ Ջրի ստորջրյա մակերեսային նստվածքները հիմնականում տիղմոտ կավ են և թեթևակի թեքված դեպի հարավ-արևելք։ Ափամերձ ջրերում ջրի խորությունը սովորաբար 15-25 մետր է, իսկ տեղական մակընթացային ջրանցքներում ջրի առավելագույն խորությունը մոտ 45 մետր է<ref name=":0">{{Cite book |title=浙江海岛志 |publisher=高等教育出版社 |year=1998 |isbn=7-04-006582-7 |editor=周航 |language=zh |chapter=第三十三章 南麂列岛（附四屿等岛）}}</ref>։ Նանծի կղզին կղզեխմբի գլխավոր կղզին է՝ 7,639 քառակուսի կիլոմետր ցամաքային մակերեսով։ Այն գտնվում է Աոծյան քաղաքից մոտ 55 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ամենաբարձր կետը՝ Տաշանը, ծովի մակարդակից 229,1 մետր բարձրության վրա է։ Ափամերձ գիծը 31,12 կիլոմետր երկարություն ունի (29,87 կիլոմետր ժայռային ափ, 0,72 կիլոմետր խճաքարային ափ և 0,53 կիլոմետր արհեստական ​​ափ)։ Կղզին ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք՝ ոլորապտույտ ափագիծով, որը կտրտված է ծոցերով և հրվանդաններով: Ծոցի մուտքերը համեմատաբար լայն և խորն են, ինչը հարմար պայմաններ է ստեղծում նավահանգստի խարիսխների համար: [[Լիթոլոգիա]]յում գերակշռում են [[Կալիումական պարարտանյութեր|կալիումական]] դաշտային սպաթ գրանիտը՝ կենտրոնական և հարավային մասերում, ռիոլիտային եռակցված [[տուֆ]]ը՝ հյուսիս-արևմուտքում, և տեղայնորեն տարածված քվարցային դիորիտը՝ հարավում: Բլրագագաթները համեմատաբար հարթ են՝ պահպանելով էրոզիայի երկու մակարդակ՝ 100-130 մետր և 50-80 մետր: Ընդհանուր առանձնահատկություններից են գլաքարերը, մեկուսացված ապարային զանգվածները և ընկած ապարների կույտերը: Հիմնային ապարն ունի լավ ամբողջականություն և բարձր ամրություն, ինչը հանգեցնում է բարենպաստ ինժեներական երկրաբանական պայմանների:Ռելիեֆի ձևերը համեմատաբար տիպիկ են, ներառյալ ծովային ժայռերը, ծովային ակոսները, ծովային կույտերը և ծովային քարանձավները։ Մակընթացային գոտին ընդգրկում է մոտ 0.45 քառակուսի կիլոմետր տարածք, որը հիմնականում բաղկացած է ժայռոտ լողափերից, որոշ ծոցերում գագաթին կան ավազոտ կամ խճաքարոտ լողափեր, իսկ ափամերձ լողափերը ընդհանուր առմամբ կայուն են<ref name=":0" />։ Այլ բնակեցված կղզիներից են Տալիոշանը և Ճույուն։ Տալիոշանը գտնվում է Նանծի կղզիների հյուսիսային մասում, Նանծի կղզուց մոտ 2.0 կիլոմետր հեռավորության վրա: Այն ունի 397,837 քառակուսի մետր ցամաքային տարածք և 3.83 կիլոմետր ափագիծ, որն ամբողջությամբ ապարային է: Ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից 83.8 մետր բարձրության վրա է: Կղզին հիմնականում կազմված է էրոզիայի ենթարկված ցածր բլուրներից և ունի ձկնորսության և ուղևորափոխադրումների համար նախատեսված նավահանգիստ, ջրհորներ և վարելահողերի փոքր քանակ: Այն ունի 97 մշտական ​​ձկնորսական բնակչություն, որոնց հիմնական զբաղմունքը ձկնորսությունն է, և նրանք նաև արտադրում են վայրի լավր: Ճույուն գտնվում է Նանծի կղզիների արևելյան մասում, Նանծի կղզուց մոտ 1.2 կիլոմետր հեռավորության վրա: Այն ունի 743,056 քառակուսի մետր ցամաքային տարածք, ինչը այն դարձնում է կղզեխմբի երկրորդ ամենամեծ կղզին: Այն ունի 4.45 կիլոմետր ափագիծ, որն ամբողջությամբ ապարային է: Ամենաբարձր կետը ծովի մակարդակից 110.7 մետր բարձրության վրա է: Կղզին ձգվում է հյուսիս-արևմուտքից դեպի հարավ-արևելք և հարավ-արևմուտքում ունի պաշտպանված ծոց: Այն ունի նավահանգիստ՝ ձկնորսության և ուղևորափոխադրումների համար, ինչպես նաև ջրհորներ։ Այն ունի 228 մշտական ​​բնակչություն և ավելի քան 500 սեզոնային միգրանտ բնակչություն։ Հիմնական զբաղմունքը ձկնորսությունն ու բնակավայրերի ստեղծումն է<ref name=":0" />։ == Պատմություն == === Ափամերձ նավարկության նշատակումներ === Նանծի կղզին, որը գտնվում է հարավարևելյան ափամերձ նավագնացության ճանապարհի կարևորագույն կետում, Մին դինաստիայի ժամանակներից ի վեր նշվել է որպես անհրաժեշտ կանգառ կամ կարևոր հղման կետ նավիգացիոն համակարգերում: Մին դինաստիայի «Ճեն Հեի ծովային քարտեզները» սահմանազատում են Վընճոուի մոտ գտնվող Ուհումենից դեպի Տայցան ելքի երթուղին՝ անցնելով Նանծի կղզու միջով, մինչդեռ վերադարձի երթուղին նույնպես Նանծիին է օգտագործում որպես անհրաժեշտ կանգառ: Միաժամանակ, այլ նավիգացիոն քարտեզներում գրանցվում են Նանծիի և հարևան կղզիների, այդ թվում՝ խութերի, խորտակված խութերի և պաշտպանված խարիսխային տարածքների մասին հիդրոլոգիական և գեոմորֆոլոգիական տեղեկություններ՝ նավագնացության և խարիսխային կանգառի համար: Ցին դինաստիայի նավիգացիան հիմնականում հետևում էր Մին դինաստիայի նավիգացիոն երթուղիներին՝ համակարգված կերպով ներկայացնելով նավիգացիոն դիրքերը, դիտաշտարակների համարները և համեմատական ​​ծովային քարտեզները՝ ձեռագրերի և «Նավավարի գաղտնի ձեռնարկների» միջոցով: Նանծին բազմիցս հայտնվում է այս քարտեզներում՝ ծառայելով և՛ որպես ափի երկայնքով հյուսիս-հարավ նավարկության հանգույց, և՛ որպես լայնակի երթուղիների նույնականացման նշիչ:Ինչ վերաբերում է Չինաստանի և Լյոցյոյի միջև վտակների և ինվեստիտուրայի ճանապարհներին, վերադարձի ճանապարհորդության համար օգտագործվել են ձմեռային հյուսիսարևելյան մուսսոնները և օվկիանոսային հոսանքները՝ Լյոցյոյից անցնելով Վընճոուի Նանծիով դեպի Ֆուցյանի և Ճըցյանի ջրերը։ Պատմական գրառումները սովորաբար այն նկարագրում են որպես «առաջին կղզի» և վերադարձի ճանապարհորդության հիմնական կոորդինատ. ճապոնական «Սանգոկու Ցուրան Զուշո» գրքում Նանծինը նույնպես նշված է որպես վերադարձի ծովային ճանապարհի առաջին կղզին<ref name=":1" />։ === Վերականգնում և զարգացում === Նանծի կղզում վաղ զարգացման և կառավարման գործունեության վերաբերյալ որևէ հստակ գրավոր գրառում չկա<ref>{{Cite book |title=平阳县志 |publisher=汉语大词典出版社 |year=1989 |language=zh |chapter=南麂列岛}}</ref>,ասում են, որ այն առաջացել է ավելի քան 500 տարի առաջ։ Վաղ շրջանում Ֆուցյանից կղզի էին գալիս ձկնորսներ՝ ցանցերով ձկնորսություն անելու, աստիճանաբար հաստատվում և մշակում հողը։ Մին դինաստիայի Վանլիի գահակալության տասներորդ տարում (1583) կղզում տեղակայվեց փոխհրամանատար<ref name=":0" />։ 1661 թվականին կղզու տեղափոխումից հետո (Ցին դինաստիայի Շունճըի գահակալության 18-րդ տարին), կղզին աստիճանաբար ավերվեց։ Մին դինաստիայի ուշ և Ցին դինաստիաների վաղ շրջաններում Ճեն Չընկունը Նանծին օգտագործել է որպես ծովային բազա և զորքեր է տեղակայել Սյաոյում։ Սյաոն կոչվում էր «Կուոսիննաո»՝ «Կուոսին» անվանման պատճառով, և կան դրանց հետ կապված գրառումներ ժայռերի արձանագրություններում, ինչպիսիք են՝ «Կուաննաո» և «Հուլին»<ref name=":2" /><ref name=":0" />։ Կանսի կայսեր գահակալության 42-րդ տարում (1703) Ճըծյան նահանգի նահանգապետ Ճան Թայցյաոն ներկայացրեց հուշագիր, որում նշվում էր, որ տարհանման հրամանով սահմանված սահմանափակումներին չնայած, Նանծիի նման վայրերում չգրանցված թափառաշրջիկները արդեն կառուցել էին ծղոտե խրճիթներ<ref>{{Cite journal |author=谢湜 |year=2015 |title=14—18世纪浙南的海疆经略、海岛社会与闽粤移民——以乐清湾为中心 |url=https://www.ha.cuhk.edu.hk/Papers%202015/XIE,%20Shi_14_18%E4%B8%96%E7%BA%AA%E6%B5%99%E5%8D%97%E7%9A%84%E6%B5%B7%E7%96%86%E7%BB%8F%E7%95%A5_%E6%B5%B7%E5%B2%9B%E7%A4%BE%E4%BC%9A%E4%B8%8E%E9%97%BD%E7%B2%A4%E7%A7%BB%E6%B0%91_%E4%BB%A5%E4%B9%90%E6%B8%85%E6%B9%BE%E4%B8%BA%E4%B8%AD%E5%BF%83.pdf |url-status=live |journal=学术研究 |language=zh |issue=01 |pages=99–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818105355/http://www.ha.cuhk.edu.hk/Papers%202015/XIE,%20Shi_14_18%E4%B8%96%E7%BA%AA%E6%B5%99%E5%8D%97%E7%9A%84%E6%B5%B7%E7%96%86%E7%BB%8F%E7%95%A5_%E6%B5%B7%E5%B2%9B%E7%A4%BE%E4%BC%9A%E4%B8%8E%E9%97%BD%E7%B2%A4%E7%A7%BB%E6%B0%91_%E4%BB%A5%E4%B9%90%E6%B8%85%E6%B9%BE%E4%B8%BA%E4%B8%AD%E5%BF%83.pdf |archive-date=2024-08-18 |access-date=2026-02-14}}</ref>։ [[Թայվան|Չինաստանի Հանրապետության]] գոյության սկզբնական տարիներին Ռույանի մելիորացիայի և անասնաբուծության ընկերությունը առաջարկեց Նանծիին և դրա կից կղզիները Ռույանի իրավասության ներքո դնել։ Վան Լիֆուն, Փինյանից գործարար, որն այդ ժամանակ գործունեություն էր ծավալում Աոծյան նավահանգստում, հղում անելով պատմական գրառումներին և վարչական զարգացման տվյալներին, համապատասխան գերատեսչություններին միջնորդագիր է ներկայացրել՝ պնդելով, որ Նանծին պետք է պատկանի Փինյան շրջանին: Համակարգումից և ստուգումից հետո, վերջապես ձևավորվեց վարչական բաժանում, որի համաձայն Բեյծին կպատկանի Ռույանին, իսկ Նանծին՝ Փինյանին:Հետագայում Վան Լիֆուն «Նանծիի ձկնորսական ընկերություն» անվամբ հողերի վերականգնման համար հավաքագրեց 20,000 յուան, կազմակերպեց ձկնորսների մեկնումը Աոջզից կղզի՝ զարգացման և գործունեության համար, և նպաստեց Նանծիի բնակչության և բնակավայրերի մասշտաբի աստիճանական ընդլայնմանը։<ref name=":2" /> 1941 թվականի սեպտեմբերին կղզեխմբում հիմնադրվեց Նանծի քաղաքային ավան, որի քաղաքային կառավարությունը տեղակայված էր Նանծի կղզում։<ref name=":0" /> 1942-1943 թվականներին ճապոնական բանակը երկու անգամ գրավեց Նանծի կղզին, որից հետո այն հաջորդաբար գրավեցին «ծովահենների բանակը» և «Մեծ սրերի ընկերությունը»։<ref name=":2" /> 1954 թվականի մայիսի 7-ից 9-ը Ազգային կառավարության նախագահ Չան Կայշիը՝ Չան Չին Կուի և Ազգային պաշտպանության նախարար Յու Տա Վեյի ուղեկցությամբ, ստուգեց Տաչեն կղզու և Նանծի կղզու պաշտպանական ամրությունները և իր ողջույնները փոխանցեց Ազգային բանակին։ Սա Չան Ճեցզյան վերադարձի վերջին այցն էր։<ref>{{Cite news |author1=金延锋 |date=2016-01-19 |title=蒋介石最后一次回浙江时间：为何是在1954年 |url=https://inews.ifeng.com/yidian/47130815/news.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812083526/https://inews.ifeng.com/yidian/47130815/news.shtml |archive-date=2025-08-12 |access-date=2026-02-14 |work=百年潮 |publisher=凤凰网 |issue=2015年4期}}</ref> 1955 թվականի փետրվարի 26-ին Նանծի կղզիները ազատագրվեցին։ Ազատագրման նախօրեին ազգայնական բանակը կղզու բնակիչներին բռնի կերպով տարավ [[Թայվան]]։ Հետագայում կղզում բնակություն հաստատեցին Փինյան շրջանից, Ռույան շրջանից և Վենչեն շրջանից ներգաղթյալներ և ստեղծեցին Նանծի քաղաքային ժողովրդական կառավարությունը, որը գտնվում էր Տոնտոու շրջանի իրավասության ներքո։ 1957 թվականին այն տեղափոխվեց Փինյան շրջան<ref name=":2" />։ 1961 թվականին Չինաստանի Կոմունիստական ​​կուսակցության Փինյանի շրջանային կոմիտեն և շրջանային կառավարությունը կղզում ստեղծեցին աշխատանքային կոմիտե և գրասենյակ, որոնք լուծարվեցին 1992 թվականին, բայց պահպանվեց քաղաքային համակարգը<ref name=":2" />։ Սկսած 1959 թվականից, ամբողջ երկրի գիտության և տեխնոլոգիայի ոլորտի աշխատողները կազմեցին պատվիրակություններ՝ կղզի այցելելու համար հետազոտություններ անցկացնելու համար<ref name=":2" />։ 1959-ից 1991 թվականներին երկրի տարբեր ծայրերից հետազոտողներ գիտական ​​արշավախմբեր են անցկացրել Նանծի կղզիներում և դրանց շրջակա ջրերում, որոնց ընդհանուր թիվը կազմել է ավելի քան 40 խումբ և գրեթե 700 մարդ, այդ թվում՝ 8 խոշորամասշտաբ խմբային արշավախմբեր։ Մասնակից հաստատությունների թվում են [[Չինաստանի գիտությունների ակադեմիա]]յի օվկիանոսագիտության ինստիտուտը, [[Չինաստանի գիտությունների ակադեմիա]]յի բուսաբանության ինստիտուտը, Պետական ​​օվկիանոսային վարչության օվկիանոսագիտության երկրորդ ինստիտուտը, Ցինտաո օվկիանոսի համալսարանը, Հանճոուի համալսարանը, Ճեցյան բժշկական համալսարանը, Շանհայի բնագիտության թանգարանը, Տալիանի բնագիտության թանգարանը, Սյամենի ձկնորսական քոլեջը,Ճեցյան ձկնորսական քոլեջը և Ճեցյան բժշկական գիտությունների ակադեմիան։ Հետագայում Պետական ​​խորհուրդը հաստատեց Նանծի կղզիներում ազգային արգելոցի ստեղծումը, իսկ նահանգային և մունիցիպալ կառավարությունները հաստատեցին Նանջի կղզիների ազգային ծովային արգելոցի վարչության ստեղծումը, որը պատասխանատու է արգելոցի ռեսուրսների պաշտպանության, գիտական ​​հետազոտությունների և ամենօրյա կառավարման համար<ref name=":2" /><ref name=":0" />։ == Բնական էկոլոգիա == Նանծի կղզիների շրջակա ջրերում գրանցվել է ծովային կյանքի 1876 տեսակ, այդ թվում՝ խեցգետնակերպերի 427 տեսակ, բենթոսային խոշոր ջրիմուռների 178 տեսակ, միկրոջրիմուռների 459 տեսակ, ձկների 397 տեսակ, խեցգետնակերպերի 257 տեսակ և 158 այլ ծովային տեսակներ, ինչի շնորհիվ տարածքը ստացել է «Խեցգետնակերպերի և ջրիմուռների թագավորություն» մականունը։ Դրանցից խեցգետնակերպերի 36 տեսակ ներկայումս հանդիպում է միայն Նանծի կղզիների ջրերում՝ Չինաստանի ափամերձ շրջաններում, մինչդեռ ջրիմուռների ևս 22 տեսակ գրանցված է որպես հազվագյուտ։ Խեցգետնակերպերի և ջրիմուռների պաշարները հատկապես աչքի են ընկնում՝ կազմելով համապատասխանաբար Չինաստանում ծովային խեցգետնակերպերի և ջրիմուռների տեսակների ընդհանուր թվի մոտ 15%-ը և 25%-ը, և Ճեցյան նահանգում ծովային խեցգետնակերպերի և ջրիմուռների տեսակների ընդհանուր թվի մոտ 80%-ը։ Դրանք ցուցաբերում են արևադարձային, մերձարևադարձային և չափավոր խմբերի համակեցություն՝ ցուցաբերելով ուժեղ ներկայացուցչականություն և սակավություն։ Նանծի կղզիների մակընթացային գոտում խեցգետնակերպերն ու ջրիմուռները սովորաբար համակեցության մեջ են։ [[Ջրիմուռներ]]ը խեցգետնակերպերի համար սնունդ և բնակավայր են ապահովում, մինչդեռ խեցգետնակերպերը կարգավորում են ջրիմուռների աճը սնվելու միջոցով՝ ձևավորելով կայուն սիմբիոտիկ հարաբերություններ, որոնք օգտակար են ջրային միջավայրի պահպանման համար<ref name=":3" />։ Ծովային տարածքը հարուստ է ծովային ռեսուրսներով, որտեղ գրանցվել է ծովախեցգետնի 128 տեսակ, որոնցից 123-ը տաք ջրերի տեսակներ են, 67.2%-ը՝ արևադարձային, 28.9%-ը՝ մերձարևադարձային, իսկ 3.9%-ը՝ հյուսիսային չափավոր գոտու սառը ջրերի տեսակներ։ Սա 38 տեսակով ավելի է, քան հյուսիսային Ճեցյանում, 38-ով ավելի, քան Դեղին ծովում և 96-ով ավելի, քան Բոհայի ծովում։ Արգելոցում նաև գրանցված է թռչունների 40 տեսակ։ Ամեն տարի ապրիլի վերջից մինչև մայիսի սկիզբ սևապոչ որորները չվում են Նանծի ծովի տարածք, որտեղ Սյամայան կղզին ծառայում է որպես նրանց հիմնական բնակավայր և բազմացման վայր։ Կղզու ցամաքային բուսականությունը նույնպես բազմազան է. մոտավորապես 11 քառակուսի կիլոմետր տարածքում գրանցվել են փայտային բույսերի 200 տեսակ, սերմնային բույսերի 317 տեսակ և ափամերձ էնդեմիկ բույսերի 52 տեսակ։ Բացի այդ, վայրի նարգիզները տարածված են մոտավորապես 30 մյու (մոտ 2 հեկտար) տարածքում<ref name=":3" />։ Նանծի կղզիները Չինաստանի չափավորից մինչև մերձարևադարձային ծովային տարածքների կենսաբազմազանության տիպիկ ներկայացուցիչ են: Պետական ​​խորհրդի կողմից 1990 թվականի սեպտեմբերին հաստատվելով՝ դրանք ստեղծվեցին որպես ազգային ծովային արգելոց՝ իմ երկրի առաջին հինգ ազգային ծովային արգելոցներից մեկը: 1998 թվականի դեկտեմբերին դրանք ընդգրկվեցին [[ՅՈՒՆԵՍԿՕ]]-ի Կենսոլորտային արգելոցների համաշխարհային ցանցում, ինչը դրանք դարձրեց կարևոր ուսումնասիրության դեպք իմ երկրի կղզիային տիպի արգելոցների շարքում: 2002 թվականին դրանք նշանակվեցին որպես ցուցադրական տարածք «Չինաստանի հարավային ափի երկայնքով կենսաբազմազանության կառավարման նախագծի» համար, որը համագործակցություն էր [[Միավորված ազգերի կազմակերպություն|ՄԱԿ]]-ի զարգացման ծրագրի, Գլոբալ շրջակա միջավայրի հիմնադրամի և Չինաստանի կառավարության միջև: «Չինաստանի օրակարգ 21. Բնակչություն, շրջակա միջավայր և զարգացում» թերթը հստակորեն առաջարկեց Նանծի կղզիների արգելոցի շրջանակներում համակարգված պահպանման և զարգացման փորձ անցկացնել<ref name=":3" />: == Զբոսաշրջության զարգացում == Տա Շա Աո գեղատեսիլ տարածքը գտնվում է Նանծի կղզու հարավային մասում: Այն կենտրոնացած է Նանծի և Տա Շան լեռան միջև ձևավորված ծոցի վրա, ներառյալ լեռան գագաթին արևածագի դիտակետը, բնական լողափերը և ավազոտ լողափերը, ինչպես նաև արտադրական լանդշաֆտները, ինչպիսիք են ջրիմուռների ֆերմաները: Մոտակա տեսարժան վայրերի թվում են Հյուու կղզին և Հուկե խութը, Մեյլին բնակավայրը և շրջակա ծովային էրոզիայի լանդշաֆտները, ինչպիսիք են Քենդլ Փիքը, ինչպես նաև խութային ռելիեֆները, ինչպիսիք են Կանաչ օձի խութը և Սպիտակ օձի խութը<ref name=":2" />: Գտնվելով Նանծի կղզու հյուսիսային մասում՝ Կուոսինաո գեղատեսիլ տարածքը կղզու խոշոր, պաշտպանված նավահանգիստ և կարևոր ռազմածովային նավահանգիստ է։ Ծոցն ունի լայն մուտք և խորը ջրեր, ինչը այն հարմար է դարձնում նավերի խարիսխ գցելու համար։ Գեղատեսիլ տարածքի հիմնական մշակութային տեսարժան վայրերն են Կուոսինաո ժայռապատկերները և Կուոսինգ տաճարը, իսկ տեղագրական առանձնահատկությունները ներառում են անցուղիների նման լանդշաֆտներ, ինչպիսին է «կտրված պոչի դարպասը»։<ref name=":2" /> Սանփանվեյ գեղատեսիլ տարածքը գտնվում է Նանծի կղզու հարավ-արևելքում գտնվող հրվանդանի և ափամերձ գծի վրա։ Այն բնութագրվում է ափամերձ տեսարաններով և ծովի քայքայված ժայռերի համադրությամբ։ Հիմնական տեսարժան վայրերից են՝ «Ամուսնուն սպասող» ժայռը, «Կապիկի երկրպագող Կուանյինը», «Ծովաձիու ժայռը և քարե գորտը», «Սուրը փորձարկող» ժայռը, բնական որմնանկարը, բնական մարգագետինը, առյուծի, փղի և կրիայի ժայռերը, «Հինգ մատ» ժայռը և քամու շարժման ժայռը<ref name=":2" />։ Տատանշան և Ճույու գեղատեսիլ տարածքները գտնվում են Նանծի կղզու և հարակից ջրերի հյուսիսային կողմում, ներառյալ կղզային և խութային լանդշաֆտները, ինչպիսիք են Տատանշանը և Պիճիա լեռը, ինչպես նաև Ճույուի և շրջակա տարածքների ափամերձ ռելիեֆային ձևերը։ Դրանց թվում են Ծինմենկանը ջրային ուղու վրա խութային լանդշաֆտ է, իսկ Տաոտիաոշանը արևելյան փոքր կղզու լանդշաֆտային հանգույց։<ref name=":2" /> Այլ կղզու գեղատեսիլ տարածքները հիմնականում բաղկացած են շրջակա անմարդաբնակ կղզիներից և յուրօրինակ կղզյակներից ու խութերից: Ներկայացուցչական վայրերից են Կոնգսինյու կղզու բնական կարստային քարանձավները և փոխկապակցված տեղանքը, Ծիանյու օձերի կղզու օձերի պաշարները, Չայյու կղզու բնական բուսականությունը և քարանձավային լանդշաֆտները, թռչունների բնակավայրերի կղզիները և ծովային որորների խութերը, ինչպես նաև Յանգդաո և Հոուլուդաո կղզիների ափամերձ և քարանձավային լանդշաֆտները:<ref name=":2" /> == Ռազմական օբյեկտներ == 2014 թվականի դեկտեմբերին չինական զինվորականները սկսում էին ռազմական բազայի շինարարությունը։ Չինացիներն այնտեղ արդեն տեղադրել էին ժամանակակից ռադարային սարքավորումներ և կառուցում էին տասը ուղղաթիռ տեղավորելու համար նախատեսված օբյեկտ<ref name="ettoday" />։ Ուղղաթիռային օդանավակայանը նաև նախատեսում է կառուցել ռազմական ինքնաթիռների թռիչքուղի։ Նանծի կղզու մոտ գտնվող կղզում արդեն հաջորդ տարի նախատեսվում է սկսել թռիչքուղու շինարարությունը: Սկսվել է նաև ռազմական մակարդակի բարձր արագությամբ կապի ցանցի տեղադրումը: Նախկինում Նանծի կղզում տեղակայված էր փոքրաթիվ ռազմածովային անձնակազմ. ռազմաօդային ուժերը տեղափոխվեցին մոտ 2013 թվականին: Ակնկալվում է, որ ապագայում բանակը նույնպես կմիանա՝ հասնելով բանակի, նավատորմի և ռազմաօդային ուժերի համատեղ տեղակայմանը: Ռազմական բազայի ընդլայնման ավարտից հետո այն կամրապնդի [[Չինաստան]]ի վերահսկողությունը Արևելաչինական ծովի, այդ թվում՝ Տյաոյույտաո կղզիների նկատմամբ:<ref>{{Cite web |title=日称中国在南麂岛建军事基地 距钓鱼岛300公里 |url=http://mil.huanqiu.com/observation/2014-12/5271496.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222040234/http://mil.huanqiu.com/observation/2014-12/5271496.html |archive-date=2014-12-22 |accessdate=2014-12-22}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{Reflist}} == Արտաքին հղումներ == [https://web.archive.org/web/20160407094506/http://www.nre.cn/ Չինաստանի բնության արգելոցների կայք] [[Կատեգորիա:Արևելաչինական ծով]] [[Կատեգորիա:Չինաստանի կղզիներ]] iptq9y8g4svcf1euyn1xlpj21zhq4sw 4 1321799 10715794 10715769 2026-03-27T13:00:31Z Beko 1511 /* ԱրշոՔննարկում */ 10715794 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} e0ndjodpk6azdsshi1b4l1sq92na6nb 10715805 10715794 2026-03-27T13:30:56Z Խմբագրող 136173 /* Խմբագրող (քննարկում) */ 10715805 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Հյուսիսային Վելեբիտ}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} qw3nwi58z4d4tgjt80lo3h65somxham 10715822 10715805 2026-03-27T14:25:04Z Slava Sahakyan70 65321 /* Slava Sahakyan70Քննարկում */ 10715822 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մագդալեինա Կրսակովա}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Հյուսիսային Վելեբիտ}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} eogfhj8d8hofi75soqybvprhmrt9vwd 10715823 10715822 2026-03-27T14:25:52Z Slava Sahakyan70 65321 /* Slava Sahakyan70Քննարկում */ 10715823 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մագդալենա Կրսակովա}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Հյուսիսային Վելեբիտ}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} mu0lwzjldurqimcymwoo7ijvsx3w8iy 10715941 10715823 2026-03-27T22:38:48Z Խմբագրող 136173 /* Խմբագրող (քննարկում) */ 10715941 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մագդալենա Կրսակովա}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Հյուսիսային Վելեբիտ}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Պակլենիցա}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} ce4c38hapnxroych8hqvf0cl3062xgc 10716044 10715941 2026-03-28T08:51:25Z Armineaghayan 25187 /* Armineaghayan */ 10716044 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մագդալենա Կրսակովա}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Հյուսիսային Վելեբիտ}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Պակլենիցա}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Միրկո Ռաչկի}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Լազար Դրլյաչա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Շամս Փահլավի}} # {{դրոշ|Ռուսաստան}} {{Pagesize|Ֆաթիմա Բուտաևա}} ibltl3hubpoiku0dlvr1zohh8o7kglt 10716110 10716044 2026-03-28T10:48:31Z Slava Sahakyan70 65321 /* Slava Sahakyan70Քննարկում */ 10716110 wikitext text/x-wiki {{Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026/Մասնակիցներ բաժին/գլխագիր}} Ստորև ներկայացված օրինակը ավելացրեք ցանկի ներքևում և լրացրեք տվյալները՝ երկիրն ու հոդվածի անունը։ <div style="width:470px; background:#E6F2FF; border:1px solid lightsteelblue; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;"> <pre style="overflow:auto;"> == Մասնակցային անուն == # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} </pre></div> <!-- ՄԱՍՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐԸ ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ԱՅՍՏԵՂԻՑ ՆԵՐՔԵՎ ՑԱՆԿԻ ՎԵՐՋՈՒՄ --> == [[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գունարս Աստրա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Սալեհ Մոհամմադի}} # Նովգորոդյան երկիր, {{Pagesize|Գալինա Շիրշինա}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Բուխարեստի թափառող շներ}} # {{դրոշ|Ռումինիա}} {{Pagesize|Ստրադա Սֆորիի}} # {{դրոշ|Մալթա}} {{Pagesize|Թերի Լ. Բենչինի}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իրանիկա հանրագիտարան}} # {{դրոշ|Լեհաստան}} {{Pagesize|Հելենա Սիրկուս}} # {{դրոշ|Թաթարստան}} {{Pagesize|Գալիա Կայբիցկայա}} == [[User:Slava Sahakyan70|<font face="Helvetica="black">'''Slava Sahakyan70'''</font>]][[User talk:Slava Sahakyan70|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարթա Շտեֆի Բրաուն}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Դելինա Ֆիկո}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ադելհայդ Քոֆլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Հերմինե Բաումա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Վերենա Ալտենբերգեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ուրսուլա Շտրաուս}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թամարա Բյոշ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մարտինա Գորիչանեց}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պատրիսիա Կովաչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Էլֆի ֆոն Դասանովսկի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Ինգրիդ Հեբլեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Չիբինի}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Անիտա Վախթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Քեյթ Ալլեն}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Թերեզիա Քիսլ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Իվոնա Դադիչ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Պիա Ցերքհոլդ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատյա Վիներռոյթեր}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Նադին Վերաչնիգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Դանիելա Ուլբինգ}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Մագդալենա Կրսակովա}} # {{դրոշ|Ավստրիա}} {{Pagesize|Կատարինա Թրուփե}} == [[User:Արարատ Թրվանց|<font face="Helvetica="black">'''Արարատ Թրվանց'''</font>]][[User talk:Արարատ Թրվանց|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Հունաստան}} {{Pagesize|Նիկոս Վուցիս}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Տարանեհ Ջավանբախտ}} == [[User:Արշո|<font face="Helvetica="black">'''Արշո'''</font>]][[User talk:Արշո|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] == # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պետրո Մարկո}} # {{դրոշ|Ալբանիա}} {{Pagesize|Պորտո Պալերմո ամրոց}} # {{Pagesize|Ալեքսանդրա Մախրովսկայա}} # {{Pagesize|Սերգեյ Մագնիտսկի}} == [[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) == Հոդվածները գրվելու են բացառապես միջազգայնորեն ճանաչված 34 երկրների և երկու կազմակերպությունների (ընդամենը 36) մասին՝ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Դրանց քանակը համապատասխանեցվելու է հայերենի այբուբենի տառերից 36-ի հետ (բացառելով ր, և, ու տառերը՝ հասկանալի պատճառներով)՝ դարձյալ յուրաքանչյուրի մասով 5-ական հոդված։ Այսպիսով՝ 180 հոդված ինը խոշոր թեմայով (հասարակություն, քաղաքականություն, մշակույթ, աշխարհագրություն, տնտեսություն, տրանսպորտ, կրթություն, պատմություն, կրթություն)՝ 36 երկրի մասին։ ----- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Հասարակություն)|Հասարակություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Գերմանացիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Հույները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Հրեաները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Լեհերը Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ղրղզները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ղազախները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղազախստանում}} # {{դրոշ|Ղրղզստան}} {{Pagesize|Ադրբեջանցիները Ղրղզստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Արաբները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Արաբներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Հրեաները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Հրեաներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Լեհերը Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Լեհերն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ռուսները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ռուսներն Ուզբեկստանում}} # {{դրոշ|Տաջիկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիները Տաջիկստանում}} # {{դրոշ|Ուզբեկստան}} {{Pagesize|Ուկրաինացիներն Ուզբեկստանում}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Քաղաքականություն)|Քաղաքականություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Բալթյան ասամբլեա}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Բալթյան Անտանտ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Վալդիս Բիրկավս}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ալգիրդաս Բրազաուսկաս}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Գերմանա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Գերմանա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ղազախա-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ղազախա-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լատվիա}} {{Pagesize|Ռուս-լատվիական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Լիտվա}} {{Pagesize|Ռուս-լիտվական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ուկրաինա-ֆիննական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի կառավարություն}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Էստոնիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ֆինլանդիայի վարչապետ}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Էստոնիայում}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ընտրություններ Ֆինլանդիայում}} # {{դրոշ|Էստոնիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-էստոնական հարաբերություններ}} # {{դրոշ|Ֆինլանդիա}} {{Pagesize|Ճապոնա-ֆիննական հարաբերություններ}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Մշակույթ)|Մշակույթ]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Աբու ալ-Ֆարաջ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Բաբ Մանսուր ալ-Ալջ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Ալ-Ռաղիբ ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Այթ Բեն Հադդու}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Իմադ ալ-Դին ալ-Իսֆահանի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Ալ-Մորավիների գմբեթ}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|ալ-Սաալիբի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կապիտոլիումի տաճար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Նիֆտաուեյհի}} # {{դրոշ|Մարոկկո}} {{Pagesize|Կարակալլայի կամար (Վոլուբիլիս)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Սեյֆ ալ-Մուլք}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Էսին Էնգին}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Որոտի ուղով}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նեշեթ Էրթաշ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Լեյլի և Մեջնուն (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Նազլը Էջևիթ}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Յոթ գեղեցկուհիներ}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Ճերմակ հրեշտակ (ֆիլմ)}} # {{դրոշ|Ադրբեջան}} {{Pagesize|Կույսի աշտարակ (բալետ)}} # {{դրոշ|Թուրքիա}} {{Pagesize|Չալըքուշու}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- ''[[:Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա՝ Աշխարհագրություն)|Աշխարհագրություն]]'' {{Սյուն|2}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Կրավիցայի ջրվեժ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Հյուսիսային Վելեբիտ}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դուբոկա}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Պակլենիցա}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Սերբիա}} {{Pagesize|}} # {{դրոշ|Չեռնոգորիա}} {{Pagesize|}} {{Սյունակ ավարտ}} ------- == Gohar Piloyan == # {{դրոշ|Հայաստան}} {{Pagesize|Վիշապ (դիցաբանական կերպար)}} - Հայաստանի կամ հայկական թեմատիկայով հոդվածները մրցույթին չեն մասնակցում: # {{դրոշ|երկիր}} {{Pagesize|հոդված}} == Յան == # {{դրոշ|Ղազախստան}} {{Pagesize|Education in Kazakhstan}} == Armineaghayan == # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Միրկո Ռաչկի}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Լազար Դրլյաչա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Շամս Փահլավի}} # {{դրոշ|Ռուսաստան}} {{Pagesize|Ֆաթիմա Բուտաևա}} nani0ojheh4qgq8itxg2ppagkfi5gye 0 1322128 10716038 10708425 2026-03-28T08:14:53Z InternetArchiveBot 101881 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 10716038 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Նանսյաո կղզի,''' ({{Lang-zh-իպ|南小島|Nánxiǎo Dǎo}} հայտնի է նաև որպես Տաշե կղզի կամ Թռչնի կղզի ։ [[Ճապոնիա]]յում այն ​​ավանում են Նանսյաո կղզի (ճապոներեն՝南小岛／みなみこじ )։ Այն Տյաոյույտաո կղզիները կազմող անմարդաբնակ կղզիներից մեկն է։ Այն հաճախ Պեյսյաո կղզու հետ միասին անվանվում է Կանլան լեռ , Շյուեպոլան կամ Հուանմաո կղզի<ref>{{Cite web |author=[[國際在線]] |date=2012年9月22日 |title=钓鱼岛海域部分地理实体标准名称公布 |url=http://news.sina.com.cn/c/2012-09-22/091025229896.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925120534/http://news.sina.com.cn/c/2012-09-22/091025229896.shtml |archive-date=2012年9月25日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[新浪]] |language=zh-hans}}</ref>։ == Պատմություն == 1895 թվականի հունվարի 14-ին Ճապոնիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ Տյաոյույտաո կղզիները և հարակից կղզիները պաշտոնապես կներառվեն [[Օկինավա]] պրեֆեկտուրայի կառավարման ներքո՝ հիմնվելով չպահանջված հողերին առաջնահերթություն տալու սկզբունքի վրա ։ Սա ներառում էր նաև Տյաոյույտաո կղզիներից մեկը՝ Մինամի-Կոջիման<ref name="共和国外交部">{{Cite web |date=1971年12月30日 |title=中华人民共和国外交部声明 |url=http://history.chinaiiss.com/html/20109/21/a2b139.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016055353/http://history.chinaiiss.com/html/20109/21/a2b139.html |archive-date=2013年10月16日 |access-date=2010年11月13日 |work=原载1971年12月31日《人民日报》 |publisher=中华人民共和国外交部 |location=北京}}</ref>։ 1896 թվականին Կոգա Տացուշիրոն Տյաոյու կղզիները , Հուանվեյ կղզին , Կիտա-Կոջիման և Մինամի-Կոջիման վարձակալության տրվեց Ճապոնիայի կառավարությանը անվճար, և երկու կողմերն էլ համաձայնեցին 30 տարվա վարձակալությունից հետո շարունակել վարձակալության հանձնել հողը որոշակի վճարի դիմաց։ Սակայն, 1932 թվականի հուլիսի 15-ին Կոգա Տացուշիրոյի որդին՝ Կոգա Զենջին, առաջարկեց Ճապոնիայի կառավարությանը շարունակել գնել Կիտա-Կոջիման և Մինամի-Կոջիման, և նույն թվականին նա նաև վճարեց Տյաոյու կղզիները և Հուանվեյ կղզին գնելու համար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պաշտոնական ավարտից հետո՝ (1945 թվական) 1946 թվականի փետրվարի 2-ին [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները]] սկսեց ռազմականորեն կառավարել Ճապոնիայի հյուսիսային լայնության 30°-ից հարավ գտնվող տարածքները<ref name="共同通訊社">{{Cite web |author=[[共同通訊社]] |date=2010年2月17日 |title=Ishigaki fishermen fret over Senkaku encroachment |url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20101208f2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122065255/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20101208f2.html |archive-date=2012年11月22日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=《[[日本時報]]》 |language=en}}</ref>։ 1952 թվականի ապրիլի 28-ին [[Սան Ֆրանցիսկո]]յի պայմանագրի պաշտոնապես ուժի մեջ մտնելուց հետո, Մինամի-Կոջիման անցավ Ռյուկյուի կառավարության կառավարման տակ ։ 1968 թվականին [[Թայվան|Չինաստանի Հանրապետության]] աշխատակազմի անդամները սկսեցին աշխատել Մինամի-Կոջիմայի վրա ։ 1970 թվականի հուլիսին Ռյուկյուի կառավարությունը սկսեց Տյաոյու կղզիներում, այդ թվում՝ Տյաոյու կղզիներում, Հուանվեյ կղզում , Չիվեյ կղզում, Պեյքսյաոջիմայում և Մինամի-Կոջիմայում անօրինական վայրէջքներն արգելող նախազգուշական նշաններ տեղադրել<ref>{{Cite web |date=2009年8月15日 |script-title=ja:尖閣諸島「警告板の設置作業者を」　与那国の関係者探す |url=http://www.y-mainichi.co.jp/news/14231/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616143613/http://www.y-mainichi.co.jp/news/14231/ |archive-date=2013年6月16日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=《{{Link-ja|八重山每日新聞|八重山毎日新聞}}》 |language=ja}}</ref>։ 1972 թվականի մայիսի 15-ին Միացյալ Նահանգները որոշեց Ռյուկյու և Տյաոյու կղզիները վերադարձնել Ճապոնիայի կառավարությանը<ref>{{Cite web |author=John W. Finney |date=1971年11月11日 |title=SENATE ENDORSES OKINAWA TREATY; Votes 84 to 6 for Island's Return to Japan |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F20714FB3D591A7493C3A8178AD95F458785F9&scp=44&sq=1972+okinawa&st=p |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105131030/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F20714FB3D591A7493C3A8178AD95F458785F9&scp=44&sq=1972+okinawa&st=p |archive-date=2012年11月5日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=《[[紐約時報]]》 |language=en}}</ref>։ Այս որոշումը անմիջապես դրդեց [[Չինաստան|Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությանը]] և [[Թայվան|Չինաստանի Հանրապետության]]ը պնդել, որ կղզիները, այդ թվում՝ Կիտա-կոջիման, Չինաստանի անբաժանելի տարածքն են։ Երկուսն էլ կարծում էին, որ Ճապոնիան պետք է վերադարձնի Տյաոյույդաո կղզիները, որոնք զիջվել էին Շիմոնոսեկիի պայմանագրով<ref>{{Cite web |date=2012年3月27日 |title=外交部嚴正抗議日本政府將釣魚台列嶼赤尾嶼附近的「北小島」登載為「國有財產」 |url=http://www.mofa.gov.tw/official/Home/Detail/0105968e-9474-4674-8845-93998d670c14?arfid=7f013c3f-f130-44a9-905f-84cbaba2eca6&opno=907477b5-1d95-4205-a89d-320ed4806d4b |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027042045/https://www.mofa.gov.tw/official/Home/Detail/0105968e-9474-4674-8845-93998d670c14?arfid=7f013c3f-f130-44a9-905f-84cbaba2eca6&opno=907477b5-1d95-4205-a89d-320ed4806d4b |archive-date=2020年10月27日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=[[中華民國外交部]] |language=zh-hant}}</ref><ref>{{Cite web |author=SN010 |date=2012年9月11日 |title=外交部就日本“购买”钓鱼岛发表声明(全文) |url=http://news.sina.com.cn/c/2012-09-11/080625146354.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011190525/http://news.sina.com.cn/c/2012-09-11/080625146354.shtml |archive-date=2012年10月11日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[新浪]] |language=zh-hans}}</ref><ref>{{Cite web |author=SN047 |date=2012年9月11日 |title=人民日报：中国钓鱼岛岂容他人肆意“买卖” |url=http://news.sina.com.cn/pl/2012-09-11/031625143759.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011190531/http://news.sina.com.cn/pl/2012-09-11/031625143759.shtml |archive-date=2012年10月11日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[新浪]] |language=zh-hans}}</ref>։ 2010 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Ճապոնիայի Օկինավա պրեֆեկտուրայի Իշիգակի քաղաքից խորհրդի երկու անդամներ վայրէջք կատարեցին Մինամի-Կոջիմայում՝ Ճապոնիայի կառավարության հաստատումը ստանալուց հետո<ref>{{Cite web |date=2010年12月11日 |script-title=ja:石垣市議2人が尖閣に上陸　市の行政区域調査と主張 |url=http://www.y-mainichi.co.jp/news/17337/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514111132/http://www.y-mainichi.co.jp/news/17337/ |archive-date=2019年5月14日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=《{{Link-ja|八重山每日新聞|八重山毎日新聞}}》 |language=ja}}</ref>։ Վիճակագրության համաձայն՝ 2002-2012 թվականներին Ճապոնիայի Ներքին գործերի և կապի նախարարությունը տարեկան 1.5 միլիոն [[Իեն|յեն]] է ծախսել՝ Մինամի-Կոջիմայի հողօգտագործման իրավունքները կղզու սեփականատեր՝ Հիրոյուկի Կուրիհարայի ընտանիքից վարձակալության հանձնելու համար։ Այն ճանաչվել է Ճապոնիայի կառավարության կողմից<ref>{{Cite web |author=Jun Hongo |date=2012年4月19日 |title=Q&A Tokyo's intentions for Senkaku islets |url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120419a4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101154046/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120419a4.html |archive-date=2012年11月1日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=《[[日本時報]]》 |language=en}}</ref>։ Սակայն 2012 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Ճապոնիայի վարչական մարմինները իրենց կողմից ճանաչված Տիաոյուտայ (Սենկակու) կղզիների՝ Տյաոյուտայ, Նան Սյաոտաո և Պեյ Սյաոտաո կղզիների մասնավոր հողատերերից հողը գնեցին 2 միլիարդ 50 միլիոն ճապոնական յենով<ref>{{Cite web |author=[[共同通訊社]] |date=2012年9月5日 |script-title=ja:尖閣国有化へ購入合意　政府、２０億５千万円で |url=http://ryukyushimpo.jp/news/storyid-196534-storytopic-147.html |url-status=dead |archiveurl=https://archive.today/20130501170249/http://ryukyushimpo.jp/news/storyid-196534-storytopic-147.html |archivedate=2013年5月1日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=《[[琉球新報]]》 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite news |date=2012年9月11日 |script-title=ja:尖閣諸島、１１日に国有化…当面現状のまま維持 |accessdate=2013年2月17日 |publisher=《[[讀賣新聞]]》 |language=ja}}</ref>։ Սա նշանակում է, որ Ճապոնիայի կառավարությունը ազգայնացրել է Տյաոյու կղզիների և այլ կղզիների կարգավիճակը ՝ սեփականության փոխանցման գրանցման միջոցով:<ref>{{Cite web |author=王欢 |date=2012年9月10日 |title=日本政府决定以1.7亿人民币“购”钓鱼岛 |url=http://news.sina.com.cn/c/2012-09-10/150825140561.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011190458/http://news.sina.com.cn/c/2012-09-10/150825140561.shtml |archive-date=2012年10月11日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[新浪]] |language=zh-hans}}</ref><ref>{{Cite web |author=徐剑梅 |date=2012年9月11日 |title=新华社：钓鱼岛问题到了一触即发危机边缘 |url=http://news.sina.com.cn/c/2012-09-11/030925143747.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011190433/http://news.sina.com.cn/c/2012-09-11/030925143747.shtml |archive-date=2012年10月11日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[新浪]] |language=zh-hans}}</ref>։ Չնայած Ճապոնիայի կառավարությունը Մինամի-Կոջիման ներառել է պետական ​​սեփականության մեջ , հանրությունը դեռևս պետք է նախապես թույլտվություն ստանա կղզում վայրէջք կատարելու համար։ Բացի այդ, այս միջադեպի ժամանակ Ճապոնիայի կառավարությունը չի գնել Հուանվեյ կղզին և այլ կղզիներ իր նշանակված սեփականատերերից, և վիճահարույց տարածքը «ազգայնացնելու» այս քայլը նաև լուրջ հակազդեցություն առաջացրեց Չինաստանի և Թայվանի միջև Տյաոյույտաո կղզիների հարցում<ref>{{Cite web |author=《[[新京報]]》 |date=2012年9月11日 |title=温家宝：主权领土问题中方绝不退让半步 |url=http://news.sina.com.cn/c/2012-09-11/021925143120.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121011190514/http://news.sina.com.cn/c/2012-09-11/021925143120.shtml |archive-date=2012年10月11日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[新浪]] |language=zh-hans}}</ref>։ === Երկրաբանական կառուցվածք === Հարավային փոքր կղզին իր հարաբերական դիրքով գտնվում է Իրիոմոտե կղզուց մոտավորապես 160 կմ հյուսիս, իսկ Տյաոյու կղզի-ց (Դյաոյու կղզիների գլխավոր կղզուց) մոտ 5.5 կմ հարավարևելք։ Նրա ճշգրիտ աշխարհագրական դիրքն է՝ հյուսիսային լայնություն 25°43.2′, արևելյան երկայնություն 123°32′։Նանսյաո կղզին հիմնականում կազմված է խճաքարային ավազաքարից , [[անդեզիտ]]ից և մարջանային խութերից<ref>{{Cite book |author={{lang|ja|下謝名松栄}} |date=1979年 |pages=第63頁 |language=ja |script-title=ja:南小島の地質・沖縄の自然「島の自然と鍾乳洞」 |accessdate=2012年11月16日}}</ref>։ Ամենպարձր գագաթը Քվանտուլինգն է , որը գտնվում է կղզու հյուսիս-արևմուտքում՝ 139 մետր բարձրությամբ , իսկ երկրորդ ամենաբարձր գագաթը՝ Թամb Պիկը ՝ կղզու հարավ-արևելքում՝ 89 մետր բարձրությամբ<ref>{{Cite web |author=[[第5航空群]] |script-title=ja:ガス田群 尖閣諸島 |url=http://www.mod.go.jp/msdf/naha/VOL00/about/img/gasuden.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121107235854/http://www.mod.go.jp/msdf/naha/VOL00/about/img/gasuden.pdf |archivedate=2012年11月7日 |accessdate=2012年11月16日 |publisher=[[防衛省]] |language=ja}}</ref>։ Նանսյաո կղզու շրջակա ափերում կան նաև բազմաթիվ փոքր կղզիներ և խութեր, ինչպիսիք են Լոնմեն, Վոլոն , Ֆեյլոն, Լոնճու ,Չանլոն և Ծինլոն կղզիները։ Այն հյուսիսից նայում է Պեյսյաո կղզուն՝ Կանլանմենի դիմաց ։ === Էկոլոգիական միջավայր === Ճապոնացի ձեռնարկատեր Տացուշիրո Կոգան մի ժամանակ Հուանվեյ կղզու հարավ-արևմուտքում կառուցել է բոնիտոյի(ծովային ձուկ) թեփուկների և թռչունների փետուրների վերամշակման գործարան։ Սակայն, գործարանի փակվելուց հետո կղզին դարձել է անմարդաբնակ։ Բացի այդ, Նանսյաո կղզին մի ժամանակ հայտնի էր որպես «Մեծ օձերի կղզի», քանի որ այն հարուստ էր տարբեր տեսակի օձերով։ Իրականում, օձերի մեծ քանակը հանգեցրել է կղզում թռչունների անհետացմանը։ Ինչ վերաբերում է բույսերին, ապա Ռյուկյուի համալսարանի կողմից 1950-ական և 1960-ական թվականներին անցկացված հետազոտության համաձայն, Տյաոյու կղզու գլխավոր կղզում կան վեց հիմնական բուսական համայնքներ։ Գլխավոր կղզում և Նանսյաո կղզում միասին կա 89 ընտանիքներից 235 տեսակի պտուղներ և սերմնաբույսեր ։ Սակայն կղզին գյուղատնտեսական արժեք չունի<ref>{{Cite book |author=多和田眞淳 |title=『琉球大学農学部学術報告』第1号 |date=1954年4月 |publisher=琉球大学農学部 |chapter=尖閣列島の植物相について}}</ref>։ 1971 թվականի ապրիլի 1-ին Ռյուկյուսի համալսարանի հետազոտական ​​​​խումբը Մինամի-Կոջիմա կղզում հայտնաբերեց 12 տեղական կարճապոչ ալբատրոսներ, որոնք համարվում էին վտանգված տեսակներ<ref name="senkaku chousa">尖閣列島学術調査報告. 琉球大学尖閣列島学術調査団編. 琉球大学. 1971年刊</ref><ref>河野裕美 「アホウドリ」『沖縄県の絶滅のおそれのある野生生物(レッドデータおきなわ)-動物編-』、沖縄県文化環境部自然保護課編 、2005年、61-62頁。</ref><ref>[[長谷川博]] 「アホウドリの保護」 [[黒田長久]]監修 C.M.ペリンズ、A.L.A.ミドルトン編 『動物大百科7 [[平凡社|鳥類I』、平凡社]]、1986年、60-61頁。</ref>։ 2002 թվականի մի հետազոտական ​​զեկույցում նաև նշվում է, որ որոշ կարճապոչ ալբատրոսներ բազմանում են Հարավային կղզում<ref>{{Cite web |date=2002年1月8日 |script-title=ja:アホウドリ繁殖を確認/尖閣諸島北小島にも分布 |url=http://ryukyushimpo.jp/news/storyid-103214-storytopic-86.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202223008/http://ryukyushimpo.jp/news/storyid-103214-storytopic-86.html |archivedate=2013年12月2日 |accessdate=2012年2月17日 |publisher=《[[琉球新報]]》 |language=ja}}</ref>։ == Հղումներ == {{Reflist|2}} == Հղումներ == * {{ja}} {{Cite book |date=1986年6月 |publisher=[[角川書店]] |ISBN=978-4040014708 |location=日本富士見}} * {{ja}} {{Cite book |date=1991年 |publisher=[[紀伊國屋書店]] |location=日本下目黑 |script-title=ja:島嶼大事典}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20120614114615/http://maritimeinfo.moi.gov.tw/marineweb/layout_C10.aspx 釣魚臺列嶼簡介] * {{ja}} [http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=254337&l=1233246{{Wayback|url=http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=254337&l=1233246|date=20130208125956}} http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=254337&l=1233246Արխիվացված+է+Փետրվար+8,+2013+Wayback+Machine-ի+միջոցով:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130208125956/http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.html?b=254337&l=1233246 |date=2013-02-08 }} [[Կատեգորիա:Ասիայի վիճելի տարածքներ]] [[Կատեգորիա:Ճապոնիայի կղզիներ]] kw2o4t3mq6t3z6gqfui0uqp2pz4ji8f 0 1322580 10715777 10715128 2026-03-27T12:08:44Z Mtttarrre 156881 Created by translating the section "Track listing" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345360411|I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love]]" 10715777 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref>Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: == Track listing == {{Երգացանկ|headline=Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսանյութեր|total_length=50:27|title12=«Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us»|note12=տեսահոլովակ|length12=3:53|title13=«Vampires Will Never Hurt You»|note13=տեսահոլովակ|length13=5:37}} == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {{Track listing | collapsed = yes | headline = Standard edition | total_length = 40:57 | title1 = [[Romance (guitar piece)|Romance]] | note1 = instrumental | length1 = 1:02 | title2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | length2 = 3:51 | title3 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | length3 = 5:26 | title4 = Drowning Lessons | length4 = 4:23 | title5 = Our Lady of Sorrows | length5 = 2:05 | title6 = [[Headfirst for Halos]] | length6 = 3:28 | title7 = [[Skylines and Turnstiles]] | length7 = 3:23 | title8 = Early Sunsets Over Monroeville | length8 = 5:05 | title9 = This Is the Best Day Ever | length9 = 2:12 | title10 = Cubicles | length10 = 3:51 | title11 = [[Demolition Lovers]] | length11 = 6:06 }} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] trieygokz4hf5y8k5sh11ng068gm0pj 10715778 10715777 2026-03-27T12:18:39Z Mtttarrre 156881 10715778 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref>Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] pj23k9878fk2pp5v896qv7r33z6f7n0 10715800 10715778 2026-03-27T13:17:21Z Mtttarrre 156881 10715800 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref>Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Անձնակազմ == '''[[My Chemical Romance]]''' * '''[[Ջերարդ Ուեյ]]''' — վոկալ * '''[[Ռեյ Տորո]]''' — կիթառներ * '''[[Մայքի Ուեյ]]''' — բաս-կիթառ * '''[[Մեթ Փելիսիեր]]''' — հարվածային գործիքներ '''Հավելյալ երաժիշտներ''' * '''[[Ֆրենկ Այերո]]''' — հավելյալ կիթառներ (2-րդ և 8-րդ երգերում) * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — բեք-վոկալ (9-րդ երգում) '''Տեխնիկական անձնակազմ''' * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — պրոդյուսեր (բոլոր երգերում) * '''Ալեքս Սաավեդրա''' — պրոդյուսեր (3-րդ և 8-րդ երգերում), լուսանկարներ * '''Ջոն Նաքլերիո''' — ձայնագրում, միքսինգ * '''Ռայան Բոլ''' — մաստերինգ * '''Մարկ Դեբիակ և Ջերարդ Ուեյ''' — շապիկի ձևավորում (cover art design) == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] sjq7bpwswky2uxvbm9ts531wydkffup 10715807 10715800 2026-03-27T13:31:51Z Mtttarrre 156881 10715807 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref>Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: Թեև պաշտոնական տվյալներով Այերոն նվագում է միայն երկու երգում, հետագա հարցազրույցներում նա նշել է, որ որոշակի մասնակցություն է ունեցել նաև «Headfirst for Halos» և «Demolition Lovers» երգերի ձայնագրմանը, թեև հիմնական աշխատանքն արդեն կատարված էր մինչ իր միանալը։ == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Անձնակազմ == '''[[My Chemical Romance]]''' * '''[[Ջերարդ Ուեյ]]''' — վոկալ * '''[[Ռեյ Տորո]]''' — կիթառներ * '''[[Մայքի Ուեյ]]''' — բաս-կիթառ * '''[[Մեթ Փելիսիեր]]''' — հարվածային գործիքներ '''Հավելյալ երաժիշտներ''' * '''[[Ֆրենկ Այերո]]''' — հավելյալ կիթառներ (2-րդ և 8-րդ երգերում) * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — բեք-վոկալ (9-րդ երգում) '''Տեխնիկական անձնակազմ''' * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — պրոդյուսեր (բոլոր երգերում) * '''Ալեքս Սաավեդրա''' — պրոդյուսեր (3-րդ և 8-րդ երգերում), լուսանկարներ * '''Ջոն Նաքլերիո''' — ձայնագրում, միքսինգ * '''Ռայան Բոլ''' — մաստերինգ * '''Մարկ Դեբիակ և Ջերարդ Ուեյ''' — շապիկի ձևավորում (cover art design) == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] gkw5okonkl5be9oz4g42npe35sgij5m 10715808 10715807 2026-03-27T13:33:08Z Mtttarrre 156881 10715808 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref>Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: Թեև պաշտոնական տվյալներով Այերոն նվագում է միայն երկու երգում, հետագա հարցազրույցներում նա նշել է, որ որոշակի մասնակցություն է ունեցել նաև «Headfirst for Halos» և «Demolition Lovers» երգերի ձայնագրմանը, թեև հիմնական աշխատանքն արդեն կատարված էր մինչ իր միանալը։<ref>{{cite journal |last=Այերո |first=Ֆրենկ |title=Frank Iero Interview |journal=Alternative Press |issue=389 |year=2020 |language=en}}</ref> == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Անձնակազմ == '''[[My Chemical Romance]]''' * '''[[Ջերարդ Ուեյ]]''' — վոկալ * '''[[Ռեյ Տորո]]''' — կիթառներ * '''[[Մայքի Ուեյ]]''' — բաս-կիթառ * '''[[Մեթ Փելիսիեր]]''' — հարվածային գործիքներ '''Հավելյալ երաժիշտներ''' * '''[[Ֆրենկ Այերո]]''' — հավելյալ կիթառներ (2-րդ և 8-րդ երգերում) * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — բեք-վոկալ (9-րդ երգում) '''Տեխնիկական անձնակազմ''' * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — պրոդյուսեր (բոլոր երգերում) * '''Ալեքս Սաավեդրա''' — պրոդյուսեր (3-րդ և 8-րդ երգերում), լուսանկարներ * '''Ջոն Նաքլերիո''' — ձայնագրում, միքսինգ * '''Ռայան Բոլ''' — մաստերինգ * '''Մարկ Դեբիակ և Ջերարդ Ուեյ''' — շապիկի ձևավորում (cover art design) == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] 6k0du0ty2jx7bedww6z7zw58oml0f94 10715809 10715808 2026-03-27T13:36:33Z Mtttarrre 156881 10715809 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref> Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: Թեև պաշտոնական տվյալներով Այերոն նվագում է միայն երկու երգում, հետագա հարցազրույցներում նա նշել է, որ որոշակի մասնակցություն է ունեցել նաև «Headfirst for Halos» և «Demolition Lovers» երգերի ձայնագրմանը, թեև հիմնական աշխատանքն արդեն կատարված էր մինչ իր միանալը։<ref>{{cite journal |last=Այերո |first=Ֆրենկ |title=Frank Iero Interview |journal=Alternative Press |issue=389 |year=2020 |language=en}}</ref> == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Անձնակազմ == '''[[My Chemical Romance]]''' * '''[[Ջերարդ Ուեյ]]''' — վոկալ * '''[[Ռեյ Տորո]]''' — կիթառներ * '''[[Մայքի Ուեյ]]''' — բաս-կիթառ * '''[[Մեթ Փելիսիեր]]''' — հարվածային գործիքներ '''Հավելյալ երաժիշտներ''' * '''[[Ֆրենկ Այերո]]''' — հավելյալ կիթառներ (2-րդ և 8-րդ երգերում) * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — բեք-վոկալ (9-րդ երգում) '''Տեխնիկական անձնակազմ''' * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — պրոդյուսեր (բոլոր երգերում) * '''Ալեքս Սաավեդրա''' — պրոդյուսեր (3-րդ և 8-րդ երգերում), լուսանկարներ * '''Ջոն Նաքլերիո''' — ձայնագրում, միքսինգ * '''Ռայան Բոլ''' — մաստերինգ * '''Մարկ Դեբիակ և Ջերարդ Ուեյ''' — շապիկի ձևավորում (cover art design) == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] hj3cduodau9c08k2k6ljyatvc3sg84a 10715835 10715809 2026-03-27T16:03:02Z Mtttarrre 156881 Created by translating the section "Production and writing" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1345360411|I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love]]" 10715835 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref> Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: Թեև պաշտոնական տվյալներով Այերոն նվագում է միայն երկու երգում, հետագա հարցազրույցներում նա նշել է, որ որոշակի մասնակցություն է ունեցել նաև «Headfirst for Halos» և «Demolition Lovers» երգերի ձայնագրմանը, թեև հիմնական աշխատանքն արդեն կատարված էր մինչ իր միանալը։<ref>{{cite journal |last=Այերո |first=Ֆրենկ |title=Frank Iero Interview |journal=Alternative Press |issue=389 |year=2020 |language=en}}</ref> == Production and writing == 2002 թվականի մարտին խումբը սկսեց նոր դեմո-ձայնագրությունների լիարժեք ձայնագրման աշխատանքները «Nada Recording» ստուդիայում:{{Sfn|Bryant|2014||p=49|pp=}}  Այդ ժամանակ նրանք դեռ երկմտում էին՝ սկսե՞լ աշխատել լիարժեք ալբոմի վրա, թե՞ ոչ, միևնույն ժամանակ շարունակելով աշխատել «Vampires Will Never Hurt You» երգի վրա։{{Sfn|Bryant|2014||p=51|pp=}} Երբ երգի վերջնական տարբերակը պատրաստ էր,խմբին միացավ «Pencey Prep»-ի վոկալիստ Ֆրենկ Այերոն, ով նախկինում արդեն ներկա էր եղել «My Chemical Romance»-ի ձայնագրման գործընթացին։{{Sfn|Bryant|2014||p=|pp=51-52}}2002 թվականի մայիսին խումբը սկսեց աշխատել «I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» ալբոմի վրա, որը դարձավ նրանց դեբյուտային ձայնասկավառակը։{{Sfn|Bryant|2014||p=|pp=52-53}} Ալբոմի ձայնագրությունն ու պրոդյուսերական աշխատանքները տևել են ընդամենը մեկ շաբաթ՝ գրեթե առանց բյուջեի։ Այդ ընթացքում խմբի բոլոր հինգ անդամները և տեխնիկական անձնակազմի որոշ ներկայացուցիչներ ստիպված են եղել կիսել հյուրանոցի մեկ ընդհանուր սենյակ։<ref name=":8">{{Cite web |date=September 5, 2014 |title=The story behind My Chemical Romance's 'lost' studio footage |url=https://www.loudersound.com/features/the-story-behind-my-chemical-romance-s-lost-studio-footage |access-date=January 29, 2025 |website=[[Louder (magazine)|Louder]] |language=en}}</ref> Ալբոմի հիմնական պրոդյուսերը Ռիքլին էր<ref name=":13">{{Cite web |last=Brown |first=Desiree |date=July 22, 2022 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/my-chemical-romance-i-brought-you-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-anniversary |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122030133/https://www.grammy.com/news/my-chemical-romance-i-brought-you-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-anniversary |archive-date=January 22, 2025 |access-date=January 29, 2025 |publisher=[[The Recording Academy]]}}</ref>, իսկ Ալեքս Սաավեդրան նրա հետ համատեղ աշխատել է երկու երգերի վրա։ Ջոն Նաքլերիոն օգնել է ալբոմի ձայնագրման և միքսինգի աշխատանքներում, իսկ Ռայան Բոլը պատասխանատու է եղել մաստերինգի համար։ Ալբոմի շապիկի ձևավորմամբ զբաղվել են Մարկ Դեբիակն ու Ջերարդը, իսկ լրացուցիչ լուսանկարների (ալբոմի ներդիրի նկարների) հեղինակը Սաավեդրան է։ Թեև Այերոն միացել էր խմբին ձայնագրման աշխատանքները սկսելուց ընդամենը մի քանի օր առաջ, սակայն սահմանափակ ժամանակի պատճառով նա կարողացավ մասնակցել միայն երկու երգերի ձայնագրմանը՝ «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us»-ը և «Early Sunsets Over Monroeville»։<ref name=":13" /> My Chemical Romance-ի կենսագիր Թոմ Բրայանտը ալբոմի ստեղծման ընթացքը բնութագրել է որպես «հապշտապ»։ Ըստ նրա՝ խումբը դեռ որոնումների մեջ էր և «դժվարությամբ էր կողմնորոշվում», թե ինչ ուղղությամբ գնալ, քանի որ անդամները դեռ փորձարկումներ էին անում՝ սեփական ձեռագիրը գտնելու համար։{{Sfn|Bryant|2014||p=49|pp=}} Ալբոմի ստեղծման ընթացքում Ջերարդը երգերը գրել է որպես ինքնուրույն պատմվածքներ՝ վերնագրերի համար օգտագործելով իր նախկին գործերի անվանումները։{{Sfn|Bryant|2014}} Ալբոմի վերնագիրը նույնպես վերցված է Ջերարդի նախկինում գրած մի պատմվածքից, որը Չիկագոյում տեղի ունեցած ավազակային սպանությունների մասին էր։<ref>{{Cite web |last=Shepherd |first=Tom |date=November 1, 2024 |title="You can hear the nervousness and excitement": The story of My Chem's debut album, I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://www.kerrang.com/my-chemical-romance-debut-album-story-interview-gerard-way-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120214149/https://www.kerrang.com/my-chemical-romance-debut-album-story-interview-gerard-way-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love |archive-date=January 20, 2025 |access-date=January 29, 2025 |website=[[Kerrang!]] |language=en}}</ref> Ստեղծագործելիս Ջերարդը երգերի տեքստերը գրում էր պատմվածքների հերոսների անունից և ձայնագրման ժամանակ փորձում էր լիովին մտնել տվյալ կերպարի դերի մեջ։{{Sfn|Bryant|2014|p=60}}Հաշվի առնելով Ջերարդի անցյալը որպես կոմիքսների նկարիչ՝ ձայնագրման ժամանակ Ռիքլին նրան խորհուրդ տվեց ալբոմի ստեղծման գործընթացն ընկալել որպես կոմիքսի ստեղծում։{{Sfn|Bryant|2014|p=60}}Ալբոմի մի շարք երգերում զգացվում է կոմիքսների թեմատիկ ազդեցությունը, որտեղ կիրառված են զոմբիներին և գոթական պատկերներին ու էսթետիկային բնորոշ մոտիվներ։{{Sfn|Bryant|2014|p=60}} == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Անձնակազմ == '''[[My Chemical Romance]]''' * '''[[Ջերարդ Ուեյ]]''' — վոկալ * '''[[Ռեյ Տորո]]''' — կիթառներ * '''[[Մայքի Ուեյ]]''' — բաս-կիթառ * '''[[Մեթ Փելիսիեր]]''' — հարվածային գործիքներ '''Հավելյալ երաժիշտներ''' * '''[[Ֆրենկ Այերո]]''' — հավելյալ կիթառներ (2-րդ և 8-րդ երգերում) * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — բեք-վոկալ (9-րդ երգում) '''Տեխնիկական անձնակազմ''' * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — պրոդյուսեր (բոլոր երգերում) * '''Ալեքս Սաավեդրա''' — պրոդյուսեր (3-րդ և 8-րդ երգերում), լուսանկարներ * '''Ջոն Նաքլերիո''' — ձայնագրում, միքսինգ * '''Ռայան Բոլ''' — մաստերինգ * '''Մարկ Դեբիակ և Ջերարդ Ուեյ''' — շապիկի ձևավորում (cover art design) == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] ejarwe1i3k3emu3dgpo7edk9kj31bud 10715836 10715835 2026-03-27T16:06:44Z Mtttarrre 156881 /* Production and writing */ 10715836 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երաժշտական ալբոմ |անուն=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |տիպ=Ստուդիական ալբոմ |արտիստ=My Chemical Romance | շապիկ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg |թողարկվել է=[[Հուլիսի 23]], [[2002]] | ձայնագրվել է = 2002 թ. մայիս, Nada Recording Studios ([[Նյուարկ]], [[Նյու Ջերսի]]) |ժանր=Փոստ հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]], փոփ փանկ |տևողություն=40:57 |լեզու=Անգլերեն |լեյբլ=[[Eyeball Records]] ([[:en:Eyeball Records|անգլերեն]]) |պրոդյուսեր=[[Ջեֆ Ռիքլի]] ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]]) Ալեքս Սաավեդրա | ժամանակագրություն = [[My Chemical Romance]] | նախորդ ալբոմ = | այս ալբոմ = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love<br>(2002) | հաջորդ ալբոմ = [[Three Cheers for Sweet Revenge]]<br>(2004) | այլ = {{Սինգլներ | Անվանում = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Տիպ = ստուդիական | Սինգլ 1 = [[Vampires Will Never Hurt You]] | Սինգլ 1 ամսաթիվ = [[Մայիսի 27]], [[2002]] | Սինգլ 2 = [[Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us]] | Սինգլ 2 ամսաթիվ = [[Դեկտեմբերի 15]], [[2003]] | Սինգլ 3 = [[Headfirst for Halos]] | Սինգլ 3 ամսաթիվ = [[Ապրիլի 5]], [[2004]] }}}}'''''«I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» (Ես Բերեցի Քեզ Իմ Փամփուշտները, Դու Բերեցիր Ինձ Քո Սերը)''''' ամերիկյան [[My Chemical Romance]] [[ռոք]] խմբի դեբյուտային ստուդիական ալբոմն է, որը թողարկվել է 2002 թվականի հուլիսի 23-ին Eyeball Records լեյբլի կողմից։ Այն պրոդյուսերավորել է Thursday խմբի վոկալիստ Ջեֆ Ռիքլին ([[:en:Geoff Rickly|անգլերեն]])([[Անգլերեն|անգլ]]. Geoff Rickly) և ձայնագրվել է Նյուարկի (Նյու Յորք) Nada Recording ստուդիայում։ Ալբոմը սկզբնապես մտահղացվել է 2002 թվականին՝ խմբի կողմից նախկինում գրված արդեն իսկ գոյություն ունեցող երաժշտության ձայնագրման սեսիաների ժամանակ, և պրոդյուսերավորվել ու ձայնագրվել է յոթ օրվա ընթացքում։ Փոստ-հարդքոր, [[էմո]], [[փանկ ռոք]] և փոփ-փանկ ոճերի « ''I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love»'' ալբոմն առանձնանում է կոմպոզիցիոն ոճով, որը տարբերվում և յուրահատուկ էր թողարկման պահին տիրող ժամանակակից էմո երաժշտությունից։ Ալբոմի տասնմեկ երգերը լուսաբանում են բազմազան թեմաներ, չնայած ալբոմի կենտրոնական թեմաներն են [[Դեպրեսիա|դեպրեսիան]], [[Պեսիմիզմ|պեսեմիզմը]], զայրույթը և հիասթափությունը։<ref>{{Cite journal |date=2026-03-17 |title=I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love&oldid=1344017456 |journal=Wikipedia |language=en}}</ref>Ոմանք այն համարում են կոնցեպտային ալբոմ, թեև երգերի միջև կապերը հիմնականում գտել են հենց երկրպագուները։Ալբոմի տարածմանը նպաստելու համար թողարկվել էին «Vampires Will Never Hurt You» գովազդային սինգլը, ինչպես նաև «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» և «Headfirst for Halos» սինգլները։ Առաջին թողարկման ժամանակ ալբոմը չարժանացավ քննադատների և ունկնդիրների լայն ուշադրության՝ հայտնվելով չարթերում միայն 2004 թվականին և ստանալով սակավաթիվ արձագանքներ։ Ճանաչում ձեռք բերելու հետ մեկտեղ ալբոմն արժանացավ քննադատների հակասական կարծիքներին. նրանց տեսակետները տարբերվում էին երգերի տեքստերի, թեմաների և երաժշտական կառուցվածքի վերաբերյալ: Իր ինքնատիպ ոճի շնորհիվ ալբոմը մեծ ազդեցություն է թողել [[էմո]] երաժշտական ժանրի վրա և [[Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միություն|Ֆոնոգրամաների արտադրողների բրիտանական միության (BPI)]] կողմից արժանացել «ոսկե» հավաստագրի։<ref>{{Cite web |author=Angermiller, Michele Amabile |date=2022-07-23 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/how-my-chemical-romances-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-music |access-date=2026-03-25 |work=[[Grammy.com]] |language=en}}</ref> == Նախապատմություն == «My Chemical Romance» խումբը կազմավորվեց այն բանից հետո, երբ վոկալիստ Ջերարդ Ուեյն ականատես եղավ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչական հարձակումներին։<ref name="RollingStoneMCR">{{Cite web |author=Greene, Andy |date=2014-04-10 |title=My Chemical Romance: The Untold Story |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/my-chemical-romance-the-untold-story-231333/ |access-date=2026-03-25 |work=[[Rolling Stone]] |language=en}}</ref> Նրա հետ խումբը հիմնադրեցին թմբկահար Մեթ Պելիսիեն, կիթառահար Ռեյ Տորոն և բաս-կիթառահար Մայքի Ուեյը։<ref name="Harvilla2022">{{Cite web |author=Harvilla, Rob |date=2022-07-26 |title=The Eternal March of the Black Parade |url=https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250107000000/https://www.theringer.com/music/2022/7/26/23278274/my-chemical-romance-the-black-parade-history |archive-date=2025-01-07 |access-date=2025-01-07 |work=[[The Ringer (website)|The Ringer]] |language=en}}</ref> Կազմավորումից շատ չանցած՝ խումբը Պելիսիեի ձեղնահարկում կահավորված ինքնաշեն ստուդիայում ձայնագրեց երեք երգ՝ «Skylines and Turnstiles», «Cubicles» և «Bring More Knives»։ Այս ձայնագրությունները հետագայում հայտնի դարձան «Attic Demos» (Ձեղնահարկի դեմոներ) անվանմամբ։<ref>[[I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love#CITEREFBryant2014|Bryant 2014]]</ref>Դրանք ներկայացվեցին «Eyeball Records»-ի հիմնադիր Ալեքս Սաավեդրային, ով, տպավորված լինելով խմբի աշխատանքով, սկսեց համագործակցել նրանց հետ ստեղծագործական ուղու վաղ շրջանում։ Հետագայում նա երաժշտական պրոդյուսեր Ջեֆ Ռիքլիին ուղարկեց խմբի մեկ այլ նոր երգի՝ «Vampires Will Never Hurt You»-ի դեմո ձայնագրությունը։ Կարճ ժամանակ անց՝ 2001 թվականի հոկտեմբերին, խումբն ունեցավ իր առաջին համերգը Նյու Ջերսի նահանգի Յուինգ քաղաքում, որից հետո հանդես եկավ ևս մի քանի ելույթներով։ Համերգներին զուգահեռ նրանք նաև աշխատում էին նոր երաժշտության վրա: Թեև պաշտոնական տվյալներով Այերոն նվագում է միայն երկու երգում, հետագա հարցազրույցներում նա նշել է, որ որոշակի մասնակցություն է ունեցել նաև «Headfirst for Halos» և «Demolition Lovers» երգերի ձայնագրմանը, թեև հիմնական աշխատանքն արդեն կատարված էր մինչ իր միանալը։<ref>{{cite journal |last=Այերո |first=Ֆրենկ |title=Frank Iero Interview |journal=Alternative Press |issue=389 |year=2020 |language=en}}</ref> == Ստեղծում և ձայնագրում == 2002 թվականի մարտին խումբը սկսեց նոր դեմո-ձայնագրությունների լիարժեք ձայնագրման աշխատանքները «Nada Recording» ստուդիայում:{{Sfn|Bryant|2014||p=49|pp=}}  Այդ ժամանակ նրանք դեռ երկմտում էին՝ սկսե՞լ աշխատել լիարժեք ալբոմի վրա, թե՞ ոչ, միևնույն ժամանակ շարունակելով աշխատել «Vampires Will Never Hurt You» երգի վրա։{{Sfn|Bryant|2014||p=51|pp=}} Երբ երգի վերջնական տարբերակը պատրաստ էր,խմբին միացավ «Pencey Prep»-ի վոկալիստ Ֆրենկ Այերոն, ով նախկինում արդեն ներկա էր եղել «My Chemical Romance»-ի ձայնագրման գործընթացին։{{Sfn|Bryant|2014||p=|pp=51-52}}2002 թվականի մայիսին խումբը սկսեց աշխատել «I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love» ալբոմի վրա, որը դարձավ նրանց դեբյուտային ձայնասկավառակը։{{Sfn|Bryant|2014||p=|pp=52-53}} Ալբոմի ձայնագրությունն ու պրոդյուսերական աշխատանքները տևել են ընդամենը մեկ շաբաթ՝ գրեթե առանց բյուջեի։ Այդ ընթացքում խմբի բոլոր հինգ անդամները և տեխնիկական անձնակազմի որոշ ներկայացուցիչներ ստիպված են եղել կիսել հյուրանոցի մեկ ընդհանուր սենյակ։<ref name=":8">{{Cite web |date=September 5, 2014 |title=The story behind My Chemical Romance's 'lost' studio footage |url=https://www.loudersound.com/features/the-story-behind-my-chemical-romance-s-lost-studio-footage |access-date=January 29, 2025 |website=[[Louder (magazine)|Louder]] |language=en}}</ref> Ալբոմի հիմնական պրոդյուսերը Ռիքլին էր<ref name=":13">{{Cite web |last=Brown |first=Desiree |date=July 22, 2022 |title=How My Chemical Romance's 'I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love' Redefined Emo Music |url=https://www.grammy.com/news/my-chemical-romance-i-brought-you-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-anniversary |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122030133/https://www.grammy.com/news/my-chemical-romance-i-brought-you-bullets-you-brought-me-your-love-redefined-emo-anniversary |archive-date=January 22, 2025 |access-date=January 29, 2025 |publisher=[[The Recording Academy]]}}</ref>, իսկ Ալեքս Սաավեդրան նրա հետ համատեղ աշխատել է երկու երգերի վրա։ Ջոն Նաքլերիոն օգնել է ալբոմի ձայնագրման և միքսինգի աշխատանքներում, իսկ Ռայան Բոլը պատասխանատու է եղել մաստերինգի համար։ Ալբոմի շապիկի ձևավորմամբ զբաղվել են Մարկ Դեբիակն ու Ջերարդը, իսկ լրացուցիչ լուսանկարների (ալբոմի ներդիրի նկարների) հեղինակը Սաավեդրան է։ Թեև Այերոն միացել էր խմբին ձայնագրման աշխատանքները սկսելուց ընդամենը մի քանի օր առաջ, սակայն սահմանափակ ժամանակի պատճառով նա կարողացավ մասնակցել միայն երկու երգերի ձայնագրմանը՝ «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us»-ը և «Early Sunsets Over Monroeville»։<ref name=":13" /> My Chemical Romance-ի կենսագիր Թոմ Բրայանտը ալբոմի ստեղծման ընթացքը բնութագրել է որպես «հապշտապ»։ Ըստ նրա՝ խումբը դեռ որոնումների մեջ էր և «դժվարությամբ էր կողմնորոշվում», թե ինչ ուղղությամբ գնալ, քանի որ անդամները դեռ փորձարկումներ էին անում՝ սեփական ձեռագիրը գտնելու համար։{{Sfn|Bryant|2014||p=49|pp=}} Ալբոմի ստեղծման ընթացքում Ջերարդը երգերը գրել է որպես ինքնուրույն պատմվածքներ՝ վերնագրերի համար օգտագործելով իր նախկին գործերի անվանումները։{{Sfn|Bryant|2014}} Ալբոմի վերնագիրը նույնպես վերցված է Ջերարդի նախկինում գրած մի պատմվածքից, որը Չիկագոյում տեղի ունեցած ավազակային սպանությունների մասին էր։<ref>{{Cite web |last=Shepherd |first=Tom |date=November 1, 2024 |title="You can hear the nervousness and excitement": The story of My Chem's debut album, I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love |url=https://www.kerrang.com/my-chemical-romance-debut-album-story-interview-gerard-way-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120214149/https://www.kerrang.com/my-chemical-romance-debut-album-story-interview-gerard-way-i-brought-you-my-bullets-you-brought-me-your-love |archive-date=January 20, 2025 |access-date=January 29, 2025 |website=[[Kerrang!]] |language=en}}</ref> Ստեղծագործելիս Ջերարդը երգերի տեքստերը գրում էր պատմվածքների հերոսների անունից և ձայնագրման ժամանակ փորձում էր լիովին մտնել տվյալ կերպարի դերի մեջ։{{Sfn|Bryant|2014|p=60}}Հաշվի առնելով Ջերարդի անցյալը որպես կոմիքսների նկարիչ՝ ձայնագրման ժամանակ Ռիքլին նրան խորհուրդ տվեց ալբոմի ստեղծման գործընթացն ընկալել որպես կոմիքսի ստեղծում։{{Sfn|Bryant|2014|p=60}}Ալբոմի մի շարք երգերում զգացվում է կոմիքսների թեմատիկ ազդեցությունը, որտեղ կիրառված են զոմբիներին և գոթական պատկերներին ու էսթետիկային բնորոշ մոտիվներ։{{Sfn|Bryant|2014|p=60}} == Երգացանկ == Բոլոր երգերի հեղինակն է [[My Chemical Romance]]-ը, բացառությամբ «Romance» ստեղծագործության, որը ժողովրդական երգ է՝ մշակված խմբի կողմից։ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 1 || «Romance» (գործիքային) || 1:02 |- | 2 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» || 3:51 |- | 3 || «Vampires Will Never Hurt You» || 5:26 |- | 4 || «Drowning Lessons» || 4:23 |- | 5 || «Our Lady of Sorrows» || 2:05 |- | 6 || «Headfirst for Halos» || 3:28 |- | 7 || «Skylines and Turnstiles» || 3:23 |- | 8 || «Early Sunsets Over Monroeville» || 5:05 |- | 9 || «This Is the Best Day Ever» || 2:12 |- | 10 || «Cubicles» || 3:51 |- | 11 || «Demolition Lovers» || 6:06 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 40:57 |} === Վերահրատարակություն / iTunes deluxe edition հավելյալ տեսահոլովակներ === {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! # !! Անվանում !! Տևողություն |- | 12 || «Honey, This Mirror Isn't Big Enough for the Two of Us» (տեսահոլովակ) || 3:53 |- | 13 || «Vampires Will Never Hurt You» (տեսահոլովակ) || 5:37 |- ! colspan="2" style="text-align:right" | Ընդհանուր տևողություն !! 50:27 |} == Անձնակազմ == '''[[My Chemical Romance]]''' * '''[[Ջերարդ Ուեյ]]''' — վոկալ * '''[[Ռեյ Տորո]]''' — կիթառներ * '''[[Մայքի Ուեյ]]''' — բաս-կիթառ * '''[[Մեթ Փելիսիեր]]''' — հարվածային գործիքներ '''Հավելյալ երաժիշտներ''' * '''[[Ֆրենկ Այերո]]''' — հավելյալ կիթառներ (2-րդ և 8-րդ երգերում) * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — բեք-վոկալ (9-րդ երգում) '''Տեխնիկական անձնակազմ''' * '''Ջեֆ Ռիքլի''' — պրոդյուսեր (բոլոր երգերում) * '''Ալեքս Սաավեդրա''' — պրոդյուսեր (3-րդ և 8-րդ երգերում), լուսանկարներ * '''Ջոն Նաքլերիո''' — ձայնագրում, միքսինգ * '''Ռայան Բոլ''' — մաստերինգ * '''Մարկ Դեբիակ և Ջերարդ Ուեյ''' — շապիկի ձևավորում (cover art design) == Ծանոթագրություններ == {{Ծանոթագրություններ}} == Գրականություն == *{{Cite book |last=Bryant |first=Tom |title=The True Lives of My Chemical Romance |publisher=Sidgwick & Jackson |year=2014 |language=en |ref=harv}} [[Կատեգորիա:2002 ալբոմներ]] [[Կատեգորիա:My Chemical Romance-ի ալբոմներ]] hgh3sdlji3lpv8nkf1tkko9vj6qm8zd 0 1322753 10715908 10715237 2026-03-27T20:20:40Z ~2026-13871-96 167454 10715908 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջին ալիք Ամերիկա | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Առաջին ալիք Ամերիկա.svg|200px]] | հիմնադիր = | բացվեց = [[ապրիլի 1]], [[2024]], 1:40 | երկիր = {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} | լեզու = [[հայերեն]], [[անգլերեն]] }} '''Առաջին ալիք Ամերիկա''', ամերիկյան հայալեզու հեռուստաալիք։ == Պատմություն == Առաջին ալիք Ամերիկան ապահովում է [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային հեռուստաընկերության]] ներկայությունը [[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային]] և [[Հարավային Ամերիկա]]ներում: Հաշվի առնելով [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հայկական մեծ համայնքի հետ մշակութային, տեղեկատվական հաղորդակցության կարևորությունը՝ Հանրայինը հիմնադրել է նոր մասնաճյուղ Միացյալ Նահանգներում: Առաջին ալիք Ամերիկան տեղեկատվական հարթակ է, որը սպասարկում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների հայ համայնքների հատուկ հետաքրքրությունները, կարիքները և նախասիրությունները: Առաջին ալիք Ամերիկան առաջարկում է տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային հաղորդումների, վավերագրական ֆիլմերի և ժամանցային հաղորդումների լայն շրջանակ, որոնք արտացոլում են հայկական օրակարգը: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Օվկիանոսից այն կողմ (հաղորդման վարողներ՝ [[Մանե Մխոյան]] և [[Անի Խաչիկյան (դերասան)|Անի Խաչիկյան]]) * Հարցազրույց (հաղորդման վարող՝ [[Պետրոս Ղազարյան]]) * Հայրենակից (հաղորդման վարող՝ Իրինա Հայրապետյան) * Ամերիկայի հայկական արմատները (հաղորդման վարող՝ [[Սոս Ջանիբեկյան]]) * [[Սպասիր ինձ]] (հաղորդման վարողներ՝ [[Խորեն Լևոնյան]] և [[Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)|Աննա Ավանեսյան]]) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelAmerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelamerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] tmo0gnoen42nuhdmtdig31cwsbj3lep 10715909 10715908 2026-03-27T20:22:51Z ~2026-13871-96 167454 10715909 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջին ալիք Ամերիկա | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Առաջին ալիք Ամերիկա.svg|200px]] | հիմնադիր = [[Պատկեր:Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն.svg|40px]] | բացվեց = [[ապրիլի 1]], [[2024]], 1:40 | երկիր = {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} | լեզու = [[հայերեն]], [[անգլերեն]] }} '''Առաջին ալիք Ամերիկա''', ամերիկյան հայալեզու հեռուստաալիք։ == Պատմություն == Առաջին ալիք Ամերիկան ապահովում է [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային հեռուստաընկերության]] ներկայությունը [[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային]] և [[Հարավային Ամերիկա]]ներում: Հաշվի առնելով [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հայկական մեծ համայնքի հետ մշակութային, տեղեկատվական հաղորդակցության կարևորությունը՝ Հանրայինը հիմնադրել է նոր մասնաճյուղ Միացյալ Նահանգներում: Առաջին ալիք Ամերիկան տեղեկատվական հարթակ է, որը սպասարկում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների հայ համայնքների հատուկ հետաքրքրությունները, կարիքները և նախասիրությունները: Առաջին ալիք Ամերիկան առաջարկում է տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային հաղորդումների, վավերագրական ֆիլմերի և ժամանցային հաղորդումների լայն շրջանակ, որոնք արտացոլում են հայկական օրակարգը: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Օվկիանոսից այն կողմ (հաղորդման վարողներ՝ [[Մանե Մխոյան]] և [[Անի Խաչիկյան (դերասան)|Անի Խաչիկյան]]) * Հարցազրույց (հաղորդման վարող՝ [[Պետրոս Ղազարյան]]) * Հայրենակից (հաղորդման վարող՝ Իրինա Հայրապետյան) * Ամերիկայի հայկական արմատները (հաղորդման վարող՝ [[Սոս Ջանիբեկյան]]) * [[Սպասիր ինձ]] (հաղորդման վարողներ՝ [[Խորեն Լևոնյան]] և [[Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)|Աննա Ավանեսյան]]) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelAmerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelamerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] 83ssd96eznqdljm81sp8fmparqe1yr8 10715910 10715909 2026-03-27T20:23:02Z ~2026-13871-96 167454 10715910 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջին ալիք Ամերիկա | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Առաջին ալիք Ամերիկա.svg|200px]] | հիմնադիր = [[Պատկեր:Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն.svg|80px]] | բացվեց = [[ապրիլի 1]], [[2024]], 1:40 | երկիր = {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} | լեզու = [[հայերեն]], [[անգլերեն]] }} '''Առաջին ալիք Ամերիկա''', ամերիկյան հայալեզու հեռուստաալիք։ == Պատմություն == Առաջին ալիք Ամերիկան ապահովում է [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային հեռուստաընկերության]] ներկայությունը [[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային]] և [[Հարավային Ամերիկա]]ներում: Հաշվի առնելով [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հայկական մեծ համայնքի հետ մշակութային, տեղեկատվական հաղորդակցության կարևորությունը՝ Հանրայինը հիմնադրել է նոր մասնաճյուղ Միացյալ Նահանգներում: Առաջին ալիք Ամերիկան տեղեկատվական հարթակ է, որը սպասարկում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների հայ համայնքների հատուկ հետաքրքրությունները, կարիքները և նախասիրությունները: Առաջին ալիք Ամերիկան առաջարկում է տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային հաղորդումների, վավերագրական ֆիլմերի և ժամանցային հաղորդումների լայն շրջանակ, որոնք արտացոլում են հայկական օրակարգը: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Օվկիանոսից այն կողմ (հաղորդման վարողներ՝ [[Մանե Մխոյան]] և [[Անի Խաչիկյան (դերասան)|Անի Խաչիկյան]]) * Հարցազրույց (հաղորդման վարող՝ [[Պետրոս Ղազարյան]]) * Հայրենակից (հաղորդման վարող՝ Իրինա Հայրապետյան) * Ամերիկայի հայկական արմատները (հաղորդման վարող՝ [[Սոս Ջանիբեկյան]]) * [[Սպասիր ինձ]] (հաղորդման վարողներ՝ [[Խորեն Լևոնյան]] և [[Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)|Աննա Ավանեսյան]]) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelAmerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelamerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] nh8hok5hqju9542395xahg7rmudqy56 10715911 10715910 2026-03-27T20:25:46Z ~2026-13871-96 167454 10715911 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջին ալիք Ամերիկա | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Առաջին ալիք Ամերիկա.svg|200px]] | հիմնադիր = [[Պատկեր:Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն.svg|80px]] | սեփականատեր = [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]] | բացվեց = [[ապրիլի 1]], [[2024]], 1:40 | երկիր = {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} | լեզու = [[հայերեն]], [[անգլերեն]] }} '''Առաջին ալիք Ամերիկա''', ամերիկյան հայալեզու հեռուստաալիք։ == Պատմություն == Առաջին ալիք Ամերիկան ապահովում է [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային հեռուստաընկերության]] ներկայությունը [[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային]] և [[Հարավային Ամերիկա]]ներում: Հաշվի առնելով [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հայկական մեծ համայնքի հետ մշակութային, տեղեկատվական հաղորդակցության կարևորությունը՝ Հանրայինը հիմնադրել է նոր մասնաճյուղ Միացյալ Նահանգներում: Առաջին ալիք Ամերիկան տեղեկատվական հարթակ է, որը սպասարկում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների հայ համայնքների հատուկ հետաքրքրությունները, կարիքները և նախասիրությունները: Առաջին ալիք Ամերիկան առաջարկում է տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային հաղորդումների, վավերագրական ֆիլմերի և ժամանցային հաղորդումների լայն շրջանակ, որոնք արտացոլում են հայկական օրակարգը: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Օվկիանոսից այն կողմ (հաղորդման վարողներ՝ [[Մանե Մխոյան]] և [[Անի Խաչիկյան (դերասան)|Անի Խաչիկյան]]) * Հարցազրույց (հաղորդման վարող՝ [[Պետրոս Ղազարյան]]) * Հայրենակից (հաղորդման վարող՝ Իրինա Հայրապետյան) * Ամերիկայի հայկական արմատները (հաղորդման վարող՝ [[Սոս Ջանիբեկյան]]) * [[Սպասիր ինձ]] (հաղորդման վարողներ՝ [[Խորեն Լևոնյան]] և [[Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)|Աննա Ավանեսյան]]) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelAmerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelamerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] cxemky41ha9zq1tj1es1li5ot8o9own 10715931 10715911 2026-03-27T21:14:31Z 23artashes 2675 [[Special:Contributions/~2026-13871-96|~2026-13871-96]] ([[User talk:~2026-13871-96|քննարկում]]) մասնակցի խմբագրումները հետ են շրջվել [[User:23artashes|23artashes]] մասնակցի վերջին տարբերակին։ 10715237 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր էջ|2026,3,22}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջին ալիք Ամերիկա | պատկերանիշ = | հիմնադիր = | բացվեց = [[ապրիլի 1]], [[2024]], 1:40 | երկիր = {{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} | լեզու = [[հայերեն]], [[անգլերեն]] }} '''Առաջին ալիք Ամերիկա''', ամերիկյան հայալեզու հեռուստաալիք։ == Պատմություն == Առաջին ալիք Ամերիկան ապահովում է [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային հեռուստաընկերության]] ներկայությունը [[Հյուսիսային Ամերիկա|Հյուսիսային]] և [[Հարավային Ամերիկա]]ներում: Հաշվի առնելով [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ում հայկական մեծ համայնքի հետ մշակութային, տեղեկատվական հաղորդակցության կարևորությունը՝ Հանրայինը հիմնադրել է նոր մասնաճյուղ Միացյալ Նահանգներում: Առաջին ալիք Ամերիկան տեղեկատվական հարթակ է, որը սպասարկում է Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկաների հայ համայնքների հատուկ հետաքրքրությունները, կարիքները և նախասիրությունները: Առաջին ալիք Ամերիկան առաջարկում է տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային հաղորդումների, վավերագրական ֆիլմերի և ժամանցային հաղորդումների լայն շրջանակ, որոնք արտացոլում են հայկական օրակարգը: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Օվկիանոսից այն կողմ (հաղորդման վարողներ՝ [[Մանե Մխոյան]] և [[Անի Խաչիկյան (դերասան)|Անի Խաչիկյան]]) * Հարցազրույց (հաղորդման վարող՝ [[Պետրոս Ղազարյան]]) * Հայրենակից (հաղորդման վարող՝ Իրինա Հայրապետյան) * Ամերիկայի հայկական արմատները (հաղորդման վարող՝ [[Սոս Ջանիբեկյան]]) * [[Սպասիր ինձ]] (հաղորդման վարողներ՝ [[Խորեն Լևոնյան]] և [[Աննա Ավանեսյան (հաղորդավար)|Աննա Ավանեսյան]]) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelAmerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelamerica Առաջին ալիք Ամերիկայի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 հիմնադրումներ ԱՄՆ-ում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] njm5ktbyy8ng2lswrw9b4nalggn4ouu 0 1322756 10715920 10715220 2026-03-27T20:34:22Z ~2026-13871-96 167454 10715920 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջինի միջազգային ալիք | պատկերանիշ = [[Պատկեր:Առաջինի միջազգային ալիք.svg|200px]] | հիմնադիր = [[Պատկեր:Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն.svg|80px]] | սեփականատեր = [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն]] | բացվեց = [[1996]] | երկիր = {{Դրոշավորում|Հայաստան}} | լեզու = [[հայերեն]] }} '''Առաջինի միջազգային ալիք''' (''Հ1 արբանյակային''), հայկական հեռուստաալիք։ == Պատմություն == 1996 թվականից Հ1-ը «Hot Bird» արբանյակից սկսել է հեռարձակվել [[Եվրոպա]]յում, [[Մերձավոր Արևելք]]ում և [[Հյուսիսային Աֆրիկա]]յում, իսկ 2000 թվականից նաև [[Հեռավոր Արևելք]]ում, [[Ավստրալիա]]յում, [[ԱՄՆ]]-ում և [[Կանադա]]յում։ 1999 թվականի փետրվարի 24-ից Հայաստանի հեռուստատեսությունը սկսել է հեռարձակվել արբանյակային կապով, որն իրականացել է Հայաստանի Կապի նախարարության և իտալական «[[:it:Telespazio TV|Տելեսպազիո]]» ընկերության միջև կնքված պայմանագրով։ Ներկայումս [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային Հեռուստաընկերության]] միջազգային «Հայաստան 1» արբանյակային հեռուստաալիքը հեռարձակվում է ողջ աշխարհում<ref>[http://www.1tv.am/hy/satellites Ծածկույթ - Հանրային հեռուստաընկերություն]</ref>, իսկ ահա 2000 թվականից գործողության մեջ մտած նոր օրենքի համաձայն Ազգային հեռուստատեսությունը վերանվանվել է Հանրային հեռուստաընկերության՝ «Հ1» տարբերանշանով։ Այսօր Առաջինի միջազգային ալիքը համաշխարհային սփռում ունի՝ ապահովելով իր հաղորդումների հասանելիությունը հայալեզու լսարանին: Ներկայացնելով հայկական մշակութային ժառանգությունը և տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունները՝ հեռուստաալիքի հիմնական նպատակն է Հայաստանի և Սփյուռքի միջև կենսական կապի ապահովումը: Հանրայինը վերջին տարիներին բարեփոխել է Միջազգային ալիքի եթերացանցը և սկսել է ավելի շատ օրիգինալ կոնտենտ հեռարձակել: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Հայաստանի կողքին (հաղորդման վարող՝ Ռուզաննա Հարությունյան) * Հայրենադարձի օրագիր * Ներուժ 6.0 === Մանկական հաղորդումներ === * Արևներ (ցուցադրվել է [[Արարատ (հեռուստաալիք)|Արարատով]], հետագայում ցուցադրվել է [[Արմենակոբ]]ով և [[ATV (Հայաստան)|ATV]]-ով) == Տարբերանշաններ == <gallery> Պատկեր:Հ1 արբանյակային (2009-2013).svg|Առաջինի միջազգային ալիք տարբերանշանը (եթերում օգտագործվել է 2009-2013 թթ.-ին) Պատկեր:Հ1 արբանյակային (2013-2016).svg|Առաջինի միջազգային ալիք տարբերանշանը (եթերում օգտագործվել է 2013-2016 թթ.-ին) Պատկեր:Հ1 արբանյակային (2016-2021).svg|Առաջինի միջազգային ալիք տարբերանշանը (եթերում օգտագործվել է 2016-2021 թթ.-ին) Պատկեր:Առաջինի միջազգային ալիք.svg|Առաջինի միջազգային ալիք տարբերանշանը (եթերում օգտագործվում է 2021 թ. նոյեմբերի 29–ից) </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelIntl Առաջինի միջազգային ալիքի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelinternational Առաջինի միջազգային ալիքի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] kd26jzx0m1r7jgrk8tdc1myisxdkaln 10715933 10715920 2026-03-27T21:17:00Z 23artashes 2675 [[Special:Contributions/~2026-13871-96|~2026-13871-96]] ([[User talk:~2026-13871-96|քննարկում]]) մասնակցի խմբագրումները հետ են շրջվել [[User:~2026-18047-86|~2026-18047-86]] մասնակցի վերջին տարբերակին։ 10715220 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջինի միջազգային ալիք | պատկերանիշ = | հիմնադիր = | բացվեց = [[1996]] | երկիր = {{Դրոշավորում|Հայաստան}} | լեզու = [[հայերեն]] }} '''Առաջինի միջազգային ալիք''' (''Հ1 արբանյակային''), հայկական հեռուստաալիք։ == Պատմություն == 1996 թվականից Հ1-ը «Hot Bird» արբանյակից սկսել է հեռարձակվել [[Եվրոպա]]յում, [[Մերձավոր Արևելք]]ում և [[Հյուսիսային Աֆրիկա]]յում, իսկ 2000 թվականից նաև [[Հեռավոր Արևելք]]ում, [[Ավստրալիա]]յում, [[ԱՄՆ]]-ում և [[Կանադա]]յում։ 1999 թվականի փետրվարի 24-ից Հայաստանի հեռուստատեսությունը սկսել է հեռարձակվել արբանյակային կապով, որն իրականացել է Հայաստանի Կապի նախարարության և իտալական «[[:it:Telespazio TV|Տելեսպազիո]]» ընկերության միջև կնքված պայմանագրով։ Ներկայումս [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային Հեռուստաընկերության]] միջազգային «Հայաստան 1» արբանյակային հեռուստաալիքը հեռարձակվում է ողջ աշխարհում<ref>[http://www.1tv.am/hy/satellites Ծածկույթ - Հանրային հեռուստաընկերություն]</ref>, իսկ ահա 2000 թվականից գործողության մեջ մտած նոր օրենքի համաձայն Ազգային հեռուստատեսությունը վերանվանվել է Հանրային հեռուստաընկերության՝ «Հ1» տարբերանշանով։ Այսօր Առաջինի միջազգային ալիքը համաշխարհային սփռում ունի՝ ապահովելով իր հաղորդումների հասանելիությունը հայալեզու լսարանին: Ներկայացնելով հայկական մշակութային ժառանգությունը և տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունները՝ հեռուստաալիքի հիմնական նպատակն է Հայաստանի և Սփյուռքի միջև կենսական կապի ապահովումը: Հանրայինը վերջին տարիներին բարեփոխել է Միջազգային ալիքի եթերացանցը և սկսել է ավելի շատ օրիգինալ կոնտենտ հեռարձակել: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Հայաստանի կողքին (հաղորդման վարող՝ Ռուզաննա Հարությունյան) * Հայրենադարձի օրագիր * Ներուժ 6.0 === Մանկական հաղորդումներ === * Արևներ (ցուցադրվել է [[Արարատ (հեռուստաալիք)|Արարատով]], հետագայում ցուցադրվել է [[Արմենակոբ]]ով և [[ATV (Հայաստան)|ATV]]-ով) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelIntl Առաջինի միջազգային ալիքի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelinternational Առաջինի միջազգային ալիքի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] kn90pq6z9cspp5adef72wkml4h03ii9 10715934 10715933 2026-03-27T21:17:49Z 23artashes 2675 Հեռացված պիտակի վերականգնում 10715934 wikitext text/x-wiki {{Անաղբյուր էջ|2026,3,22}} {{Տեղեկաքարտ Հեռուստաալիք | անվանում = Առաջինի միջազգային ալիք | պատկերանիշ = | հիմնադիր = | բացվեց = [[1996]] | երկիր = {{Դրոշավորում|Հայաստան}} | լեզու = [[հայերեն]] }} '''Առաջինի միջազգային ալիք''' (''Հ1 արբանյակային''), հայկական հեռուստաալիք։ == Պատմություն == 1996 թվականից Հ1-ը «Hot Bird» արբանյակից սկսել է հեռարձակվել [[Եվրոպա]]յում, [[Մերձավոր Արևելք]]ում և [[Հյուսիսային Աֆրիկա]]յում, իսկ 2000 թվականից նաև [[Հեռավոր Արևելք]]ում, [[Ավստրալիա]]յում, [[ԱՄՆ]]-ում և [[Կանադա]]յում։ 1999 թվականի փետրվարի 24-ից Հայաստանի հեռուստատեսությունը սկսել է հեռարձակվել արբանյակային կապով, որն իրականացել է Հայաստանի Կապի նախարարության և իտալական «[[:it:Telespazio TV|Տելեսպազիո]]» ընկերության միջև կնքված պայմանագրով։ Ներկայումս [[Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն|Հանրային Հեռուստաընկերության]] միջազգային «Հայաստան 1» արբանյակային հեռուստաալիքը հեռարձակվում է ողջ աշխարհում<ref>[http://www.1tv.am/hy/satellites Ծածկույթ - Հանրային հեռուստաընկերություն]</ref>, իսկ ահա 2000 թվականից գործողության մեջ մտած նոր օրենքի համաձայն Ազգային հեռուստատեսությունը վերանվանվել է Հանրային հեռուստաընկերության՝ «Հ1» տարբերանշանով։ Այսօր Առաջինի միջազգային ալիքը համաշխարհային սփռում ունի՝ ապահովելով իր հաղորդումների հասանելիությունը հայալեզու լսարանին: Ներկայացնելով հայկական մշակութային ժառանգությունը և տեղի ունեցող կարևոր իրադարձությունները՝ հեռուստաալիքի հիմնական նպատակն է Հայաստանի և Սփյուռքի միջև կենսական կապի ապահովումը: Հանրայինը վերջին տարիներին բարեփոխել է Միջազգային ալիքի եթերացանցը և սկսել է ավելի շատ օրիգինալ կոնտենտ հեռարձակել: == Հաղորդումներ == === Այլ հաղորդումներ === * Հայաստանի կողքին (հաղորդման վարող՝ Ռուզաննա Հարությունյան) * Հայրենադարձի օրագիր * Ներուժ 6.0 === Մանկական հաղորդումներ === * Արևներ (ցուցադրվել է [[Արարատ (հեռուստաալիք)|Արարատով]], հետագայում ցուցադրվել է [[Արմենակոբ]]ով և [[ATV (Հայաստան)|ATV]]-ով) == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.facebook.com/FirstChannelIntl Առաջինի միջազգային ալիքի էջը Ֆեյսբուքում] *[https://www.instagram.com/firstchannelinternational Առաջինի միջազգային ալիքի էջը Ինստագրամում] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:1996 հիմնադրումներ Հայաստանում]] [[Կատեգորիա:Հայալեզու հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հայաստանի հեռուստաալիքներ]] [[Կատեգորիա:Հեռուստաընկերություններ այբբենական կարգով]] 8o43dx7wpjxafb21qsgdxyo9qhqivwr 2 1322771 10716052 10714495 2026-03-28T09:08:43Z Armineaghayan 25187 10716052 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026/մասնակից}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Բրյուս Լիի հուշարձան (Մոստար)}} # {{դրոշ|Ուկրաինա}} {{Pagesize|Լեոնիդ Պոպով}} / բարելավում # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Դամիր Նիկշիչ}} # {{դրոշ|Խորվաթիա}} {{Pagesize|Միրկո Ռաչկի}} # {{դրոշ|Բոսնիա և Հերցեգովինա}} {{Pagesize|Լազար Դրլյաչա}} # {{դրոշ|Իրան}} {{Pagesize|Շամս Փահլավի}} # {{դրոշ|Ռուսաստան}} {{Pagesize|Ֆաթիմա Բուտաևա}} # {{դրոշ|Ռուսաստան}} {{Pagesize|Իրինա Կուկսենկովա}} 1k8psnxmo7oh5b8olbbt0y3hfopsxg2 0 1322918 10716091 10715033 2026-03-28T10:35:55Z 23artashes 2675 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716091 wikitext text/x-wiki {{Հայոց եկեղեցական ժողովներ}} '''Շիրակավանի ժողով''', եկեղեցական ժողով, որը գումարվել է 862 թվականին պատմական [[Շիրակավան]] քաղաքում՝ միջնադարյան Հայաստանի տարածքում։ Ժողովի նպատակն էր քննարկել եկեղեցական միության և կրոնական դոկտրինայի հարցերը՝ միավորելու համար [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ առաքելական]], [[Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիներ|Արևելյան ուղղափառ]] և սիրիական ժակոբիտական եկեղեցիները<ref>Մովսես Կաղանկատվացի, ''Պատմություն Աղվանից աշխարհի'', Երևան, Հրազդան, 1969, էջ 210–215</ref>: == Պատմական համատեքստ == IX դարը կարևոր ժամանակաշրջան էր քրիստոնեական եկեղեցիների համար. տեղի էին ունենում բազմաթիվ ժողովներ և բանակցություններ՝ doctrinal տարաձայնությունները քննարկելու և եկեղեցական միություն հաստատելու նպատակով։ Շիրակավանի ժողովը կազմակերպվել էր այս գործընթացի մասով՝ խորհրդակցություններում ընդգծելով doctrinal միասնության կարևորությունը<ref>Minorsky, V., ''Studies in Caucasian History'', Cambridge University Press, 1957, էջ 123–125</ref>: Ժողովը համընկավ նաև ժամանակի քաղաքական իրադրության հետ՝ [[Աշոտ Մեծ|Աշոտ Մեծի]] (Աշոտ Բագրատունի) դիրքերի ամրապնդմամբ Հայաստանում, որը հնարավորություն տվեց ժողովին հավաքվել և ապահովել անվտանգ անցկացման պայմանները<ref>Toumanoff, Cyril, ''Studies in Christian Caucasian History'', Georgetown University Press, 1963, էջ 98–102</ref>: == Ժողովի նպատակ == Շիրակավանի ժողովի հիմնական նպատակներն էին՝ * քննարկել քրիստոսաբանական հարցերը՝ միավորված դիրք ընդունելու նպատակով, * պարզել Հայ առաքելական եկեղեցու doctrinal արժեքների դերը միասնական քրիստոնեական միության ձևավորման գործում, * հաստատել doctrinal երկխոսություն՝ հնարավորության սահմաններում։ Ժողովի ընթացքում ընդգծվել է տարբեր եկեղեցիների doctrinal մոտեցումների միջև տարաձայնությունները, ինչը ցույց է տվել, թե որքան դժվար է իրական միություն ստեղծել տարբեր ուղղությունների միջև<ref>Grigoryan, Mariam. «Շիրակավանի 862 թ. եկեղեցական ժողովը», «Հայոց պատմության հարցեր», 2011, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, էջ 47–63</ref>: == Բագրատունիների դերը == Ժողովի կազմակերպումն ուժեղացվել է [[Աշոտ Ա Մեծ|Աշոտ Մեծի (Աշոտ Բագրատունի)]] աջակցությամբ, ով ժամանակավորապես հանդիսանում էր պետական իշխանություն ունեցող և եկեղեցական գործընթացներին աջակցող<ref>Minorsky, V., ''Studies in Caucasian History'', Cambridge University Press, 1957, էջ 124–126</ref>: Աշոտի քաղաքական և դիվանագիտական աջակցությունը կարևոր դեր խաղաց, որպեսզի ժողովը անցկացվի և ազդի եկեղեցական հարաբերությունների զարգացման վրա: == Արդյունքներ == Շիրակավանի ժողովը չհասավ համընդհանուր եկեղեցական միության: Այնուամենայնիվ, այն համարվում է պատմական փաստ, որն ընդգծում է doctrinal երկխոսության կարևորությունը և ցույց է տալիս եկեղեցիների միջև միասնության հաստատման դժվարությունները<ref>Grigoryan, Mariam, էջ 60–62</ref>: Ժողովը հետագայում ազդել է եկեղեցական պատմության զարգացման վրա և հանդիսացել օրինակ՝ doctrinal քննարկումների և եկեղեցական միջնորդությունների համար: == Ակադեմիական ուսումնասիրություններ == * Մովսես Կաղանկատվացի, ''Պատմություն Աղվանից աշխարհի'', Հրազդան, 1969, էջ 210–215 * Minorsky, V., ''Studies in Caucasian History'', Cambridge University Press, 1957, էջ 123–126 * Toumanoff, Cyril, ''Studies in Christian Caucasian History'', Georgetown University Press, 1963, էջ 98–102 * Գրիգորյան, Մարիամ. «Շիրակավանի 862 թ. եկեղեցական ժողովը», «Հայոց պատմության հարցեր», 2011, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտ, էջ 47–63 == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> [[Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ]] sabnemvyiqryr1a4q0pvsdnhr8rf5f8 0 1322922 10716103 10712928 2026-03-28T10:42:46Z 23artashes 2675 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Պատմական վարչատարածքային միավորներ ըստ երկրի]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716103 wikitext text/x-wiki '''Պարտավի ամիրություն'''՝ միջնադարյան վարչաքաղաքական միավոր Հարավային Կովկասում, որը գոյություն է ունեցել VIII–X դարերում և կենտրոնացած է եղել [[Պարտավ]] քաղաքում (ներկայիս [[Բարդա]], Ադրբեջան): Այն ձևավորվել է [[Արաբական խալիֆայություն|արաբական տիրապետության]] ընթացքում և ունեցել է քաղաքական, ռազմական և տնտեսական կարևոր նշանակություն<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref>: == Պատմական նախադրյալներ == Պարտավը վաղ միջնադարից եղել է [[Կովկասյան Ալբանիա|Կովկասյան Ալբանիաի]] կարևորագույն քաղաքներից մեկը և որոշ ժամանակ մայրաքաղաք: Քաղաքը գտնվում էր [[Կուր]] գետի ավազանում՝ կարևոր առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, որոնք կապում էին [[Մերձավոր Արևելք|Մերձավոր Արևելքը]], [[Հայաստան|Հայաստանը]] և [[Իրան|Իրանը]]<ref>Մովսես Կաղանկատվացի, ''Պատմություն Աղվանից աշխարհի'', Հրազդան, 1969</ref>: V–VII դարերում Պարտավը զարգացել էր որպես քաղաքական, տնտեսական և կրոնական կենտրոն։ Այստեղ էր գտնվում ալբանական կաթողիկոսությունը, իսկ քաղաքում գործել են արհեստանոցներ և առևտրական շուկաներ<ref>Minorsky, V. ''Studies in Caucasian History''. Cambridge University Press, 1957</ref>: == Արաբական նվաճումը և ամիրության ձևավորումը == VII դարի երկրորդ կեսին Հարավային Կովկասը նվաճվեց արաբական զորքերի կողմից: Արաբները տարածաշրջանում ստեղծեցին վարչական միավորներ՝ ամիրություններ, որոնց ղեկավարները կոչվում էին [[ամիրա]] (արաբ. أمير)<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref>: Պարտավը դարձել է մեկ այդպիսի ամիրություններից և ընդգրկվել [[Արան (միջնադար)|Արան]] կոչվող վարչատարածքային միավորում: Այստեղ ամիրաները վերահսկում էին հարկերի հավաքագրումը, ռազմական պաշտպանությունը և տեղական կառավարման համակարգը: Հայտնի ամիրաներ * Աբու Դաուդ ալ-Արանյան (IX դար)<ref>Minorsky, V. ''Studies in Caucasian History'', էջ 123–125</ref> * Հավսիֆ ալ-Պարթավի (IX–X դդ.)<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref> * Մուհամմադ ալ-Ամիրի (X դար)<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref> == Տնտեսություն և մշակույթ == Ամիրության շրջանում Պարտավը դարձել է [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասի]] խոշոր տնտեսական կենտրոններից մեկը։ Քաղաքում զարգացած էին արհեստագործությունը, մետաղամշակումը և խեցեգործությունը: Պարտավը գտնվում էր միջազգային առևտրական ուղիների վրա, որոնք կապում էին [[Բաղդադ]], [[Թբիլիսի]], [[Դվին]] և [[Գանձակ]]: Բնակչությունը բազմազգ էր՝ ալբաններ, հայեր, պարսիկներ և արաբներ, ինչը նպաստում էր տնտեսական և մշակութային ակտիվ կյանքին<ref>Encyclopaedia Iranica, "Barda"</ref>: == Ռուսական արշավանք և անկում == 943 թվականին Պարտավը ենթարկվեց ռուսական (վարանգյան) զորքերի արշավանքին, որոնք Կասպից ծովով հասան Հարավային Կովկաս և ժամանակավորապես գրավեցին քաղաքը: Այս իրադարձության մասին տեղեկություններ են հաղորդում արաբ պատմիչները, մասնավորապես [[Իբն Միսքավայհ]]<ref>Ibn Miskawayh, ''Tajarib al-Umam'', էջ 210–212</ref>: Չնայած ռուսական զորքերը որոշ ժամանակ վերահսկեցին քաղաքը, հիվանդությունների և տեղական դիմադրության պատճառով ստիպված էին հեռանալ: Քաղաքը մեծ վնասներ կրեց, ինչը հետագայում ազդեց նրա տնտեսական և քաղաքական կարևորության վրա: X դարում Պարտավի ազդեցությունը սկսեց նվազել՝ արտաքին արշավանքների, ներքին անկայունության և առևտրական ուղիների փոփոխության պատճառով: Շարժման արդյունքում տարածաշրջանի քաղաքական կենտրոնները տեղափոխվեցին [[Գանձակ]] և [[Թբիլիսի]]: == Աղբյուրներ == * Մովսես Կաղանկատվացի, ''Պատմություն Աղվանից աշխարհի'', Հրազդան, 1969 * Minorsky, V. ''Studies in Caucasian History''. Cambridge University Press, 1957 * Encyclopaedia Iranica, "Arran" և "Barda" * Ibn Miskawayh, ''Tajarib al-Umam'' * The Cambridge History of Iran, Vol. 4 == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> [[Կատեգորիա:Պատմական վարչատարածքային միավորներ ըստ երկրի]] r6lr8nu4cnl36fmft3ofnzwb6pa1l35 10716104 10716103 2026-03-28T10:43:21Z 23artashes 2675 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716104 wikitext text/x-wiki '''Պարտավի ամիրություն'''՝ միջնադարյան վարչաքաղաքական միավոր Հարավային Կովկասում, որը գոյություն է ունեցել VIII–X դարերում և կենտրոնացած է եղել [[Պարտավ]] քաղաքում (ներկայիս [[Բարդա]], Ադրբեջան): Այն ձևավորվել է [[Արաբական խալիֆայություն|արաբական տիրապետության]] ընթացքում և ունեցել է քաղաքական, ռազմական և տնտեսական կարևոր նշանակություն<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref>: == Պատմական նախադրյալներ == Պարտավը վաղ միջնադարից եղել է [[Կովկասյան Ալբանիա|Կովկասյան Ալբանիաի]] կարևորագույն քաղաքներից մեկը և որոշ ժամանակ մայրաքաղաք: Քաղաքը գտնվում էր [[Կուր]] գետի ավազանում՝ կարևոր առևտրական ճանապարհների խաչմերուկում, որոնք կապում էին [[Մերձավոր Արևելք|Մերձավոր Արևելքը]], [[Հայաստան|Հայաստանը]] և [[Իրան|Իրանը]]<ref>Մովսես Կաղանկատվացի, ''Պատմություն Աղվանից աշխարհի'', Հրազդան, 1969</ref>: V–VII դարերում Պարտավը զարգացել էր որպես քաղաքական, տնտեսական և կրոնական կենտրոն։ Այստեղ էր գտնվում ալբանական կաթողիկոսությունը, իսկ քաղաքում գործել են արհեստանոցներ և առևտրական շուկաներ<ref>Minorsky, V. ''Studies in Caucasian History''. Cambridge University Press, 1957</ref>: == Արաբական նվաճումը և ամիրության ձևավորումը == VII դարի երկրորդ կեսին Հարավային Կովկասը նվաճվեց արաբական զորքերի կողմից: Արաբները տարածաշրջանում ստեղծեցին վարչական միավորներ՝ ամիրություններ, որոնց ղեկավարները կոչվում էին [[ամիրա]] (արաբ. أمير)<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref>: Պարտավը դարձել է մեկ այդպիսի ամիրություններից և ընդգրկվել [[Արան (միջնադար)|Արան]] կոչվող վարչատարածքային միավորում: Այստեղ ամիրաները վերահսկում էին հարկերի հավաքագրումը, ռազմական պաշտպանությունը և տեղական կառավարման համակարգը: Հայտնի ամիրաներ * Աբու Դաուդ ալ-Արանյան (IX դար)<ref>Minorsky, V. ''Studies in Caucasian History'', էջ 123–125</ref> * Հավսիֆ ալ-Պարթավի (IX–X դդ.)<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref> * Մուհամմադ ալ-Ամիրի (X դար)<ref>Encyclopaedia Iranica, "Arran"</ref> == Տնտեսություն և մշակույթ == Ամիրության շրջանում Պարտավը դարձել է [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասի]] խոշոր տնտեսական կենտրոններից մեկը։ Քաղաքում զարգացած էին արհեստագործությունը, մետաղամշակումը և խեցեգործությունը: Պարտավը գտնվում էր միջազգային առևտրական ուղիների վրա, որոնք կապում էին [[Բաղդադ]], [[Թբիլիսի]], [[Դվին]] և [[Գանձակ]]: Բնակչությունը բազմազգ էր՝ ալբաններ, հայեր, պարսիկներ և արաբներ, ինչը նպաստում էր տնտեսական և մշակութային ակտիվ կյանքին<ref>Encyclopaedia Iranica, "Barda"</ref>: == Ռուսական արշավանք և անկում == 943 թվականին Պարտավը ենթարկվեց ռուսական (վարանգյան) զորքերի արշավանքին, որոնք Կասպից ծովով հասան Հարավային Կովկաս և ժամանակավորապես գրավեցին քաղաքը: Այս իրադարձության մասին տեղեկություններ են հաղորդում արաբ պատմիչները, մասնավորապես [[Իբն Միսքավայհ]]<ref>Ibn Miskawayh, ''Tajarib al-Umam'', էջ 210–212</ref>: Չնայած ռուսական զորքերը որոշ ժամանակ վերահսկեցին քաղաքը, հիվանդությունների և տեղական դիմադրության պատճառով ստիպված էին հեռանալ: Քաղաքը մեծ վնասներ կրեց, ինչը հետագայում ազդեց նրա տնտեսական և քաղաքական կարևորության վրա: X դարում Պարտավի ազդեցությունը սկսեց նվազել՝ արտաքին արշավանքների, ներքին անկայունության և առևտրական ուղիների փոփոխության պատճառով: Շարժման արդյունքում տարածաշրջանի քաղաքական կենտրոնները տեղափոխվեցին [[Գանձակ]] և [[Թբիլիսի]]: == Աղբյուրներ == * Մովսես Կաղանկատվացի, ''Պատմություն Աղվանից աշխարհի'', Հրազդան, 1969 * Minorsky, V. ''Studies in Caucasian History''. Cambridge University Press, 1957 * Encyclopaedia Iranica, "Arran" և "Barda" * Ibn Miskawayh, ''Tajarib al-Umam'' * The Cambridge History of Iran, Vol. 4 == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> [[Կատեգորիա:Պատմական վարչատարածքային միավորներ ըստ երկրի]] [[Կատեգորիա:Կովկասի պատմություն]] d1ofgpi3o1xayuclzwm4nx66t2pcz4k 0 1323082 10716092 10715028 2026-03-28T10:36:14Z 23artashes 2675 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716092 wikitext text/x-wiki {{Հայոց եկեղեցական ժողովներ}} '''Պարտավի եկեղեցական ժողով''', գումարվել է [[709]] [[709|թվականին]], [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] [[Ուտիք|Ուտիք նահանգի]] [[Բարդա|Պարտավ]] քաղաքում: Այն կարևոր դեր է ունեցել [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|հայ եկեղեցու]] և տարածաշրջանի եկեղեցական հարաբերությունների պատմության մեջ։ == Ժողովի պատմական պայմաններ == 7–8-րդ դարերում [[Հարավային Կովկաս|Հարավային Կովկասը]] գտնվում էր [[Արաբական խալիֆայություն|Արաբական խալիֆայության]] իշխանության տակ։ 7-րդ դարի երկրորդ կեսից հետո տարածաշրջանի քաղաքական իրավիճակը զգալիորեն փոխվել էր։ Արաբական նվաճումների արդյունքում [[Հայաստան|Հայաստանը]], [[Վրաստան|Վրաստանը]] և [[Աղվանք|Աղվանքը]] անցել էին արաբական իշխանության տակ։ Խալիֆայությունը փորձում էր վերահսկել նաև եկեղեցական կյանքը՝ խուսափելու քաղաքական հակասություններից և պահպանելու կայունությունը<ref>{{Cite book |last=Կաղանկատվացի |first=Մովսես |title=Պատմություն Աղվանից Աշխարհի |date=1969 |publisher=Հայաստան}}</ref>։ Այդ ժամանակաշրջանում որոշ հակասություններ կային Հայ առաքելական եկեղեցու և Աղվանից եկեղեցու միջև։ Աղվանից եկեղեցու որոշ առաջնորդներ փորձում էին անկախ քաղաքականություն վարել, ինչը երբեմն հակասում էր հայ եկեղեցու դիրքորոշմանը։ Այդ խնդիրը կարգավորելու համար կազմակերպվեց եկեղեցական ժողով [[Բարդա|Պարտավում]]։ Պարտավի 709 թ. եկեղեցական ժողովի ժամանակ Հայ եկեղեցու [[Կաթողիկոս|կաթողիկոսն]] էր՝ [[Եղիա Ա Արճիշեցի|Եղիա Ա Արճիշեց]]ի (կաթողիկոսության տարիները՝ մոտ 703–717 թթ.)։ [[Եղիա Ա Արճիշեցի|Եղիա Ա Արճիշեցին]]՝ որպես Հայ առաքելական եկեղեցու առաջնորդ, մասնակցել է եկեղեցական կյանքի կարգավորմանը և կարևոր դեր է ունեցել Պարտավի ժողովի որոշումների ձևավորման մեջ։ Նրա օրոք ամրապնդվեց Հայ եկեղեցու ազդեցությունը Աղվանից եկեղեցու նկատմամբ։ [[Աղվանից եկեղեցի|Աղվանից]] ([[Աղվանք|Աղվանքի)]] կաթողիկոսն էր՝ [[Ներսես Բակուր|Ներսես Բակուրը]]<ref>{{Cite book |last=Ղևոնդ |title=ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ |publisher=Սովետական Գրող |year=1982 |location=Երևան}}</ref>։ == Ժողովի նպատակ == Ժողովի հիմնական նպատակն էր կարգավորել հարաբերությունները [[Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի|Հայ առաքելական եկեղեցու]] [[Աղվանից եկեղեցի|Աղվանից եկեղեցու]] միջև։ Արաբական իշխանությունները ցանկանում էին, որ Աղվանից եկեղեցին ավելի սերտ կապի մեջ լինի Հայ եկեղեցու հետ և գործի նրա ազդեցության շրջանակում։ == Ժողովի որոշումներ == Պարտավի ժողովում ընդունվեցին մի շարք որոշումներ, որոնցից հիմնականները հետևյալն էին․ * Աղվանից եկեղեցին պետք է ենթարկվեր Հայ եկեղեցու հոգևոր իշխանությանը։ * Եկեղեցական կարգերն ու [[Դավանանք|դավանանքը]] պետք է համապատասխանեին հայ եկեղեցական ավանդույթներին։ * Կարգավորվեցին եկեղեցական վարչական հարցերը և հոգևորականների իրավունքները։ == Պատմական նշանակություն == Պարտավի 709 թ. ժողովը կարևոր էր, քանի որ՝ * Ամրապնդեց Հայ եկեղեցու ազդեցությունը Աղվանքում, * Կարգավորեց տարածաշրջանի քրիստոնեական համայնքների հարաբերությունները, * Նպաստեց եկեղեցական կառավարման միասնականությանը [[Կովկաս|Կովկասում]]։ == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> [[Կատեգորիա:Հայոց եկեղեցական ժողովներ]] d9jc3bos5fo7tn3kl720z39mdg73ila 1 1323158 10716043 10714494 2026-03-28T08:50:08Z Armineaghayan 25187 10716043 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Бутаева, Фатима Асланбековна|148705857|10714493|2026 թվականի մարտի 25}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Կանայք |երկիր= Ռուսաստան|մասնակից=Armineaghayan}} k37801q9ey57o62jg7rhp9t3opdqs5i 6 1323218 10715810 10715095 2026-03-27T13:42:11Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 ԱշբոտՏՆՂ վերբեռնեց [[Պատկեր:I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love.jpg]]-ի նոր տարբերակ 10715095 wikitext text/x-wiki == Ամփոփում == {{Ոչ ազատ պատկեր | Նկարագրություն = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love ալբոմի շապիկը | Աղբյուր = [https://en.wikipedia.org/wiki/File:I_Brought_You_My_Bullets,_You_Brought_Me_Your_Love.jpg en.wikipedia] | Հեղինակ = Eyeball Records | Հոդված = I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love | Նպատակը = Տեղեկաքարտում ալբոմը պատկերելու համար }} == Արտոնագրում == {{FairUseOnly}} hqt460gdrew3sz93jbrhsdpfwl7kfnb 0 1323303 10715775 10715774 2026-03-27T12:06:16Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10715775 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Դանիելա Ուլբինգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Daniela Ulbing. {{ԱԾ}})<ref>{{cite web |title=Daniela ULBING |url=https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/snowboard/athlete-profile-n1005487-daniela-ulbing.htm |work=[[Beijing 2022 Olympics]] |access-date=1 February 2022 |archive-date=24 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324020124/https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/snowboard/athlete-profile-n1005487-daniela-ulbing.htm |url-status=dead }}</ref>, [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Սնոուբորդ (սպորտաձև)|սնոուբորդ]]իստուհի, [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական]] փոխչեմպիոնուհի, աշխարհի պատանեկան և մեծահասակների առաջնությունների հաղթող<ref>{{cite web |url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=result |title=Daniela ULBING |website=FIS-ski.com |publisher=International Ski and Snowboard Federation}}</ref>։ == Կարիերա == Դանիելան սնոուբորդի պարապմունքների սկսել է հաճախել յոթ տարեկանից<ref>[http://www.kleinezeitung.at/kaernten/villach/aktuelles_villach/5153053/Kaerntnerin-des-Tages_Daniela-Ulbing_Das-Ausnahmetalent Даниэла Ульбинг: исключительный талант]</ref>: Միջազգային ասպարեզում իր առաջին մրցելույթը ունեցել է 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին [[Լանդգրաֆ]]ում, որտեղ FIS Race մրցույթում զուգահեռ սլալոմում զբաղեցրել է 18-րդ տեղը (PSL)<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11222 | tytuł = Landgraaf (NED) FIS Women's Parallel Slalom November 07, 2013 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: 2014 թվականի մարտին Վալմալենկոյում մասնակցել է աշխարհի պատանեկան առաջնությանը, զուգահեռ հսկա սլալոմում (PGS) զբաղեցրել տասներեքերորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11335 | tytuł = Chiesa in Valmalenco (ITA) FIS Junior World Championships Women's Parallel GS March 24, 2014 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Երեք տարի անց [[Կլինովեց (գյուղ, Կորոչանսկի շրջան)|Կլինովեց]]ում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությունում արծաթե մեդալ է նվաճել հսկա սլալոմում և բրոնզե մեդալ՝ զուգահեռ սլալոմում<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13514 | tytuł = Klinovec (CZE) FIS Junior World Championships Women's Parallel Slalom February 21, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13512 | tytuł = Klinovec (CZE) FIS Junior World Championships Women's Parallel GS February 20, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Իսկ 2018 թվականի սեպտեմբերին Կարդրոնայում անցկացված աշխարհի պատանեկան առաջնությունում զուգահեռ սլալոմում արժանացել է ոսկե մեդալի<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=15070 | tytuł = Cardrona (NZL) FIS Junior World Championships Women's Parallel Slalom September 06, 2018 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Դանիելան իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի հունվարի 9-ին [[Բադգաստայն|Բադ Գաստայն]]ում՝ զուգահեռ սլալոմի մրցումներում զբաղեցնելով 36-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11742 | tytuł = Bad Gastein (AUT) World Cup Women's Parallel Slalom January 09, 2015 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ Այդ բարձրակարգ մրցաշարում իր առաջին միավորները վաստակել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ զուգահեռ հսկա սլալոմում զբաղեցնելով 29-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=12400 | tytuł = Carezza (ITA) World Cup Women's Parallel GS December 12, 2015 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>, իսկ առաջին անգամ պատվո հարթակին կանգնել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 17-ին [[Կորտինա դ’Ամպեցո|Կորտինա դ'Ամպեցցո]]յում՝ զուգահեռ սլալոմում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13255 | tytuł = Cortina d'Ampezzo (ITA) World Cup Women's Parallel Slalom December 17, 2016 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ 2016/2017 մրցաշրջանում հաղթել է PSL դասակարգումում, իսկ 2022/2023 մրցաշրջանում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=cups | tytuł = Daniela ULBING World Cup Standings | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ Դանիելան բարձր արդյունքների է հասել նաև աշխարհի առաջնություններում: 2017 թվականին Սիեռա Նևադայում հաղթել է զուգահեռ սլալոմում<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13336 | tytuł = Sierra Nevada (ESP) World Championships Women's Parallel Slalom March 15, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>, զուգահեռ հսկա սլալոմում էլ զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13334 | tytuł = Sierra Nevada (ESP) World Championships Women's Parallel GS March 16, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Վեց տարի անց [[Բակուրիան]]իում կայացած աշխարհի առաջնությունում նա արծաթե մեդալ է նվաճել PGS-ում՝ պատվո հարթակը բաժանելով [[Ճապոնացիներ|ճապոնացի]] Ցուբակի Միկիի և [[Լեհեր|լեհ]] Ալեքսանդրա Կրոլի հետ<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=19949 | tytuł = Bakuriani (GEO) World Championships Women's Parallel Giant Slalom February 19, 2023 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը, իսկ հաջորդ ձմեռային օլիմպիադայում նվաճել է արծաթե մեդալ՝ զիջելով միայն անվանի չեխ մարզուհի [[Էսթեր Լեդեցկա]]յին<ref>{{Cite web |url=https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/results-ladies-parallel-giant-slalom-qfnl-00020001.htm |title=1/4 финала параллельного гигантского слалома |access-date=2018-02-28 |archive-date=2018-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207051819/https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/results-ladies-parallel-giant-slalom-qfnl-00020001.htm |url-status=dead }}</ref> և առաջ անցավ [[Սլովենիա|սլովեն]]ացի Գլորիա Կոտնիկից<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=14177 | tytuł = Phoenix Snow Park (KOR) Olympic Winter Games Women's Parallel GS February 24, 2018 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=18851 | tytuł = Beijing (CHN) Olympic Winter Games Women's Parallel Giant Slalom February 08, 2022 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: == Մարզական նվաճումներ == * 2017 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի զուգահեռ սլալոմում * Աշխարհի փոքր գավաթի խաղարկության հաղթող զուգահեռ սլալոմում * Աշխարհի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերի հաղթող և մրցանակակիր * Եվրոպայի գավաթակիր զուգահեռ սլալոմում և զուգահեռ հսկա սլալոմում * Եվրոպայի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերի բազմակի հաղթող և մրցանակակիր * Աշխարհի պատանեկան առաջնությունների արծաթե և բրոնզե մրցանակակի (2017) * Ավստրիայի առաջնությունների բազմակի հաղթող և մրցանակակիր === Ձմեռային օլիմպիական խաղեր === {| class=wikitable |- ! width=160 | Օլիմպիական խաղերը ! width=120px| <small>Զուգահեռ <br>հսկա սլալոմ</small> |-align=center |align=left| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2018|2018 Փհենչհան]] | [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2018 — параллельный гигантский слалом (женщины)|7]] |-align=center |align=left| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2022|2022 Պեկին]] | bgcolor=silver| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2022 — параллельный гигантский слалом (женщины)|2]] |} === Անհատական հաղթանակներ աշխարհի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերում (5) === (2023-01-10 դրությամբ) {| class="wikitable" |- ! '''№''' ! '''Մրցաշրջանը''' ! '''Ամսաթիվը''' ! '''Մրցավայրը''' ! '''Մրցաձևը''' |- | 1 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2016/2017|2016/17]]''' || 10 հունվ. 2017 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 2 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2020/2021|2020/21]]''' || 30 հունվ. 2021 || {{դրոշավորում|Ռուսաստան}} [[Մոսկվա]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 3 || rowspan=2| '''[[Кубок мира по сноуборду 2021/2022|2021/22]]''' || 16 դեկտ. 2021 || {{դրոշավորում|Իտալիա}} [[Կարեզա]] || զուգահեռ հսկա սլալոմ |- | 4 || 11 հունվ. 2022 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 5 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2022/2023|2022/23]]''' || 10 հունվ. 2023 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://daniela-ulbing.com/ Դանիելա Ուլբինգի պաշտոնական կայքէջ] * [https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/athlete-profile-n3023615-daniela-ulbing.htm Դանիելա Ուլբինգը] ՄՕԿ-ի կայքէջում{{ref|en}} * [https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=SB&competitorid=191792 Профиль FIS]{{ref|en}} * {{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=result | tytuł = Daniela ULBING - Athlete Biography | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}} * {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/136745 | tytuł = Daniela Ulbing | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-12-11}} * Team Austria|daniela-ulbing/2785 ([https://web.archive.org/web/20211107213556/https://www.olympia.at/main.asp?kat1=64&kat2=675&kat3=640&Text=&TEID=997 archive]) * {{Instagram}} {{DEFAULTSORT:Ուլբինգ, Դանիելա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Կին սնոուբորդիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] hxo5k1q5t9ubs0kojqvm2hi8j28uvei 10715779 10715775 2026-03-27T12:21:32Z Slava Sahakyan70 65321 /* Կարիերա */ 10715779 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Դանիելա Ուլբինգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Daniela Ulbing. {{ԱԾ}})<ref>{{cite web |title=Daniela ULBING |url=https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/snowboard/athlete-profile-n1005487-daniela-ulbing.htm |work=[[Beijing 2022 Olympics]] |access-date=1 February 2022 |archive-date=24 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324020124/https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/snowboard/athlete-profile-n1005487-daniela-ulbing.htm |url-status=dead }}</ref>, [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Սնոուբորդ (սպորտաձև)|սնոուբորդ]]իստուհի, [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական]] փոխչեմպիոնուհի, աշխարհի պատանեկան և մեծահասակների առաջնությունների հաղթող<ref>{{cite web |url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=result |title=Daniela ULBING |website=FIS-ski.com |publisher=International Ski and Snowboard Federation}}</ref>։ == Կարիերա == Դանիելան սնոուբորդի պարապմունքների սկսել է հաճախել յոթ տարեկանից<ref>[http://www.kleinezeitung.at/kaernten/villach/aktuelles_villach/5153053/Kaerntnerin-des-Tages_Daniela-Ulbing_Das-Ausnahmetalent Даниэла Ульбинг: исключительный талант]</ref>: Միջազգային ասպարեզում իր առաջին մրցելույթը ունեցել է 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին [[Լանդգրաֆ]]ում, որտեղ FIS Race մրցույթում զուգահեռ սլալոմում (PSL) զբաղեցրել է 18-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11222 | tytuł = Landgraaf (NED) FIS Women's Parallel Slalom November 07, 2013 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: 2014 թվականի մարտին Վալմալենկոյում մասնակցել է աշխարհի պատանեկան առաջնությանը, զուգահեռ հսկա սլալոմում (PGS) զբաղեցրել տասներեքերորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11335 | tytuł = Chiesa in Valmalenco (ITA) FIS Junior World Championships Women's Parallel GS March 24, 2014 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Երեք տարի անց [[Կլինովեց (գյուղ, Կորոչանսկի շրջան)|Կլինովեց]]ում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությունում արծաթե մեդալ է նվաճել հսկա սլալոմում և բրոնզե մեդալ՝ զուգահեռ սլալոմում<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13514 | tytuł = Klinovec (CZE) FIS Junior World Championships Women's Parallel Slalom February 21, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13512 | tytuł = Klinovec (CZE) FIS Junior World Championships Women's Parallel GS February 20, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Իսկ 2018 թվականի սեպտեմբերին Կարդրոնայում անցկացված աշխարհի պատանեկան առաջնությունում զուգահեռ սլալոմում արժանացել է ոսկե մեդալի<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=15070 | tytuł = Cardrona (NZL) FIS Junior World Championships Women's Parallel Slalom September 06, 2018 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Դանիելան իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի հունվարի 9-ին [[Բադգաստայն|Բադ Գաստայն]]ում՝ զուգահեռ սլալոմի մրցումներում զբաղեցնելով 36-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11742 | tytuł = Bad Gastein (AUT) World Cup Women's Parallel Slalom January 09, 2015 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ Այդ բարձրակարգ մրցաշարում իր առաջին միավորները վաստակել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ զուգահեռ հսկա սլալոմում զբաղեցնելով 29-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=12400 | tytuł = Carezza (ITA) World Cup Women's Parallel GS December 12, 2015 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>, իսկ առաջին անգամ պատվո հարթակին կանգնել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 17-ին [[Կորտինա դ’Ամպեցո|Կորտինա դ'Ամպեցցո]]յում՝ զուգահեռ սլալոմում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13255 | tytuł = Cortina d'Ampezzo (ITA) World Cup Women's Parallel Slalom December 17, 2016 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ 2016/2017 մրցաշրջանում հաղթել է PSL դասակարգումում, իսկ 2022/2023 մրցաշրջանում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=cups | tytuł = Daniela ULBING World Cup Standings | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ Դանիելան բարձր արդյունքների է հասել նաև աշխարհի առաջնություններում: 2017 թվականին Սիեռա Նևադայում հաղթել է զուգահեռ սլալոմում<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13336 | tytuł = Sierra Nevada (ESP) World Championships Women's Parallel Slalom March 15, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>, զուգահեռ հսկա սլալոմում էլ զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13334 | tytuł = Sierra Nevada (ESP) World Championships Women's Parallel GS March 16, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Վեց տարի անց [[Բակուրիան]]իում կայացած աշխարհի առաջնությունում նա արծաթե մեդալ է նվաճել PGS-ում՝ պատվո հարթակը բաժանելով [[Ճապոնացիներ|ճապոնացի]] Ցուբակի Միկիի և [[Լեհեր|լեհ]] Ալեքսանդրա Կրոլի հետ<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=19949 | tytuł = Bakuriani (GEO) World Championships Women's Parallel Giant Slalom February 19, 2023 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը, իսկ հաջորդ ձմեռային օլիմպիադայում նվաճել է արծաթե մեդալ՝ զիջելով միայն անվանի չեխ մարզուհի [[Էսթեր Լեդեցկա]]յին<ref>{{Cite web |url=https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/results-ladies-parallel-giant-slalom-qfnl-00020001.htm |title=1/4 финала параллельного гигантского слалома |access-date=2018-02-28 |archive-date=2018-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207051819/https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/results-ladies-parallel-giant-slalom-qfnl-00020001.htm |url-status=dead }}</ref> և առաջ անցավ [[Սլովենիա|սլովեն]]ացի Գլորիա Կոտնիկից<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=14177 | tytuł = Phoenix Snow Park (KOR) Olympic Winter Games Women's Parallel GS February 24, 2018 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=18851 | tytuł = Beijing (CHN) Olympic Winter Games Women's Parallel Giant Slalom February 08, 2022 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: == Մարզական նվաճումներ == * 2017 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի զուգահեռ սլալոմում * Աշխարհի փոքր գավաթի խաղարկության հաղթող զուգահեռ սլալոմում * Աշխարհի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերի հաղթող և մրցանակակիր * Եվրոպայի գավաթակիր զուգահեռ սլալոմում և զուգահեռ հսկա սլալոմում * Եվրոպայի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերի բազմակի հաղթող և մրցանակակիր * Աշխարհի պատանեկան առաջնությունների արծաթե և բրոնզե մրցանակակի (2017) * Ավստրիայի առաջնությունների բազմակի հաղթող և մրցանակակիր === Ձմեռային օլիմպիական խաղեր === {| class=wikitable |- ! width=160 | Օլիմպիական խաղերը ! width=120px| <small>Զուգահեռ <br>հսկա սլալոմ</small> |-align=center |align=left| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2018|2018 Փհենչհան]] | [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2018 — параллельный гигантский слалом (женщины)|7]] |-align=center |align=left| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2022|2022 Պեկին]] | bgcolor=silver| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2022 — параллельный гигантский слалом (женщины)|2]] |} === Անհատական հաղթանակներ աշխարհի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերում (5) === (2023-01-10 դրությամբ) {| class="wikitable" |- ! '''№''' ! '''Մրցաշրջանը''' ! '''Ամսաթիվը''' ! '''Մրցավայրը''' ! '''Մրցաձևը''' |- | 1 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2016/2017|2016/17]]''' || 10 հունվ. 2017 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 2 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2020/2021|2020/21]]''' || 30 հունվ. 2021 || {{դրոշավորում|Ռուսաստան}} [[Մոսկվա]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 3 || rowspan=2| '''[[Кубок мира по сноуборду 2021/2022|2021/22]]''' || 16 դեկտ. 2021 || {{դրոշավորում|Իտալիա}} [[Կարեզա]] || զուգահեռ հսկա սլալոմ |- | 4 || 11 հունվ. 2022 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 5 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2022/2023|2022/23]]''' || 10 հունվ. 2023 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://daniela-ulbing.com/ Դանիելա Ուլբինգի պաշտոնական կայքէջ] * [https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/athlete-profile-n3023615-daniela-ulbing.htm Դանիելա Ուլբինգը] ՄՕԿ-ի կայքէջում{{ref|en}} * [https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=SB&competitorid=191792 Профиль FIS]{{ref|en}} * {{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=result | tytuł = Daniela ULBING - Athlete Biography | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}} * {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/136745 | tytuł = Daniela Ulbing | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-12-11}} * Team Austria|daniela-ulbing/2785 ([https://web.archive.org/web/20211107213556/https://www.olympia.at/main.asp?kat1=64&kat2=675&kat3=640&Text=&TEID=997 archive]) * {{Instagram}} {{DEFAULTSORT:Ուլբինգ, Դանիելա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Կին սնոուբորդիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] fglxcec14rcm284ckrqp8mpwd9k0ybs 10715780 10715779 2026-03-27T12:23:05Z Slava Sahakyan70 65321 /* Կարիերա */ 10715780 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Դանիելա Ուլբինգ''' ([[գերմաներեն]]՝ Daniela Ulbing. {{ԱԾ}})<ref>{{cite web |title=Daniela ULBING |url=https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/snowboard/athlete-profile-n1005487-daniela-ulbing.htm |work=[[Beijing 2022 Olympics]] |access-date=1 February 2022 |archive-date=24 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324020124/https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/snowboard/athlete-profile-n1005487-daniela-ulbing.htm |url-status=dead }}</ref>, [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Սնոուբորդ (սպորտաձև)|սնոուբորդ]]իստուհի, [[Օլիմպիական խաղեր|օլիմպիական]] փոխչեմպիոնուհի, աշխարհի պատանեկան և մեծահասակների առաջնությունների հաղթող<ref>{{cite web |url=https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=result |title=Daniela ULBING |website=FIS-ski.com |publisher=International Ski and Snowboard Federation}}</ref>։ == Կարիերա == Դանիելան սնոուբորդի պարապմունքների սկսել է հաճախել յոթ տարեկանից<ref>[http://www.kleinezeitung.at/kaernten/villach/aktuelles_villach/5153053/Kaerntnerin-des-Tages_Daniela-Ulbing_Das-Ausnahmetalent Даниэла Ульбинг: исключительный талант]</ref>: Միջազգային ասպարեզում իր առաջին մրցելույթը ունեցել է 2013 թվականի նոյեմբերի 7-ին [[Լանդգրաֆ]]ում, որտեղ FIS Race մրցույթում զուգահեռ սլալոմում (PSL) զբաղեցրել է 18-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11222 | tytuł = Landgraaf (NED) FIS Women's Parallel Slalom November 07, 2013 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: 2014 թվականի մարտին Վալմալենկոյում մասնակցել է աշխարհի պատանեկան առաջնությանը, զուգահեռ հսկա սլալոմում (PGS) զբաղեցրել տասներեքերորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11335 | tytuł = Chiesa in Valmalenco (ITA) FIS Junior World Championships Women's Parallel GS March 24, 2014 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Երեք տարի անց [[Կլինովեց (գյուղ, Կորոչանսկի շրջան)|Կլինովեց]]ում կայացած աշխարհի պատանեկան առաջնությունում արծաթե մեդալ է նվաճել հսկա սլալոմում և բրոնզե մեդալ՝ զուգահեռ սլալոմում<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13514 | tytuł = Klinovec (CZE) FIS Junior World Championships Women's Parallel Slalom February 21, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13512 | tytuł = Klinovec (CZE) FIS Junior World Championships Women's Parallel GS February 20, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Իսկ 2018 թվականի սեպտեմբերին Կարդրոնայում անցկացված աշխարհի պատանեկան առաջնությունում զուգահեռ սլալոմում արժանացել է ոսկե մեդալի<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=15070 | tytuł = Cardrona (NZL) FIS Junior World Championships Women's Parallel Slalom September 06, 2018 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկությունում Դանիելան իր նորամուտը նշել է 2015 թվականի հունվարի 9-ին [[Բադգաստայն|Բադ Գաստայն]]ում՝ զուգահեռ սլալոմի մրցումներում զբաղեցնելով 36-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=11742 | tytuł = Bad Gastein (AUT) World Cup Women's Parallel Slalom January 09, 2015 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ Այդ բարձրակարգ մրցաշարում իր առաջին միավորները վաստակել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ զուգահեռ հսկա սլալոմում զբաղեցնելով 29-րդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=12400 | tytuł = Carezza (ITA) World Cup Women's Parallel GS December 12, 2015 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>, իսկ առաջին անգամ պատվո հարթակին կանգնել է 2016 թվականի դեկտեմբերի 17-ին [[Կորտինա դ’Ամպեցո|Կորտինա դ'Ամպեցցո]]յում՝ զուգահեռ սլալոմում զբաղեցնելով երկրորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13255 | tytuł = Cortina d'Ampezzo (ITA) World Cup Women's Parallel Slalom December 17, 2016 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ 2016/2017 մրցաշրջանում հաղթել է PSL դասակարգումում, իսկ 2022/2023 մրցաշրջանում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=cups | tytuł = Daniela ULBING World Cup Standings | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>։ Դանիելան բարձր արդյունքների է հասել նաև աշխարհի առաջնություններում: 2017 թվականին Սիեռա Նևադայում հաղթել է զուգահեռ սլալոմում<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13336 | tytuł = Sierra Nevada (ESP) World Championships Women's Parallel Slalom March 15, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>, զուգահեռ հսկա սլալոմում էլ զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=13334 | tytuł = Sierra Nevada (ESP) World Championships Women's Parallel GS March 16, 2017 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: Վեց տարի անց [[Բակուրիան]]իում կայացած աշխարհի առաջնությունում նա արծաթե մեդալ է նվաճել զուգահեռ հսկա սլալոմում՝ PGS-ում՝ պատվո հարթակը բաժանելով [[Ճապոնացիներ|ճապոնացի]] Ցուբակի Միկիի և [[Լեհեր|լեհ]] Ալեքսանդրա Կրոլի հետ<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=19949 | tytuł = Bakuriani (GEO) World Championships Women's Parallel Giant Slalom February 19, 2023 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: 2018 թվականի ձմեռային օլիմպիական խաղերում զբաղեցրել է յոթերորդ տեղը, իսկ հաջորդ ձմեռային օլիմպիադայում նվաճել է արծաթե մեդալ՝ զիջելով միայն անվանի չեխ մարզուհի [[Էսթեր Լեդեցկա]]յին<ref>{{Cite web |url=https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/results-ladies-parallel-giant-slalom-qfnl-00020001.htm |title=1/4 финала параллельного гигантского слалома |access-date=2018-02-28 |archive-date=2018-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207051819/https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/results-ladies-parallel-giant-slalom-qfnl-00020001.htm |url-status=dead }}</ref> և առաջ անցավ [[Սլովենիա|սլովեն]]ացի Գլորիա Կոտնիկից<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=14177 | tytuł = Phoenix Snow Park (KOR) Olympic Winter Games Women's Parallel GS February 24, 2018 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref><ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/results.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&raceid=18851 | tytuł = Beijing (CHN) Olympic Winter Games Women's Parallel Giant Slalom February 08, 2022 | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}}</ref>: == Մարզական նվաճումներ == * 2017 թ. աշխարհի չեմպիոնուհի զուգահեռ սլալոմում * Աշխարհի փոքր գավաթի խաղարկության հաղթող զուգահեռ սլալոմում * Աշխարհի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերի հաղթող և մրցանակակիր * Եվրոպայի գավաթակիր զուգահեռ սլալոմում և զուգահեռ հսկա սլալոմում * Եվրոպայի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերի բազմակի հաղթող և մրցանակակիր * Աշխարհի պատանեկան առաջնությունների արծաթե և բրոնզե մրցանակակի (2017) * Ավստրիայի առաջնությունների բազմակի հաղթող և մրցանակակիր === Ձմեռային օլիմպիական խաղեր === {| class=wikitable |- ! width=160 | Օլիմպիական խաղերը ! width=120px| <small>Զուգահեռ <br>հսկա սլալոմ</small> |-align=center |align=left| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2018|2018 Փհենչհան]] | [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2018 — параллельный гигантский слалом (женщины)|7]] |-align=center |align=left| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2022|2022 Պեկին]] | bgcolor=silver| [[Сноуборд на зимних Олимпийских играх 2022 — параллельный гигантский слалом (женщины)|2]] |} === Անհատական հաղթանակներ աշխարհի գավաթի խաղարկությունների մրցափուլերում (5) === (2023-01-10 դրությամբ) {| class="wikitable" |- ! '''№''' ! '''Մրցաշրջանը''' ! '''Ամսաթիվը''' ! '''Մրցավայրը''' ! '''Մրցաձևը''' |- | 1 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2016/2017|2016/17]]''' || 10 հունվ. 2017 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 2 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2020/2021|2020/21]]''' || 30 հունվ. 2021 || {{դրոշավորում|Ռուսաստան}} [[Մոսկվա]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 3 || rowspan=2| '''[[Кубок мира по сноуборду 2021/2022|2021/22]]''' || 16 դեկտ. 2021 || {{դրոշավորում|Իտալիա}} [[Կարեզա]] || զուգահեռ հսկա սլալոմ |- | 4 || 11 հունվ. 2022 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- | 5 || '''[[Кубок мира по сноуборду 2022/2023|2022/23]]''' || 10 հունվ. 2023 || {{դրոշավորում|Ավստրիա}}, [[Բադգաստայն]] || զուգահեռ սլալոմ |- |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://daniela-ulbing.com/ Դանիելա Ուլբինգի պաշտոնական կայքէջ] * [https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/snowboard/athlete-profile-n3023615-daniela-ulbing.htm Դանիելա Ուլբինգը] ՄՕԿ-ի կայքէջում{{ref|en}} * [https://data.fis-ski.com/dynamic/athlete-biography.html?sector=SB&competitorid=191792 Профиль FIS]{{ref|en}} * {{Cytuj stronę | url = https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=SB&competitorid=191792&type=result | tytuł = Daniela ULBING - Athlete Biography | opublikowany = fis-ski.com | język = en | data dostępu = 2025-12-11}} * {{Cytuj stronę | url = https://www.olympedia.org/athletes/136745 | tytuł = Daniela Ulbing | opublikowany = olympedia.org | język = en | data dostępu = 2025-12-11}} * Team Austria|daniela-ulbing/2785 ([https://web.archive.org/web/20211107213556/https://www.olympia.at/main.asp?kat1=64&kat2=675&kat3=640&Text=&TEID=997 archive]) * {{Instagram}} {{DEFAULTSORT:Ուլբինգ, Դանիելա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Կին սնոուբորդիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Աշխարհի չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Աշխարհի առաջնությունների մեդալակիրներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] s7hhm4gkp9zdi9elxwvvx2mke1le75s 14 1323305 10715792 2026-03-27T12:52:07Z Beko 1511 Նոր էջ «[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա)]]»: 10715792 wikitext text/x-wiki [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա)]] c6n60uh549evzweqcrmmocjgyw94fan 14 1323306 10715793 2026-03-27T12:52:56Z Beko 1511 Նոր էջ «[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (երկիր)]]»: 10715793 wikitext text/x-wiki [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (երկիր)]] ohxfcallyjh9r1ixkw5ebkdchbwz3xs 0 1323307 10715803 2026-03-27T13:28:21Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} '''Հյուսիսային Վելեբիտ''' ազգային պարկ [[Խորվաթիա]]յում<ref>{{cite web|url=http://www.mint.hr/default.aspx?id=6724|title=DZS: U nacionalnim parkovima 2010. više posjetitelja|date=8 March 2011|language=hr|work=mint.hr|accessdate=5 May 2015}}</ref> ({{lang-hr|Nacionalni park Sjeverni Velebit}}), որը ընդգրկում է Վելեբիտ լեռների հյուսիսային հատվածի 109...»: 10715803 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} '''Հյուսիսային Վելեբիտ''' ազգային պարկ [[Խորվաթիա]]յում<ref>{{cite web|url=http://www.mint.hr/default.aspx?id=6724|title=DZS: U nacionalnim parkovima 2010. više posjetitelja|date=8 March 2011|language=hr|work=mint.hr|accessdate=5 May 2015}}</ref> ({{lang-hr|Nacionalni park Sjeverni Velebit}}), որը ընդգրկում է Վելեբիտ լեռների հյուսիսային հատվածի 109 կմ<sup>2</sup> տարածքը, որը Խորվաթիայի ամենամեծ լեռնաշղթան է: Վելեբիտ լեռնաշղթայի այս հատվածի առատ բազմազանության պատճառով տարածքը 1999 թվականին արգելոցից բարձրացվել է<ref name="Abraham"/> և նույն թվականի սեպտեմբերին բացվել որպես [[ազգային պարկ]]: Վելեբիտ լեռնաշղթայի ամբողջ տարածքը «բնության պարկ» է, որը ավելի քիչ պահպանվող կատեգորիա է: Վելեբիտում գտնվող մեկ այլ ազգային պարկ է [[Պակլենիցա]]ն՝ հարավային կողմում: 2017 թվականին ազգային պարկի տարածքում գտնվող հաճարենու անտառները ներառվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում, որը հայտնի է որպես Կարպատների և Եվրոպայի այլ շրջանների հին և նախնադարյան հաճարենու անտառներ՝ վերջին սառցե դարաշրջանից ի վեր Եվրոպայում անտառային դինամիկայի էկոլոգիական պատմության վկայություն<ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1133 |title = Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 3 September 2022}}</ref>: == Պարկ == Պարկի արգելոցը պաշտպանված է, և այցելուները սահմանափակված են նշանակված արահետներով: Արգելոցի ներսում գտնվում է Վիսիբաբա (Գալանտուս) բուսաբանական արգելոցը՝ Sibiraea altaiensis-ի էնդեմիկ խորվաթական ենթատեսակի առատությամբ, և Զավիժան-Բալինովաց-Վելիկա կոսա բուսաբանական արգելոցը, որը հայտնի է լեռնային բուսական աշխարհի իր ակնառու հավաքածուով: Արգելոցի ներսում գտնվում է հայտնի Վելեբիտ բուսաբանական այգին, որը հիմնադրվել է դեղագիտության պրոֆեսոր և բուսաբան Ֆրան Կուշանի կողմից 1967 թվականին<ref>{{cite web|url=http://hirc.botanic.hr/vrt/hrv/Projekti.htm|title=Botanički vrt PMF-a|work=hirc.botanic.hr|language=hr|accessdate=6 May 2015}}</ref>: Այգին խաչաձևված է լեռնագնացության արահետներով: Առավել հայտնին Պրեմուժիչի արահետն է, որը կոչվել է դրա կառուցող անտառապահ Անտե Պրեմուժիչի անունով, որը այն կառուցել է 1933 թվականի վերջին: Արահետն անցնում է այգու ամենագեղեցիկ և ամենահետաքրքիր մասերով: Շրջակայքում գտնվող բազմաթիվ գագաթներից բացվում են Ադրիատիկ ծովի և նրա կղզիների (Պագ, Ռաբ, Գոլի Օտոկ, Պրվիչ և Կրկ), ինչպես նաև մայրցամաքային կողմի հիանալի տեսարաններ: [[Պատկեր:Velebit Nature Park CIMG8815.JPG|մինի|ձախից|Այգու քարտեզ]] Այգու մշակութային արժեքին ավելացնում են այսպես կոչված «ամառային տնակների» բազմաթիվ ավերակները: Սրանք մնացել են այն ժամանակներից, երբ Վելեբիթը բնակեցված էր հովիվներով և անասնապահներով: Ափամերձ լանջերին կան բազմաթիվ ավերված տներ, տնակներ և քարե պատեր, որոնք բոլորը տեղական բնակչության անհետացման վկայություններ են։ Զավիժան (1676 մ) գագաթը գտնվում է պարկի ներսում, որը Խորվաթիայի ամենաբարձր օդերևութաբանական կայանն է։ == Հատուկ արգելոցներ == Պարկի հատուկ արգելոցներն են Հայդուչկի կուկովի, Ռոժանսկի կուկովի, Լուկինա ջամա (աշխարհի ամենախորը քարանձավային համակարգերից մեկը), «Վիսիբաբա» բուսաբանական արգելոցը, Բորով վրհ անտառային արգելոցը, Զավիժան-Բալինովաց-Վելիկա կոսա բուսաբանական արգելոցը և հայտնի Վելեբիթի բուսաբանական այգին: Հարավային ծայրում գտնվում է Շտիրովաչայի հատուկ անտառային բուսականության արգելոցը: Հայդուչկի կուկովի և Ռոժանսկի կուկովի անունները ծագում են ժողովրդական անունից, որը տրվել է Վելեբիթի լեռների շրջակայքում բարձրացող մեծ քարե զանգվածներին: Դրանք գտնվում են պարկի կենտրոնում, բայց դրա մշտական ​​​​մաս չեն կազմում, դրանց մուտքը սահմանափակված է գիտական ​​​​հետազոտողների և կրթական այցելուների համար։ === Հայդուչկի կուկովի === Հայդուչկի կուկովին Վելեբիթի հյուսիսային մասում գտնվող Կուկովի գագաթների խմբից մեկն է: Ռոժանսկի կուկովի հետ միասին այն կազմում է մոտ 22 կմ² տարածք, որը 1969 թվականին հայտարարվել է որպես արգելոց: Այն Ռոժանսկի կուկովիից բաժանված է Սկրբինա Դրագա և Վելիկի Լուբենովաց դաշտերով։ Կուկովի խումբն ունի մոտ 40 գագաթ, որոնք գերազանցում են 1600 մ-ը: Հայդուչկի կուկովի շրջակայքն ունի բարդ ստորգետնյա ջրահեռացման համակարգ: Տեղանքը շատ ավելի վայրի է, քան Ռոժանսկի կուկովի շրջակայքում, և կան հատվածներ, որտեղ նույնիսկ այսօր մարդու ոտքը երբեք չի ոտք դրել<ref name="Rodovinovič">Radovan Radovinović, ''The Croatian Adriatic Tourist Guide'', pg. 143, Naklada Naprijed - Zagreb (1999), {{ISBN|953-178-097-8}}</ref>: Լուկինա ջաման, Խորվաթիայի ամենախոր լեռնային քարանձավը և Հարավարևելյան Եվրոպայի ամենախոր քարանձավներից մեկը՝ 1392 մ խորությամբ, հայտնաբերվել է 1992 թվականին տեղացի քարանձավային սիրահար Օզրեն Լուկիչի կողմից: Լուկիչը պատերազմի ժամանակ (1991-95) որպես կամավոր միացել է լեռնային դիվիզիայի և 1992 թվականին զոհվել է դիպուկահարի կրակոցից<ref name="Abraham">Rudolf Abraham, [https://books.google.com/books?id=1qFgDKXj0kcC&dq=Hajdu%C4%8Dki+kukovi&pg=PA130 ''Walking in Croatia''], pg. 130, Cicerone Press (2004), {{ISBN|1-85284-406-X}}</ref>: Լուկինա ջաման անվանակոչվել է նրա անունով: == Ռոժանսկի կուկովներ == [[File:Rossijeva koliba velebit.jpg|thumb|right|560px|Ռոսիի խրճիթը]] Առաջին «կուկը»՝ Գրոմովաչան (1675 մ), գտնվում է Զավիժանի հանրակացարանից երկուսուկես ժամվա քայլելու հեռավորության վրա: Ժայռերի կենտրոնը սկսվում է անմիջապես Ռոսիևա կոլիբայից (լեռնային խրճիթ), որը նույնպես հանրակացարանից 2.5 ժամվա քայլելու հեռավորության վրա է<ref name="Rodovinovič"/>: Այս ժայռոտ շրջանի ամենահետաքրքիր մասը գտնվում է Ռոսիևա կոլիբայից դեպի Կրիկվենա (1641 մ) տանող արահետի վրա, որը խրճիթից կես ժամվա քայլելու հեռավորության վրա է: Մոտ 18 կմ² տարածքում կան հիսունից ավելի քարքարոտ գագաթներ, որոնք բոլորն էլ գերազանցում են 1600 մ-ը, որոնցից որոշները ունեն աշտարակների, սրածայրերի կամ օբելիսկների տարօրինակ ձևեր։ Այստեղ հանդիպում են կարստային ապարների բոլոր երևույթները՝ անդունդներ, գլխապտույտ բարձունքներ, ճեղքեր, քարանձավներ, բնական դարպասներ և անցումներ։ Ամենահայտնի և ամենատարածված տեսարժան վայրերն են Նովոտնիև կուկը, Ռոսիլիև կուկը և Պրեմուժիչև կուկը։ 1935-1936 թվականների սեզոնին Ռոժանսկի կուկովիի վրա գտնվող Ռոսիևա կուկա լեռնային խրճիթը, որը գտնվում է 1620 մետր (5310 ոտնաչափ) բարձրության վրա, այցելել է 70 այցելու։ Krajačeva kuća-ն 1580 մետր վրա Զավիզանի վրա տեսավ 110<ref>{{cite magazine |date=1936 |orig-date=1936-05-15 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=212-245 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=32 |issue=7-8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193607.pdf |language=hr}}</ref>: Krajačeva kuća-ն (բաց է հունիսի 1-ից սեպտեմբերի 30-ը) այցելել է 163 այցելու, այդ թվում՝ 2 Գերմանիայի և 1 Չեխոսլովակիայի քաղաքացիներ: Երկուսն էլ եղել են ժամանակավոր Իվան Մոդրիչի ղեկավարությամբ<ref>{{cite magazine |date=1936 |orig-date=1937-05-05 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=221-252 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=33 |issue=7-8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193707.pdf |language=hr}}</ref>: 1937-1938 մրցաշրջանում Rossijeva kuća-ն տեսավ 89 այցելու, այդ թվում՝ 1 Իտալիայի և 1 Ավստրիայի քաղաքացի; Krajačeva kuća-ն տեսել է 153 այցելու։ Երկուսն էլ եղել են ժամանակավոր Մոդրիչի ղեկավարությամբ<ref>{{cite magazine |date=1938 |orig-date=1938-05-05 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=222-254 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=34 |issue=7-8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193807.pdf |language=hr}}</ref>: 1935-1936 թվականների սեզոնին Միրովոյի լեռնային ապաստարանը, որը գտնվում էր 1250 մետր բարձրության վրա, ընդունել է 30 այցելու<ref>{{cite magazine |date=1936 |orig-date=1936-05-15 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=212–245 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=32 |issue=7–8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193607.pdf |language=hr}}</ref>: 1936-1937 թվականների սեզոնին այն ընդունել է 6 այցելու։ Գործող ապաստարանը քիչ հարմարություններ ուներ, ուստի 5 տարվա վարձակալության պայմանագիր է կնքվել Վինկո Մատիևիչի հետ, ով այդ ժամանակ տարածքի ամենահարմարավետ տան սեփականատերն էր, որպեսզի իր տունը օգտագործի որպես լեռնային խրճիթ<ref>{{cite magazine |date=1937 |orig-date=1937-05-05 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=221–252 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=33 |issue=7–8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193707.pdf |language=hr}}</ref>:  1937-1938 թվականների սեզոնին, որը բաց էր ամբողջ տարվա ընթացքում՝ խնամակալ Մատիևիչի ղեկավարությամբ, նոր լեռնային խրճիթը ընդունել է 62 այցելու, այդ թվում՝ 3 գերմանացի և 1 ավստրիացի քաղաքացի։ Միրովոյի հին խրճիթը փակվել է<ref>{{cite magazine |date=1938 |orig-date=1938-05-05 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=222–254 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=34 |issue=7–8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193807.pdf |language=hr}}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Գրականություն == * {{cite book |date=February 1959 |first=Željko |last=Poljak |chapter=Rožanski kukovi |page=15 |title=Kazalo za "Hrvatski planinar" i "Naše planine" 1898—1958 |series=Naše planine |issn=0354-0650 |volume=XI |issue=1–2 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/195901.pdf}} * {{cite book |date=February 1959 |first=Željko |last=Poljak |chapter=Premužićeva turistička staza |page=15 |title=Kazalo za "Hrvatski planinar" i "Naše planine" 1898—1958 |series=Naše planine |issn=0354-0650 |volume=XI |issue=1–2 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/195901.pdf}} * {{cite book |date=February 1959 |first=Željko |last=Poljak |chapter=Ostali članci o Sjevernom Velebitu |pages=15–16 |title=Kazalo za "Hrvatski planinar" i "Naše planine" 1898—1958 |series=Naše planine |issn=0354-0650 |volume=XI |issue=1–2 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/195901.pdf}} == Արտաքին հղումներ == *{{official website|http://www.np-sjeverni-velebit.hr/}} * [https://web.archive.org/web/20111019025346/http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/tourism/eden/themes-destinations/countries/croatia/northern-velebit/index_en.htm Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2009] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Կատեգորիա ԲՊՀՄ II]] [[Կատեգորիա:Խորվաթիայի ազգային պարկեր]] [[Կատեգորիա:1999 հիմնադրումներ Խորվաթիայում]] [[Կատեգորիա:1999 հիմնադրված բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ]] 9c8yndmmdxji3ibnu1sevyb0deyn2pt 1 1323308 10715804 2026-03-27T13:29:38Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{ԹՀ|en|Northern Velebit National Park}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Աշխարհագրություն|երկիր= Խորվաթիա|մասնակից=Խմբագրող}}»: 10715804 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ|en|Northern Velebit National Park}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Աշխարհագրություն|երկիր= Խորվաթիա|մասնակից=Խմբագրող}} esz6gynmtnomjx703pvg21rcpdjvmsu 0 1323309 10715811 2026-03-27T14:09:19Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref nam e="judo_inside_profile">{{Cite w...»: 10715811 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref nam e="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>{{Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr}}</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>{{cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>{{cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>{{Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023}}</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en}}</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Արտաքին հղումներ == * {{sports links|properties=-P4191}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} js5ybenqi5jt7ays2qeg39skq6ywnh0 10715812 10715811 2026-03-27T14:11:30Z Slava Sahakyan70 65321 /* Մրցանակներ */ 10715812 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref nam e="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>{{Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr}}</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>{{cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>{{cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>{{Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023}}</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en}}</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{sports links|properties=-P4191}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} kno84okrnt1msklraiaztk2cplla18j 10715813 10715812 2026-03-27T14:12:11Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10715813 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref nam e="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>{{Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr}}</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>{{cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>{{cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en}}</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>{{Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023}}</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>{{cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en}}</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} puw7o6jz1r7y4r43ws6dx55arm1etjf 10715816 10715813 2026-03-27T14:16:59Z Slava Sahakyan70 65321 10715816 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>{{Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr}}</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} dsowwdzwqco9qouioj0vmvcjd1x5ggd 10715817 10715816 2026-03-27T14:18:19Z Slava Sahakyan70 65321 10715817 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} 9pckfj4kqbqoiosvhuw1rob7bwmf958 10715818 10715817 2026-03-27T14:18:54Z Slava Sahakyan70 65321 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ավստրիացի ձյուդոիստներ]] 10715818 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} [[Կատեգորիա:Ավստրիացի ձյուդոիստներ]] n77d6l9mz37srpqqkzah0cxen3az1xe 10715819 10715818 2026-03-27T14:20:48Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10715819 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} [[Կատեգորիա:Ավստրիացի ձյուդոիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] [[Կատեգորիա:Եվրոպայի առաջնությունների մեդալակիրներ]] jgm0hygiob3ksouf511ti9cy0x6pmgm 10715820 10715819 2026-03-27T14:21:41Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10715820 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Մագդալենա (Մագդա)<ref>{{Cite web |last=Eichler |first=Wolfgang |date=2023-06-24 |title=Lichtblick Magda |url=https://www.judoaustria.at/lichtblick-magda/ |access-date=2023-07-12 |website=Judo Austria |language=de-DE}}</ref> Կրսակովա''' ([[գերմաներեն]]՝ Magdalena Krssakova. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[ձյուդո]]իստուհի<ref name="judo_inside_profile">{{Cite web|title=Magdalena Krssakova|url=https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results|access-date=19 November 2020|website=JudoInside.com}}</ref><ref>Cytuj | url = https://www.alljudo.net/judoka-17251.html| tytuł = Le palmarès du judoka | opublikowany = Alljudo.net | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = fr</ref>: Հանդես է գալիս կիսամիջին քաշային կարգում (մինչև 63 կգ): [[Ավստրիա]]ն ներկայացրել է [[Տոկիո|Տոկիոյի]] 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ում<ref>cytuj| url = https://olympics.com/en/athletes/magdalena-krssakova| tytuł = Information | opublikowany = Olympics.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>, գրավել 9-րդ տեղը<ref>{{cite web |title=Tokyo 2020 - Judo - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |website=olympics.com |access-date=4 August 2021 |archive-date=25 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210725045849/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/judo/olympic-schedule-and-results.htm |url-status=dead }}</ref><ref>cytuj| url = https://www.olympedia.org/athletes/140866| tytuł = Biographical information | opublikowany = Olympedia.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Այդ նույն թվականին [[Չեխիա]]յի մայրաքաղաք [[Պրահա]]յում անցկացված [[Եվրոպա]]յի կանանց առաջնությունում դարձել է արծաթե մեդալակիր<ref name="clarisse_fifth_european_title_2020">{{Cite news|last=Browne|first=Ken|date=20 November 2020|title=Clarisse Agbegnenou storms to fifth European title in Prague|work=Olympic Channel|url=https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|url-status=live|access-date=20 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120172834/https://www.olympicchannel.com/en/stories/news/detail/day2-european-judo-champs-prague-clarisse-agbegnenou-wins-fifth-title/|archive-date=20 November 2020}}</ref><ref name="em_silber_fur_krssakova_2020">{{Cite news|date=20 November 2020|title=Judo: EM-Silber für Magdalena Krssakova|language=de|work=kurier.at|url=https://kurier.at/sport/judo-em-silber-fuer-magdalena-krssakova/401104620|access-date=20 November 2020}}</ref>: Սովորել է [[Վիեննա]]յի ''Ella Lingens'' [[գիմնազիա]]յում<ref>{{cite web |title=ELGYM JOURNAL: Die neue Schüler*innenzeitung des Ella Lingens Gymnasiums |url=https://www.elgym.at/index.php/unterricht/aktivitaeten/403-elgym-journal |website=www.elgym.at/ |access-date=17 September 2022}}</ref>: Մինչ այդ՝ 2019 թվականին [[Բելառուս]]ի մայրաքաղաք [[Մինսկ]]ում կայացած [[Եվրոպական խաղեր]]ում բրոնզե մեդալ էր նվաճել [[Ավստրիա]]յի թիմի կազմում<ref>cytuj| url = https://www.les-sports.info/?spf=254441| tytuł = Results of a sportswoman | opublikowany = The-sports.org | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: 2021 թվականին էլ հռչակվել է բանակային մարզիկների աշխարհի առաջնության փոխչեմպիոն<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-results| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023| język = en</ref>: Մասնակցել է աշխարհի 2017 , 2018 , 2019 , 2021 և 2023 թվականների առաջնություններին<ref>Cytuj | url= https://www.ijf.org/judoka/4821/results?results_rank_group=all| tytuł= Results| opublikowany= Ijf.org| język=en | data dostępu= 20 grudnia 2023</ref>, աշխարհի գավաթի 2011, 2015-2017 և 2019 թվականների խաղարկություններին<ref>cytuj| url = https://www.judoinside.com/judoka/57496/Magdalena_Krssakova/judo-matches| tytuł = Judoka | opublikowany = Judoinside.com | data dostępu = 20 grudnia 2023|język = en</ref>: 2021 թվականի հունվարին Մագդան մասնակցել է [[Կատար]]ի մայրաքաղաք [[Դոհա]]յում անցկացված ''2021 Judo World Masters'' մրցաշարին<ref>{{cite web |title=EM Silber und starker Platz 5 beim Masters in Doha! |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref><ref name="draw_judo_world_masters_2021">{{Cite web|title=2021 Judo World Masters|url=https://www.ijf.org/competition/2180/draw|access-date=12 January 2021|website=International Judo Federation}}</ref>: 2022 թվականին [[Թուրքիա]]յի [[Անթալիա]] քաղաքում անցկացված ''2022 Judo Grand Slam Antalya'' մրցաշարում արժանացել է բրոնզե մեդալի: ==Մարզական նվաճումներ== {| class="wikitable" ! Տարին !!Մրցաշարը !!Գրաված տեղը !!Քաշային կարգը |- | 2019 || [[Եվրոպական խաղեր]] || bgcolor="cc9966" align="center" | 3-րդ || [[Judo at the 2019 European Games – Mixed team|խառը թիմային]] |- | 2020 || [[2020 European Judo Championships|Եվրոպայի առաջնություն]] || bgcolor="silver" align="center" | 2-րդ || −63{{nbsp}}կգ |} ==Մրցանակներ== * «Տարվա մարզուհի 2018» ({{lang-de|Sportlerin des Jahres 2018}})<ref>{{cite web |title=Sportlerehrung im Rathaus mit Magda und Amjad |url=https://www.jc-sirvan.at/news/ |website=JC Sirvan |access-date=12 March 2023}}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կրսակովա, Մագդալենա}} [[Կատեգորիա:Ավստրիացի ձյուդոիստներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] 8ienzidodxlur4lthbj7efry1tleaj0 1 1323310 10715814 2026-03-27T14:13:28Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{ԹՀ|en|Magdalena Krssakova}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Երիտասարդություն |երկիր= Ավստրիա|մասնակից=Slava Sahakyan70}}»: 10715814 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ|en|Magdalena Krssakova}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Երիտասարդություն |երկիր= Ավստրիա|մասնակից=Slava Sahakyan70}} 90s1dan5sqqif4qw6htbmz6qj4wgjdi 14 1323311 10715840 2026-03-27T16:47:10Z Beko 1511 Նոր էջ «[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա)]]»: 10715840 wikitext text/x-wiki [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (թեմա)]] c6n60uh549evzweqcrmmocjgyw94fan 4 1323312 10715846 2026-03-27T17:30:18Z ԱշբոտՏՆՂ 48669 Ռոբոտ։ Արխիվացվում է 2 քննարկման բաժիններ [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան/կանոնակարգ]]-ից 10715846 wikitext text/x-wiki {{talk archive}} == Նոր կանոնակարգի առաջարկ. Երեք հետշրջման կանոն == Հարգելի վիքիհամայնք, քննարկման եմ ներկայացնում «[[Վիքիպեդիա:Երեք հետշրջման կանոն|Երեք հետշրջման]]» կանոնակարգը, որը թարգմանել եմ [[:ru:Википедия:Правило трёх отмен|Ռուսերեն Վիքիպեդիայից]]։ Հոդվածների քանակի աճին զուգընթաց՝ ավելանում են նաև բովանդակային տարաձայնությունները, որոնք հաճախ վերածվում են անիմաստ և անարդյունավետ հետշրջումների շղթայի։ Այս կանոնի նպատակը ոչ թե մասնակիցներին պատժելն է, այլ խմբագրական պատերազմները կանխելն ու վեճերը դեպի քննարկման էջ տեղափոխելը։ Սա կօգնի մեզ պահպանել կառուցողական մթնոլորտ։ Ուրախ կլինեմ լսել ձեր դիտարկումները։ [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 10:41, 10 հունվարի 2026 (UTC) === Կողմ === * {{կողմ}} եմ, կարևոր է շատ։ --[[Մասնակից:Valen1988|Valen1988]] ([[Մասնակցի քննարկում:Valen1988|քննարկում]]) 17:50, 10 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} եմ, շնորհակալ եմ կատարած աշխատանքի համար [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) ջան։ [[Մասնակից:Արշո|Արշո]] ([[Մասնակցի քննարկում:Արշո|⚔️]]) 15:21, 11 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}}--[[Մասնակից:O'micron|<font color="#0f0f43" face="Arial Unicode">Օmicrօ</font><font color="#0f0f43" face="Arial Unicode">n</font>]] 21:57, 11 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}}, բայց պետք է հաշվի առնել նաև ադմինների պասիվության հանգամանքը, օրինակ` եթե ակտիվ մասնակիցը ակնհայտ սխալ խմբագրում է տեսնում, արդյո՞ք արժի սպասել ադմինի արձագանքին։--[[Մասնակից:Voskanyan|Voskanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Voskanyan|քննարկում]]) 05:25, 12 հունվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:Voskanyan|Voskanyan]] ջան, [[ՎՊ:3ՀԲԱՑԱՌՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ]]-ի երկրո՞րդ կետի մասին է խոսքը։ [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 07:01, 12 հունվարի 2026 (UTC) *::Կանոնակարգը անդրադառնում է բոլոր հարցերին, ուղղակի կիրառելիս առաջ են գալիս որոշ խնդիրներ, օրինակ` խորհրդարանում քննարկում է բացված Սահակ մասնակցի խմբագրումների ու դրանց հետշրջման վերաբերյալ, բայց այդպես էլ որոշակի արձագանքներ ու որոշում չեղավ։-[[Մասնակից:Voskanyan|Voskanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Voskanyan|քննարկում]]) 07:31, 12 հունվարի 2026 (UTC) *:::Այսպիսի իրավիճակներում ունենք գործողությունների հստակ հերթականություն՝ զգուշացում → կրկնվելու դեպքում արգելափակում → մի քանի անգամ կրկվելու դեպքում՝ անժամկետ արգելափակում։ Ենթադրում եմ, որ @[[Մասնակից:Սահակ|Սահակ]] մասնակիցն այդ մասին շատ լավ տեղյակ է, հետևաբար հասկանում է, որ այսպես շարունակելու դեպքում կարող է անժամկետ արգելափակվել Հայերեն Վիքիպեդիայում, քանի որ արդեն ադմիններից զգուշացում ունի։ Ես քննարկանը չեմ արձագանքել մի պարզ պատճառով, որ չեզոք դիրքոշորում ունեմ. ինձ համար միևնույն է՝ կկիրառենք այդ աղբյուրը, թե չէ։ [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 17:15, 12 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} --[[Մասնակից:Սահակ|Սահակ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սահակ|քննարկում]]) 18:45, 12 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} --[[User:Beko|<font face="Helvetica="black">'''Բեքո'''</font>]][[User talk:Beko|<sup><span style="color:blue;cursor:help">Քննարկում</span></sup>]] 15:34, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} եմ։ [[Մասնակից:Atheist Armenian|Atheist Armenian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Atheist Armenian|քննարկում]]) 16:21, 17 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} -[[Մասնակից:LilitMir|LilitMir]] ([[Մասնակցի քննարկում:LilitMir|քննարկում]]) 21:52, 18 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} --[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ավետիսյան91|քննարկում]]) 14:58, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}}--[[Մասնակից:Armenmir|Armen]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armenmir|քննարկում]]) 15:49, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}}, --[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 17:34, 26 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}}։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 14:45, 30 հունվարի 2026 (UTC) * {{կողմ}} - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 15:35, 31 հունվարի 2026 (UTC) * {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:46, 25 փետրվարի 2026 (UTC) === Դեմ === === Ձեռնպահ === == Նոր կանոնակարգի առաջարկ. Շահերի բախում == Հարգելի վիքիհամայնք, ցանկանում եմ ձեր քննարկմանը ներկայացնել [[Վիքիպեդիա:Շահերի բախում|«Շահերի բախում» (ՇԲ) կանոնակարգի նախագիծը]]։ ;Ինչո՞ւ է սա կարևոր հիմա Վերջին շրջանում մենք ականատես եղանք դեպքերի (օրինակ՝ [[Վիքիպեդիա:Ադմինիստրատորների տեղեկատախտակ#Խնդրանք՝ վերանայել ջնջման որոշումը|այստեղ]]), երբ մասնակիցները խմբագրում էին իրենց կամ իրենց փոխկապակցված անձանց/կազմակերպությունների մասին հոդվածները։ Նման իրավիճակներում հաճախ բացակայում է չեզոքությունը, իսկ համայնքը չունի հստակ ձևակերպված կանոնակարգ՝ խնդիրը կանոնակարգված լուծելու համար։ Այս նոր կանոնակարգը թույլ կտա խուսափել նմանատիպ կոնֆլիկտներից և պաշտպանել Վիքիպեդիայի հեղինակությունը։ ;Ի՞նչ է առաջարկվում այս կանոնակարգով (կարճ) Այս ուղեցույցը չի արգելում խմբագրել, այլ սահմանում է էթիկայի և վարքագծի հստակ սկզբունքներ այն դեպքերի համար, երբ խմբագրի և հոդվածի թեմայի միջև կա շահերի բախում. * բացահայտում. եթե ունեք շահերի բախում, պարտավոր եք տեղեկացնել այդ մասին (օրինակ՝ քննարկման էջում)։ * ուղիղ խմբագրման սահմանափակում. ՇԲ ունեցող մասնակիցներին խորհուրդ է տրվում չխմբագրել հոդվածն ուղղակիորեն, այլ առաջարկներ անել քննարկման էջում։ Այս կանոնակարգը կօգնի մեզ ավելի հստակ տարբերակել կամավոր ներդրումը գովազդային կամ սուբյեկտիվ խմբագրումներից։ Խնդրում եմ ծանոթանալ տեքստին և հայտնել ձեր կարծիքը։ Շնորհակալություն։ --[[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 13:36, 26 հունվարի 2026 (UTC) === Կողմ === *{{կողմ}}--[[Մասնակից:Voskanyan|Voskanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Voskanyan|քննարկում]]) 14:05, 26 հունվարի 2026 (UTC) *{{Կողմ}}— [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] <sup>[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]</sup> 11:19, 30 հունվարի 2026 (UTC) *{{Կողմ}} --[[Մասնակից:Խմբագրող|Խմբագրող]] ([[Մասնակցի քննարկում:Խմբագրող|քննարկում]]) 16:46, 25 փետրվարի 2026 (UTC) === Դեմ === === Ձեռնպահ === === Այլ առաջարկներ և մեկնաբանություններ === * Առաջարկում եմ տալ մի շարք ներքին հղումներ նորեկների գործը հեշտացնելու համար: Օրինակ «Ինչպես կարգավորել շահերի բախումը» բաժնի մեջ գրված Ադմինիստրատորների տեղեկատախտակ արտահայտությունը դարձնել ներքին հղում, քանի որ հնարավոր է խմբագիրներ լինեն, որ տեղը չիմանան: --[[Մասնակից:Gardmanahay|Գարդմանահայ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 17:53, 26 հունվարի 2026 (UTC) :{{Արված է}}։ Եթե կարծում եք՝ այլ բառերի վրա էլ պետք է ներքին հղումներ լինեն, ավելացրեք։ Միայն կողմ եմ։ [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 19:07, 26 հունվարի 2026 (UTC) * [[Մասնակից:GeoO|GeoO]] ջան, նախագծին կողմ եմ, իհարկե, բայց մի բան ճիշտն ասած չհասկացա: Ես մասնագիտական առումով ակնհայտ հետաքրքրություն ունեմ ԵՊԲՀ-ի ու ենթակայութան տակ գտնվող կազմակերպությունների-հիմնարկների և դրանց աշխատողների նկատմամբ(որոշ մասին անձամբ ճանաչելով, մեծ մասին՝ հեռակա), էս պարագայում «կարգելվի՞» ինձ բժշկական համալսարանի հետ փոխկապակցված հոդվածներ ստեղծել, եղածները՝ խմբագրել: [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] <sup>[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]</sup> 19:44, 29 հունվարի 2026 (UTC) *:@[[Մասնակից:POitor|POitor]] ջան, դիցուք X խմբագիրն աշխատում է ԵՊԲՀ-ում, բնականաբար շատ ցանկալի չէ ուղղակիորեն տվյալ կառուցին վերաբերող հոդվածներ խմբագրելը, քանի որ, ինչպես առաջարկվող կանոնակարգում է նշված. ::{{Քաղվածք|Նրանց ավելացրած բովանդակությունը սովորաբար լինում է առանց աղբյուրների կամ թույլ աղբյուրներով և հաճախ խախտում է չեզոք տեսակետի կանոնակարգը՝ լինելով գովազդային և <u>բաց թողնելով բացասական տեղեկատվությունը</u>:|}} ::Չեմ պնդում, որ այդպես է լինելու, բայց հավանականությունը շատ մեծ է, որ այդպես կլինի։ Եթե անձամբ ճանաչում եք հոդվածների անձանց, նույնպես ցանկալի չէ ստեղծել հոդվածը՝ նույն պատճառաբանությամբ։ [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 09:55, 30 հունվարի 2026 (UTC) :::Եղավ [[Մասնակից:GeoO|GeoO]] ջան։ Շնորհակալ եմ արձագանքի համար։ [[User:POitor|<b style="font-family:Times New Roman;color:Teal;font-size:111%;">''POitor''</b>]] <sup>[[User talk:POitor|<b style="color:Teal; font-size:12px; text-decoration:underline;">քննարկում</b>]]</sup> 11:19, 30 հունվարի 2026 (UTC) ::::Ես էլ եմ շնորհակալ։ [[User:GeoO|<span style="color:#000000;">GeoØ</span>]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|<span style="color:#000000;">✖</span>]]) 12:47, 30 հունվարի 2026 (UTC) phc7briz6ammym8alwm1d6ds1cl3531 0 1323313 10715863 2026-03-27T18:53:32Z Լիլյա Շուշան 88026 Նոր էջ «'''Կարիննա Հակոբի Մոսկալենկո''' ({{ԱԾ}}), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի փաստաբանների միջազգային Association ''Internationale d'Avocats Russes (''{{Lang-en|Association Internationale d'Avocats Russes}}) ասոցիացիայի նախագահ, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում<ref>{{cite web|title=В Страсбурге приступила к раб...»: 10715863 wikitext text/x-wiki '''Կարիննա Հակոբի Մոսկալենկո''' ({{ԱԾ}}), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի փաստաբանների միջազգային Association ''Internationale d'Avocats Russes (''{{Lang-en|Association Internationale d'Avocats Russes}}) ասոցիացիայի նախագահ, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում<ref>{{cite web|title=В Страсбурге приступила к работе «Международная ассоциация российских адвокатов», президентом избрана Каринна Москаленко|language=ru|date=2024-11-18|website=slovo-zashite.org|url=https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|archive-date=2024-12-02|access-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202135614/https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|url-status=live}}</ref>։ Ռուսաստանի առաջատար իրավապաշտպան<ref name="The Times">{{cite news |last=Halpin |first=Tony |date=June 20, 2007 |title=Kremlin targets champion of hopeless causes |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |accessdate=May 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013075853/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |archive-date=October 13, 2008}}</ref> և Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ<ref>{{Cite web|url=http://bestlawyers.ru/best.html|title=АДВОКАТЫ РОССИИ|website=bestlawyers.ru|access-date=2019-06-06}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, որը, ի թիվս այլոց, պաշտպանել է [[Միխայիլ Խոդորկովսկի|Միխայիլ Խոդորկովսկուն]], [[Գարրի Կասպարով|Գարի Կասպարովին]] և [[Ալեքսանդր Լիտվինենկո|Ալեքսանդր Լիտվինենկոյին]]։ Նա հաղթել է [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի]] բաց լսումներում Ռուսաստանի Դաշնության դեմ առաջին գործը։ == Ընտանիք == Կարիննա Մոսկալենկո ազգությամբ հայ է։ Ծնվել է զինծառայող Հակոբ Ստեփանի Դադայանի (1923-1991) ընտանիքում: Հայրը ծառայել է հրթիռային ուժերում, գեներալ-մայոր (1967), եղել է [[Պսկովի մարզ|Պսկովի մարզի]] 40-րդ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատարը (որտեղ դուստրն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը), այնուհետև աշխատել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ապարատում։ Մայրը՝ Նինա Ալեքսանդրովնա Բաղդասարովան (1923-1998), բժիշկ էր։ Ամուսինը՝ Եվգենի Միխայլովիչ Կնյազև (ծնվել է 1953 թվականին)։ Դուստրը՝ Իլյանա Վիկտորիա Եվգենևնա (ծնվել է 1975 թվականին), իրավաբան։ Որդին՝ Ռոդիոն Եվգենևիչ Կնյազև (ծնվել է 1991 թվականին)։ Դուստրը՝ Անաստասիա Եվգենևնա Կնյազևա (ծնվել է 2005 թվականին)։ Որդին՝ Կնյազև Գրիգորի Եվգենիևիչ (ծնվել է 2006 թվականին)։ == Կրթություն == Ավարտել է [[Լենինգրադի պետական համալսարան|Լենինգրադի պետական համալսարանի]] իրավագիտության ֆակուլտետը (1976), եղել է պրոֆեսոր Պոլինա Սոլոմոնովնա Էլկինդի ուսանողուհի, որը, ըստ Մոսկալենկոյի հուշերի՝ «ուսանողներին պատկերացում է տվել դատական գործընթացի հակասական բնույթի, անմեղության կանխավարկածի մասին» և խորհուրդ է տվել ավարտելուց հետո զբաղվել իրավաբանությամբ։ 1994 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն ավարտել է [[Բիրմինգհեմի համալսարան|Բիրմինգհեմի համալսարանի]] ([[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիա]]) եվրոպական իրավունքի դասընթացները։ Նա նաև պրակտիկա է անցել մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններում (Եվրոպայի անհատական իրավունքների պաշտպանության լոնդոնյան կենտրոն, Էսեքսի համալսարան, Մարդու իրավունքների կանադական հիմնադրամ, Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոն և այլն)։ == Փաստաբանական գործունեություն == 1977 թվականի սեպտեմբերի 1-ից եղել է պրակտիկ (փաստաբան Բորիս Եֆիմովիչ Զմոյրոյի հետ), ապա՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի (2002 թվականից՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի փաստաբան)։ Մասնագիտացում՝ քրեական դատավարություն, միջազգային հանրային իրավունք (այդ թվում՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանություն): Մասնակցել է «Դատարանն է գալիս» («<nowiki/>[[Ռոսիա 1]]<nowiki/>» հեռուստաալիքի եթերում), «Գործը լսվում է» («<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>» հեռուստաալիքով)։ 1990-ական թվականներին Կարիննա Մոսկալենկոն վարում էր հինգ օդաչուների բարդ դատավարությունը, որոնք ազգությամբ ռուս Լատվիայի քղաքացիներ էին և մեղադրվում էին Հնդկաստանի դեմ պատերազմին մասնակցելու մեջ։ Օդաչուները վարձվել էին առևտրային կազմակերպության կողմից բեռ տեղափոխելու համար, որն էլ հակակառավարական զինված խմբավորումներից մեկին նախատեսված զենք էր։ Արդյունքում զենքը նետվել էր ջունգլիների վրա, առևտրային կազմակերպության ներկայացուցիչները թաքնվել էին, իսկ օդաչուները հայտնվել էին բանտում, ընդ որում նրանց մահապատիժ էր սպառնում։ Կարիննա Մոսկալենկոն մտել է մարդասիրական օգնության միջազգային կոմիտեի կազմի մեջ, որն օգնություն էր ցուցաբերում այս գործով մեղադրվողներին՝ ներկայացնելով նրանց շահերը որպես փաստաբան։ 2000 թվականի ամռանը, ձերբակալությունից 4,5 տարի անց, օդաչուներն ազատ արձակվեցին։ === Մարդու իրավունքների պաշտպանություն === 1994 թվականին հիմնադրել և գլխավորել է Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնը՝ հասարակական իրավապաշտպան կազմակերպություն, որը միավորում է պրոֆեսիոնալ փաստաբանների և օգտագործում է մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմները։ 1997 թվականին ռուս իրավապաշտպանների եռյակի կազմում հրավիրվել է Ստրասբուրգ՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի (ԻՄՀ) նստաշրջանին։ 1999 թվականին Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնին շնորհվել է ԻՄՀ ռուսական բաժանմունքի կարգավիճակ։ 2002 թվականից Կարիննա Մոսկալենկոն [[Եվրոպական խորհուրդ|ԵԽ]] '''ТАСИС''' ծրագրի երկարաժամկետ փորձագետ է։ 2003 թվականից՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի կոմիսար։ 2000 թվականին [[ՄԱԿ]]-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն ընդունել է մարդու իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին որոշումը, որով բավարարվել են Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի կողմից ներկայացված դիմումատուի պահանջները: 2001 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն դարձել է առաջին ռուս փաստաբանը, ով ներկայացել է [[Ստրասբուրգ|Ստրասբուրգի]] [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում]] (ՄԻԵԴ)՝ այս դատարանում Ռուսաստանի քաղաքացու գործի առաջին հանրային լսմանը («Կալաշնիկովն ընդդեմ Ռուսաստանի»)։ Տվյալ պարագայում դատարանը մի քանի կարևոր որոշումներ է կայացրել՝ այն, որ մինչդատական կալանքի տակ պահելու ժամկետը (4 տարի) չափազանց երկար է, քրեական վարույթի նման տևողությունն անհիմն է, իսկ մինչդատական վայրում կալանքի պայմանները անմարդկային են և նվաստացնում են մարդու արժանապատվությունը: Միևնույն ժամանակ, առավել արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու համար բավարար միջոցների բացակայությունը չճանաչվեց որպես բողոքը մերժելու հիմք։ 2007 թվականի հունիսի 20-ին ''[[The Times]]-ը'' Կարիննա Մոսկալենկոյի գործունեությունը նկարագրել է հետևյալ կերպ.<blockquote> Նա հիանալի համբավ է ձեռք բերել Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ռուսական պետության նկատմամբ իր հաղթանակների շնորհիվ։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի իր թիմի հետ նա հաղթել է 27 գործ, և ներկայումս ավելի քան 100 դիմում է ընթացքի մեջ։ </blockquote> Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով ռուսական իրավաբանների կոմիտեի անդամ (1993), Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի փորձագիտական խորհրդի անդամ (1999), Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ (1999)։ Պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի պատվո կրծքանշանով՝ «Հանուն մարդու իրավունքների պաշտպանության» (1999թվական), բարձրագույն իրավաբանական պարգև՝ «Թեմիս-2000»: 2006 թվականի Հելսինկյան Ֆեդերացիայի միջազգային ճանաչման մրցանակի դափնեկիր (մրցանակաբաշխության վկայականում նշվում է, որ Կարիննա Մոսկալենկոն աշխարհի առաջատար իրավապաշտպաններից մեկն է, ով օգնել է բազմաթիվ ռուս զոհերի դատարանում իրենց իրավունքների համար պայքարում): Միջազգային իրավական մեխանիզմների կիրառմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանությանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Միջազգային պաշտպանություն» (2001) գրքի հեղինակ։ === Խոդորկովսկու գործ === Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններից մեկը՝ Կարիննա Մոսկալենկոն, հրավիրվել է ներկայացնելու նրա շահերը միջազգային հարթակում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում<ref>{{Cite web |url=http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |title=Status victory (Russian) |access-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |archive-date=2008-03-03 |url-status=dead }}</ref>։ Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամների 2007 թվականի հունիսի 9-ի հայտարարության մեջ վկայակոչվում են այս գործի շուրջ աշխատանքների ընթացքում պետական իշխանությունների կողմից իրականացված Կարիննա Մոսկալենկոյի նկատմամբ հետապնդման փաստերը: <blockquote> Մասնավորապես, սա Կ. Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու փորձ է, որն ավելի վաղ անհաջողության մատնվեց։ Միջնորդությունները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան են ներկայացվում նրան Եվրոպական դատարանում հայցվորների շահերը ներկայացնելուց։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի հարկային ստուգումները նրա գործունեությունը բարոյալքելու և փակման սպառնալիք ստեղծելու նպատակով իրականացվում են հարկային ստուգումներ, որոնք դեռևս չեն ավարտվել... Կ. Մոսկալենկոն բազմիցս քննադատության է ենթարկվել Ռուսաստանի իշխանությունների և կառավարամետ կառույցների կողմից, քանի որ նրա գործունեությունը, որն ուղղված էր Ռուսաստանի քաղաքացիներին միջազգային մարմիններին դիմելու հարցում, իբր խաթարում է Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։ </blockquote> Առաջին անգամ Կարիննա Մոսկալենկոյի փաստաբանի կարգավիճակին համապատասխանեցնելու հարցը բարձրացվել է [[Ռուսաստանի Դաշնության դատախազություն|գլխավոր դատախազության]] կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, երբ Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններին մեղադրանք է առաջադրվել «գործընթացը խափանելու դավադրության» մեջ (նրանք չեն ներկայացել Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ իրենց հաճախորդի հետ համաձայնեցմամբ վճռաբեկ բողոքի քննության համար)։ Սակայն արդարադատության նախարարությունը Մոսկալենկոյի գործողություններում խախտումներ չի հայտնաբերել։ 2007 թվականին գլխավոր դատախազությունը գործ է հարուցել Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու համար՝ համարելով, որ փաստաբանը խախտել է Խոդորկովսկու պաշտպանության իրավունքը։ 2007 թվականի հունիսի 21-ին Մոսկվայի փաստաբանների խորհուրդը որոշեց դադարեցնել նրա նկատմամբ կարգապահական վարույթը այս գործով։ Խորհրդի որոշումը վերջնական է: == Պարգևներ == ** 1999 թվական - Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի մրցանակ «Հանուն մարդու իրավունքների» ** 2000 թվական - Թեմիսի բարձրագույն իրավաբանական պարգև, «Փաստաբանի պարտքին հավատարմության համար» շքանշան ** 2006 թվական - Մոսկվայի քաղաքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության վաստակագիր ** 2006 թվական - Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի ճանաչողական մրցանակ ** 2008 թվական - Բրենանի մրցանակ, Նյու Ջերսիի համալսարան, ԱՄՆ ** 2010 թվական - Southern Methodist University-ի իրավագիտության պատվավոր դոկտոր (Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ) ** 2010 թվական - Լյուդովիկ Տրարիուի միջազգային մարդու իրավունքների մրցանակ: == Թունավորելու փորձ == 2008 թվականի հոկտեմբերին Կ. Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկ է հայտնաբերվել այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է անկայուն վիճակից։ Ստրասբուրգի ոստիկանությունը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, հետաքննում էր։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել ավտոմեքենայի նախկին սեփականատիրոջը, ով երդման տակ ցուցմունք է տվել, որ մեքենայի վաճառքից կարճ ժամանակ առաջ Մոսկալենկոն պատահաբար կոտրել է խցիկի սնդիկի բարոմետրը: Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկի մասին հաղորդման և դրա ծագման մասին ոստիկանության հաշվետվության միջև ընկած շաբաթվա ընթացքում մի շարք հրապարակախոսներ և թերթեր կարողացան գրառում կատարել Պուտինի հրամանով թունավորման տարբերակով: == Հետաքրքրություն թատրոնի հանդեպ == Ինը տարվա ընթացքում, փաստաբանական աշխատանքին զուգահեռ, հանդես է եկել «На Лесной» թատրոն-ստուդիայում, խաղացել է դերեր Ջ. Պատրիկի «<nowiki/>[[Տարօրինակ միսիս Սևիջը]]<nowiki/>», Գ. Մամլինի «Զանգերը», [[Վասիլի Շուկշին|Վ. Շուկշինի]] «Տեսակետը» պիեսների, «Դեպի արգելք, պարոն իմ» վոդևիլի և այլ ներկայացումներում։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20070928045007/http://www.biograph.ru/bank/moskalenko_ka.htm Биография] * [http://echo.msk.ru/blog/echo_rating/1505014-echo/ Рейтинг] * [https://web.archive.org/web/20070929130504/http://www.novayagazeta.ru/data/2004/21/22.html Интервью] * [http://bestlawyers.ru/php/news/newsnew.phtml?id=381&idnew=5502&start=0 Дело «Калашников против России»] * [http://www.ip-centre.ru/ Сайт Центра содействия международной защите] * [https://web.archive.org/web/20070927122202/http://www.civitas.ru/opentext.php?code=268&year=2007&month=6&atyear=0 Заявление членов Московской Хельсинкской группы] * [https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html Статусная победа] == Հարցազրույց == * {{YouTube|id=lJB6bav8Rrs|logo=1|title=Каринна Москаленко и Лев Шлосберг: «Право на суд» / Люди мира}} // ГражданинЪ TV. 17 января 2024. 5zwr9ty23s6taz7rq7hmh3jffjfxbh1 10715868 10715863 2026-03-27T19:02:59Z Լիլյա Շուշան 88026 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ]], [[Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ]], [[Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ]], [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ]], [[Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ]] 10715868 wikitext text/x-wiki '''Կարիննա Հակոբի Մոսկալենկո''' ({{ԱԾ}}), ռուս իրավաբան, Ռուսաստանի փաստաբանների միջազգային Association ''Internationale d'Avocats Russes (''{{Lang-en|Association Internationale d'Avocats Russes}}) ասոցիացիայի նախագահ, որի գլխամասային գրասենյակը գտնվում է Ստրասբուրգում<ref>{{cite web|title=В Страсбурге приступила к работе «Международная ассоциация российских адвокатов», президентом избрана Каринна Москаленко|language=ru|date=2024-11-18|website=slovo-zashite.org|url=https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|archive-date=2024-12-02|access-date=2024-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202135614/https://slovo-zashite.org/news/v-strasburge-pristupila-k-rabote-mezhdunarodnaia-assotsiatsiia-rossiiskikh-advokatov-prezidentom-izbrana-karinna-moskalenko|url-status=live}}</ref>։ Ռուսաստանի առաջատար իրավապաշտպան<ref name="The Times">{{cite news |last=Halpin |first=Tony |date=June 20, 2007 |title=Kremlin targets champion of hopeless causes |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |accessdate=May 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013075853/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1957604.ece |archive-date=October 13, 2008}}</ref> և Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ<ref>{{Cite web|url=http://bestlawyers.ru/best.html|title=АДВОКАТЫ РОССИИ|website=bestlawyers.ru|access-date=2019-06-06}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, որը, ի թիվս այլոց, պաշտպանել է [[Միխայիլ Խոդորկովսկի|Միխայիլ Խոդորկովսկուն]], [[Գարրի Կասպարով|Գարի Կասպարովին]] և [[Ալեքսանդր Լիտվինենկո|Ալեքսանդր Լիտվինենկոյին]]։ Նա հաղթել է [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի]] բաց լսումներում Ռուսաստանի Դաշնության դեմ առաջին գործը։ == Ընտանիք == Կարիննա Մոսկալենկո ազգությամբ հայ է։ Ծնվել է զինծառայող Հակոբ Ստեփանի Դադայանի (1923-1991) ընտանիքում: Հայրը ծառայել է հրթիռային ուժերում, գեներալ-մայոր (1967), եղել է [[Պսկովի մարզ|Պսկովի մարզի]] 40-րդ զենիթահրթիռային դիվիզիայի հրամանատարը (որտեղ դուստրն ավարտել է միջնակարգ դպրոցը), այնուհետև աշխատել է ԽՍՀՄ ՊՆ կենտրոնական ապարատում։ Մայրը՝ Նինա Ալեքսանդրովնա Բաղդասարովան (1923-1998), բժիշկ էր։ Ամուսինը՝ Եվգենի Միխայլովիչ Կնյազև (ծնվել է 1953 թվականին)։ Դուստրը՝ Իլյանա Վիկտորիա Եվգենևնա (ծնվել է 1975 թվականին), իրավաբան։ Որդին՝ Ռոդիոն Եվգենևիչ Կնյազև (ծնվել է 1991 թվականին)։ Դուստրը՝ Անաստասիա Եվգենևնա Կնյազևա (ծնվել է 2005 թվականին)։ Որդին՝ Կնյազև Գրիգորի Եվգենիևիչ (ծնվել է 2006 թվականին)։ == Կրթություն == Ավարտել է [[Լենինգրադի պետական համալսարան|Լենինգրադի պետական համալսարանի]] իրավագիտության ֆակուլտետը (1976), եղել է պրոֆեսոր Պոլինա Սոլոմոնովնա Էլկինդի ուսանողուհի, որը, ըստ Մոսկալենկոյի հուշերի՝ «ուսանողներին պատկերացում է տվել դատական գործընթացի հակասական բնույթի, անմեղության կանխավարկածի մասին» և խորհուրդ է տվել ավարտելուց հետո զբաղվել իրավաբանությամբ։ 1994 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն ավարտել է [[Բիրմինգհեմի համալսարան|Բիրմինգհեմի համալսարանի]] ([[Միացյալ Թագավորություն|Մեծ Բրիտանիա]]) եվրոպական իրավունքի դասընթացները։ Նա նաև պրակտիկա է անցել մարդու իրավունքների պաշտպանության ծրագրեր իրականացնող կազմակերպություններում (Եվրոպայի անհատական իրավունքների պաշտպանության լոնդոնյան կենտրոն, Էսեքսի համալսարան, Մարդու իրավունքների կանադական հիմնադրամ, Մարդու իրավունքների դանիական կենտրոն և այլն)։ == Փաստաբանական գործունեություն == 1977 թվականի սեպտեմբերի 1-ից եղել է պրակտիկ (փաստաբան Բորիս Եֆիմովիչ Զմոյրոյի հետ), ապա՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի (2002 թվականից՝ Մոսկվայի քաղաքային փաստաբանների ասոցիացիայի փաստաբան)։ Մասնագիտացում՝ քրեական դատավարություն, միջազգային հանրային իրավունք (այդ թվում՝ մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանություն): Մասնակցել է «Դատարանն է գալիս» («<nowiki/>[[Ռոսիա 1]]<nowiki/>» հեռուստաալիքի եթերում), «Գործը լսվում է» («<nowiki/>[[ՏՎ Ցենտր]]<nowiki/>» հեռուստաալիքով)։ 1990-ական թվականներին Կարիննա Մոսկալենկոն վարում էր հինգ օդաչուների բարդ դատավարությունը, որոնք ազգությամբ ռուս Լատվիայի քղաքացիներ էին և մեղադրվում էին Հնդկաստանի դեմ պատերազմին մասնակցելու մեջ։ Օդաչուները վարձվել էին առևտրային կազմակերպության կողմից բեռ տեղափոխելու համար, որն էլ հակակառավարական զինված խմբավորումներից մեկին նախատեսված զենք էր։ Արդյունքում զենքը նետվել էր ջունգլիների վրա, առևտրային կազմակերպության ներկայացուցիչները թաքնվել էին, իսկ օդաչուները հայտնվել էին բանտում, ընդ որում նրանց մահապատիժ էր սպառնում։ Կարիննա Մոսկալենկոն մտել է մարդասիրական օգնության միջազգային կոմիտեի կազմի մեջ, որն օգնություն էր ցուցաբերում այս գործով մեղադրվողներին՝ ներկայացնելով նրանց շահերը որպես փաստաբան։ 2000 թվականի ամռանը, ձերբակալությունից 4,5 տարի անց, օդաչուներն ազատ արձակվեցին։ === Մարդու իրավունքների պաշտպանություն === 1994 թվականին հիմնադրել և գլխավորել է Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնը՝ հասարակական իրավապաշտպան կազմակերպություն, որը միավորում է պրոֆեսիոնալ փաստաբանների և օգտագործում է մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմները։ 1997 թվականին ռուս իրավապաշտպանների եռյակի կազմում հրավիրվել է Ստրասբուրգ՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի (ԻՄՀ) նստաշրջանին։ 1999 թվականին Միջազգային պաշտպանության աջակցության կենտրոնին շնորհվել է ԻՄՀ ռուսական բաժանմունքի կարգավիճակ։ 2002 թվականից Կարիննա Մոսկալենկոն [[Եվրոպական խորհուրդ|ԵԽ]] '''ТАСИС''' ծրագրի երկարաժամկետ փորձագետ է։ 2003 թվականից՝ Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողովի կոմիսար։ 2000 թվականին [[ՄԱԿ]]-ի Մարդու իրավունքների կոմիտեն ընդունել է մարդու իրավունքների խախտման վերաբերյալ բողոքի հիմնավորվածության վերաբերյալ առաջին որոշումը, որով բավարարվել են Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի կողմից ներկայացված դիմումատուի պահանջները: 2001 թվականին Կարիննա Մոսկալենկոն դարձել է առաջին ռուս փաստաբանը, ով ներկայացել է [[Ստրասբուրգ|Ստրասբուրգի]] [[Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան|Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում]] (ՄԻԵԴ)՝ այս դատարանում Ռուսաստանի քաղաքացու գործի առաջին հանրային լսմանը («Կալաշնիկովն ընդդեմ Ռուսաստանի»)։ Տվյալ պարագայում դատարանը մի քանի կարևոր որոշումներ է կայացրել՝ այն, որ մինչդատական կալանքի տակ պահելու ժամկետը (4 տարի) չափազանց երկար է, քրեական վարույթի նման տևողությունն անհիմն է, իսկ մինչդատական վայրում կալանքի պայմանները անմարդկային են և նվաստացնում են մարդու արժանապատվությունը: Միևնույն ժամանակ, առավել արժանապատիվ պայմաններ ստեղծելու համար բավարար միջոցների բացակայությունը չճանաչվեց որպես բողոքը մերժելու հիմք։ 2007 թվականի հունիսի 20-ին ''[[The Times]]-ը'' Կարիննա Մոսկալենկոյի գործունեությունը նկարագրել է հետևյալ կերպ.<blockquote> Նա հիանալի համբավ է ձեռք բերել Ստրասբուրգում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում ռուսական պետության նկատմամբ իր հաղթանակների շնորհիվ։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի իր թիմի հետ նա հաղթել է 27 գործ, և ներկայումս ավելի քան 100 դիմում է ընթացքի մեջ։ </blockquote> Մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով ռուսական իրավաբանների կոմիտեի անդամ (1993), Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի փորձագիտական խորհրդի անդամ (1999), Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամ (1999)։ Պարգևատրվել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի պատվո կրծքանշանով՝ «Հանուն մարդու իրավունքների պաշտպանության» (1999թվական), բարձրագույն իրավաբանական պարգև՝ «Թեմիս-2000»: 2006 թվականի Հելսինկյան Ֆեդերացիայի միջազգային ճանաչման մրցանակի դափնեկիր (մրցանակաբաշխության վկայականում նշվում է, որ Կարիննա Մոսկալենկոն աշխարհի առաջատար իրավապաշտպաններից մեկն է, ով օգնել է բազմաթիվ ռուս զոհերի դատարանում իրենց իրավունքների համար պայքարում): Միջազգային իրավական մեխանիզմների կիրառմամբ մարդու իրավունքների պաշտպանությանը նվիրված մի շարք աշխատությունների հեղինակ է, այդ թվում՝ «Միջազգային պաշտպանություն» (2001) գրքի հեղինակ։ === Խոդորկովսկու գործ === Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններից մեկը՝ Կարիննա Մոսկալենկոն, հրավիրվել է ներկայացնելու նրա շահերը միջազգային հարթակում, մասնավորապես՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում<ref>{{Cite web |url=http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |title=Status victory (Russian) |access-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html |archive-date=2008-03-03 |url-status=dead }}</ref>։ Մոսկվայի Հելսինկյան խմբի անդամների 2007 թվականի հունիսի 9-ի հայտարարության մեջ վկայակոչվում են այս գործի շուրջ աշխատանքների ընթացքում պետական իշխանությունների կողմից իրականացված Կարիննա Մոսկալենկոյի նկատմամբ հետապնդման փաստերը: <blockquote> Մասնավորապես, սա Կ. Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու փորձ է, որն ավելի վաղ անհաջողության մատնվեց։ Միջնորդությունները Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան են ներկայացվում նրան Եվրոպական դատարանում հայցվորների շահերը ներկայացնելուց։ Միջազգային պաշտպանության կենտրոնի հարկային ստուգումները նրա գործունեությունը բարոյալքելու և փակման սպառնալիք ստեղծելու նպատակով իրականացվում են հարկային ստուգումներ, որոնք դեռևս չեն ավարտվել... Կ. Մոսկալենկոն բազմիցս քննադատության է ենթարկվել Ռուսաստանի իշխանությունների և կառավարամետ կառույցների կողմից, քանի որ նրա գործունեությունը, որն ուղղված էր Ռուսաստանի քաղաքացիներին միջազգային մարմիններին դիմելու հարցում, իբր խաթարում է Ռուսաստանի հեղինակությունը միջազգային ասպարեզում։ </blockquote> Առաջին անգամ Կարիննա Մոսկալենկոյի փաստաբանի կարգավիճակին համապատասխանեցնելու հարցը բարձրացվել է [[Ռուսաստանի Դաշնության դատախազություն|գլխավոր դատախազության]] կողմից 2005 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, երբ Միխայիլ Խոդորկովսկու փաստաբաններին մեղադրանք է առաջադրվել «գործընթացը խափանելու դավադրության» մեջ (նրանք չեն ներկայացել Մոսկվայի քաղաքային դատարան՝ իրենց հաճախորդի հետ համաձայնեցմամբ վճռաբեկ բողոքի քննության համար)։ Սակայն արդարադատության նախարարությունը Մոսկալենկոյի գործողություններում խախտումներ չի հայտնաբերել։ 2007 թվականին գլխավոր դատախազությունը գործ է հարուցել Կարիննա Մոսկալենկոյին փաստաբանի կարգավիճակից զրկելու համար՝ համարելով, որ փաստաբանը խախտել է Խոդորկովսկու պաշտպանության իրավունքը։ 2007 թվականի հունիսի 21-ին Մոսկվայի փաստաբանների խորհուրդը որոշեց դադարեցնել նրա նկատմամբ կարգապահական վարույթը այս գործով։ Խորհրդի որոշումը վերջնական է: == Պարգևներ == ** 1999 թվական - Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հանձնակատարի մրցանակ «Հանուն մարդու իրավունքների» ** 2000 թվական - Թեմիսի բարձրագույն իրավաբանական պարգև, «Փաստաբանի պարտքին հավատարմության համար» շքանշան ** 2006 թվական - Մոսկվայի քաղաքային իրավաբանների ասոցիացիայի նախագահության վաստակագիր ** 2006 թվական - Հելսինկյան միջազգային ֆեդերացիայի ճանաչողական մրցանակ ** 2008 թվական - Բրենանի մրցանակ, Նյու Ջերսիի համալսարան, ԱՄՆ ** 2010 թվական - Southern Methodist University-ի իրավագիտության պատվավոր դոկտոր (Դալաս, Տեխաս, ԱՄՆ) ** 2010 թվական - Լյուդովիկ Տրարիուի միջազգային մարդու իրավունքների մրցանակ: == Թունավորելու փորձ == 2008 թվականի հոկտեմբերին Կ. Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկ է հայտնաբերվել այն բանից հետո, երբ վերջինս բողոքել է անկայուն վիճակից։ Ստրասբուրգի ոստիկանությունը, որտեղ տեղի է ունեցել միջադեպը, հետաքննում էր։ Նույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին ոստիկանությանը հաջողվել է գտնել ավտոմեքենայի նախկին սեփականատիրոջը, ով երդման տակ ցուցմունք է տվել, որ մեքենայի վաճառքից կարճ ժամանակ առաջ Մոսկալենկոն պատահաբար կոտրել է խցիկի սնդիկի բարոմետրը: Մոսկալենկոյի մեքենայում սնդիկի մասին հաղորդման և դրա ծագման մասին ոստիկանության հաշվետվության միջև ընկած շաբաթվա ընթացքում մի շարք հրապարակախոսներ և թերթեր կարողացան գրառում կատարել Պուտինի հրամանով թունավորման տարբերակով: == Հետաքրքրություն թատրոնի հանդեպ == Ինը տարվա ընթացքում, փաստաբանական աշխատանքին զուգահեռ, հանդես է եկել «На Лесной» թատրոն-ստուդիայում, խաղացել է դերեր Ջ. Պատրիկի «<nowiki/>[[Տարօրինակ միսիս Սևիջը]]<nowiki/>», Գ. Մամլինի «Զանգերը», [[Վասիլի Շուկշին|Վ. Շուկշինի]] «Տեսակետը» պիեսների, «Դեպի արգելք, պարոն իմ» վոդևիլի և այլ ներկայացումներում։ == Ծանոթագրություններ == {{примечания}} == Արտաքին հղումներ == * [https://web.archive.org/web/20070928045007/http://www.biograph.ru/bank/moskalenko_ka.htm Биография] * [http://echo.msk.ru/blog/echo_rating/1505014-echo/ Рейтинг] * [https://web.archive.org/web/20070929130504/http://www.novayagazeta.ru/data/2004/21/22.html Интервью] * [http://bestlawyers.ru/php/news/newsnew.phtml?id=381&idnew=5502&start=0 Дело «Калашников против России»] * [http://www.ip-centre.ru/ Сайт Центра содействия международной защите] * [https://web.archive.org/web/20070927122202/http://www.civitas.ru/opentext.php?code=268&year=2007&month=6&atyear=0 Заявление членов Московской Хельсинкской группы] * [https://web.archive.org/web/20080303142157/http://www.khodorkovsky.ru/cassation/attack/6905.html Статусная победа] == Հարցազրույց == * {{YouTube|id=lJB6bav8Rrs|logo=1|title=Каринна Москаленко и Лев Шлосберг: «Право на суд» / Люди мира}} // ГражданинЪ TV. 17 января 2024. [[Կատեգորիա:Ռուս իրավապաշտպաններ]] [[Կատեգորիա:Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի շրջանավարտներ]] [[Կատեգորիա:Հայկական ծագմամբ ռուսներ]] [[Կատեգորիա:Ռուսաստանի իրավաբաններ]] [[Կատեգորիա:Կին իրավաբաններ]] fzxmq8ead7grruapf057y9cgs5id3es 1 1323314 10715864 2026-03-27T18:55:35Z Լիլյա Շուշան 88026 +{{ԹՀ/նոր|ru|Москаленко, Каринна Акоповна|150595681|10715863|2026 թվականի մարտի 27}} 10715864 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Москаленко, Каринна Акоповна|150595681|10715863|2026 թվականի մարտի 27}} j43w7iv9n40ck8l1umrxydsol9x4m11 10715865 10715864 2026-03-27T18:57:25Z Լիլյա Շուշան 88026 10715865 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Москаленко, Каринна Акоповна|150595681|10715863|2026 թվականի մարտի 27}} {{Կանանց միամսյակ 2026/հոդված}} nzd0lmhsti5m6ucdck6vxj744ltu2uc 0 1323315 10715892 2026-03-27T19:52:19Z Վեներա Սարգսյան 155969 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Երգ}} '''«Love Me Not»''', ամերիկացի երգչուհի-երգահան Ռեյվին Լեյնի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին, որպես նրա երկրորդ «Bird's Eye» (2024) [[ստուդիական ալբոմ]]ի գլխավոր սինգլ («Love Is Blind»-ի հետ միասին): «Love Me Not»-ն 2024 թվականի վերջին վիրուսային է դարձել [[TikTok]] տե...»: 10715892 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երգ}} '''«Love Me Not»''', ամերիկացի երգչուհի-երգահան Ռեյվին Լեյնի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին, որպես նրա երկրորդ «Bird's Eye» (2024) [[ստուդիական ալբոմ]]ի գլխավոր սինգլ («Love Is Blind»-ի հետ միասին): «Love Me Not»-ն 2024 թվականի վերջին վիրուսային է դարձել [[TikTok]] տեսանյութերի փոխանակման հավելվածում, որը դարձել է նրա առաջընթացը և [[Billboard Hot 100]] չարտում 2025 թվականի հուլիսին՝ զբաղեցնելով 7-րդ հորիզոնականը։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ից դուրս «Love Me Not»-ը ընդգրկվել է [[Ավստրալիա|Ավստրալիայի]], [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]], [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] և [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] լավագույն հնգյակում, նաև իսկ [[Բելգիա|Բելգիայի]], [[Լատվիա|Լատվիայի]], [[Լիտվա|Լիտվայի]] և [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդների]] լավագույն տասնյակում<ref name="BB">{{cite magazine |last1=Zellner |first1=Xander |title=Hot 100 First-Timers: Ravyn Lenae Arrives With Viral Hit 'Love Me Not' |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ravyn-lenae-hot-100-first-timer-love-me-not-1235941197/ |magazine=[[Billboard]] |access-date=2025-04-09 |date=2025-04-08}}</ref>։ == Կոմպոզիցիա == Ոճային առումով «Love Me Not»-ը նկարագրվում է որպես [[R&B]]<ref name="UTR">{{cite web |last1=Sanoja |first1=Marcos |title=Ravyn Lenae returns with two brand new singles, 'Love Me Not' and 'Love Is Blind'. |url=https://www.undrtheradar.co.uk/all-features/ravynlenaesingles |website=[[Under the Radar]] |access-date=2025-04-09 |date=2024-05-09}}</ref>, «սոուլ-ռոք»<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/birds-eye-mw0004289212|title=Bird's Eye, Ravyn Lenae |last=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|date=2024-11-20|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[Ինդի ռոք|ինդի-ռոք]]<ref name="TLOBF">{{Cite magazine |title=Ravyn Lenae: ''Bird's Eye'' Review – Ravyn Lenae continues to hypnotise on Bird's Eye {{!}} R&B |url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/ravyn-leane-birds-eye-continues-to-hypnotise|access-date=2024-04-09 |magazine=[[The Line of Best Fit]] |language=en-us |author=Sam Franzini |date=2024-08-08}}</ref><ref name="NME">{{cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/ravyn-lenae-birds-eye-review-3781940|title=Ravyn Lenae – 'Bird's Eye' review: a slept-on auteur takes flight|work=[[NME]]|last=Wehner|first=Cyclone|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[գրանջ]]<ref name="PF">{{cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/ravyn-lenae-birds-eye/ |title=Ravyn Lenae: Bird's Eye Album Review|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|last=Hope|first=Clover|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref> և «ռետրո-փոփ»<ref name="Exclaim!">{{cite web|url=https://exclaim.ca/music/article/ravyn-lenae-bird-s-eye-album-review|title=Ravyn Lenae: Bird's Eye|last=Nwabuikwu|first=Ozioma|work=[[Exclaim!]]|date=2024-08-07|access-date=2025-04-09}}</ref>։ Երգում Ռեյվին Լինեն մտածում է իր ռոմանտիկ ցանկությունների<ref name="PF" /> և այն մասին, թե արդյոք արժե մտնել հարաբերությունների մեջ<ref name="NME" />, որոնք ներկայումս անկայուն են<ref name="Exclaim!" />։ Նա ուսումնասիրում է զուգընկեր ունենալու անհրաժեշտության և միաժամանակ անկախ լինելու ցանկության երկակիությունը<ref name="UTR" /><ref name="TLOBF" />։ Կրկներգում Լեյնը երազկոտ երգում է թմբուկների ուղեկցությամբ. «Օ՜ ոչ, դու ինձ պետք չես, բայց ես կարոտում եմ քեզ, արի՛ այստեղ»<ref name="UTR" />։ == Կարծիքներ == ''Under the Radar''-ից Մարկոս Սանոհան դրական կարծիք է հայտնել գրելով․ «Սա սիրո և նրա բարդությունների խորաթափանց ուսումնասիրություն է, որտեղ Լեյնը խորանում է հոգեկան ցավի և ինքնաճանաչման մեջ, ինչպես նաև անդրադառնում է այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են կարոտը և անվստահությունը»։ Հնչյունային առումով ալբոմը շատ է տարբերվում նրա նախկինում թողարկած բոլոր երգերից, տարվա լավագույն [[R&B]] երգն է, բայց այն կատարյալ է աշխատում ներկայացնելով այն, ինչը, հնարավոր է։ Այն զվարճալի է, բայց միևնույն ժամանակ՝ սրտաճմլիկ և հասկանալի<ref name="UTR" />։ == Չարտեր == === Շաբաթական չարտեր === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Չարտ (2025) ! scope="col"|Ամենաբարձր<br>հորիզոնական |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2025-07-07|title=ARIA Top 50 Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-07-07|access-date=2025-07-04}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} (Hip Hop/R&B, [[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2025-05-12|title=ARIA Top 40 Hip Hop/R&B Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-05-12|access-date=2025-05-09}}</ref> | 1 |- {{single chart|Austria|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- {{single chart|Flanders|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-17}} |- {{single chart|Wallonia|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-03}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canadian Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100/2025-07-12/|title=''Billboard'' Canadian Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-08}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2025-08-16|title=Canada CHR/Top 40 Airplay − Week of August 16, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-08-14}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada Hot AC|Hot AC]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2025-07-19|title=Canada Hot AC Airplay − Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 35 |- {{single chart|CIS|72|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|songid=222474|access-date=2025-08-15|refname=CIS}} |- |- {{single chart|Czechdigital|39|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|Estonia|11|date=20250718-20250724|publish-date=July 25, 2025|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Finnishairplay|21|artist=Ravyn-Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} ([[SNEP]])<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=28&annee=2025&categorie=Top%20Singles|title=Tops De La Semaine {{!}} Top Singles − Semaine du 11 juillet 2025|publisher=[[SNEP]]|language=fr|access-date=2025-07-15}}</ref> | 44 |- {{single chart|Germany|12|songid=2468961|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-08}} |- ! scope="row"|{{Reg|WW}} [[Мир (Земля)|Мир]] ([[Billboard Global 200|Global 200]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-global-200/2025-06-28/|title=''Billboard'' Global 200: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Հունաստան}} ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 27/2025|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=2025-07-09|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709072642/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=2025-07-09|url-status=dead}}</ref> | 24 |- {{single chart|Hungarysingle|38|year=2025|week=25|rowheader=true|access-date=2025-06-24}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 19. Birt 10. maí 2025 – Næst uppfært 17. maí 2025.|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-05-10|lang=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510000315/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-05-10|url-status=dead}}</ref> | 27 |- {{single chart|Ireland4|3|date=20250502|rowheader=true|access-date=2025-05-02}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսրայել}} (International Airplay, [[Media Forest]])<ref>{{cite web|url=https://mediaforest-group.com/weekly_charts.html#!|title=מדיה פורסט {{ndash}} המצעד הבינלאומי השבועי {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025 (Media Forest {{ndash}} International Weekly Chart {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025) |publisher=[[Media Forest]]|access-date=2025-07-20|date=2025-07-20|language=he|description =Select the year 2025 and the option "29 13-07-25 19-07-25" from the stretched lists, then click "שירים מובילים - רדיו - בינלאומי" to see the chart.}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Airplay, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-07-22 |title=Wiesulis ar jaunumu atgriežas Latvijas dziesmu topā (Wiesulis returns to the Latvian song chart with a new song) |url=https://sejas.tvnet.lv/8291172/wiesulis-ar-jaunumu-atgriezas-latvijas-dziesmu-topa |access-date=2025-07-22 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Streaming, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-06-26 |title=Gan jaunās balsis, gan pazīstami vārdi – visiem ir vieta Latvijas mūzikas topā (Both new voices and familiar names – everyone has a place on the Latvian music chart) |url=https://sejas.tvnet.lv/8275560/gan-jaunas-balsis-gan-pazistami-vardi-visiem-ir-vieta-latvijas-muzikas-topa |access-date=2025-06-26 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/naujienos/s19-3/|title=2025 19-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=2025-05-09|access-date=2025-05-09}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[TopHit]])<ref>{{cite web |title=Top Radio Hits Lithuania Weekly Chart: Jul 3, 2025 |url=https://tophit.com/chart/top/radio/hits/lt/weekly/20250627-20250703 |access-date=2025-07-04 |date=2025-07-04|language=en |publisher=[[TopHit]]}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լյուքսեմբուրգ}} (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/luxembourg-songs-hotw/2025-07-19/|title=Luxembourg Songs: Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-15}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} (''[[Billboard]]'' [[Чарты Billboard#Международные хит-парады|Malaysia Songs]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/malaysia-songs-hotw/2025-06-28/|title=Malaysia Songs: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 20 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02PDW2n1Y1FfNvJgjmPSjbfZ3Bf9SbqkwzVVEf4z19GDh8h7D1H3U8ysMEZtv65xAPl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 25 (13/6/2025-19/6/2025)|date=2025-06-28|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]]|access-date=2025-06-28|via=[[Facebook]]}}</ref> | 13 |- {{single chart|Dutch40|7|year=2025|week=30|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Dutch100|9|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-06-23}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} ([[Recorded Music NZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-05-16|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նիգերիա}} ([[TurnTable Top 100 Songs|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.turntablecharts.com/charts/1|title=''TurnTable'' Nigeria Top 100: May 30, 2025 – June 5, 2025 |magazine=[[TurnTable charts|TurnTable]]|access-date=2025-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612232107/https://www.turntablecharts.com/charts/1|archive-date=2025-06-12|url-status=live}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2025-w29/|title=Singel 2025 uke 29|language=no|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆիլիպիններ}} ([[Philippines Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://billboardphilippines.com/chart/philippines-hot-100/07-12-2025/|title=Philippines Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard Philippines]]|access-date=2025-07-09}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Airplay Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-airplay|title=OLiS – oficjalna lista airplay|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-21|description=Select week 12.07.2025–18.07.2025.}}</ref> | 16 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-03|description=Select week 20.06.2025–26.06.2025.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Պորտուգալիա}} ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-07-16-09-02-24.pdf|title=Top 200 Singles Semana 28 de 2025|page=8|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=2025-07-16|lang=pt}}</ref> | 48 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Սինգապուր}} ([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 24 (6 - 12 June 2025)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=2025-06-20|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://archive.today/20250617074723/https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|url-status=dead}}</ref> | 11 |- {{single chart|Slovakdigital2|46|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|South Africa2|41|week=26|year=2025|access-date=2025-07-03|rowheader=true}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Շվեդիա}} ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2025&dspp=27|title=Veckolista Singlar, vecka 27|publisher=[[Sverigetopplistan]]|language=sv|access-date=2025-07-04}}</ref> | 18 |- {{single chart|Switzerland|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-07-07}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Թուրքիա}} (International Airplay, [[Radiomonitor Türkiye]])<ref>{{Cite tweet|user=RadiomonitorTR|number=1946134347121385630|date=2025-07-18 |title= Radiomonitor Türkiye Uluslararası Listesi 29. Hafta Top10 |trans-title=Radiomonitor Turkey International Chart Week 29 Top10 |access-date=2025-07-18 |https://x.com/RadiomonitorTR/status/1946134347121385630|language=tr}}</ref> | 10 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄԷ}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 26, 2025 {{ndash}} 06/20/2025 to 06/26/2025|website=[[The Official MENA Chart]]|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2025-07-02|language=en|description=Select year 2025, week 26 and UAE chart to see the peak.}}</ref> | 15 |- {{single chart|UK|2|date=20250509|rowheader=true|access-date=2025-05-09}} |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2025-08-02/|title=''Billboard'' Hot 100: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29}}</ref> | 6 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Adult Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/adult-pop-songs/2025-08-02/|title=Adult Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/pop-songs/2025-08-02/|title=Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 3 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Rhythmic (chart)|Rhythmic]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/rhythmic-40/2025-07-26/|title=Rhythmic Airplay: Week of July 26, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-22|url-access=subscription}}</ref> | 9 |} == Հավաստագրեր == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=Australia|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-08|refname=ARIA}} {{Certification Table Entry|region=Austria|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-20}} {{Certification Table Entry|region=Canada|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-06-07}} {{Certification Table Entry|region=France| artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-17}} {{Certification Table Entry|region=New Zealand|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=2025-06-20|source=newchart|access-date=2025-06-20|certref=<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-06-20|access-date=2025-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620045438/https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|archive-date=2025-06-20|url-status=dead}}</ref>}} {{Certification Table Entry|region=Portugal|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=file_2025-06-18-16-08-50.pdf|access-date=2025-06-18}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|id=21022-7168-1|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-11}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|cswfR85D7jM|logo=1|Genius/Love Me Not (The Tonight Show Starring Jimmy Fallon)}} * {{YouTube|msGuqelopMA|logo=1|«Love Me Not»}} {{Արտաքին հղումներ}} h9m2hek5lbud7kbj1k2pdoci7jtatxw 10715894 10715892 2026-03-27T19:54:44Z Վեներա Սարգսյան 155969 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:2024 սինգլներ]], [[Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով]] 10715894 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երգ}} '''«Love Me Not»''', ամերիկացի երգչուհի-երգահան Ռեյվին Լեյնի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին, որպես նրա երկրորդ «Bird's Eye» (2024) [[ստուդիական ալբոմ]]ի գլխավոր սինգլ («Love Is Blind»-ի հետ միասին): «Love Me Not»-ն 2024 թվականի վերջին վիրուսային է դարձել [[TikTok]] տեսանյութերի փոխանակման հավելվածում, որը դարձել է նրա առաջընթացը և [[Billboard Hot 100]] չարտում 2025 թվականի հուլիսին՝ զբաղեցնելով 7-րդ հորիզոնականը։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ից դուրս «Love Me Not»-ը ընդգրկվել է [[Ավստրալիա|Ավստրալիայի]], [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]], [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] և [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] լավագույն հնգյակում, նաև իսկ [[Բելգիա|Բելգիայի]], [[Լատվիա|Լատվիայի]], [[Լիտվա|Լիտվայի]] և [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդների]] լավագույն տասնյակում<ref name="BB">{{cite magazine |last1=Zellner |first1=Xander |title=Hot 100 First-Timers: Ravyn Lenae Arrives With Viral Hit 'Love Me Not' |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ravyn-lenae-hot-100-first-timer-love-me-not-1235941197/ |magazine=[[Billboard]] |access-date=2025-04-09 |date=2025-04-08}}</ref>։ == Կոմպոզիցիա == Ոճային առումով «Love Me Not»-ը նկարագրվում է որպես [[R&B]]<ref name="UTR">{{cite web |last1=Sanoja |first1=Marcos |title=Ravyn Lenae returns with two brand new singles, 'Love Me Not' and 'Love Is Blind'. |url=https://www.undrtheradar.co.uk/all-features/ravynlenaesingles |website=[[Under the Radar]] |access-date=2025-04-09 |date=2024-05-09}}</ref>, «սոուլ-ռոք»<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/birds-eye-mw0004289212|title=Bird's Eye, Ravyn Lenae |last=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|date=2024-11-20|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[Ինդի ռոք|ինդի-ռոք]]<ref name="TLOBF">{{Cite magazine |title=Ravyn Lenae: ''Bird's Eye'' Review – Ravyn Lenae continues to hypnotise on Bird's Eye {{!}} R&B |url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/ravyn-leane-birds-eye-continues-to-hypnotise|access-date=2024-04-09 |magazine=[[The Line of Best Fit]] |language=en-us |author=Sam Franzini |date=2024-08-08}}</ref><ref name="NME">{{cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/ravyn-lenae-birds-eye-review-3781940|title=Ravyn Lenae – 'Bird's Eye' review: a slept-on auteur takes flight|work=[[NME]]|last=Wehner|first=Cyclone|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[գրանջ]]<ref name="PF">{{cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/ravyn-lenae-birds-eye/ |title=Ravyn Lenae: Bird's Eye Album Review|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|last=Hope|first=Clover|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref> և «ռետրո-փոփ»<ref name="Exclaim!">{{cite web|url=https://exclaim.ca/music/article/ravyn-lenae-bird-s-eye-album-review|title=Ravyn Lenae: Bird's Eye|last=Nwabuikwu|first=Ozioma|work=[[Exclaim!]]|date=2024-08-07|access-date=2025-04-09}}</ref>։ Երգում Ռեյվին Լինեն մտածում է իր ռոմանտիկ ցանկությունների<ref name="PF" /> և այն մասին, թե արդյոք արժե մտնել հարաբերությունների մեջ<ref name="NME" />, որոնք ներկայումս անկայուն են<ref name="Exclaim!" />։ Նա ուսումնասիրում է զուգընկեր ունենալու անհրաժեշտության և միաժամանակ անկախ լինելու ցանկության երկակիությունը<ref name="UTR" /><ref name="TLOBF" />։ Կրկներգում Լեյնը երազկոտ երգում է թմբուկների ուղեկցությամբ. «Օ՜ ոչ, դու ինձ պետք չես, բայց ես կարոտում եմ քեզ, արի՛ այստեղ»<ref name="UTR" />։ == Կարծիքներ == ''Under the Radar''-ից Մարկոս Սանոհան դրական կարծիք է հայտնել գրելով․ «Սա սիրո և նրա բարդությունների խորաթափանց ուսումնասիրություն է, որտեղ Լեյնը խորանում է հոգեկան ցավի և ինքնաճանաչման մեջ, ինչպես նաև անդրադառնում է այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են կարոտը և անվստահությունը»։ Հնչյունային առումով ալբոմը շատ է տարբերվում նրա նախկինում թողարկած բոլոր երգերից, տարվա լավագույն [[R&B]] երգն է, բայց այն կատարյալ է աշխատում ներկայացնելով այն, ինչը, հնարավոր է։ Այն զվարճալի է, բայց միևնույն ժամանակ՝ սրտաճմլիկ և հասկանալի<ref name="UTR" />։ == Չարտեր == === Շաբաթական չարտեր === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Չարտ (2025) ! scope="col"|Ամենաբարձր<br>հորիզոնական |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2025-07-07|title=ARIA Top 50 Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-07-07|access-date=2025-07-04}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} (Hip Hop/R&B, [[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2025-05-12|title=ARIA Top 40 Hip Hop/R&B Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-05-12|access-date=2025-05-09}}</ref> | 1 |- {{single chart|Austria|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- {{single chart|Flanders|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-17}} |- {{single chart|Wallonia|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-03}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canadian Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100/2025-07-12/|title=''Billboard'' Canadian Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-08}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2025-08-16|title=Canada CHR/Top 40 Airplay − Week of August 16, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-08-14}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada Hot AC|Hot AC]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2025-07-19|title=Canada Hot AC Airplay − Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 35 |- {{single chart|CIS|72|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|songid=222474|access-date=2025-08-15|refname=CIS}} |- |- {{single chart|Czechdigital|39|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|Estonia|11|date=20250718-20250724|publish-date=July 25, 2025|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Finnishairplay|21|artist=Ravyn-Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} ([[SNEP]])<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=28&annee=2025&categorie=Top%20Singles|title=Tops De La Semaine {{!}} Top Singles − Semaine du 11 juillet 2025|publisher=[[SNEP]]|language=fr|access-date=2025-07-15}}</ref> | 44 |- {{single chart|Germany|12|songid=2468961|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-08}} |- ! scope="row"|{{Reg|WW}} [[Мир (Земля)|Мир]] ([[Billboard Global 200|Global 200]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-global-200/2025-06-28/|title=''Billboard'' Global 200: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Հունաստան}} ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 27/2025|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=2025-07-09|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709072642/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=2025-07-09|url-status=dead}}</ref> | 24 |- {{single chart|Hungarysingle|38|year=2025|week=25|rowheader=true|access-date=2025-06-24}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 19. Birt 10. maí 2025 – Næst uppfært 17. maí 2025.|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-05-10|lang=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510000315/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-05-10|url-status=dead}}</ref> | 27 |- {{single chart|Ireland4|3|date=20250502|rowheader=true|access-date=2025-05-02}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսրայել}} (International Airplay, [[Media Forest]])<ref>{{cite web|url=https://mediaforest-group.com/weekly_charts.html#!|title=מדיה פורסט {{ndash}} המצעד הבינלאומי השבועי {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025 (Media Forest {{ndash}} International Weekly Chart {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025) |publisher=[[Media Forest]]|access-date=2025-07-20|date=2025-07-20|language=he|description =Select the year 2025 and the option "29 13-07-25 19-07-25" from the stretched lists, then click "שירים מובילים - רדיו - בינלאומי" to see the chart.}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Airplay, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-07-22 |title=Wiesulis ar jaunumu atgriežas Latvijas dziesmu topā (Wiesulis returns to the Latvian song chart with a new song) |url=https://sejas.tvnet.lv/8291172/wiesulis-ar-jaunumu-atgriezas-latvijas-dziesmu-topa |access-date=2025-07-22 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Streaming, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-06-26 |title=Gan jaunās balsis, gan pazīstami vārdi – visiem ir vieta Latvijas mūzikas topā (Both new voices and familiar names – everyone has a place on the Latvian music chart) |url=https://sejas.tvnet.lv/8275560/gan-jaunas-balsis-gan-pazistami-vardi-visiem-ir-vieta-latvijas-muzikas-topa |access-date=2025-06-26 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/naujienos/s19-3/|title=2025 19-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=2025-05-09|access-date=2025-05-09}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[TopHit]])<ref>{{cite web |title=Top Radio Hits Lithuania Weekly Chart: Jul 3, 2025 |url=https://tophit.com/chart/top/radio/hits/lt/weekly/20250627-20250703 |access-date=2025-07-04 |date=2025-07-04|language=en |publisher=[[TopHit]]}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լյուքսեմբուրգ}} (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/luxembourg-songs-hotw/2025-07-19/|title=Luxembourg Songs: Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-15}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} (''[[Billboard]]'' [[Чарты Billboard#Международные хит-парады|Malaysia Songs]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/malaysia-songs-hotw/2025-06-28/|title=Malaysia Songs: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 20 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02PDW2n1Y1FfNvJgjmPSjbfZ3Bf9SbqkwzVVEf4z19GDh8h7D1H3U8ysMEZtv65xAPl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 25 (13/6/2025-19/6/2025)|date=2025-06-28|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]]|access-date=2025-06-28|via=[[Facebook]]}}</ref> | 13 |- {{single chart|Dutch40|7|year=2025|week=30|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Dutch100|9|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-06-23}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} ([[Recorded Music NZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-05-16|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նիգերիա}} ([[TurnTable Top 100 Songs|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.turntablecharts.com/charts/1|title=''TurnTable'' Nigeria Top 100: May 30, 2025 – June 5, 2025 |magazine=[[TurnTable charts|TurnTable]]|access-date=2025-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612232107/https://www.turntablecharts.com/charts/1|archive-date=2025-06-12|url-status=live}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2025-w29/|title=Singel 2025 uke 29|language=no|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆիլիպիններ}} ([[Philippines Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://billboardphilippines.com/chart/philippines-hot-100/07-12-2025/|title=Philippines Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard Philippines]]|access-date=2025-07-09}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Airplay Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-airplay|title=OLiS – oficjalna lista airplay|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-21|description=Select week 12.07.2025–18.07.2025.}}</ref> | 16 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-03|description=Select week 20.06.2025–26.06.2025.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Պորտուգալիա}} ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-07-16-09-02-24.pdf|title=Top 200 Singles Semana 28 de 2025|page=8|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=2025-07-16|lang=pt}}</ref> | 48 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Սինգապուր}} ([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 24 (6 - 12 June 2025)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=2025-06-20|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://archive.today/20250617074723/https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|url-status=dead}}</ref> | 11 |- {{single chart|Slovakdigital2|46|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|South Africa2|41|week=26|year=2025|access-date=2025-07-03|rowheader=true}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Շվեդիա}} ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2025&dspp=27|title=Veckolista Singlar, vecka 27|publisher=[[Sverigetopplistan]]|language=sv|access-date=2025-07-04}}</ref> | 18 |- {{single chart|Switzerland|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-07-07}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Թուրքիա}} (International Airplay, [[Radiomonitor Türkiye]])<ref>{{Cite tweet|user=RadiomonitorTR|number=1946134347121385630|date=2025-07-18 |title= Radiomonitor Türkiye Uluslararası Listesi 29. Hafta Top10 |trans-title=Radiomonitor Turkey International Chart Week 29 Top10 |access-date=2025-07-18 |https://x.com/RadiomonitorTR/status/1946134347121385630|language=tr}}</ref> | 10 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄԷ}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 26, 2025 {{ndash}} 06/20/2025 to 06/26/2025|website=[[The Official MENA Chart]]|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2025-07-02|language=en|description=Select year 2025, week 26 and UAE chart to see the peak.}}</ref> | 15 |- {{single chart|UK|2|date=20250509|rowheader=true|access-date=2025-05-09}} |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2025-08-02/|title=''Billboard'' Hot 100: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29}}</ref> | 6 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Adult Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/adult-pop-songs/2025-08-02/|title=Adult Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/pop-songs/2025-08-02/|title=Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 3 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Rhythmic (chart)|Rhythmic]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/rhythmic-40/2025-07-26/|title=Rhythmic Airplay: Week of July 26, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-22|url-access=subscription}}</ref> | 9 |} == Հավաստագրեր == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=Australia|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-08|refname=ARIA}} {{Certification Table Entry|region=Austria|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-20}} {{Certification Table Entry|region=Canada|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-06-07}} {{Certification Table Entry|region=France| artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-17}} {{Certification Table Entry|region=New Zealand|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=2025-06-20|source=newchart|access-date=2025-06-20|certref=<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-06-20|access-date=2025-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620045438/https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|archive-date=2025-06-20|url-status=dead}}</ref>}} {{Certification Table Entry|region=Portugal|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=file_2025-06-18-16-08-50.pdf|access-date=2025-06-18}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|id=21022-7168-1|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-11}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|cswfR85D7jM|logo=1|Genius/Love Me Not (The Tonight Show Starring Jimmy Fallon)}} * {{YouTube|msGuqelopMA|logo=1|«Love Me Not»}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով]] fsg04uxy4kqfxh3dlbdxw8l29tcb8bn 10715927 10715894 2026-03-27T21:12:28Z 23artashes 2675 23artashes տեղափոխեց էջը «[[«Love Me Not»]]»-ից «[[Love Me Not]]» առանց վերահղում թողնելու: Վերնագրում չակերտներ չենք դնում 10715894 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երգ}} '''«Love Me Not»''', ամերիկացի երգչուհի-երգահան Ռեյվին Լեյնի երգը, որը թողարկվել է 2024 թվականի մայիսի 3-ին, որպես նրա երկրորդ «Bird's Eye» (2024) [[ստուդիական ալբոմ]]ի գլխավոր սինգլ («Love Is Blind»-ի հետ միասին): «Love Me Not»-ն 2024 թվականի վերջին վիրուսային է դարձել [[TikTok]] տեսանյութերի փոխանակման հավելվածում, որը դարձել է նրա առաջընթացը և [[Billboard Hot 100]] չարտում 2025 թվականի հուլիսին՝ զբաղեցնելով 7-րդ հորիզոնականը։ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ից դուրս «Love Me Not»-ը ընդգրկվել է [[Ավստրալիա|Ավստրալիայի]], [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]], [[Նոր Զելանդիա|Նոր Զելանդիայի]] և [[Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն|Մեծ Բրիտանիայի]] լավագույն հնգյակում, նաև իսկ [[Բելգիա|Բելգիայի]], [[Լատվիա|Լատվիայի]], [[Լիտվա|Լիտվայի]] և [[Նիդերլանդներ|Նիդեռլանդների]] լավագույն տասնյակում<ref name="BB">{{cite magazine |last1=Zellner |first1=Xander |title=Hot 100 First-Timers: Ravyn Lenae Arrives With Viral Hit 'Love Me Not' |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/ravyn-lenae-hot-100-first-timer-love-me-not-1235941197/ |magazine=[[Billboard]] |access-date=2025-04-09 |date=2025-04-08}}</ref>։ == Կոմպոզիցիա == Ոճային առումով «Love Me Not»-ը նկարագրվում է որպես [[R&B]]<ref name="UTR">{{cite web |last1=Sanoja |first1=Marcos |title=Ravyn Lenae returns with two brand new singles, 'Love Me Not' and 'Love Is Blind'. |url=https://www.undrtheradar.co.uk/all-features/ravynlenaesingles |website=[[Under the Radar]] |access-date=2025-04-09 |date=2024-05-09}}</ref>, «սոուլ-ռոք»<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/birds-eye-mw0004289212|title=Bird's Eye, Ravyn Lenae |last=Simpson|first=Paul|work=[[AllMusic]]|date=2024-11-20|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[Ինդի ռոք|ինդի-ռոք]]<ref name="TLOBF">{{Cite magazine |title=Ravyn Lenae: ''Bird's Eye'' Review – Ravyn Lenae continues to hypnotise on Bird's Eye {{!}} R&B |url=https://www.thelineofbestfit.com/albums/ravyn-leane-birds-eye-continues-to-hypnotise|access-date=2024-04-09 |magazine=[[The Line of Best Fit]] |language=en-us |author=Sam Franzini |date=2024-08-08}}</ref><ref name="NME">{{cite web|url=https://www.nme.com/reviews/album/ravyn-lenae-birds-eye-review-3781940|title=Ravyn Lenae – 'Bird's Eye' review: a slept-on auteur takes flight|work=[[NME]]|last=Wehner|first=Cyclone|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref>, [[գրանջ]]<ref name="PF">{{cite web|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/ravyn-lenae-birds-eye/ |title=Ravyn Lenae: Bird's Eye Album Review|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|last=Hope|first=Clover|date=2024-08-09|access-date=2025-04-09}}</ref> և «ռետրո-փոփ»<ref name="Exclaim!">{{cite web|url=https://exclaim.ca/music/article/ravyn-lenae-bird-s-eye-album-review|title=Ravyn Lenae: Bird's Eye|last=Nwabuikwu|first=Ozioma|work=[[Exclaim!]]|date=2024-08-07|access-date=2025-04-09}}</ref>։ Երգում Ռեյվին Լինեն մտածում է իր ռոմանտիկ ցանկությունների<ref name="PF" /> և այն մասին, թե արդյոք արժե մտնել հարաբերությունների մեջ<ref name="NME" />, որոնք ներկայումս անկայուն են<ref name="Exclaim!" />։ Նա ուսումնասիրում է զուգընկեր ունենալու անհրաժեշտության և միաժամանակ անկախ լինելու ցանկության երկակիությունը<ref name="UTR" /><ref name="TLOBF" />։ Կրկներգում Լեյնը երազկոտ երգում է թմբուկների ուղեկցությամբ. «Օ՜ ոչ, դու ինձ պետք չես, բայց ես կարոտում եմ քեզ, արի՛ այստեղ»<ref name="UTR" />։ == Կարծիքներ == ''Under the Radar''-ից Մարկոս Սանոհան դրական կարծիք է հայտնել գրելով․ «Սա սիրո և նրա բարդությունների խորաթափանց ուսումնասիրություն է, որտեղ Լեյնը խորանում է հոգեկան ցավի և ինքնաճանաչման մեջ, ինչպես նաև անդրադառնում է այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են կարոտը և անվստահությունը»։ Հնչյունային առումով ալբոմը շատ է տարբերվում նրա նախկինում թողարկած բոլոր երգերից, տարվա լավագույն [[R&B]] երգն է, բայց այն կատարյալ է աշխատում ներկայացնելով այն, ինչը, հնարավոր է։ Այն զվարճալի է, բայց միևնույն ժամանակ՝ սրտաճմլիկ և հասկանալի<ref name="UTR" />։ == Չարտեր == === Շաբաթական չարտեր === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col"| Չարտ (2025) ! scope="col"|Ամենաբարձր<br>հորիզոնական |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/singles-chart/2025-07-07|title=ARIA Top 50 Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-07-07|access-date=2025-07-04}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ավստրալիա}} (Hip Hop/R&B, [[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2025-05-12|title=ARIA Top 40 Hip Hop/R&B Singles Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=2025-05-12|access-date=2025-05-09}}</ref> | 1 |- {{single chart|Austria|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- {{single chart|Flanders|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-17}} |- {{single chart|Wallonia|4|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-03}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canadian Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/canadian-hot-100/2025-07-12/|title=''Billboard'' Canadian Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-08}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada CHR/Top 40|CHR/Top 40]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-chrtop-40/2025-08-16|title=Canada CHR/Top 40 Airplay − Week of August 16, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-08-14}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Կանադա}} ([[Canada Hot AC|Hot AC]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://ca.billboard.com/charts/canada-hot-ac/2025-07-19|title=Canada Hot AC Airplay − Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 35 |- {{single chart|CIS|72|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|songid=222474|access-date=2025-08-15|refname=CIS}} |- |- {{single chart|Czechdigital|39|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|Estonia|11|date=20250718-20250724|publish-date=July 25, 2025|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Finnishairplay|21|artist=Ravyn-Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-09}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆրանսիա}} ([[SNEP]])<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=28&annee=2025&categorie=Top%20Singles|title=Tops De La Semaine {{!}} Top Singles − Semaine du 11 juillet 2025|publisher=[[SNEP]]|language=fr|access-date=2025-07-15}}</ref> | 44 |- {{single chart|Germany|12|songid=2468961|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-08-08}} |- ! scope="row"|{{Reg|WW}} [[Мир (Земля)|Мир]] ([[Billboard Global 200|Global 200]], ''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/billboard-global-200/2025-06-28/|title=''Billboard'' Global 200: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Հունաստան}} ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|title=Official IFPI Charts − Digital Singles Chart (International) − Εβδομάδα: 27/2025|publisher=[[IFPI Greece]]|access-date=2025-07-09|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709072642/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html|archive-date=2025-07-09|url-status=dead}}</ref> | 24 |- {{single chart|Hungarysingle|38|year=2025|week=25|rowheader=true|access-date=2025-06-24}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 19. Birt 10. maí 2025 – Næst uppfært 17. maí 2025.|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-05-10|lang=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20250510000315/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-05-10|url-status=dead}}</ref> | 27 |- {{single chart|Ireland4|3|date=20250502|rowheader=true|access-date=2025-05-02}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Իսրայել}} (International Airplay, [[Media Forest]])<ref>{{cite web|url=https://mediaforest-group.com/weekly_charts.html#!|title=מדיה פורסט {{ndash}} המצעד הבינלאומי השבועי {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025 (Media Forest {{ndash}} International Weekly Chart {{ndash}} Week 29 {{ndash}} 13/07 {{ndash}} 19/07/2025) |publisher=[[Media Forest]]|access-date=2025-07-20|date=2025-07-20|language=he|description =Select the year 2025 and the option "29 13-07-25 19-07-25" from the stretched lists, then click "שירים מובילים - רדיו - בינלאומי" to see the chart.}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Airplay, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-07-22 |title=Wiesulis ar jaunumu atgriežas Latvijas dziesmu topā (Wiesulis returns to the Latvian song chart with a new song) |url=https://sejas.tvnet.lv/8291172/wiesulis-ar-jaunumu-atgriezas-latvijas-dziesmu-topa |access-date=2025-07-22 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 7 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լատվիա}} (Streaming, [[Latvian Music Producers Association|LaIPA]])<ref>{{cite web |date=2025-06-26 |title=Gan jaunās balsis, gan pazīstami vārdi – visiem ir vieta Latvijas mūzikas topā (Both new voices and familiar names – everyone has a place on the Latvian music chart) |url=https://sejas.tvnet.lv/8275560/gan-jaunas-balsis-gan-pazistami-vardi-visiem-ir-vieta-latvijas-muzikas-topa |access-date=2025-06-26 |publisher=TVNET GRUPA |language=lv}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/naujienos/s19-3/|title=2025 19-os savaitės klausomiausi (Top 100)|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|date=2025-05-09|access-date=2025-05-09}}</ref> | 6 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լիտվա}} ([[TopHit]])<ref>{{cite web |title=Top Radio Hits Lithuania Weekly Chart: Jul 3, 2025 |url=https://tophit.com/chart/top/radio/hits/lt/weekly/20250627-20250703 |access-date=2025-07-04 |date=2025-07-04|language=en |publisher=[[TopHit]]}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լյուքսեմբուրգ}} (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/luxembourg-songs-hotw/2025-07-19/|title=Luxembourg Songs: Week of July 19, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-15}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} (''[[Billboard]]'' [[Чарты Billboard#Международные хит-парады|Malaysia Songs]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/malaysia-songs-hotw/2025-06-28/|title=Malaysia Songs: Week of June 28, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-06-24}}</ref> | 20 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Մալայզիա}} ([[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]])<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/RecordingIndustryMalaysia/posts/pfbid02PDW2n1Y1FfNvJgjmPSjbfZ3Bf9SbqkwzVVEf4z19GDh8h7D1H3U8ysMEZtv65xAPl|title=TOP 20 Most Streamed International Singles In Malaysia Week 25 (13/6/2025-19/6/2025)|date=2025-06-28|publisher=[[Recording Industry Association of Malaysia|RIM]]|access-date=2025-06-28|via=[[Facebook]]}}</ref> | 13 |- {{single chart|Dutch40|7|year=2025|week=30|rowheader=true|access-date=2025-07-26}} |- {{single chart|Dutch100|9|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-06-23}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նոր Զելանդիա}} ([[Recorded Music NZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-05-16|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-05-16|access-date=2025-05-16}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նիգերիա}} ([[TurnTable Top 100 Songs|''TurnTable'' Top 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://www.turntablecharts.com/charts/1|title=''TurnTable'' Nigeria Top 100: May 30, 2025 – June 5, 2025 |magazine=[[TurnTable charts|TurnTable]]|access-date=2025-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20250612232107/https://www.turntablecharts.com/charts/1|archive-date=2025-06-12|url-status=live}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Նորվեգիա}} ([[IFPI Norge]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/singles/2025-w29/|title=Singel 2025 uke 29|language=no|publisher=[[IFPI Norge]]|access-date=2025-07-19}}</ref> | 14 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Ֆիլիպիններ}} ([[Philippines Hot 100]])<ref>{{cite magazine|url=https://billboardphilippines.com/chart/philippines-hot-100/07-12-2025/|title=Philippines Hot 100: Week of July 12, 2025|magazine=[[Billboard Philippines]]|access-date=2025-07-09}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Airplay Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-airplay|title=OLiS – oficjalna lista airplay|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-21|description=Select week 12.07.2025–18.07.2025.}}</ref> | 16 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Լեհաստան}} ([[Polish music charts|Polish Streaming Top 100]])<ref>{{cite web|url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/single-w-streamie|title=OLiS – oficjalna lista sprzedaży – single w streamie|publisher=[[OLiS]]|language=pl|access-date=2025-07-03|description=Select week 20.06.2025–26.06.2025.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Պորտուգալիա}} ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-07-16-09-02-24.pdf|title=Top 200 Singles Semana 28 de 2025|page=8|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|access-date=2025-07-16|lang=pt}}</ref> | 48 |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Սինգապուր}} ([[Recording Industry Association Singapore|RIAS]])<ref>{{cite web|url=https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|title=The Official Singapore Charts Week 24 (6 - 12 June 2025)|publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]|access-date=2025-06-20|archive-date=2025-06-17|archive-url=https://archive.today/20250617074723/https://www.rias.org.sg/the-official-singapore-charts/|url-status=dead}}</ref> | 11 |- {{single chart|Slovakdigital2|46|year=2025|week=29|rowheader=true|access-date=2025-07-21}} |- {{single chart|South Africa2|41|week=26|year=2025|access-date=2025-07-03|rowheader=true}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Շվեդիա}} ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web|url=https://sverigetopplistan.se/chart/41/?dspy=2025&dspp=27|title=Veckolista Singlar, vecka 27|publisher=[[Sverigetopplistan]]|language=sv|access-date=2025-07-04}}</ref> | 18 |- {{single chart|Switzerland|6|artist=Ravyn Lenae|song=Love Me Not|rowheader=true|access-date=2025-07-07}} |- ! scope="row"| {{Դրոշավորում|Թուրքիա}} (International Airplay, [[Radiomonitor Türkiye]])<ref>{{Cite tweet|user=RadiomonitorTR|number=1946134347121385630|date=2025-07-18 |title= Radiomonitor Türkiye Uluslararası Listesi 29. Hafta Top10 |trans-title=Radiomonitor Turkey International Chart Week 29 Top10 |access-date=2025-07-18 |https://x.com/RadiomonitorTR/status/1946134347121385630|language=tr}}</ref> | 10 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄԷ}} ([[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart|title=The Official MENA Chart {{!}} Weekly Chart {{ndash}} Week 26, 2025 {{ndash}} 06/20/2025 to 06/26/2025|website=[[The Official MENA Chart]]|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=2025-07-02|language=en|description=Select year 2025, week 26 and UAE chart to see the peak.}}</ref> | 15 |- {{single chart|UK|2|date=20250509|rowheader=true|access-date=2025-05-09}} |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2025-08-02/|title=''Billboard'' Hot 100: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29}}</ref> | 6 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Adult Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/adult-pop-songs/2025-08-02/|title=Adult Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 12 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Pop Airplay]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/pop-songs/2025-08-02/|title=Pop Airplay: Week of August 2, 2025|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=2025-07-29|url-access=subscription}}</ref> | 3 |- ! scope="row"|{{Դրոշավորում|ԱՄՆ}} [[Rhythmic (chart)|Rhythmic]] (''[[Billboard]]'')<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/rhythmic-40/2025-07-26/|title=Rhythmic Airplay: Week of July 26, 2025|magazine=[[Billboard]]|access-date=2025-07-22|url-access=subscription}}</ref> | 9 |} == Հավաստագրեր == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=Australia|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-08|refname=ARIA}} {{Certification Table Entry|region=Austria|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-20}} {{Certification Table Entry|region=Canada|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-06-07}} {{Certification Table Entry|region=France| artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-17}} {{Certification Table Entry|region=New Zealand|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=2025-06-20|source=newchart|access-date=2025-06-20|certref=<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|title=NZ Top 40 Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=2025-06-20|access-date=2025-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250620045438/https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/singles/2025-06-20|archive-date=2025-06-20|url-status=dead}}</ref>}} {{Certification Table Entry|region=Portugal|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Gold|type=single|relyear=2024|certyear=2025|id=file_2025-06-18-16-08-50.pdf|access-date=2025-06-18}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|artist=Ravyn Lenae|title=Love Me Not|award=Platinum|type=single|id=21022-7168-1|relyear=2024|certyear=2025|access-date=2025-07-11}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * {{YouTube|cswfR85D7jM|logo=1|Genius/Love Me Not (The Tonight Show Starring Jimmy Fallon)}} * {{YouTube|msGuqelopMA|logo=1|«Love Me Not»}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2024 սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Սինգլներ այբբենական կարգով]] fsg04uxy4kqfxh3dlbdxw8l29tcb8bn 1 1323316 10715893 2026-03-27T19:53:23Z Վեներա Սարգսյան 155969 +{{ԹՀ/նոր|ru|Love Me Not|151570405|10715892|2026 թվականի մարտի 27}} 10715893 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Love Me Not|151570405|10715892|2026 թվականի մարտի 27}} 2gpm6dklz9nr9q1qtb60vbjke2h3yqm 10715928 10715893 2026-03-27T21:12:30Z 23artashes 2675 23artashes տեղափոխեց էջը «[[Քննարկում:«Love Me Not»]]»-ից «[[Քննարկում:Love Me Not]]» առանց վերահղում թողնելու: Վերնագրում չակերտներ չենք դնում 10715893 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Love Me Not|151570405|10715892|2026 թվականի մարտի 27}} 2gpm6dklz9nr9q1qtb60vbjke2h3yqm 0 1323317 10715896 2026-03-27T19:57:46Z Վեներա Սարգսյան 155969 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի...»: 10715896 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]<nowiki/>ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} qnpvl6gt161rlmo8rhanx5pwy43n43w 10715897 10715896 2026-03-27T19:58:25Z Վեներա Սարգսյան 155969 10715897 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} scyuobmf5sdn4mew60f2eonlfw61fp1 10715899 10715897 2026-03-27T20:00:07Z Վեներա Սարգսյան 155969 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:2025 սինգլներ]], [[Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգեր]], [[Կատեգորիա:Փոփ երգեր]] 10715899 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգy։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2025 սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգեր]] [[Կատեգորիա:Փոփ երգեր]] 4kcmwnsva086k1jaqf7bam5f5xlntdl 10715901 10715899 2026-03-27T20:01:02Z Վեներա Սարգսյան 155969 /* top */ 10715901 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգը։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2025 սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգեր]] [[Կատեգորիա:Փոփ երգեր]] 9dabn458snxveqae621zf5iue2lv4hi 10715929 10715901 2026-03-27T21:13:28Z 23artashes 2675 23artashes տեղափոխեց էջը «[[«Róa»]]»-ից «[[Róa]]» առանց վերահղում թողնելու: Վերնագրում չակերտներ չենք դնում 10715901 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Եվրատեսիլի երգ}} '''«Róa»''' (ոճավորվել է որպես '''«RÓA»,''' արտասանվում է [ˈrouːa], իսլանդերեն` «թիավարել»), իսլանդական ''Væb'' երաժշտական դուետի երգը։ Կոմպոզիցիան թողարկվել է 2025 թվականի հունվարի 17-ին, դրա հեղինակներն են Գունար Բյորն Գունարսոնը, Հաուլֆդան Հելգի Մատիասոնը, Ինգի Թոր Գարդարսոնը և Մաթիաս Դավիդ Մատիասոնը։ Իսլանդիան երգը ներկայացրել է [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025]] երգի մրցույթում։ Իսլանդիայում ազգային աղյուսակում այն զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը։ Երգը գրված է իսլանդերեն և պատմում է դժվարությունների հաղթահարման և երազանքների իրականացման ճանապարհին հաստատակամության մասին<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rmf.fm/hot-news/news,79204,jedna-z-piosenek-z-eurowizji-podobna-do-hitu-tomasza-niecika-oto-co-mowi-artysta.html|title=Jedna z piosenek z Eurowizji podobna do hitu Tomasza Niecika? Oto, co mówi artysta|lang=pl|author=Katarzyna Pajączek|website=RMF FM|date=2025-05-17|access-date=2025-05-18}}</ref>։ == Մեղադրանք գրագողության մեջ == ''Söngvakeppnin'' 2025 երաժշտական մրցույթի մեկնարկի նախօրեին իսլանդական ''DV'' հրատարակությունը հաղորդել Է, որ «Róa» երգը մեղադրվել է իսրայելցի կատարողներ Իտայ Լևիի և [[Էյալ Գոլան]]ի «Hatunat HaShana» կոմպոզիցիայի [[Գրագողություն|գրագողության]] մեջ<ref>{{cite newspaper|title=Meintur stuldur á borð RÚV|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252678258d/meintur-stuldur-a-bord-ruv|date=2025-01-03|access-date=2025-01-23|trans-title=Allegedly stolen on board RÚV|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>։ Այնուհետև [[TikTok]] հարթակում հայտնվել է տեսանյութ, որը համեմատում էր երկու երգերը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-21-roa-sakad-um-ad-likjast-israelsku-popplagi-433765|title=RÓA sakað um að líkjast ísraelsku popplagi|lang=is|first=Þorgerður Anna|last=Gunnarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-21|access-date=2025-01-23|trans-title=RÓA accused of sounding like an Israeli pop song}}</ref>։ Դուետը հերքել է մեղադրանքները, և Söngvakeppnin-ի տնօրենների խորհուրդը խորհրդատվության է դիմել Իսլանդիայի հեղինակային իրավունքի ընկերությանը (STEF)՝ երգերի միջև նմանության աստիճանը որոշելու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.israelhayom.co.il/culture/music/article/17431644|title=יוצר השיר "חתונת השנה" לאיגוד השידור האירופי: "פסלו את השיר האיסלנדי לאלתר"|language=he|first=Nathan|last=Stollero|website=Israel Hayom|date=2025-02-25|access-date=2025-02-25|trans-title=Creator of the song "Wedding of the Year" to the European Broadcasting Union: "Disqualify the Icelandic song immediately"}}</ref>։ Söngvakeppnin-ի հաղթանակից հետո «Hatunat HaShana» երգի հեղինակը Օֆիր Քոհենը նամակ է ուղարկել՝ պահանջելով, որ [[Եվրոպական հեռարձակողների միություն]]ը (EBU) հեռացնի «Róa»-ն մրցաշարից, որին Եվրոպական հեռարձակողների միությունը պատասխանել է, որ Քոհենը պետք է կարգավորի հարցը իսլանդական RÚV հեռարձակողի հետ<ref>{{Cite web|url=https://www.haaretz.co.il/gallery/music/eurovision/2025-03-20/ty-article/.premium/00000195-b42e-dcee-a7b7-bf3f4b460000|title=בשל הדמיון ל"חתונת השנה", הוקפאו התמלוגים ליוצרי השיר האיסלנדי לאירוויזיון|language=he|first=Ido David|last=Cohen|website=[[Haaretz]]|date=2025-03-20|access-date=2025-03-21|trans-title=Due to the similarity to "Wedding of the Year", royalties for the creators of the Icelandic Eurovision song were frozen}}</ref>: Արդյունքում RÚV-ն եկել է եզրակացության, որ երգերը չեն պարունակում այնքան նմանություններ, որ համարվեն գրագողություն<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-27-flest-eurovisionlog-hljomi-kunnuglega-437513|title=Flest Eurovisionlög hljómi kunnuglega|lang=is|first=Ingibjörg Sara|last=Guðmundsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-27|access-date=2025-01-28|trans-title=Most Eurovision songs sound familiar}}</ref>։ Նույն կարծիքին է նաև երաժշտագետ Առնար Էգերտ Թորոդսենը (Arnar Eggert Thoroddsen), որը, երկու կոմպոզիցիաներն էլ լսելով, եկել է այն եզրակացությանը, որ իսլանդական երգը գրագողություն չէ։ Նա նաև նշել է, որ Եվրատեսիլում [[Գրագողություն|գրագողության]] մեղադրանքները հազվադեպ են իրական հիմքեր ունենում<ref>{{Cite web|url=https://nyr.ruv.is/english/2025-02-27-most-eurovision-songs-sound-familiar-437581|title=Most Eurovision songs sound familiar|lang=en|first=Darren|last=Adam|website=RÚV|date=2025-02-27|access-date=2025-05-18}}</ref>։ Լեհական [[ԶԼՄ]]-ները երգը համեմատել են Տոմաշ Նեչիկի «Cztery osiemnastki» ստեղծագործության հետ<ref name=":0" />։ == Եվրատեսիլ == «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթում Իսլանդիայի ներկայացուցչին ընտրելու համար ''RÚV''-ի կողմից կազմակերպվել է ազգային ընտրություն՝ ''Söngvakeppnin'' 2025: Միջոցառումը ներառում էր երկու կիսաեզրափակիչ, որոնք կայացել են 2025 թվականի փետրվարի 8-ին և 15-ին, և եզրափակիչ, որը կայացել է փետրվարի 22-ին [[Ռեյկյավիկ]]ի հյուսիսում գտնվող RVK Studios-ում։ Կիսաեզրափակչի հաղթողները որոշվել են հեռուստաքվեարկության միջոցով, իսկ եզրափակչի արդյունքները՝ միջազգային ժյուրիի յոթ անդամների և հանդիսատեսի քվեարկության համադրությամբ<ref>{{cite web|url=https://eurovoix.com/2025/01/03/iceland-songvakeppnin-2025-dates-format-changes-announced/|title=🇮🇸 Iceland: Söngvakeppnin 2025 Dates & Format Changes Announced|first=Neil|last=Farren|work=Eurovoix News|date=2025-01-13|access-date=2025-01-15}}</ref>: 2013 թվականից ի վեր առաջին անգամ եզրափակիչը չի ունեցել սուպերեզրափակիչ<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-03-einvigid-fellt-ut-i-songvakeppninni-2025-432184|title=Einvígið fellt út í Söngvakeppninni 2025|first=Júlía|last=Aradóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=The duel was canceled in Söngvakeppninn 2025}}</ref><ref>{{cite newspaper|title=Ekkert einvígi í Söngvakeppninni 2025|first=Oddur Ævar|last=Gunnarsson|url=https://www.visir.is/g/20252670829d/ekkert-einvigi-i-songvakeppninni-2025|date=2025-01-03|access-date=2025-01-15|trans-title=No duel in Söngvakeppninn 2025|newspaper=[[Vísir.is]]}}</ref>: «Róa» երգը պաշտոնապես հայտարարվել է մրցույթի մասնակից 2025 թվականի հունվարի 17-ին՝ ''Lögin í Söngvakeppninni'' ծրագրում<ref>{{cite web|url=https://thateurovisionsite.com/2024/12/07/songvakeppnin-entries-revealed-january/|title=🇮🇸 Söngvakeppnin 2025 entries to be announced on the 17th of January|work=That Eurovision Site|date=2025-01-07|access-date=2025-01-15}}</ref><ref name=":3">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-17-thessi-tiu-log-verda-i-songvakeppninni-2025-432948|title=Þessi tíu lög verða í Söngvakeppninni 2025|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-17|access-date=2025-01-18|trans-title=These ten songs will be in Söngvakeppninn 2025}}</ref>: Մրցույթի շրջանակներում այն հասել է առաջին կիսաեզրափակիչ և ստացել ելույթի հինգերորդ համարը, որի արդյունքում թիմը կարողացել է անցնել եզրափակիչ<ref name="RO">{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-01-22-uppselt-a-urslitakvold-songvakeppninnar-433862|title=Uppselt á úrslitakvöld Söngvakeppninnar|lang=is|first=Anna María|last=Björnsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-01-22|access-date=2025-01-23|trans-title=Sold out on the final night of Söngvakeppninn}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-08-vaeb-stebbi-jak-og-agust-afram-i-urslit-songvakeppninnar-435780|title=VÆB, Stebbi Jak og Ágúst áfram í úrslit Söngvakeppninnar|lang=is|first=Júlía Margrét|last=Einarsdóttir|work=[[RÚV]]|date=2025-02-08|access-date=2025-02-09|trans-title=VÆB, Stebbi Jak and Ágúst continue to the finals of Söngvakeppninn}}</ref>։ Հետագայում Róa-ն հայտարարվել է մրցույթի հաղթող՝ դառնալով թե՛ ժյուրիի, թե՛ հանդիսատեսի ֆավորիտը, այդպիսով ապահովելով Væb խմբին [[Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթ|Եվրատեսիլ 2025 երգի մրցույթում]] [[Իսլանդիա]]ն ներկայացնելու իրավունքը<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2025-02-22-vaeb-vinna-songvakeppnina-2025-436885|title=VÆB vinna Söngvakeppnina 2025|language=is|author=Anna María Björnsdóttir|website=[[Ríkisútvarpið]]|date=2025-02-22|access-date=2025-02-23}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/songvakeppnin-winners-vaeb-representing-iceland-basel|title='Söngvakeppnin' winners VÆB will head to Basel for Iceland|date=2025-02-22|publisher=Eurovision Song Contest|access-date=2025-02-22}}</ref>: «Եվրատեսիլ 2025» երգի մրցույթը տեղի է ունեցել [[Շվեյցարիա]]յի Բազել քաղաքի Սուրբ Յակոբշալե արենայում և ներառել է երկու կիսաեզրափակիչ՝ համապատասխանաբար մայիսի 13-ին և 15-ին, իսկ եզրափակիչ՝ 2025 թվականի մայիսի 17-ին<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/basel-will-host-eurovision-song-contest-2025|title=Basel will host Eurovision Song Contest 2025|website=Eurovision.TV|date=2024-08-30|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-01-28}}</ref>: 2025 թվականի հունվարի 28-ին տեղի ունեցած վիճակահանության արդյունքում Իսլանդիան ընտրվել է մասնակցելու առաջին կիսաեզրափակչին և նախատեսված էր ելույթ ունենալ շոուի առաջին կեսին<ref>{{cite press release |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw Results |date=2025-01-28 |publisher=[[European Broadcasting Union]] |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=2025-01-31 |website=Eurovision.TV}}</ref>: Ավելի ուշ մրցույթի պրոդյուսերները նշանակել են [[Իսլանդիա|Իսլանդիային]] առաջին կիսաեզրափակչի բացման համար. այն ելույթ է ունեցել առաջինը<ref>{{cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-running-orders|title=Eurovision 2025: Semi-Final Running Orders revealed|website=Eurovision.TV|date=2025-03-27|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-03-28}}</ref>: Երգը հասել է գլխավոր եզրափակիչ<ref>{{Cite web|url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-first-semi-final-qualifiers|title=Eurovision 2025: The First Semi-Final Qualifiers|website=Eurovision.TV|date=2025-05-13|publisher=[[European Broadcasting Union]]|access-date=2025-05-14}}</ref>: Այն եզրափակիչում զբաղեցրել է տասներորդ տեղը։ Քվեարկության արդյունքների համաձայն՝ երգը ժյուրիից ոչ մի միավոր չի ստացել և հեռուստադիտողներից ստացել է 33 միավոր՝ զբաղեցնելով նախավերջին 25-րդ հորիզոնականը։ == Չարտեր == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Հորիզոնականը չարտերում «Róa» ! scope="col" | Չարտեր(2025) ! scope="col" | Հորիզոնական |- ! scope="row" | [[Իսլանդիա]]([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög: Streymi, spilun og sala viku 9. Birt 1. mars 2025 – Næst uppfært 8. mars 2025.|trans-title=The Music – Songs: Streaming, Plays and Sales Week 9. Published 1 March 2025 – Last updated 8 March 2025|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=2025-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250301034714/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2025-03-01|url-status=dead}}</ref> | 1 |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:2025 սինգլներ]] [[Կատեգորիա:Եվրատեսիլ երգի մրցույթի երգեր]] [[Կատեգորիա:Փոփ երգեր]] 9dabn458snxveqae621zf5iue2lv4hi 1 1323318 10715898 2026-03-27T19:59:23Z Վեներա Սարգսյան 155969 +{{ԹՀ/նոր|ru|Róa|148087829|10715897|2026 թվականի մարտի 27}} 10715898 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Róa|148087829|10715897|2026 թվականի մարտի 27}} 4aob89buhjenfyz10vi1u3s57czf0zs 10715930 10715898 2026-03-27T21:13:28Z 23artashes 2675 23artashes տեղափոխեց էջը «[[Քննարկում:«Róa»]]»-ից «[[Քննարկում:Róa]]» առանց վերահղում թողնելու: Վերնագրում չակերտներ չենք դնում 10715898 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Róa|148087829|10715897|2026 թվականի մարտի 27}} 4aob89buhjenfyz10vi1u3s57czf0zs 0 1323319 10715900 2026-03-27T20:00:44Z Ապատ63 36683 Նոր էջ «[[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' կենսազանգվածով ջերմո...»: 10715900 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' կենսազանգվածով ջերմության արտադրություն: Համակարգերը կարող են օգտագործել [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]], գազիֆիկացում, [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP), անաէրոբ կամ աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ լիովին ավտոմատացված կիսաավտոմատացված պելետային վառարանով աշխատող համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems3">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով:<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref> Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems4">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական հողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն մշուշի շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ 1ty8m0k3b6dgkhqpyea204xa5yv6v8d 10715902 10715900 2026-03-27T20:01:19Z Ապատ63 36683 /* Թերություններ */ 10715902 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' կենսազանգվածով ջերմության արտադրություն: Համակարգերը կարող են օգտագործել [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]], գազիֆիկացում, [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP), անաէրոբ կամ աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ լիովին ավտոմատացված կիսաավտոմատացված պելետային վառարանով աշխատող համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems3">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով:<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref> Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems4">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական հողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն մշուշի շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Արտաքին հղումներ}} t8cxtikv9xizglgx1w79owqiuew7q1t 10715905 10715902 2026-03-27T20:08:51Z Ապատ63 36683 /* top */ 10715905 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' կենսազանգվածով ջերմության արտադրություն: Համակարգերը կարող են օգտագործել [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]], գազիֆիկացում, [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP), անաէրոբ կամ աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ լիովին ավտոմատացված կիսաավտոմատացված պելետային վառարանով աշխատող համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref>։ Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական հողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն մշուշի շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Մասշտաբ == [[Պատկեր:Olarizu_-_Casa_de_la_Dehesa_-_Central_de_biomasa_01.jpg|մինի|Կենսազանգվածային ջեռուցման համակարգ Իսպանիայի Բասկերի Երկրում գտնվող մեկ շենքային համալիրի համար]] 2003 թվականից ի վեր նավթի գների աճը և դրան հաջորդող բնական գազի ու ածխի գների աճը մեծացրել են կենսազանգվածի արժեքը ջերմության արտադրության համար: Անտառային թափոնները, գյուղատնտեսական թափոնները և էներգիայի արտադրության համար հատուկ աճեցվող մշակաբույսերը դառնում են մրցունակ, քանի որ [[Էներգիայի խտություն|էներգակիրներով խիտ]] բրածո վառելիքի գները բարձրանում են: Այս ներուժը զարգացնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վատ կառավարվող վարելահողերի վերականգնմանը (հետլիցք) և դառնալ ապակենտրոնացված, բազմաչափ [[Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն|վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերության]] շարժիչ օղակ: Այս մեթոդների խթանման և զարգացման ջանքերը տարածված են դարձել ամբողջ [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միությունում]] մինչև 2000-ական թվականները: Աշխարհի այլ շրջաններում կենսազանգվածից ջերմություն ստանալու անարդյունավետ և աղտոտող միջոցները, զուգորդված անտառային վատ մեթոդների հետ, զգալիորեն նպաստել են շրջակա միջավայրի քայքայմանը: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.biomassthermal.org/ Կենսազանգվածի ջերմային էներգիայի խորհուրդ – Տեղեկատվություն կենսազանգվածի և կենսազանգվածի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ ԱՄՆ-ում] * [http://www.pebble-heater.com/PowerGen-Article.pdf Նորարարական կենսազանգվածային էլեկտրակայան՝ հիմնված խճաքարային տաքացուցիչի տեխնոլոգիայի և տաք օդային տուրբինի վրա] {{Արտաքին հղումներ}} totz0zeiep9s5qa6ov8rr1bqnfw6opy 10715912 10715905 2026-03-27T20:26:18Z Ապատ63 36683 /* Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր */ 10715912 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' [[Կենսազանգված|կենսազանգվածով]] ջերմության արտադրություն: Այս համակարգերը կարող են օգտագործել՝ * [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]] * գազիֆիկացում * [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP) * անաէրոբ խմորում * աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ * լիովին ավտոմատացված * կիսաավտոմատացված * պելետային վառարանով աշխատող * համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== [[Պատկեր:Biomass_Pellets_from_India_-_White_coal..jpg|մինի|Փայտե գրանուլներն ածխածնային չեզոք և ավելի էկոլոգիապես մաքուր վառելիք է կաթսայատների և կոմունալ ծառայությունների համար]] Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref>։ Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական վարելահողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն [[Սմոգ|սմոգի]] վերաբերյալ շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Մասշտաբ == [[Պատկեր:Olarizu_-_Casa_de_la_Dehesa_-_Central_de_biomasa_01.jpg|մինի|Կենսազանգվածային ջեռուցման համակարգ Իսպանիայի Բասկերի Երկրում գտնվող մեկ շենքային համալիրի համար]] 2003 թվականից ի վեր նավթի գների աճը և դրան հաջորդող բնական գազի ու ածխի գների աճը մեծացրել են կենսազանգվածի արժեքը ջերմության արտադրության համար: Անտառային թափոնները, գյուղատնտեսական թափոնները և էներգիայի արտադրության համար հատուկ աճեցվող մշակաբույսերը դառնում են մրցունակ, քանի որ [[Էներգիայի խտություն|էներգակիրներով խիտ]] բրածո վառելիքի գները բարձրանում են: Այս ներուժը զարգացնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վատ կառավարվող վարելահողերի վերականգնմանը (հետլիցք) և դառնալ ապակենտրոնացված, բազմաչափ [[Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն|վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերության]] շարժիչ օղակ: Այս մեթոդների խթանման և զարգացման ջանքերը տարածված են դարձել ամբողջ [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միությունում]] մինչև 2000-ական թվականները: Աշխարհի այլ շրջաններում կենսազանգվածից ջերմություն ստանալու անարդյունավետ և աղտոտող միջոցները, զուգորդված անտառային վատ մեթոդների հետ, զգալիորեն նպաստել են շրջակա միջավայրի քայքայմանը: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.biomassthermal.org/ Կենսազանգվածի ջերմային էներգիայի խորհուրդ – Տեղեկատվություն կենսազանգվածի և կենսազանգվածի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ ԱՄՆ-ում] * [http://www.pebble-heater.com/PowerGen-Article.pdf Նորարարական կենսազանգվածային էլեկտրակայան՝ հիմնված խճաքարային տաքացուցիչի տեխնոլոգիայի և տաք օդային տուրբինի վրա] {{Արտաքին հղումներ}} 2h7mtu02s932cxtil6l0a9izibydrgh 10715913 10715912 2026-03-27T20:27:35Z Ապատ63 36683 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ջեռուցում]], [[Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա]], [[Կատեգորիա:Կենսավառելանյութեր]] 10715913 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' [[Կենսազանգված|կենսազանգվածով]] ջերմության արտադրություն: Այս համակարգերը կարող են օգտագործել՝ * [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]] * գազիֆիկացում * [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP) * անաէրոբ խմորում * աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ * լիովին ավտոմատացված * կիսաավտոմատացված * պելետային վառարանով աշխատող * համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== [[Պատկեր:Biomass_Pellets_from_India_-_White_coal..jpg|մինի|Փայտե գրանուլներն ածխածնային չեզոք և ավելի էկոլոգիապես մաքուր վառելիք է կաթսայատների և կոմունալ ծառայությունների համար]] Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref>։ Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական վարելահողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն [[Սմոգ|սմոգի]] վերաբերյալ շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Մասշտաբ == [[Պատկեր:Olarizu_-_Casa_de_la_Dehesa_-_Central_de_biomasa_01.jpg|մինի|Կենսազանգվածային ջեռուցման համակարգ Իսպանիայի Բասկերի Երկրում գտնվող մեկ շենքային համալիրի համար]] 2003 թվականից ի վեր նավթի գների աճը և դրան հաջորդող բնական գազի ու ածխի գների աճը մեծացրել են կենսազանգվածի արժեքը ջերմության արտադրության համար: Անտառային թափոնները, գյուղատնտեսական թափոնները և էներգիայի արտադրության համար հատուկ աճեցվող մշակաբույսերը դառնում են մրցունակ, քանի որ [[Էներգիայի խտություն|էներգակիրներով խիտ]] բրածո վառելիքի գները բարձրանում են: Այս ներուժը զարգացնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վատ կառավարվող վարելահողերի վերականգնմանը (հետլիցք) և դառնալ ապակենտրոնացված, բազմաչափ [[Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն|վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերության]] շարժիչ օղակ: Այս մեթոդների խթանման և զարգացման ջանքերը տարածված են դարձել ամբողջ [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միությունում]] մինչև 2000-ական թվականները: Աշխարհի այլ շրջաններում կենսազանգվածից ջերմություն ստանալու անարդյունավետ և աղտոտող միջոցները, զուգորդված անտառային վատ մեթոդների հետ, զգալիորեն նպաստել են շրջակա միջավայրի քայքայմանը: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.biomassthermal.org/ Կենսազանգվածի ջերմային էներգիայի խորհուրդ – Տեղեկատվություն կենսազանգվածի և կենսազանգվածի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ ԱՄՆ-ում] * [http://www.pebble-heater.com/PowerGen-Article.pdf Նորարարական կենսազանգվածային էլեկտրակայան՝ հիմնված խճաքարային տաքացուցիչի տեխնոլոգիայի և տաք օդային տուրբինի վրա] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ջեռուցում]] [[Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա]] [[Կատեգորիա:Կենսավառելանյութեր]] thofqn1hdck92z9lenb6u73sgv2ted0 10715914 10715913 2026-03-27T20:27:51Z Ապատ63 36683 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Թափոնների մշակման տեխնոլոգիա]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715914 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' [[Կենսազանգված|կենսազանգվածով]] ջերմության արտադրություն: Այս համակարգերը կարող են օգտագործել՝ * [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]] * գազիֆիկացում * [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP) * անաէրոբ խմորում * աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ * լիովին ավտոմատացված * կիսաավտոմատացված * պելետային վառարանով աշխատող * համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== [[Պատկեր:Biomass_Pellets_from_India_-_White_coal..jpg|մինի|Փայտե գրանուլներն ածխածնային չեզոք և ավելի էկոլոգիապես մաքուր վառելիք է կաթսայատների և կոմունալ ծառայությունների համար]] Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref>։ Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական վարելահողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն [[Սմոգ|սմոգի]] վերաբերյալ շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Մասշտաբ == [[Պատկեր:Olarizu_-_Casa_de_la_Dehesa_-_Central_de_biomasa_01.jpg|մինի|Կենսազանգվածային ջեռուցման համակարգ Իսպանիայի Բասկերի Երկրում գտնվող մեկ շենքային համալիրի համար]] 2003 թվականից ի վեր նավթի գների աճը և դրան հաջորդող բնական գազի ու ածխի գների աճը մեծացրել են կենսազանգվածի արժեքը ջերմության արտադրության համար: Անտառային թափոնները, գյուղատնտեսական թափոնները և էներգիայի արտադրության համար հատուկ աճեցվող մշակաբույսերը դառնում են մրցունակ, քանի որ [[Էներգիայի խտություն|էներգակիրներով խիտ]] բրածո վառելիքի գները բարձրանում են: Այս ներուժը զարգացնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վատ կառավարվող վարելահողերի վերականգնմանը (հետլիցք) և դառնալ ապակենտրոնացված, բազմաչափ [[Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն|վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերության]] շարժիչ օղակ: Այս մեթոդների խթանման և զարգացման ջանքերը տարածված են դարձել ամբողջ [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միությունում]] մինչև 2000-ական թվականները: Աշխարհի այլ շրջաններում կենսազանգվածից ջերմություն ստանալու անարդյունավետ և աղտոտող միջոցները, զուգորդված անտառային վատ մեթոդների հետ, զգալիորեն նպաստել են շրջակա միջավայրի քայքայմանը: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.biomassthermal.org/ Կենսազանգվածի ջերմային էներգիայի խորհուրդ – Տեղեկատվություն կենսազանգվածի և կենսազանգվածի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ ԱՄՆ-ում] * [http://www.pebble-heater.com/PowerGen-Article.pdf Նորարարական կենսազանգվածային էլեկտրակայան՝ հիմնված խճաքարային տաքացուցիչի տեխնոլոգիայի և տաք օդային տուրբինի վրա] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ջեռուցում]] [[Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա]] [[Կատեգորիա:Կենսավառելանյութեր]] [[Կատեգորիա:Թափոնների մշակման տեխնոլոգիա]] qcvumd0g7hlr6qq1cf0lsvd9x3cc2vh 10715915 10715914 2026-03-27T20:28:03Z Ապատ63 36683 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10715915 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Raumaustragung_Hackschnitzel.JPG|մինի|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' [[Կենսազանգված|կենսազանգվածով]] ջերմության արտադրություն: Այս համակարգերը կարող են օգտագործել՝ * [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]] * գազիֆիկացում * [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP) * անաէրոբ խմորում * աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ * լիովին ավտոմատացված * կիսաավտոմատացված * պելետային վառարանով աշխատող * համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== [[Պատկեր:Biomass_Pellets_from_India_-_White_coal..jpg|մինի|Փայտե գրանուլներն ածխածնային չեզոք և ավելի էկոլոգիապես մաքուր վառելիք է կաթսայատների և կոմունալ ծառայությունների համար]] Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref>։ Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական վարելահողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է ավելացնում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է օդի աղտոտում՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի (ազոտի օքսիդներ), VOC-ների (ցնդող օրգանական միացություններ), մասնիկների և այլ աղտոտիչների տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից, ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը, ստացված մակարդակներից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ գլոբալ տաքացման երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքներ պարբերաբար ծածկող հսկայական շագանակագույն [[Սմոգ|սմոգի]] վերաբերյալ շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջացել է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Մասշտաբ == [[Պատկեր:Olarizu_-_Casa_de_la_Dehesa_-_Central_de_biomasa_01.jpg|մինի|Կենսազանգվածային ջեռուցման համակարգ Իսպանիայի Բասկերի Երկրում գտնվող մեկ շենքային համալիրի համար]] 2003 թվականից ի վեր նավթի գների աճը և դրան հաջորդող բնական գազի ու ածխի գների աճը մեծացրել են կենսազանգվածի արժեքը ջերմության արտադրության համար: Անտառային թափոնները, գյուղատնտեսական թափոնները և էներգիայի արտադրության համար հատուկ աճեցվող մշակաբույսերը դառնում են մրցունակ, քանի որ [[Էներգիայի խտություն|էներգակիրներով խիտ]] բրածո վառելիքի գները բարձրանում են: Այս ներուժը զարգացնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վատ կառավարվող վարելահողերի վերականգնմանը (հետլիցք) և դառնալ ապակենտրոնացված, բազմաչափ [[Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն|վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերության]] շարժիչ օղակ: Այս մեթոդների խթանման և զարգացման ջանքերը տարածված են դարձել ամբողջ [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միությունում]] մինչև 2000-ական թվականները: Աշխարհի այլ շրջաններում կենսազանգվածից ջերմություն ստանալու անարդյունավետ և աղտոտող միջոցները, զուգորդված անտառային վատ մեթոդների հետ, զգալիորեն նպաստել են շրջակա միջավայրի քայքայմանը: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.biomassthermal.org/ Կենսազանգվածի ջերմային էներգիայի խորհուրդ – Տեղեկատվություն կենսազանգվածի և կենսազանգվածի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ ԱՄՆ-ում] * [http://www.pebble-heater.com/PowerGen-Article.pdf Նորարարական կենսազանգվածային էլեկտրակայան՝ հիմնված խճաքարային տաքացուցիչի տեխնոլոգիայի և տաք օդային տուրբինի վրա] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ջեռուցում]] [[Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա]] [[Կատեգորիա:Կենսավառելանյութեր]] [[Կատեգորիա:Թափոնների մշակման տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում]] m4ydf6uxgz5dhw9kdmz223vtn1l0dbp 10716138 10715915 2026-03-28T11:29:43Z Ապատ63 36683 /* top */ 10716138 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Pelletheizung_Biostar_Schnittbild.jpg|մինի|Ինդուկտիվ օդափոխիչով [[Պուլետի վառելիք|պելետային]] ջեռուցման համակարգի (Biostar) լայնական կտրվածքը]] '''Կենսազանգվածով ջեռուցման համակարգ''' կամ '''կենսազանգվածով աշխատող կաթսայատուն,''' [[Կենսազանգված|կենսազանգվածով]] ջերմության արտադրություն: Այս համակարգերը կարող են օգտագործել՝ * [[Այրում (երևույթ)|ուղղակի այրում]] * գազիֆիկացում * [[Ջերմաֆիկացում|ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցում]] (CHP) * անաէրոբ խմորում * աէրոբ խմորումներ՝ ջերմություն արտադրելու համար: Կենսազանգվածով ջեռուցումը կարող է լինել լիովին ավտոմատացված կամ կիսաավտոմատ, դրանք կարող են լինել [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] աշխատող, կամ կարող են լինել ջերմության և էլեկտրաէներգիայի համակցված համակարգեր: == Տեսակներ == [[Պատկեր:Biomasseheizwerk_Spillern_Nordansicht.jpg|մինի|Կենսազանգվածի կաթսայատուն Ավստրիայում, որի ջերմային հզորությունը մոտ 1000 կՎտ]] [[Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB_Hackschnitzelheizung-140_kW-01ASD.jpg|մինի|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման համակարգը 35 տարեկան]] Կաթսան տաքացնելու համար կան ջեռուցման համակարգերի չորս հիմնական տեսակներ, որոնք օգտագործում են կենսազանգված։ Կենսազանգվածով ջեռուցման տեսակներն են՝ * լիովին ավտոմատացված * կիսաավտոմատացված * պելետային վառարանով աշխատող * համակցված էներգիայով՝ ջերմային և էլեկտրական<ref>{{Cite encyclopedia |title=Biomass heating system |encyclopedia=Energypedia |url=https://energypedia.info/wiki/Biomass_heating_system |access-date=9 September 2025}}</ref>։ === Լիովին ավտոմատացված === Լիովին ավտոմատացված համակարգերում մանրացված կամ տաշեղներով կենսազանգվածը կաթսա է մատակարարվում պտուտակային փողրակ-փոխադրիչների միջոցով՝ կառավարվող արագությամբ: Այս արագությունը կառավարվում է համակարգչային ղեկավարման միջոցով՝ կաթսայի ներսում ճնշումը և ջերմաստիճանը պահպանելու համար: Լիովին ավտոմատացված համակարգերը մեծապես հեշտացնում են աշխատանքը, քանի որ այս դեպքում համակարգի օպերատորից պահանջում է միայն համակարգչային կառավարում<ref>{{Cite news |title=Automation: Combustion Control & Burner Management Systems |url=http://www.sigmathermal.com/automation |access-date=2016-10-18 |work=Sigma Thermal |language=en-US}}</ref><ref name="Types of Biomass Heating Systems">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>։ === Կիսաավտոմատ կամ «բուֆերային բաք» === Կիսաավտոմատացված կամ «Surge Bin» («բուֆերային բաքերով») համակարգերը շատ նման են լիովին ավտոմատացված համակարգերին, բացառությամբ այն բանի, որ դրանց աշխատանքի համար անհրաժեշտ է ավելի շատ աշխատուժ: Դրանք ունեն ավելի փոքր պահեստային բաքեր և շատ ավելի պարզ փոխադրիչ համակարգ, որն աշխատեցնում է անձնակազմը: Լիովին ավտոմատացված համակարգից տարբերությունը նրա արդյունավետությունն է: Այրիչից անջատված ջերմությունը կարող է օգտագործվել օդը ուղղակիորեն տաքացնելու համար կամ կարող է օգտագործվել կաթսայատան համակարգի ջուրը տաքացնելու համար, որը հանդես է գալիս որպես ջերմության փոխանցման միջավայր<ref>{{Cite news |title=Biomass System Design - Selected Eco Energy |url=http://selectedecoenergy.co.uk/biomass-system-design/ |access-date=2016-10-18 |work=Selected Eco Energy |language=en-US}}</ref>: Փայտի վառելիքով աշխատող կաթսաները ամենաարդյունավետն են, երբ աշխատում են իրենց առավելագույն հզորությամբ, և տարվա մեծ մասում ջերմության պահանջարկը առավելագույնի չի հասնում: Հաշվի առնելով, որ համակարգը պետք է աշխատի բարձր հզորությամբ տարվա միայն մի քանի օր, այն նախատեսված է տարվա մեծ մասի պահանջները բավարարել՝ բարձր արդյունավետությունը պահպանելու համար<ref name="Types of Biomass Heating Systems2">{{Cite web |title=Types of Biomass Heating Systems |url=http://www.hurstboiler.com/biomass_boiler_systems/heating_system_types/ |website=Hurst Boiler}}</ref>: === Պելետային վառելիքով === Կենսազանգվածի ջեռուցման համակարգերի երրորդ հիմնական տեսակը [[Պուլետի վառելիք|պելետային վառելիքով]] համակարգերն են: Գնդիկավորները փայտի վերամշակված տեսակ են, ինչը դրանք դարձնում է ավելի թանկ: Չնայած դրանք ավելի թանկ են, դրանք շատ ավելի խտացված և միատարր են, ուստի ավելի արդյունավետ են: Ավելին, համեմատաբար հեշտ է ավտոմատ կերպով պելետները կաթսաներ մատակարարել: Այս համակարգերում պելետային վառելիքը պահվում է հացահատիկի պահեստավորման տեսակի [[Սիլոս (հոր)|սիլոսում]], և դրանք կաթսա տեղափոխելու համար օգտագործվում է գրավիտացիա: Պելետային համակարգերով աշխատելու համար պահեստավորման պահանջները շատ ավելի փոքր են իրենց խտացված բնույթի պատճառով, ինչը նաև օգնում է կրճատել ծախսերը: Այս համակարգերն օգտագործվում են բազմազան օբյեկտների համար, բայց դրանք առավել արդյունավետ և ծախսարդյունավետ են այն վայրերում, որտեղ պահեստավորման և փոխադրիչ համակարգերի տարածքը սահմանափակ է, և որտեղ պելետային նյութը պատրաստվում է օբյեկտին բավականին մոտ<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />։ ==== Գյուղատնտեսական պելետային համակարգեր ==== Պելետային համակարգերի մեկ ենթակարգը կաթսաներն են կամ այրիչները, որոնք կարող են այրել ավելի բարձր մոխրի պարունակությամբ պելետներ (թղթե պելետներ, խոտի պելետներ, ծղոտի պելետներ): Այս տեսակիներից մեկը PETROJET պելետային այրիչն է՝ պտտվող գլանաձև այրման խցիկով<ref>{{Cite web |title=Great results from Swedish testing laboratory &#124; Petrojet Trade s.r.o |url=http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019104532/http://www.horakypetrojet.cz/news/great-results-from-swedish-testing-laboratory |archive-date=19 October 2012 |access-date= |website=Petrojet}}</ref>։ Արդյունավետության առումով առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են գերազանցել կենսազանգվածի այլ ձևերին՝ վառելիքի ավելի կայուն բնութագրերի շնորհիվ: Առաջադեմ պելետային կաթսաները կարող են աշխատել նույնիսկ խտացման ռեժիմով և սառեցնել այրման գազերը մինչև 30-40°C, 120°C-ի փոխարեն&nbsp;՝ ծխնելույզ ուղարկելուց առաջ<ref>{{Cite web |title=Okofen condesing pellet boiler |url=http://www.okofen.co.uk/en/pellematic_plus/#tab2}}</ref>։ === Համակցված ջերմություն և էլեկտրաէներգիա === [[Պատկեր:Biomass_Pellets_from_India_-_White_coal..jpg|մինի|Փայտե գրանուլներն ածխածնային չեզոք և ավելի էկոլոգիապես մաքուր վառելիք է կաթսայատների և կոմունալ ծառայությունների համար]] [[Ջերմաֆիկացում|Համակցված ջերմաէլեկտրաէներգիայի և ջերմության]] համակարգերը շատ օգտակար համակարգեր են, որտեղ փայտի թափոնները, ինչպիսիք են փայտի թեփը, օգտագործվում են էներգիա ստանալու համար, իսկ ջերմությունը ստեղծվում է որպես էլեկտրաէներգիայի արտադրության համակարգի ենթամթերք: Դրանք շատ բարձր գին ունեն բարձր ճնշման տակ աշխատանքի պատճառով: Այս բարձր ճնշման տակ աշխատանքի համար անհրաժեշտ է բարձր որակավորում ունեցող օպերատոր, ինչը բարձրացնում է շահագործման արժեքը: Մեկ այլ թերությունն այն է, որ էլեկտրաէներգիա արտադրելու հետ միասին, դրանք արտադրում են նաև ջերմություն, և եթե ջերմության արտադրությունը ցանկալի չէ տարվա որոշակի ժամանակահատվածներում, անհրաժեշտ է սառեցման աշտարակի ավելացում, որը նույնպես բարձրացնում է արժեքը: Կան որոշակի իրավիճակներ, երբ ջերմաֆիկացումը (CHP) լավ տարբերակ է: Փայտանյութի արտադրողները օգտագործում են համակցված ջերմամատակարարման և էլեկտրաէներգիայի համակարգ, քանի որ նրանք ունեն փայտի թափոնի մեծ պաշար և կարիք ունեն և՛ ջերմության, և՛ էլեկտրաէներգիայի: Այլ վայրեր, որտեղ այս համակարգերը կլինեն օպտիմալ, հիվանդանոցներն ու բանտերն են, որոնք կարիք ունեն էներգիայի, ջերմության և տաք ջրի համար: Այս համակարգերի չափսերն այնպես են, որ դրանք արտադրեն բավարար ջերմություն՝ համապատասխանելու միջին ջերմային բեռին, որպեսզի ջերմություն ավել չլինի, և սառեցման աշտարակի կարիք չլինի<ref name="Types of Biomass Heating Systems2" />: == Առավելություններ == [[Ջեռուցում|Ջեռուցման համակարգերում]] կենսազանգվածի օգտագործումն օգտակար է, քանի որ այն օգտագործում է գյուղատնտեսական, անտառային, քաղաքային և արդյունաբերական մնացորդներ և թափոններ՝ ջերմություն և/կամ էլեկտրաէներգիա արտադրելու համար, որը [[Շրջակա միջավայր|շրջակա միջավայրի]] վրա ավելի քիչ ազդեցություն ունի, քան բրածո վառելիքները<ref>{{Cite journal |last=Vallios |first=Ioannis |last2=Tsoutsos |first2=Theocharis |last3=Papadakis |first3=George |date=April 2009 |title=Design of Biomass District Heating |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0961953408002407 |journal=Biomass & Bioenergy |volume=33 |issue=4 |pages=659–678 |doi=10.1016/j.biombioe.2008.10.009 |url-access=subscription |via=Elsevier Science Direct}}</ref>: Այս տեսակի էներգիայի արտադրությունը սահմանափակ երկարաժամկետ ազդեցություն ունի շրջակա միջավայրի վրա, քանի որ կենսազանգվածի մեջ պարունակվող ածխածինը բնական [[Ածխածնի շրջանառություն|ածխածնային ցիկլի]] մաս է կազմում, մինչդեռ բրածո վառելիքների մեջ պարունակվող ածխածինը չի մտնում դրա մեջ և վառելիք ստանալու համար այրվելիս մշտապես ածխածին է ավելացնում շրջակա միջավայրին ([[Ածխածնի հետք|ածխածնային հետք]])<ref>{{Cite web |title=Wood Fuelled Heating |url=http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716153317/http://www.energysavingtrust.org.uk/Generate-your-own-energy/Wood-fuelled-heating |archive-date=16 July 2011}}</ref>։ Պատմականորեն, մինչև [[Օրգանական հանածո վառելիք|բրածո վառելիքների]] զգալի քանակությամբ օգտագործումը, փայտի վառելիքի տեսքով կենսազանգվածն ապահովել է մարդկության ջեռուցման մեծ մասը<ref>{{Cite book |last=Bithas |first=Kostas |title=Revisiting the energy-development link |last2=Kalimeris |first2=Panos |date=2016 |publisher=Springer |isbn=9783319207315 |pages=5–10 |chapter=A brief history of energy use in human societies |doi=10.1007/978-3-319-20732-2_2}}</ref>: Քանի որ անտառային կենսազանգվածը սովորաբար ստացվում է ցածր առևտրային արժեք ունեցող փայտանյութից, անտառային կենսազանգվածը սովորաբար հավաքվում է որպես այլ փայտանյութի մշակման գործողությունների ենթամթերք: Կենսազանգվածի ջեռուցումը շուկաներ է ապահովում ցածր արժեք ունեցող փայտանյութի համար, ինչը հնարավորություն է տալիս առողջ և շահավետ անտառային կառավարում իրականացնել<ref>{{Cite report |url=https://doi.org/10.2172/1271651 |title=2016 Billion-Ton Report: Advancing domestic resources for a thriving bioeconomy, Volume 1: Economic availability of feedstocks |date=2016 |publisher=U.S. Department of Energy |doi=10.2172/1271651 |osti=1271651 |access-date=9 September 2025}}</ref>: == Թերություններ == Մեծ մասշտաբով գյուղատնտեսական կենսազանգվածի օգտագործումը հանգեցնում է [[Գյուղատնտեսական հողեր|գյուղատնտեսական վարելահողերի]] նվազմանը, որոնք պիտանի են [[Սննդի արդյունաբերություն|սննդի արտադրության]] համար, նվազեցնում է կայուն կերպով չկառավարվող անտառների ածխածնի կլանման կարողությունը և հողի [[Հող|սննդանյութերի]] կորստի: Կենսազանգվածի այրումը ստեղծում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտիչներ]] և մթնոլորտ է արտանետում զգալի քանակությամբ ածխածին, որը կարող է չվերադառնալ հող տասնամյակներ շարունակ<ref>{{Cite web |title=Opinion of the EEA Scientific Committee on Greenhouse Gas Accounting in Relation to Bioenergy |url=http://www.eea.europa.eu/about-us/governance/scientific-committee/sc-opinions/opinions-on-scientific-issues/sc-opinion-on-greenhouse-gas |format=PDF}}</ref>: Կենսազանգվածի այրման և այն ժամանակի միջև ընկած ժամանակահատվածը, երբ ածխածինը կլանվում է մթնոլորտից, երբ բույսը կամ ծառը աճում է և փոխարինում է այն, հայտնի է որպես ածխածնային պարտք: Ածխածնային պարտքի հասկացությունը քննարկման առարկա է: Ածխածնի իրական ազդեցությունը կարող է կախված լինել փիլիսոփայությունից, բերքահավաքի մասշտաբից, հողի տեսակից, կենսազանգվածի տեսակից (օրինակ՝ խոտ, եգիպտացորեն, երիտասարդ փայտանյութ, փայտի թափոն, ջրիմուռներ), հողի տեսակից և այլ գործոններից<ref>{{Cite web |last=Malmsheimer |first=Robert |date=October 2016 |title=Biomass Boilers, Greenhouse Gases, and Climate Change: Everything You Ever Wanted to Know About Carbon Emissions from your Biomass Boiler but were Afraid to Ask! |url=https://docs.wixstatic.com/ugd/c6c29c_852c0895730a4707a109891759c00a3c.pdf}}</ref>։ Կենսազանգվածի օգտագործումը որպես վառելիք առաջացնում է [[Մթնոլորտի աղտոտում|օդի աղտոտում]]՝ [[Ածխածնի մոնօքսիդ|ածխածնի մոնօքսիդի]], NOx-ի ([[ազոտի օքսիդներ]]), [[Ցնդելիություն|ցնդող]] [[Օրգանական միացություններ|օրգանական միացությունների]] (VOC-ների), մասնիկների և այլ [[Աղտոտիչ|աղտոտիչների]] տեսքով, որոշ դեպքերում՝ ավանդական վառելիքի աղբյուրներից (ինչպիսիք են ածուխը կամ բնական գազը) առաջացած աղտոտումից բարձր մակարդակներով<ref>{{Cite web |date=22 February 1999 |title=George Lopez visits the Fox Theatre |url=http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205080916/http://michiganmessenger.com/33868/proposed-biomass-plant-better-than-coal |archive-date=5 February 2010 |publisher=Michigan Messenger}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Junfeng (Jim) |last2=Smith |first2=Kirk R. |date=June 2007 |title=Household air pollution from coal and biomass fuels in China: measurements, health impacts, and interventions |journal=Environ. Health Perspect. |volume=115 |issue=6 |pages=848–55 |bibcode=2007EnvHP.115..848Z |doi=10.1289/ehp.9479 |pmc=1892127 |pmid=17589590}}</ref>։ Սև ածխածինը՝ բրածո վառելիքի, կենսավառելիքի և կենսազանգվածի ոչ լրիվ այրման հետևանքով առաջացող աղտոտիչ է, որը հնարավոր է՝ [[Գլոբալ տաքացում|գլոբալ տաքացման]] երկրորդ ամենամեծ նպաստողն է<ref>''2009 State of the World, Into a Warming World'','''Worldwatch Institute''', 56–57, {{ISBN|978-0-393-33418-0}}</ref>։ 2009 թվականին Հարավային Ասիայի մեծ տարածքների վրա պարբերաբար կուտակվող հսկայական շագանակագույն [[Սմոգ|սմոգի]] վերաբերյալ շվեդական ուսումնասիրությունը պարզել է, որ այն հիմնականում առաջանում է բիոզանգվածի այրումից, և ավելի փոքր չափով՝ բրածո վառելիքի այրումից<ref>{{Cite journal |last=Gustafsson |first=Örjan |last2=Krusä |first2=Martin |last3=Zencak |first3=Zdenek |last4=Sheesley |first4=Rebecca J. |last5=Granat |first5=Lennart |last6=Engström |first6=Erik |last7=Praveen |first7=P.S. |last8=Rao |first8=P.S.P. |last9=Leck |first9=Caroline |last10=Rodhe |first10=Henning |date=23 Jan 2009 |title=Brown Clouds over South Asia: Biomass or Fossil Fuel Combustion? |url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1164857 |journal=Science |volume=323 |issue=5913 |pages=495–498 |bibcode=2009Sci...323..495G |doi=10.1126/science.1164857 |pmid=19164746 |s2cid=44712883 |url-access=subscription}}</ref>։ Հետազոտողները չափել են ածխախվի ^14C- ի զգալի կոնցենտրացիա, որը կապված է վերջին ժամանակների բույսերի կյանքի հետ, այլ ոչ թե բրածո վառելիքի<ref>''Biomass burning leads to Asian brown cloud'', [[Chemical & Engineering News]], '''87''', 4, 31</ref>։ Ժամանակակից բիոզանգվածի այրման սարքավորումները զգալիորեն նվազեցնում են վնասակար արտանետումները՝ օգտագործելով առաջադեմ տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են թթվածնի կարգավորման համակարգերը<ref>{{Cite web |last=Nussbaumer |first=Thomas |date=April 2008 |title=Biomass Combustion in Europe Overview on Technologies and Regulations |url=https://www.nyserda.ny.gov/-/media/Files/Publications/Research/Biomass-Solar-Wind/Biomass-Combustion-in-Europe.pdf}}</ref>։ Այրման ժամանակ կենսազանգվածից ածխածինը մթնոլորտ է արտանետվում որպես [[Ածխաթթու գազ|ածխաթթու գազ ( _CO2 )]]։ Չոր փայտի մեջ պարունակվող ածխածնի քանակը կազմում է մոտավորապես 50% ըստ քաշի<ref>{{Cite report |url=http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |title=Forest Volume-to-Biomass Models and Estimates of Mass for Live and Standing Dead Trees of U.S. Forests |last=Smith |first=James E. |last2=Heath |first2=Linda S. |date=January 2003 |publisher=[[United States Forest Service|USDA Forest Service]] |last3=Jenkins |first3=Jennifer C. |access-date=12 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070711174829/http://www.uvm.edu/~jcjenkin/smith%20et%20al.%202003.pdf |archive-date=11 July 2007 |url-status=dead}}</ref>: Երբ այն գյուղատնտեսական աղբյուրներից է, որպես վառելիք օգտագործվող բուսական նյութը կարող է փոխարինվել նոր բերքի համար տնկելով: Երբ կենսազանգվածը անտառներից է, կուտակված ածխածնի կլանման ժամանակը, որպես կանոն, ավելի երկար է, և անտառի ածխածնի պահեստավորման կարողությունը կարող է ընդհանուր առմամբ նվազել, եթե կիրառվում են անտառտնտեսության կործանարար մեթոդներ<ref name="fao-prasad">{{Cite web |last=Prasad |first=Ram |title=SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT FOR DRY FORESTS OF SOUTH ASIA |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X6895E/x6895e04.htm |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref><ref name="foeitreetr">{{Cite web |title=Treetrouble: Testimonies on the Negative Impact of Large-scale Tree Plantations prepared for the sixth Conference of the Parties of the Framework Convention on Climate Change |url=http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726122033/http://www.foei.org/en/resources/forests/treetrouble.html |archive-date=26 July 2011 |access-date=11 August 2010 |publisher=Friends of the Earth International}}</ref><ref name="usda-laihoetal">{{Cite web |last=Laiho, Raija |last2=Sanchez, Felipe |last3=Tiarks, Allan |last4=Dougherty, Phillip M. |last5=Trettin, Carl C. |title=Impacts of intensive forestry on early rotation trends in site carbon pools in the southeastern US |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/5295 |access-date=11 August 2010 |publisher=United States Department of Agriculture}}</ref><ref name="fao-towsusman">{{Cite web |title=THE FINANCIAL AND INSTITUTIONAL FEASIBILITY OF SUSTAINABLE FOREST MANAGEMENT |url=http://www.fao.org/DOCREP/003/X4107E/X4107E04.htm#P866_112288 |access-date=11 August 2010 |publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations}}</ref>։ 1990-ականների սկզբին առաջ քաշված «Անտառային կենսազանգվածը ածխածնային չեզոք է» առաջարկը փոխարինվել է ավելի նոր գիտական հետազոտություններով, որոնք ճանաչում են, որ հասուն, անվնաս անտառներն ավելի արդյունավետորեն են կլանում ածխածինը, քան ծառահատված տարածքները: Երբ ծառի ածխածինը մեկ իմպուլսով արտանետվում է մթնոլորտ, այն շատ ավելի է նպաստում [[Կլիմայի փոփոխություն|կլիմայի փոփոխությանը]], քան անտառային փայտանյութը, որը տասնամյակների ընթացքում դանդաղորեն փտում է<ref>{{Cite web |last=Mary S. Booth |title=Biomass Briefing, October 2009 |url=http://www.massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217154158/http://massenvironmentalenergy.org/docs/MEEA%20biomass%20briefing%20August%20update.pdf |archive-date=17 December 2010 |access-date=12 December 2010 |website=massenvironmentalenergy.org |publisher=Massachusetts Environmental Energy Alliance}}</ref>: Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ «նույնիսկ 50 տարի հետո, անտառը չի վերականգնել իր սկզբնական ածխածնի կուտակումը» և «օպտիմալ ռազմավարությունը, հավանաբար, պահպանված անտառի պաշտպանությունն է»<ref name="cc-fffce">Edmunds, Joe; Richard Richets; Marshall Wise, "Future Fossil Fuel Carbon Emissions without Policy Intervention: A Review". In T. M. L. Wigley, David Steven Schimel, ''The carbon cycle''. Cambridge University Press, 2000, pp. 171–189</ref>: Այլ ուսումնասիրություններ ցույց են տալիս, որ ածխածնի կուտակումը կախված է անտառից և հավաքված կենսազանգվածի օգտագործումից: Անտառներում ծառերը հաճախ լինում են տարբեր տարիքի, ընդ որում, հասուն ծառերն ավելի հաճախ են հատվում, և քիչ խմբաքանակով: Այս անտառները ածխածնի հետ փոխազդում են այլ կերպ, ան ծեր անտառները, որոնք համատարած հատվում են: Բացի այդ, որքան ավելի արդյունավետ է փայտի վերածումը էներգիայի, այնքան քիչ փայտ է օգտագործվում և ավելի կարճ է ածխածնի ցիկլը<ref>{{Cite web |title=Past Project: Woody Biomass Energy |url=https://www.manomet.org/project/woody-biomass-energy/ |access-date=2019-05-15 |website=Manomet |language=en-US}}</ref>։ == Տարածվածություն == 2003 թվականից ի վեր նավթի գների աճի և դրան հաջորդող բնական գազի ու ածխի գների աճի հետևանքով աճել է ջերմության արտադրության համար կենսազանգվածի կիրառությունը: Անտառային թափոնները, գյուղատնտեսական թափոնները և էներգիայի արտադրության համար հատուկ աճեցվող մշակաբույսերը դառնում են մրցունակ, քանի որ [[Էներգիայի խտություն|էներգակիրներով խիտ]] բրածո վառելիքի գները բարձրանում են: Այս ներուժը զարգացնելու ջանքերը կարող են հանգեցնել վատ կառավարվող վարելահողերի վերականգնմանը (հետլիցք) և դառնալ ապակենտրոնացված, բազմաչափ [[Վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերություն|վերականգնվող էներգիայի արդյունաբերության]] շարժիչ օղակ: Այս մեթոդների խթանման և զարգացման ջանքերը տարածված են դարձել ամբողջ [[Եվրոպական միություն|Եվրոպական Միությունում]] մինչև 2000-ական թվականները: Աշխարհի այլ շրջաններում կենսազանգվածից ջերմություն ստանալու անարդյունավետ և աղտոտող միջոցները, զուգորդված անտառային վատ մեթոդների հետ, զգալիորեն նպաստել են շրջակա միջավայրի քայքայմանը: == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Wood pellet production.jpg|Կենսազանգվածը 1-ից 100 մմ բնորոշ չափսերով միջին չափի պինդ նյութի վերածող մեքենա Պատկեր:Raumaustragung Hackschnitzel.JPG|Փայտի թեփը պահեստային բունկերում, մեջտեղում խառնիչ՝ նյութը պտուտակային փողրակ-փոխադրիչով՝ շնեկով կաթսա տեղափոխելու համար Պատկեր:Dornbirn-Montfortstraße-KOeB Hackschnitzelheizung-Steuerung-01ASD.jpg|Ավստրիայում 140 կՎտ հզորությամբ փայտի տաշեղներով լիովին ավտոմատ ջեռուցման կաթսայի էլեկտրական կառավարման համակարգ Պատկեր:Olarizu - Casa de la Dehesa - Central de biomasa 01.jpg|Կենսազանգվածային ջեռուցման համակարգ Իսպանիայի Բասկերի Երկրում գտնվող մեկ շենքային համալիրի համար Պատկեր:Pellets - Ystad-2021.jpg|Փայտե գրանուլների պահեստ [[Յստադ|Յստադում]] ([[Շվեդիա]]), 2021 թվական Պատկեր:Holzpelletieranlage Wels.jpg|Փայտե գրանուլների գործարան․ թեփի պահեստ (ձախ), ժապավենային չորանոց (կենտրոնում), գրանուլացման աշտարակ (կենտրոնում աջ), պահեստ (հետևի աջ) և առաքման տարածք (առջևի աջ) </gallery> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [http://www.biomassthermal.org/ Կենսազանգվածի ջերմային էներգիայի խորհուրդ – Տեղեկատվություն կենսազանգվածի և կենսազանգվածի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ ԱՄՆ-ում] * [http://www.pebble-heater.com/PowerGen-Article.pdf Նորարարական կենսազանգվածային էլեկտրակայան՝ հիմնված խճաքարային տաքացուցիչի տեխնոլոգիայի և տաք օդային տուրբինի վրա] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ջեռուցում]] [[Կատեգորիա:Վերականգնվող էներգիա]] [[Կատեգորիա:Կենսավառելանյութեր]] [[Կատեգորիա:Թափոնների մշակման տեխնոլոգիա]] [[Կատեգորիա:Թափոնների կառավարում]] azwh6akewif24snnpgl0nxytg0n1qza 1 1323320 10715903 2026-03-27T20:01:54Z Ապատ63 36683 +{{ԹՀ/նոր|en|Biomass heating system|1344459994|10715902|2026 թվականի մարտի 28}} 10715903 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Biomass heating system|1344459994|10715902|2026 թվականի մարտի 28}} jd7t0kn77plmm1u8ocah1riva6by17i 10715916 10715903 2026-03-27T20:28:41Z Ապատ63 36683 10715916 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Biomass heating system|1344459994|10715902|2026 թվականի մարտի 28}} {{Թափոնների կառավարում}} lehqe65f034m851z2qrtvcfh7i9gqcx 0 1323321 10715939 2026-03-27T22:36:27Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} '''Պակլենիցա''', կարստային գետի կիրճ և ազգային պարկ [[Խորվաթիա]]յում: Այն գտնվում է [[Ստարի Գրադ (համայնք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)|Ստարիգրադ]]ի մոտ, Հյուսիսային [[Դալմաթիա]]յում, [[Վելեբիտ]] լեռան հարավային լանջերին, [[Զադար]]ից ոչ հեռու: Շրջակայքում է [...»: 10715939 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Աշխքարտ}} '''Պակլենիցա''', կարստային գետի կիրճ և ազգային պարկ [[Խորվաթիա]]յում: Այն գտնվում է [[Ստարի Գրադ (համայնք, Բոսնիա և Հերցեգովինա)|Ստարիգրադ]]ի մոտ, Հյուսիսային [[Դալմաթիա]]յում, [[Վելեբիտ]] լեռան հարավային լանջերին, [[Զադար]]ից ոչ հեռու: Շրջակայքում է [[Հյուսիսային Վելեբիտ]] ազգային պարկը։ Այն ունի երկու կիրճ՝ Մալա (Փոքր) և Վելիկա (Մեծ) Պակլենիցա: == Պատմություն == Հարավային Վելեբիտի տարածքը բնակեցված է եղել նախապատմական ժամանակներից: Ենթադրվում է, որ վերջին սառցե դարաշրջանում այս տարածքը, հավանաբար, բնակեցված է եղել պալեոլիթյան որսորդների/հավաքողների փոքր խմբերով, ինչպես Միջերկրական ծովի այլ վայրերում: Ծովի մակարդակը, հավանաբար, 120 մետրով ցածր է եղել, քան այսօր, իսկ Վելեբիտ ջրանցքը լայն հովիտ էր, որի միջով հոսում էր գետ: Վելեբիթի ամենաբարձր մասերը ծածկված էին սառցադաշտերով: Երբ ուշ սառցե դարաշրջանում ծովի մակարդակը սկսեց բարձրանալ, մարդիկ տեղափոխվեցին ավելի բարձր, բլրոտ տարածքներ: Վելեբիտում մարդկանց մասին ամենավաղ գրառումները՝ մեզոլիթյան կայծքարային գործիքներ, որոնք հայտնաբերվել են Վելիկո Ռույինոյի տակ գտնվող Վագանաչկա քարանձավում, թվագրվում են այս դարաշրջանին: Մոտավորապես ութ հազար տարի առաջ այս տարածք ժամանեցին առաջին անասնապահներն ու ֆերմերները՝ բերելով ցորեն, տնային այծեր և ոչխարներ, ինչպես նաև դրանց բուծման գիտելիքները: Որսորդահավաքը կորցրեց իր կարևորությունը, և Վելեբիտում սկսվեց անասնապահությունը: Քարանձավներում, որոնք ծառայում էին որպես ապաստարան մարդկանց և անասունների համար, հայտնաբերվել են բազմաթիվ նյութական ապացույցներ, ինչպիսիք են տնային կենդանիների ոսկորները, նախապատմական հովիվների կողմից օգտագործված գործիքներն ու սարքավորումները, ինչպես նաև զարդարված կավե սեղանի սպասքը։ [[Image:Nationalpark Paklenica Schlucht.JPG|thumb|left|Վելիկա Պակլենիցայի կիրճ]] [[File:Paklenica National Park 41811745730.jpg|thumb|left|Պակլենիցայի ստորգետնյա ռազմական համալիրը կառուցվել է 1950-1953 թվականներին՝ Հարավսլավիայի և Խորհրդային Միության միջև լարվածության գագաթնակետին, և մնացել է խիստ պահպանված գաղտնիք մինչև 1991 թվականը: 2016 թվականից ի վեր այն այցելուների կենտրոն է, որը բաց է հանրության համար և նվիրված է լեռնագնացությանը<ref>{{Cite web|url=https://np-paklenica.hr/en/what-to-visit-en/visiting-centre|title=Visitor Center "Underground Secrets of Paklenica"|work=np-paklenica.hr|publisher=Paklenica National Park|access-date=7 January 2021}}</ref>]] [[Բրոնզի դար]]աշրջանում, առաջին ամրաշինություններն ու քարե շինությունները կառուցվել են լիբուրյան ժողովուրդների կողմից: Դրանք կարող էին ապաստարան ծառայել շրջակա գյուղերից եկած բնակչության համար վտանգի դեպքում, և դրանցից մի քանիսը կարող էին լինել մշտական ​​բնակավայրեր, որտեղ տեղական կառավարիչներն ունեին իրենց նստավայրերը: Բացի այդ, նրանք հսկում էին Վելեբիտ և հետագայում Լիկա տանող կարևոր անասնապահական և առևտրային ճանապարհները՝ Պակլենիցայի կամ Ռույանի միջոցով: Դրանցից մի քանիսը ծառայում էին նավարկության վերահսկմանը: Դրանք այժմ ավերված են, բայց որոշ տեղերում դեռևս կարելի է տեսնել օղակաձև բլուրներ («գրոմիլա», հոգնակի՝ «գրոմիլե»): Ամրոցների անմիջական մոտակայքում հայտնաբերվել են դագաղների կույտեր՝ մեծ կլոր քարերի նստվածքներ, որոնց տակ նախկին իշխանավորները թաղված էին քարե տախտակներից պատրաստված դագաղներում: Դրանց մեծ մասը փորվել է, իսկ գերեզմանները՝ թալանվել, բայց դրանք դեռևս տեսանելի են, ինչպես Տրիբանջի Լյուբոտիչ գյուղի տարածքում: [[Ադրիատիկ ծով]]ի արևելյան ափը աստիճանաբար նվաճվել է հռոմեական լեգեոնների կողմից: Դալմաթիա հռոմեական նահանգի հիմնադրումից հետո՝ մ.թ. 1-ին դարի սկզբին, հաստատվել է հռոմեական մշտական ​​տիրապետություն: Այդ ժամանակ հիմնադրվել է Ստարիգրադը (հռոմեական անվանումը՝ Արգիրունտում), որը շուտով վերածվել է կարևոր առևտրային կենտրոնի: Մ.թ. 4-րդ դարում [[Տիբերիոս]] կայսրը այն ամրացրեց պարիսպներով և աշտարակներով։ Քաղաքի գերեզմանատունը գտնվում էր քաղաքից հարավ-արևմուտք տանող ճանապարհի մոտ։ Հնագիտական ​​բազմաթիվ գտածոներ են հավաքվել մոտ 400 ուսումնասիրված գերեզմաններից՝ զարդեր, ապակե և մետաղական իրեր, զենքեր և գործիքներ։ Ամենահետաքրքիր գտածոն, անկասկած, հին ապակե հավաքածուն է՝ մինչև 146 տարբեր ձևերի անոթներ (թասեր, բաժակներ, շշալցված), որոնք պահվում են Զադարի հնագիտական ​​թանգարանում։ Արգիրունտումի կյանքը կանգ առավ մ.թ. 4-րդ դարի սկզբին։ Խաղաղության դարաշրջանը ընդհատվեց ցեղային ժողովուրդների հարձակումներով, որոնք նպաստեցին Հռոմեական կայսրության անկմանը արևմուտքում։ Ադրիատիկ ծովի ափը կայսրության մեջ վերադարձնելու փորձի ժամանակ Արևելյան Հռոմեական կայսր Հուստինիանոսը կառուցեց ամրությունների համակարգ՝ նավարկությունն ապահովելու և տեղի բնակչությանը պաշտպանելու համար։ Մոդրիչի վերևում և Տրիբանի Սվետա Տրոյիցայի մոտ գտնվող ամրոցների և աշտարակների ավերակները այս պաշտպանական համակարգի մասերն են, որոնք կարճ ժամանակով հետաձգեցին Ադրիատիկ ծովում հին աշխարհի վերջնական անկումը։ [[Image:Starigrad Paklenica Velebit.JPG|thumb|right|Պակլենիցայի տեսքը Ռաժանացից]] [[Image:Paklenica Buljma.jpg|thumb|right|Պակլենիցայի ներքին մասը]] Խորվաթների ժամանումը այս տարածք սկսվել է վաղ միջնադարում: Նրանց ներկայության ամենավաղ պահպանված հետքերը Սուրբ Գևորգ (Սուրբ Ջուրաջ) Ռովանսկայում, Սուրբ Պետրոս (Սուրբ Պետար) Ստարիգրադում և Սուրբ Մարիամ Մագդաղենաց (Սուրբ Մարիա Մագդաղենացի կամ Տրստենիցա) մատուռներն են, որոնք կառուցվել են մ.թ. 9-րդ կամ 12-րդ դարերում<ref>{{Cite journal|last1=Jurić|first1=Radomir|last2=Škoro|first2=Iva|date=2017-12-15|title=SREDNJOVJEKOVNA ARHEOLOŠKA NALAZIŠTA U PODGORJU|url=https://hrcak.srce.hr/191114|journal=Senjski Zbornik: Prilozi Za Geografiju, Etnologiju, Gospodarstvo, Povijest I Kulturu|language=hr|volume=44|issue=1|pages=129-148|doi=10.31953/sz.44.1.8|issn=0582-673X|doi-access=free}}</ref>։ Երկու ամրոցներ՝ Վեչկա Կուլան և Պակլարիչը, հավանաբար կառուցվել են ուշ միջնադարում (14-16-րդ դարեր): [[File:Anića kuk (cropped).jpg|thumb|right|Անիչա կուկը ունի կիրճի ամենահայտնի մեծ պատի երթուղիներից մի քանիսը:]] 1938 թվականի հունիսի 27-ին Դրագուտին Բրամը մահացավ Անիչա կուկը բարձրանալու փորձի ժամանակ<ref>{{Cite journal|last1=Jurić|first1=Radomir|last2=Škoro|first2=Iva|date=2017-12-15|title=SREDNJOVJEKOVNA ARHEOLOŠKA NALAZIŠTA U PODGORJU|url=https://hrcak.srce.hr/191114|journal=Senjski Zbornik: Prilozi Za Geografiju, Etnologiju, Gospodarstvo, Povijest I Kulturu|language=hr|volume=44|issue=1|pages=129-148|doi=10.31953/sz.44.1.8|issn=0582-673X|doi-access=free}}</ref>։ 1940 թվականին Մարիյան Դրագմանը և Սլավո Բրեզովեչկին հաջողությամբ բարձրացան Բրամի երթուղին դեպի Անիչա կուկ՝ այն անվանելով Դ. Բրամ (5c)<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=182}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ Վելիկա Պակլենիցայի մուտքի մոտ գտնվում է արհեստական ​​թունելային համալիր, որը կառուցվել է Յոսիպ Բրոզ Տիտոյի համար՝ Հարավսլավիայի և ԽՍՀՄ-ի միջև լարվածության ժամանակ՝ 1940-ականների վերջին և 1950-ականների սկզբին: Ժայռամագլցում Պակլեցայում վերսկսվեց 1955 թվականին<ref>{{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ 1957 թվականի հուլիսի 17-ին Բորիս Կուլիչը և Բորիս Կամբիչը HPD Mosor-ից բարձրացան Մոսորաշկի (5c) Անիցա կուկ՝ իրենց մայրերի հագուստի գծերից բացված միայն պարաններով և որպես պաշտպանություն ինքնաշեն փիթոններով<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=181}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ Հարավսլավական 1-ին ալպիական ժայռամագլցման հավաքը Անիցա Լուկայում տեղի ունեցավ 1959 թվականին Աշխատանքի օրը<ref>{{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ 1961 թվականի հոկտեմբերի 4-5-ին Դավոր Ռիբարովիչը, Նեդելյկո Յակիչը և Մատիյա Մլինացը PDS Velebit-ից բարձրացան Վելեբիտաշկի (6a+) Անիցա կուկ<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=181}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>: 1966 թվականի հոկտեմբերի 4-8-ին Միրոսլավ Պլեշկոն, Ստանիսլավ Գիլիչը և Նեդելյկո Յակիչը PDS Velebit-ից բարձրացան Կլին (6c+) Անիցա կուկ։ Վերելքը տեւել է 5 օր<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=181}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ 1973 թվականի ապրիլի 26-ից մինչև մայիսի 3-ը Բորիսլավ Ալերաջը և Մարիյան Չեպելակը Անիչա կուկում բարձրացան 350 մետր Բրիդ Կլինա (7b+) լեռը։ Բազմաթիվ լանջերով բարձրանալը նրանց տևեց 8 օր (այն ժամանակ տարածաշրջանային ռեկորդ էր) և դարձավ ազգային նորությունների աղբյուր։ A3/A4 բարձրանալու աստիճանով այն նաև տարածաշրջանի ամենադժվար երթուղիներից էր։ Այն առաջին անգամ կրկնվեց 1986 թվականին՝ Սրեչո Ռեհբերգերի և Տադեյ Սլաբեի կողմից։ Այն կրկին կրկնվեց 1987 թվականին՝ չեխեր Պ. Չերմակի և Զ. Կոնեչնիի կողմից։ Այլ հայտնի կրկնողների թվում են Բորիս Չուջիչը և Մարտինա Չուֆար Պոտարդը։ Կլինի ստորոտ բարձրանալը հեշտ է՝ 4/5։ Բրիդի երկայնքով առաջին վերելքը երկար 7b է, որը կարելի է բաժանել մի քանի վերելքների (7b, 6c+, 6b, 6a, 5c): Հաջորդում է 6b/7a վերելքը: Հաջորդ երկու վերելքները երկուսն էլ 7b+ են և կազմում են երթուղու գլխավոր մասը: Այնուհետև Կլինը լքվում է 4c վերելքի համար<ref>{{harvnb|Marcisz|2008}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ Անիչա կուկի վրա Շալեշկի սմյերի (4c) առաջին վերելքը կատարել են Դ. Կուկովեցը և Յ. Ռեզնիկը: Մի պահ Ֆրանչեկ Կնեզը սահմանեց 11 րոպե արագության ռեկորդ երթուղու վրա<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=183}}; {{harvnb|Čujić|2020|p=26,27}}</ref>։ Կնեզը շատ ակտիվ էր Պակլենիցայում 1970-ականներին՝ բարձրանալով մոտ 40 երթուղի, այդ թվում՝ այդ ժամանակվա ամենադժվար ազատ վերելքներից մի քանիսը, ինչպիսին է Կաչան (6a) Անիչա Կուկի վրա, որը նա բարձրացել է Յոժե Զուպանի հետ միասին<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=182}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ Մի անգամ, երբ Բորիս Չույիչը բարձրանում էր 120 մետր Դոմժալսկի սմյեր (6ա) լեռը, Կնեզը նրան անցավ։ Երբ նա մոտ 10 մետր ներքևում էր, Կնեզը հարցրեց Չույիչին. «Լավ է ընթանում» (սերբո-խորվաթերեն՝ jel' ide?), որին Չույիչը պատասխանեց, որ լավ է (սերբո-խորվաթերեն՝ ide)։ Կնեզը շարունակեց. «Կարևորն այն է, որ այն ընթանում է» (սերբո-խորվաթերեն՝ glavno da ide), որն այժմ 10 մետր վերև է<ref>{{harvnb|Čujić|2020|p=27}}</ref>։ PDS Velebit-ի լեռնագնացության դպրոցը նախկինում անցկացվում էր Պակլենիցայում՝ հավաքույթի ժամանակ։ Հենց այդպիսի դպրոցներից մեկի ժամանակ՝ 1980 թվականի Աշխատանքի օրը, Բորիս Չույիչը, որը հետագայում կիրճի ամենահաջողակ առաջին լեռնագնացներից մեկն էր, առաջին անգամ բարձրացավ Պակլենիցայում։ Անիչա Լուկան լի էր վրաններով, քանի որ դա Հարավսլավիայի 22-րդ լեռնագնացության հավաքն էր<ref>{{harvnb|NPP|2020}}</ref>, և այդ օրերին այնտեղ ճամբար խփելը դեռևս թույլատրվում էր: Շատ լեռնագնացներ ճամբար խփում էին արահետի երկայնքով գտնվող ժայռոտ թաքստոցներում, քանի որ մարգագետինն ինքնին լցվում էր, երբեմն հարյուրից ավելի վրաններով: Այդ տարի Վելեբիտաշիները հետևեցին [[Բելգրադ]]ի լեռնագնացներին Բրիդ Կլինայում՝ Անիչա Կուկում: Ճամբար վերադառնալիս Ֆրանչեկ Կնեզի և Յան Սաբոլեկի վերելքների մասին պատմությունները գերակշռեցին, քանի որ նրանք ներկա լավագույն լեռնագնացներն էին<ref>{{harvnb|Čujić|2020|p=25,26}}</ref>։ 1984 թվականին Սիլվո Կարոն և Յանեզ Եգլիչը կատարեցին 350 մետր երկարությամբ Սպոմին (8c) լեռան առաջին վերելքը Անիչա Կուկում, որի ներկայիս երթուղին փոփոխվել էր ուղիղ ելքի ավելացմամբ 1985 թվականին, երբ նրանց միացավ Ֆրանչեկ Կնեզը: Առաջին ազատ վերելքը կատարել է Լուկա Կրայնցը 2017 թվականի մայիսի 10-ին՝ 27 օր կարմիր պոինտաժից հետո, Էնա Վրբեկի հետ որպես նրա գործընկեր։ Մինչ օրս ոչ ոք չի բարձրացել Կլինի ամբողջական ծածկը. Սպոմինն է մինչ այժմ ամենամոտը։ Կրայնցը ամենադժվար լանջը գնահատել է 8c, երկրորդ ամենադժվարը՝ 8b+, երկու անգամ՝ 8a+, իսկ մնացած երթուղին հասնում է 7b+<ref>{{harvnb|AOC|2017}}; {{harvnb|Krajnc|2017}}; {{harvnb|Mikša|2017}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ Ավելի ուշ, մայիսի 10-ին, Լինդիչը կավարտի 350 մետր Մյեսեչինա (7c+) ազատ վերելքը<ref>{{harvnb|AOC|2009c}}</ref>։ 1987 թվականին Մաուրիցիո Զանոլլան բարձրացել է Իլ Մարատոնետա (8b+), որը մնում է Պակլենիցայի ամենադժվար մարզական երթուղին, որը 2020 թվականի դրությամբ կրկնվել է ընդամենը երեք անգամ<ref>{{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ 1989 թվականին Պակլենիցայի ամենադժվար օգնության երթուղին բարձրացել են Միհա Պրապրոտնիկը և Մատյաժտ Ռավհեկարը, Ջոգանանդան (7c), որն այդ ժամանակ ստացել էր A4 գնահատական<ref>{{harvnb|Čujić|2016}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ 1990 թվականին Իվ և Կլոդ Ռեմին այցելեցին Պակլենիցա՝ բարձրանալով Ռաջնա (7a) և Ուելքոմ (7b+)<ref>{{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ 1998 թվականին Բորիս Չույչը և Իվիցա Մատկովիչը վերանորոգեցին լեռնագնացության երթուղու սարքավորումները և մի շարք նոր երթուղիներ բացեցին Պակլենիցայի ազգային պարկի անունից<ref>{{harvnb|Čujić|2001|p=148}}</ref>։ 2009 թվականի ապրիլի 12-ին Լուկա Լինդիչը ավարտեց 240 մետր Tango vertikal (7a+) առաջին ազատ վերելքը, որը առաջին օգնության երթուղին բարձրացել էին Ս. Կարոն և Սիլվո Կարոն 1980-ականների կեսերին։ Կարոն Լինդիչի գործընկերն էր, երբ նա 2009 թվականին բարձրացավ այդ երթուղին։ Նա հենց նոր էր ավարտել 250 մետր Ժիվլյենյե (7ա) երթուղու առաջին ազատ վերելքը 10-ին, նույնպես Կարոյի հետ որպես գործընկեր<ref>{{harvnb|AOC|2009a}}; {{harvnb|AOC|2009b}}; {{harvnb|Urednik|2009}}; {{harvnb|NPP|2020}}</ref>։ == Երկրաբանական առանձնահատկություններ == [[File:National park Paklenica in 2014 (16).JPG|thumb|right|Վոդարիցա քարանձավը Մալա Պակլենիցայում]] [[File:Anića kuk - Paklenica.JPG|thumb|250px|left]] Հարավային Վելեբիթի ամենագրավիչ և ամենաարժեքավոր մասերը, անկասկած, Վելիկա Պակլենիցայի և Մալա Պակլենիցայի տպավորիչ կիրճերն են։ Վելիկա Պակլենիցայի կիրճը 14 կմ երկարություն և 500-800 մ լայնություն ունի։ Բունկերների շուրջ իր ամենափոքր հատվածում կիրճը ընդամենը 50 մ լայնություն ունի։ Կիրճի երկու կողմերից էլ ուղղահայաց ժայռեր են բարձրանում մինչև 700 մ-ից ավելի բարձրություն։ Ամենագրավիչ մասը կտրուկ անկման շուրջն է։ Անիչա Լուկայից ներքև հոսող առվի վերևում բարձրանում են զառիթափ ժայռեր, որոնք կազմում են կիրճի ամենափոքր մասը՝ Անիչա Լուկայի և կայանատեղիի միջև։ Մալա Պակլենիցա կիրճն ավելի փոքր չափերի է, և դրանով հոսող հեղեղատը շատ ավելի թույլ հզոր է։ Այն 12 կմ երկարություն և 400-500 մ լայնություն ունի։ Ամենանեղ մասում այն ​​ընդամենը 10 մ լայնություն ունի, մինչդեռ շրջակա ժայռերը բարձրանում են մինչև 650 մ բարձրություն։ Պարկի կենտրոնական մասը առանձնանում է Բորովնիկի և Ցռնի վրհի ռելիեֆային համալիրով, որի մոտակայքում են գտնվում Մալա Մոչիլայի և Վելիկա Մոչիլայի հովիտները։ Ռելիեֆի առումով Վելիկա Մոչիլան շատ հետաքրքիր թասաձև հովիտ է՝ ծովի մակարդակից 850 մ բարձրության վրա, շրջապատված Ցռնի վրհով (1110 մ ծովի մակարդակից), Շկիլյինա կոսայով (1015 մ ծովի մակարդակից) և Զելենի բրիգով (842 մ ծովի մակարդակից), մինչդեռ Բորովնիկը, որը կոչվել է սև սոճու անտառի անունով, ձգվում է հարավային եզրով։ Պարկի արևելյան մասը շատ տարբերակված է երկրաբանական առումով, անհասանելի և վայրի։ Ավելի արևելքում այս վայրի բնության գոտին վերածվում է ավելի մեղմ ձևերի տարածքի՝ Մալո Լիբինյեի և Վելիկո Լիբինյեի շուրջ, որոնք բազմաթիվ փոսերով կարստային սարահարթեր են, որոնց հատակները հիմնականում մշակված են։ Պակլենիցա ազգային պարկի ամենաբարձր հատվածը Վելեբիթի նեղ լեռնաշղթան է՝ 1-ից 3 կմ լայնությամբ։ Վելեբիթի ամենաբարձր գագաթը՝ Վագանսկի վրհը (1757 մ ծովի մակարդակից) նույնպես այստեղ է։ Պակլենիցա ազգային պարկի տարածքը Խորվաթիայի ամենաամբողջությամբ ուսումնասիրված տարածքներից մեկն է քարանձավագիտության առումով: Պարկում հայտնի են և ուսումնասիրվել են 76 քարանձավաբանական օբյեկտներ, մասնավորապես՝ 39 փոս և 37 քարանձավ: Մենք կնշենք Ազգային պարկի ամենահետաքրքիր քարանձավաբանական օբյեկտներից մի քանիսը: Վոդարիցա փոսը Վելեբիթի ամենաերկար քարանձավն է՝ 300 մետր, Բունովացի անդունդը (534 մ)՝ Կենտրոնական և Հարավային Վելեբիթի ամենախորը օբյեկտը: Ջրակայուն նստվածքները տեղակայված են կարբոնատային ապարների շատ ծակոտկեն կարստային նստվածքների տակ՝ Վելիկա Պակլենիցայի, Բրեզիմենյաչայի ընդարձակ մասում, Մալա Պակլենիցայի աղբյուրների հատվածներում և Օրլյաչայի պարբերաբար հոսող հատվածում: Ահա թե ինչու Պակլենիցա ազգային պարկն ունի մի քանի մշտական ​​կամ պարբերաբար հոսքեր և բազմաթիվ մշտական ​​աղբյուրներ: Բարձրորակ խմելու ջրի մշտական ​​աղբյուրներն են Ստրաժբենիցան, Կոնտինովո վրիլոն, Ցրնո վրիլոն, Վելիկա Մոչիլան և Պեչիցան: Այսօր Մալա Պակլենիցայով ջուր չի հոսում: == Բուսական աշխարհ == Ֆլորայի հարստությունը արտացոլվում է մինչ օրս գրանցված 1000 բուսատեսակների և ենթատեսակների ցանկում, որոնցից 79-ը էնդեմիկ են: Մեծ բազմազանությունը, ռելիկտային, էնդեմիկ, հազվագյուտ, օրենքով պաշտպանված տեսակների առկայությունը պարկը դարձնում են շատ արժեքավոր ֆլորիստիկական տարածք ոչ միայն Խորվաթիայում, այլև Եվրոպայում և աշխարհում: Անտառային երևույթը Հարավային Վելեբիտ տարածքը ազգային պարկ հռչակելու հիմնական պատճառներից մեկն է: Պարկում կարելի է գտնել կաղնու և արևելյան բոխու անտառներ, հաճարենու անտառներ, սև սոճու անտառներ և պտերի անտառներ: 2017 թվականին ազգային պարկի հաճարենու անտառները ներառվեցին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում, որը հայտնի է որպես Կարպատների և Եվրոպայի այլ շրջանների հին և նախնադարյան հաճարենու անտառներ՝ վերջին սառցե դարաշրջանից ի վեր Եվրոպայում անտառային դինամիկայի էկոլոգիական պատմության վկայություն<ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1133 |title = Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 3 September 2022}}</ref>։ [[Image:Paklenica4.jpg|thumb|right]] == Կենդանական աշխարհ == Պակլենիցայի բազմազան բնակավայրերը և ուղղահայաց շերտավորումը բազմազան կենդանական աշխարհի տուն են ապահովում: [[Անողնաշարավորներ]]ը համեմատաբար քիչ են ուսումնասիրված, գրավիչ [[միջատներ]]ը, ինչպիսիք են ցերեկային [[թիթեռներ]]ը, լավ ուսումնասիրված են։ Հայտնաբերվել են [[երկկենցաղներ]]ի և [[սողուններ]]ի ավելի քան 40 տեսակ, որոնցից առանձնանում է վտանգված Օրսինիի իժը։ [[Թռչուններ]]ը ողնաշարավորների ամենամեծ խումբն են՝ մինչ օրս գրանցված 230 տեսակով։ Թռչունների աշխարհը ներկայացված է ավելի լայն տարածքում հանդիպող բնադրող թռչունների 102 տեսակով։ Բնադրող թռչունների խումբը ներառում է Վելիկա Պակլենիցայի և Մալա Պակլենիցայի կիրճերում ժայռերում և ժայռերում բնակվող թռչունների համայնք՝ 24 թռչունների տեսակով։ Այգու համար հատուկ արժեք են հաղորդում վտանգված և հազվագյուտ թռչունների տեսակները, ինչպիսիք են ոսկեարծիվը, ճուռակը, կարճատև արծիվը և գոշաբազեն։ Անտառային տարածքները հարուստ են փայտփորիկներով, որոնցից ամենահազվագյուտը սպիտակ մեջքով փայտփորիկն ու միջին խայտաբղետ փայտփորիկն են։ Այգում կան նաև [[կաթնասուններ]]ի 53 տեսակ, որոնցից առանձնանում են [[եղջերու]]ն և [[քարայծ]]ը, իսկ ամենամեծ գիշատիչը շագանակագույն արջն է։ Քարանձավներում կան բազմաթիվ հետաքրքիր ստորգետնյա կենդանիներ, ինչպիսիք են՝ խեցգետինները, տզերը, նեմատոդները, ջրային որդերը, սարդերը, կեղծ կարիճները, բզեզները և չղջիկները։ == Զբոսաշրջություն == [[Image:Paklenica valley 2.JPG|thumb|Արահետ Պակլենիցայում]] Լեռնագնացությունը Պակլենիցան իսկապես ճանաչելու միակ միջոցն է։ Պարկի տարածքը ներառում է 150-200 կմ երկարությամբ արահետներ և արահետներ՝ սկսած զբոսաշրջիկների համար նախատեսված արահետներից, որոնք տանում են Վելիկա Պակլենիցայի կիրճից դեպի Մանիտա Պեչի քարանձավ, Լուգառնիցայի անտառային տնակ և լեռնային խրճիթ, մինչև լեռնագնացների համար նախատեսված արահետները, որոնք տանում են դեպի Վելեբիթի ամենաբարձր գագաթները։ Պարկի արահետները նշված են տախտակներով և լեռնագնացության նշաններով։ Պակլենիցայի ազգային պարկը Խորվաթիայի ամենաշատ այցելվող լեռնագնացության վայրն է և ամենամեծը՝ Հարավարևելյան Եվրոպայում։ Ծովի ջրի մոտ լինելը այս լեռնագնացության վայրին հաղորդում է յուրահատուկ հմայք, ինչը Պակլենիցայի Ռիվիերան դարձնում է իդեալական վայր։ ժանյակ՝ ժայռամագլցումն ու ջրային սպորտաձևերը համատեղելու համար: Այսօր Պակլենիցայի ժայռամագլցման վայրերում կան ավելի քան 360 կահավորված և բարելավված երթուղիներ՝ տարբեր դժվարության մակարդակներով և երկարություններով, այնպես որ յուրաքանչյուր ժայռամագլցող կարող է գտնել իր ճաշակին համապատասխան: Ժայռամագլցման հիմնական սեզոնը սկսվում է գարնանը և տևում մինչև ուշ աշուն։ 1935-1936 թվականների սեզոնին Ստրուգեի լեռնային ապաստարանը, որը գտնվում է 1320 մետր բարձրության վրա, ունեցել է 25 այցելու<ref>{{cite magazine |date=1936 |orig-date=1936-05-15 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=212-245 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=32 |issue=7-8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193607.pdf |language=hr}}</ref>։  1936-1937 թվականների սեզոնին տվյալներ չեն հրապարակվել, բայց այն բաց է եղել ամբողջ տարվա ընթացքում<ref>{{cite magazine |date=1937 |orig-date=1937-05-05 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=221-252 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=33 |issue=7-8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193707.pdf |language=hr}}</ref>: 243  ինչպես 1937-1938 թվականների սեզոնին<ref>{{cite magazine |date=1938 |orig-date=1938-05-05 |first=Josip |last=Plaček |title=Izvještaj tajnika |pages=222-254 |magazine=Hrvatski planinar |issn=0354-0650 |volume=34 |issue=7-8 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/193807.pdf |language=hr}}</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} * {{cite book |date=2020 |first=Boris |last=Čujić |publisher=Libricon |title=Zlatne godine |isbn=978-953-8017-12-4 |location=Zagreb |language=sh |trans-title=Golden Years}}<!--expand article with this--> * {{cite web |date=2020 |author=NPP |title=History of Rock Climbing in Paklenica |url=https://np-paklenica.hr/en/climbing-en/history-of-rock-climbing-in-paklenica |website=Nacionalni park Paklenica |archive-date=2020-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922070913/https://np-paklenica.hr/en/climbing-en/history-of-rock-climbing-in-paklenica}} * {{cite web |date=2017-09-02 |first=Peter |last=Mikša |title=Luka Krajnc opravil 1. prosto ponovitev smeri Spomin (8c) v Paklenici |url=https://www.friko.si/alpinizem/kranjc-opravil-1pp-smeri-spomin-8c-v-paklenici |website=Friko: Slovenski plezalni portal |archive-date=2017-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905150544/https://www.friko.si/alpinizem/kranjc-opravil-1pp-smeri-spomin-8c-v-paklenici}} * {{cite web |date=2017-08-30 |first=Luka |last=Krajnc |title=The Memory Lessons: Luca Krajnc’s First Free Ascent of Spomin |url=https://www.patagonia.com/stories/spomin-the-memory-lessons/story-32974.html |website=Patagonia |archive-date=2020-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812041857/https://www.patagonia.com/stories/spomin-the-memory-lessons/story-32974.html}} * {{cite web |date=2017 |author=AOC |title=Spomin: Luka Krajnc |url=http://aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=16723 |website=Alpinistični odsek Celje |archive-date=2025-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250827213528/https://aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=16723}} * {{cite web |date=2016 |first=Boris |last=Čujić |title=The short history of climbing in Paklenica |url=https://www.paklenica-croatia.com/paklenica-climbing-guide/the-short-history-of-climbing-in-paklenica |website=Paklenica-Croatia |archive-date=2016-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614004908/https://www.paklenica-croatia.com/paklenica-climbing-guide/the-short-history-of-climbing-in-paklenica}}<!--expand article with this--> * {{cite web |date=2009-05-13 |author=Urednik |title=Psihaška vijest... |url=https://wordpresshosting.hr/demo-marulianus/psihacka-vijest |website=SPK Marulianus |archive-date=2025-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250827221917/https://wordpresshosting.hr/demo-marulianus/psihacka-vijest}} * {{cite web |date=2009c |author=AOC |title=Mjesečina: Luka Lindič |url=http://www.aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=6258 |website=Alpinistični odsek Celje |archive-date=2010-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620204659/http://www.aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=6258}} * {{cite web |date=2009b |author=AOC |title=Tango vertikal: Luka Lindič |url=http://www.aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=6166 |website=Alpinistični odsek Celje |archive-date=2020-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806225407/http://www.aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=6166}} * {{cite web |date=2009a |author=AOC |title=Življenje: Luka Lindič |url=http://www.aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=6164 |website=Alpinistični odsek Celje |archive-date=2025-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250827222901/https://www.aocelje.org/vzpon_prikazi.php?pid=6164}} * {{cite web |date=2008-10-29 |first=Andrzej |last=Marcisz |title=Brid Klina – perła Adriatyku na Anica Kuk |url=https://wspinanie.pl/2008/10/brid-klina-perla-adriatyku-na-anica-kuk |website=Wspinanie |archive-date=2025-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711065625/https://wspinanie.pl/2008/10/brid-klina-perla-adriatyku-na-anica-kuk |language=pl}} * {{cite book |date=2001 |first=Boris |last=Čujić |publisher=Astroida |chapter=Paklenica |pages=148–190 |title=Croatia: Penjački vodič |edition=4th |isbn=953-97271-7-0 |location=Zagreb |language=sh |trans-title=Croatia: Climbing guide}}<!--expand article with this--> * {{cite book |date=February 1959 |first=Željko |last=Poljak |chapter=Paklenica |page=16 |title=Kazalo za "Hrvatski planinar" i "Naše planine" 1898—1958 |series=Naše planine |issn=0354-0650 |volume=XI |issue=1–2 |url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/195901.pdf}} ==Արտաքին հղումներ== * [https://www.enciklopedija.hr/clanak/paklenica Paklenica] at enciklopedija.hr {{in lang|hr}} * [https://web.archive.org/web/20111129001010/http://www.paklenica.hr/ Paklenica national park] * National park Paklenica – Web [http://www.pljusak.com/hrmh_show_image.php?file=paklenica_webcam1.jpg camera] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Խորվաթիայի ազգային պարկեր]] m97s159zi2yahuqcu47jt1rcppi83z0 1 1323322 10715940 2026-03-27T22:37:53Z Խմբագրող 136173 Նոր էջ «{{ԹՀ|en|Paklenica}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Աշխարհագրություն|երկիր= Խորվաթիա|մասնակից=Խմբագրող}}»: 10715940 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ|en|Paklenica}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Աշխարհագրություն|երկիր= Խորվաթիա|մասնակից=Խմբագրող}} ifbdaogdfhdbu1hdjd8ayl8zxbmykdx 0 1323323 10716027 2026-03-28T07:22:25Z Նազարյան Քրիստինե 129142 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), [[Բրազիլիա|բրազիլա]]կան...»: 10716027 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), [[Բրազիլիա|բրազիլա]]կան ծագմամբ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ամերիկա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, անգլիական «Չելսի» ակումբի և [[ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԱՄՆ-ի ազգային հավաքական]]ի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Վաղ տարիներ == Կատարինան ծնվել է [[Սան Լուիս (Մարանյան)|Սան Լուիս]]ում Անա Մարիա Կանտանեձիի և Խոսե Մելոնիո Մակարիոյի ընտանիքում<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |title=Macario on her hype, Hegerberg, Alexia and 2023 |publisher=[[FIFA]] |date=2022-05 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208072414/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |url-status=live }}</ref><ref name="CB"/>։ Նա սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 4 տարեկանում<ref>{{cite news |last=Mancini |first=Gabriella |location=São Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |title=Craque no futebol, Catarina joga com meninos e sonha em entrar na seleção |trans-title=Soccer star, Catarina plays with boys and dreams of entering the national team |work=Folha de S.Paulo |date=2010-11-06 |access-date=2023-03-26 |language=pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107124159/https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |archive-date=2010-11-07}}</ref>, հետևելով իր ավագ եղբոր՝ Էստևանի (ԱՄՆ-ում հայտնի որպես Սթիվ) հետքերով՝ Մակարոն սկսել է խաղալ Ֆլամենգոյի ակադեմիայում Սան Լուիսում։ Նա այնտեղ մնացել է վեց ամսից էլ քիչ, նախքան Կրուզեյրոյի ակադեմիա տեղափոխվելը։ Յոթ տարեկանում նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է [[Բրազիլիա (քաղաք)|Բրազիլիա]]։ Այնտեղ Կատարինան խաղացել է «[[Սանթոս ՖԱ|Սանտոս]]ի» ակադեմիայում, որտեղ մնացել է մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ տեղափոխվելը։ Բրազիլիայում Կատարինան միշտ խաղացել է տղամարդկանց թիմերում և կանանց թիմերում սկսել է խաղալ միայն ԱՄՆ ժամանելուց հետո։ 2011 թվականին, 12 տարեկանում, անգլերեն մի բառ անգամ չիմանալով, Մակարիուն հոր և եղբոր հետ տեղափոխվել է [[Սան Դիեգո]], [[Կալիֆոռնիա]], որպեսզի իրականացնի ֆուտբոլ խաղալու իր երազանքը։Նրա մայրը, մասնագիտությամբ բժիշկ, մնացել է Բրազիլիայում՝ ընտանիքին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Սան Դիեգոյի Սերֆի երիտասարդական թիմում խաղալիս նա գերազանցել է Ազգային էլիտար ակումբային լիգայի բոլոր ժամանակների գոլ խփելու ռեկորդը՝ խփելով 165 գոլ<ref name=Marta>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=She's not Marta (yet), but Catarina Macario is espnW's soccer player of the year |date=2017-11-28 |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |website=ESPNW |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107075707/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=From Brazil to Stanford, from sacrifice to stardom for Catarina Macario |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |website=ESPNW |date=2017-11-09 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072411/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |url-status=live }}</ref><ref name=Comparada>{{cite web |last1=de Assis |first1=Joanna |title=Comparada a Marta, Catarina Macario brilha no futebol feminino, mas sonha defender os EUA |url=https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |website=Esporte espectacular |access-date=2019-01-06 |language=pt |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107125855/https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |url-status=dead}}</ref>։ == Համալսարանական կարիերա == 2017 թվականի փետրվարի 1-ին Մակարիուն համաձայնվել է խաղալ [[Սթենֆորդի համալսարան]]ում։ Առաջին կուրսում նա խաղացել է 25 խաղ, խփել 17 գոլ և կատարել 16 գոլային փոխանցում։ Նրա խաղը նրան բերել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ ESPNW-ի տարվա լավագույն խաղացողի կոչումը<ref name=Marta/>, «Տարվա նորեկ»՝ ըստ TopDrawerSoccer.com-ի<ref>{{cite web |title=2017 Women's Division I Postseason Awards |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |website=Top Drawer Soccer |access-date=2019-03-16 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418093846/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |url-status=live }}</ref>, Pac-12 տարվա լավագույն հարձակվող և Pac-12 տարվա նորեկ<ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2017 |url=https://pac-12.com/news/2017/11/7/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors.aspx |website=Pac-12.com |date=2017-11-07 |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երկրորդ կուրսում Մակարիուն խփել է 14 գոլ և կատարել ութ գոլային փոխանցում 19 խաղում: 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա ստացել է TopDrawerSoccer.com կայքի «Տարվա խաղացող» մրցանակը: 2019 թվականի հունվարի 4-ին Մակարիուն նվաճել է Հերմանի գավաթը, որը շնորհվում է երկրի լավագույն խաղացողներին՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց<ref name="Andrew">{{cite web |title=Andrew Gutman, Catarina Macario named Hermann Trophy winners |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |website=ESPNW |date=2019-01-04 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105202134/http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Culver |first1=Jordan |title=Hermann Trophy winners are Indiana's Andrew Gutman, Stanford's Catarina Macario |url=https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |website=Pro Soccer USA |access-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105145358/https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |archive-date=2019-01-05 |url-status=dead}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ տարին անընդմեջ անվանվել է ESPNW-ի տարվա խաղացող և Pac-12-ի տարվա հարձակողական խաղացող<ref name=espn2018/><ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2018 |url=https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064115/https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |url-status=dead |archive-date=2019-01-21 |website=Pac-12.com |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երրորդ կուրսում Մակարիուն արժանացել է Honda Sports մրցանակին՝ որպես երկրի լավագույն ուսանողուհի ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |title=Stanford's Macario a Honda Sports Award winner in soccer |last=Athletics |first=Palo Alto Sports Online/Stanford |website=www.paloaltoonline.com |date=2020-01-07 |language=en |access-date=2020-04-15 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104354/https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.collegiatewomensportsawards.com/releases/2019-20/20200106macario |title=Catarina Macario of Stanford Named Honda Sport Award Winner for Soccer |date=2020-01-06 |website=CWSA |language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ անգամ արժանացել է Հերմանի գավաթին՝ դառնալով վեցերորդ կինը, որը երկու անգամ նվաճել է այն 1988 թվականին մրցանակի հիմնադրումից ի վեր<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Catarina Macario and Robbie Robinson Awarded College Soccer's Top Honor |url=http://www.machermanntrophy.org/ |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024332/http://www.machermanntrophy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=MAC Hermann Trophy Winners |url=http://www.machermanntrophy.org/winners |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024357/http://www.machermanntrophy.org/winners |url-status=live }}</ref>։ «Սթենֆորդը» նվաճել է NCAA Collegiate Cup-ը Մակարիուի առաջին և երրորդ կուրսերում։ 2021 թվականի հունվարի 8-ին Մակարիուն հայտարարել է, որ հրաժարվելու է Սթենֆորդում անցկացրած իր վերջին մրցաշրջանից՝ պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսելու համար<ref>{{cite web |date=2021-01-08 |title=Stanford soccer midfielder Catarina Macario decides to forgo senior year, go pro |url=https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |website=ESPN.com |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109023217/https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |url-status=live }}</ref>։ == Ակումբային Կարիերա == === «Օլիմպիկ Լիոն» (2021-2023) === [[Պատկեր:Macario 2025.png|thumb|Մակարիուն «Չելսիի» հետ 2025 թվականի ապրիլին]] 2021 թվականի հունվարի 12-ին ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբը հայտարարել է Մակարիուի հետ 2.5 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին<ref name="Macario signs with Lyon">{{cite web |last1=Wine II |first1=Donald |title=Catarina Macario signs pro deal with Lyon |url=https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |website=Stars and Stripes FC |date=2021-01-12 |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112221942/https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |url-status=live }}</ref>։ Նա իր նորամուտը Առաջին դիվիզիոնում նշել է 2021 թվականի փետրվարի 6-ին՝ 37-րդ րոպեին փոխարինելով [[Ամանդին Անրի]]ին Մոնպելյեի դեմ խաղում, որը 2-1 հաշվով հաղթանակ է տարել<ref>{{cite web |url=https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |title=Olympique Lyonnais vs. Montpellier – 6 February 2021 |work=Soccerway |date=2021-02-06 |access-date=2021-02-06 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214040301/https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականի մայիսի 21-ին Մակարիուն գոլ է խփել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Բարսելոնայի» դեմ 3-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մակարիուն, [[Լինդսի Հորան]]ի հետ միասին, դարձել է չորրորդ և հինգերորդ ամերիկացի կինը, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան<ref>{{Cite web |title=USWNT Rewind: Horan And Macario Win UEFA Champions League With Lyon |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |access-date=2024-03-04 |website=www.ussoccer.com |language=en |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523235211/https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |url-status=live }}</ref>։ === Չելսի (2023-ից ներկա) === 2023 թվականի հունիսի 9-ին «Չելսին» հայտարարել է, որ Մակարիուն երեք տարվա պայմանագիր է կնքել որպես ազատ գործակալ<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=USWNT star Catarina Macario to join Chelsea on a three-year deal upon departure from European giants Lyon {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |access-date=2024-03-04 |website=www.goal.com |language=en-US |archive-date=2023-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610032119/https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի մարտի 3-ին նա խփել է իր առաջին գոլը [[Ֆուտբոլային միության կանանց սուպեր լիգա|Անգլիայի Սուպերլիգա]]յում իր նորամուտի վեցերորդ րոպեին՝ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում։ Դա տեղի է ունեցել 2022 թվականի հունիսին ստացած խաչաձև կապանների վնասվածքից ապաքինվելուց հետո<ref>{{Cite web |author=The Athletic Staff |title=USWNT's Macario scores in return for Chelsea |url=https://www.nytimes.com/athletic/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |access-date=2024-03-04 |website=The Athletic |date=2024-03-04 |language=en |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304011542/https://theathletic.com/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |url-status=live }}</ref>։ «Չելսիի» կազմում իր երկրորդ խաղում նա գոլ է խփել՝ ապահովելով Անգլիայի գավաթի 1-0 հաշվով հաղթանակը «Էվերթոնի» նկատմամբ փոխարինման դուրս գալուց երեք րոպե անց<ref>{{Cite news |title=Macario scores again as Chelsea reach FA Cup semis |url=https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |access-date=2024-03-12 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=2024-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312105725/https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |url-status=live }}</ref>։ == Կարիերան հավաքականի համար == Մակարոն իրավունք ունի միջազգային մակարդակով խաղալու և՛ Բրազիլիայի, և՛ Միացյալ Նահանգների հավաքականների կազմում։ Նա հրավիրվել է ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները մի քանի երիտասարդական մակարդակներում։ Մակարոն հայտարարել է Միացյալ Նահանգները ազգային մակարդակով ներկայացնելու իր մտադրության մասին՝ մերժելով [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա|Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա]]յի մի քանի առաջարկներ<ref name=Marta/><ref name=Comparada/><ref name="Next big star">{{cite web |last1=Tannenwald |first1=Jonathan |title=Catarina Macario is on her way to becoming the USWNT's next big star |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024004345/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-29 |title=Stanford player may be the next US soccer star, but first she needs citizenship |url=https://www.mercurynews.com/stanford-might-have-next-big-u-s-soccer-star-but-first-she-needs-citizenship|access-date=2020-07-27 |website=The Mercury News |language=en-US}}</ref>։ Նա սովորաբար խաղում է որպես կիսապաշտպան ԱՄՆ ազգային հավաքականում, չնայած Վլատկո Անդոնովսկին հայտարարել է, որ ապագայում նա կարող է տեղափոխվել կեղծ իննյակի դիրք<ref name="GrantWahl">{{cite web |last1=Wahl |first1=Grant |title=Is the Catarina Macario Era Upon Us? |url=https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |website=Fútbol with Grant Wahl |access-date=2022-04-21 |date=2022-01-04 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929041852/https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |url-status=live }}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մակարիուն ստացել է իր առաջին հրավերը ԱՄՆ ազգային հավաքական, չնայած նա դեռ իրավունք չուներ խաղալու մինչև ՖԻՖԱ-ի թույլտվությունը ստանալը<ref name="October camp">{{cite web |last1=M. Peterson |first1=Anne |title=USWNT to hold October camp near Denver; Catarina Macario headlines roster's prospects |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-08 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024001800/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |url-status=live }}</ref><ref name="HerreraCBS">{{cite web |last1=Herrera |first1=Sandra |title=Vlatko Andovnoski's USWNT camp roster features NWSL mainstays and Brazil-born Stanford star Catarina Macario |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |website=CBS Sports |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009015747/https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |url-status=live }}</ref>։ Ավելի ուշ նույն օրը նա Twitter-ում հայտարարել է, որ ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն<ref name="US citizen tweet">{{cite web |title=Officially a U.S. citizen! |url=https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |website=Twitter |access-date=2020-10-09 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104353/https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |url-status=live }}</ref><ref name="Yoesting">{{cite web |last1=Yoesting |first1=Travis |title=College Megastar Catarina Macario Is Now A U.S. Citizen — But She's Not Eligible For USWNT Just Yet |url=https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |website=The 18 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180144/https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |url-status=live }}</ref><ref name="CreditorSI">{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USWNT's Next Big Thing? Catarina Macario's Path to Eligibility Clears |url=https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101010505/https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարել է, որ Մակարիուն ՖԻՖԱ-ից թույլտվություն է ստացել ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները միջազգային ասպարեզում<ref>{{cite news |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |title=FIFA Approves Eligibility for Midfielder Catarina Macario to Represent The U.S. Women's National Soccer Team |work=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |date=2021-01-13 |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113213557/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 18-ին Մակարիուն նշել է իր նորամուտը՝ խաղադաշտ մտնելով ընդմիջմանը Կոլումբիայի դեմ ընկերական խաղում<ref name="Macario debuts">{{cite web |title=Macario debuts, Rapinoe and Lloyd return for USWNT in win over Colombia |url=https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |website=The Equalizer |date=2021-01-18 |access-date=2021-01-19 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022202/https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |url-status=live }}</ref>,այդպիսով դառնալով առաջին բնականացված քաղաքացին, որը խաղացել է Միացյալ Նահանգների կանանց ազգային հավաքականում<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |title=Stanford star Catarina Macario ready for new chapter with U.S. women's national team |first=Graham |last=Hays |website=ESPN.com |date=2020-10-17 |access-date=2020-10-22 |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001257/https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ խաղում, որը Կոլումբիայի դեմ ևս մեկ ընկերական խաղ էր, նա իր առաջին մեկնարկային կազմում խաղացել է և խփել իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=2021-01-22 |title=Catarina Macario fulfills a dream, scoring a goal in U.S. women's win over Colombia |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia|url-status=live|access-date=2021-02-23 |website=Los Angeles Times |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123044103/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia |archive-date=2021-01-23}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 23-ին Մակարիուն ընդգրկվել է ԱՄՆ հավաքականի կազմում Տոկիոյում կայանալիք [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2020|2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի համար, որտեղ թիմը զբաղեցրել է երրորդ տեղը<ref>{{Cite web |date=2021-06-23 |title=VLATKO ANDONOVSKI NAMES 2020 U.S. OLYMPIC WOMEN'S SOCCER TEAM |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |website=United States Soccer |language=en-US |access-date=2021-07-04 |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410200505/https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականին «Լիոնի» կազմում ստացած 2023 թվականի Աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելուց հետո Մակարիուն 2024 թվականի ապրիլին վերադարձել է ԱՄՆ ազգային հավաքական՝ «SheBelieves Cup»-ի համար<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Macario, Swanson return for USWNT after injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |access-date=2024-06-26 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=2024-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626183810/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 26-ին Մակարիուն գլխավոր մարզիչ Էմմա Հեյսի կողմից ընտրվել է 18 խաղացողներից բաղկացած ցուցակում՝ Ֆրանսիայում կայանալիք 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|title=Alex Morgan not selected to USWNT for Paris Olympics: Full roster for 2024 Games|last=Linehan|first=Meg|date=2024-06-26|website=[[The Athletic]]|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626165821/https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|url-status=live}}</ref>։ Հուլիսի 12-ին հայտարարվել է, որ Մակարիուն չի մասնակցի մրցաշարին՝ «ծնկի գրգռվածության» պատճառով, և որ [[Լինն Ուիլյամս]]ը կփոխարինի նրան մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Cat Macario to miss Olympics with knee injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40547073/cat-macario-miss-olympics-us-knee-injury |access-date=2024-07-12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Չնայած իրեն Մարտայի երկրպագու անվանելուն, Մակարիուն նշել է, որ իր սիրելի ֆուտբոլիստուհին [[Միա Հեմմ]]ն է<ref name=Comparada/>։ Մակարիուն 2021 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը՝ ստանալով հաղորդակցության բակալավրի և [[Հոգեբանություն|հոգեբանության]] լրացուցիչ մասնագիտացում<ref>{{cite news |last=Killion |first=Ann |url=https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |title=Catarina Macario: From Stanford to Lyon to Olympics, soccer star ready to soar |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2021-07-01 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326013531/https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |url-status=live }}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {{թարմացված է|2025-09-28}}<ref name="SW">{{Soccerway|accessdate=February 6, 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ !colspan=2|Մայրցամաք !colspan=2|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan=3|Օլիմպիկ Լիոն |2020/2021 |rowspan=2|Դիվիզիոն 1 |7||5||0||0||4||1||11||6 |- |2021/2022 |20||14||2||0||13||9||35||23 |- !colspan="2"|Ընդամենը !27!!19!!2!!0!!17!!10!!46!!29 |- |rowspan=4|Չելսի |2023/2024 |rowspan=3|Անգլիայի Սուպեր Լիգա |8||1||3||1||4||0||15||2 |- |2024/2025 |18||6||7||2||7||3||32||11 |- |2025/2026 |4||0||0||0||0||0||4||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !30!!7!!10!!3!!11!!3!!51!!13 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր արդյունք !57!!26!!12!!3!!28!!13!!97!!42 |} {{notelist}} <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === Միջազգային === {{թարմացված է|2025-06-03}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Հավաքական!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- | rowspan=5 |ԱՄՆ |2021||12||3 |- |2022||5||5 |- |2023||0||0 |- |2024||2||0 |- |2025||6||3 |- ! colspan=2|Արդյունք!!25!!11 |} === Գոլեր հավաքականի համար === {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|№ !scope="col"|Ամսաթիվ !scope="col"|Վայր !scope="col"|Մրցակից !scope="col"|Հաշիվ !scope="col"|Արդյունք !scope="col"|Մրցաշար !scope="col"|Նշում |- |align=center|1 | 2021 թվականի հունվարի 22 | [[Օռլանդո (Ֆլորիդա)|Օռլանդո]], [[Ֆլորիդա]], ԱՄՆ | {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} | align=center|1:0 | align=center|6:0 | rowspan=3|Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |title=Megan Rapinoe Bags a Brace as U.S. Women's National Team Tops Colombia 6-0 to Close Out Two-Game Set in Orlando |date=2021-01-22 |website=U.S. Soccer |access-date=2021-02-21 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227190209/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |url-status=live}}</ref> |- |align=center|2 | rowspan="2" | 2021 թվականի սեպտեմբերի 21 | rowspan=2| [[Ցինցինատի]], [[Օհայո]], ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Պարագվայ}} | align=center|5:0 | rowspan=2 align=center|8:0 | align=center rowspan=2| <ref>{{cite web |title=Rose Lavelle Shines in Dynamic Hometown Performance as the U.S. Women's National Team Defeats Paraguay 8-0 |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |publisher=U.S. Soccer |date=2021-09-21 |access-date=2021-09-22 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085349/https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |url-status=live }}</ref> |- |align=center|3 | align="center" |8:0 |- |align=center|4 | rowspan="2" | 2022 թվականի փետրվարի 23 | rowspan=2| Ֆրիսկո, [[Տեխաս]], ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} | align=center|1:0 | rowspan=2 align=center|5:0 | rowspan=2| SheBelieves Cup 2022 | align=center rowspan=2| <ref name="SB Cup 2022">{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 to Win Third Consecutive and Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented by Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |work=U.S. Soccer |date=2022-02-23 |access-date=2022-02-25 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|5 | align="center" |2:0 |- |align=center|6 | 2022 թվականի ապրիլի 9 | [[Կոլումբուս (Օհայո)|Կոլումբոս]], Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=3 | {{Դրոշավորում|Ուզբեկստան}} | align=center|5:0 | align=center|9:1 | rowspan=3| Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-1 as Forward Sophia Smith Records First Career Hat Trick |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |publisher=U.S. Soccer |date=2022-04-09 |access-date=2022-04-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085839/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|7 | rowspan="2" | 2022 թվականի ապրիլի 12 | rowspan=2| Չեստեր, [[Փենսիլվանիա]], ԱՄՆ | align=center|2:0 | rowspan=2 align=center|9:0 | rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-0 as Catarina Macario and Rose Lavelle Score Twice Each |date=2022-04-12 |website=U.S. Soccer |access-date=2022-04-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413035046/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |url-status=live }}</ref> |- |align=center|8 |align="center" |6:0 |- |align=center|9 | 2025 թվականի փետրվարի 20 |[[Հյուստոն]], Տեխաս, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} |align=center|1:0 |align=center|2:0 |SheBelieves Cup 2025 | |- |align=center|10 | 2025 թվականի ապրիլի 8 |[[Սան Խոսե]], Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} |align=center|1:0 |align=center|1:2 | rowspan="2" |[[Ընկերական խաղ]] |<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Falls to Brazil 2-1 in Front of Sold Out Crowd of 18,000 In San Jose, Calif. |url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |work=U.S. Soccer |date=2025-04-09 |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412171432/https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |url-status=live }}</ref> |- | align="center" |11 | 2025 թվականի մայիսի 31 |[[Սեյնթ Փոլ (Մինեսոտա)|Սեյնթ Փոլ]], [[Մինեսոտա]], ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Չինաստան}} | align="center" |1:0 | align="center" |3:0 |<ref>{{Cite web |date=2025-05-31 |title=USWNT player ratings vs China: Emma Hayes' side never threatened as Lindsey Heaps, Sam Coffee, Cat Macario score in dominant display {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/uswnt-player-ratings-vs-china-emma-hayes-side-never-threatened-as-lindsey-heaps-sam-coffee-and-cat-macario-all-score-in-dominant-display/blt43071b60c57fa50c |access-date=2025-05-31 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Barcelona 1-3 Lyon |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |access-date=2024-11-04 |website=[[UEFA]] |language=en |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235027/https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |url-status=live }}</ref> === «Չելսի» === * Անգլիայի չեմպիոն՝ 2023/24, 2024/25 * Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{cite web |last1=Sanders |first1=Emma |title=Chelsea seal treble with FA Cup win over Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |website=BBC Sport |access-date=2025-05-18 |date=2025-05-18 |archive-date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193247/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |url-status=live }}</ref> * Անգլիական լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{Cite web |title=Women's League Cup final: Chelsea 2-1 Man City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgq9z8xqnj8t |access-date=2025-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> === Միջազգային === * ОSheBelieves գավաթի հաղթող՝ 2021<ref>{{cite web |date=2021-02-25 |title=U.S. Women's National Team Rolls to Title at 2021 SheBelieves Cup, Presented by Visa, With Dominant 6-0 Victory Against Argentina |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |publisher=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |access-date=2022-02-25 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513064911/https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref>, 2022<ref name="SB Cup 2022" />, 2024<ref>{{Cite web |title=2024 Shebelieves Cup final USWNT vs Canada result |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |access-date=2024-04-09 |publisher=United States Soccer Federation |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410032246/https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |url-status=live }}</ref> * 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի բրոնզե մեդալակիր === Անհատական === * ESPNW-ի տարվա խաղացող՝ 2017, 2018<ref name="Marta" /><ref name="espn2018">{{cite web |title=Surf Alum Catarina Macario is 2018 ESPNW Player of the Year |url=http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |website=Surf Soccer |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064250/http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |url-status=live }}</ref> * Հերմանի գավաթի հաղթող՝ 2018<ref name="Andrew" />, 2019 * SheBelieves Cup MVP՝ 2022<ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 To Win Third Consecutive And Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented By Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |access-date=2022-02-24 |website=US Soccer |language=en |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://gostanford.com/sports/womens-soccer/roster/catarina-macario/16286 Պրոֆիլ] «Սթենֆորդ Քարդինալսի» կայքում {{Արտաքին հղումներ}} n3h8s61scmqqnbgquuqu00jj9eyb2lu 10716030 10716027 2026-03-28T07:25:48Z Նազարյան Քրիստինե 129142 +[[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստուհիներ]], +[[Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ]], +[[Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716030 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ֆուտբոլիստ}} '''Կատարինա Կանտանեդզի Մելոնիու Մակարիու''' ({{lang-pt|Catarina Cantanhede Melônio Macário}},{{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/reel/DN3EXz1xEMJ/|title=Chelsea player pronunciations 😅 🗣️|publisher=[[Челси (женский футбольный клуб)|Chelsea F.C. Women]]|website=[[Instagram]]|date=2025-08-27}}</ref>), [[Բրազիլիա|բրազիլա]]կան ծագմամբ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ամերիկա]]ցի [[ֆուտբոլ]]իստ, անգլիական «Չելսի» ակումբի և [[ԱՄՆ-ի կանանց ֆուտբոլի ազգային հավաքական|ԱՄՆ-ի ազգային հավաքական]]ի [[Կիսապաշտպան (ֆուտբոլ)|կիսապաշտպան]]։ == Վաղ տարիներ == Կատարինան ծնվել է [[Սան Լուիս (Մարանյան)|Սան Լուիս]]ում Անա Մարիա Կանտանեձիի և Խոսե Մելոնիո Մակարիոյի ընտանիքում<ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |title=Macario on her hype, Hegerberg, Alexia and 2023 |publisher=[[FIFA]] |date=2022-05 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2022-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208072414/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/catarina-macario-interview-barcelona-lyon-uefa-womens-champions-league-final |url-status=live }}</ref><ref name="CB"/>։ Նա սկսել է ֆուտբոլ խաղալ 4 տարեկանում<ref>{{cite news |last=Mancini |first=Gabriella |location=São Paulo |url=https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |title=Craque no futebol, Catarina joga com meninos e sonha em entrar na seleção |trans-title=Soccer star, Catarina plays with boys and dreams of entering the national team |work=Folha de S.Paulo |date=2010-11-06 |access-date=2023-03-26 |language=pt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107124159/https://www1.folha.uol.com.br/folhinha/825662-craque-no-futebol-catarina-joga-com-meninos-e-sonha-em-entrar-na-selecao.shtml |archive-date=2010-11-07}}</ref>, հետևելով իր ավագ եղբոր՝ Էստևանի (ԱՄՆ-ում հայտնի որպես Սթիվ) հետքերով՝ Մակարոն սկսել է խաղալ Ֆլամենգոյի ակադեմիայում Սան Լուիսում։ Նա այնտեղ մնացել է վեց ամսից էլ քիչ, նախքան Կրուզեյրոյի ակադեմիա տեղափոխվելը։ Յոթ տարեկանում նա ընտանիքի հետ տեղափոխվել է [[Բրազիլիա (քաղաք)|Բրազիլիա]]։ Այնտեղ Կատարինան խաղացել է «[[Սանթոս ՖԱ|Սանտոս]]ի» ակադեմիայում, որտեղ մնացել է մինչև 2011 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ տեղափոխվելը։ Բրազիլիայում Կատարինան միշտ խաղացել է տղամարդկանց թիմերում և կանանց թիմերում սկսել է խաղալ միայն ԱՄՆ ժամանելուց հետո։ 2011 թվականին, 12 տարեկանում, անգլերեն մի բառ անգամ չիմանալով, Մակարիուն հոր և եղբոր հետ տեղափոխվել է [[Սան Դիեգո]], [[Կալիֆոռնիա]], որպեսզի իրականացնի ֆուտբոլ խաղալու իր երազանքը։Նրա մայրը, մասնագիտությամբ բժիշկ, մնացել է Բրազիլիայում՝ ընտանիքին ֆինանսապես աջակցելու համար։ Սան Դիեգոյի Սերֆի երիտասարդական թիմում խաղալիս նա գերազանցել է Ազգային էլիտար ակումբային լիգայի բոլոր ժամանակների գոլ խփելու ռեկորդը՝ խփելով 165 գոլ<ref name=Marta>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=She's not Marta (yet), but Catarina Macario is espnW's soccer player of the year |date=2017-11-28 |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |website=ESPNW |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107075707/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21588003/stanford-cardinal-catarina-macario-named-espnw-soccer-player-year |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Hays |first1=Graham |title=From Brazil to Stanford, from sacrifice to stardom for Catarina Macario |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |website=ESPNW |date=2017-11-09 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072411/http://www.espn.com/espnw/sports/article/21350837/stanford-women-soccer-freshman-catarina-macario-cardinal-poised-shot-ncaa-title |url-status=live }}</ref><ref name=Comparada>{{cite web |last1=de Assis |first1=Joanna |title=Comparada a Marta, Catarina Macario brilha no futebol feminino, mas sonha defender os EUA |url=https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |website=Esporte espectacular |access-date=2019-01-06 |language=pt |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107125855/https://globoplay.globo.com/v/7071081/ |url-status=dead}}</ref>։ == Համալսարանական կարիերա == 2017 թվականի փետրվարի 1-ին Մակարիուն համաձայնվել է խաղալ [[Սթենֆորդի համալսարան]]ում։ Առաջին կուրսում նա խաղացել է 25 խաղ, խփել 17 գոլ և կատարել 16 գոլային փոխանցում։ Նրա խաղը նրան բերել է մի շարք մրցանակներ, այդ թվում՝ ESPNW-ի տարվա լավագույն խաղացողի կոչումը<ref name=Marta/>, «Տարվա նորեկ»՝ ըստ TopDrawerSoccer.com-ի<ref>{{cite web |title=2017 Women's Division I Postseason Awards |url=https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |website=Top Drawer Soccer |access-date=2019-03-16 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418093846/https://www.topdrawersoccer.com/college-soccer-articles/2017-womens-division-i-postseason-awards_aid43549 |url-status=live }}</ref>, Pac-12 տարվա լավագույն հարձակվող և Pac-12 տարվա նորեկ<ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2017 |url=https://pac-12.com/news/2017/11/7/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors.aspx |website=Pac-12.com |date=2017-11-07 |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երկրորդ կուրսում Մակարիուն խփել է 14 գոլ և կատարել ութ գոլային փոխանցում 19 խաղում: 2018 թվականի դեկտեմբերի 11-ին նա ստացել է TopDrawerSoccer.com կայքի «Տարվա խաղացող» մրցանակը: 2019 թվականի հունվարի 4-ին Մակարիուն նվաճել է Հերմանի գավաթը, որը շնորհվում է երկրի լավագույն խաղացողներին՝ թե՛ տղամարդկանց, թե՛ կանանց<ref name="Andrew">{{cite web |title=Andrew Gutman, Catarina Macario named Hermann Trophy winners |url=http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |website=ESPNW |date=2019-01-04 |access-date=2019-01-06 |archive-date=2019-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105202134/http://www.espn.com/espnw/sports/article/25686376/andrew-gutman-indiana-catarina-macario-stanford-win-hermann-trophy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Culver |first1=Jordan |title=Hermann Trophy winners are Indiana's Andrew Gutman, Stanford's Catarina Macario |url=https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |website=Pro Soccer USA |access-date=2019-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105145358/https://www.prosoccerusa.com/mls/2018-mac-hermann-trophy-winners/ |archive-date=2019-01-05 |url-status=dead}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ տարին անընդմեջ անվանվել է ESPNW-ի տարվա խաղացող և Pac-12-ի տարվա հարձակողական խաղացող<ref name=espn2018/><ref>{{cite web |title=Pac-12 announces women's soccer All-Conference honors – 2018 |url=https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064115/https://pac-12.com/article/2018/11/07/pac-12-announces-womens-soccer-all-conference-honors |url-status=dead |archive-date=2019-01-21 |website=Pac-12.com |access-date=2019-01-20}}</ref>։ Երրորդ կուրսում Մակարիուն արժանացել է Honda Sports մրցանակին՝ որպես երկրի լավագույն ուսանողուհի ֆուտբոլիստ<ref>{{Cite web |url=https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |title=Stanford's Macario a Honda Sports Award winner in soccer |last=Athletics |first=Palo Alto Sports Online/Stanford |website=www.paloaltoonline.com |date=2020-01-07 |language=en |access-date=2020-04-15 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104354/https://www.paloaltoonline.com/news/2020/01/06/stanfords-macario-a-honda-sports-award-winner-in-soccer |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |url=https://www.collegiatewomensportsawards.com/releases/2019-20/20200106macario |title=Catarina Macario of Stanford Named Honda Sport Award Winner for Soccer |date=2020-01-06 |website=CWSA |language=en|access-date=2020-04-15}}</ref>։ Նա նաև երկրորդ անգամ արժանացել է Հերմանի գավաթին՝ դառնալով վեցերորդ կինը, որը երկու անգամ նվաճել է այն 1988 թվականին մրցանակի հիմնադրումից ի վեր<ref>{{Cite web |date=2020-01-03 |title=Catarina Macario and Robbie Robinson Awarded College Soccer's Top Honor |url=http://www.machermanntrophy.org/ |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024332/http://www.machermanntrophy.org/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=MAC Hermann Trophy Winners |url=http://www.machermanntrophy.org/winners |access-date=2020-07-27 |website=Missouri Athletic Club |language=en-US |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715024357/http://www.machermanntrophy.org/winners |url-status=live }}</ref>։ «Սթենֆորդը» նվաճել է NCAA Collegiate Cup-ը Մակարիուի առաջին և երրորդ կուրսերում։ 2021 թվականի հունվարի 8-ին Մակարիուն հայտարարել է, որ հրաժարվելու է Սթենֆորդում անցկացրած իր վերջին մրցաշրջանից՝ պրոֆեսիոնալ կարիերան սկսելու համար<ref>{{cite web |date=2021-01-08 |title=Stanford soccer midfielder Catarina Macario decides to forgo senior year, go pro |url=https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |website=ESPN.com |access-date=2021-01-09 |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109023217/https://www.espn.com/college-sports/story/_/id/30675848/stanford-midfielder-catarina-macario-decides-forgo-senior-year-go-pro |url-status=live }}</ref>։ == Ակումբային Կարիերա == === «Օլիմպիկ Լիոն» (2021-2023) === [[Պատկեր:Macario 2025.png|thumb|Մակարիուն «Չելսիի» հետ 2025 թվականի ապրիլին]] 2021 թվականի հունվարի 12-ին ֆրանսիական «Օլիմպիկ Լիոն» ակումբը հայտարարել է Մակարիուի հետ 2.5 տարվա պայմանագիր կնքելու մասին<ref name="Macario signs with Lyon">{{cite web |last1=Wine II |first1=Donald |title=Catarina Macario signs pro deal with Lyon |url=https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |website=Stars and Stripes FC |date=2021-01-12 |access-date=2021-01-16 |archive-date=2021-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112221942/https://www.starsandstripesfc.com/uswnt-news/2021/1/12/22227231/catarina-macario-professional-contract-olympique-lyonnais-lyon-usa-uswnt |url-status=live }}</ref>։ Նա իր նորամուտը Առաջին դիվիզիոնում նշել է 2021 թվականի փետրվարի 6-ին՝ 37-րդ րոպեին փոխարինելով [[Ամանդին Անրի]]ին Մոնպելյեի դեմ խաղում, որը 2-1 հաշվով հաղթանակ է տարել<ref>{{cite web |url=https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |title=Olympique Lyonnais vs. Montpellier – 6 February 2021 |work=Soccerway |date=2021-02-06 |access-date=2021-02-06 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214040301/https://int.women.soccerway.com/matches/2021/02/06/france/feminine-division-1/olympique-lyonnais-feminin/montpellier-herault-sport-club/3304417/ |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականի մայիսի 21-ին Մակարիուն գոլ է խփել ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգայի եզրափակչում «Բարսելոնայի» դեմ 3-1 հաշվով հաղթանակի ժամանակ։ Մակարիուն, [[Լինդսի Հորան]]ի հետ միասին, դարձել է չորրորդ և հինգերորդ ամերիկացի կինը, որը հաղթել է ՈՒԵՖԱ Չեմպիոնների լիգան<ref>{{Cite web |title=USWNT Rewind: Horan And Macario Win UEFA Champions League With Lyon |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |access-date=2024-03-04 |website=www.ussoccer.com |language=en |archive-date=2022-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523235211/https://www.ussoccer.com/stories/2022/05/uswnt-rewind-horan-and-macario-win-uefa-champions-league-with-lyon |url-status=live }}</ref>։ === Չելսի (2023-ից ներկա) === 2023 թվականի հունիսի 9-ին «Չելսին» հայտարարել է, որ Մակարիուն երեք տարվա պայմանագիր է կնքել որպես ազատ գործակալ<ref>{{Cite web |date=2023-06-09 |title=USWNT star Catarina Macario to join Chelsea on a three-year deal upon departure from European giants Lyon {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |access-date=2024-03-04 |website=www.goal.com |language=en-US |archive-date=2023-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610032119/https://www.goal.com/en-us/news/uswnt-catarina-macario-chelsea-three-year-deal-lyon/blt9b2d4688af7cae58 |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի մարտի 3-ին նա խփել է իր առաջին գոլը [[Ֆուտբոլային միության կանանց սուպեր լիգա|Անգլիայի Սուպերլիգա]]յում իր նորամուտի վեցերորդ րոպեին՝ «Լեսթեր Սիթիի» դեմ խաղում։ Դա տեղի է ունեցել 2022 թվականի հունիսին ստացած խաչաձև կապանների վնասվածքից ապաքինվելուց հետո<ref>{{Cite web |author=The Athletic Staff |title=USWNT's Macario scores in return for Chelsea |url=https://www.nytimes.com/athletic/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |access-date=2024-03-04 |website=The Athletic |date=2024-03-04 |language=en |archive-date=2024-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304011542/https://theathletic.com/5313886/2024/03/03/uswnt-catarina-macario-goal-chelsea/ |url-status=live }}</ref>։ «Չելսիի» կազմում իր երկրորդ խաղում նա գոլ է խփել՝ ապահովելով Անգլիայի գավաթի 1-0 հաշվով հաղթանակը «Էվերթոնի» նկատմամբ փոխարինման դուրս գալուց երեք րոպե անց<ref>{{Cite news |title=Macario scores again as Chelsea reach FA Cup semis |url=https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |access-date=2024-03-12 |work=BBC Sport |language=en-GB |archive-date=2024-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312105725/https://www.bbc.com/sport/football/68527854 |url-status=live }}</ref>։ == Կարիերան հավաքականի համար == Մակարոն իրավունք ունի միջազգային մակարդակով խաղալու և՛ Բրազիլիայի, և՛ Միացյալ Նահանգների հավաքականների կազմում։ Նա հրավիրվել է ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները մի քանի երիտասարդական մակարդակներում։ Մակարոն հայտարարել է Միացյալ Նահանգները ազգային մակարդակով ներկայացնելու իր մտադրության մասին՝ մերժելով [[Բրազիլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիա|Բրազիլիայի ֆուտբոլի կոնֆեդերացիա]]յի մի քանի առաջարկներ<ref name=Marta/><ref name=Comparada/><ref name="Next big star">{{cite web |last1=Tannenwald |first1=Jonathan |title=Catarina Macario is on her way to becoming the USWNT's next big star |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024004345/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-stanford-20201009.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-11-29 |title=Stanford player may be the next US soccer star, but first she needs citizenship |url=https://www.mercurynews.com/stanford-might-have-next-big-u-s-soccer-star-but-first-she-needs-citizenship|access-date=2020-07-27 |website=The Mercury News |language=en-US}}</ref>։ Նա սովորաբար խաղում է որպես կիսապաշտպան ԱՄՆ ազգային հավաքականում, չնայած Վլատկո Անդոնովսկին հայտարարել է, որ ապագայում նա կարող է տեղափոխվել կեղծ իննյակի դիրք<ref name="GrantWahl">{{cite web |last1=Wahl |first1=Grant |title=Is the Catarina Macario Era Upon Us? |url=https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |website=Fútbol with Grant Wahl |access-date=2022-04-21 |date=2022-01-04 |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929041852/https://grantwahl.substack.com/p/is-the-catarina-macario-era-upon?s=r |url-status=live }}</ref>։ 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Մակարիուն ստացել է իր առաջին հրավերը ԱՄՆ ազգային հավաքական, չնայած նա դեռ իրավունք չուներ խաղալու մինչև ՖԻՖԱ-ի թույլտվությունը ստանալը<ref name="October camp">{{cite web |last1=M. Peterson |first1=Anne |title=USWNT to hold October camp near Denver; Catarina Macario headlines roster's prospects |url=https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |website=The Philadelphia Inquirer |date=2020-10-08 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024001800/https://www.inquirer.com/soccer/catarina-macario-uswnt-roster-october-camp-vlatko-andonovski-20201008.html |url-status=live }}</ref><ref name="HerreraCBS">{{cite web |last1=Herrera |first1=Sandra |title=Vlatko Andovnoski's USWNT camp roster features NWSL mainstays and Brazil-born Stanford star Catarina Macario |url=https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |website=CBS Sports |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-09 |archive-date=2020-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009015747/https://www.cbssports.com/soccer/news/vlatko-andovnoskis-uswnt-camp-roster-features-nwsl-mainstays-and-brazil-born-stanford-star-catarina-macario/ |url-status=live }}</ref>։ Ավելի ուշ նույն օրը նա Twitter-ում հայտարարել է, որ ստացել է ամերիկյան քաղաքացիություն<ref name="US citizen tweet">{{cite web |title=Officially a U.S. citizen! |url=https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |website=Twitter |access-date=2020-10-09 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006104353/https://twitter.com/catarinamacario/status/1314434018192969728/photo/2 |url-status=live }}</ref><ref name="Yoesting">{{cite web |last1=Yoesting |first1=Travis |title=College Megastar Catarina Macario Is Now A U.S. Citizen — But She's Not Eligible For USWNT Just Yet |url=https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |website=The 18 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126180144/https://the18.com/en/soccer-news/when-will-catarina-macario-be-eligible-for-uswnt |url-status=live }}</ref><ref name="CreditorSI">{{cite magazine |last1=Creditor |first1=Avi |title=USWNT's Next Big Thing? Catarina Macario's Path to Eligibility Clears |url=https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=2020-10-09 |access-date=2020-10-10 |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101010505/https://www.si.com/soccer/2020/10/09/catarina-macario-uswnt-eligibility-stanford-andonovski |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 13-ին ԱՄՆ ֆուտբոլի ֆեդերացիան հայտարարել է, որ Մակարիուն ՖԻՖԱ-ից թույլտվություն է ստացել ներկայացնելու Միացյալ Նահանգները միջազգային ասպարեզում<ref>{{cite news |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |title=FIFA Approves Eligibility for Midfielder Catarina Macario to Represent The U.S. Women's National Soccer Team |work=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |date=2021-01-13 |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113213557/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/fifa-approves-midfielder-catarina-macario-to-represent-the-uswnt |url-status=live }}</ref>։ 2021 թվականի հունվարի 18-ին Մակարիուն նշել է իր նորամուտը՝ խաղադաշտ մտնելով ընդմիջմանը Կոլումբիայի դեմ ընկերական խաղում<ref name="Macario debuts">{{cite web |title=Macario debuts, Rapinoe and Lloyd return for USWNT in win over Colombia |url=https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |website=The Equalizer |date=2021-01-18 |access-date=2021-01-19 |archive-date=2021-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119022202/https://equalizersoccer.com/2021/01/18/uswnt-colombia-result-catarina-macario-megan-rapinoe-carli-lloyd-sam-mewis/ |url-status=live }}</ref>,այդպիսով դառնալով առաջին բնականացված քաղաքացին, որը խաղացել է Միացյալ Նահանգների կանանց ազգային հավաքականում<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |title=Stanford star Catarina Macario ready for new chapter with U.S. women's national team |first=Graham |last=Hays |website=ESPN.com |date=2020-10-17 |access-date=2020-10-22 |archive-date=2020-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001257/https://www.espn.com/soccer/united-states-usaw/story/4209476/stanford-star-catarina-macario-ready-for-new-chapter-with-us-womens-national-team |url-status=live }}</ref>։ Հաջորդ խաղում, որը Կոլումբիայի դեմ ևս մեկ ընկերական խաղ էր, նա իր առաջին մեկնարկային կազմում խաղացել է և խփել իր առաջին գոլը ազգային հավաքականի կազմում<ref>{{Cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=2021-01-22 |title=Catarina Macario fulfills a dream, scoring a goal in U.S. women's win over Colombia |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia|url-status=live|access-date=2021-02-23 |website=Los Angeles Times |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123044103/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2021-01-22/catarina-macario-fulfills-a-dream-scoring-for-us-women-in-win-over-colombia |archive-date=2021-01-23}}</ref>։ 2021 թվականի հունիսի 23-ին Մակարիուն ընդգրկվել է ԱՄՆ հավաքականի կազմում Տոկիոյում կայանալիք [[Ամառային օլիմպիական խաղեր 2020|2020 թվականի ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի համար, որտեղ թիմը զբաղեցրել է երրորդ տեղը<ref>{{Cite web |date=2021-06-23 |title=VLATKO ANDONOVSKI NAMES 2020 U.S. OLYMPIC WOMEN'S SOCCER TEAM |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |website=United States Soccer |language=en-US |access-date=2021-07-04 |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410200505/https://www.ussoccer.com/stories/2021/06/vlatko-andonovski-names-uswnt-roster-for-the-2020-tokyo-olympics |url-status=live }}</ref>։ 2022 թվականին «Լիոնի» կազմում ստացած 2023 թվականի Աշխարհի առաջնությունը բաց թողնելուց հետո Մակարիուն 2024 թվականի ապրիլին վերադարձել է ԱՄՆ ազգային հավաքական՝ «SheBelieves Cup»-ի համար<ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=Macario, Swanson return for USWNT after injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |access-date=2024-06-26 |website=ESPN.com |language=en |archive-date=2024-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626183810/https://www.espn.com/soccer/story/_/id/39812860/macario-swanson-return-uswnt-roster-shebelieves-cup |url-status=live }}</ref>։ 2024 թվականի հունիսի 26-ին Մակարիուն գլխավոր մարզիչ Էմմա Հեյսի կողմից ընտրվել է 18 խաղացողներից բաղկացած ցուցակում՝ Ֆրանսիայում կայանալիք 2024 թվականի ամառային օլիմպիական խաղերի համար<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|title=Alex Morgan not selected to USWNT for Paris Olympics: Full roster for 2024 Games|last=Linehan|first=Meg|date=2024-06-26|website=[[The Athletic]]|access-date=2024-06-26|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626165821/https://www.nytimes.com/athletic/5593017/2024/06/26/uswnt-olympics-roster-2024/|url-status=live}}</ref>։ Հուլիսի 12-ին հայտարարվել է, որ Մակարիուն չի մասնակցի մրցաշարին՝ «ծնկի գրգռվածության» պատճառով, և որ [[Լինն Ուիլյամս]]ը կփոխարինի նրան մեկնարկային կազմում<ref>{{Cite web |date=2024-07-12 |title=Cat Macario to miss Olympics with knee injury |url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/40547073/cat-macario-miss-olympics-us-knee-injury |access-date=2024-07-12 |website=ESPN.com |language=en}}</ref>։ == Անձնական կյանք == Չնայած իրեն Մարտայի երկրպագու անվանելուն, Մակարիուն նշել է, որ իր սիրելի ֆուտբոլիստուհին [[Միա Հեմմ]]ն է<ref name=Comparada/>։ Մակարիուն 2021 թվականին ավարտել է Սթենֆորդի համալսարանը՝ ստանալով հաղորդակցության բակալավրի և [[Հոգեբանություն|հոգեբանության]] լրացուցիչ մասնագիտացում<ref>{{cite news |last=Killion |first=Ann |url=https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |title=Catarina Macario: From Stanford to Lyon to Olympics, soccer star ready to soar |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=2021-07-01 |access-date=2023-03-26 |archive-date=2023-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326013531/https://www.sfchronicle.com/sports/annkillion/article/Catarina-Macario-From-Stanford-to-Lyon-to-16288126.php |url-status=live }}</ref>։ == Վիճակագրություն == === Ակումբային === {{թարմացված է|2025-09-28}}<ref name="SW">{{Soccerway|accessdate=February 6, 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan=2|Ակումբ !rowspan=2|Մրցաշրջան !colspan=3|Լիգա !colspan=2|Գավաթ !colspan=2|Մայրցամաք !colspan=2|Ընդամենը |- !Դիվիզիոն!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր!!Խաղեր!!Գոլեր |- |rowspan=3|Օլիմպիկ Լիոն |2020/2021 |rowspan=2|Դիվիզիոն 1 |7||5||0||0||4||1||11||6 |- |2021/2022 |20||14||2||0||13||9||35||23 |- !colspan="2"|Ընդամենը !27!!19!!2!!0!!17!!10!!46!!29 |- |rowspan=4|Չելսի |2023/2024 |rowspan=3|Անգլիայի Սուպեր Լիգա |8||1||3||1||4||0||15||2 |- |2024/2025 |18||6||7||2||7||3||32||11 |- |2025/2026 |4||0||0||0||0||0||4||0 |- !colspan="2"|Ընդամենը !30!!7!!10!!3!!11!!3!!51!!13 |- ! colspan="3" |Ընդհանուր արդյունք !57!!26!!12!!3!!28!!13!!97!!42 |} {{notelist}} <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> === Միջազգային === {{թարմացված է|2025-06-03}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Հավաքական!!Տարի!!Խաղեր!!Գոլեր |- | rowspan=5 |ԱՄՆ |2021||12||3 |- |2022||5||5 |- |2023||0||0 |- |2024||2||0 |- |2025||6||3 |- ! colspan=2|Արդյունք!!25!!11 |} === Գոլեր հավաքականի համար === {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|№ !scope="col"|Ամսաթիվ !scope="col"|Վայր !scope="col"|Մրցակից !scope="col"|Հաշիվ !scope="col"|Արդյունք !scope="col"|Մրցաշար !scope="col"|Նշում |- |align=center|1 | 2021 թվականի հունվարի 22 | [[Օռլանդո (Ֆլորիդա)|Օռլանդո]], [[Ֆլորիդա]], ԱՄՆ | {{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} | align=center|1:0 | align=center|6:0 | rowspan=3|Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{Cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |title=Megan Rapinoe Bags a Brace as U.S. Women's National Team Tops Colombia 6-0 to Close Out Two-Game Set in Orlando |date=2021-01-22 |website=U.S. Soccer |access-date=2021-02-21 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227190209/https://www.ussoccer.com/stories/2021/01/uswnt-6-colombia-0-match-report-stats |url-status=live}}</ref> |- |align=center|2 | rowspan="2" | 2021 թվականի սեպտեմբերի 21 | rowspan=2| [[Ցինցինատի]], [[Օհայո]], ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Պարագվայ}} | align=center|5:0 | rowspan=2 align=center|8:0 | align=center rowspan=2| <ref>{{cite web |title=Rose Lavelle Shines in Dynamic Hometown Performance as the U.S. Women's National Team Defeats Paraguay 8-0 |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |publisher=U.S. Soccer |date=2021-09-21 |access-date=2021-09-22 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085349/https://www.ussoccer.com/stories/2021/09/international-friendly-uswnt-8-vs-paraguay-0-match-report-stats |url-status=live }}</ref> |- |align=center|3 | align="center" |8:0 |- |align=center|4 | rowspan="2" | 2022 թվականի փետրվարի 23 | rowspan=2| Ֆրիսկո, [[Տեխաս]], ԱՄՆ | rowspan=2| {{Դրոշավորում|Իսլանդիա}} | align=center|1:0 | rowspan=2 align=center|5:0 | rowspan=2| SheBelieves Cup 2022 | align=center rowspan=2| <ref name="SB Cup 2022">{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 to Win Third Consecutive and Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented by Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |work=U.S. Soccer |date=2022-02-23 |access-date=2022-02-25 |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|5 | align="center" |2:0 |- |align=center|6 | 2022 թվականի ապրիլի 9 | [[Կոլումբուս (Օհայո)|Կոլումբոս]], Օհայո, ԱՄՆ | rowspan=3 | {{Դրոշավորում|Ուզբեկստան}} | align=center|5:0 | align=center|9:1 | rowspan=3| Ընկերական խաղ | align=center|<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-1 as Forward Sophia Smith Records First Career Hat Trick |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |publisher=U.S. Soccer |date=2022-04-09 |access-date=2022-04-12 |archive-date=2023-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822085839/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-1-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> |- |align=center|7 | rowspan="2" | 2022 թվականի ապրիլի 12 | rowspan=2| Չեստեր, [[Փենսիլվանիա]], ԱՄՆ | align=center|2:0 | rowspan=2 align=center|9:0 | rowspan=2 align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |title=U.S. Women's National Team Defeats Uzbekistan 9-0 as Catarina Macario and Rose Lavelle Score Twice Each |date=2022-04-12 |website=U.S. Soccer |access-date=2022-04-13 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413035046/https://www.ussoccer.com/stories/2022/04/international-friendly-uswnt-9-uzbekistan-0-match-report-stats-standings- |url-status=live }}</ref> |- |align=center|8 |align="center" |6:0 |- |align=center|9 | 2025 թվականի փետրվարի 20 |[[Հյուստոն]], Տեխաս, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Կոլումբիա}} |align=center|1:0 |align=center|2:0 |SheBelieves Cup 2025 | |- |align=center|10 | 2025 թվականի ապրիլի 8 |[[Սան Խոսե]], Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Բրազիլիա}} |align=center|1:0 |align=center|1:2 | rowspan="2" |[[Ընկերական խաղ]] |<ref>{{cite web |title=U.S. Women's National Team Falls to Brazil 2-1 in Front of Sold Out Crowd of 18,000 In San Jose, Calif. |url=https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |work=U.S. Soccer |date=2025-04-09 |access-date=2025-04-12 |archive-date=2025-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250412171432/https://www.ussoccer.com/stories/2025/04/us-womens-national-team-vs-brazil-score-stats-goals-highlights-match-recap-san-jose |url-status=live }}</ref> |- | align="center" |11 | 2025 թվականի մայիսի 31 |[[Սեյնթ Փոլ (Մինեսոտա)|Սեյնթ Փոլ]], [[Մինեսոտա]], ԱՄՆ |{{Դրոշավորում|Չինաստան}} | align="center" |1:0 | align="center" |3:0 |<ref>{{Cite web |date=2025-05-31 |title=USWNT player ratings vs China: Emma Hayes' side never threatened as Lindsey Heaps, Sam Coffee, Cat Macario score in dominant display {{!}} Goal.com US |url=https://www.goal.com/en-us/lists/uswnt-player-ratings-vs-china-emma-hayes-side-never-threatened-as-lindsey-heaps-sam-coffee-and-cat-macario-all-score-in-dominant-display/blt43071b60c57fa50c |access-date=2025-05-31 |website=www.goal.com |language=en-US}}</ref> |} == Ձեռքբերումներ == === «Օլիմպիկ Լիոն» === * Ֆրանսիայի չեմպիոն՝ 2021/22 * Չեմպիոնների լիգայի հաղթող՝ 2021/22<ref>{{Cite web |last=UEFA.com |title=History: Barcelona 1-3 Lyon |url=https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |access-date=2024-11-04 |website=[[UEFA]] |language=en |archive-date=2024-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240228235027/https://www.uefa.com/womenschampionsleague/match/2034585--barcelona-vs-lyon/ |url-status=live }}</ref> === «Չելսի» === * Անգլիայի չեմպիոն՝ 2023/24, 2024/25 * Անգլիայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{cite web |last1=Sanders |first1=Emma |title=Chelsea seal treble with FA Cup win over Man Utd |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |website=BBC Sport |access-date=2025-05-18 |date=2025-05-18 |archive-date=2025-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518193247/https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/c5yegvjzq0vt |url-status=live }}</ref> * Անգլիական լիգայի գավաթի հաղթող՝ 2024/25<ref>{{Cite web |title=Women's League Cup final: Chelsea 2-1 Man City |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/live/cgq9z8xqnj8t |access-date=2025-03-15 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> === Միջազգային === * ОSheBelieves գավաթի հաղթող՝ 2021<ref>{{cite web |date=2021-02-25 |title=U.S. Women's National Team Rolls to Title at 2021 SheBelieves Cup, Presented by Visa, With Dominant 6-0 Victory Against Argentina |url=https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |publisher=[[Федерация футбола США|United States Soccer Federation]] |access-date=2022-02-25 |archive-date=2021-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210513064911/https://www.ussoccer.com/stories/2021/02/shebelieves-cup-uswnt-6-argentina-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref>, 2022<ref name="SB Cup 2022" />, 2024<ref>{{Cite web |title=2024 Shebelieves Cup final USWNT vs Canada result |url=https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |access-date=2024-04-09 |publisher=United States Soccer Federation |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410032246/https://www.ussoccer.com/stories/2024/04/2024-shebelieves-cup-final-uswnt-vs-canada-result-score-stats-goals-highlights-match-recap |url-status=live }}</ref> * 2020 թվականի [[ամառային օլիմպիական խաղեր]]ի բրոնզե մեդալակիր === Անհատական === * ESPNW-ի տարվա խաղացող՝ 2017, 2018<ref name="Marta" /><ref name="espn2018">{{cite web |title=Surf Alum Catarina Macario is 2018 ESPNW Player of the Year |url=http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |website=Surf Soccer |access-date=2019-01-20 |archive-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190121064250/http://www.surfsoccer.com/2018/12/11/surf-alum-catarina-macario-is-2018-espnw-player-of-the-year/ |url-status=live }}</ref> * Հերմանի գավաթի հաղթող՝ 2018<ref name="Andrew" />, 2019 * SheBelieves Cup MVP՝ 2022<ref>{{Cite web |date=2022-02-23 |title=U.S. Women's National Team Defeats Iceland 5-0 To Win Third Consecutive And Fifth Overall SheBelieves Cup Title, Presented By Visa |url=https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |access-date=2022-02-24 |website=US Soccer |language=en |archive-date=2023-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608014947/https://www.ussoccer.com/stories/2022/02/2022-shebelieves-cup-uswnt-5-iceland-0-match-report-stats-standings |url-status=live }}</ref> == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == * [https://gostanford.com/sports/womens-soccer/roster/catarina-macario/16286 Պրոֆիլ] «Սթենֆորդ Քարդինալսի» կայքում {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Բրազիլացի ֆուտբոլիստուհիներ]] [[Կատեգորիա:Ամերիկացի կին ֆուտբոլիստներ]] [[Կատեգորիա:2020 թվականի Ամառային օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիրներ]] cvlcur72p7acip6la5k4zpu41tjqtrb 1 1323324 10716028 2026-03-28T07:22:50Z Նազարյան Քրիստինե 129142 +{{ԹՀ/նոր|ru|Макариу, Катарина|149533258|10716027|2026 թվականի մարտի 28}} 10716028 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Макариу, Катарина|149533258|10716027|2026 թվականի մարտի 28}} 649aktqmpjbbqc3nmz26lgmy21ws89e 10716029 10716028 2026-03-28T07:24:02Z Նազարյան Քրիստինե 129142 10716029 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Макариу, Катарина|149533258|10716027|2026 թվականի մարտի 28}} {{Կանանց միամսյակ 2026/հոդված}} fpo0eu830t49nptvnc94dlx1yufb8dg 14 1323325 10716047 2026-03-28T09:03:15Z Beko 1511 Նոր էջ «[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (երկիր)]]»: 10716047 wikitext text/x-wiki [[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026 համագործակցության հոդվածներ (երկիր)]] ohxfcallyjh9r1ixkw5ebkdchbwz3xs 0 1323326 10716049 2026-03-28T09:08:00Z Armineaghayan 25187 Նոր էջ «{{Անձ}} '''Իրինա Յուլիևնա Կուկսենկովա''' ({{ԱԾ}}), ռուս լրագրող, [[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|«Առաջին ալիք»-ի]] ռազմական թղթակից, [[Ռուսական քարոզչություն|պրոպագանդիստ]]<ref name=":0" />: == Կենսագրություն == Իրինա Կուկսենկովան ծնվել է Կիևում, Ուկրաինական ԽՍՀ: 2009 թվականին ավարտել է ...»: 10716049 wikitext text/x-wiki {{Անձ}} '''Իրինա Յուլիևնա Կուկսենկովա''' ({{ԱԾ}}), ռուս լրագրող, [[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|«Առաջին ալիք»-ի]] ռազմական թղթակից, [[Ռուսական քարոզչություն|պրոպագանդիստ]]<ref name=":0" />: == Կենսագրություն == Իրինա Կուկսենկովան ծնվել է Կիևում, Ուկրաինական ԽՍՀ: 2009 թվականին ավարտել է [[ՄՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ|Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը]], 2013 թվականին՝ Լոմոնոսովի անվան [[Մոսկվայի պետական համալսարան]]ի [[Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ|Ասիայի և Աֆրիկայի ուսումնասիրությունների ինստիտուտը]] (Մերձավոր և Միջին Արևելքի պատմության ամբիոն, մասնագիտանալով Իրանի պատմության բնագավառում): 2013 թվականին ստացել է իրանագիտության որակավորման բարձրացման դիպլոմ Ղազվինի Իմամ Խոմեյնիի անվան միջազգային համալսարանից, Իրան: Տիրապետում է [[անգլերեն]], [[արաբերեն]] և [[պարսկերեն]] լեզուներին: Սպորտի վարպետ է գեղարվեստական մարմնամարզության գծով: === Կարիերա === 2004-2008 թվականներին աշխատել է որպես «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի անվտանգության գործակալությունների բաժնի հատուկ թղթակից։ 2008-2013 թվականներին եղել է [[Ռոսիա 24|«Ռոսիա 24»-ի]] թղթակից, 2013-2014 թվականներին՝ [[Ինգուշեթիայի Հանրապետություն|Ինգուշեթիայի]] ղեկավար Յունուս-Բեկ Եվկուրովի մամուլի ծառայության ղեկավարը և մամուլի քարտուղարը, միաժամանակ՝ նաև «Ինգուշեթիա» հեռուստաալիքի լրատվական հաղորդավար։ 2014-2017 թվականներին եղել է «Ռոսիա 24»-ի հատուկ թղթակից, 2020 թվականին եղել է «Սվոբոդնայա Պրեսա»-ի Մերձավոր Արևելքի հարցերի փորձագետ<ref>{{Cite web |url=https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |title=Ирина Куксенкова. Эксперт по ближневосточным проблемам |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220720001330/https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |url-status=live }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսից եղել է «Առաջին ալիք»-ի տեղեկատվական ծրագրերի բաժնի հատուկ թղթակից և ռազմական թղթակից։ Աշխատել է Չեչնիայի, Վրաստանի, Ուկրաինայի և Սիրիայի պատերազմական գոտիներում և զինված հակամարտությունների գոտիներում: 2022 թվականին, ռուս-ուկրաինական պատերազմի ժամանակ Մարիուպոլի համար մարտերը լուսաբանելիս, նա ոտքերի բեկորային վերքեր է ստացել<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |title=Раскрыты обстоятельства ранения военкора Ирины Куксенковой: бил гранатомет |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |url-status=live }}</ref>: Գրանցված է ուկրաինական «Խաղաղարար» կայքի տվյալների բազայում: 2022 թվականին միացել է Համառուսաստանյան ժողովրդական ճակատի կենտրոնական շտաբին<ref>{{Cite news|title=Народный фронт планирует исключить Исинбаеву из состава центрального штаба|url=https://tass.ru/politika/18350967|website=ТАСС|date=2023-07-24}}</ref>: 2024 թվականի հունվարին Կուկսենկովայի կողմից ղեկավարվող «ՀԺՃ Հետաքննությունների բյուրո» հիմնադրամը, նախագահական դրամաշնորհների ֆոնդից ստացել է 27.6 միլիոն ռուբլի՝ Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ընթացքում տուժածների վերականգնողական ճամբար կառուցելու համար<ref name=":0">{{Cite news|title=Фонд Путина дал денег на протезы для военных, народную дружину, песни Газманова и русский язык в странах СНГ|url=https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|website=Агентство|date=2024-01-13|access-date=2024-01-12|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112211344/https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|url-status=live}}</ref>։ == Ընտանիք == * Հայրը՝ Յուլի Կուկսենկովը, եղել է Ուկրաինայի սպորտային մարմնամարզության ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2013 թվականից մարզում է Ռուսաստանի հավաքականը։ * Կրտսեր եղբայրը՝ [[Նիկոլայ Կուկսենկով]]ը, նախկինում եղել է ուկրաինացի մարմնամարզիկ<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |title=Брата журналистки «МК» лишили олимпийской медали |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |url-status=live }}</ref>, 2013 թվականից հանդես է գալիս Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։ * Նախկին ամուսինը՝ Վիկտոր Անատոլիևիչ Սոկիրկոն (ծնվ. 1963), լրագրող է։ 2005 թվականին ծնված նրանց դուստրը՝ Եվան սպորտային մարմնամարզիկ է<ref>{{Cite web |url=https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |title=Ирина Куксенкова: биография корреспондента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503135106/https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |url-status=live }}</ref>։ == Պարգևներ == * «Խիզախության համար» մեդալ (2009)<ref>{{Cite web |url=https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |title=«За Бельгию выступать не стал бы» |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության տպագիր մամուլի մրցանակի դափնեկիր (2008)<ref>{{cite web|url=https://digital.gov.ru/ru/events/18979/|title=Председатель Правительства России В.В.Путин подписал распоряжение о присуждении премий Правительства Российской Федерации 2008 года в области печатных средств массовой информации|publisher=Министерство цифрового развития, связи и массовых коммуникаций Российской Федерации|date=2009-01-13|access-date=2023-07-09|url-status=dead}}</ref>: * «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի մեդալ (2015): * «Ուժը ճշմարտության մեջ» անվանակարգում ազգային ինտերնետային բովանդակության մրցանակի դափնեկիր (2022)<ref>{{Cite web |url=https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |title=Сергей Кириенко вручил военкорам Первую Национальную премию интернет-контента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235828/https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |url-status=live }}</ref>: * Արիության շքանշան (2022)<ref>{{Cite web |url=https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |title=Корреспондент Первого канала Ирина Куксенкова награждена орденом Мужества |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի ժուռնալիստների միության «Ռուսաստանի Ոսկե գրիչ» մրցանակի «Լրագրողական պարտքի կատարման գործում ցուցաբերած խիզախության համար» հատուկ մրցանակ (2022)<ref>{{Cite web |url=https://yojo.ru/?p=5870 |title=Золотое перо России — 2022 |access-date=2022-08-02 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808143757/https://yojo.ru/?p=5870 |url-status=live }}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կուկսենկովա, Իրինա}} 2qfehv5rgyd8c0ds40i2wvcffoqjbbm 10716067 10716049 2026-03-28T09:43:17Z Armineaghayan 25187 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ]], [[Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ]] 10716067 wikitext text/x-wiki {{Անձ}} '''Իրինա Յուլիևնա Կուկսենկովա''' ({{ԱԾ}}), ռուս լրագրող, [[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|«Առաջին ալիք»-ի]] ռազմական թղթակից, [[Ռուսական քարոզչություն|պրոպագանդիստ]]<ref name=":0" />: == Կենսագրություն == Իրինա Կուկսենկովան ծնվել է Կիևում, Ուկրաինական ԽՍՀ: 2009 թվականին ավարտել է [[ՄՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ|Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը]], 2013 թվականին՝ Լոմոնոսովի անվան [[Մոսկվայի պետական համալսարան]]ի [[Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ|Ասիայի և Աֆրիկայի ուսումնասիրությունների ինստիտուտը]] (Մերձավոր և Միջին Արևելքի պատմության ամբիոն, մասնագիտանալով Իրանի պատմության բնագավառում): 2013 թվականին ստացել է իրանագիտության որակավորման բարձրացման դիպլոմ Ղազվինի Իմամ Խոմեյնիի անվան միջազգային համալսարանից, Իրան: Տիրապետում է [[անգլերեն]], [[արաբերեն]] և [[պարսկերեն]] լեզուներին: Սպորտի վարպետ է գեղարվեստական մարմնամարզության գծով: === Կարիերա === 2004-2008 թվականներին աշխատել է որպես «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի անվտանգության գործակալությունների բաժնի հատուկ թղթակից։ 2008-2013 թվականներին եղել է [[Ռոսիա 24|«Ռոսիա 24»-ի]] թղթակից, 2013-2014 թվականներին՝ [[Ինգուշեթիայի Հանրապետություն|Ինգուշեթիայի]] ղեկավար Յունուս-Բեկ Եվկուրովի մամուլի ծառայության ղեկավարը և մամուլի քարտուղարը, միաժամանակ՝ նաև «Ինգուշեթիա» հեռուստաալիքի լրատվական հաղորդավար։ 2014-2017 թվականներին եղել է «Ռոսիա 24»-ի հատուկ թղթակից, 2020 թվականին եղել է «Սվոբոդնայա Պրեսա»-ի Մերձավոր Արևելքի հարցերի փորձագետ<ref>{{Cite web |url=https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |title=Ирина Куксенкова. Эксперт по ближневосточным проблемам |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220720001330/https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |url-status=live }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսից եղել է «Առաջին ալիք»-ի տեղեկատվական ծրագրերի բաժնի հատուկ թղթակից և ռազմական թղթակից։ Աշխատել է Չեչնիայի, Վրաստանի, Ուկրաինայի և Սիրիայի պատերազմական գոտիներում և զինված հակամարտությունների գոտիներում: 2022 թվականին, ռուս-ուկրաինական պատերազմի ժամանակ Մարիուպոլի համար մարտերը լուսաբանելիս, նա ոտքերի բեկորային վերքեր է ստացել<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |title=Раскрыты обстоятельства ранения военкора Ирины Куксенковой: бил гранатомет |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |url-status=live }}</ref>: Գրանցված է ուկրաինական «Խաղաղարար» կայքի տվյալների բազայում: 2022 թվականին միացել է Համառուսաստանյան ժողովրդական ճակատի կենտրոնական շտաբին<ref>{{Cite news|title=Народный фронт планирует исключить Исинбаеву из состава центрального штаба|url=https://tass.ru/politika/18350967|website=ТАСС|date=2023-07-24}}</ref>: 2024 թվականի հունվարին Կուկսենկովայի կողմից ղեկավարվող «ՀԺՃ Հետաքննությունների բյուրո» հիմնադրամը, նախագահական դրամաշնորհների ֆոնդից ստացել է 27.6 միլիոն ռուբլի՝ Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ընթացքում տուժածների վերականգնողական ճամբար կառուցելու համար<ref name=":0">{{Cite news|title=Фонд Путина дал денег на протезы для военных, народную дружину, песни Газманова и русский язык в странах СНГ|url=https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|website=Агентство|date=2024-01-13|access-date=2024-01-12|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112211344/https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|url-status=live}}</ref>։ == Ընտանիք == * Հայրը՝ Յուլի Կուկսենկովը, եղել է Ուկրաինայի սպորտային մարմնամարզության ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2013 թվականից մարզում է Ռուսաստանի հավաքականը։ * Կրտսեր եղբայրը՝ [[Նիկոլայ Կուկսենկով]]ը, նախկինում եղել է ուկրաինացի մարմնամարզիկ<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |title=Брата журналистки «МК» лишили олимпийской медали |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |url-status=live }}</ref>, 2013 թվականից հանդես է գալիս Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։ * Նախկին ամուսինը՝ Վիկտոր Անատոլիևիչ Սոկիրկոն (ծնվ. 1963), լրագրող է։ 2005 թվականին ծնված նրանց դուստրը՝ Եվան սպորտային մարմնամարզիկ է<ref>{{Cite web |url=https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |title=Ирина Куксенкова: биография корреспондента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503135106/https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |url-status=live }}</ref>։ == Պարգևներ == * «Խիզախության համար» մեդալ (2009)<ref>{{Cite web |url=https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |title=«За Бельгию выступать не стал бы» |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության տպագիր մամուլի մրցանակի դափնեկիր (2008)<ref>{{cite web|url=https://digital.gov.ru/ru/events/18979/|title=Председатель Правительства России В.В.Путин подписал распоряжение о присуждении премий Правительства Российской Федерации 2008 года в области печатных средств массовой информации|publisher=Министерство цифрового развития, связи и массовых коммуникаций Российской Федерации|date=2009-01-13|access-date=2023-07-09|url-status=dead}}</ref>: * «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի մեդալ (2015): * «Ուժը ճշմարտության մեջ» անվանակարգում ազգային ինտերնետային բովանդակության մրցանակի դափնեկիր (2022)<ref>{{Cite web |url=https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |title=Сергей Кириенко вручил военкорам Первую Национальную премию интернет-контента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235828/https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |url-status=live }}</ref>: * Արիության շքանշան (2022)<ref>{{Cite web |url=https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |title=Корреспондент Первого канала Ирина Куксенкова награждена орденом Мужества |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի ժուռնալիստների միության «Ռուսաստանի Ոսկե գրիչ» մրցանակի «Լրագրողական պարտքի կատարման գործում ցուցաբերած խիզախության համար» հատուկ մրցանակ (2022)<ref>{{Cite web |url=https://yojo.ru/?p=5870 |title=Золотое перо России — 2022 |access-date=2022-08-02 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808143757/https://yojo.ru/?p=5870 |url-status=live }}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կուկսենկովա, Իրինա}} [[Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ]] [[Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ]] nv3bd0qcpcb3xcwgcnbo84b6k97xnck 10716068 10716067 2026-03-28T09:43:54Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716068 wikitext text/x-wiki {{Անձ}} '''Իրինա Յուլիևնա Կուկսենկովա''' ({{ԱԾ}}), ռուս լրագրող, [[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|«Առաջին ալիք»-ի]] ռազմական թղթակից, [[Ռուսական քարոզչություն|պրոպագանդիստ]]<ref name=":0" />: == Կենսագրություն == Իրինա Կուկսենկովան ծնվել է Կիևում, Ուկրաինական ԽՍՀ: 2009 թվականին ավարտել է [[ՄՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ|Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը]], 2013 թվականին՝ Լոմոնոսովի անվան [[Մոսկվայի պետական համալսարան]]ի [[Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ|Ասիայի և Աֆրիկայի ուսումնասիրությունների ինստիտուտը]] (Մերձավոր և Միջին Արևելքի պատմության ամբիոն, մասնագիտանալով Իրանի պատմության բնագավառում): 2013 թվականին ստացել է իրանագիտության որակավորման բարձրացման դիպլոմ Ղազվինի Իմամ Խոմեյնիի անվան միջազգային համալսարանից, Իրան: Տիրապետում է [[անգլերեն]], [[արաբերեն]] և [[պարսկերեն]] լեզուներին: Սպորտի վարպետ է գեղարվեստական մարմնամարզության գծով: === Կարիերա === 2004-2008 թվականներին աշխատել է որպես «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի անվտանգության գործակալությունների բաժնի հատուկ թղթակից։ 2008-2013 թվականներին եղել է [[Ռոսիա 24|«Ռոսիա 24»-ի]] թղթակից, 2013-2014 թվականներին՝ [[Ինգուշեթիայի Հանրապետություն|Ինգուշեթիայի]] ղեկավար Յունուս-Բեկ Եվկուրովի մամուլի ծառայության ղեկավարը և մամուլի քարտուղարը, միաժամանակ՝ նաև «Ինգուշեթիա» հեռուստաալիքի լրատվական հաղորդավար։ 2014-2017 թվականներին եղել է «Ռոսիա 24»-ի հատուկ թղթակից, 2020 թվականին եղել է «Սվոբոդնայա Պրեսա»-ի Մերձավոր Արևելքի հարցերի փորձագետ<ref>{{Cite web |url=https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |title=Ирина Куксенкова. Эксперт по ближневосточным проблемам |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220720001330/https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |url-status=live }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսից եղել է «Առաջին ալիք»-ի տեղեկատվական ծրագրերի բաժնի հատուկ թղթակից և ռազմական թղթակից։ Աշխատել է Չեչնիայի, Վրաստանի, Ուկրաինայի և Սիրիայի պատերազմական գոտիներում և զինված հակամարտությունների գոտիներում: 2022 թվականին, ռուս-ուկրաինական պատերազմի ժամանակ Մարիուպոլի համար մարտերը լուսաբանելիս, նա ոտքերի բեկորային վերքեր է ստացել<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |title=Раскрыты обстоятельства ранения военкора Ирины Куксенковой: бил гранатомет |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |url-status=live }}</ref>: Գրանցված է ուկրաինական «Խաղաղարար» կայքի տվյալների բազայում: 2022 թվականին միացել է Համառուսաստանյան ժողովրդական ճակատի կենտրոնական շտաբին<ref>{{Cite news|title=Народный фронт планирует исключить Исинбаеву из состава центрального штаба|url=https://tass.ru/politika/18350967|website=ТАСС|date=2023-07-24}}</ref>: 2024 թվականի հունվարին Կուկսենկովայի կողմից ղեկավարվող «ՀԺՃ Հետաքննությունների բյուրո» հիմնադրամը, նախագահական դրամաշնորհների ֆոնդից ստացել է 27.6 միլիոն ռուբլի՝ Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ընթացքում տուժածների վերականգնողական ճամբար կառուցելու համար<ref name=":0">{{Cite news|title=Фонд Путина дал денег на протезы для военных, народную дружину, песни Газманова и русский язык в странах СНГ|url=https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|website=Агентство|date=2024-01-13|access-date=2024-01-12|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112211344/https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|url-status=live}}</ref>։ == Ընտանիք == * Հայրը՝ Յուլի Կուկսենկովը, եղել է Ուկրաինայի սպորտային մարմնամարզության ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2013 թվականից մարզում է Ռուսաստանի հավաքականը։ * Կրտսեր եղբայրը՝ [[Նիկոլայ Կուկսենկով]]ը, նախկինում եղել է ուկրաինացի մարմնամարզիկ<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |title=Брата журналистки «МК» лишили олимпийской медали |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |url-status=live }}</ref>, 2013 թվականից հանդես է գալիս Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։ * Նախկին ամուսինը՝ Վիկտոր Անատոլիևիչ Սոկիրկոն (ծնվ. 1963), լրագրող է։ 2005 թվականին ծնված նրանց դուստրը՝ Եվան սպորտային մարմնամարզիկ է<ref>{{Cite web |url=https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |title=Ирина Куксенкова: биография корреспондента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503135106/https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |url-status=live }}</ref>։ == Պարգևներ == * «Խիզախության համար» մեդալ (2009)<ref>{{Cite web |url=https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |title=«За Бельгию выступать не стал бы» |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության տպագիր մամուլի մրցանակի դափնեկիր (2008)<ref>{{cite web|url=https://digital.gov.ru/ru/events/18979/|title=Председатель Правительства России В.В.Путин подписал распоряжение о присуждении премий Правительства Российской Федерации 2008 года в области печатных средств массовой информации|publisher=Министерство цифрового развития, связи и массовых коммуникаций Российской Федерации|date=2009-01-13|access-date=2023-07-09|url-status=dead}}</ref>: * «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի մեդալ (2015): * «Ուժը ճշմարտության մեջ» անվանակարգում ազգային ինտերնետային բովանդակության մրցանակի դափնեկիր (2022)<ref>{{Cite web |url=https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |title=Сергей Кириенко вручил военкорам Первую Национальную премию интернет-контента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235828/https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |url-status=live }}</ref>: * Արիության շքանշան (2022)<ref>{{Cite web |url=https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |title=Корреспондент Первого канала Ирина Куксенкова награждена орденом Мужества |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի ժուռնալիստների միության «Ռուսաստանի Ոսկե գրիչ» մրցանակի «Լրագրողական պարտքի կատարման գործում ցուցաբերած խիզախության համար» հատուկ մրցանակ (2022)<ref>{{Cite web |url=https://yojo.ru/?p=5870 |title=Золотое перо России — 2022 |access-date=2022-08-02 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808143757/https://yojo.ru/?p=5870 |url-status=live }}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կուկսենկովա, Իրինա}} [[Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ]] [[Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ]] [[Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)]] 3df5x25mheo156bamv6sto4z3e1sgmn 10716069 10716068 2026-03-28T09:44:42Z Armineaghayan 25187 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716069 wikitext text/x-wiki {{Անձ}} '''Իրինա Յուլիևնա Կուկսենկովա''' ({{ԱԾ}}), ռուս լրագրող, [[Առաջին ալիք (Ռուսաստան)|«Առաջին ալիք»-ի]] ռազմական թղթակից, [[Ռուսական քարոզչություն|պրոպագանդիստ]]<ref name=":0" />: == Կենսագրություն == Իրինա Կուկսենկովան ծնվել է Կիևում, Ուկրաինական ԽՍՀ: 2009 թվականին ավարտել է [[ՄՊՀ ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետ|Լոմոնոսովի անվան Մոսկվայի պետական համալսարանի ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետը]], 2013 թվականին՝ Լոմոնոսովի անվան [[Մոսկվայի պետական համալսարան]]ի [[Ասիայի և Աֆրիկայի երկրների ինստիտուտ|Ասիայի և Աֆրիկայի ուսումնասիրությունների ինստիտուտը]] (Մերձավոր և Միջին Արևելքի պատմության ամբիոն, մասնագիտանալով Իրանի պատմության բնագավառում): 2013 թվականին ստացել է իրանագիտության որակավորման բարձրացման դիպլոմ Ղազվինի Իմամ Խոմեյնիի անվան միջազգային համալսարանից, Իրան: Տիրապետում է [[անգլերեն]], [[արաբերեն]] և [[պարսկերեն]] լեզուներին: Սպորտի վարպետ է գեղարվեստական մարմնամարզության գծով: === Կարիերա === 2004-2008 թվականներին աշխատել է որպես «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթի անվտանգության գործակալությունների բաժնի հատուկ թղթակից։ 2008-2013 թվականներին եղել է [[Ռոսիա 24|«Ռոսիա 24»-ի]] թղթակից, 2013-2014 թվականներին՝ [[Ինգուշեթիայի Հանրապետություն|Ինգուշեթիայի]] ղեկավար Յունուս-Բեկ Եվկուրովի մամուլի ծառայության ղեկավարը և մամուլի քարտուղարը, միաժամանակ՝ նաև «Ինգուշեթիա» հեռուստաալիքի լրատվական հաղորդավար։ 2014-2017 թվականներին եղել է «Ռոսիա 24»-ի հատուկ թղթակից, 2020 թվականին եղել է «Սվոբոդնայա Պրեսա»-ի Մերձավոր Արևելքի հարցերի փորձագետ<ref>{{Cite web |url=https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |title=Ирина Куксенкова. Эксперт по ближневосточным проблемам |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220720001330/https://svpressa.ru/experts/irina-kuksenkova/ |url-status=live }}</ref>։ 2017 թվականի հուլիսից եղել է «Առաջին ալիք»-ի տեղեկատվական ծրագրերի բաժնի հատուկ թղթակից և ռազմական թղթակից։ Աշխատել է Չեչնիայի, Վրաստանի, Ուկրաինայի և Սիրիայի պատերազմական գոտիներում և զինված հակամարտությունների գոտիներում: 2022 թվականին, ռուս-ուկրաինական պատերազմի ժամանակ Մարիուպոլի համար մարտերը լուսաբանելիս, նա ոտքերի բեկորային վերքեր է ստացել<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |title=Раскрыты обстоятельства ранения военкора Ирины Куксенковой: бил гранатомет |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.mk.ru/politics/2022/04/12/raskryty-obstoyatelstva-raneniya-voenkora-iriny-kuksenkovoy-bil-granatomet.html |url-status=live }}</ref>: Գրանցված է ուկրաինական «Խաղաղարար» կայքի տվյալների բազայում: 2022 թվականին միացել է Համառուսաստանյան ժողովրդական ճակատի կենտրոնական շտաբին<ref>{{Cite news|title=Народный фронт планирует исключить Исинбаеву из состава центрального штаба|url=https://tass.ru/politika/18350967|website=ТАСС|date=2023-07-24}}</ref>: 2024 թվականի հունվարին Կուկսենկովայի կողմից ղեկավարվող «ՀԺՃ Հետաքննությունների բյուրո» հիմնադրամը, նախագահական դրամաշնորհների ֆոնդից ստացել է 27.6 միլիոն ռուբլի՝ Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ընթացքում տուժածների վերականգնողական ճամբար կառուցելու համար<ref name=":0">{{Cite news|title=Фонд Путина дал денег на протезы для военных, народную дружину, песни Газманова и русский язык в странах СНГ|url=https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|website=Агентство|date=2024-01-13|access-date=2024-01-12|archive-date=2024-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112211344/https://www.agents.media/fond-putina-dal-deneg-na-protezy-dlya-voennyh-narodnuyu-druzhinu-pesni-gazmanova-i-russkij-yazyk-v-stranah-sng/|url-status=live}}</ref>։ == Ընտանիք == * Հայրը՝ Յուլի Կուկսենկովը, եղել է Ուկրաինայի սպորտային մարմնամարզության ազգային հավաքականի գլխավոր մարզիչ, 2013 թվականից մարզում է Ռուսաստանի հավաքականը։ * Կրտսեր եղբայրը՝ [[Նիկոլայ Կուկսենկով]]ը, նախկինում եղել է ուկրաինացի մարմնամարզիկ<ref>{{Cite web |url=https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |title=Брата журналистки «МК» лишили олимпийской медали |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.mk.ru/sport/2012/07/31/731571-brata-zhurnalistki-mk-lishili-olimpiyskoy-medali.html |url-status=live }}</ref>, 2013 թվականից հանդես է գալիս Ռուսաստանի հավաքականի կազմում։ * Նախկին ամուսինը՝ Վիկտոր Անատոլիևիչ Սոկիրկոն (ծնվ. 1963), լրագրող է։ 2005 թվականին ծնված նրանց դուստրը՝ Եվան սպորտային մարմնամարզիկ է<ref>{{Cite web |url=https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |title=Ирина Куксенкова: биография корреспондента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503135106/https://zhizn-zvezd.ru/irina-kuksenkova-biografiya-korrespondenta/ |url-status=live }}</ref>։ == Պարգևներ == * «Խիզախության համար» մեդալ (2009)<ref>{{Cite web |url=https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |title=«За Бельгию выступать не стал бы» |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235826/https://www.gazeta.ru/sport/2013/07/11/a_5421917.shtml |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության տպագիր մամուլի մրցանակի դափնեկիր (2008)<ref>{{cite web|url=https://digital.gov.ru/ru/events/18979/|title=Председатель Правительства России В.В.Путин подписал распоряжение о присуждении премий Правительства Российской Федерации 2008 года в области печатных средств массовой информации|publisher=Министерство цифрового развития, связи и массовых коммуникаций Российской Федерации|date=2009-01-13|access-date=2023-07-09|url-status=dead}}</ref>: * «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանի մեդալ (2015): * «Ուժը ճշմարտության մեջ» անվանակարգում ազգային ինտերնետային բովանդակության մրցանակի դափնեկիր (2022)<ref>{{Cite web |url=https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |title=Сергей Кириенко вручил военкорам Первую Национальную премию интернет-контента |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235828/https://ruposters.ru/news/03-06-2022/sergei-kirienko-vruchil-voenkoram-pervuyu-natsionalnuyu-premiyu-internetkontenta |url-status=live }}</ref>: * Արիության շքանշան (2022)<ref>{{Cite web |url=https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |title=Корреспондент Первого канала Ирина Куксенкова награждена орденом Мужества |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719235827/https://www.1tv.ru/news/2022-05-04/428038-korrespondent_pervogo_kanala_irina_kuksenkova_nagrazhdena_ordenom_muzhestva |url-status=live }}</ref>: * Ռուսաստանի ժուռնալիստների միության «Ռուսաստանի Ոսկե գրիչ» մրցանակի «Լրագրողական պարտքի կատարման գործում ցուցաբերած խիզախության համար» հատուկ մրցանակ (2022)<ref>{{Cite web |url=https://yojo.ru/?p=5870 |title=Золотое перо России — 2022 |access-date=2022-08-02 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808143757/https://yojo.ru/?p=5870 |url-status=live }}</ref>: == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին հղումներ}} {{DEFAULTSORT:Կուկսենկովա, Իրինա}} [[Կատեգորիա:Ռուս լրագրողներ]] [[Կատեգորիա:Կին ռազմական թղթակիցներ]] [[Կատեգորիա:«Խիզախության համար» մեդալով պարգևատրվածներ (ԽՍՀՄ)]] [[Կատեգորիա:Արիության մեդալակիրներ]] bhvsh3ggo39k87jgyqs9szkuxt1m4ew 1 1323327 10716051 2026-03-28T09:08:19Z Armineaghayan 25187 +{{ԹՀ/նոր|ru|Куксенкова, Ирина Юльевна|151690101|10716049|2026 թվականի մարտի 28}} 10716051 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Куксенкова, Ирина Юльевна|151690101|10716049|2026 թվականի մարտի 28}} c8lah25ik4mbq9fux4y08jfh21x2kgh 10716053 10716051 2026-03-28T09:09:00Z Armineaghayan 25187 10716053 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Куксенкова, Ирина Юльевна|151690101|10716049|2026 թվականի մարտի 28}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Կանայք |երկիր= Ռուսաստան|մասնակից=Armineaghayan}} 7h2pos5j75nl7sivmwia67pqo6dfpjd 3 1323328 10716089 2026-03-28T10:34:59Z 23artashes 2675 +{{subst:ողջույն}} 10716089 wikitext text/x-wiki == Ողջույն == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:100%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Պատկեր:Help-browser.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան]] [[Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան|Ի՞նչ չէ Վիքիպեդիան]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Բարի գալուստ Վիքիպեդիա, [[Մասնակից:{{ROOTPAGENAME}}|<span style="color:white">{{ROOTPAGENAME}}</span>]] {{-)}}</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Վիքիպեդիա:Խորհրդարան]] [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարան]] | rowspan="8" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Վիքիպեդիայի մասնակիցների անունից ողջունում եմ Ձեզ Վիքիպեդիայի հայերեն բաժնում։ Հուսով ենք՝ մեծ բավականություն կստանաք՝ մասնակցելով այս նախագծին։ Ուշադրությո՛ւն դարձրեք աշխատանքի հիմնական սկզբունքներին, գործե՛ք վստահ ու մի՛շտ ունեցեք լավ ձգտումներ։ [[Պատկեր:Signature button.png|thumb|ստորագրելու համար պետք է սեղմել այստեղ]] Վիքիպեդիայում հոդվածները չեն ստորագրվում (խմբագրողների ցուցակը ավտոմատաբար ձևավորվում է հոդվածի «Պատմություն» պատուհանում), բայց եթե Դուք ցանկանաք մասնակցել [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարանում]] կամ առանձին հոդվածի քննարկմանը, ապա խնդրում ենք չմոռանալ [[Վիքիպեդիա:Ստորագրություն|ստորագրել]]՝ Ձեր մեկնաբանությունների վերջում ավելացնելով 4 ալիքանշաններից (<nowiki>~~~~</nowiki>) կազմված նշանագիրը կամ սեղմելով կապույտ մատիտի նշանով սեղմակին (խմբագրման պատուհանիկի վերևում)։ {| class="infobox" style="width: 40em; background-color:transparent; border:1px solid #f2a800; float:right; clear:right; font-size:100%" cellspacing="4" |- style="vertical-align: top;" |[[Պատկեր:Writing star.svg|40px]]'''Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։''' [[Պատկեր:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|60px|frameless|աջից|link=Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026]] [[Պատկեր:Wiki Loves Folklore Armenia Logo.svg|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Վիքին սիրում է ֆոլկլոր 2026]] [[Պատկեր:Wiki-women-logo-transparent (cropped).png|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Կանանց միամսյակ 2026]] [[Պատկեր:ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի պատկերանիշ.jpg|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ 2026]] * [[Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026|'''CEE Spring 2026''']] * [[Վիքինախագիծ:Վիքին սիրում է ֆոլկլոր 2026|'''Վիքին սիրում է ֆոլկլոր''']] (լուսանկարչական) * [[Վիքինախագիծ:Թափոնների կառավարում․ արտադրողի և սպառողի ընդլայնված պատասխանատվություն|'''Թափոնների կառավարում''']] * '''[[Վիքինախագիծ:Կանանց միամսյակ 2026|Կանանց միամսյակ 2026]]''' * '''[[Վիքինախագիծ:Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ 2026|Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ]]''' * [[:Վիքինախագիծ:Կրթական ծրագիր/ԳՀ|Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»]] * [[Վիքիպեդիա:Կրթական ծրագիր|«Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր]] * [[Վիքիպեդիա:Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ|Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ]] |} Ձեր [[Մասնակից:{{BASEPAGENAME}}|մասնակցային էջում]] Դուք կարող եք գրել որոշ տեղեկություն Ձեր մասին. ասենք այս կամ այն լեզուների տիրապետելու կամ էլ հետաքրքրությունների մասին։ Եթե հարցեր ունեք, դիմե՛ք [[Օգնություն:Գլխացանկ|օգնության համակարգին]], գրե՛ք [[Վիքիպեդիա:Հարցեր|Հարցեր]] բաժնում կամ էլ խմբագրե՛ք [[Special:MyTalk|Ձեր քննարկման էջը]]. գրե՛ք <nowiki>{{Օգնեք ինձ}}</nowiki> և շարադրեք տեքստը, և Ձեզ անպայման կօգնեն։ Հաճելի խմբագրումներ ենք մաղթում։ Եվս մեկ անգամ բարի գալուստ [[Հայերեն Վիքիպեդիա]]։ Հարգանքներով՝ [[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 10:34, 28 մարտի 2026 (UTC) </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">{{Դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}} {{Դրոշ|ԱՄՆ}} Hello and welcome to the Armenian Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Armenian skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Վիքիպեդիա:Դեսպանատուն|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Հօ (Բառգիրք հայկազեան լեզուի).png|18px|link=b:Ինչպես գրել հայերեն]] [[b:Ինչպես գրել հայերեն|Ինչպե՞ս գրել հայերեն]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:View-refresh.svg|18px|link=Օգնություն:Դասընթաց]] [[Օգնություն:Դասընթաց|Խմբագրման ուղեցույց]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից]] [[Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից|Խուսափե՛ք տարածված սխալներից]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Wikipedia-logo-v2.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին]] [[Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին|Վիքիպեդիայի մասին]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Green copyright.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ]] [[Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ|Հեղինակային իրավունքներ]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Գլոսարիում]] [[Վիքիպեդիա:Գլոսարիում|Գլոսարիում]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:BluePillar.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ]] [[Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ|Հինգ սյուներ]] |} 5o57wv6so4gw24vpf0xbvdi91wd04sg 0 1323329 10716094 2026-03-28T10:37:07Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Լեռնադահուկային սպորտ|լեռնադահուկ]]որդուհի, 2022 թվականի [[ձմեռային օլիմպիական խաղեր]]ի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկե...»: 10716094 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Լեռնադահուկային սպորտ|լեռնադահուկ]]որդուհի, 2022 թվականի [[ձմեռային օլիմպիական խաղեր]]ի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել [[սլալոմ]]ային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել [[լեռնադահուկային սպորտ]]ով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին [[Զալցբուրգ]]ում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին [[Շվեդիա]]յում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին [[Ֆինլանդիա]]յի [[Լևի (գյուղ, Տոռի շրջան)|Լևի]] քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Արե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==Արդյունքները աշխարհի առաջնություններում== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Օլիմպիական արդյունքներ<!-- [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} 2mwj6q4ef38xqtz85fw3ddt6ocrk7i3 10716096 10716094 2026-03-28T10:38:35Z Slava Sahakyan70 65321 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Դահուկորդուհիներ]] 10716096 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Լեռնադահուկային սպորտ|լեռնադահուկ]]որդուհի, 2022 թվականի [[ձմեռային օլիմպիական խաղեր]]ի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել [[սլալոմ]]ային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել [[լեռնադահուկային սպորտ]]ով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին [[Զալցբուրգ]]ում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին [[Շվեդիա]]յում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին [[Ֆինլանդիա]]յի [[Լևի (գյուղ, Տոռի շրջան)|Լևի]] քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Արե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==Արդյունքները աշխարհի առաջնություններում== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Օլիմպիական արդյունքներ<!-- [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Դահուկորդուհիներ]] 6ydkpyxbdkk9de8ug4hivm0qr2vptdc 10716101 10716096 2026-03-28T10:41:34Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արտաքին հղումներ */ 10716101 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Լեռնադահուկային սպորտ|լեռնադահուկ]]որդուհի, 2022 թվականի [[ձմեռային օլիմպիական խաղեր]]ի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել [[սլալոմ]]ային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել [[լեռնադահուկային սպորտ]]ով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին [[Զալցբուրգ]]ում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին [[Շվեդիա]]յում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին [[Ֆինլանդիա]]յի [[Լևի (գյուղ, Տոռի շրջան)|Լևի]] քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Արե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==Արդյունքները աշխարհի առաջնություններում== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Օլիմպիական արդյունքներ<!-- [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Դահուկորդուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] rz88mjh8etgohlpir7zx3968c3pzawv 10716105 10716101 2026-03-28T10:44:31Z Slava Sahakyan70 65321 /* Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում */ 10716105 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Մարզիկ}} '''Կատարինա Թրուփե''' ({{lang-de|Katharina Truppe}}. {{ԱԾ}}), [[Ավստրիացիներ|ավստրիացի]] [[Լեռնադահուկային սպորտ|լեռնադահուկ]]որդուհի, 2022 թվականի [[ձմեռային օլիմպիական խաղեր]]ի չեմպիոնուհի (թիմային հաշվարկով), աշխարհի առաջնությունների մրցանակակիր: Հանդես է եկել [[սլալոմ]]ային մրցաձևերում:  == Կարիերա == Ծնվել է Ալտֆինկենշտայնում, մեծացել, հասակ առել իրենց ընտանիքին պատկանող ագարակի դաստակերտում: Չորս տարեկանից սկսել է զբաղվել [[լեռնադահուկային սպորտ]]ով<ref>{{Cite web|url=https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|title=Katharina Truppe im Skiweltcup.TV-Interview: „Kärntner Frauen haben ein sonniges Gemüt!“|lang=de|access-date=2019-11-24|archive-date=2021-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027182754/https://skiweltcup.tv/index.php/katharina-truppe-im-skiweltcup-tv-interview-kaerntner-frauen-haben-ein-sonniges-gemuet/|url-status=live}}</ref>: Աշխարհի գավաթի խաղարկություններում իր նորամուտը կատարել է 2015 թվականի հունվարի 13-ին [[Զալցբուրգ]]ում՝ մասնակցելով սլալոմի մրցումներին<ref>[http://data.fis-ski.com/dynamic/results.html?sector=AL&competitorid=175818&raceid=78903 FIS World Cup – Ladies' Slalom, Flachau (AUT)] 13 January 2015</ref>: 2019 թվականին [[Շվեդիա]]յում կայացած աշխարհի առաջնությունում սլալոմում գրավել է ութերորդ տեղը, ավստրիական թիմի կազմում արժանացել արծաթե մեդալի։ 2019 թվականի նոյեմբերի 23-ին [[Ֆինլանդիա]]յի [[Լևի (գյուղ, Տոռի շրջան)|Լևի]] քաղաքում անցկացված մրցափուլում սլալոմում զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը և իր մարզական կարիերայում առաջին անգամ տեղ գրավել աշխարհի գավաթի խաղարկության պատվո հարթակին։ 2025 թվականի մարտի 9-ին առաջին հաղթանակն է տարել աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլերից մեկում՝ սլալոմի մրցումներում, որ անց են կացվել Շվեդիայի Արե քաղաքում։ ==Արդյունքները՝ աշխարհի գավաթի խաղարկություններում== ===Մրցաշրջաններում գրաված տեղերը=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center; border:gray solid 1px;" width="40%" |- style="background:#369; color:white;" | rowspan="2" style="width:6%;"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background:#4180be; color:white;" | style="width:3%;"|Տարիքը | style="width:5%;"|'''Ընդհ. հաշվ.''' | style="width:5%;"|Սլալոմ | style="width:5%;"|Հսկա<br>սլալոմ | style="width:5%;"|{{nowrap|Գերհսկա սլալոմ / Super-G}} | style="width:5%;"|Ճեպասահք / Downhill | style="width:5%;"|Համակցված / Combined | style="width:5%;"|Զուգահեռ սլալոմ / Parallel |- | [[2015–16 FIS Alpine Ski World Cup|2016]] ||''20''|| [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|59]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|23]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2016 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2016–17 FIS Alpine Ski World Cup|2017]] ||''21''|| [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|24]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2017 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2017–18 FIS Alpine Ski World Cup|2018]] ||''22''|| [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|35]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|39]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2018 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2018–19 FIS Alpine Ski World Cup|2019]] ||''23''|| [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|13]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|6]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|21]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2019 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] |- | [[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]] ||''24''|| [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|7]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|22]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's combined|—]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|22]] |- | [[2020–21 FIS Alpine Ski World Cup|2021]] ||''25''|| [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|28]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|12]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|20]] || [[2020 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=6 {{n/a}} || [[2021 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|13]] |- | [[2021–22 FIS Alpine Ski World Cup|2022]] ||''26''|| [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|20]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|9]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|10]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || [[2022 Alpine Skiing World Cup – Women's parallel|20]] |- | [[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]] ||''27''|| [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|11]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|34]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2023 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] || rowspan=4 {{n/a}} |- | [[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]] ||''28''|| [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|41]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|43]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2024 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]] ||''29''|| [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|38]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|13]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2025 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |- | [[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]] ||''30''|| [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's overall|19]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's slalom|4]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's giant slalom|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's super-G|—]] || [[2026 Alpine Skiing World Cup – Women's downhill|—]] |} <!--:{{small|Standings through 25 March 2026}}--> [[File:Katharina Truppe in action.jpg|alt= Katharina Truppe in Hammarbybacken World Cup 2018|thumb|Կատարինա Թրուփեն աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցումներում. 2018 թ.]] ===Մրցափուլային պոդիումներ=== * 1 հաղթանակ (1 սլալոմ / SL)<!-- 1 through 8 Feb 2026 --> * 6 պոդիում (6 SL)<!-- 6 through 8 Feb 2026 -->; 50 top tens<!-- 50 (individual) through 24 Mar 2026 --> {| class="wikitable nowrap" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="5%"|'''Մրցաշրջանը''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | Ամսաթիվը | Մրցավայրը | Մրցաձևը | Գրաված տեղը |- |rowspan=2|'''[[2019–20 FIS Alpine Ski World Cup|2020]]''' | align=right|23 նոյեմբ. 2019 | align=left|{{դրոշ|FIN}} [[Լևի]], Ֆինլանդիա | սլալոմ | 3-րդ |- | align=right|16 փետրվ. 2020 | align=left|{{դրոշ|SLO}} Կրանսկա Գորա, Սլովենիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2022–23 FIS Alpine Ski World Cup|2023]]''' | align=right|27 նոյեմբ 2022 | align=left|{{դրոշ|USA}} Քիլինգտոն, ԱՄՆ | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2023–24 FIS Alpine Ski World Cup|2024]]''' | align=right|21 դեկտ. 2023 | align=left|{{դրոշ|Ֆրանսիա}} Կուրշևալ, Ֆրանսիա | սլալոմ | 3-րդ |- |'''[[2024–25 FIS Alpine Ski World Cup|2025]]''' | bgcolor="#BOEOE6" align=right|9 մարտի 2025 | align=left|{{դրոշ|Շվեդիա}} [[Արե]], Շվեդիա | սլալոմ | bgcolor="#BOEOE6"|'''1-ին''' |- |'''[[2025–26 FIS Alpine Ski World Cup|2026]]''' | align=right|13 հունվ. 2026 | align=left|{{դրոշ|Ավստրիա}} Ֆլախաու, Ավստրիա | Slalom | 3rd |} ==Արդյունքները աշխարհի առաջնություններում== {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017|2017]] | ''21'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's slalom|19]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's giant slalom|DSQ1]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Women's alpine combined|—]] | rowspan=3{{n/a}} | [[FIS Alpine World Ski Championships 2017 – Nations team event|5]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019|2019]] | ''23'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's slalom|8]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's giant slalom|24]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Women's alpine combined|—]] | style="background:silver;"|[[FIS Alpine World Ski Championships 2019 – Nations team event|2]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023|2023]] | ''27'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's slalom|18]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's downhill|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Women's alpine combined|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2023 – Nations team event|—]] |- | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025|2025]] | ''29'' | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's slalom|7]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's giant slalom|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's super-G|—]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's downhill|—]] | {{n/a}} | style="background:#c96;"| [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Women's team combined|3]] | [[FIS Alpine World Ski Championships 2025 – Nations team event|—]] |} == Օլիմպիական արդյունքներ<!-- [[Պատկեր:Olympic rings.svg|50px]] --> == {| class="wikitable" style="font-size:95%; text-align:center;" width="40%" |- style="background-color:#369; color:white;" |rowspan="2" colspan="1" width="4%"|'''Տարին''' |- style="background-color:#4180be; color:white;" | width="3%"|Տարիքը | width="5%"|Սլալոմ | width="5%"|Հսկա<br>սլալոմ | width="5%"|Գերհսկա<br>սլալոմ / {{nowrap|Super-G}} | width="5%"|Ճեպասահք / Downhill | width="5%"|Համակցված / Combined | width="5%"|Թիմային<br>համակցված | width="5%"|Թիմային<br>&nbsp;մրցաձև&nbsp; |- style="background-color:#8CB2D8; color:white;" |- | [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics|2022]] || ''26'' || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's slalom|DNF1]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's giant slalom|4]] || [[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's downhill|—]] ||[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Women's combined|—]] || {{n/a}} ||bgcolor=gold|[[Alpine skiing at the 2022 Winter Olympics – Mixed team|1]] |- | [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics|2026]] ||''30''|| [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's slalom|5]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's giant slalom|—]] || [[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's super-G|—]] ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's downhill|—]] || {{n/a}} ||[[Alpine skiing at the 2026 Winter Olympics – Women's team combined|5]] || {{n/a}} |} == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == {{Commons category-inline}} * [https://www.skiaustria.at/de/teams/katharina-truppe Katharina Truppe] at Ski Austria {{in lang|de}} ([https://web.archive.org/web/20220325195909/http://www.oesv.at/ski-alpin/athleten/details/56315/ archive]) * [https://www.olympics.com/en/milano-cortina-2026/results/athlete-details/20336 Katharina Truppe] at Milano Cortina 2026 * {{Official website|https://kathitruppe.at/|Kathi Truppe official website}} {{in lang|de}} * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=AL&competitorid=175818 На сайте Федерации лыжного спорта] {{DEFAULTSORT:Թրուփե, Կատարինա}} {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Դահուկորդուհիներ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական չեմպիոններ]] [[Կատեգորիա:Օլիմպիական մարզիկներ]] [[Կատեգորիա:Մարզուհիներ]] [[Կատեգորիա:Ավստրիացի կանայք]] aw0tqxsfwvqxok9v4gt63achjl4ujap 1 1323330 10716098 2026-03-28T10:39:54Z Slava Sahakyan70 65321 Նոր էջ «{{ԹՀ|en|Katharina Truppe}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Երիտասարդություն |երկիր= Ավստրիա|մասնակից=Slava Sahakyan70}}»: 10716098 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ|en|Katharina Truppe}} {{CEE Spring 2026 |թեմա= Երիտասարդություն |երկիր= Ավստրիա|մասնակից=Slava Sahakyan70}} lrmjk3r4n5nfx620e6nwibzjr5vddzd 0 1323331 10716117 2026-03-28T10:57:26Z Աբգարյան Անի 77204 Նոր էջ «'''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխմա...»: 10716117 wikitext text/x-wiki '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>h[ttps://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.prensa-latina.cu/2026/03/24/espana-envia-condolencias-y-solidaridad-a-colombia-por-accidente/ España envía condolencias y solidaridad a Colombia por accidente] {{Արտաքին հղումներ}} 2odj9b508zpf3ipoqihch59eye0x38o 10716134 10716117 2026-03-28T11:25:43Z Աբգարյան Անի 77204 10716134 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ավիավթար}} '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=[[Gulf Times]]}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>h[ttps://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.prensa-latina.cu/2026/03/24/espana-envia-condolencias-y-solidaridad-a-colombia-por-accidente/ España envía condolencias y solidaridad a Colombia por accidente] {{Արտաքին հղումներ}} o0i37ncnzbonx22enb77puv9yqijrsj 10716135 10716134 2026-03-28T11:26:10Z Աբգարյան Անի 77204 10716135 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ավիավթար}} '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=Gulf Times}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>h[ttps://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.prensa-latina.cu/2026/03/24/espana-envia-condolencias-y-solidaridad-a-colombia-por-accidente/ España envía condolencias y solidaridad a Colombia por accidente] {{Արտաքին հղումներ}} 2v1hzs36e5hqlf5d6qscclni4wnyviv 10716136 10716135 2026-03-28T11:26:55Z Աբգարյան Անի 77204 catSuggest-ով +[[Կատեգորիա:Ավիապատահարներ]] 10716136 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ավիավթար}} '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=Gulf Times}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>h[ttps://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.prensa-latina.cu/2026/03/24/espana-envia-condolencias-y-solidaridad-a-colombia-por-accidente/ España envía condolencias y solidaridad a Colombia por accidente] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավիապատահարներ]] 0n2h48ylc3ng6ry60680l7rvfjumqrk 10716137 10716136 2026-03-28T11:27:56Z Աբգարյան Անի 77204 /* Հետաքննություն */ 10716137 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Ավիավթար}} '''Ավիավթար Պուերտո-Լեգիսամոյի մոտ''', [[Lockheed C-130 Hercules]] տրանսպորտային ինքնաթիռի ավիավթար, որը տեղի է ունեցել 2026 թվականի մարտի 23-ին։ Կոլումբիայի Ռազմաօդային ուժերի Lockheed C-130 Hercules ռազմական-տրանսպորտային ինքնաթիռը կատարել է հերթական չվերթը՝ զինծառայողների տեղափոխման նպատակով Կաուկայա օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Ասիս օդանավակայան, սակայն թռիչքից անմիջապես հետո կործանվել է Կաուկայա օդանավակայանից (այն նաև հայտնի է որպես Պուերտո-Լեգիսամոյի օդանավակայան) բարձրանալուց հետո՝ խիտ ջունգլիներում՝ թռիչքուղուց մոտ 3 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Ինքնաթիռում գտնվող 126 անձից (115 ուղևոր և 11 անձնակազմի անդամ) 70-ը զոհվել են<ref>{{Cite news |date=25 March 2026 |title=70 Killed, dozens injured in Colombian military plane crash |url=https://www.gulf-times.com/article/722863/international/70-killed-dozens-injured-in-colombian-military-plane-crash |access-date=25 March 2026 |publisher=Gulf Times}}</ref>։ Վթարը դարձել է 2026 թվականի ամենախոշորը զոհերի թվով՝ առաջ անցնելով փետրվարի վերջում [[Բոլիվիա]]յում տեղի ունեցած մեկ այլ C-130-ի կործանումից<ref>{{Cite web |last=en |first=Por Jhoan PardoSeguir |date=2026-03-23 |title=Un avión Hércules de la Fuerza Aérea de Colombia se accidentó en Puerto Leguízamo, Putumayo: hay decenas de heridos |url=https://www.infobae.com/colombia/2026/03/23/un-avion-hercules-de-la-fuerza-aerea-termino-accidentado-en-puerto-leguizamo-putumayo-hay-varios-heridos/ |access-date=2026-03-28 |website=infobae |language=es-CO}}</ref>։ == Թռիչքի տվյալներ և ինքնաթիռ == Lockheed C-130 Hercules (FAC1016) ինքնաթիռը պատկանելիս է եղել [[Կոլումբիա]]յի ռազմաօդային ուժերին և հագեցած էր Allison T56 տուրբապտուտակային չորս շարժիչով<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=568302|title=Accident Lockheed C-130H Hercules FAC1016, Monday 23 March 2026|first=Harro|last=Ranter|website=aviation-safety.net|access-date=2026-03-23}}</ref>։ Այն մատակարարվել է Կոլումբիա 2020 թվականի սեպտեմբերին՝ ԱՄՆ ավելցուկային գույքի ծրագրի շրջանակում՝ սերիական 83-0488 համարով։ 2021֊2023 թվականներին ինքնաթիռը անցել է տեխնիկական սպասարկում, ներառյալ ամբողջական կառուցվածքային վերակառուցում և շարժիչների արդիականացում<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aviacionline.com/espanol/accidentes-e-incidentes/cae-avion-c-130h-de-la-fuerza-aerea-colombiana-esto-sabemos_a69c1632aeaf19cfd270cb6c2|title=Cae avión C-130H de la Fuerza Aérea Colombiana: esto sabemos|lang=es|last=Aviacionline|website=Aviacionline|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Անձնակազմ և ուղևորներ == Ինքնաթիռում գտնվել է 126 մարդ՝ 113 զինվոր, 2 ոստիկանության սպա և 11 անձնակազմի անդամ։ == Վթար == Ինքնաթիռը թռչել է Կաուկայայի օդանավակայանից դեպի Պուերտո-Լեգիսամո (Կոլումբիա), այնուհետև՝ դեպի Պուերտո-Ասիս, Պուտումայո դեպարտամենտում՝ Կոլումբիայի ազգային բանակի համար զորքերի տեղափոխման առաքելությամբ։ Ականատեսների վկայություններով՝ սկզբնական բարձրություն հավաքելու ընթացքում ինքնաթիռը կորցրել է քարշակումը, չի կարողացել բարձրանալ և կործանվել է խիտ [[Ջունգլիներ|ջունգլիներում՝]] թռիչքուղու վերջից մոտ երեք կիլոմետր հեռավորության վրա<ref>{{Cite web|url=https://bnonews.com/index.php/2026/03/colombia-air-force-plane-carrying-110-people-crashes-in-south/|title=Colombia Air Force plane carrying 121 people crashes in south|lang=en-US|first=B. N. O.|last=News|website=BNO News|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23}}</ref>։ == Հետաքննություն == Հետաքննությունը հանձնարարվել է Տեխնիկական հետաքննչական կորպուսի (CTI) և Դատական հետաքննչական ստորաբաժանման (SIJIN) անդամներին, ինչպես նաև այլ ավիացիոն փորձագետների։ Կոլումբիայի պաշտպանության նախարար Պեդրո Արնուլֆո Սանչեսը և գեներալ Հյուգո Ալեխանդրո Լոպեսը հայտարարել են, որ չկան որևէ ցուցում, որ ինքնաթիռը խփվել է։ «The City Paper Bogotá» թերթի լրագրող Ռիչարդ Էմբլինը նշել է, որ այդ տարածաշրջանն այն վայրն է, որտեղ բնակվում և գործում են [[Կոլումբիայի հեղափոխական զինված ուժեր]]ի նախկին անդամները։ Այդ վայրը հայտնի է նաև կոկայի մշակմամբ<ref>[https://thecitypaperbogota.com/news/colombia-probes-aging-hercules-crash-as-petro-calls-aircraft-scrap/ Colombia probes aging Hercules crash as Petro calls aircraft “scrap”]</ref>: FAC-ի հրամանատար գեներալ Կառլոս Ֆեռնանդո Սիլվան նշել է, որ վթարի մանրամասները դեռևս հայտնի չեն<ref>[https://www.theguardian.com/world/2026/mar/23/colombia-military-plane-crash At least 66 killed after Colombian military plane crashes in southern Amazon] </ref>։ Մարտի 25-ի առավոտյան իշխանությունները հայտարարել են ինքնաթիռի սև արկղի հայտնաբերման մասին<ref>[https://www.eltiempo.com/colombia/otras-ciudades/hallaron-la-caja-negra-del-avion-c-130-hercules-de-la-fac-que-tendria-pistas-para-la-investigacion-del-accidente-en-putumayo-que-dejo-69-fallecidos-3542942 Hallaron caja negra del avión C-130 Hércules de la FAC accidentado en Putumayo que dejó 69 fallecidos: lo que hizo piloto segundos antes del choque]</ref>։ == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին հղումներ == *[https://www.prensa-latina.cu/2026/03/24/espana-envia-condolencias-y-solidaridad-a-colombia-por-accidente/ España envía condolencias y solidaridad a Colombia por accidente] {{Արտաքին հղումներ}} [[Կատեգորիա:Ավիապատահարներ]] lpiwqjezgwwq1wo3o58cgjylw8ldo46 0 1323332 10716123 2026-03-28T11:12:34Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 Նոր էջ «'''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված [[Համակարգիչ|համակարգիչներ]] և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում [[Եթովպիա|Եթովպիայի]], [[Քենիա|Քենիայի]], [[Զամբիա|Զամբիայի]], [[Տանզանիա|Տանզանիայի]] և [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]] դպրոցներին...»: 10716123 wikitext text/x-wiki '''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված [[Համակարգիչ|համակարգիչներ]] և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում [[Եթովպիա|Եթովպիայի]], [[Քենիա|Քենիայի]], [[Զամբիա|Զամբիայի]], [[Տանզանիա|Տանզանիայի]] և [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]] դպրոցներին և այլ կրթական հաստատություններին: == Պատմություն == Camara սոցիալական ձեռնարկությունը հիմնադրվել է 2005 թվականին Կորմակ Լինչի կողմից, ով եղել է նախկին ինժեներ և ներդրումային բանկիր, ով [[Եթովպիա]] կատարած այցից հետո հնարավորություն է ունեցել տեսնել տեխնոլոգիաներն օգտագործել աշխարհի առավել անապահով համայնքներում կրթությունը բարելավելու նպատակով: Լինչը դպրոցներից լսել է, որ [[Համակարգիչ|համակարգիչներն]] այն են, ինչն առավել շատ է պետք: Դուբլին վերադառնալուն պես նա տեսել է դեն նետված [[Համակարգիչ|համակարգիչներով]] լի մի բեռնատար, երբ մի միտք է ծագել, որի արդյունքում Camara-ն կյանքի վերջին փուլում գտնվող [[Համակարգիչ|համակարգիչներին]] նոր կյանք կտար և կօգներ անապահով համայնքների դպրոցականներին<ref>{{Cite news |title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad |url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367 |access-date=2017-10-28 |work=The Irish Times |language=en-US}}</ref>: Camara անունը ծագում է արևմտաաֆրիկյան [[Բանտու լեզուներ|բանտու լեզուներից]] և նշանակում է «ուսուցիչ» կամ «փորձով դասավանդող»։ Շատերը այն կարդում են որպես «Կամերա» և արտասանում են այդպես, սակայն ճիշտ արտասանությունը «Կա մա ռա» է։ Կազմակերպության լոգոն՝ ANANSE NTONTAN («սարդոստայն»), գալիս է Գանայում հայտնաբերված ադինկրա խորհրդանիշներից, որոնք պատմականորեն օգտագործվել է Աշանտե ցեղի կողմից կտորի, պատերի և կավագործության մեջ<ref>{{Cite web |title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education |url=http://camara.org/about-us/ |access-date=2017-10-28 |website=camara.org |language=en-US}}</ref>: Իռլանդիայի իններորդ նախագահ [[Մայքլ Հիգգինս]] եղել է կազմակերպության հովանավորներից, ինչպես նաև բրիտանացի կինոպրոդյուսեր և մանկավարժ լորդ Դեյվիդ Պատնեմը<ref>{{Cite web |title=Our People {{!}} Camara Education |url=http://camara.org/about-us/our-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/ |archive-date=1 November 2017 |access-date=2017-10-28 |website=camara.org |language=en-US}}</ref>: == Մրցանակներ == * 2018 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը արժանացել է Լավ կառավարման մրցանակի իրենց տարեկան հաշվետվության և ֆինանսական հաշվետվությունների համար<ref>{{citation |title=Good Governance Award winners 2018 |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/ |accessdate=2018-12-18}}</ref>: * 2016 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը Քենիայում iMlango ծրագրով արժանացել է 2016 թվականի Dóchas մրցանակի՝ որպես տարվա նորարարական ծրագիր<ref>{{Cite web |title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas |url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards |archive-date=6 December 2018 |access-date=2018-12-06 |website=www.dochas.ie}}</ref>: * 2013 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը ստացել է ՏՀՏ գերազանցության մրցանակ՝ «Տեխնոլոգիաների լավագույն կիրառումը կրթության կամ վերապատրաստման ոլորտում» անվանակարգում<ref>{{cite web |title=The ICT Excellence Awards winners 2013 |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html |archive-date=20 September 2013 |accessdate=17 May 2013 |publisher=ICT Excellence Awards}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը ստացել է Լորդ քաղաքապետի մրցանակը, որը պատվել է Camara ձեռնարկությանը Դուբլինին և նրա քաղաքացիներին իր հատուկ ներդրման համար<ref>{{cite web |title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf |accessdate=29 April 2013 |publisher=Dublin City Council}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 32-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը մեծարում է բիզնեսի աճը, տեխնոլոգիական նորարարությունը և ձեռներեցության ոգին<ref>{{cite web |title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50 |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm |url-status=dead |accessdate=30 April 2013 |publisher=Deloitte}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Rwanda-ն՝ Camara Education ձեռնարկության կենտրոնը, 2011 թվականի հունվարին արժանացել է «Ամենանորարար զարգացման նախագծի համար ճապոնական մրցանակի»՝ Զարգացման համաշխարհային ցանցի 12-րդ ամենամյա համաժողովում<ref>{{cite web |title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf |archive-date=30 November 2016 |accessdate=26 April 2013}}</ref>: * 2011 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 15-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ<ref>{{cite web |title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011 |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf |url-status=dead |accessdate=29 April 2013 |publisher=Deloitte}}</ref>: * 2010 թվականին Camara ձեռնարկությունը արժանացել է [[Արթուր Գիննեսս|Արթուր Գիննեսի]] հիմնադրամի մրցանակին<ref>{{cite web |title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012 |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio |accessdate=26 April 2013 |publisher=Silicon Republic}}</ref>: == Տես նաև == * [[Համակարգչային տեխնիկայի վերամշակում]] == Ծանոթագրություններ == <references responsive="0"></references> 7z2fu279dvadgepg4i8zbejrfy1nin4 10716125 10716123 2026-03-28T11:13:51Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 10716125 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված [[Համակարգիչ|համակարգիչներ]] և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում [[Եթովպիա|Եթովպիայի]], [[Քենիա|Քենիայի]], [[Զամբիա|Զամբիայի]], [[Տանզանիա|Տանզանիայի]] և [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]] դպրոցներին և այլ կրթական հաստատություններին: == Պատմություն == Camara սոցիալական ձեռնարկությունը հիմնադրվել է 2005 թվականին Կորմակ Լինչի կողմից, ով եղել է նախկին ինժեներ և ներդրումային բանկիր, ով [[Եթովպիա]] կատարած այցից հետո հնարավորություն է ունեցել տեսնել տեխնոլոգիաներն օգտագործել աշխարհի առավել անապահով համայնքներում կրթությունը բարելավելու նպատակով: Լինչը դպրոցներից լսել է, որ [[Համակարգիչ|համակարգիչներն]] այն են, ինչն առավել շատ է պետք: Դուբլին վերադառնալուն պես նա տեսել է դեն նետված [[Համակարգիչ|համակարգիչներով]] լի մի բեռնատար, երբ մի միտք է ծագել, որի արդյունքում Camara-ն կյանքի վերջին փուլում գտնվող [[Համակարգիչ|համակարգիչներին]] նոր կյանք կտար և կօգներ անապահով համայնքների դպրոցականներին<ref>{{Cite news |title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad |url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367 |access-date=2017-10-28 |work=The Irish Times |language=en-US}}</ref>: Camara անունը ծագում է արևմտաաֆրիկյան [[Բանտու լեզուներ|բանտու լեզուներից]] և նշանակում է «ուսուցիչ» կամ «փորձով դասավանդող»։ Շատերը այն կարդում են որպես «Կամերա» և արտասանում են այդպես, սակայն ճիշտ արտասանությունը «Կա մա ռա» է։ Կազմակերպության լոգոն՝ ANANSE NTONTAN («սարդոստայն»), գալիս է Գանայում հայտնաբերված ադինկրա խորհրդանիշներից, որոնք պատմականորեն օգտագործվել է Աշանտե ցեղի կողմից կտորի, պատերի և կավագործության մեջ<ref>{{Cite web |title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education |url=http://camara.org/about-us/ |access-date=2017-10-28 |website=camara.org |language=en-US}}</ref>: Իռլանդիայի իններորդ նախագահ [[Մայքլ Հիգգինս]] եղել է կազմակերպության հովանավորներից, ինչպես նաև բրիտանացի կինոպրոդյուսեր և մանկավարժ լորդ Դեյվիդ Պատնեմը<ref>{{Cite web |title=Our People {{!}} Camara Education |url=http://camara.org/about-us/our-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/ |archive-date=1 November 2017 |access-date=2017-10-28 |website=camara.org |language=en-US}}</ref>: == Մրցանակներ == * 2018 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը արժանացել է Լավ կառավարման մրցանակի իրենց տարեկան հաշվետվության և ֆինանսական հաշվետվությունների համար<ref>{{citation |title=Good Governance Award winners 2018 |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/ |accessdate=2018-12-18}}</ref>: * 2016 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը Քենիայում iMlango ծրագրով արժանացել է 2016 թվականի Dóchas մրցանակի՝ որպես տարվա նորարարական ծրագիր<ref>{{Cite web |title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas |url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards |archive-date=6 December 2018 |access-date=2018-12-06 |website=www.dochas.ie}}</ref>: * 2013 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը ստացել է ՏՀՏ գերազանցության մրցանակ՝ «Տեխնոլոգիաների լավագույն կիրառումը կրթության կամ վերապատրաստման ոլորտում» անվանակարգում<ref>{{cite web |title=The ICT Excellence Awards winners 2013 |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html |archive-date=20 September 2013 |accessdate=17 May 2013 |publisher=ICT Excellence Awards}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը ստացել է Լորդ քաղաքապետի մրցանակը, որը պատվել է Camara ձեռնարկությանը Դուբլինին և նրա քաղաքացիներին իր հատուկ ներդրման համար<ref>{{cite web |title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf |accessdate=29 April 2013 |publisher=Dublin City Council}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 32-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը մեծարում է բիզնեսի աճը, տեխնոլոգիական նորարարությունը և ձեռներեցության ոգին<ref>{{cite web |title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50 |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm |url-status=dead |accessdate=30 April 2013 |publisher=Deloitte}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Rwanda-ն՝ Camara Education ձեռնարկության կենտրոնը, 2011 թվականի հունվարին արժանացել է «Ամենանորարար զարգացման նախագծի համար ճապոնական մրցանակի»՝ Զարգացման համաշխարհային ցանցի 12-րդ ամենամյա համաժողովում<ref>{{cite web |title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf |archive-date=30 November 2016 |accessdate=26 April 2013}}</ref>: * 2011 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 15-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ<ref>{{cite web |title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011 |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf |url-status=dead |accessdate=29 April 2013 |publisher=Deloitte}}</ref>: * 2010 թվականին Camara ձեռնարկությունը արժանացել է [[Արթուր Գիննեսս|Արթուր Գիննեսի]] հիմնադրամի մրցանակին<ref>{{cite web |title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012 |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio |accessdate=26 April 2013 |publisher=Silicon Republic}}</ref>: == Տես նաև == * [[Համակարգչային տեխնիկայի վերամշակում]] == Ծանոթագրություններ == <references responsive="0"></references> t5ewuyu195yg99n76yjhsjqf4c0a26o 10716126 10716125 2026-03-28T11:14:48Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 ավելացվեց [[Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ]] [[Վիքիպեդիա:ՀոթՔաթ|ՀոթՔաթ]] գործիքով 10716126 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Camara'''-ն սոցիալական ձեռնարկություն է, որն ուղարկում է վերանորոգված [[Համակարգիչ|համակարգիչներ]] և թվային գրագիտության դասընթացներ է տրամադրում [[Եթովպիա|Եթովպիայի]], [[Քենիա|Քենիայի]], [[Զամբիա|Զամբիայի]], [[Տանզանիա|Տանզանիայի]] և [[Իռլանդիա|Իռլանդիայի]] դպրոցներին և այլ կրթական հաստատություններին: == Պատմություն == Camara սոցիալական ձեռնարկությունը հիմնադրվել է 2005 թվականին Կորմակ Լինչի կողմից, ով եղել է նախկին ինժեներ և ներդրումային բանկիր, ով [[Եթովպիա]] կատարած այցից հետո հնարավորություն է ունեցել տեսնել տեխնոլոգիաներն օգտագործել աշխարհի առավել անապահով համայնքներում կրթությունը բարելավելու նպատակով: Լինչը դպրոցներից լսել է, որ [[Համակարգիչ|համակարգիչներն]] այն են, ինչն առավել շատ է պետք: Դուբլին վերադառնալուն պես նա տեսել է դեն նետված [[Համակարգիչ|համակարգիչներով]] լի մի բեռնատար, երբ մի միտք է ծագել, որի արդյունքում Camara-ն կյանքի վերջին փուլում գտնվող [[Համակարգիչ|համակարգիչներին]] նոր կյանք կտար և կօգներ անապահով համայնքների դպրոցականներին<ref>{{Cite news |title=Reuse, reboot, recycle: how old Irish computers are starting new lives abroad |url=https://www.irishtimes.com/news/environment/reuse-reboot-recycle-how-old-irish-computers-are-starting-new-lives-abroad-1.1371367 |access-date=2017-10-28 |work=The Irish Times |language=en-US}}</ref>: Camara անունը ծագում է արևմտաաֆրիկյան [[Բանտու լեզուներ|բանտու լեզուներից]] և նշանակում է «ուսուցիչ» կամ «փորձով դասավանդող»։ Շատերը այն կարդում են որպես «Կամերա» և արտասանում են այդպես, սակայն ճիշտ արտասանությունը «Կա մա ռա» է։ Կազմակերպության լոգոն՝ ANANSE NTONTAN («սարդոստայն»), գալիս է Գանայում հայտնաբերված ադինկրա խորհրդանիշներից, որոնք պատմականորեն օգտագործվել է Աշանտե ցեղի կողմից կտորի, պատերի և կավագործության մեջ<ref>{{Cite web |title=About Us in Ireland {{!}} Camara Education |url=http://camara.org/about-us/ |access-date=2017-10-28 |website=camara.org |language=en-US}}</ref>: Իռլանդիայի իններորդ նախագահ [[Մայքլ Հիգգինս]] եղել է կազմակերպության հովանավորներից, ինչպես նաև բրիտանացի կինոպրոդյուսեր և մանկավարժ լորդ Դեյվիդ Պատնեմը<ref>{{Cite web |title=Our People {{!}} Camara Education |url=http://camara.org/about-us/our-people/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101170059/http://camara.org/about-us/our-people/ |archive-date=1 November 2017 |access-date=2017-10-28 |website=camara.org |language=en-US}}</ref>: == Մրցանակներ == * 2018 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը արժանացել է Լավ կառավարման մրցանակի իրենց տարեկան հաշվետվության և ֆինանսական հաշվետվությունների համար<ref>{{citation |title=Good Governance Award winners 2018 |url=https://goodgovernanceawards.ie/winners-2018/ |accessdate=2018-12-18}}</ref>: * 2016 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը Քենիայում iMlango ծրագրով արժանացել է 2016 թվականի Dóchas մրցանակի՝ որպես տարվա նորարարական ծրագիր<ref>{{Cite web |title=The Dóchas International Development Awards {{!}} Dochas |url=https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206160550/https://www.dochas.ie/d%c3%b3chas-international-development-awards |archive-date=6 December 2018 |access-date=2018-12-06 |website=www.dochas.ie}}</ref>: * 2013 թվականին Camara Educationձեռնարկությունը ստացել է ՏՀՏ գերազանցության մրցանակ՝ «Տեխնոլոգիաների լավագույն կիրառումը կրթության կամ վերապատրաստման ոլորտում» անվանակարգում<ref>{{cite web |title=The ICT Excellence Awards winners 2013 |url=http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920012433/http://www.ictexcellenceawards.ie/winners-2013.html |archive-date=20 September 2013 |accessdate=17 May 2013 |publisher=ICT Excellence Awards}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը ստացել է Լորդ քաղաքապետի մրցանակը, որը պատվել է Camara ձեռնարկությանը Դուբլինին և նրա քաղաքացիներին իր հատուկ ներդրման համար<ref>{{cite web |title=Previous Recipients of the Lord Mayor's Awards |url=http://www.dublincity.ie/YourCouncil/LordMayorDublin/LordMayorsAwards/Documents/LMAwards-PreviousRecipients89-2012.pdf |accessdate=29 April 2013 |publisher=Dublin City Council}}{{Dead link|date=June 2019|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 32-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ, որը մեծարում է բիզնեսի աճը, տեխնոլոգիական նորարարությունը և ձեռներեցության ոգին<ref>{{cite web |title=Ezetop charges to number one in Deloitte Technology Fast 50 |url=http://www.deloitte.com/view/en_IE/ie/news/ie-pressreleases-en/060101640b90b310VgnVCM3000003456f70aRCRD.htm |url-status=dead |accessdate=30 April 2013 |publisher=Deloitte}}</ref>: * 2012 թվականին Camara Rwanda-ն՝ Camara Education ձեռնարկության կենտրոնը, 2011 թվականի հունվարին արժանացել է «Ամենանորարար զարգացման նախագծի համար ճապոնական մրցանակի»՝ Զարգացման համաշխարհային ցանցի 12-րդ ամենամյա համաժողովում<ref>{{cite web |title=Prestigious International Innovation Award goes to Rwandan Operation of Irish Charity |url=http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161130041820/http://camara.org/wp-content/uploads/2012/04/GDN-Award.pdf |archive-date=30 November 2016 |accessdate=26 April 2013}}</ref>: * 2011 թվականին Camara Education ձեռնարկությունը զբաղեցրել է 15-րդ տեղը [[Deloitte|Deloitte Technology Fast 50]] մրցանակաբաշխության ժամանակ<ref>{{cite web |title=Deloitte Technology Fast 50 Award Winners 2011 |url=http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Ireland/Local%20Assets/Documents/E-F/ie-deloitte-fast-50-2011.pdf |url-status=dead |accessdate=29 April 2013 |publisher=Deloitte}}</ref>: * 2010 թվականին Camara ձեռնարկությունը արժանացել է [[Արթուր Գիննեսս|Արթուր Գիննեսի]] հիմնադրամի մրցանակին<ref>{{cite web |title=Guinness invites applications for Arthur Guinness Fund 2012 |url=http://www.siliconrepublic.com/start-ups/item/24298-guinness-invites-applicatio |accessdate=26 April 2013 |publisher=Silicon Republic}}</ref>: == Տես նաև == * [[Համակարգչային տեխնիկայի վերամշակում]] == Ծանոթագրություններ == <references responsive="0"></references> [[Կատեգորիա:Ձեռնարկություններ]] iq551zdxraowe4xp1ajtk5orb0qtnqo 1 1323333 10716124 2026-03-28T11:13:08Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 +{{ԹՀ/նոր|en|Camara (social enterprise)|1310800152|10716123|2026 թվականի մարտի 28}} 10716124 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Camara (social enterprise)|1310800152|10716123|2026 թվականի մարտի 28}} 9tjoj4564dvjfbxjjxdutci8zyd9pie 10716127 10716124 2026-03-28T11:15:32Z Գրքասեր Մանասերյան 13 151908 10716127 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|en|Camara (social enterprise)|1310800152|10716123|2026 թվականի մարտի 28}} {{Թափոնների կառավարում}} th0ko0xuk7jfpy0yxmfor5cla5q8ogh 3 1323334 10716131 2026-03-28T11:21:29Z Voskanyan 23951 +{{subst:ողջույն}} 10716131 wikitext text/x-wiki == Ողջույն == {| style="width:100%; background:transparent; font-size:100%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[Պատկեր:Help-browser.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան]] [[Վիքիպեդիա:Ինչ չէ Վիքիպեդիան|Ի՞նչ չէ Վիքիպեդիան]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Բարի գալուստ Վիքիպեդիա, [[Մասնակից:{{ROOTPAGENAME}}|<span style="color:white">{{ROOTPAGENAME}}</span>]] {{-)}}</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Crystal Clear app ktip.png|18px|link=Վիքիպեդիա:Խորհրդարան]] [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարան]] | rowspan="8" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | Վիքիպեդիայի մասնակիցների անունից ողջունում եմ Ձեզ Վիքիպեդիայի հայերեն բաժնում։ Հուսով ենք՝ մեծ բավականություն կստանաք՝ մասնակցելով այս նախագծին։ Ուշադրությո՛ւն դարձրեք աշխատանքի հիմնական սկզբունքներին, գործե՛ք վստահ ու մի՛շտ ունեցեք լավ ձգտումներ։ [[Պատկեր:Signature button.png|thumb|ստորագրելու համար պետք է սեղմել այստեղ]] Վիքիպեդիայում հոդվածները չեն ստորագրվում (խմբագրողների ցուցակը ավտոմատաբար ձևավորվում է հոդվածի «Պատմություն» պատուհանում), բայց եթե Դուք ցանկանաք մասնակցել [[Վիքիպեդիա:Խորհրդարան|Խորհրդարանում]] կամ առանձին հոդվածի քննարկմանը, ապա խնդրում ենք չմոռանալ [[Վիքիպեդիա:Ստորագրություն|ստորագրել]]՝ Ձեր մեկնաբանությունների վերջում ավելացնելով 4 ալիքանշաններից (<nowiki>~~~~</nowiki>) կազմված նշանագիրը կամ սեղմելով կապույտ մատիտի նշանով սեղմակին (խմբագրման պատուհանիկի վերևում)։ {| class="infobox" style="width: 40em; background-color:transparent; border:1px solid #f2a800; float:right; clear:right; font-size:100%" cellspacing="4" |- style="vertical-align: top;" |[[Պատկեր:Writing star.svg|40px]]'''Մասնակցի՛ր այս ամիս կազմակերպվող նախագծերին։''' [[Պատկեր:CEE Spring Logo CEE-t2.svg|60px|frameless|աջից|link=Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026]] [[Պատկեր:Wiki Loves Folklore Armenia Logo.svg|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Վիքին սիրում է ֆոլկլոր 2026]] [[Պատկեր:Wiki-women-logo-transparent (cropped).png|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Կանանց միամսյակ 2026]] [[Պատկեր:ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի պատկերանիշ.jpg|60px|frameless|աջից|link=Վիքինախագիծ:Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ 2026]] * [[Վիքիպեդիա:CEE Spring 2026|'''CEE Spring 2026''']] * [[Վիքինախագիծ:Վիքին սիրում է ֆոլկլոր 2026|'''Վիքին սիրում է ֆոլկլոր''']] (լուսանկարչական) * [[Վիքինախագիծ:Թափոնների կառավարում․ արտադրողի և սպառողի ընդլայնված պատասխանատվություն|'''Թափոնների կառավարում''']] * '''[[Վիքինախագիծ:Կանանց միամսյակ 2026|Կանանց միամսյակ 2026]]''' * '''[[Վիքինախագիծ:Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ 2026|Համագործակցություն ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղի հետ]]''' * [[:Վիքինախագիծ:Կրթական ծրագիր/ԳՀ|Հոդվածներ «Գյուղատնտեսական հանրագիտարանից»]] * [[Վիքիպեդիա:Կրթական ծրագիր|«Վիքիպեդիա» կրթական ծրագիր]] * [[Վիքիպեդիա:Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ|Բժշկական կարևորագույն հոդվածներ]] |} Ձեր [[Մասնակից:{{BASEPAGENAME}}|մասնակցային էջում]] Դուք կարող եք գրել որոշ տեղեկություն Ձեր մասին. ասենք այս կամ այն լեզուների տիրապետելու կամ էլ հետաքրքրությունների մասին։ Եթե հարցեր ունեք, դիմե՛ք [[Օգնություն:Գլխացանկ|օգնության համակարգին]], գրե՛ք [[Վիքիպեդիա:Հարցեր|Հարցեր]] բաժնում կամ էլ խմբագրե՛ք [[Special:MyTalk|Ձեր քննարկման էջը]]. գրե՛ք <nowiki>{{Օգնեք ինձ}}</nowiki> և շարադրեք տեքստը, և Ձեզ անպայման կօգնեն։ Հաճելի խմբագրումներ ենք մաղթում։ Եվս մեկ անգամ բարի գալուստ [[Հայերեն Վիքիպեդիա]]։ Հարգանքներով՝ [[Մասնակից:Voskanyan|Voskanyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Voskanyan|քննարկում]]) 11:21, 28 մարտի 2026 (UTC) </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">{{Դրոշ|Մեծ Բրիտանիա}} {{Դրոշ|ԱՄՆ}} Hello and welcome to the Armenian Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Armenian skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Վիքիպեդիա:Դեսպանատուն|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Հօ (Բառգիրք հայկազեան լեզուի).png|18px|link=b:Ինչպես գրել հայերեն]] [[b:Ինչպես գրել հայերեն|Ինչպե՞ս գրել հայերեն]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:View-refresh.svg|18px|link=Օգնություն:Դասընթաց]] [[Օգնություն:Դասընթաց|Խմբագրման ուղեցույց]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից]] [[Վիքիպեդիա:Խուսափեք տարածված սխալներից|Խուսափե՛ք տարածված սխալներից]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Wikipedia-logo-v2.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին]] [[Վիքիպեդիա:Վիքիպեդիայի մասին|Վիքիպեդիայի մասին]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Green copyright.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ]] [[Վիքիպեդիա:Հեղինակային իրավունքներ|Հեղինակային իրավունքներ]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Գլոսարիում]] [[Վիքիպեդիա:Գլոսարիում|Գլոսարիում]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Պատկեր:BluePillar.svg|18px|link=Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ]] [[Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ|Հինգ սյուներ]] |} i467t1qqxg85heoo6a48yu51amk2h5f 1 1323335 10716132 2026-03-28T11:22:36Z Աբգարյան Անի 77204 +{{ԹՀ/նոր|ru|Катастрофа C-130 под Пуэрто-Легисамо|152443951|10716117|2026 թվականի մարտի 28}} 10716132 wikitext text/x-wiki {{ԹՀ/նոր|ru|Катастрофа C-130 под Пуэрто-Легисамо|152443951|10716117|2026 թվականի մարտի 28}} i9jp44k1fmrbdrznhby2q4iimyx1j2j