Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1576 249922 249875 2026-04-09T06:30:06Z Maral Dikbikian 4797 249922 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ղազարոս Աղայեան''' ({{ԱԾ}}), մանկագիր, բանաստեղծ, վիպասան, մանկավարժ եւ հրապարակախօս։ == Կենսագրութիւն<ref>{{Citation|title=Ղազարոս Աղայան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%82%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D4%B1%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10699260|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-09|language=hy}}</ref> == Ղազարոս Աղայեանը ծնած է 4 Ապրիլ 1840-ին, Բոլնիս-Խաչէն (այժմ՝ Վրաստանի մէջ) հայաբնակ գիւղը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին եւ Շամշուլտա գիւղին մէջ՝ քահանայ Տէր Պետրոսի քով։ 1853 թուականին ընդունուած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցը, սակայն տարի մը ետք ինքնակամ հեռացած է։ Այնուհետեւ իր գիտելիքները հարստացուցած է ինքնակրթութեամբ։ Աշխատած է որպէս գրաշար Թիֆլիսի, Մոսկուայի եւ Սանքթ Փեթերսպուրկի մէջ։ 1867 թուականին վերադարձած է Հարաւային Կովկաս, եղած է Էջմիածնի տպարանի կառավարիչ, խմբագրած է «Արարատ» ամսագիրը (1869-1870)։ Դասաւանդած է Ախալցխայի, Ալեքսանդրապոլի (այժմ՝ Գիւմրի), Երեւանի եւ Շուշիի դպրոցներուն մէջ (1870–1882)։ Եղած է Վրաստանի եւ Իմերեթիոյ հայկական դպրոցներու թեմական տեսուչ։ Աշխատած է «Փորձ» հանդէսի խմբագրութեան մէջ որպէս քարտուղար, գործօն մասնակցութիւն ունեցած է «Աղբիւր» մանկական պատկերազարդ ամսագրի խմբագրման աշխատանքներուն։ 1853 թուականին Աղայեան ընդունուած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցի նախավերջին դասարանը։ Քաղաքային կեանքն ու յառաջադէմ գաղափարները վճռական նշանակութիւն կ'ունենան անոր մտաւոր զարգացման գործին մէջ։ Շուտով ապագայ գրողը կը վերադառնայ գիւղ եւ կը փորձէ իր ստացած գիտելիքներով զարգացնել շրջապատը։ 1862 թուականին, ուսումը շարունակելու եւ արհեստին մէջ կատարելագործուելու մտադրութեամբ, ընկերոջ մը հետ կը մեկնի Մոսկուա, ուր կը հանդիպին մեծ դժուարութիւններու։ 1862-1867 թուականներուն կ'աշխատի որպէս գրաշար Մոսկուայի եւ Փեթերսպուրկի մէջ: 1895 թուականին ձերբակալուած է Հնչակեան կուսակցութեան պատկանելու մեղադրանքով, աքսորուած է Նոր Նախիջեւան, ապա՝ Ղրիմ (1898-1900)։ Այնուհետեւ, մինչեւ կեանքին վերջը, մնացած է ցարական ժանդարմերիայի (ոստիկանութեան) հսկողութեան տակ։ 1902 թուականի Մայիսին տօնուած է Աղայեանի գրական գործունէութեան 40-ամեակը։ 1905 թուականին մասնակցած է Թիֆլիսի Հոկտեմբերեան ցոյցին՝ կոչ ուղղելով տապալելու ցարը։ Մահացած է 20 Յունիս 1911-ին, Թիֆլիս։ == Գրական Գործունէութիւն<ref>{{Citation|title=Ղազարոս Աղայան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%82%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D4%B1%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10699260|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-09|language=hy}}</ref> == Աղայեանը բազմաժանր գրող է: Անոր առաջին տպագիր գործը եղած է «Հարկաւոր է օգնել չքաւորներուն» բանաստեղծութիւնը, որ լոյս տեսած է «Մեղու Հայաստանի» լրագրին մէջ՝ 1862 թուականին: «Արութիւն եւ Մանուէլ» (1867) երկով Աղայեանը հիմքը դրած է ինքնակենսագրական վէպի ժանրին՝ հայ նոր գրականութեան մէջ: Վէպին մէջ ան անողոք պայքար յայտարարած է խաւարին ու յետամնացութեան դէմ՝ ընթանալով Աբովեանի բացած ճամբով: «Երկու քոյր» վիպակին մէջ ան արտացոլած է յետ-բարեփոխումներու շրջանի հայ գիւղին սոցիալական տեղաշարժերը եւ գիւղացիին պայքարը հողի համար, ինչ որ նորութիւն էր հայ գրականութեան մէջ: Վիպակին մէջ շօշափուած են նաեւ կնոջ հասարակական աշխոյժութեան եւ ազատ սիրոյ հարցերը: Աղայեանը հասարակական չարիքի նախապատճառը համարած է ընկերային անհաւասարութիւնը եւ յառաջ քաշած է սեփականութեան արդար բաժանման խնդիրը («Բաժանութիւն», 1890): Աղայեանի գեղարուեստական արձակի ուշագրաւ նմուշներէն է «Սէրը արտաքսուած» ստեղծագործութիւնը (1889), ուր ժողովրդավարութեան դիրքերէն տուած է իրականութեան իրապաշտ պատկերը: Մշակած է «Քէօրօղլի» վիպերգութենէն երեք դրուագ: Մարդկային յարաբերութիւններու մասին Աղայեանի իտէալը աւելի ամբողջականօրէն արտայայտուած է «Տորք Անգեղ» պոէմին մէջ (1888), որուն հիմքը Մ. Խորենացիի «Հայոց Պատմութեան» մէջ եղած Տորք Անգեղի մասին առասպելն է: Աղայեանը մեծ ժողովրդականութիւն ձեռք բերած է մանկական գրականութեան ասպարէզին մէջ: Մանկական բանաստեղծութիւններու առաջին ժողովածուն՝ «Սրինգ հովուականը», լոյս տեսած է 1882 թուականին, իսկ յաջորդը՝ «Բանաստեղծութիւնները»՝ 1890-ին: Հեքիաթները Աղայեանի ստեղծագործութեան մէջ մեծ կշիռ ունին: Ան հեքիաթը համարած է իրական աշխարհի ու կեանքի ճշմարտացի պատկերման եւ մանուկներու դաստիարակութեան կարեւոր միջոց՝ հետեւողականօրէն պաշտպանելով չարը պայքարով ոչնչացնելու սկզբունքը: Անոր հեքիաթներուն հերոսները անձնական բարօրութիւնը կը ստորադասեն հանրային երջանկութեան գաղափարին: «Անահիտը» (1881) հայ հեքիաթագրութեան լաւագոյն նմուշներէն է: Աղայեանը հարստացուցած է մեր թարգմանական գրականութիւնը՝ ռուս եւ արեւմտաեւրոպական դասական գրողներէն կատարած թարգմանութիւններով ու փոխադրութիւններով: Ան թարգմանած է Իւան Կռիլովի, Ֆրիտրիխ Շիլլերի, Հայնրիխ Հայնէի, Լեւ Թոլսթոյի եւ Ուիլիամ Շէյքսփիրի գործերը: Առանձնապէս յիշատակութեան արժանի է Ալեքսանտր Փուշկինի «Ոսկի ձկնիկը» հեքիաթի փոխադրութիւնը: Ան օգտագործած է Ա., Ղ. Աղ., Թոմաս, Հաբաշ, Ղ., Ղ. Ա., Վիգէն, Փրէյտում, Փրէյտուն ծածկանունները<ref>Բախտիար Հովակիմյան, Հայոց ծածկանունների բառարան, Ե., ԵՊՀ հրատ., 2005, էջ 554։</ref>: === Վերնատուն === Ղազարոս Աղայեանը նաեւ Թիֆլիսի մէջ Յովհաննէս Թումանեանի կողմէ ստեղծուած «Վերնատուն» գրական խմբակի մշտական անդամներէն էր։ Վերնատան մշտական անդամները շաբաթը մէկ-երկու անգամ կը հաւաքուէին Յովհաննէս Թումանեանի տան մէջ՝ զիրար տեսնելու եւ զրուցելու համար։ Այս հանդիպումներու ընթացքին, մեծ գրողները կը կարդային ու կը քննարկէին համաշխարհային գրականութեան դասական եւ նոր հեղինակներու գործերը, ինչպէս նաեւ իրենց սեփական գործերը կը ներկայացնէին ընդհանուր քննադատութեան։ == Մանկավարժական Գործունէութիւն<ref>{{Citation|title=Ղազարոս Աղայան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%82%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D4%B1%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10699260|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-09|language=hy}}</ref> == Աղայեանը գրած է մանկավարժական-մեթոտական բազմաթիւ աշխատութիւններ։ Առանձնակի կարեւորութիւն ունին անոր «Ուսումն մայրենի լեզուի» Ա., Բ., Գ. եւ Դ. տարիներու դասագիրքերը, որոնցմէ առաջինը շուրջ 40 տարի (1875-1916) եղած է հայկական դպրոցներու ամէնատարածուած այբբենարանը։ 1869 թուականին «Արարատ» ամսագրի առաջին համարներուն մէջ հրապարակած է «Խորհրդածութիւն դաստիարակութեան վերաբերեալ» յօդուածաշարքը։ Աղայեանը մասնաւորապէս զբաղած է տարրական ուսուցման հարցերով եւ մշակած է մայրենի լեզուի ուսուցման ու գրագիտութեան մեթոտիկա (եղանակ)։ Հենց այս սկզբունքներով կազմուած են անոր «Արեւիկ» այբբենարանը եւ տարրական դպրոցի չորս տարիներու «Ուսումն մայրենի լեզուի» դասագիրքերը։ Իսկ «Ուսումն մայրենի լեզուի, պատկերաւոր, այբբենարան եւ առաջին ընթերցարան»-ը 1875–1916 թուականներու միջոցին լոյս տեսած է 33 անգամ՝ գրեթէ ամէն տարի վերահրատարակուելով։ Այս գիրքերուն մէջ ներկայացուած են բանաստեղծութիւններ, պատմուածքներ, առակներ, հեքիաթներ եւ այլն։ 1869-ի Մայիսէն ստանձնելով «Արարատ» հանդէսի խմբագրի պաշտօնը՝ առաջին իսկ համարին մէջ զետեղած է «Մի քանի խօսք մեր սիրելի ազգակիցներուն» առաջնորդող յօդուածը, որ նուիրուած էր աշխատանքի գովքին։ Յօդուածներ գրած է ժամանակի գրեթէ բոլոր պարբերականներուն մէջ։ Երիտասարդ տարիներուն աշխատած է որպէս գրաշար, իսկ հետագային ինքը ղեկավարած է տպարաններ։ Աշխատած է Ախալցխայի մէջ որպէս ուսուցիչ, ապա հրաւիրուած է Ալեքսանդրապոլ (Գիւմրի), ուր հիմնովին վերափոխած ու բարելաւած է ուսուցումը։ Այս տարիներուն, ընկերներուն հետ միասին, հիմնած է Ալեքսանդրապոլի Սահականուշեան օրիորդաց դպրոցը։ == Ստեղծագործութիւններ<ref>{{Citation|title=Ղազարոս Աղայան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%82%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D4%B1%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10699260|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-09|language=hy}}</ref> == ==== Պոէմներ ==== * Տորք Անգեղ եւ Հայկանուշ Գեղեցիկ ==== Մանկական Բանաստեղծութիւններ ==== * Ամիսներ եւ չորս եղանակ * Արեգակ * Արեւ * Ճախարակ * Յիշողութիւն ==== Հեքիաթներ եւ Զրոյցներ ==== * Օձամանուկ եւ Արեւահատ * Անտառի մանուկը * Վաճառականի խիղճը * Զանգի-Զրանգի * Եղեգնուհի * Խիզախը կամ Աներկիւղը * Այծատուր * Հնարագէտ ջուլհակը * Մանուկ-խան * Ասլան-Բալա * Քի՜չ ալ, քի՜չ ալ * Անահիտ * Արեգնազան կամ Կախարդական աշխարհ * Վիշապին յաղթողը * Հազարան Պուլպուլ * Արեւամանուկ * Մանկական աշխարհայեացք կամ Լոյս ու մութ աշխարհները * Կախարդական պատկեր ==== Քէօրօղլի (Արկածներ Քէօրօղլիի կեանքէն) ==== * Քէօրօղլին՝ կալանաւոր * Քէօրօղլին՝ ջրաղացպան * Քէօրօղլիի թուրը === Շարժանկարներ === Ղազարոս Աղայեանի ստեղծագործութիւններու հիման վրայ նկարահանուած են հետեւեալ ժապաւէնները. * '''Անահիտ''', բեմադրիչ՝ Համօ Բեկնազարեան (ԽՍՀՄ, 1947 թ.)։ === Մուլտֆիլմեր (Գծաշարժական ժապաւէններ) === * '''Անահիտ''', բեմադրիչներ՝ Դաւիթ Սահակեանց, Լիւլիայ Սահակեանց (Հայաստան, 2014 թ.) == Յիշատակ<ref>{{Citation|title=Ղազարոս Աղայան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%82%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D4%B1%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10699260|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-09|language=hy}}</ref> == * Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի փողոցներէն մէկը, ինչպէս նաեւ Երեւանի թիւ 63 հիմնական դպրոցը կը կրեն Ղազարոս Աղայեանի անունը։ Դպրոցի բակին մէջ զետեղուած է գրողին կիսանդրին։ * Բոլնիս-Խաչէնի մէջ կը գործէ գրողին տուն-թանգարանը։ == Ընտանիք == * Հայր՝ Ստեփան Աղայեան ([[1806]]/[[1807]]-[[4 Հոկտեմբեր]] [[1882]]) * Մայր՝ Հռիփսիմէ Յովհաննիսեան ([[1815]]/[[1816]]-[[1 Յունիս]] [[1876]]) * Դուստր՝ Լուսիկ Սարեան (Աղայեան) ([[3 Յունիս]] [[1893]]-[[1974]]), նկարիչ [[Մարտիրոս Սարեան]]ի ([[1880]]-[[1972]]) կինը * Որդի՝ [[Մուշեղ Աղայեան]] ([[5 Նոյեմբեր]] [[1883]] կամ [[1888]]-[[11 Սեպտեմբեր]] [[1966]]), յայտնի երգահան, երգիչ։ == Աղայեանի մասին == {{քաղվածք|Կարծես հեքիաթների միջից եկած, մեր իրականութեան մէջ քայլող մի զօրապետ իշխան լինէր, լեռների քաջ որսկան, աշխարհէ աշխարհ կտրող կարաւանապետ։ |[[Աւետիք Իսահակեան]]}} == Մատենագիտութիւն<ref>{{Citation|title=Ղազարոս Աղայան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%82%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D4%B1%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10699260|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-09|language=hy}}</ref> == * '''Արութիւն եւ Մանուէլ''', հատ. 1–3, Թիֆլիս, 1867–1882: * '''Երկու քոյր''', Տփղիս, 1872, 108 էջ։ * '''Արութիւն եւ Մանուէլ''', հատ. 1–3, Թիֆլիս, 1888–1901: * '''Տորք-Անգեղ եւ Հայկանուշ-Գեղեցիկ (Հին զրոյց)''', տպ. Յովհաննէս Մարտիրոսեանցի, 1888, 41 էջ։ * '''Բանաստեղծութիւններ''', Թիֆլիս, 1890, 153 էջ։ * '''Երկու քոյր''', Թիֆլիս, 1892, 139 էջ։ * '''Իմ կեանքի գլխաւոր դէպքերը''', Թիֆլիս, 1893, 170 էջ։ * '''Երկու քոյր''', Թիֆլիս, 1916, 98 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1937, 302 էջ։ * '''Ընտիր երկեր''', Երեւան, 1939, 297 էջ։ * '''Երկերու ժողովածու''', հատ. 1–4, Երեւան, 1939–1950: * '''Նուէր մանուկներուն''', Երեւան, 1941, 98 էջ։ * '''Երկեր (4 հատորով)'''. Բանաստեղծութիւններ, Պատմուածքներ, Հեքիաթներ եւ զրոյցներ, Հ. 1, Պետհրատ, 1947, 437 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1948, 107 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1952, 152 էջ։ * '''Ընտիր երկեր''', Երեւան, 1956, 692 էջ։ * '''Անահիտ։ Երկու քոյր''', Երեւան, 1958, 115 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1960, 192 էջ։ * '''Երկու քոյր։ Անահիտ''', Երեւան, 1962, 103 էջ։ * '''Երկերու ժողովածու''', հատ. 1–4, Երեւան, 1962–1963: * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1968, 208 էջ։ * '''Երկերու ժողովածու''', հատ. 1–3, Երեւան, 1973–1974: * '''Երկեր''', Երեւան, 1979, 656 էջ։ * '''Երկեր''', Երեւան, 1981, 336 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1992, 191 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 1998, 264 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 2004, 246 էջ։ * '''Արեգնազան (Հեքիաթ)''', Նայիրի, 2005, 52 էջ։ * '''Երկեր''', Երեւան, 2007, 298 էջ։ * '''Ստեղծագործութիւններու ժողովածու''', Երեւան, 2012, 400 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 2013: * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 2015, 248 էջ։ * '''Հեքիաթներ''', Երեւան, 2015, 280 էջ։ === Թարգմանութիւններ === * '''Կռիլով Իւան''', Առակներ / Թարգմ.՝ Ղ. Աղայեան, Ա. Խնկոյեան.- Երեւան: Անտարես, 2009.- 128 էջ: * '''Փուշկին Ալեքսանտր''', Հեքիաթներ / Թարգմ.՝ Ա. Խնկոյեան, Ղ. Աղայեան.- Երեւան: Հայպետհրատ, 1959.- 146 էջ: * '''Փուշկին Ալեքսանտր''', Հեքիաթներ, բանաստեղծութիւններ, արձակ էջեր: Միհատորեակ մանուկներու եւ պատանիներու համար.- Երեւան: Պետհրատ, 1937.- 209 էջ: === Գրականութիւն (Օժանդակ աղբիւրներ) === * Ասատուր Ասատրյան, Ղազարոս Աղայան (կեանքն ու գործունեութիւնը), 1940, 128 էջ։ * Հրայր Մուրադյան, Ղազարոս Աղայան (կեանքը եւ գործը), Երեւան, Հայպետհրատ, 1941, 114 էջ։ * Արսեն Տերտերյան, Հայ հայրենասեր գրողներ (երկու դիմագիծ։ 1. Հ. Թումանյանի հայրենասիրական պոեզիան։ 2. Ղ. Աղայանը եւ ժողովրդական հերոսութիւնը), Երեւան, Երեւանի համալսարանի հրատարակչութիւն, 1942, 140 էջ։ * Հայ նոր գրականության պատմութիւն, հատոր 3 (հատորին մէջ զետեղուած է «Ղազարոս Աղայան» գլուխը, որ գրած է Ասատուր Ասատրյանը), Երեւան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1964, էջ 270-326։ * Աստվածատրյան Վ., Աղայանը մանկավարժ, Երեւան, 1947։ * Ավթանդիլյան Ա., Ղազարոս Աղայանի աշխարհայացքը, Երեւան, 1983։ * Ղազարոս Աղայան (1840-1911) (Մատենագիտութիւն), Երեւան, 1972։ * Ղազարոս Աղայանը ժամանակակիցների հուշերում, Երեւան, 1967։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [http://www.azator.gr/yushatetr/75-ghazaros-aghaian-hay-zoghovourti-anzoukagan-mangakire-ou-metzarjek-ousoutsitche Ղազարոս Աղայեան (1840¬1911).Հայ ժողովուրդի անզուգական մանկագիրն ու մեծարժէք Ուսուցիչը։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305041853/http://www.azator.gr/yushatetr/75-ghazaros-aghaian-hay-zoghovourti-anzoukagan-mangakire-ou-metzarjek-ousoutsitche |date=2016-03-05 }} * [http://www.azad-hye.net/diary/2008/ghazaros-aghayan.htm Յիշողութիւն։]{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.editprint.am/index.php?route=product/product&product_id=628 ԻՄ ԳՐԱԴԱՐԱՆԸ: ՂԱԶԱՐՈՍ ԱՂԱՅԵԱՆ ԷԼ. ԳԻՐՔ (դասական ուղղագրութիւն)։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407134035/http://www.editprint.am/index.php?route=product/product&product_id=628 |date=2019-04-07 }} {{DEFAULTSORT:Աղայեան, Ղազարոս}} [[Ստորոգութիւն:5 Ապրիլի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:20 Յունիսի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Խոջիվանքի գերեզմանատան մէջ թաղուածներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] {{Արտաքին յղումներ}} rfug4t5vezri1odsw5tla66a53m3n7v 0 4016 249925 224703 2026-04-09T08:23:52Z Maral Dikbikian 4797 249925 wikitext text/x-wiki [[պատկեր:Brockhaus Lexikon.jpg|մինի|1902 թ. Պրոքհաուսի հանրագիտարանը]] [[պատկեր:SAE set.jpg|մինի|[[Հայկական սովետական հանրագիտարան]]]] '''Հանրագիտարան''', համայնագիտական մատչելի տեղեկատու, որ առաւել էական տեղեկութիւն կը պարունակէ գիտելիքներու կամ հմտական եւ գործնական գործունէութեան բոլոր (համապարփակ) կամ առանձին (ճիւղային) բնագաւառներուն վերաբերեալ<ref>{{Cite web |url=http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=1366 |title=Հայկական Հանրագիտարան - Հանրագիտարան և բառարան |accessdate=2015-10-06 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202252/http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=1366 |dead-url=yes }}</ref>։ [[Հայերէն]] Հանրագիտարան (հանր (հանրային, ընդհանուր) + ա (յօդակապ) + գիտ (գիտելիք, գիտութիւն) + արան (տեղ բնորոշող գոյականակերտ վերջածանց)) բառը (Տեղեկատու ձեռնարկ գիտութեան բոլոր կամ առաձին ճիւղերու մասին<ref>Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, հատոր 3, Հայկական ՍՍՀ Գիտություններիր ակադեմիա, Երեւան, Գլխավոր խմբագիր Հ.Բ.Ջահուկյան, 1974</ref>) աշխարհի շատ լեզուներով կը հնչէ «էնսեքլոփետիա» կամ «էնսայքլոփիտիա» եւ տառադարձուած է հին յունարէն «ἐγκυκλοπαιδεία»<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29gkuklopaidei%2Fa Ἐγκυκλοπαιδεία], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus project</ref> բառէն, որ յառաջ եկած է կամ ծագում առած է «ἐγκύκλιος παιδεία»<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A2007.01.0060%3Abook%3D1%3Achapter%3D10%3Asection%3D1 Eγκύκλικος παιδεία], Quintilian, ''Institutio Oratoria'', 1.10.1, at Perseus project</ref> «էնքիուքլիոս փայտիա» արտայայտութենէն («էնքիուքլիոս»(ἐγκύκλιος), որ կը նշանակէ «համապարփակ» կամ «շրջանառուած» իսկ «փայտիա» (παιδεία)<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3De%29gku%2Fklios Eγκύκλιος], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus project</ref> կը նշանակէ «մանկավարժութիւն»<ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpaidei%2Fa Παιδεία], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus project</ref>))։ Արտայայտութիւնը տառացիօրէն կարելի է թարգմանել «համապարփակ կրթութիւն» կամ «գիտելիքներու ընդհանուր ուսուցում» (knowledge of general education)։ {{քաղվածք|Հանրագիտարանը յիրաւի նպատակ ունի հաւաքել ամբողջ աշխարհի տարածուած գիտելիքները, որոնք ընդհանրացուած համակարգով մեր ժամանակակիցներուն ներկայացնելու եւ մեզմէ ետք եկողներուն փոխանցելու համար, որպէսզի անցած դարերուն աշխատանքը անօգուտ չըլլայ գալիք դարերուն համար եւ մեր զաւակները աւելի լաւ իրազեկուած ու կրթուած ըլլալով, միեւնոյն ժամանակ նաեւ աւելի շնորհալի ու երջանիկ ըլլան եւ վերջապէս, որպէսզի մենք չմեռնինք ու կորսուինք առանց գալիք ժամանակներու մարդկային ցեղին որեւէ օգտակար ծառայութիւն մատուցելու։ |Տենի Տիտրոօ<ref>Denis Diderot and Jean le Rond d'Alembert [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;idno=did2222.0000.004;rgn=main;view=text ''Encyclopédie.''] University of Michigan Library:Scholarly Publishing Office and DLXS. Retrieved on: November 17, 2007</ref>}} [[Պատկեր:Ringelbergius, 'Lucubrationes...KYKLOPEDEIA...' ed. Basel 1541 original.JPG|մինի|աջից| 1541 թ, Պազելի մէջ տպագրուած գիրքի տիտղոսաթերթը, ուր առաջին անգամ օգտագործուած է «քիքլոփետիա» բառը]] == Հանրագիտարան Ընդհանուր Հասկացութիւն == Թէպէտեւ գիտելիքներու հաւաքական ամբողջութեան գաղափարը հազարամեակներու պատմութիւն ունի, «քիքլոփետիա» եզրը որպէս գիրքի վերնագիր առաջին անգամ օգտագործուած է [[1541]]-ին՝ Ճոաքիմուս Ֆորթիուս Ռինկելպերկիուսի կողմէ, «Lucubrationes vel potius absolutissima kyklopaideia» (Պազել, 1541)։ «Ինսեքլոփետիա» կամ «ինսայքլոփիտիա» բառը առաջին անգամ որպէս գիրքի վերնագիր օգտագործուած է խրուաթ իէնսեքլոփետիստ Փաւաօ Սքալիքին կողմէ «Encyclopaedia seu orbis disciplinarum tam sacrarum quam prophanarum epistemon» (Գիտական առարկաներու աշխարհի գիտելիքներու ինցիկլոփետիա, Պազել,1559): Խօսակցութեան մէջ յայտնի ամէնահին օգտագործումներէն մէկը եղած է [[Ֆրանսուա Ռապլէի]] «Փանթակրիւէլ» գիրքին մէջ 1532-ին<ref>{{cite book|title=Pliny's Catalogue of Culture: Art and Empire in the Natural History|author=Sorcha Carey|pages=17|chapter=Two Strategies of Encyclopaedism|date=2003|publisher=Oxford University Press|isbn=0199259135}}</ref>։ 21-րդ դարուն, թուային եւ բաց աղբիւրով (open-source) տարբերակներու յայտնութիւնը, ինչպիսին է Ուիքիփետիան (ուիքի կայքէջի ձեւաչափին հետ միասին), հսկայականօրէն ընդլայնած է հանրագիտարանային գրառումներու մատչելիութիւնը, հեղինակային կազմը, ընթերցողներու թիւն ու բազմազանութիւնը<ref>{{Cite book|title=Amateur media: social, cultural and legal perspectives|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-78265-4|editor-last=Hunter|editor-first=Dan|location=London}}</ref>: == Յատկանիշներ<ref>{{Citation|title=Encyclopedia|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Encyclopedia&oldid=1347595202|date=2026-04-07|accessdate=2026-04-09|language=en}}</ref> == Ժամանակակից հանրագիտարանը զարգացած է 18-րդ դարու '''[[Բառարան|բառարանէն]]'''. այս ժառանգականութիւնը կարելի է տեսնել տպագիր հանրագիտարաններու այբբենական կարգին մէջ: Պատմականօրէն, թէ՛ հանրագիտարանները եւ թէ՛ բառարանները կազմուած են բարձրագոյն կրթութիւն ստացած հեղինակներու կողմէ, սակայն անոնք կառուցուածքային զգալի տարբերութիւններ ունին: Բառարանը լեզուաբանական աշխատութիւն մըն է, որ գլխաւորաբար կը կեդրոնանայ բառերու այբբենական ցանկին եւ անոնց '''սահմանումներուն''' վրայ: Հոմանիշ բառերը կամ նոյն նիւթին առնչուող եզրերը բառարանին մէջ ցրուած վիճակի մէջ կը գտնուին, ինչ որ առիթ չի տար նիւթի խորքային քննարկման: Հետեւաբար, բառարանը սովորաբար սահմանուած բառին վերաբերեալ կու տայ սահմանափակ տեղեկութիւն, վերլուծութիւն կամ նախապատմութիւն: Թէեւ անիկա կրնայ սահմանում մը առաջարկել, սակայն ընթերցողը կրնայ թերի մնալ եզրոյթի իմաստը, կարեւորութիւնը կամ սահմանափակումները հասկնալու հարցին մէջ, ինչպէս նաեւ՝ թէ տուեալ եզրոյթը ինչպէ՛ս կը կապուի գիտելիքի աւելի լայն բնագաւառի մը հետ: Այս կարիքները հոգալու համար, հանրագիտարանային յօդուածը սովորաբար չի սահմանափակուիր պարզ սահմանումներով կամ առանձին բառի մը բացատրութեամբ, այլ կու տայ նիւթի մը կամ '''գիտակարգի''' (discipline) աւելի ընդարձակ իմաստը: ըստ «Մերիըմ-Ուեպսթըր» (Merriam-Webster) բառարանի սահմանման՝ հանրագիտարանը «աշխատութիւն մըն է, որ կը պարունակէ տեղեկութիւններ գիտելիքի բոլոր ճիւղերու մասին կամ համապարփակ կերպով կը քննէ գիտելիքի որոշակի բնագաւառ մը՝ սովորաբար այբբենական կարգով եւ յաճախ ըստ նիւթի դասաւորուած յօդուածներով»: Բացի նիւթի սահմանումէն եւ հոմանիշ եզրերու թուարկումէն, յօդուածը կրնայ աւելի խորութեամբ քննել նիւթին ընդարձակ իմաստը եւ փոխանցել տուեալ հարցին շուրջ կուտակուած ամենակարեւոր գիտելիքները: Հանրագիտարանային յօդուածը յաճախ կը ներառէ նաեւ բազմաթիւ քարտէսներ եւ '''պատկերազարդումներ''', ինչպէս նաեւ մատենագիտութիւն ու վիճակագրական տուեալներ: Բացի այդ, երբեմն որոշակի հանրագիտարանէ մը քաղուած յօդուածներու հաւաքածոյէն (ամբողջական կամ մասնակի) կը կազմուին առանձին գիրքեր կամ ընթերցանութեան ցանկեր: === Չորս Հիմնական Տարրեր === Հանրագիտարանը կը սահմանուի չորս հիմնական տարրերով՝ իր նիւթը (բովանդակութիւնը), ընդգրկումը (scope), դասաւորման եղանակը եւ արտադրութեան (ստեղծման) մեթոտը. # '''Նիւթը.''' Հանրագիտարանները կրնան ըլլալ ընդհանուր՝ պարունակելով յօդուածներ իւրաքանչիւր բնագաւառի վերաբերեալ (անգլերէն «Էնսայքլոփիտիա Պրիթանիքա»-ն (Encyclopædia Britannica) եւ գերմաներէն «Պրոքհաուզ»-ը (Brockhaus) յայտնի օրինակներ են): Ընդհանուր հանրագիտարանները կրնան ներառել ուղեցոյցներ՝ զանազան գործնական հմտութիւններու վերաբերեալ, ինչպէս նաեւ ներկառուցուած բառարաններ ու տեղանուններու ցանկեր (gazetteers): Կան նաեւ հանրագիտարաններ, որոնք կը քննեն բազմազան նիւթեր՝ որոշակի մշակութային, էթնիք կամ ազգային տեսանկիւնէ, ինչպէս՝ «Մեծ սովետական հանրագիտարանը» կամ «Հրէական հանրագիտարանը» (Encyclopaedia Judaica): # '''Ընդգրկումը.''' Հանրագիտարանային ընդգրկում ունեցող աշխատութիւնները նպատակ ունին փոխանցել տուեալ բնագաւառի (օրինակ՝ բժշկութեան, փիլիսոփայութեան կամ իրաւաբանութեան) կուտակուած կարեւոր գիտելիքները: Այս աշխատութիւնները կրնան տարբերիլ նիւթի լայնութեամբ եւ քննարկման խորութեամբ՝ կախուած '''թիրախային լսարանէն''': # '''Դասաւորման Եղանակը.''' Դասաւորման որոշակի համակարգուած մեթոտները էական են հանրագիտարանը որպէս տեղեկատու օգտագործելի դարձնելու համար: Պատմականօրէն գոյութիւն ունեցած են տպագիր հանրագիտարաններու դասաւորման երկու հիմնական ձեւեր՝ '''այբբենական''' (բաղկացած քանի մը առանձին յօդուածներէ՝ դասաւորուած այբբենական կարգով) եւ դասաւորում ըստ '''աստիճանակարգուած (hierarchical)''' բնագաւառներու: Առաջին մեթոտը այսօր աւելի տարածուած է, յատկապէս ընդհանուր բնոյթի գործերու պարագային: Սակայն, '''ելեկտրոնային միջոցներու''' ճկունութիւնը նոր հնարաւորութիւններ կը ստեղծէ նոյն բովանդակութիւնը դասաւորելու տարբեր եղանակներով: Աւելին, ելեկտրոնային միջոցները կ'ընձեռեն որոնման, համակարգման (indexing) եւ յղումներու (cross reference) նոր կարողութիւններ: 18-րդ դարու «Հանրագիտարանի» (Encyclopédie) տիտղոսաթերթին վրայ զետեղուած Հորատիոսի բնաբանը կը շեշտէ կառուցուածքի կարեւորութիւնը. «Ի՜նչ շնորհ կրնայ աւելնալ հասարակ նիւթերուն՝ կարգի ու կապակցութեան զօրութեամբ»: # '''Արտադրութեան Մեթոտը.''' Ժամանակակից բազմամիջոց (multimedia) ու տեղեկատուական դարաշրջանի զարգացման հետ մէկտեղ, ի յայտ եկած են տեղեկութիւններու հաւաքման, ստուգման, ամփոփման եւ ներկայացման նոր մեթոտներ: Նախագիծեր, ինչպիսիք են՝ Interpedia-ն, Everything2-ը, Microsoft Encarta-ն, h2g2-ն եւ Wikipedia-ն, հանրագիտարանի նոր ձեւերու օրինակներ են, քանի որ տեղեկատուութեան ստացումը (information retrieval) դարձած է աւելի պարզ: Հանրագիտարաններու ստեղծման մեթոտը պատմականօրէն աջակցութիւն ստացած է թէ՛ շահոյթ հետապնդող եւ թէ՛ ոչ-շահութաբեր միջավայրերու մէջ. օրինակ՝ վերոյիշեալ «Մեծ սովետական հանրագիտարանը» ամբողջութեամբ պետական հովանաւորութիւն ունէր, մինչդեռ «Պրիթանիքա»-ն կը գործէր որպէս շահութաբեր հաստատութիւն: === Հանրագիտական Բառարաններ === Որոշ աշխատութիւններ, որոնք կը կրեն «բառարան» տիտղոսը, իրականութեան մէջ նման են հանրագիտարաններու. ասիկա յատկապէս կը վերաբերի որոշակի բնագաւառի մը նուիրուած գործերուն (ինչպէս՝ «Միջնադարի բառարանը», «Ամերիկեան ռազմածովային նաւերու բառարանը» եւ «Պլեքի իրաւաբանական բառարանը»): Աւստրալիոյ ազգային բառարանը՝ «Մաքուորի բառարանը» (Macquarie Dictionary), իր առաջին հրատարակութենէն ետք վերածուեցաւ '''հանրագիտական բառարանի'''՝ ընդունելով հասարակ հաղորդակցութեան մէջ յատուկ անուններու եւ անոնցմէ ածանցուած բառերու գործածութիւնը: === Տարբերութիւններ Հանրագիտարաններու եւ Բառարաններու Միջեւ === Հանրագիտարաններու եւ բառարաններու միջեւ կան որոշ ընդհանուր տարբերութիւններ: Ամենատեսանելի տարբերութիւնն այն է, որ հանրագիտարանային յօդուածները աւելի երկար են, աւելի բովանդակալից եւ աւելի մանրակրկիտ, քան ընդհանուր նշանակութեան բառարաններու բացատրութիւնները: Տարբերութիւններ կան նաեւ բովանդակութեան մէջ. * '''Բառարանները''' կու տան լեզուաբանական տեղեկութիւններ բուն բառերուն մասին: * '''Հանրագիտարանները''' աւելի շատ կը կեդրոնանան այն '''հասկացողութիւններուն''' (concepts) վրայ, զորս այդ բառերը կը ներկայացնեն: Հետեւաբար, մինչ բառարանային բացատրութիւնները անքակտելիօրէն կապուած են նկարագրուող բառին, հանրագիտարանային յօդուածները կրնան ունենալ տարբեր վերնագիրներ: Այդ իսկ պատճառով, բառարանային բացատրութիւնները միշտ չէ, որ լիովին թարգմանելի են այլ լեզուներու, մինչդեռ հանրագիտարանային յօդուածները կրնան թարգմանուիլ: Գործնականին մէջ, սակայն, այս սահմանազատումը բացարձակ չէ, քանի որ չկայ յստակ տարբերութիւն փաստացի «հանրագիտական» տեղեկութեան եւ բառարաններուն մէջ սովորաբար հանդիպող լեզուաբանական տեղեկութեան միջեւ: Այսպիսով, հանրագիտարանները կրնան պարունակել նիւթեր, որոնք առկայ են բառարաններու մէջ, եւ հակառակը. յատկապէս բառարանային բացատրութիւնները յաճախ կը ներառեն փաստացի տեղեկութիւններ այն մասին, թէ ինչի՛ կը վերաբերի տուեալ բառը<ref>{{Cite book|title=Dictionary of lexicography|last=Hartmann|first=Reinhard R. K.|last2=James|first2=Gregory|date=2001|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-14143-7|edition=1. publ. in paperback|location=London}}</ref><ref>{{Cite book|title=Modern lexicography: an introduction|last=Béjoint|first=Henri|date=2023|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-829951-6|series=Oxford linguistics|location=Oxford}}</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Գիրքեր]] q8saflxt4ml5k830d0hmo4s3rh98tct 0 4874 249918 241265 2026-04-08T19:35:33Z JohnYahyaHanna 7467 249918 wikitext text/x-wiki '''Յանգ եւ տուն''', գրական՝ չափածոյ [[Ստեղծագործութիւն|ստեղծագործութեան]], [[Հնչիւն (խօսքի միաւոր)|հնչիւնային]] ձեւաւորման հիմնական կողմերէն մին։ [[Հանգիտութիւն|Նմանաձայնութեան (Հանգիտութեան)]] երէք տեսակներէն մէկը։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> Յանգը, այսինքն՝ տողէ [[տող]] կրկնուող տողավերջի [[վանկ]]ը, իր կարգին կարեւոր գործօն է [[չափածո]]յի կշռոյթին եւ երաժշտականութեան համար։ Իր ձեւով, անիկա կը շեշտէ տողավերջի դադարը, որ կարեւոր է կշռոյթի համար․ նաեւ կը [[Շեշտ (երաժշտութիւն)|շեշտէ]], կը խտացնէ բառիմաստները (մանաւանդ զի՛նք պարունակող բառին իմաստը)։ Ասով մէկտեղ, յանգը անհրաժեշտ տարր չէ չափածոյին համար։ [[Քնարական սեռ|Քնարական]] երկերու պատմութեան մէջ, անիկա գործածութեան մտած է բաւական ուշ՝ [[միջնադար]]էն ասդին։ Երբեմն, նոր ժամանակներու մէջ եւս, բանաստեղծներ նախընտրած են անտեսել զայն, կամ յարգած եւ կիրարկած են՝ զայն նկատելով հանդերձ «արուեստին բռնաւորը, (բանաստեղծի) հոգիին ետմղիչը»։ Բայց աւելի՝ անոնք, երբեմն նոյնիսկ ամէնայեղափոխականներէն համոզուած են, որ առանց յանգի՝ բանաստեղծութիւնը կը փլի։ «Յանգը,–ըսուած է,- կը վերադարձնէ նախորդ տողին․ կը ստիպէ յիշել զայն․ միտք մը ձեւակերպող բոլոր տողերը կը հարկադրէ միատեղ ըլլալու»։ Յանգերը կրնան ըլլալ հարուստ կամ աղքատ, համաձայն կրկնուող։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութիւն (Նմանաձայնութիւն, գրական հնարք)]] * [[Առձայնոյթ]] * [[Բաղաձայնոյթ]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Գրականութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Տաղաչափութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Բառագիտութիւն]] ayicxeou7gacj6vud32yej9cevlk8sl 0 5511 249923 152876 2026-04-09T06:32:16Z Maral Dikbikian 4797 249923 wikitext text/x-wiki '''Պատմողական սեռ''', [[արձակ]]ի նոր նուաճումներէն գլխաւորը այն է, որ պատմողականը կը հարստանայ ներքին եզրով՝ հոգեբանական խորութեամբ։ [[Զապէլ Եսայեան|Զ․ Եսայեանի]] գործը հաւանօրէն յարակագոյն օրինակները կու տայ մեզի այս տիպի հարստացման։ «Նկարագիր մը» խորագրեալ առաջին հատուածը կը նկարէ գրագիտուհիին Երանիկ մօրաքրոջ հոգեբանական կերպարը՝ հարուստ երկուութիւններով, դրուած՝ անցեալ ու ներկայ բարքերու եւ իր մանկութեան վայրերուն խորքին վրայ։ «Հոգիներու Աքսորը» կը խորացնէ դէպի վերլուծում անիկա երկու արուեստագէտ կիներու հանդիպումը կը դարձնէ առիթ՝ կարդալու ճակատագիրը փոքրամասնական համայնքի մը՝ Պոլսոյ հայութեան, անոր մտաւորականներուն եւ արուեստագէտներուն ընդմէջէն։ == Աղբիւր == * Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 119: [[Ստորոգութիւն:Գրականութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Գրական սեռեր]] qp617u2lpe5p307rsxq8jn4w4q8deqy 0 6514 249920 249876 2026-04-09T06:05:59Z Maral Dikbikian 4797 249920 wikitext text/x-wiki {{Անաղբիւր}} '''Վիպապաշտ դպրոց''', սոյն դպրոցը առանձնաշնորհեալ տեղ եւ բոլորովին նոր ծաւալ տուած է [[Քնարերգութիւն|քնարերգութեան]]՝ անձնական ապրումներու բանաստեղծական դրսեւորման։ ժամանումը հայ վիպապաշտ գրականութեան մէջ, քնարերգութեան նմոյշներու հանդիպած ենք յատկապէս [[Պետրոս Դուրեան|Պետրոս Դուրեանի]] հետ։ Անոնց կողքին, տեսած ենք նոյն վիպապաշտներու հայրենասիրական քերթուածները։ Վիպապաշտ քնարական բանաստեղծութիւնը բարձր որակի հասած է, յատկապէս արեւմտահայ երեք քերթողներու մօտ՝ [[Նշան Պէշիկթաշլեան|Պէշիկթաշլեանի]], [[Պետրոս Դուրեան]]ի եւ [[Եղիա Տէմիրճիպաշեան]]ի։ Այս վերջինը ժամանակագրականօրէն, նաեւ իր գրական յատկանիշներով, անդին կ'անցնի վիպապաշտներէն, բայց նաեւ՝ բնորոշ կարգ մը գիծերով կրնայ դասուիլ անոնց կողքին։ Վիպապաշտ դպրոցի բանաստեղծներէն, արդէն տեսնուածներուն կողքին, կ'արժէ յիշատակել ռահվիրայ [[Ղեւոնդ Ալիշան|Հ.Ղեւոնղ Ալիշան]]ը՝ մասամբ աշխարհաբար ու մասամբ գրաբար բանաստեղծական իր գործով. Թովմաս Թէրզեանը, Մկրտիչ Աճէմեանը, Խորէն Եպս. Նարպէյը, [[Ռեթէոս Պէրպէրեան|Ռէթէոս Պէրպէրեանը]]։ Արեւելահայերէն՝ [[Սմբատ Շահազիզ|Սմբատ Շահազիզը]], [[Յովհաննէս Յովհաննիսեան|Յովհ. Յովհաննիսեանը]], [[Ղազարոս Աղայեան]]ը եւ այլ հեղինակներ։ Հայ գրականութեան '''Վիպապաշտ (Romantic)''' դպրոցը հայ մշակոյթի ամէնահզօր եւ ազդեցիկ շրջաններէն մէկն է, որ ձեւաւորուած է 19-րդ դարու առաջին կէսին եւ իր գագաթնակէտին հասած դարու երկրորդ կէսին։ Անիկա յառաջացաւ որպէս հակազդեցութիւն կլասիցիզմի (դասականութեան) խստաշունչ կանոններուն՝ առաջնահերթութիւնը տալով զգացումին, երեւակայութեան եւ անհատի ներաշխարհին։ == Հայ Վիպապաշտութեան Յատկանիշները == Հայ վիպապաշտութիւնը ունի իր ուրոյն դիմագիծը, քանի որ անիկա սերտօրէն կապուած էր հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական պայքարին եւ զարթօնքին հետ։ * Գրողներու հիմնական նպատակն էր արթնցնել ազգային ինքնագիտակցութիւնը։ * Վիպապաշտները յաճախ կը դիմէին հայոց փառաւոր պատմութեան (Արշակունեաց կամ Բագրատունեաց շրջան)՝ ցոյց տալու համար ներկայի անմխիթար վիճակը եւ յոյս ներշնչելու։ * Բնութիւնը կը ներկայացուի ոչ թէ պարզապէս որպէս տեսարան, այլ որպէս մարդկային հոգիի արտայայտութիւն։ * Վիպապաշտութեան շնորհիւ էր, որ գրականութիւնը մօտեցաւ ժողովուրդին՝ օգտագործելով կենդանի, պատկերաւոր աշխարհաբարը (ինչպէս արեւելահայ, այնպէս ալ արեւմտահայ տարբերակներով)։ == Գլխաւոր Ներկայացուցիչները == # '''Խաչատուր Աբովեան.''' Հայ նոր գրականութեան եւ վիպապաշտութեան հիմնադիրը։ Իր «Վէրք Հայաստանի» վէպով ան դրաւ ազգային վիպապաշտութեան հիմքերը։ # '''Ղեւոնդ Ալիշան.''' Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ, որ իր բանաստեղծութիւններով («Հրազդան», «Բամբ որոտան») երգեց հայրենի բնութիւնն ու փառքը։ # '''Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան.''' Արեւմտահայ վիպապաշտութեան նշանաւոր դէմքերէն, որուն գործերը համակուած են մարդասիրութեամբ եւ ազգային ցաւով։ # '''Պետրոս Դուրեան.''' Հայ քնարերգութեան ամէնատաղանդաւոր դէմքերէն, որուն գործերուն մէջ վիպապաշտութիւնը կը հասնի իր յուզական գագաթնակէտին (սէր, մահ, բնութիւն, բողոք)։ # '''Րաֆֆի.''' Պատմական վիպապաշտութեան մեծագոյն վարպետը, որ իր վէպերով («Սամուէլ», «Կայծեր») կերտեց իտէալական հերոսի կերպարը։ == Աղբիւրներ == * '''«Հայ Նոր Գրականութեան Պատմութիւն»''' (Հատոր 1-2), ՀԽՍՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի հրատարակչութիւն։ * '''Էդուարդ Ջրբաշեան''', «Հայկական վիպապաշտութիւն» (Գրականագիտական հետազօտութիւններ)։ * '''Հրանդ Թամրազեան''', «Հայ քննադատութեան պատմութիւն»։ 000ksb8sxxqo0xarw6r8556fx7j70ay 249921 249920 2026-04-09T06:07:53Z Maral Dikbikian 4797 249921 wikitext text/x-wiki '''Վիպապաշտ դպրոց''', սոյն դպրոցը առանձնաշնորհեալ տեղ եւ բոլորովին նոր ծաւալ տուած է [[Քնարերգութիւն|քնարերգութեան]]՝ անձնական ապրումներու բանաստեղծական դրսեւորման։ ժամանումը հայ վիպապաշտ գրականութեան մէջ, քնարերգութեան նմոյշներու հանդիպած ենք յատկապէս [[Պետրոս Դուրեան|Պետրոս Դուրեանի]] հետ։ Անոնց կողքին, տեսած ենք նոյն վիպապաշտներու հայրենասիրական քերթուածները։ Վիպապաշտ քնարական բանաստեղծութիւնը բարձր որակի հասած է, յատկապէս արեւմտահայ երեք քերթողներու մօտ՝ [[Նշան Պէշիկթաշլեան|Պէշիկթաշլեանի]], [[Պետրոս Դուրեան]]ի եւ [[Եղիա Տէմիրճիպաշեան]]ի։ Այս վերջինը ժամանակագրականօրէն, նաեւ իր գրական յատկանիշներով, անդին կ'անցնի վիպապաշտներէն, բայց նաեւ՝ բնորոշ կարգ մը գիծերով կրնայ դասուիլ անոնց կողքին։ Վիպապաշտ դպրոցի բանաստեղծներէն, արդէն տեսնուածներուն կողքին, կ'արժէ յիշատակել ռահվիրայ [[Ղեւոնդ Ալիշան|Հ.Ղեւոնղ Ալիշան]]ը՝ մասամբ աշխարհաբար ու մասամբ գրաբար բանաստեղծական իր գործով. Թովմաս Թէրզեանը, Մկրտիչ Աճէմեանը, Խորէն Եպս. Նարպէյը, [[Ռեթէոս Պէրպէրեան|Ռէթէոս Պէրպէրեանը]]։ Արեւելահայերէն՝ [[Սմբատ Շահազիզ|Սմբատ Շահազիզը]], [[Յովհաննէս Յովհաննիսեան|Յովհ. Յովհաննիսեանը]], [[Ղազարոս Աղայեան]]ը եւ այլ հեղինակներ։ Հայ գրականութեան '''Վիպապաշտ (Romantic)''' դպրոցը հայ մշակոյթի ամէնահզօր եւ ազդեցիկ շրջաններէն մէկն է, որ ձեւաւորուած է 19-րդ դարու առաջին կէսին եւ իր գագաթնակէտին հասած դարու երկրորդ կէսին։ Անիկա յառաջացաւ որպէս հակազդեցութիւն կլասիցիզմի (դասականութեան) խստաշունչ կանոններուն՝ առաջնահերթութիւնը տալով զգացումին, երեւակայութեան եւ անհատի ներաշխարհին։ == Հայ Վիպապաշտութեան Յատկանիշները == Հայ վիպապաշտութիւնը ունի իր ուրոյն դիմագիծը, քանի որ անիկա սերտօրէն կապուած էր հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական պայքարին եւ զարթօնքին հետ։ * Գրողներու հիմնական նպատակն էր արթնցնել ազգային ինքնագիտակցութիւնը։ * Վիպապաշտները յաճախ կը դիմէին հայոց փառաւոր պատմութեան (Արշակունեաց կամ Բագրատունեաց շրջան)՝ ցոյց տալու համար ներկայի անմխիթար վիճակը եւ յոյս ներշնչելու։ * Բնութիւնը կը ներկայացուի ոչ թէ պարզապէս որպէս տեսարան, այլ որպէս մարդկային հոգիի արտայայտութիւն։ * Վիպապաշտութեան շնորհիւ էր, որ գրականութիւնը մօտեցաւ ժողովուրդին՝ օգտագործելով կենդանի, պատկերաւոր աշխարհաբարը (ինչպէս արեւելահայ, այնպէս ալ արեւմտահայ տարբերակներով)։ == Գլխաւոր Ներկայացուցիչները == # '''Խաչատուր Աբովեան.''' Հայ նոր գրականութեան եւ վիպապաշտութեան հիմնադիրը։ Իր «Վէրք Հայաստանի» վէպով ան դրաւ ազգային վիպապաշտութեան հիմքերը։ # '''Ղեւոնդ Ալիշան.''' Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ, որ իր բանաստեղծութիւններով («Հրազդան», «Բամբ որոտան») երգեց հայրենի բնութիւնն ու փառքը։ # '''Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան.''' Արեւմտահայ վիպապաշտութեան նշանաւոր դէմքերէն, որուն գործերը համակուած են մարդասիրութեամբ եւ ազգային ցաւով։ # '''Պետրոս Դուրեան.''' Հայ քնարերգութեան ամէնատաղանդաւոր դէմքերէն, որուն գործերուն մէջ վիպապաշտութիւնը կը հասնի իր յուզական գագաթնակէտին (սէր, մահ, բնութիւն, բողոք)։ # '''Րաֆֆի.''' Պատմական վիպապաշտութեան մեծագոյն վարպետը, որ իր վէպերով («Սամուէլ», «Կայծեր») կերտեց իտէալական հերոսի կերպարը։ == Աղբիւրներ == * '''«Հայ Նոր Գրականութեան Պատմութիւն»''' (Հատոր 1-2), ՀԽՍՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի հրատարակչութիւն։ * '''Էդուարդ Ջրբաշեան''', «Հայկական վիպապաշտութիւն» (Գրականագիտական հետազօտութիւններ)։ * '''Հրանդ Թամրազեան''', «Հայ քննադատութեան պատմութիւն»։ s9v3j7tzc0wyzdubkhvj4n78x3mil9g 0 7273 249924 228326 2026-04-09T06:37:18Z Maral Dikbikian 4797 249924 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|Ծնած է=12 Օգոստոսի 1921|ծննդավայր=Ատանա|մահացած է=14 Յունուար 1980 (58 տարեկանին)|մահուան վայրը=Երեւան|ազգութիւն=Հայ|մասնագիտութիւն=Թարգմանիչ եւ արձակագիր}} '''Գրիգոր Քէշիշեան''' ([[12 Օգոստոս]] [[1921 թուական|1921]], [[Ատանա]] ([[Կիլիկիա]])<ref name=":0">{{Cite web|url=http://media-inform.com/dates-arm/topic.php?id=3682|title=Գրիգոր Քեշիշեան - Media-inform.com|last=|first=|date=|website=media-inform.com|publisher=}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> - [[14 Յունուար]] [[1980 թուական|1980]], [[Երեւան]]), hայ արձակագիր, թարգմանիչ, իսկ [[1946 թուական|1946]]-էն՝ ԽՍՀՄ Գրողներու Միութեան անդամ։ == Կենսագրութիւն == Ծնած է [[Կիլիկիա|Կիլիկիոյ]] [[Ատանա]] [[քաղաք]]ը։ Հայրը, որ բնիկ Վահկացի էր, եղած է [[Սիս]]ի [[1921 թուական|1921]]-ի ինքնապաշտպանական հերոսամարտի ղեկավարներէն։ Գրիգոր Քեշիշեան 1935 թուականին աւարտած է Պէյրութի '''Սահակեան վարժարանը''', իսկ 1941-ին՝ Նիկոսիոյ (Կիպրոս) '''Մելքոնեան կրթական հաստատութիւնը'''։ 1941-1943 թուականներուն Պէյրութի մէջ աշխատած է որպէս գրագիր։ 1943-1946 թուականներուն ուսանած է '''Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանին''' մէջ (AUB)։ 1946 թուականին ներգաղթած է Հայաստան։ 1951-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական խնամակալութեան (ֆակուլտետ) հոգեբանութեան եւ տրամաբանութեան բաժինը։ 1953-1957 թուականներուն աշխատած է «Աւանգարդ» թերթի խմբագրութեան մէջ, նախ որպէս գրական աշխատակից, ապա՝ բաժնի վարիչ։ 1957-1958 թուականներուն «Առողջապահութիւն» ամսագրին մէջ եղած է ոճաբան, 1958-1962 թուականներուն՝ Հայպետհրատի (Հայաստանի պետական հրատարակչութիւն) խմբագիր։ 1962-1964 թուականներուն վարած է արտասահմանեան երկիրներու հետ բարեկամութեան եւ մշակութային կապի հայկական ընկերութեան մամուլի բաժինը, իսկ 1964-1970 թուականներուն՝ Սփիւռքահայութեան հետ մշակութային կապի կոմիտէի մամուլի բաժինը։ 1970-1980 թուականներուն եղած է '''[[Հանրագիտարան|Հայկական սովետական հանրագիտարանի]]''' խմբագրութեան ժողկրթութեան, հոգեբանութեան եւ մամուլի բաժնի վարիչը<ref name=":1" />։1967-1968 ուսումնական տարուան ընթացքին, համատեղութեան կարգով, սփիւռքահայ մամուլ դասախօսած է Երեւանի համալսարանի բանասիրական խնամակալութեան լրագրութեան (ժուռնալիստիկայի) բաժնին մէջ։ Գրիգոր Քեշիշեանի առաջին պատմուածքը՝ '''«Ծառս ծիրանի»''', լոյս տեսած է 1940 թուականին, Նիկոսիոյ «Այգ» պարբերականին մէջ։ Ռուսերէնով առանձին գիրքով հրատարակուած է անոր «Կղզի նման չիք Կիպրիա» (Կիպրոսի նման կղզի չկայ) երկը (Մոսկուա, 1974)։<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=4835&name=%D4%B3%D6%80%D5%AB%D5%A3%D5%B8%D6%80_%D5%94%D5%A5%D5%B7%D5%AB%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6|title=AV Production - Գրիգոր Քեշիշեան|last=|first=|date=|website=avproduction.am|publisher=|accessdate=2019-02-05|archive-date=2018-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814224353/http://avproduction.am/?ln=am&page=person&id=4835&name=%D4%B3%D6%80%D5%AB%D5%A3%D5%B8%D6%80_%D5%94%D5%A5%D5%B7%D5%AB%D5%B7%D5%B5%D5%A1%D5%B6|dead-url=yes}}</ref>։ Մահացած է [[Երեւան]]։ == Գլխաւոր գործերը == Գրած է պատմուածքներ եւ վիպակներ։ Պատմուածքներու ժողովածուներն են՝ «Մեծ Ճանապարհի Վրայ», «Պատմուածքներ», «Քեզնից Հեռու Քեզ Հետ» եւ այլն։ Իր վիպակներէն են՝ «Կտակը», «Կղզի Նման Չիք Մեր Կիպրեա»։ == Ծանօթագրութիւն == <references /> {{DEFAULTSORT:Քէշիշեան, Գրիգոր}} [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ]] [[Ստորոգութիւն:1921 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1980 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:12 Օգոստոսի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:14 Յունուարի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Ատանա ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւան մահացածներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Ատանա ծնածներ]] o7n600yba0w02z18tikqssazfgw87ot 0 15101 249919 249874 2026-04-09T05:53:42Z Maral Dikbikian 4797 249919 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = քաղաք | երկրամասի տեսակ = Մխարե | երկրամաս = Կախեթի մարզ | շրջանի տեսակ = Շրջան (վարչական միավոր){{!}}Շրջան | շրջան = Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան | տվյալ կարգավիճակում = [[1963]] | ազգային կազմ = [[վրացիներ]], [[հայեր]] | կրօնական կազմ = [[Վրաց ուղղափառ եկեղեցի]], [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի]] }} '''Տետոփլիսծղարօն''' ({{lang-ka|დედოფლისწყარო}}), քաղաք [[Վրաստան]]ի հարաւ-արեւելեան մասը, [[Կախեթի մարզ]] երկրամասին մէջ, [[Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան|Տետոփլիս Ծղարոյի շրջան]]ի վարչական կեդրոնն է։ Խորհրդային ժամանակաշրջանին յայտնի է եղած է Ծիթելի Ծղարօ անուամբ։ Բնակչութիւնը՝ {{ԲՆԿ}}։ Քաղաքը կը գտնուի [[Թբիլիսի|Թբիլիսիէն]] 115 քմ դեպի հարաւ-արեւելք հեռաւորութեան վրայ։ Վրացական երկաթուղիի ամէնաարեւելեան կայանը կը գտնուի Տետոփլիսծղարօյի մէջ։ Քաղաքի մօտակայքը կը գտնուի միջնադարեան Խորնաբուջի ամրոցը։ == Պատմութիւն<ref>{{Citation|title=Dedoplistsqaro|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dedoplistsqaro&oldid=1314608081|date=2025-10-02|accessdate=2026-04-09|language=en}}</ref> == Այս վայրը առաջին անգամ կը յիշատակուի միջնադարեան տարեգրութիւններուն մէջ որպէս ռազմական կայան, որ հիմնադրուած է Վրաստանի Դաւիթ Դ. Շինարար թագաւորին կողմէ (գահակալած՝ 1089–1125): Աւանդութիւնը բնակավայրին անունը, որ բառացիօրէն կը նշանակէ «Թագուհիին աղբիւրը», կը կապէ Թամար թագուհիին հետ (գահակալած՝ 1184–1213): Վրաստանի բռնակցումէն ետք, ռուսերը 1803-ին հոն հիմնեցին ռազմական բերդ մը՝ պաշտպանուելու համար Տաղստանի ապստամբներու յարձակումներէն, եւ գիւղը վերանուանեցին Ցարսքիէ Քոլոտցի (ռուսերէն՝ Царские Колодцы), այսինքն՝ «արքայական ջրհորներ»։ 1869-ին, գերմանացի ձեռներէցներ Քարլ Հայնրիխ ֆոն Սիմենս եւ Էռնսթ Վերնըր ֆոն Սիմենս գիւղին մօտակայքը հիմնեցին նաւթավերամշակման գործարան մը, որ գործեց մինչեւ 1870-ական թուականներու կէսերը<ref>{{Citation|title=THE WAYBACK MACHINE:|url=https://doi.org/10.2307/j.ctv37xg23w.14|publisher=Marcial Pons, ediciones jurídicas y sociales|date=2022-01-01|accessdate=2026-04-09|isbn=978-84-1381-477-3|pages=269–284|first=Marta Cantos|last=Pardo}}</ref>: Վրաստանի կարճատեւ անկախութեան շրջանին (1918–1921), գիւղը պահպանեց իր ռազմական կառոյցներն ու մեծ կայազօրը: 18 Փետրուար 1921-ին, վրացական զօրքերու հետ ժամեր տեւած ծանր մարտերէ ետք, բնակավայրը գրաւուեցաւ ներխուժող խորհրդային ռուսական ուժերուն կողմէ: Այս ճակատամարտին ընթացքին սպաննուեցաւ ռուս հրամանատար Փիոթր Քուրիշքոն<ref>(in Russian) Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. / Гл. ред. С.С.Хромов; Ред. кол.: Н.Н.Азовцев, Е.Г.Гимпельсон, П.А.Голуб и др. – М.: Советская энциклопедия, 1987, С. 315.</ref>: Խորհրդային կառավարութիւնը անունը փոխեց Ծիթելծղարոյի (վրացերէն՝ წითელწყარო, «Կարմիր աղբիւր») եւ 1963-ին բնակավայրին շնորհեց քաղաքի կարգավիճակ: 1991-ին վերականգնուեցաւ պատմական Տետոփլիս Ծղարօ անունը: Քաղաքին մօտակայքը կը գտնուին միջնադարեան Խորնապուժի բերդին աւերակները: Տետոփլիս Ծղարոյի շրջանին մէջ կը գտնուի նաեւ Վաշլովանի պետական արգելոցը: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Վրաստան]] e9cs2zbx1qxqkl6h9prn6tayyufkc8z 0 15320 249898 146856 2026-04-08T13:08:16Z ԱշբոտՏՆՂ 139 Bot: Fixing broken redirect to moved target page [[Վիկօ]] 249898 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Վիկօ]] {{Ջնջել}} cxh1ikn53itijqkivdxcikkd4h57bjl 0 15424 249897 147383 2026-04-08T13:08:16Z ԱշբոտՏՆՂ 139 Bot: Fixing broken redirect to moved target page [[Աշտոտ]] 249897 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Աշտոտ]] {{Ջնջել}} 59v1rnj1higef86d5f9ek3cxpre4gkn 2 28150 249926 249724 2026-04-09T08:38:15Z Կարէն 9021 249926 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|Abd ül-Hamîd-i sânî}}), [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց երեսուներեք տարի: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 9us1tamqiwlp6a2vjqv51vv7thx64kx 249927 249926 2026-04-09T08:42:33Z Կարէն 9021 249927 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց երեսուներեք տարի: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 3beh3h7p0jrxpu7aciq3obk3s6d832w 249928 249927 2026-04-09T08:56:42Z Կարէն 9021 249928 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} sl1hz374j4lq680j8cr09p54upoaw0j 249929 249928 2026-04-09T09:00:14Z Կարէն 9021 249929 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref>'''''»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 5lqehb7ii46rsrmaefpwlc5g2tnx7rm 249930 249929 2026-04-09T09:01:42Z Կարէն 9021 249930 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref>'''''»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 3tvv6kxuetcn90dncqxwojx0rvnxmym 249931 249930 2026-04-09T09:02:44Z Կարէն 9021 249931 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref>'''''»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 7js421c6rx05eyhfn0u2vxiry3x1uvd 249932 249931 2026-04-09T09:06:10Z Կարէն 9021 249932 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին '''''«Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>'''''»''''', '''''«Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />'''''»''''' եւ '''''«Կարմիր Գազան»''''' մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} eg4lgv6d70usi1397mcb9g39toqljyn 249933 249932 2026-04-09T09:09:13Z Կարէն 9021 249933 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 6z1erarxvm22wq5tsg5x7kclferhyec 249936 249933 2026-04-09T09:50:04Z Կարէն 9021 249936 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]», ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ գործադրութեան համար: Իր բացարձակ իշխանութիւնը պահպանելու նպատակով, ան Կ. Պոլիսէն վռնտեց եւ սպաննել տուաւ բարենորոգումներու պաշտպանները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} qvc5pa8bhypmqjyzwt2pns4t8huc6fi 249938 249936 2026-04-09T09:59:17Z Կարէն 9021 249938 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]», ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ գործադրութեան համար<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=6jQdAAAAMAAJ&pg=PA7&dq=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81+%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8+%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwin5YXfwOCTAxWkEBAIHSjJGCwQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81%20%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&f=false|title=Հայաստան, ուղեւորութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ|last=Lynch|first=Harry Finnis Blosse|date=1914|publisher=Տպագր. Ռ. Սագաեան|language=hy}}</ref>: Իր բացարձակ իշխանութիւնը պահպանելու նպատակով, ան Կ. Պոլիսէն վռնտեց եւ սպաննել տուաւ բարենորոգումներու պաշտպանները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 3v7b0k3x8f4eimaxtwnmtsemid2ltbe 249939 249938 2026-04-09T10:00:53Z Կարէն 9021 249939 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]»<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=Kf8yAAAAMAAJ&pg=PA150&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայկական մղձաւանջը: քննական վերլուծումներ|last=Mushegh|first=Archbishop|date=1916|publisher=Տպարան "Ազգ"ի|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=SkAzAAAAMAAJ&pg=PA124&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայերը Նիկոմիդիոյ գաւառին մէջ: ուսումնասիրութիւն վիճակագրական ցուցակներով եւ քարտէսով|last=Գասապեան|first=Մինաս Գ|date=1913|publisher=Ազատամարտ|language=hy}}</ref>, ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ գործադրութեան համար<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=6jQdAAAAMAAJ&pg=PA7&dq=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81+%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8+%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwin5YXfwOCTAxWkEBAIHSjJGCwQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81%20%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&f=false|title=Հայաստան, ուղեւորութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ|last=Lynch|first=Harry Finnis Blosse|date=1914|publisher=Տպագր. Ռ. Սագաեան|language=hy}}</ref>: Իր բացարձակ իշխանութիւնը պահպանելու նպատակով, ան Կ. Պոլիսէն վռնտեց եւ սպաննել տուաւ բարենորոգումներու պաշտպանները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 53ja870gymxllx1plqfe7o1lhcx1brq 249943 249939 2026-04-09T10:07:32Z Կարէն 9021 249943 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]»<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=Kf8yAAAAMAAJ&pg=PA150&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայկական մղձաւանջը: քննական վերլուծումներ|last=Mushegh|first=Archbishop|date=1916|publisher=Տպարան "Ազգ"ի|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=SkAzAAAAMAAJ&pg=PA124&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայերը Նիկոմիդիոյ գաւառին մէջ: ուսումնասիրութիւն վիճակագրական ցուցակներով եւ քարտէսով|last=Գասապեան|first=Մինաս Գ|date=1913|publisher=Ազատամարտ|language=hy}}</ref>, ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ գործադրութեան համար<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=6jQdAAAAMAAJ&pg=PA7&dq=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81+%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8+%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwin5YXfwOCTAxWkEBAIHSjJGCwQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81%20%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&f=false|title=Հայաստան, ուղեւորութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ|last=Lynch|first=Harry Finnis Blosse|date=1914|publisher=Տպագր. Ռ. Սագաեան|language=hy}}</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} fme9ezak1wlttf8asn8k9j8b95jve0t 249951 249943 2026-04-09T10:19:59Z Կարէն 9021 249951 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Իշխանութեան առաջին շրջանին անոր դէմքը ծածկուած էր անթափանցելի քօղով մը<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Հակառակ անոր որ քիչ կրթութիւն ստացած էր, ան կը սիրէր կարդալ եւ անբասիր ու չափաւոր կեանք կը վարէր,: Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]»<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=Kf8yAAAAMAAJ&pg=PA150&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայկական մղձաւանջը: քննական վերլուծումներ|last=Mushegh|first=Archbishop|date=1916|publisher=Տպարան "Ազգ"ի|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=SkAzAAAAMAAJ&pg=PA124&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայերը Նիկոմիդիոյ գաւառին մէջ: ուսումնասիրութիւն վիճակագրական ցուցակներով եւ քարտէսով|last=Գասապեան|first=Մինաս Գ|date=1913|publisher=Ազատամարտ|language=hy}}</ref>, ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս,: Սուլթանը իր անձին դէմ սարքուած ոճիրի մը անդադրում եւ անբուժելի վախին մէջ կ'ապրէր, այն աստիճան որ չէր համարձակէր երկու գիշեր իրարու վրայ նոյն սենեակին մէջ պառկիլ: Ան յաջողեցաւ իր շուրջը կերտել լրտեսներու եւ քսուներու հսկայական ցանց մը: Իր բացարձակ իշխանութիւնը պահպանելու նպատակով, ան Կ. Պոլիսէն վռնտեց, բանտարկեց կամ մահապատիժի ենթարկեց Երիտասարդ-Թուրք կուսակցութիւնն ու բարենորոգումներու պաշտպանները: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական եւ ալպանական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ ու ապահով գործադրութեան համար<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=6jQdAAAAMAAJ&pg=PA7&dq=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81+%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8+%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwin5YXfwOCTAxWkEBAIHSjJGCwQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81%20%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&f=false|title=Հայաստան, ուղեւորութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ|last=Lynch|first=Harry Finnis Blosse|date=1914|publisher=Տպագր. Ռ. Սագաեան|language=hy}}</ref>: Միեւնոյն ժամանակ, Ապտիւլ Համիտ նորէն ձեռք անցուց իր կրօնական պետի դերը՝ դառնալով մոլեռանդ իսլամներուն պետը եւ սերտ յարաբերութիւններ մշակելով ուխտաւորներու ու շէյխերու հետ,: Նախարարութեան եւ եպարքոսութեան մէջ անդադրում եւ յանկարծական փոփոխութիւններ կը կատարէր՝ պետական պաշտօնեաները միշտ կասկածի եւ անվստահութեան տակ պահելով,: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} kjczjpzhx1p8rim6gh82iqw9lxi3hse 249958 249951 2026-04-09T10:24:01Z Կարէն 9021 249958 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Իշխանութեան առաջին շրջանին անոր դէմքը ծածկուած էր անթափանցելի քօղով մը<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Հակառակ անոր որ քիչ կրթութիւն ստացած էր, ան կը սիրէր կարդալ եւ անբասիր ու չափաւոր կեանք կը վարէր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A7%D6%80+%D5%A9%D5%A7+%D6%84%D5%AB%D5%B9+%D5%AF%D6%80%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6+%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AE+%D5%A7%D6%80+,+%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81+%D5%A9%D5%A7+%D5%AF%D5%A8+%D5%BD%D5%AB%D6%80%D5%A7%D6%80&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwilismtxuCTAxVQIhAIHbUPNWoQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A7%D6%80%20%D5%A9%D5%A7%20%D6%84%D5%AB%D5%B9%20%D5%AF%D6%80%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%20%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AE%20%D5%A7%D6%80%20,%20%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81%20%D5%A9%D5%A7%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BD%D5%AB%D6%80%D5%A7%D6%80&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>։ Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]»<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=Kf8yAAAAMAAJ&pg=PA150&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայկական մղձաւանջը: քննական վերլուծումներ|last=Mushegh|first=Archbishop|date=1916|publisher=Տպարան "Ազգ"ի|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=SkAzAAAAMAAJ&pg=PA124&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայերը Նիկոմիդիոյ գաւառին մէջ: ուսումնասիրութիւն վիճակագրական ցուցակներով եւ քարտէսով|last=Գասապեան|first=Մինաս Գ|date=1913|publisher=Ազատամարտ|language=hy}}</ref>, ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս,: Սուլթանը իր անձին դէմ սարքուած ոճիրի մը անդադրում եւ անբուժելի վախին մէջ կ'ապրէր, այն աստիճան որ չէր համարձակէր երկու գիշեր իրարու վրայ նոյն սենեակին մէջ պառկիլ: Ան յաջողեցաւ իր շուրջը կերտել լրտեսներու եւ քսուներու հսկայական ցանց մը: Իր բացարձակ իշխանութիւնը պահպանելու նպատակով, ան Կ. Պոլիսէն վռնտեց, բանտարկեց կամ մահապատիժի ենթարկեց Երիտասարդ-Թուրք կուսակցութիւնն ու բարենորոգումներու պաշտպանները: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական եւ ալպանական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ ու ապահով գործադրութեան համար<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=6jQdAAAAMAAJ&pg=PA7&dq=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81+%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8+%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwin5YXfwOCTAxWkEBAIHSjJGCwQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81%20%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&f=false|title=Հայաստան, ուղեւորութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ|last=Lynch|first=Harry Finnis Blosse|date=1914|publisher=Տպագր. Ռ. Սագաեան|language=hy}}</ref>: Միեւնոյն ժամանակ, Ապտիւլ Համիտ նորէն ձեռք անցուց իր կրօնական պետի դերը՝ դառնալով մոլեռանդ իսլամներուն պետը եւ սերտ յարաբերութիւններ մշակելով ուխտաւորներու ու շէյխերու հետ,: Նախարարութեան եւ եպարքոսութեան մէջ անդադրում եւ յանկարծական փոփոխութիւններ կը կատարէր՝ պետական պաշտօնեաները միշտ կասկածի եւ անվստահութեան տակ պահելով,: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} i65k6i9jrnlwsugbbfchv8l35eso4ml 249961 249958 2026-04-09T10:25:46Z Կարէն 9021 249961 wikitext text/x-wiki '''Ապտիւլ Համիտ Բ.''' ({{lang-ota3|عبد الحميد ثانی|՚Ապտիւլհամիտ Սանի/՚Ապտիւլհամիտ ի Սանի}})՛ [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] սուլթան մըն էր, որ իշխեց 33 տարի<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EfwzAAAAMAAJ&pg=PA190&dq=%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB+%D6%85%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF+%D5%B4%D5%A8+.+%E2%80%94+%D5%89%D5%AF%D5%A1%D5%B5|title=Արդի բարոյագիտութիւնը: պատկերազարդ|last=Թէոդիկ|first=Արշակուհի|date=1911|publisher=Hratarakutʻiwn H. Gělěchean gratan|language=hy}}</ref>: Իր դաժան եւ արիւնալի քաղաքականութեան պատճառով, հայերը եւ եւրոպական մամուլը իրեն տուին «'''''Կարմիր Սուլթան'''''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=mJYxAQAAMAAJ&pg=PA33&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Ամէնուն տարեցոյցը: զբօսալի ու պիտանի|date=1910|publisher=Տպագր. Վ. եւ Հ. Տէր-Ներսէսեան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=b47uDkJP1j0C&pg=PA3&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Եըլտըզի պօմպան: պատմական վէպ|last=Biwrat|first=Smbat|date=1912|publisher=Տպագրիչ-հրատարակիչ Վաղինակ Ս. Բիւրատ|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=npFEAQAAMAAJ&pg=PA4&source=gb_mobile_entity&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&gboemv=1&ovdme=1&gl=RU&redir_esc=y#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Տիգրանակերտի նահանգի ճարտերը եւ Քուրդերու գազանութիւնները|last=Mgrdichian|first=Thomas|date=1919|publisher=Կ. Գիհանիան|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=EocMAAAAIAAJ&pg=PA194&dq=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi-1centOCTAxVAFBAIHX8aMpcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=%D4%BF%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%AB%D6%80%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Հացի կտոր զէյթունցուն|last=Չալխուշեան|first=Գր|date=1909|publisher=Ա. հ.|language=hy}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA379&dq=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6+%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi8pOP5tOCTAxWSExAIHeHVG-gQ6AF6BAgOEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%20%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A8&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>» եւ «'''''Մարդասպան Սուլթան'''''<ref name=":0" />» մականունները։ == Կենսագրութիւն == Ան գահ բարձրացաւ 1876-ին՝ պալատական յեղափոխութեան մը շնորհիւ, երբ իր հօրեղբայրը՝ [[Ապտիւլ Ազիզ]], կեանքը վրայ տուած էր, իսկ եղբայրը՝ [[Մուրատ Ե.|Մուրատ]], գահը կորսնցուցած էր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF+%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8+%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8+%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwintLrbvuCTAxXtIRAIHUo3BioQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%BF%20%D5%A5%D5%B2%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%A8%20%D5%A3%D5%A1%D5%B0%D5%A8%20%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%BD%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%AE&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Իշխանութեան առաջին շրջանին անոր դէմքը ծածկուած էր անթափանցելի քօղով մը<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>: Հակառակ անոր որ քիչ կրթութիւն ստացած էր, ան կը սիրէր կարդալ եւ անբասիր ու չափաւոր կեանք կը վարէր<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=89ALAAAAIAAJ&pg=PA383&dq=%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A7%D6%80+%D5%A9%D5%A7+%D6%84%D5%AB%D5%B9+%D5%AF%D6%80%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6+%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AE+%D5%A7%D6%80+,+%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81+%D5%A9%D5%A7+%D5%AF%D5%A8+%D5%BD%D5%AB%D6%80%D5%A7%D6%80&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwilismtxuCTAxVQIhAIHbUPNWoQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A7%D6%80%20%D5%A9%D5%A7%20%D6%84%D5%AB%D5%B9%20%D5%AF%D6%80%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%20%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AE%20%D5%A7%D6%80%20,%20%D5%A2%D5%A1%D5%B5%D6%81%20%D5%A9%D5%A7%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BD%D5%AB%D6%80%D5%A7%D6%80&f=false|title=Արեւելեան խնդիրը եւ հայկական հարցը: իր ծագումէն մինչեւ մեր օրերը : պատկերազարդ|last=Driault|first=Edouard|date=1913|publisher=Տպագր. Կիւթէմպէրկ|language=hy}}</ref>։ Անոր իշխանութիւնը յայտնի դարձաւ որպէս «[[համիտեան բռնապետութիւն]]»<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=Kf8yAAAAMAAJ&pg=PA150&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայկական մղձաւանջը: քննական վերլուծումներ|last=Mushegh|first=Archbishop|date=1916|publisher=Տպարան "Ազգ"ի|language=hy}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=SkAzAAAAMAAJ&pg=PA124&dq=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6+%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjNiM2lweCTAxViHRAIHdFUO_8Q6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%22%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%B6%20%D5%A2%D5%BC%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%A8%22&f=false|title=Հայերը Նիկոմիդիոյ գաւառին մէջ: ուսումնասիրութիւն վիճակագրական ցուցակներով եւ քարտէսով|last=Գասապեան|first=Մինաս Գ|date=1913|publisher=Ազատամարտ|language=hy}}</ref>, ուր պետական ամբողջ ուժը կեդրոնացած էր [[Եըլտըզի պալատ|Եըլտըզի]] շրջափակէն ներս։ Սուլթանը իր անձին դէմ սարքուած ոճիրի մը անդադրում եւ անբուժելի վախին մէջ կ՚ապրէր, այն աստիճան որ չէր համարձակէր երկու գիշեր իրարու վրայ նոյն սենեակին մէջ պառկիլ: Ան յաջողեցաւ իր շուրջը կերտել լրտեսներու եւ քսուներու հսկայական ցանց մը: Իր բացարձակ իշխանութիւնը պահպանելու նպատակով, ան Կ. Պոլիսէն վռնտեց, բանտարկեց կամ մահապատիժի ենթարկեց Երիտասարդ-Թուրք կուսակցութիւնն ու բարենորոգումներու պաշտպանները: Ապտիւլ Համիտ ստեղծեց «[[Համիտիէ]]» կոչուած յատուկ հեծելագունդերը, որոնք հիմնականին մէջ քրտական եւ ալպանական ցեղերէ կազմուած էին եւ սահմանուած էին իր կամքին արագ ու ապահով գործադրութեան համար<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=6jQdAAAAMAAJ&pg=PA7&dq=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81+%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8+%D5%AF%D5%A8+%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6+%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwin5YXfwOCTAxWkEBAIHSjJGCwQ6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%B6%D6%81%20%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4%D5%A8%20%D5%AF%D5%A8%20%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%AB%D5%B6%20%D5%8D%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A9%D5%A1%D5%B6&f=false|title=Հայաստան, ուղեւորութիւններ եւ ուսումնասիրութիւններ|last=Lynch|first=Harry Finnis Blosse|date=1914|publisher=Տպագր. Ռ. Սագաեան|language=hy}}</ref>: Միեւնոյն ժամանակ, Ապտիւլ Համիտ նորէն ձեռք անցուց իր կրօնական պետի դերը՝ դառնալով մոլեռանդ իսլամներուն պետը եւ սերտ յարաբերութիւններ մշակելով ուխտաւորներու ու շէյխերու հետ։ Նախարարութեան եւ եպարքոսութեան մէջ անդադրում եւ յանկարծական փոփոխութիւններ կը կատարէր՝ պետական պաշտօնեաները միշտ կասկածի եւ անվստահութեան տակ պահելով։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} kujm2tx6n17te0xm96ltw1cydacxik3 4 30730 249903 249895 2026-04-08T17:01:09Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Ստեղծել */ 249903 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պըրնհարթ]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մէյրի Ուալսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլարա Զեթքին]] - [[:en:Clara Zetkin]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթց]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Շայնպամ]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհըմ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Ճեքսըն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլէքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոս]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրավըրման]] - [[:en:Suella Braverman]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Շէյխա Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[The Doors]] - [[:en:The_Doors]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] rcu0d5gczcjgtkjee2b8qg8dnyajzxh 0 31362 249905 249861 2026-04-08T18:19:59Z JohnYahyaHanna 7467 249905 wikitext text/x-wiki '''Բնաձայնութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=10&pageNumber=76|title=Բառարան գանձարան հայերէն լեզուի, Յովհաննէս Թովմաս Գայայեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-07}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) լեզուաբանութեան մէջ բնութեան երեւոյթներու՝ առարկաներու կամ կենդանիներու հանած ձայներու նմանութիւն՝ հնչիւններու օգնութեամբ։<ref>{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=339|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-07}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> mx77l21rerp1cjpc3rfog4cj9mh1gkj 249910 249905 2026-04-08T19:28:19Z JohnYahyaHanna 7467 249910 wikitext text/x-wiki '''Բնաձայնութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=10&pageNumber=76|title=Բառարան գանձարան հայերէն լեզուի, Յովհաննէս Թովմաս Գայայեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-07}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) լեզուաբանութեան մէջ բնութեան երեւոյթներու՝ առարկաներու կամ կենդանիներու հանած ձայներու նմանութիւն՝ հնչիւններու օգնութեամբ։<ref>{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=339|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-07}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Բաղաձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութիւն (Նմանաձայնութիւն, գրական հնարք)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> hzkdomn3l5gxd9qknqfe8g27tmkga8a 0 31367 249899 2026-04-08T15:28:10Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Հիլըրի Ռոտհամ Քլինթըն,''' (26 Հոկտեմբեր, 1947) ամերիկացի քաղաքական գործիչ, իրաւաբան եւ դիւանագէտ։ Եղած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] 67-րդ պետական քարտուղարը՝ [[Պարաք Օպամա|Պարաք Օպամայի]] վարչակազմին մէջ, 2009-էն մինչեւ 2013, Նի...»: 249899 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Հիլըրի Ռոտհամ Քլինթըն,''' (26 Հոկտեմբեր, 1947) ամերիկացի քաղաքական գործիչ, իրաւաբան եւ դիւանագէտ։ Եղած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] 67-րդ պետական քարտուղարը՝ [[Պարաք Օպամա|Պարաք Օպամայի]] վարչակազմին մէջ, 2009-էն մինչեւ 2013, [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] ներկայացուցիչ Ծերակոյտի անդամ՝ 2001-էն մինչեւ 2009, եւ Միացեալ Նահանգներու առաջին տիկինը՝ 1993-էն մինչեւ 2001, իբրեւ [[Պիլ Քլինթըն|Պիլ Քլինթընի]] կինը<ref>[https://edition.cnn.com/ALLPOLITICS/1996/candidates/democrat/clinton/hillary.shtml Հիլըրի Քլինթըն]</ref>։ Դեմոկրատական կուսակցութեան անդամ՝ եղած է կուսակցութեան թեկնածուն 2016-ի նախագահական ընտրութիւններուն, դառնալով առաջին կինը, որ մեծ ամերիկեան կուսակցութենէ մը ստացած է նախագահական թեկնածութիւնը, ինչպէս նաեւ միակ կինը, որ շահած է համաժողովրդական քուէարկութիւնը։ Սակայն ան պարտուած է ընտրական պայքարին, Հանրապետական կուսակցութեան թեկնածու՝ [[Տոնալտ Թրամփ|Տոնալտ Թրամփին]] դէմ։ Ան նաեւ Միացեալ Նահանգներու միակ առաջին տիկինն է, որ ընտրուած պաշտօնի համար թեկնածութիւն առաջադրած է։ == Կենսագրութիւն == Ռոտհամ ծնած եւ մեծցած է [[Շիքակօ]] քաղաքին մէջ։ 1969-ին աւարտած է Ուէլսլի Քոլէճը (Wellesley College): 1973-ին՝ աւարտած է Եէլ Իրաւաբանական քոլէճը (Yale Law School)։ Քոնկրեսի իրաւաբանական խորհրդատու ըլլալէ ետք, ան տեղափոխուած է [[Արքանզաս]], ուր 1975-ին ամուսնացած է Պիլ Քլինթընի հետ։ 1977-ին համահիմնած է «Arkansas Advocates for Children» and «Families» կազմակերպութիւնը եւ երկու տարի անց դարձած է Լիթըլ Ռոքի «Rose Law Firm»ի առաջին կին գործընկերը։ Եղած է Արքանզասի առաջին տիկինը՝ 1979-1981 եւ կրկին՝ 1983-1992։ [[Պատկեր:Hillary Clinton Bill Chelsea on parade.jpg|ձախից|մինի]] Իբրեւ Միացեալ Նահանգներու առաջին տիկին՝ Քլինթըն պաշտպանած է առողջապահական բարեփոխումները, սակայն 1994-ին իր ծրագիրը չէ ընդունուած Քոնկրեսին կողմէ։ 1997 եւ 1999 տարիներուն ան կարեւոր դեր ունեցած է Երեխաներու Առողջապահական Ապահովագրութեան պետական ծրագիրի, որդեգրման եւ ընտանիքներու ապահովութեան, ինչպէս նաեւ խնամքի համակարգէն անկախացման օրէնքներու խթանման մէջ<ref>[https://obamawhitehouse.archives.gov/1600/first-ladies/hillaryclinton Հիլըրի Քլինթըն, ամերիկացի քաղաքական գործիչ]</ref>։ 1998-ին իր ամուսնական յարաբերութիւնը հանրային ուշադրութեան արժանացած է [[Պիլ Քլինթըն-Մոնիքա Լիուինսքի գայթակղութիւնը|Պիլ Քլինթըն-Մոնիքա Լիուինսքի գայթակղութեան]] ընթացքին, որուն ընթացքին ան հրապարակաւ վերահաստատած է իր նուիրումը ամուսնութեան։ Քլինթըն առաջին անգամ Ծերակոյտ ընտրուած է 2000-ին՝ դառնալով Նիւ Եորք նահանգի առաջին կին սենաթորը։ Իբրեւ սենաթոր՝ 2003-2007 տարիներուն գլխաւորած է Դեմոկրատական ղեկավարութեան եւ կապերու յանձնախումբը։ 2008-ին առաջադրած է իր թեկնածութիւնը նախագահի պաշտօնին համար, սակայն պարտուած էՊարաք Օպամային կուսակցական նախնական ընտրութիւններուն մէջ։ 2009-ին հրաժարած է Ծերակոյտէն՝ դառնալու համար Օպամայի պետական քարտուղարը։ Ան արձագանգած է Արաբական գարնան զարգացումներուն եւ պաշտպանած 2011-ի [[Լիպիա|Լիպիոյ]] մէջ ռազմական միջամտութիւնը, սակայն քննադատուած է Հանրապետականներու կողմէ՝ 2012-ի Պենկազիի յարձակման առնչութեամբ։ Ան նաեւ մասնակցած է [[Իրան|Իրանի]] դէմ միջազգային պատժամիջոցներու կազմակերպման, որոնք ի վերջոյ յանգեցուցած են 2015-ի միջուկային համաձայնագիրին։ [[Ասիա|Ասիոյ]] ուղղութեամբ ռազմավարական շրջադարձը իր պաշտօնավարութեան կարեւոր բաղադրիչներէն մէկն էր։ Պետական քարտուղար եղած օրերուն, ան օգտագործած է անձնական ելեկտրոնային փոստի սերվըր, որ լայն քննութեան առարկայ դարձած է։ Թէեւ մեղադրանքներ չեն առաջադրուած, այս հարցը դարձած է 2016-ի իր երկրորդ նախագահական արշաւին ամէնէն շատ քննարկուած նիւթը։ Պարտութենէն ետք Քլինթըն գրած է բազմաթիւ գիրքեր եւ հիմնած է քաղաքական գործողութեան կազմակերպութիւն մը։ 2011-ին նշանակուած է «Georgetown University»ի Կանանց, խաղաղութեան եւ անվտանգութեան հիմնարկի պատուոյ հիմնադիր նախագահը, ուր իր անունով մրցանակներ կը շնորհուին տարեկան։ 2020-էն ի վեր ան կը ծառայէ իբրեւ «Queen's University Belfast»ի վարկապետ (Chancellor), իսկ 2023-ին միացած է «Columbia University»ին՝ իբրեւ միջազգային եւ հանրային գործերու դպրոցի դասախօս (Professor of Practice)։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} pabljm075pokagrgr755bjbj9k5vrea 249900 249899 2026-04-08T15:34:45Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 249900 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Հիլըրի Ռոտհամ Քլինթըն,''' (26 Հոկտեմբեր, 1947) ամերիկացի քաղաքական գործիչ, իրաւաբան եւ դիւանագէտ։ Եղած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] 67-րդ պետական քարտուղարը՝ [[Պարաք Օպամա|Պարաք Օպամայի]] վարչակազմին մէջ, 2009-էն մինչեւ 2013, [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] ներկայացուցիչ Ծերակոյտի անդամ՝ 2001-էն մինչեւ 2009, եւ Միացեալ Նահանգներու առաջին տիկինը՝ 1993-էն մինչեւ 2001, իբրեւ [[Պիլ Քլինթըն|Պիլ Քլինթընի]] կինը<ref>[https://edition.cnn.com/ALLPOLITICS/1996/candidates/democrat/clinton/hillary.shtml Հիլըրի Քլինթըն]</ref>։ Դեմոկրատական կուսակցութեան անդամ՝ եղած է կուսակցութեան թեկնածուն 2016-ի նախագահական ընտրութիւններուն, դառնալով առաջին կինը, որ մեծ ամերիկեան կուսակցութենէ մը ստացած է նախագահական թեկնածութիւնը, ինչպէս նաեւ միակ կինը, որ շահած է համաժողովրդական քուէարկութիւնը։ Սակայն ան պարտուած է ընտրական պայքարին, Հանրապետական կուսակցութեան թեկնածու՝ [[Տոնալտ Թրամփ|Տոնալտ Թրամփին]] դէմ։ Ան նաեւ Միացեալ Նահանգներու միակ առաջին տիկինն է, որ ընտրուած պաշտօնի համար թեկնածութիւն առաջադրած է։ == Կենսագրութիւն == Ռոտհամ ծնած եւ մեծցած է [[Շիքակօ]] քաղաքին մէջ։ 1969-ին աւարտած է Ուէլսլի Քոլէճը (Wellesley College): 1973-ին՝ աւարտած է Եէլ Իրաւաբանական քոլէճը (Yale Law School)։ Քոնկրեսի իրաւաբանական խորհրդատու ըլլալէ ետք, ան տեղափոխուած է [[Արքանզաս]], ուր 1975-ին ամուսնացած է Պիլ Քլինթընի հետ։ 1977-ին համահիմնած է «Arkansas Advocates for Children» and «Families» կազմակերպութիւնը եւ երկու տարի անց դարձած է Լիթըլ Ռոքի «Rose Law Firm»ի առաջին կին գործընկերը։ Եղած է Արքանզասի առաջին տիկինը՝ 1979-1981 եւ կրկին՝ 1983-1992։ [[Պատկեր:Hillary Clinton Bill Chelsea on parade.jpg|ձախից|մինի]] Իբրեւ Միացեալ Նահանգներու առաջին տիկին՝ Քլինթըն պաշտպանած է առողջապահական բարեփոխումները, սակայն 1994-ին իր ծրագիրը չէ ընդունուած Քոնկրեսին կողմէ։ 1997 եւ 1999 տարիներուն ան կարեւոր դեր ունեցած է Երեխաներու Առողջապահական Ապահովագրութեան պետական ծրագիրի, որդեգրման եւ ընտանիքներու ապահովութեան, ինչպէս նաեւ խնամքի համակարգէն անկախացման օրէնքներու խթանման մէջ<ref>[https://obamawhitehouse.archives.gov/1600/first-ladies/hillaryclinton Հիլըրի Քլինթըն, ամերիկացի քաղաքական գործիչ]</ref>։ 1998-ին իր ամուսնական յարաբերութիւնը հանրային ուշադրութեան արժանացած է [[Պիլ Քլինթըն-Մոնիքա Լիուինսքի գայթակղութիւնը|Պիլ Քլինթըն-Մոնիքա Լիուինսքի գայթակղութեան]] ընթացքին, որուն ընթացքին ան հրապարակաւ վերահաստատած է իր նուիրումը ամուսնութեան։ Քլինթըն առաջին անգամ Ծերակոյտ ընտրուած է 2000-ին՝ դառնալով Նիւ Եորք նահանգի առաջին կին սենաթորը։ Իբրեւ սենաթոր՝ 2003-2007 տարիներուն գլխաւորած է Դեմոկրատական ղեկավարութեան եւ կապերու յանձնախումբը։ 2008-ին առաջադրած է իր թեկնածութիւնը նախագահի պաշտօնին համար, սակայն պարտուած էՊարաք Օպամային կուսակցական նախնական ընտրութիւններուն մէջ։ 2009-ին հրաժարած է Ծերակոյտէն՝ դառնալու համար Օպամայի պետական քարտուղարը։ Ան արձագանգած է Արաբական գարնան զարգացումներուն եւ պաշտպանած 2011-ի [[Լիպիա|Լիպիոյ]] մէջ ռազմական միջամտութիւնը, սակայն քննադատուած է Հանրապետականներու կողմէ՝ 2012-ի Պենկազիի յարձակման առնչութեամբ։ Ան նաեւ մասնակցած է [[Իրան|Իրանի]] դէմ միջազգային պատժամիջոցներու կազմակերպման, որոնք ի վերջոյ յանգեցուցած են 2015-ի միջուկային համաձայնագիրին։ [[Ասիա|Ասիոյ]] ուղղութեամբ ռազմավարական շրջադարձը իր պաշտօնավարութեան կարեւոր բաղադրիչներէն մէկն էր։ Պետական քարտուղար եղած օրերուն, ան օգտագործած է անձնական ելեկտրոնային փոստի սերվըր, որ լայն քննութեան առարկայ դարձած է։ Թէեւ մեղադրանքներ չեն առաջադրուած, այս հարցը դարձած է 2016-ի իր երկրորդ նախագահական արշաւին ամէնէն շատ քննարկուած նիւթը։ Պարտութենէն ետք Քլինթըն գրած է բազմաթիւ գիրքեր եւ հիմնած է քաղաքական գործողութեան կազմակերպութիւն մը։ 2011-ին նշանակուած է «Georgetown University»ի Կանանց, խաղաղութեան եւ անվտանգութեան հիմնարկի պատուոյ հիմնադիր նախագահը, ուր իր անունով մրցանակներ կը շնորհուին տարեկան։ 2020-էն ի վեր ան կը ծառայէ իբրեւ «Queen's University Belfast»ի վարկապետ (Chancellor), իսկ 2023-ին միացած է «Columbia University»ին՝ իբրեւ միջազգային եւ հանրային գործերու դպրոցի դասախօս (Professor of Practice)։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:1947-ի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի կին գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ի. դարու կին գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի կին գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:«Կրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի առաջին տիկիններ]] [[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի դեմոկրատական կուսակցութեան անդամներ]] [[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցութեան անդամներ]] [[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի պետքարտուղարներ]] [[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկայի արուեստներու եւ գիտութիւններու կաճառի անդամներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կին դիւանագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Արտաքին գործերու կին նախարարներ]] [[Ստորոգութիւն:Եէյլի համալսարանի շրջանաւարտներ]] [[Ստորոգութիւն:Կին ինքնակենսագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:26 Հոկտեմբերի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Վրացական «Ոսկեայ գեղմ» շքանշանի ասպետներ]] [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական ընտանիքներ]] c4ioiq6vmcqe2ti4pbls65wknr29foy 0 31368 249901 2026-04-08T16:57:53Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարլին Մոնրօ,''' (արտասանութիւն՝ /ˈmærəlɪn mənˈroʊ/)՝ ծնած իբրեւ Նորմա Ժան Մորթենսըն, (1 Յունիս, 1926 - 4 Օգոստոս, 1962) [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի եւ նորաձեւութեան աստղ<ref>[http://web.archive.org/web/20131015115658/http://www.biography.com/people/marilyn-monroe-9412123 Մարի...»: 249901 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարլին Մոնրօ,''' (արտասանութիւն՝ /ˈmærəlɪn mənˈroʊ/)՝ ծնած իբրեւ Նորմա Ժան Մորթենսըն, (1 Յունիս, 1926 - 4 Օգոստոս, 1962) [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի եւ նորաձեւութեան աստղ<ref>[http://web.archive.org/web/20131015115658/http://www.biography.com/people/marilyn-monroe-9412123 Մարիլին Մոնրօ]</ref>։ Հանրածանօթ դարձած է իբրեւ «շիկահեր հրապուրիչ» կերպարներ մարմնաւորող, եւ դարձած է 1950-ականներու եւ 1960-ականներու սկիզբի ամէնէն պահանջուած սեռական խորհրդանիշներէն մէկը, ինչպէս նաեւ այդ շրջանի սեռական յեղափոխութեան խորհրդանիշը։ Ան մէկ տասնամեակ շարունակ եղած է գլխաւոր դերակատար, եւ իր ժապաւէնները մինչեւ իր մահը՝ 1962-ին, հասած են մօտաւորապէս 200 միլիոն տոլարի հասոյթի (2025-ի համարժէք՝ շուրջ 2 միլիար տոլար)։ Ծնած է [[Լոս Անճելըս]] քաղաքին մէջ։ Մանկութեան մեծ մասը անցուցած է խնամատար ընտանիքներու եւ որբանոցներու մէջ, նախքան 16 տարեկանին ամուսնանալը՝ Ճէյմս Տուղըրթի (James Dougherty) հետ։ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքին]], գործարանի մը մէջ աշխատելով, կը հանդիպի լուսանկարիչի մը, որ զինք կը դարձնէ կարճատեւ ժապաւէններու աստղի՝ «20th Century Fox»ի եւ «Columbia Pictures»ի։ Կը յայտնուի կատակերգական եւ ողբերգական դերերու մէջ, ինչպէս՝ «As Young as You Feel», «Monkey Business», «Clash by Night» եւ «Don’t Bother to Knock»։ 1953-ին Մոնրօ կը դառնայ [[Հոլիուտ|Հոլիուտի]] ամէնէն շատ պահանջուած աստղերէն մէկը։ Ան ունեցած է գլխաւոր դերեր «Նիակարա» ժապաւէնին մէջ, ապա կատակերգութիւններուն՝ «Gentlemen Prefer Blondes» եւ «How to Marry a Millionaire», որոնք կ'ամրապնդեն իր «անխելք շիկահեր» կերպարը։ Նոյն տարուան ընթացքին, իր մերկ լուսանկարները կ'օգտագործուին առաջին «Playboy» ամսագիրի շապիկին եւ կեդրոնական էջին համար։ Մոնրօ մեծ դեր խաղացած է իր հանրային կերպարի ստեղծման եւ կառավարման մէջ, սակայն դժգոհած է իր դերերուն սահմանափակման եւ ցած վարձատրութեան պատճառով։ 1954-ի սկիզբին, ան կարճ ժամանակով կը դադրի աշխատանքէն՝ մերժելով մէկ ժապաւէն, սակայն 1955-ին կը խաղայ «The Seven Year Itch» ֆիլմին մէջ, որ կը դառնայ իր ամէնէն յաջող ժապաւէններէն մէկը։ Անոր հետագայ դերերը կը ներառեն քննադատութեամբ գնահատուած «Bus Stop» (1956) եւ իր առաջին անկախ արտադրութիւնը՝ «The Prince and the Showgirl» (1957), որուն համար կը ստանայ «BAFTA»-ի առաջանութիւն եւ կ'արժանանայ «Լաւագոյն դերասանուհի» David di Donatello մրցանակին։ Ան կը ստանայ նաեւ [[Ոսկէ Երկրագունդ|Ոսկեայ երկրագունդ]] մրցանակը՝ «Some Like It Hot» (1959) ֆիլմին համար, որ կը ստանայ թէ՛ քննադատական, թէ՛ առեւտրական մեծ յաջողութիւն։ Անոր վերջին աւարտած ժապաւէնն էր «The Misfits» (1961)։ === Անձնական կեանքը === Մոնրոյի անձնական կեանքը լի էր դժուարութիւններով եւ հանրային ուշադրութեամբ: Ան ամուսնացած էր պէյսպոլի նախկին աստղ Ճօ Տիմաժիոյին եւ գրող Արթիւր Միլըրի հետ, սակայն երկու ամուսնութիւններն ալ աւարտած են ամուսնալուծութեամբ։ 4 Օգոստոս, 1962-ին ան կը մահանայ 36 տարեկան հասակին, իր Լոս Անճելըսի տան մէջ, բարբիթուրատներու չափազանց օգտագործման հետեւանքով։ Կ'ենթադրուի, թէ անձնասպան եղած է: Մոնրօ մնացած է հանրամշակոյթի խորհրդանիշ մը՝ եւ «American Film Institute»ը զինք դասած է Հոլիվուտի Ոսկեդարու վեցերորդ ամէնէն մեծ կին աստղերուն շարքին։ ====== Նամակներ եւ գրութիւններ ====== • Իր անձնական նամակներուն մէջ ան յաճախ արտայայտած է առանձութեան եւ անապահովութեան զգացումներ՝ հակառակ արտաքին փառքին։ • Ան գրած է, թէ դերասանութիւնը իրեն համար ոչ միայն աշխատանք է, այլեւ ինքնարտայայտման եւ ինքնաճանաչման միջոց։ • Իր նոթատետրերուն մէջ երբեմն նշած է, որ կ՚ուզէ «լաւ ըլլալ ոչ միայն արտաքինով, այլ նաեւ հոգիով»։ • Ան կը խոստովանէր, որ յաճախ զգացած է ճնշում եւ անարդար վերաբերմունք կիներու հանդէպ [[Հոլիուըտ|Հոլիուտի]] մէջ։ == Գրականութիւն == {{refbegin|2}} * {{Cite book |last=Banner |first=Lois |url=https://archive.org/details/marilynpassionpa0000bann_b1n1 |title=Marilyn: The Passion and the Paradox |publisher=Bloomsbury |year=2012 |isbn=978-1-4088-3133-5}} * {{Cite book |last=Belton |first=John |url=https://archive.org/details/americancinemaam0000belt |title=American Cinema, American Culture |publisher=McGraw Hill |year=2005 |isbn=978-0-07-288627-6}} * {{Cite book |last=Burkhead |first=Cynthia |url=https://books.google.am/books?id=CoTFAgAAQBAJ&pg=PP1 |title=Dreams in American Television Narratives: From Dallas to Buffy |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2013 |isbn=978-1-4411-2417-3 |location=London}} * {{Cite book |last1=Chapman |first1=Gary |url=https://archive.org/details/guidetounitedsta0000unse |title=The Guide to United States Popular Culture |publisher=University of Wisconsin Press |year=2001 |isbn=978-0-87972-821-2 |editor1-last=Browne |editor1-first=Ray B. |chapter=Marilyn Monroe |editor2-last=Browne |editor2-first=Pat}} * {{Cite book |last=Churchwell |first=Sarah |url=https://archive.org/details/manylivesofmaril0000chur |title=The Many Lives of Marilyn Monroe |publisher=Granta Books |year=2004 |isbn=978-0-312-42565-4}} * {{Cite book |last=Dyer |first=Richard |title=Stardom: Industry of Desire |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-05217-7 |editor1-last=Gledhill |editor1-first=Christine |chapter=Charisma |origyear=1979}} * {{Cite book |last=Dyer |first=Richard |title=Heavenly Bodies: Film Stars and Society |publisher=Routledge |year=1986 |isbn=0-415-31026-1}} * {{Cite book |url=https://archive.org/details/illustratedwhosw0000unse |title=Illustrated Who's Who of the Cinema |publisher=Macmillan |year=1983 |isbn=0-02-923450-6 |editor1-last=Fuller |editor1-first=Graham |editor2-last=Lloyd |editor2-first=Ann}} * {{Cite book |last=Hall |first=Susan G. |title=American Icons: An Encyclopedia of the People, Places, and Things that Have Shaped Our Culture |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2006 |isbn=978-0-275-98429-8}} * {{Cite book |last=Hamscha |first=Susanne |title=ConFiguring America: Iconic Figures, Visuality, and the American Identity |publisher=Intellect |year=2013 |isbn=978-1-84150-635-7 |editor1-last=Rieser |editor1-first=Klaus |chapter=Thirty Are Better Than One: Marilyn Monroe and the Performance of Americanness |editor2-last=Fuchs |editor2-first=Michael |editor3-last=Phillips |editor3-first=Michael}} * {{Cite journal |last=Handyside |first=Fiona |year=<!-- August--> 2010 |title=Let's Make Love: Whiteness, Cleanliness and Sexuality in the French Reception of Marilyn Monroe |journal=European Journal of Cultural Studies |volume=3 |issue=13 |pages=1–16 |doi=10.1177/1367549410363198 |issn=1367-5494}} * {{Cite book |last1=Harris |first1=Thomas |title=Stardom: Industry of Desire |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-05217-7 |editor1-last=Gledhill |editor1-first=Christine |chapter=The Building of Popular Images: Grace Kelly and Marilyn Monroe |origyear=1957}} * {{Cite book |last=Haskell |first=Molly |title=Star Texts: Image and Performance in Film and Television |publisher=Wayne State University Press |year=1991 |isbn=0-8143-2312-X |editor1-last=Butler |editor1-first=Jeremy G. |chapter=From Reverence to Rape: The Treatment of Women in the Movies}} * {{Cite book |last=Hyatt |first=Wesley |url=https://archive.org/details/emmyawardwinning0000hyat |title=Emmy Award Winning Nighttime Television Shows, 1948–2004 |publisher=McFarland |year=2006 |isbn=978-0-7864-2329-3 |location=Jefferson, NC}} * {{Cite book |last=Kidder |first=Clark |url=https://books.google.am/books?id=GmZBNIVWNJQC&pg=PP1 |title=Marilyn Monroe: Cover to Cover: Cover to Cover |publisher=Krause Publications |year=2011 |isbn=1-4402-2780-2 |location=Iola, WI}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} * {{Cite book |last=Leaming |first=Barbara |title=Marilyn Monroe |publisher=Three Rivers Press |year=1998 |isbn=0-609-80553-3}} * {{Cite book |last=Lev |first=Peter |url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000levp |title=Twentieth-Century Fox: The Zanuck–Skouras Years, 1935–1965 |publisher=University of Texas Press |year=2013 |isbn=978-0-292-74447-9}} * {{Cite book |last=Marcus |first=Daniel |url=https://archive.org/details/happydayswondery0000marc |title=Happy Days and Wonder Years: The Fifties and Sixties in Contemporary Popular Culture |publisher=Rutgers University Press |year=2004 |isbn=978-0-8135-3391-9}} * {{Cite book |last=Meyers |first=Jeffrey |url=https://archive.org/details/geniusgoddessart00meye_0 |title=The Genius and the Goddess: Arthur Miller and Marilyn Monroe |publisher=University of Illinois Press |year=2010 |isbn=978-0-252-03544-9}} * {{Cite book |last1=Miracle |first1=Berniece Baker |url=https://archive.org/details/mysistermarilynm00mira |title=My Sister Marilyn |last2=Miracle |first2=Mona Rae |publisher=Algonquin Books |year=1994 |isbn=0-595-27671-7}} * {{Cite book |last=Monroe |first=Marilyn |url=https://archive.org/details/fragmentspoemsin0000monr |title=Fragments: Poems, Intimate Notes, Letters |publisher=Farrar, Straus and Giroux |year=2010 |editor1-last=Comment |editor1-first=Bernard}} * {{Cite book |last1=Riese |first1=Randall |url=https://archive.org/details/unabridgedmarily0000ries_f5o8 |title=The Unabridged Marilyn |last2=Hitchens |first2=Neal |publisher=Corgi Books |year=1988 |isbn=978-0-552-99308-1}} * {{Cite book |last=Rollyson |first=Carl |title=Marilyn Monroe Day by Day: A Timeline of People, Places and Events |publisher=Rowman and Littlefield |year=2014 |isbn=978-1-4422-3079-8}} * {{Cite book |last=Rose |first=Jacqueline |url=https://archive.org/details/womenindarktimes0000rose |title=Women in Dark Times |publisher=Bloomsbury |year=2014 |isbn=978-1-4088-4540-0}} * {{Cite book |last=Solomon |first=Aubrey |title=Twentieth Century-Fox: A Corporate and Financial History |publisher=Scarecrow Press |year=1988 |isbn=978-0-8108-4244-1}} * {{Cite book |last=Solomon |first=Matthew |url=https://archive.org/details/largerthanlifemo0000rbar |title=Larger Than Life: Movie Stars of the 1950s |publisher=Rutgers University Press |year=2010 |isbn=978-0-8135-4766-4 |editor-last=Palmer |editor-first=R. Barton |chapter=Reflexivity and Metaperformance: Marilyn Monroe, Jayne Mansfield, and Kim Novak}} * {{Cite book |last=Spoto |first=Donald |url=https://archive.org/details/marilynmonroe00dona |title=Marilyn Monroe: The Biography |publisher=Cooper Square Press |year=2001 |isbn=978-0-8154-1183-3}} * {{Cite book |last1=Steinem |first1=Gloria |title=Marilyn |last2=Barris |first2=George |publisher=Victor Gollancz Ltd |year=1987 |isbn=0-575-03945-0}} * {{Cite book |last=Summers |first=Anthony |url=https://archive.org/details/goddesssecretliv0000summ_v9t3 |title=Goddess: The Secret Lives of Marilyn Monroe |publisher=Victor Gollancz Ltd |year=1985 |isbn=978-0-575-03641-3}} * {{Cite book |last=Super |first=John C. |url=https://books.google.am/books?id=24EZAQAAIAAJ |title=The Fifties in America |publisher=Salem Press |year=2005 |isbn=978-1-58765-203-5 |location=Ipswich, MA}} * {{Cite book |last=Tracy |first=Tony |url=https://archive.org/details/johnhustonessays0000unse |title=John Huston: Essays on a Restless Director |publisher=McFarland |year=2010 |isbn=978-0-7864-5853-0}} * {{Cite book |last=Vogel |first=Michelle |url=https://books.google.am/books?id=rEVXAwAAQBAJ&pg=PR4 |title=Marilyn Monroe: Her Films, Her Life |publisher=McFarland |year=<!-- 24 April--> 2014 |isbn=978-0-7864-7086-0 |location=Jefferson, NC}} {{refend}} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ի. Դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ի.Դարու ամերիկացի ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:«Ոսկէ երկրագունդ» մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Ազատութեան նախագահական շքանշանով պարգեւատրուածներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի նորաձեւութեան բնորդներ]] [[Ստորոգութիւն:Դեղերու չարաշահումէն մահացածներ]] [[Ստորոգութիւն:Անձնասպան դերասանուհիներ]] 1lube6ea5yn2gn4u56cykf1y69poatc 249902 249901 2026-04-08T16:59:03Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 Սեւան Դանիէլեան Մկրեանը տեղափոխեց էջ [[Մարլին Մոնրօ]]էն էջ [[Մարիլին Մոնրօ]] առանց վերայղում ձգելու 249901 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարլին Մոնրօ,''' (արտասանութիւն՝ /ˈmærəlɪn mənˈroʊ/)՝ ծնած իբրեւ Նորմա Ժան Մորթենսըն, (1 Յունիս, 1926 - 4 Օգոստոս, 1962) [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի եւ նորաձեւութեան աստղ<ref>[http://web.archive.org/web/20131015115658/http://www.biography.com/people/marilyn-monroe-9412123 Մարիլին Մոնրօ]</ref>։ Հանրածանօթ դարձած է իբրեւ «շիկահեր հրապուրիչ» կերպարներ մարմնաւորող, եւ դարձած է 1950-ականներու եւ 1960-ականներու սկիզբի ամէնէն պահանջուած սեռական խորհրդանիշներէն մէկը, ինչպէս նաեւ այդ շրջանի սեռական յեղափոխութեան խորհրդանիշը։ Ան մէկ տասնամեակ շարունակ եղած է գլխաւոր դերակատար, եւ իր ժապաւէնները մինչեւ իր մահը՝ 1962-ին, հասած են մօտաւորապէս 200 միլիոն տոլարի հասոյթի (2025-ի համարժէք՝ շուրջ 2 միլիար տոլար)։ Ծնած է [[Լոս Անճելըս]] քաղաքին մէջ։ Մանկութեան մեծ մասը անցուցած է խնամատար ընտանիքներու եւ որբանոցներու մէջ, նախքան 16 տարեկանին ամուսնանալը՝ Ճէյմս Տուղըրթի (James Dougherty) հետ։ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքին]], գործարանի մը մէջ աշխատելով, կը հանդիպի լուսանկարիչի մը, որ զինք կը դարձնէ կարճատեւ ժապաւէններու աստղի՝ «20th Century Fox»ի եւ «Columbia Pictures»ի։ Կը յայտնուի կատակերգական եւ ողբերգական դերերու մէջ, ինչպէս՝ «As Young as You Feel», «Monkey Business», «Clash by Night» եւ «Don’t Bother to Knock»։ 1953-ին Մոնրօ կը դառնայ [[Հոլիուտ|Հոլիուտի]] ամէնէն շատ պահանջուած աստղերէն մէկը։ Ան ունեցած է գլխաւոր դերեր «Նիակարա» ժապաւէնին մէջ, ապա կատակերգութիւններուն՝ «Gentlemen Prefer Blondes» եւ «How to Marry a Millionaire», որոնք կ'ամրապնդեն իր «անխելք շիկահեր» կերպարը։ Նոյն տարուան ընթացքին, իր մերկ լուսանկարները կ'օգտագործուին առաջին «Playboy» ամսագիրի շապիկին եւ կեդրոնական էջին համար։ Մոնրօ մեծ դեր խաղացած է իր հանրային կերպարի ստեղծման եւ կառավարման մէջ, սակայն դժգոհած է իր դերերուն սահմանափակման եւ ցած վարձատրութեան պատճառով։ 1954-ի սկիզբին, ան կարճ ժամանակով կը դադրի աշխատանքէն՝ մերժելով մէկ ժապաւէն, սակայն 1955-ին կը խաղայ «The Seven Year Itch» ֆիլմին մէջ, որ կը դառնայ իր ամէնէն յաջող ժապաւէններէն մէկը։ Անոր հետագայ դերերը կը ներառեն քննադատութեամբ գնահատուած «Bus Stop» (1956) եւ իր առաջին անկախ արտադրութիւնը՝ «The Prince and the Showgirl» (1957), որուն համար կը ստանայ «BAFTA»-ի առաջանութիւն եւ կ'արժանանայ «Լաւագոյն դերասանուհի» David di Donatello մրցանակին։ Ան կը ստանայ նաեւ [[Ոսկէ Երկրագունդ|Ոսկեայ երկրագունդ]] մրցանակը՝ «Some Like It Hot» (1959) ֆիլմին համար, որ կը ստանայ թէ՛ քննադատական, թէ՛ առեւտրական մեծ յաջողութիւն։ Անոր վերջին աւարտած ժապաւէնն էր «The Misfits» (1961)։ === Անձնական կեանքը === Մոնրոյի անձնական կեանքը լի էր դժուարութիւններով եւ հանրային ուշադրութեամբ: Ան ամուսնացած էր պէյսպոլի նախկին աստղ Ճօ Տիմաժիոյին եւ գրող Արթիւր Միլըրի հետ, սակայն երկու ամուսնութիւններն ալ աւարտած են ամուսնալուծութեամբ։ 4 Օգոստոս, 1962-ին ան կը մահանայ 36 տարեկան հասակին, իր Լոս Անճելըսի տան մէջ, բարբիթուրատներու չափազանց օգտագործման հետեւանքով։ Կ'ենթադրուի, թէ անձնասպան եղած է: Մոնրօ մնացած է հանրամշակոյթի խորհրդանիշ մը՝ եւ «American Film Institute»ը զինք դասած է Հոլիվուտի Ոսկեդարու վեցերորդ ամէնէն մեծ կին աստղերուն շարքին։ ====== Նամակներ եւ գրութիւններ ====== • Իր անձնական նամակներուն մէջ ան յաճախ արտայայտած է առանձութեան եւ անապահովութեան զգացումներ՝ հակառակ արտաքին փառքին։ • Ան գրած է, թէ դերասանութիւնը իրեն համար ոչ միայն աշխատանք է, այլեւ ինքնարտայայտման եւ ինքնաճանաչման միջոց։ • Իր նոթատետրերուն մէջ երբեմն նշած է, որ կ՚ուզէ «լաւ ըլլալ ոչ միայն արտաքինով, այլ նաեւ հոգիով»։ • Ան կը խոստովանէր, որ յաճախ զգացած է ճնշում եւ անարդար վերաբերմունք կիներու հանդէպ [[Հոլիուըտ|Հոլիուտի]] մէջ։ == Գրականութիւն == {{refbegin|2}} * {{Cite book |last=Banner |first=Lois |url=https://archive.org/details/marilynpassionpa0000bann_b1n1 |title=Marilyn: The Passion and the Paradox |publisher=Bloomsbury |year=2012 |isbn=978-1-4088-3133-5}} * {{Cite book |last=Belton |first=John |url=https://archive.org/details/americancinemaam0000belt |title=American Cinema, American Culture |publisher=McGraw Hill |year=2005 |isbn=978-0-07-288627-6}} * {{Cite book |last=Burkhead |first=Cynthia |url=https://books.google.am/books?id=CoTFAgAAQBAJ&pg=PP1 |title=Dreams in American Television Narratives: From Dallas to Buffy |publisher=Bloomsbury Publishing |year=2013 |isbn=978-1-4411-2417-3 |location=London}} * {{Cite book |last1=Chapman |first1=Gary |url=https://archive.org/details/guidetounitedsta0000unse |title=The Guide to United States Popular Culture |publisher=University of Wisconsin Press |year=2001 |isbn=978-0-87972-821-2 |editor1-last=Browne |editor1-first=Ray B. |chapter=Marilyn Monroe |editor2-last=Browne |editor2-first=Pat}} * {{Cite book |last=Churchwell |first=Sarah |url=https://archive.org/details/manylivesofmaril0000chur |title=The Many Lives of Marilyn Monroe |publisher=Granta Books |year=2004 |isbn=978-0-312-42565-4}} * {{Cite book |last=Dyer |first=Richard |title=Stardom: Industry of Desire |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-05217-7 |editor1-last=Gledhill |editor1-first=Christine |chapter=Charisma |origyear=1979}} * {{Cite book |last=Dyer |first=Richard |title=Heavenly Bodies: Film Stars and Society |publisher=Routledge |year=1986 |isbn=0-415-31026-1}} * {{Cite book |url=https://archive.org/details/illustratedwhosw0000unse |title=Illustrated Who's Who of the Cinema |publisher=Macmillan |year=1983 |isbn=0-02-923450-6 |editor1-last=Fuller |editor1-first=Graham |editor2-last=Lloyd |editor2-first=Ann}} * {{Cite book |last=Hall |first=Susan G. |title=American Icons: An Encyclopedia of the People, Places, and Things that Have Shaped Our Culture |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2006 |isbn=978-0-275-98429-8}} * {{Cite book |last=Hamscha |first=Susanne |title=ConFiguring America: Iconic Figures, Visuality, and the American Identity |publisher=Intellect |year=2013 |isbn=978-1-84150-635-7 |editor1-last=Rieser |editor1-first=Klaus |chapter=Thirty Are Better Than One: Marilyn Monroe and the Performance of Americanness |editor2-last=Fuchs |editor2-first=Michael |editor3-last=Phillips |editor3-first=Michael}} * {{Cite journal |last=Handyside |first=Fiona |year=<!-- August--> 2010 |title=Let's Make Love: Whiteness, Cleanliness and Sexuality in the French Reception of Marilyn Monroe |journal=European Journal of Cultural Studies |volume=3 |issue=13 |pages=1–16 |doi=10.1177/1367549410363198 |issn=1367-5494}} * {{Cite book |last1=Harris |first1=Thomas |title=Stardom: Industry of Desire |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-05217-7 |editor1-last=Gledhill |editor1-first=Christine |chapter=The Building of Popular Images: Grace Kelly and Marilyn Monroe |origyear=1957}} * {{Cite book |last=Haskell |first=Molly |title=Star Texts: Image and Performance in Film and Television |publisher=Wayne State University Press |year=1991 |isbn=0-8143-2312-X |editor1-last=Butler |editor1-first=Jeremy G. |chapter=From Reverence to Rape: The Treatment of Women in the Movies}} * {{Cite book |last=Hyatt |first=Wesley |url=https://archive.org/details/emmyawardwinning0000hyat |title=Emmy Award Winning Nighttime Television Shows, 1948–2004 |publisher=McFarland |year=2006 |isbn=978-0-7864-2329-3 |location=Jefferson, NC}} * {{Cite book |last=Kidder |first=Clark |url=https://books.google.am/books?id=GmZBNIVWNJQC&pg=PP1 |title=Marilyn Monroe: Cover to Cover: Cover to Cover |publisher=Krause Publications |year=2011 |isbn=1-4402-2780-2 |location=Iola, WI}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }} * {{Cite book |last=Leaming |first=Barbara |title=Marilyn Monroe |publisher=Three Rivers Press |year=1998 |isbn=0-609-80553-3}} * {{Cite book |last=Lev |first=Peter |url=https://archive.org/details/twentiethcentury0000levp |title=Twentieth-Century Fox: The Zanuck–Skouras Years, 1935–1965 |publisher=University of Texas Press |year=2013 |isbn=978-0-292-74447-9}} * {{Cite book |last=Marcus |first=Daniel |url=https://archive.org/details/happydayswondery0000marc |title=Happy Days and Wonder Years: The Fifties and Sixties in Contemporary Popular Culture |publisher=Rutgers University Press |year=2004 |isbn=978-0-8135-3391-9}} * {{Cite book |last=Meyers |first=Jeffrey |url=https://archive.org/details/geniusgoddessart00meye_0 |title=The Genius and the Goddess: Arthur Miller and Marilyn Monroe |publisher=University of Illinois Press |year=2010 |isbn=978-0-252-03544-9}} * {{Cite book |last1=Miracle |first1=Berniece Baker |url=https://archive.org/details/mysistermarilynm00mira |title=My Sister Marilyn |last2=Miracle |first2=Mona Rae |publisher=Algonquin Books |year=1994 |isbn=0-595-27671-7}} * {{Cite book |last=Monroe |first=Marilyn |url=https://archive.org/details/fragmentspoemsin0000monr |title=Fragments: Poems, Intimate Notes, Letters |publisher=Farrar, Straus and Giroux |year=2010 |editor1-last=Comment |editor1-first=Bernard}} * {{Cite book |last1=Riese |first1=Randall |url=https://archive.org/details/unabridgedmarily0000ries_f5o8 |title=The Unabridged Marilyn |last2=Hitchens |first2=Neal |publisher=Corgi Books |year=1988 |isbn=978-0-552-99308-1}} * {{Cite book |last=Rollyson |first=Carl |title=Marilyn Monroe Day by Day: A Timeline of People, Places and Events |publisher=Rowman and Littlefield |year=2014 |isbn=978-1-4422-3079-8}} * {{Cite book |last=Rose |first=Jacqueline |url=https://archive.org/details/womenindarktimes0000rose |title=Women in Dark Times |publisher=Bloomsbury |year=2014 |isbn=978-1-4088-4540-0}} * {{Cite book |last=Solomon |first=Aubrey |title=Twentieth Century-Fox: A Corporate and Financial History |publisher=Scarecrow Press |year=1988 |isbn=978-0-8108-4244-1}} * {{Cite book |last=Solomon |first=Matthew |url=https://archive.org/details/largerthanlifemo0000rbar |title=Larger Than Life: Movie Stars of the 1950s |publisher=Rutgers University Press |year=2010 |isbn=978-0-8135-4766-4 |editor-last=Palmer |editor-first=R. Barton |chapter=Reflexivity and Metaperformance: Marilyn Monroe, Jayne Mansfield, and Kim Novak}} * {{Cite book |last=Spoto |first=Donald |url=https://archive.org/details/marilynmonroe00dona |title=Marilyn Monroe: The Biography |publisher=Cooper Square Press |year=2001 |isbn=978-0-8154-1183-3}} * {{Cite book |last1=Steinem |first1=Gloria |title=Marilyn |last2=Barris |first2=George |publisher=Victor Gollancz Ltd |year=1987 |isbn=0-575-03945-0}} * {{Cite book |last=Summers |first=Anthony |url=https://archive.org/details/goddesssecretliv0000summ_v9t3 |title=Goddess: The Secret Lives of Marilyn Monroe |publisher=Victor Gollancz Ltd |year=1985 |isbn=978-0-575-03641-3}} * {{Cite book |last=Super |first=John C. |url=https://books.google.am/books?id=24EZAQAAIAAJ |title=The Fifties in America |publisher=Salem Press |year=2005 |isbn=978-1-58765-203-5 |location=Ipswich, MA}} * {{Cite book |last=Tracy |first=Tony |url=https://archive.org/details/johnhustonessays0000unse |title=John Huston: Essays on a Restless Director |publisher=McFarland |year=2010 |isbn=978-0-7864-5853-0}} * {{Cite book |last=Vogel |first=Michelle |url=https://books.google.am/books?id=rEVXAwAAQBAJ&pg=PR4 |title=Marilyn Monroe: Her Films, Her Life |publisher=McFarland |year=<!-- 24 April--> 2014 |isbn=978-0-7864-7086-0 |location=Jefferson, NC}} {{refend}} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ի. Դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ի.Դարու ամերիկացի ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:«Ոսկէ երկրագունդ» մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Ազատութեան նախագահական շքանշանով պարգեւատրուածներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի նորաձեւութեան բնորդներ]] [[Ստորոգութիւն:Դեղերու չարաշահումէն մահացածներ]] [[Ստորոգութիւն:Անձնասպան դերասանուհիներ]] 1lube6ea5yn2gn4u56cykf1y69poatc 0 31369 249904 2026-04-08T18:17:06Z JohnYahyaHanna 7467 Նոր էջ «'''Հանգիտութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) գրականութեան մէջ ոճի ձեւ մը...»: 249904 wikitext text/x-wiki '''Հանգիտութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) գրականութեան մէջ ոճի ձեւ մը որով նմանահունչ գիրեր կամ վանկեր կը կրկնուին ականջին հաճելի թուելու եւ յիշողութեան վրայ տպաւորութիւն ձգելու համար։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> Երբ այս նմանաձայնութիւնը քերթուածին վերջին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի յանգ'':'' Երբ քերթուածին ու արձակին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի երաժշտականութիւն ''(''թեթեւը'')'' եւ նմանաձայնութիւն ''(''զօրաւորը'')։<ref name=":0" />'' == Տեսակները == Ունի երեք տեսակ․ # Բաղաձայնոյթ ([[անգլերէն]]՝ Alliteration)`Բաղաձայններու հանգիտութիւն: Օրինակ. '''տ'''ուն ու '''տ'''եղ, '''ց'''իր ու '''ց'''ան, '''շ'''էնք ու '''շ'''նորհք։ # Առձայնոյթ ([[անգլերէն]]՝ Assonance)`ձայնաւորներու հանգիտութիւն: Օրինակ. թ'''ու'''ք '''ու''' մ'''ու'''ր, ծ'''ե'''ծ ու փ'''ե'''տ, լ'''ու'''ս '''ու''' մ'''ու'''թ, լ'''ու'''ռ '''ու''' մ'''ու'''նջ։ # Յանգ ([[անգլերէն]]՝ Rime) ՝ Տողավերջի հնչիւններոի հանգիտութիւն: Օրինակ. «Գարունը եկաւ, հաւքերը ե'''կան''', Սարեր ու ձորեր ծաղիկներ հաԳ'''ան'''»։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> ghv9qdyu28bf0nda8t7blvdn6loq9fy 249908 249904 2026-04-08T19:20:57Z JohnYahyaHanna 7467 249908 wikitext text/x-wiki '''Հանգիտութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) գրականութեան մէջ ոճի ձեւ մը որով նմանահունչ գիրեր կամ վանկեր կը կրկնուին ականջին հաճելի թուելու եւ յիշողութեան վրայ տպաւորութիւն ձգելու համար։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> Երբ այս նմանաձայնութիւնը քերթուածին վերջին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի յանգ'':'' Երբ քերթուածին ու արձակին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի երաժշտականութիւն ''(''թեթեւը'')'' եւ նմանաձայնութիւն ''(''զօրաւորը'')։<ref name=":0" />'' == Տեսակները == Ունի երեք տեսակ․ # Բաղաձայնոյթ ([[անգլերէն]]՝ Alliteration)`Բաղաձայններու հանգիտութիւն: Օրինակ. '''տ'''ուն ու '''տ'''եղ, '''ց'''իր ու '''ց'''ան, '''շ'''էնք ու '''շ'''նորհք։ # [[Առձայնոյթ]] ([[անգլերէն]]՝ Assonance)`ձայնաւորներու հանգիտութիւն: Օրինակ. թ'''ու'''ք '''ու''' մ'''ու'''ր, ծ'''ե'''ծ ու փ'''ե'''տ, լ'''ու'''ս '''ու''' մ'''ու'''թ, լ'''ու'''ռ '''ու''' մ'''ու'''նջ։ # Յանգ ([[անգլերէն]]՝ Rime) ՝ Տողավերջի հնչիւններոի հանգիտութիւն: Օրինակ. «Գարունը եկաւ, հաւքերը ե'''կան''', Սարեր ու ձորեր ծաղիկներ հաԳ'''ան'''»։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> refo3nza98qgck7ivlz9rrmrwxlqlya 249911 249908 2026-04-08T19:28:23Z JohnYahyaHanna 7467 249911 wikitext text/x-wiki '''Հանգիտութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) գրականութեան մէջ ոճի ձեւ մը որով նմանահունչ գիրեր կամ վանկեր կը կրկնուին ականջին հաճելի թուելու եւ յիշողութեան վրայ տպաւորութիւն ձգելու համար։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> Երբ այս նմանաձայնութիւնը քերթուածին վերջին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի յանգ'':'' Երբ քերթուածին ու արձակին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի երաժշտականութիւն ''(''թեթեւը'')'' եւ նմանաձայնութիւն ''(''զօրաւորը'')։<ref name=":0" />'' == Տեսակները == Ունի երեք տեսակ․ # Բաղաձայնոյթ ([[անգլերէն]]՝ Alliteration)`Բաղաձայններու հանգիտութիւն: Օրինակ. '''տ'''ուն ու '''տ'''եղ, '''ց'''իր ու '''ց'''ան, '''շ'''էնք ու '''շ'''նորհք։ # [[Առձայնոյթ]] ([[անգլերէն]]՝ Assonance)`ձայնաւորներու հանգիտութիւն: Օրինակ. թ'''ու'''ք '''ու''' մ'''ու'''ր, ծ'''ե'''ծ ու փ'''ե'''տ, լ'''ու'''ս '''ու''' մ'''ու'''թ, լ'''ու'''ռ '''ու''' մ'''ու'''նջ։ # Յանգ ([[անգլերէն]]՝ Rime) ՝ Տողավերջի հնչիւններոի հանգիտութիւն: Օրինակ. «Գարունը եկաւ, հաւքերը ե'''կան''', Սարեր ու ձորեր ծաղիկներ հաԳ'''ան'''»։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Բաղաձայնոյթ]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> juwyp2q9vrd6wy19e3d0tw5u1ay46fo 249914 249911 2026-04-08T19:29:25Z JohnYahyaHanna 7467 249914 wikitext text/x-wiki '''Հանգիտութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) գրականութեան մէջ ոճի ձեւ մը որով նմանահունչ գիրեր կամ վանկեր կը կրկնուին ականջին հաճելի թուելու եւ յիշողութեան վրայ տպաւորութիւն ձգելու համար։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> Երբ այս նմանաձայնութիւնը քերթուածին վերջին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի յանգ'':'' Երբ քերթուածին ու արձակին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի երաժշտականութիւն ''(''թեթեւը'')'' եւ նմանաձայնութիւն ''(''զօրաւորը'')։<ref name=":0" />'' == Տեսակները == Ունի երեք տեսակ․ # Բաղաձայնոյթ ([[անգլերէն]]՝ Alliteration)`Բաղաձայններու հանգիտութիւն: Օրինակ. '''տ'''ուն ու '''տ'''եղ, '''ց'''իր ու '''ց'''ան, '''շ'''էնք ու '''շ'''նորհք։ # [[Առձայնոյթ]] ([[անգլերէն]]՝ Assonance)`ձայնաւորներու հանգիտութիւն: Օրինակ. թ'''ու'''ք '''ու''' մ'''ու'''ր, ծ'''ե'''ծ ու փ'''ե'''տ, լ'''ու'''ս '''ու''' մ'''ու'''թ, լ'''ու'''ռ '''ու''' մ'''ու'''նջ։ # Յանգ ([[անգլերէն]]՝ Rime) ՝ Տողավերջի հնչիւններոի հանգիտութիւն: Օրինակ. «Գարունը եկաւ, հաւքերը ե'''կան''', Սարեր ու ձորեր ծաղիկներ հաԳ'''ան'''»։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] * [[Բաղաձայնոյթ]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> ao0sr2pt3xa4fm1nvaormmfxxryvf5f 249917 249914 2026-04-08T19:33:32Z JohnYahyaHanna 7467 249917 wikitext text/x-wiki '''Հանգիտութիւն''' կամ '''Նմանաձայնութիւն'''<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> (չշփոթե՛լ [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութեան]] հետ, որ նաեւ կը կոչուի Նմանաձայնութիւն) գրականութեան մէջ ոճի ձեւ մը որով նմանահունչ գիրեր կամ վանկեր կը կրկնուին ականջին հաճելի թուելու եւ յիշողութեան վրայ տպաւորութիւն ձգելու համար։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> Երբ այս նմանաձայնութիւնը քերթուածին վերջին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի յանգ'':'' Երբ քերթուածին ու արձակին տողերուն մէջ է''՝'' կը կոչուի երաժշտականութիւն ''(''թեթեւը'')'' եւ նմանաձայնութիւն ''(''զօրաւորը'')։<ref name=":0" />'' == Տեսակները == Ունի երեք տեսակ․ # [[Բաղաձայնոյթ]] ([[անգլերէն]]՝ Alliteration)`Բաղաձայններու հանգիտութիւն: Օրինակ. '''տ'''ուն ու '''տ'''եղ, '''ց'''իր ու '''ց'''ան, '''շ'''էնք ու '''շ'''նորհք։ # [[Առձայնոյթ]] ([[անգլերէն]]՝ Assonance)`ձայնաւորներու հանգիտութիւն: Օրինակ. թ'''ու'''ք '''ու''' մ'''ու'''ր, ծ'''ե'''ծ ու փ'''ե'''տ, լ'''ու'''ս '''ու''' մ'''ու'''թ, լ'''ու'''ռ '''ու''' մ'''ու'''նջ։ # [[Յանգ]] ([[անգլերէն]]՝ Rime) ՝ Տողավերջի հնչիւններոի հանգիտութիւն: Օրինակ. «Գարունը եկաւ, հաւքերը ե'''կան''', Սարեր ու ձորեր ծաղիկներ հաԳ'''ան'''»։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] * [[Բաղաձայնոյթ]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> t2aqinxegptf8saa9hd0qclbfnfbnxx 0 31370 249906 2026-04-08T19:18:20Z JohnYahyaHanna 7467 Նոր էջ «'''Առձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Assonance) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ ձայնաւոր հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Առձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին...»: 249906 wikitext text/x-wiki '''Առձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Assonance) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ ձայնաւոր հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Առձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> c4jjkfz02lzxw3x9di1ryoc0eby1fe0 249907 249906 2026-04-08T19:20:36Z JohnYahyaHanna 7467 249907 wikitext text/x-wiki '''Առձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Assonance) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ ձայնաւոր հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Առձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * Բաղաձայնոյթ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> k2iz0q7nczdbjiijg6r0yohc3f3ilz7 249912 249907 2026-04-08T19:28:53Z JohnYahyaHanna 7467 249912 wikitext text/x-wiki '''Առձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Assonance) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ ձայնաւոր հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Առձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * [[Բաղաձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութիւն (Նմանաձայնութիւն, գրական հնարք)]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 72z3gtksxhxhzciadrt8ldixfqmsi1b 249915 249912 2026-04-08T19:30:59Z JohnYahyaHanna 7467 249915 wikitext text/x-wiki '''Առձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Assonance) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ ձայնաւոր հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Առձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> [[Հանգիտութիւն|Նմանաձայնութեան (Հանգիտութեան)]] երէք տեսակներէն մէկը։<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * [[Բաղաձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութիւն (Նմանաձայնութիւն, գրական հնարք)]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> f604q7ja6a0bp0owkhk7k8bwz1gy4wk 0 31371 249909 2026-04-08T19:23:21Z JohnYahyaHanna 7467 Նոր էջ «'''Բաղաձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Alliteration) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ բաղաձայն հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Բաղաձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առ...»: 249909 wikitext text/x-wiki '''Բաղաձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Alliteration) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ բաղաձայն հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Բաղաձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> t30k9a8856c3402jd6nwvf3wqcxvuvv 249913 249909 2026-04-08T19:28:56Z JohnYahyaHanna 7467 249913 wikitext text/x-wiki '''Բաղաձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Alliteration) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ բաղաձայն հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Բաղաձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութիւն (Նմանաձայնութիւն, գրական հնարք)]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> ojv7rgmmv9mnikv1vbvysh8qph8kkwz 249916 249913 2026-04-08T19:31:08Z JohnYahyaHanna 7467 249916 wikitext text/x-wiki '''Բաղաձայնոյթ''' ([[անգլերէն]]՝ Alliteration) չափածոյ խօսքին՝ բանաստեղծութեան մէջ բաղաձայն հնչիւններու կրկնությիւն, ոճական հնարք։ Բաղաձայնոյթի միջոցաւ հեղինակը կը փորձէ հասնիլ նուագայնութեան, արտայայտչականութեան եւ պատկերաւորութեան: Անոր միջոցաւ կ՚ընդգծուի նաեւ առանձին բառերու հնչեղութիւնը:<ref>{{Cite web|url=https://pakine.net/archives/6885|title=ԲԱՂԱՁԱՅՆՈՅԹԸ ՀՈԳԵՒՈՐ ՏԱՂԵՐՈՒՄ|last=pakine|date=2021-02-06|website=Pakine|language=en-US|accessdate=2026-04-08}}</ref> [[Հանգիտութիւն|Նմանաձայնութեան (Հանգիտութեան)]] երէք տեսակներէն մէկը։<ref name=":02">{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?l=hy_LB&dictionaryId=8&pageNumber=1713|title=Հայոց լեզուի նոր բառարան, Գնէլ արքեպիսկոպոս Ճէրէճեան, Փարամազ Կ. Տօնիկեան եւ Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-04-08}}</ref> == Տե՛ս նաեւ == * [[Առձայնոյթ]] * [[Հանգիտութիւն|Հանգիտութիւն (Նմանաձայնութիւն, գրական հնարք)]] * [[Բնաձայնութիւն|Բնաձայնութիւն (լեզուաբանական Նմանաձայնութիւն)]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 57c0jjfq601acl4gjduydwjfkvjxb3c 0 31372 249934 2026-04-09T09:48:25Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ « '''Էլէն Ասատրեան''' ({{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]], 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի...»: 249934 wikitext text/x-wiki '''Էլէն Ասատրեան''' ({{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]], 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> g7crjp4vt2q1wot8xdzy6u6il510od5 249935 249934 2026-04-09T09:49:26Z Betty Kilerjian 83 249935 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Էլէն Ասատրեան''' ({{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]], 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 09tdlh78nwgrwhky5ifc91s1t21n05m 249937 249935 2026-04-09T09:50:56Z Betty Kilerjian 83 249937 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Էլէն Ասատրեան''' ({{lang-en|Elen Asatryan}}{{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://musavat.com/ru/mobile/news/merom-glendejla-stala-armyanka_1058014.html|title=Мэром Глендейла стала армянка|website=musavat.com|language=ru-RU|access-date=2024 թ․ ապրիլի 4}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]]<ref>{{Cite web|url=https://ballotpedia.org/Elen_Asatryan|title=Elen Asatryan|website=Ballotpedia|language=en|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>, 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը<ref>[https://anca.org/first-walter-laurel-karabian-fellow-is-selected/ First Walter & Laurel Karabian Fellow is Selected]</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը<ref>{{Cite web|last=https://www.aravot.am/2020/01/10/1087437/|first=2018-ի ապրիլին Գլենդելում հանրահավաքների գլխավոր կազմակերպիչներից Էլեն Ասատրյանն առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ}}</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ<ref>[https://news.am/arm/news/553148.html Էլեն Ասատրյանը առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի կենտրոնական կոմիտեի անդամ]</ref>։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ<ref>{{Cite web|url=https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/,%20https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/|title=Elen Asatryan elected Glendale mayor|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=horizonweekly.ca|language=en-US|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://www.24news.am/news/335037|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ {{!}} 24news|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=www.24news.am|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref><ref>[https://azg.am/news/էլեն-ասատրյանն-ընտրվել-է-գլենդեյլի-քա/ Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ]</ref>։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403190235/https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|archive-date=2024 թ․ ապրիլի 3|url-status=dead|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> btps8ow6emy50fa6c6d1uzbratv74yb 249940 249937 2026-04-09T10:02:33Z Betty Kilerjian 83 /* Ծանօթագրութիւններ */ 249940 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Էլէն Ասատրեան''' ({{lang-en|Elen Asatryan}}{{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://musavat.com/ru/mobile/news/merom-glendejla-stala-armyanka_1058014.html|title=Мэром Глендейла стала армянка|website=musavat.com|language=ru-RU|access-date=2024 թ․ ապրիլի 4}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]]<ref>{{Cite web|url=https://ballotpedia.org/Elen_Asatryan|title=Elen Asatryan|website=Ballotpedia|language=en|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>, 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը<ref>[https://anca.org/first-walter-laurel-karabian-fellow-is-selected/ First Walter & Laurel Karabian Fellow is Selected]</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը<ref>{{Cite web|last=https://www.aravot.am/2020/01/10/1087437/|first=2018-ի ապրիլին Գլենդելում հանրահավաքների գլխավոր կազմակերպիչներից Էլեն Ասատրյանն առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ}}</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ<ref>[https://news.am/arm/news/553148.html Էլեն Ասատրյանը առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի կենտրոնական կոմիտեի անդամ]</ref>։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ<ref>{{Cite web|url=https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/,%20https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/|title=Elen Asatryan elected Glendale mayor|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=horizonweekly.ca|language=en-US|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://www.24news.am/news/335037|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ {{!}} 24news|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=www.24news.am|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref><ref>[https://azg.am/news/էլեն-ասատրյանն-ընտրվել-է-գլենդեյլի-քա/ Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ]</ref>։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403190235/https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|archive-date=2024 թ․ ապրիլի 3|url-status=dead|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 4njibrkzxn5gubcuqygmab2p5nyorf7 249941 249940 2026-04-09T10:02:53Z Betty Kilerjian 83 /* Ծանօթագրութիւններ */ 249941 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Էլէն Ասատրեան''' ({{lang-en|Elen Asatryan}}{{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://musavat.com/ru/mobile/news/merom-glendejla-stala-armyanka_1058014.html|title=Мэром Глендейла стала армянка|website=musavat.com|language=ru-RU|access-date=2024 թ․ ապրիլի 4}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]]<ref>{{Cite web|url=https://ballotpedia.org/Elen_Asatryan|title=Elen Asatryan|website=Ballotpedia|language=en|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>, 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը<ref>[https://anca.org/first-walter-laurel-karabian-fellow-is-selected/ First Walter & Laurel Karabian Fellow is Selected]</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը<ref>{{Cite web|last=https://www.aravot.am/2020/01/10/1087437/|first=2018-ի ապրիլին Գլենդելում հանրահավաքների գլխավոր կազմակերպիչներից Էլեն Ասատրյանն առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ}}</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ<ref>[https://news.am/arm/news/553148.html Էլեն Ասատրյանը առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի կենտրոնական կոմիտեի անդամ]</ref>։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ<ref>{{Cite web|url=https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/,%20https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/|title=Elen Asatryan elected Glendale mayor|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=horizonweekly.ca|language=en-US|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://www.24news.am/news/335037|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ {{!}} 24news|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=www.24news.am|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref><ref>[https://azg.am/news/էլեն-ասատրյանն-ընտրվել-է-գլենդեյլի-քա/ Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ]</ref>։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403190235/https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|archive-date=2024 թ․ ապրիլի 3|url-status=dead|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://ru.armradio.am/2024/04/03/%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8F%D0%BD-%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BC-%D0%B3%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0/#:~:text=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD%20%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8F%D0%BD%20%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%20%D0%BC%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BC,%D0%B2%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B5%20%D0%B2%202022%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83. Элен Асатрян избрана мэром Глендейла] qr85eugqdqkdhpkjbegoywae7g2frlj 249942 249941 2026-04-09T10:04:27Z Betty Kilerjian 83 249942 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Էլէն Ասատրեան''' ({{lang-en|Elen Asatryan}}{{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://musavat.com/ru/mobile/news/merom-glendejla-stala-armyanka_1058014.html|title=Мэром Глендейла стала армянка|website=musavat.com|language=ru-RU|access-date=2024 թ․ ապրիլի 4}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]]<ref>{{Cite web|url=https://ballotpedia.org/Elen_Asatryan|title=Elen Asatryan|website=Ballotpedia|language=en|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>, 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը<ref>[https://anca.org/first-walter-laurel-karabian-fellow-is-selected/ First Walter & Laurel Karabian Fellow is Selected]</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը<ref>{{Cite web|last=https://www.aravot.am/2020/01/10/1087437/|first=2018-ի ապրիլին Գլենդելում հանրահավաքների գլխավոր կազմակերպիչներից Էլեն Ասատրյանն առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ}}</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ<ref>[https://news.am/arm/news/553148.html Էլեն Ասատրյանը առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի կենտրոնական կոմիտեի անդամ]</ref>։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ<ref>{{Cite web|url=https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/,%20https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/|title=Elen Asatryan elected Glendale mayor|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=horizonweekly.ca|language=en-US|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://www.24news.am/news/335037|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ {{!}} 24news|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=www.24news.am|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref><ref>[https://azg.am/news/էլեն-ասատրյանն-ընտրվել-է-գլենդեյլի-քա/ Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ]</ref>։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403190235/https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|archive-date=2024 թ․ ապրիլի 3|url-status=dead|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://ru.armradio.am/2024/04/03/%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8F%D0%BD-%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BC-%D0%B3%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0/#:~:text=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD%20%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8F%D0%BD%20%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%20%D0%BC%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BC,%D0%B2%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B5%20%D0%B2%202022%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83. Элен Асатрян избрана мэром Глендейла] [[Ստորոգութիւն:21-րդ դարու ամերիկացի քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ]] hhzgi8p7n3prdmm4jkiygpjaf3cxawe 0 31373 249944 2026-04-09T10:15:19Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «'''Նունէ Հայրապետեան''' ({{ԱԾ}}), իտալաբնակ հայ երաժիշտ, դաշնակահարուհի, երաժշտութեան ուսուցիչ, երաժշտութեան գիտութիւններու թեկնածու։ == Կենսագրութիւն == Նունէ Հայրապետեանը ծնած է [[Հայաստան]], երաժիշտներու ընտանիքի մէջ եւ ճանչցուած նախկին Խորհրդային Միութիւն|Խորհ...»: 249944 wikitext text/x-wiki '''Նունէ Հայրապետեան''' ({{ԱԾ}}), իտալաբնակ հայ երաժիշտ, դաշնակահարուհի, երաժշտութեան ուսուցիչ, երաժշտութեան գիտութիւններու թեկնածու։ == Կենսագրութիւն == Նունէ Հայրապետեանը ծնած է [[Հայաստան]], երաժիշտներու ընտանիքի մէջ եւ ճանչցուած նախկին [[Խորհրդային Միութիւն|Խորհրդային Միութեան]] մշակութային ասպարէզի յայտնի արուեստագէտներէն մէկը։ Իր երաժշտական գործունէութիւնը սկսած է 8 տարեկանին, իսկ 11 տարեկանին նուագախումբի հետ արդէն նուագած է Մենտելսոնի դաշնամուրի համերգը։ Այնուհետեւ ան ընդունուած է երիտասարդ տաղանդներու կրթութեամբ զբաղուող [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Կեդրոնական յատուկ դպրոց, իսկ ասպիրանտուրան շարունակած է Մոսկուայի Չայկովսկիի անուան երաժշտանոցին մէջ։ [[1972 թուական|1972]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը արժանացած է Խորհրդային Միութեան միակ ազգային մրցոյթի՝ «Մինսկի դաշնամուրային մրցոյթի» երկրորդ մրցանակին։ Մրցոյթէն յետոյ ան ունեցած է համերգային գործունէութիւն եւ նուագած է Խորհրդային Միութեան շարք մը հանրապետութիւններում մէջ։ [[1972 թուական|1972]]-[[1988 թուական|1988]] թուականներուն ան տարեկան միջինը 40 մէնահամերգ տուած եւ նուագած է խորհրդային հանրապետութիւններու ամենայայտնի ֆիլհարմոնիկ նուագախումբերու եւ ամենայայտնի խմբավարներու հետ։ [[1974 թուական|1974]] թուականին գերազանցութեամբ աւարտած է Մոսկուայի երաժշտանոցը՝ ռուս համերգավար Եակով Ֆլիերի դասարանը։ [[1978 թուական|1978]] թուականին պաշտպանած է դոկտորական թէզ։ [[1988 թուական|1988]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը հաստատուած է [[Իտալիա]]։ [[1991 թուական|1991]] - [[2003 թուական|2003]] թուականը ան պարբերաբար հրաւիրուած է «Società dei Concerti» հեղինակաւոր կազմակերպութեան կողմէ նուագելու [[Միլան|Միլանի]] երաժշտանոցինյին մէջ տեղի ունեցած համերգներուն։ [[1995 թուական|1995]] թուականին Նունէն Մստիսլաւ Ռոստրոպովիչի եւ այլ նշանաւոր արուեստագէտներու հետ հրաւիրուած է մասնակցելու Լիւպլեանայի 43-րդ միջազգային փառատօնին, ուր ան նուագած է բացման համերգին։ [[1991 թուական|1991]] թուականին Միլանի երաժշտանոց հանդէս եկեած է «Պատմական իրադարձութիւն» յատուկ համերգով. մօր, քրոջ եւ դստեր հետ նուագած է Պախի համերգներ 3 եւ 4 դաշնամուրներու եւ նուագախումբի համար։ Նունէ Հայրապետեանի նուագացանկի մէջ ընդգրկուած են Մոցարտի, Պրամսի, Սքրէապինի, Ռախմանինովի, Փրոքոֆեւի ստեղծագործութիւնները։ == Մանկավարժական գործունէութիւն == [[1978 թուական|1978]] թուականէն Նունէ Հայրապետեանը նաեւ զբաղուած է մանկավարժական գործունեութեամբ։ [[1977 թուական|1977]] թուականին Մոսկուայի մանկավարժական համալսարանին մէջ ստացած է մանկավարժի որակաւորում, աշխատած է Երեւանի մէջ, 1983 թուականին ստացած է երաժշտութեան ուսուցիչի «Բարձր որակաւորում»։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ ան կը դասաւանդէ իտալացի եւ արտասահմանցի դաշնակահարներու։ Անոր ուսանողներու մեծ մասը յայտնի է որպէս բարձր գնահատուած կատարողներ եւ յաղթած են քանի մը ազգային եւ միջազգային մրցոյթներու։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://m.famousfix.com/topic/nune-hairapetian Nune Hairapetian] q1exubt3u85nrqxab58owez5jv6bofr 249945 249944 2026-04-09T10:16:07Z Betty Kilerjian 83 249945 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նունէ Հայրապետեան''' ({{ԱԾ}}), իտալաբնակ հայ երաժիշտ, դաշնակահարուհի, երաժշտութեան ուսուցիչ, երաժշտութեան գիտութիւններու թեկնածու։ == Կենսագրութիւն == Նունէ Հայրապետեանը ծնած է [[Հայաստան]], երաժիշտներու ընտանիքի մէջ եւ ճանչցուած նախկին [[Խորհրդային Միութիւն|Խորհրդային Միութեան]] մշակութային ասպարէզի յայտնի արուեստագէտներէն մէկը։ Իր երաժշտական գործունէութիւնը սկսած է 8 տարեկանին, իսկ 11 տարեկանին նուագախումբի հետ արդէն նուագած է Մենտելսոնի դաշնամուրի համերգը։ Այնուհետեւ ան ընդունուած է երիտասարդ տաղանդներու կրթութեամբ զբաղուող [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Կեդրոնական յատուկ դպրոց, իսկ ասպիրանտուրան շարունակած է Մոսկուայի Չայկովսկիի անուան երաժշտանոցին մէջ։ [[1972 թուական|1972]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը արժանացած է Խորհրդային Միութեան միակ ազգային մրցոյթի՝ «Մինսկի դաշնամուրային մրցոյթի» երկրորդ մրցանակին։ Մրցոյթէն յետոյ ան ունեցած է համերգային գործունէութիւն եւ նուագած է Խորհրդային Միութեան շարք մը հանրապետութիւններում մէջ։ [[1972 թուական|1972]]-[[1988 թուական|1988]] թուականներուն ան տարեկան միջինը 40 մէնահամերգ տուած եւ նուագած է խորհրդային հանրապետութիւններու ամենայայտնի ֆիլհարմոնիկ նուագախումբերու եւ ամենայայտնի խմբավարներու հետ։ [[1974 թուական|1974]] թուականին գերազանցութեամբ աւարտած է Մոսկուայի երաժշտանոցը՝ ռուս համերգավար Եակով Ֆլիերի դասարանը։ [[1978 թուական|1978]] թուականին պաշտպանած է դոկտորական թէզ։ [[1988 թուական|1988]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը հաստատուած է [[Իտալիա]]։ [[1991 թուական|1991]] - [[2003 թուական|2003]] թուականը ան պարբերաբար հրաւիրուած է «Società dei Concerti» հեղինակաւոր կազմակերպութեան կողմէ նուագելու [[Միլան|Միլանի]] երաժշտանոցինյին մէջ տեղի ունեցած համերգներուն։ [[1995 թուական|1995]] թուականին Նունէն Մստիսլաւ Ռոստրոպովիչի եւ այլ նշանաւոր արուեստագէտներու հետ հրաւիրուած է մասնակցելու Լիւպլեանայի 43-րդ միջազգային փառատօնին, ուր ան նուագած է բացման համերգին։ [[1991 թուական|1991]] թուականին Միլանի երաժշտանոց հանդէս եկեած է «Պատմական իրադարձութիւն» յատուկ համերգով. մօր, քրոջ եւ դստեր հետ նուագած է Պախի համերգներ 3 եւ 4 դաշնամուրներու եւ նուագախումբի համար։ Նունէ Հայրապետեանի նուագացանկի մէջ ընդգրկուած են Մոցարտի, Պրամսի, Սքրէապինի, Ռախմանինովի, Փրոքոֆեւի ստեղծագործութիւնները։ == Մանկավարժական գործունէութիւն == [[1978 թուական|1978]] թուականէն Նունէ Հայրապետեանը նաեւ զբաղուած է մանկավարժական գործունեութեամբ։ [[1977 թուական|1977]] թուականին Մոսկուայի մանկավարժական համալսարանին մէջ ստացած է մանկավարժի որակաւորում, աշխատած է Երեւանի մէջ, 1983 թուականին ստացած է երաժշտութեան ուսուցիչի «Բարձր որակաւորում»։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ ան կը դասաւանդէ իտալացի եւ արտասահմանցի դաշնակահարներու։ Անոր ուսանողներու մեծ մասը յայտնի է որպէս բարձր գնահատուած կատարողներ եւ յաղթած են քանի մը ազգային եւ միջազգային մրցոյթներու։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://m.famousfix.com/topic/nune-hairapetian Nune Hairapetian] 76mub926lf0zyr4up9jwxykynxnqjo2 249946 249945 2026-04-09T10:16:46Z Betty Kilerjian 83 /* Կենսագրութիւն */ 249946 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նունէ Հայրապետեան''' ({{ԱԾ}}), իտալաբնակ հայ երաժիշտ, դաշնակահարուհի, երաժշտութեան ուսուցիչ, երաժշտութեան գիտութիւններու թեկնածու։ == Կենսագրութիւն == Նունէ Հայրապետեանը ծնած է [[Հայաստան]], երաժիշտներու ընտանիքի մէջ եւ ճանչցուած նախկին [[Խորհրդային Միութիւն|Խորհրդային Միութեան]] մշակութային ասպարէզի յայտնի արուեստագէտներէն մէկը։ Իր երաժշտական գործունէութիւնը սկսած է 8 տարեկանին, իսկ 11 տարեկանին նուագախումբի հետ արդէն նուագած է Մենտելսոնի դաշնամուրի համերգը։ Այնուհետեւ ան ընդունուած է երիտասարդ տաղանդներու կրթութեամբ զբաղուող [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Կեդրոնական յատուկ դպրոց, իսկ ասպիրանտուրան շարունակած է Մոսկուայի Չայկովսկիի անուան երաժշտանոցին մէջ։ [[1972 թուական|1972]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը արժանացած է Խորհրդային Միութեան միակ ազգային մրցոյթի՝ «Մինսկի դաշնամուրային մրցոյթի» երկրորդ մրցանակին։ Մրցոյթէն յետոյ ան ունեցած է համերգային գործունէութիւն եւ նուագած է Խորհրդային Միութեան շարք մը հանրապետութիւններում մէջ։ [[1972 թուական|1972]]-[[1988 թուական|1988]] թուականներուն ան տարեկան միջինը 40 մէնահամերգ տուած եւ նուագած է խորհրդային հանրապետութիւններու ամենայայտնի ֆիլհարմոնիկ նուագախումբերու եւ ամենայայտնի խմբավարներու հետ։ [[1974 թուական|1974]] թուականին գերազանցութեամբ աւարտած է Մոսկուայի երաժշտանոցը՝ ռուս համերգավար Եակով Ֆլիերի դասարանը։ [[1978 թուական|1978]] թուականին պաշտպանած է դոկտորական թէզ։ [[1988 թուական|1988]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը հաստատուած է [[Իտալիա]]։ [[1991 թուական|1991]] - [[2003 թուական|2003]] թուականը ան պարբերաբար հրաւիրուած է «Società dei Concerti» հեղինակաւոր կազմակերպութեան կողմէ նուագելու [[Միլան|Միլանի]] երաժշտանոցինյին մէջ տեղի ունեցած համերգներուն։ [[1995 թուական|1995]] թուականին Նունէն Մստիսլաւ Ռոստրոպովիչի եւ այլ նշանաւոր արուեստագէտներու հետ հրաւիրուած է մասնակցելու Լիւպլեանայի 43-րդ միջազգային փառատօնին, ուր ան նուագած է բացման համերգին<ref>Il Giorno" Milano, Huit mains sur deux pianos.</ref>։ [[1991 թուական|1991]] թուականին Միլանի երաժշտանոց հանդէս եկեած է «Պատմական իրադարձութիւն» յատուկ համերգով. մօր, քրոջ եւ դստեր հետ նուագած է Պախի համերգներ 3 եւ 4 դաշնամուրներու եւ նուագախումբի համար։ Նունէ Հայրապետեանի նուագացանկի մէջ ընդգրկուած են Մոցարտի, Պրամսի, Սքրէապինի, Ռախմանինովի, Փրոքոֆեւի ստեղծագործութիւնները<ref>La Notte: «Pianist Nune Hayrapetyan has bewitched the audience».</ref><ref>La Provincia: «Nune Hayrapetyan’s personality subjugated the audience».</ref>։ == Մանկավարժական գործունէութիւն == [[1978 թուական|1978]] թուականէն Նունէ Հայրապետեանը նաեւ զբաղուած է մանկավարժական գործունեութեամբ։ [[1977 թուական|1977]] թուականին Մոսկուայի մանկավարժական համալսարանին մէջ ստացած է մանկավարժի որակաւորում, աշխատած է Երեւանի մէջ, 1983 թուականին ստացած է երաժշտութեան ուսուցիչի «Բարձր որակաւորում»։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ ան կը դասաւանդէ իտալացի եւ արտասահմանցի դաշնակահարներու։ Անոր ուսանողներու մեծ մասը յայտնի է որպէս բարձր գնահատուած կատարողներ եւ յաղթած են քանի մը ազգային եւ միջազգային մրցոյթներու<ref>La Repubblica: «Nune Hayrapetyan at the piano: a real Christmas star».</ref><ref>Il Corriere della Sera: «The Russian soul vibrates in everyone, thanks to the sound of Nune Hayrapetyan»</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://m.famousfix.com/topic/nune-hairapetian Nune Hairapetian] 6jzuvypus4h9ojpsirhj6cl1tpr87al 249947 249946 2026-04-09T10:17:44Z Betty Kilerjian 83 249947 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նունէ Հայրապետեան''' ({{ԱԾ}}), իտալաբնակ հայ երաժիշտ, դաշնակահարուհի, երաժշտութեան ուսուցիչ, երաժշտութեան գիտութիւններու թեկնածու։ == Կենսագրութիւն == Նունէ Հայրապետեանը ծնած է [[Հայաստան]], երաժիշտներու ընտանիքի մէջ եւ ճանչցուած նախկին [[Խորհրդային Միութիւն|Խորհրդային Միութեան]] մշակութային ասպարէզի յայտնի արուեստագէտներէն մէկը։ Իր երաժշտական գործունէութիւնը սկսած է 8 տարեկանին, իսկ 11 տարեկանին նուագախումբի հետ արդէն նուագած է Մենտելսոնի դաշնամուրի համերգը։ Այնուհետեւ ան ընդունուած է երիտասարդ տաղանդներու կրթութեամբ զբաղուող [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Կեդրոնական յատուկ դպրոց, իսկ ասպիրանտուրան շարունակած է Մոսկուայի Չայկովսկիի անուան երաժշտանոցին մէջ։ [[1972 թուական|1972]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը արժանացած է Խորհրդային Միութեան միակ ազգային մրցոյթի՝ «Մինսկի դաշնամուրային մրցոյթի» երկրորդ մրցանակին։ Մրցոյթէն յետոյ ան ունեցած է համերգային գործունէութիւն եւ նուագած է Խորհրդային Միութեան շարք մը հանրապետութիւններում մէջ։ [[1972 թուական|1972]]-[[1988 թուական|1988]] թուականներուն ան տարեկան միջինը 40 մէնահամերգ տուած եւ նուագած է խորհրդային հանրապետութիւններու ամենայայտնի ֆիլհարմոնիկ նուագախումբերու եւ ամենայայտնի խմբավարներու հետ։ [[1974 թուական|1974]] թուականին գերազանցութեամբ աւարտած է Մոսկուայի երաժշտանոցը՝ ռուս համերգավար Եակով Ֆլիերի դասարանը։ [[1978 թուական|1978]] թուականին պաշտպանած է դոկտորական թէզ։ [[1988 թուական|1988]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը հաստատուած է [[Իտալիա]]։ [[1991 թուական|1991]] - [[2003 թուական|2003]] թուականը ան պարբերաբար հրաւիրուած է «Società dei Concerti» հեղինակաւոր կազմակերպութեան կողմէ նուագելու [[Միլան|Միլանի]] երաժշտանոցինյին մէջ տեղի ունեցած համերգներուն։ [[1995 թուական|1995]] թուականին Նունէն Մստիսլաւ Ռոստրոպովիչի եւ այլ նշանաւոր արուեստագէտներու հետ հրաւիրուած է մասնակցելու Լիւպլեանայի 43-րդ միջազգային փառատօնին, ուր ան նուագած է բացման համերգին<ref>Il Giorno" Milano, Huit mains sur deux pianos.</ref>։ [[1991 թուական|1991]] թուականին Միլանի երաժշտանոց հանդէս եկեած է «Պատմական իրադարձութիւն» յատուկ համերգով. մօր, քրոջ եւ դստեր հետ նուագած է Պախի համերգներ 3 եւ 4 դաշնամուրներու եւ նուագախումբի համար։ Նունէ Հայրապետեանի նուագացանկի մէջ ընդգրկուած են Մոցարտի, Պրամսի, Սքրէապինի, Ռախմանինովի, Փրոքոֆեւի ստեղծագործութիւնները<ref>La Notte: «Pianist Nune Hayrapetyan has bewitched the audience».</ref><ref>La Provincia: «Nune Hayrapetyan’s personality subjugated the audience».</ref>։ == Մանկավարժական գործունէութիւն == [[1978 թուական|1978]] թուականէն Նունէ Հայրապետեանը նաեւ զբաղուած է մանկավարժական գործունեութեամբ։ [[1977 թուական|1977]] թուականին Մոսկուայի մանկավարժական համալսարանին մէջ ստացած է մանկավարժի որակաւորում, աշխատած է Երեւանի մէջ, 1983 թուականին ստացած է երաժշտութեան ուսուցիչի «Բարձր որակաւորում»։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ ան կը դասաւանդէ իտալացի եւ արտասահմանցի դաշնակահարներու։ Անոր ուսանողներու մեծ մասը յայտնի է որպէս բարձր գնահատուած կատարողներ եւ յաղթած են քանի մը ազգային եւ միջազգային մրցոյթներու<ref>La Repubblica: «Nune Hayrapetyan at the piano: a real Christmas star».</ref><ref>Il Corriere della Sera: «The Russian soul vibrates in everyone, thanks to the sound of Nune Hayrapetyan»</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://m.famousfix.com/topic/nune-hairapetian Nune Hairapetian] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարուհիներ]] pxiixp8wp2ow725v2xlnusdtc4et40c 249948 249947 2026-04-09T10:18:17Z Betty Kilerjian 83 249948 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նունէ Հայրապետեան''' ({{ԱԾ}}), իտալաբնակ հայ երաժիշտ, դաշնակահարուհի, երաժշտութեան ուսուցիչ, երաժշտութեան գիտութիւններու թեկնածու։ == Կենսագրութիւն == Նունէ Հայրապետեանը ծնած է [[Հայաստան]], երաժիշտներու ընտանիքի մէջ եւ ճանչցուած նախկին [[Խորհրդային Միութիւն|Խորհրդային Միութեան]] մշակութային ասպարէզի յայտնի արուեստագէտներէն մէկը։ Իր երաժշտական գործունէութիւնը սկսած է 8 տարեկանին, իսկ 11 տարեկանին նուագախումբի հետ արդէն նուագած է Մենտելսոնի դաշնամուրի համերգը։ Այնուհետեւ ան ընդունուած է երիտասարդ տաղանդներու կրթութեամբ զբաղուող [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Կեդրոնական յատուկ դպրոց, իսկ ասպիրանտուրան շարունակած է Մոսկուայի Չայկովսկիի անուան երաժշտանոցին մէջ։ [[1972 թուական|1972]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը արժանացած է Խորհրդային Միութեան միակ ազգային մրցոյթի՝ «Մինսկի դաշնամուրային մրցոյթի» երկրորդ մրցանակին։ Մրցոյթէն յետոյ ան ունեցած է համերգային գործունէութիւն եւ նուագած է Խորհրդային Միութեան շարք մը հանրապետութիւններում մէջ։ [[1972 թուական|1972]]-[[1988 թուական|1988]] թուականներուն ան տարեկան միջինը 40 մէնահամերգ տուած եւ նուագած է խորհրդային հանրապետութիւններու ամենայայտնի ֆիլհարմոնիկ նուագախումբերու եւ ամենայայտնի խմբավարներու հետ։ [[1974 թուական|1974]] թուականին գերազանցութեամբ աւարտած է Մոսկուայի երաժշտանոցը՝ ռուս համերգավար Եակով Ֆլիերի դասարանը։ [[1978 թուական|1978]] թուականին պաշտպանած է դոկտորական թէզ։ [[1988 թուական|1988]] թուականին Նունէ Հայրապետեանը հաստատուած է [[Իտալիա]]։ [[1991 թուական|1991]] - [[2003 թուական|2003]] թուականը ան պարբերաբար հրաւիրուած է «Società dei Concerti» հեղինակաւոր կազմակերպութեան կողմէ նուագելու [[Միլան|Միլանի]] երաժշտանոցինյին մէջ տեղի ունեցած համերգներուն։ [[1995 թուական|1995]] թուականին Նունէն Մստիսլաւ Ռոստրոպովիչի եւ այլ նշանաւոր արուեստագէտներու հետ հրաւիրուած է մասնակցելու Լիւպլեանայի 43-րդ միջազգային փառատօնին, ուր ան նուագած է բացման համերգին<ref>Il Giorno" Milano, Huit mains sur deux pianos.</ref>։ [[1991 թուական|1991]] թուականին Միլանի երաժշտանոց հանդէս եկեած է «Պատմական իրադարձութիւն» յատուկ համերգով. մօր, քրոջ եւ դստեր հետ նուագած է Պախի համերգներ 3 եւ 4 դաշնամուրներու եւ նուագախումբի համար։ Նունէ Հայրապետեանի նուագացանկի մէջ ընդգրկուած են Մոցարտի, Պրամսի, Սքրէապինի, Ռախմանինովի, Փրոքոֆեւի ստեղծագործութիւնները<ref>La Notte: «Pianist Nune Hayrapetyan has bewitched the audience».</ref><ref>La Provincia: «Nune Hayrapetyan’s personality subjugated the audience».</ref>։ == Մանկավարժական գործունէութիւն == [[1978 թուական|1978]] թուականէն Նունէ Հայրապետեանը նաեւ զբաղուած է մանկավարժական գործունեութեամբ։ [[1977 թուական|1977]] թուականին Մոսկուայի մանկավարժական համալսարանին մէջ ստացած է մանկավարժի որակաւորում, աշխատած է Երեւանի մէջ, 1983 թուականին ստացած է երաժշտութեան ուսուցիչի «Բարձր որակաւորում»։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ ան կը դասաւանդէ իտալացի եւ արտասահմանցի դաշնակահարներու։ Անոր ուսանողներու մեծ մասը յայտնի է որպէս բարձր գնահատուած կատարողներ եւ յաղթած են քանի մը ազգային եւ միջազգային մրցոյթներու<ref>La Repubblica: «Nune Hayrapetyan at the piano: a real Christmas star».</ref><ref>Il Corriere della Sera: «The Russian soul vibrates in everyone, thanks to the sound of Nune Hayrapetyan»</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://m.famousfix.com/topic/nune-hairapetian Nune Hairapetian] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Մոսկուայի պետական մանկավարժական համալսարանի շրջանաւարտներ]] 8yl2964rufc091hkhfydd2e5w5r3qgx 14 31374 249949 2026-04-09T10:19:13Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալացի դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ երաժշտութիւն]]»: 249949 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալացի դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ երաժշտութիւն]] cev92cgcqkoahzket71vbsowxurot7d 14 31375 249950 2026-04-09T10:19:51Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ ըստ ազգութեան]]»: 249950 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ ըստ ազգութեան]] h1nhgi2ohb3vnfp20h7bm6vclp2olmz 14 31376 249952 2026-04-09T10:20:38Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ գործիքի եւ ազգութեան]]»: 249952 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ գործիքի եւ ազգութեան]] 5ae198hw58xsxe103ihugcsn8ex748q 14 31377 249953 2026-04-09T10:21:08Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ գործիքի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ ազգութեան]]»: 249953 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ գործիքի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ ազգութեան]] qv507uz6qlyw3e8djkry9j64mobo2vk 14 31378 249954 2026-04-09T10:21:54Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան եւ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ ըստ մասնագիտութեան]]»: 249954 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան եւ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ ըստ մասնագիտութեան]] kglanoa5b8vwcxibi5qd8wgqbtx8gs8 14 31379 249955 2026-04-09T10:22:31Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիա]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ ըստ ազգութեան]]»: 249955 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիա]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ ըստ ազգութեան]] 72lmvmwppd6m1sjb1tu6oqewceylzlr 14 31380 249956 2026-04-09T10:23:09Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մայրցամաքի եւ ազգութեան]]»: 249956 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մայրցամաքի եւ ազգութեան]] lg3lb4c6o0h55aads20w2dktduej695 14 31381 249957 2026-04-09T10:23:38Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան]]»: 249957 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ ազգութեան]] 8e16n54fupt5k4jk76uqsvqqfaom0zg 14 31382 249959 2026-04-09T10:24:15Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժշտութիւն]]»: 249959 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժշտութիւն]] c644eizvfschzuywanc9bou9ghicjla 14 31383 249960 2026-04-09T10:25:08Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալացի երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ երաժշտութիւն]]»: 249960 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալացի երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ երաժշտութիւն]] je6l9qhhpkycshgbgeywrzybqqdc2ng 14 31384 249962 2026-04-09T10:26:33Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի երաժշտական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացի երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի արուեստագէտներ]]»: 249962 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի երաժշտական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացի երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի արուեստագէտներ]] 9z9jn7snz61hfztp0husf94sueks70h 14 31385 249963 2026-04-09T10:27:24Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտական գործիչներ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ երաժշտութիւն]]»: 249963 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական գործիչներ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ երաժշտութիւն]] 6cwducw7kkxlf4tu3qn8tmp1g22uzjr 14 31386 249964 2026-04-09T10:27:53Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ արուեստ]]»: 249964 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ արուեստ]] hpil1tcqsntuua9vn4r72g6dfwpxo5v 14 31387 249965 2026-04-09T10:28:35Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Արուեստ ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ մշակոյթ]]»: 249965 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Արուեստ ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ մշակոյթ]] 5kifmf9rls4fc74bgqni900tdyc03gk 14 31388 249966 2026-04-09T10:28:56Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Մշակոյթ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիա]]»: 249966 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Մշակոյթ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիա]] fy4n8lzzemztc7xc4pokjplpyxubjol 14 31389 249967 2026-04-09T10:29:47Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստի մասնագիտութեամբ անձինք ըստ ազգութեան]]»: 249967 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստի մասնագիտութեամբ անձինք ըստ ազգութեան]] 06a6wvhyby0r768t53nn5bejsi1ujbx 14 31390 249968 2026-04-09T10:30:34Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Եւրոպական երաժշտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ մայրցամաքի]]»: 249968 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Եւրոպական երաժշտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ մայրցամաքի]] g88rpi4iasrk40rzmhlvix75h11hbkc 14 31391 249969 2026-04-09T10:31:28Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստը Եւրոպայի մէջ]]»: 249969 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստը Եւրոպայի մէջ]] bw7x6owp7lqdc6iwk3dli6qknjzwxyk 14 31392 249970 2026-04-09T10:32:35Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Մշակոյթ ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութեան աշխարհագրութիւն]]»: 249970 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Մշակոյթ ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութեան աշխարհագրութիւն]] 0tqvq6io2r5gjn4flci7cf4gd0par4f 14 31393 249971 2026-04-09T10:33:01Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Աշխարհագրութիւն]]»: 249971 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Աշխարհագրութիւն]] 2pacqpqzwbc7l2qj427oszsh33wzzjp 14 31394 249972 2026-04-09T10:33:32Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Եւրոպական մշակոյթ]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստ ըստ մայրցամաքի]]»: 249972 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Եւրոպական մշակոյթ]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստ ըստ մայրցամաքի]] sekftb0qtxwmvp0pn6ddwjx3btkkxtt 14 31395 249973 2026-04-09T10:34:41Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստի մասնագիտութեամբ անձինք ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ վայրի]]»: 249973 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստի մասնագիտութեամբ անձինք ըստ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ վայրի]] bguvpk5g1nibowlak89zck3e4tuay4v 14 31396 249974 2026-04-09T10:35:13Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութեան աշխարհագրութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ աշխարհագրական բնորոշման]]»: 249974 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութեան աշխարհագրութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ ըստ աշխարհագրական բնորոշման]] 0nbpdw382eokgcx6je0i5as3q5173ix 14 31397 249975 2026-04-09T10:40:08Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ աշխարհագրական բնորոշման]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ]]»: 249975 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն ըստ աշխարհագրական բնորոշման]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ]] 03ixtbevkrozdqbwqq6cmjs6fmnfn0r 14 31398 249976 2026-04-09T10:40:46Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն]]»: 249976 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն]] ho7yylmxemylth9o2hepec1xj3m8b36 14 31399 249977 2026-04-09T10:41:25Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Անձինք արուեստի մասնագիտութիւններու մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մասնագիտութեան եւ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ մայրցամաքի]]»: 249977 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Անձինք արուեստի մասնագիտութիւններու մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մասնագիտութեան եւ մայրցամաքի]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ մայրցամաքի]] ereqh3k7684hzp2zaetpjdwmjo7a1p6 14 31400 249978 2026-04-09T10:42:05Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ ըստ ազգութեան]]»: 249978 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալացիներ ըստ մասնագիտութեան]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ ըստ ազգութեան]] ccgwoasywf246zxoucw6flqv82xk2ev 14 31401 249979 2026-04-09T10:42:56Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ արուեստ]]»: 249979 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ արուեստ]] 6x8gg7lkq0yd90e24mlevhpwht7evi9 14 31402 249980 2026-04-09T10:43:36Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ ազգեր]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ հասարակութիւն]]»: 249980 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ ազգեր]] [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ հասարակութիւն]] 8x84vsi5b7u5q9uoqfanwzfa9xo6klg 14 31403 249981 2026-04-09T10:44:22Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ հասարակութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հասարակութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Հայերը Իտալիոյ մէջ]]»: 249981 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ հասարակութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հասարակութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Հայերը Իտալիոյ մէջ]] 9onso14fkypo4ytdz8j4locd76xyreh 14 31404 249982 2026-04-09T10:45:00Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի հասարակութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Հասարակութիւն ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիա]]»: 249982 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի հասարակութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Հասարակութիւն ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիա]] 52af7j2v7gm1fvclu4tk9cyhzxsgyqz 14 31405 249983 2026-04-09T10:45:31Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Հայեր ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Հայերը Եւրոպայի մէջ]]»: 249983 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Հայեր ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Հայերը Եւրոպայի մէջ]] 8zsx6ntgu5oxee7i04dqqs3nzq7s1x9 14 31406 249984 2026-04-09T10:45:58Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Ազգեր ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի ազգեր]]»: 249984 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Ազգեր ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի ազգեր]] 8ogrtdorncu1dui2t5cjua1ftvopu4v 14 31407 249985 2026-04-09T10:46:37Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալահայ մշակոյթ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ արուեստ]]»: 249985 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ մշակոյթ]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ արուեստ]] lgbrych4qch4wc1lxsz1rg3npy9pfoe 14 31408 249986 2026-04-09T10:47:07Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ մշակոյթ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ մշակոյթ]] [[Ստորոգութիւն:Հայերը Իտալիոյ մէջ]]»: 249986 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ մշակոյթ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ մշակոյթ]] [[Ստորոգութիւն:Հայերը Իտալիոյ մէջ]] t8u31j97ndgrfricbbno32me4c5v7fd 14 31409 249987 2026-04-09T10:47:43Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Իտալահայ արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ երաժշտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժշտութիւն]]»: 249987 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Իտալահայ արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ երաժշտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայ երաժշտութիւն]] mxio5e3hciyq346sxkzg15h642amcqg 14 31410 249988 2026-04-09T10:48:26Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ կանայք ըստ մասնագիտութեան]]»: 249988 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ կանայք ըստ մասնագիտութեան]] tktx6xdjm92h7k8a3yja6q5qplubl74 14 31411 249989 2026-04-09T10:48:56Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի համալսարաններու շրջանաւարտներ]]»: 249989 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Ռուսաստանի համալսարաններու շրջանաւարտներ]] n7b7czdo8mwmup4ptz0j4nrc3nq6n6v 0 31412 249990 2026-04-09T11:27:53Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ « '''Էմմա Նահապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ թատերապարի արուետսագէտ, պարուսոյց, [[Խորհրդային Միութիւն|ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արտիստ։ == Կենսագրութիւն == Էմմա Նահապետեանը ծնած է [[Երեւան]], [[18 Յունիս]] [[1946 թուական|1946]]-ին։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Մռաւեանի անուան թիւ 25 մի...»: 249990 wikitext text/x-wiki '''Էմմա Նահապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ թատերապարի արուետսագէտ, պարուսոյց, [[Խորհրդային Միութիւն|ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արտիստ։ == Կենսագրութիւն == Էմմա Նահապետեանը ծնած է [[Երեւան]], [[18 Յունիս]] [[1946 թուական|1946]]-ին։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Մռաւեանի անուան թիւ 25 միջնակարգ դպրոցը, անոր զուգահեռ ուսանած է նաեւ Սայաթ-Նովայի անուան երաժշտական դպրոցի Եւա Ներսէսեանի ղեկավարած դաշնամուրի բաժնին մէջ։ [[1958 թուական|1958]] թուականին ընդունուած է Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանի դասական պարի բաժնի փորձարարական դասարան, ուր դասաւանդած է Փեթերսպուրկցի պարուսոյց Տինա Նիլոլաեւնա Կացինան։ [[1962 թուական|1962]] թուականին վերապատրաստուած է [[Երեւան|Երեւանի]] [[Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոն|Ա.Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադէմիական թատրոն]]<nowiki/>ին մէջ եւ որպէս թատերապարի պարուհի զբաղուած եղած է խաղացանկի բազմաթիւ ներկայացումներու մէջ։ [[1964 թուական|1964]] թուականին աւարտած է պարարուեստի ուսումնարանը եւ ընդունուած է օփերային թատրոն, հանդէս եկած է շարք մը թատերապարներու մէջ մենապարերով։ [[1970 թուական|1970]]-[[1972 թուական|1972]] թուականներուն մանկավարժական վերապատրաստում ստացած է [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] պարարուեստի ակադեմիային մէջ՝ Ալլա Լենինայի, Նինա Տոլստայայի եւ Եւգենի Ֆարմանեանցի դասարաններուն մէջ։ [[1985 թուական|1985]] թուականէն որպէս մանկավարժ-փորձավար աշխատանքի անցած է Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադեմիական թատրոնը։ Հիւրախաղեր ունեցած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Սպանիա|Սպանիոյ]], [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]], [[Ռուսիա|Ռուսաստանի]], [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]], [[Ալժիր|Ալժիրի]], [[Թունիս|Թունիսի]], [[Եգիպտոս|Եգիպտոսի]] եւ շարք մը երկիրներու մէջ։ Էմմա Նահապետեանը մահացած է [[Երեւան]], [[8 Մարտ]] [[2022]]-ին։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://en.aravot.am/2015/04/16/169765/ The rising star of the ballet] p345eb0spbt71nrm37rq1q15w1lothm 249991 249990 2026-04-09T11:28:44Z Betty Kilerjian 83 249991 wikitext text/x-wiki '''Էմմա Նահապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ թատերապարի արուետսագէտ, պարուսոյց<ref>{{Cite web|url=https://james-valone.livejournal.com/4111.html|title=САМЫЕ КРАСИВЫЕ ИЗВЕСТНЫЕ АРМЯНСКИЕ ТАНЦОВЩИЦЫ MOST FAMOUS ARMENIAN DANCER TOP 17|last=Valone|first=James|website=james-valone.livejournal.com|language=en-us|access-date=2024 թ․ մարտի 9}}</ref>, [[Խորհրդային Միութիւն|ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արտիստ<ref>https://factor.am/415360.html Հայաստանի օպերայի և բալետի թատրոնը Արամ Խաչատրյանի «Գայանե» բալետային ներկայացմամբ մեկնարկում է 89-րդ թատերաշրջանը</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էմմա Նահապետեանը ծնած է [[Երեւան]], [[18 Յունիս]] [[1946 թուական|1946]]-ին։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Մռաւեանի անուան թիւ 25 միջնակարգ դպրոցը, անոր զուգահեռ ուսանած է նաեւ Սայաթ-Նովայի անուան երաժշտական դպրոցի Եւա Ներսէսեանի ղեկավարած դաշնամուրի բաժնին մէջ։ [[1958 թուական|1958]] թուականին ընդունուած է Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանի դասական պարի բաժնի փորձարարական դասարան, ուր դասաւանդած է Փեթերսպուրկցի պարուսոյց Տինա Նիլոլաեւնա Կացինան։ [[1962 թուական|1962]] թուականին վերապատրաստուած է [[Երեւան|Երեւանի]] [[Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոն|Ա.Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադէմիական թատրոն]]<nowiki/>ին մէջ եւ որպէս թատերապարի պարուհի զբաղուած եղած է խաղացանկի բազմաթիւ ներկայացումներու մէջ։ [[1964 թուական|1964]] թուականին աւարտած է պարարուեստի ուսումնարանը եւ ընդունուած է օփերային թատրոն, հանդէս եկած է շարք մը թատերապարներու մէջ մենապարերով։ [[1970 թուական|1970]]-[[1972 թուական|1972]] թուականներուն մանկավարժական վերապատրաստում ստացած է [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] պարարուեստի ակադեմիային մէջ՝ Ալլա Լենինայի, Նինա Տոլստայայի եւ Եւգենի Ֆարմանեանցի դասարաններուն մէջ։ [[1985 թուական|1985]] թուականէն որպէս մանկավարժ-փորձավար աշխատանքի անցած է Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադեմիական թատրոնը։ Հիւրախաղեր ունեցած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Սպանիա|Սպանիոյ]], [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]], [[Ռուսիա|Ռուսաստանի]], [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]], [[Ալժիր|Ալժիրի]], [[Թունիս|Թունիսի]], [[Եգիպտոս|Եգիպտոսի]] եւ շարք մը երկիրներու մէջ։ Էմմա Նահապետեանը մահացած է [[Երեւան]], [[8 Մարտ]] [[2022]]-ին<ref>{{Cite web|url=https://ankakh.com/hy/article/86770|title=Մահացել է բալետի փորձավար Էմմա Նահապետյանը|website=ankakh.com|language=en|access-date=2024 թ․ մարտի 9}}</ref><ref>[https://zarkfoundation.com/library/%D5%A7%D5%B4%D5%B4%D5%A1-%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B5%D5%A1%D5%B6/ Էմմա Նահապետյան]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://en.aravot.am/2015/04/16/169765/ The rising star of the ballet] b6jezqakt2q5mn30trh9ad5wwlvwytg 249992 249991 2026-04-09T11:29:00Z Betty Kilerjian 83 249992 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Էմմա Նահապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ թատերապարի արուետսագէտ, պարուսոյց<ref>{{Cite web|url=https://james-valone.livejournal.com/4111.html|title=САМЫЕ КРАСИВЫЕ ИЗВЕСТНЫЕ АРМЯНСКИЕ ТАНЦОВЩИЦЫ MOST FAMOUS ARMENIAN DANCER TOP 17|last=Valone|first=James|website=james-valone.livejournal.com|language=en-us|access-date=2024 թ․ մարտի 9}}</ref>, [[Խորհրդային Միութիւն|ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արտիստ<ref>https://factor.am/415360.html Հայաստանի օպերայի և բալետի թատրոնը Արամ Խաչատրյանի «Գայանե» բալետային ներկայացմամբ մեկնարկում է 89-րդ թատերաշրջանը</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էմմա Նահապետեանը ծնած է [[Երեւան]], [[18 Յունիս]] [[1946 թուական|1946]]-ին։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Մռաւեանի անուան թիւ 25 միջնակարգ դպրոցը, անոր զուգահեռ ուսանած է նաեւ Սայաթ-Նովայի անուան երաժշտական դպրոցի Եւա Ներսէսեանի ղեկավարած դաշնամուրի բաժնին մէջ։ [[1958 թուական|1958]] թուականին ընդունուած է Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանի դասական պարի բաժնի փորձարարական դասարան, ուր դասաւանդած է Փեթերսպուրկցի պարուսոյց Տինա Նիլոլաեւնա Կացինան։ [[1962 թուական|1962]] թուականին վերապատրաստուած է [[Երեւան|Երեւանի]] [[Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոն|Ա.Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադէմիական թատրոն]]<nowiki/>ին մէջ եւ որպէս թատերապարի պարուհի զբաղուած եղած է խաղացանկի բազմաթիւ ներկայացումներու մէջ։ [[1964 թուական|1964]] թուականին աւարտած է պարարուեստի ուսումնարանը եւ ընդունուած է օփերային թատրոն, հանդէս եկած է շարք մը թատերապարներու մէջ մենապարերով։ [[1970 թուական|1970]]-[[1972 թուական|1972]] թուականներուն մանկավարժական վերապատրաստում ստացած է [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] պարարուեստի ակադեմիային մէջ՝ Ալլա Լենինայի, Նինա Տոլստայայի եւ Եւգենի Ֆարմանեանցի դասարաններուն մէջ։ [[1985 թուական|1985]] թուականէն որպէս մանկավարժ-փորձավար աշխատանքի անցած է Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադեմիական թատրոնը։ Հիւրախաղեր ունեցած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Սպանիա|Սպանիոյ]], [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]], [[Ռուսիա|Ռուսաստանի]], [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]], [[Ալժիր|Ալժիրի]], [[Թունիս|Թունիսի]], [[Եգիպտոս|Եգիպտոսի]] եւ շարք մը երկիրներու մէջ։ Էմմա Նահապետեանը մահացած է [[Երեւան]], [[8 Մարտ]] [[2022]]-ին<ref>{{Cite web|url=https://ankakh.com/hy/article/86770|title=Մահացել է բալետի փորձավար Էմմա Նահապետյանը|website=ankakh.com|language=en|access-date=2024 թ․ մարտի 9}}</ref><ref>[https://zarkfoundation.com/library/%D5%A7%D5%B4%D5%B4%D5%A1-%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B5%D5%A1%D5%B6/ Էմմա Նահապետյան]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://en.aravot.am/2015/04/16/169765/ The rising star of the ballet] tkb2tb43txpq9zevic63fete1782xe8 249993 249992 2026-04-09T11:30:28Z Betty Kilerjian 83 249993 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Էմմա Նահապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ թատերապարի արուետսագէտ, պարուսոյց<ref>{{Cite web|url=https://james-valone.livejournal.com/4111.html|title=САМЫЕ КРАСИВЫЕ ИЗВЕСТНЫЕ АРМЯНСКИЕ ТАНЦОВЩИЦЫ MOST FAMOUS ARMENIAN DANCER TOP 17|last=Valone|first=James|website=james-valone.livejournal.com|language=en-us|access-date=2024 թ․ մարտի 9}}</ref>, [[Խորհրդային Միութիւն|ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արտիստ<ref>https://factor.am/415360.html Հայաստանի օպերայի և բալետի թատրոնը Արամ Խաչատրյանի «Գայանե» բալետային ներկայացմամբ մեկնարկում է 89-րդ թատերաշրջանը</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էմմա Նահապետեանը ծնած է [[Երեւան]], [[18 Յունիս]] [[1946 թուական|1946]]-ին։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Մռաւեանի անուան թիւ 25 միջնակարգ դպրոցը, անոր զուգահեռ ուսանած է նաեւ Սայաթ-Նովայի անուան երաժշտական դպրոցի Եւա Ներսէսեանի ղեկավարած դաշնամուրի բաժնին մէջ։ [[1958 թուական|1958]] թուականին ընդունուած է Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանի դասական պարի բաժնի փորձարարական դասարան, ուր դասաւանդած է Փեթերսպուրկցի պարուսոյց Տինա Նիլոլաեւնա Կացինան։ [[1962 թուական|1962]] թուականին վերապատրաստուած է [[Երեւան|Երեւանի]] [[Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոն|Ա.Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադէմիական թատրոն]]<nowiki/>ին մէջ եւ որպէս թատերապարի պարուհի զբաղուած եղած է խաղացանկի բազմաթիւ ներկայացումներու մէջ։ [[1964 թուական|1964]] թուականին աւարտած է պարարուեստի ուսումնարանը եւ ընդունուած է օփերային թատրոն, հանդէս եկած է շարք մը թատերապարներու մէջ մենապարերով։ [[1970 թուական|1970]]-[[1972 թուական|1972]] թուականներուն մանկավարժական վերապատրաստում ստացած է [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] պարարուեստի ակադեմիային մէջ՝ Ալլա Լենինայի, Նինա Տոլստայայի եւ Եւգենի Ֆարմանեանցի դասարաններուն մէջ։ [[1985 թուական|1985]] թուականէն որպէս մանկավարժ-փորձավար աշխատանքի անցած է Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ թատերապարի ազգային ակադեմիական թատրոնը։ Հիւրախաղեր ունեցած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Սպանիա|Սպանիոյ]], [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]], [[Ռուսիա|Ռուսաստանի]], [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]], [[Ալժիր|Ալժիրի]], [[Թունիս|Թունիսի]], [[Եգիպտոս|Եգիպտոսի]] եւ շարք մը երկիրներու մէջ։ Էմմա Նահապետեանը մահացած է [[Երեւան]], [[8 Մարտ]] [[2022]]-ին<ref>{{Cite web|url=https://ankakh.com/hy/article/86770|title=Մահացել է բալետի փորձավար Էմմա Նահապետյանը|website=ankakh.com|language=en|access-date=2024 թ․ մարտի 9}}</ref><ref>[https://zarkfoundation.com/library/%D5%A7%D5%B4%D5%B4%D5%A1-%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D5%B5%D5%A1%D5%B6/ Էմմա Նահապետյան]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://en.aravot.am/2015/04/16/169765/ The rising star of the ballet] [[Ստորոգութիւն:Հայ պարուսոյցներ]] [[Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանի շրջանաւարտներ]] ct7vnxotut5143i5qz5imx31z9kd32k 14 31413 249994 2026-04-09T11:31:18Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ պատուաւոր կոչումներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժողովրդական արուեստագէտներ ըստ երկրի]]»: 249994 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:ԽՍՀՄ պատուաւոր կոչումներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժողովրդական արուեստագէտներ ըստ երկրի]] bu69e45kf557jn2zt9yl078gvzbdwlm 14 31414 249995 2026-04-09T11:31:56Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Ժողովրդական արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ ըստ ազգութեան]]»: 249995 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Ժողովրդական արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ ըստ ազգութեան]] 8eu2l2corn14vze251sy66grwz639oy 14 31415 249996 2026-04-09T11:33:03Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտական մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Պատուաւոր կոչումներ]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստի բնագաւառին մէջ մրցանակի դափնեկիրներ]]»: 249996 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Պատուաւոր կոչումներ]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստի բնագաւառին մէջ մրցանակի դափնեկիրներ]] cplwkiahf8p0h0jc35mftcz8kebfum5 14 31416 249997 2026-04-09T11:33:43Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Երաժշտական մրցանակներ]] [[Ստորոգութիւն:Մրցանակակիրներ ըստ թեմայի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ]]»: 249997 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական մրցանակներ]] [[Ստորոգութիւն:Մրցանակակիրներ ըստ թեմայի]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ]] 14pqf2si1gr50pia9t46gv82n580kg8 14 31417 249998 2026-04-09T11:34:08Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Մրցանակներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական միջոցառումներ]]»: 249998 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Մրցանակներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտական միջոցառումներ]] rwbh8a9fr9qamxsna03kjzbkofjd47u 14 31418 249999 2026-04-09T11:34:41Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարգեւատրուածներ]]»: 249999 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարգեւատրուածներ]] pyayz51yocsljlg5mcak5oazq0a6yuh 14 31419 250000 2026-04-09T11:35:26Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Արուեստի մրցանակներ]] [[Ստորոգութիւն:Մրցանակակիրներ ըստ թեմայի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ]]»: 250000 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Արուեստի մրցանակներ]] [[Ստորոգութիւն:Մրցանակակիրներ ըստ թեմայի]] [[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ]] qdwheu0nnqt87q77csbf1m04knhtvvl 14 31420 250001 2026-04-09T11:36:02Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Պարգեւներ ըստ թեմայի]]»: 250001 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Պարգեւներ ըստ թեմայի]] m99la2gg66sc3co3pxlwh6hf0y8imyn 14 31421 250002 2026-04-09T11:36:24Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարգեւներ]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ թեմայի]]»: 250002 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարգեւներ]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ թեմայի]] azc059fwftdhjhxguym6tkulk0yef2j 14 31422 250003 2026-04-09T11:37:04Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարուաւոր կոչումներ ըստ երկրի]]»: 250003 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարուաւոր կոչումներ ըստ երկրի]] ndkitvcnemjcbgvz3xm3hbix91crwua 14 31423 250004 2026-04-09T11:37:45Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պատուաւոր կոչումներ]] [[Ստորոգութիւն:Տիտղոսներ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Պարգեւներ ըստ երկիրի]]»: 250004 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պատուաւոր կոչումներ]] [[Ստորոգութիւն:Տիտղոսներ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Պարգեւներ ըստ երկիրի]] szx42dtupzgifva7iqfj4294kr2oqjw 14 31424 250005 2026-04-09T11:38:37Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Տիտղոսներ]] [[Ստորոգութիւն:Հասարակական դասեր ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Ազնուականութիւն ըստ ազգութեան]]»: 250005 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Տիտղոսներ]] [[Ստորոգութիւն:Հասարակական դասեր ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Ազնուականութիւն ըստ ազգութեան]] 6xdgmvcvvkhhcc4i1qx2s5jkupyo0lo 14 31425 250006 2026-04-09T11:39:15Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Հասարակական դասեր]] [[Ստորոգութիւն:Հասարակութիւն ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ երկրի]]»: 250006 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Հասարակական դասեր]] [[Ստորոգութիւն:Հասարակութիւն ըստ երկիրի]] [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ երկրի]] o9kkzqfmop2wi9nt26z0vuv7mo0kl1y 14 31426 250007 2026-04-09T11:39:34Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Սոցիալական դասակարգեր]]»: 250007 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Սոցիալական դասակարգեր]] b0t0xb9lq8ye5mv8cwxqseo3iw0x6lz 14 31427 250008 2026-04-09T11:40:11Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ազնուականութիւն]]»: 250008 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Ստորոգութիւններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ազնուականութիւն]] 5edz9iiecl4zh5zhkpookgi3e3oumu0 14 31428 250009 2026-04-09T11:42:23Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարարուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի պարարուեստի ուսումնարան]]»: 250009 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարարուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի պարարուեստի ուսումնարան]] lvqbwgluolf0ly062y3fmgnix3ttnle 14 31429 250010 2026-04-09T11:42:43Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Ուսումնարաններ]]»: 250010 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Ուսումնարաններ]] 11hdhfmxrfqxvf976p96xaot2m1occy 14 31430 250011 2026-04-09T11:43:00Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Կրթութիւն]]»: 250011 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Կրթութիւն]] d2aokg3hkqblre12fib9pw3w4w98kb4 0 31431 250012 2026-04-09T11:56:33Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ « '''Վարսէն Աղաբեկեան''' ({{ԱԾ}}), պաղեստինահայ պատմաբան, քաղաքական գործիչ։ [[Պաղեստին|Պաղեստինի]] արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար ([[2024 թուական|2024]])։ Պաղեստինի եկեղեցական գործերու բարձրագոյն նախագահական կոմիտէի անդամ։ == Կենսագրութիւն == Վարսէ...»: 250012 wikitext text/x-wiki '''Վարսէն Աղաբեկեան''' ({{ԱԾ}}), պաղեստինահայ պատմաբան, քաղաքական գործիչ։ [[Պաղեստին|Պաղեստինի]] արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար ([[2024 թուական|2024]])։ Պաղեստինի եկեղեցական գործերու բարձրագոյն նախագահական կոմիտէի անդամ։ == Կենսագրութիւն == Վարսէն Աղաբեկեանը ծնած է [[1958 թուական|1958]] թուականին, [[Յորդանան]]։ [[1983 թուական|1983]] թուականին մագիստրոսի կոչում ստացած է Պերտու համալսարանին մէջ, Ինտիանա, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]], քաղաքական հարցերու դոկտորի կոչում՝ Փիթսպուրկի համալսարանին մէջ։ Աշխատած է [[Երուսաղէմ|Երուսաղէմի]] համալսարանին մէջ, եղած է Ալ-Քուտսի համալսարանի Հանրային առողջութեան դպրոցի եւ Առողջապահական մասնագիտութիւններու ֆակուլտետի դոցենտ ([[1988 թուական|1988]]-[[2008]]), ինչպէս նաեւ նոյն համալսարանի Առողջապահական մասնագիտութիւններու դեկան ([[1995 թուական|1995]]–<nowiki/>[[1998 թուական|1998]]) եւ աւարտական ուսուցման դեկան ([[1998 թուական|1998]]-[[2000 թուական|2000]])։ Շարք մը խորհուրդներու անդամ է, ինչպէս՝ Մարդու իրաւունքներու պաղեստինեան անկախ յանձնաժողովի ([[2006 թուական|2006]]–<nowiki/>[[2018 թուական|2018]], վերջին երեք տարիներու ընթացքին ծառայած է որպէս գլխաւոր յանձնակատար)։ Աշխատած է Պաղեստինի նախագահի գրասենեակին մէջ՝ որպէս կարողութիւններու եւ կառոյցներու զարգացման ծրագրի ղեկավար։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Մարտին նշանակուած է Պաղեստինի արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար։ Կառավարութեան ծրագիրը առաջնահերթութիւն կու տայ մարդասիրական խնդիրներուն՝ ընդգրկելով Կազայի հատուածին մէջ պաղեստինցի ժողովուրդին մարդասիրական օգնութեան համապարփակ ծրագիր, ինչպէս նաեւ Կազայի հատուածի եւ Արեւմտեան ափի վերականգնման ջանքեր։ Այն նաեւ կը կեդրոնանայէ ֆինանսական իրաջիճակի եւ անոր տնտեսական ազդեցութեան կայունացման ուղղուած ջանքերու վրայ։ Աղաբեկեանը Երուսաղէմի, առողջութեան, կրթութեան, երիտասարդութեան եւ կանանց մասին շարք մը ուսումնասիրութիւններու, ձեռնարկներու եւ զեկոյցներու հեղինակ է։ == Գիրքեր == * A Palestinian Armenian: The Intertwine between the Social and the Political == Ծանօթագրութիւններ == <references /> gmi6otutxsn5s98pi6k78jyhgss0o0m 250013 250012 2026-04-09T11:57:58Z Betty Kilerjian 83 250013 wikitext text/x-wiki '''Վարսէն Աղաբեկեան''' ({{ԱԾ}}), պաղեստինահայ պատմաբան, քաղաքական գործիչ։ [[Պաղեստին|Պաղեստինի]] արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար ([[2024 թուական|2024]])<ref name="MassisPost">{{Cite web|url=https://massispost.com/2024/03/palestinian-armenian-varsen-aghabekian-appointed-minister-of-state-for-foreign-affair-in-new-government/|title=Palestinian Armenian Varsen Aghabekian Appointed Minister of State for Foreign Affair in New Government • MassisPost|last=MassisPost|date=2024 թ․ մարտի 29|website=MassisPost|language=en-US|access-date=2024 թ․ մարտի 30}}</ref><ref>[https://orer.eu/hy/2024/03/29/varsen-aghabekyan-paghestin-artakin-gortseri-ev-spirki-naxarar/ Վարսեն Աղաբեկյանը նշանակվել է Պաղեստինի արտաքին գործերի ու միգրացիայի հարցերով պետնախարար]</ref>։ Պաղեստինի եկեղեցական գործերու բարձրագոյն նախագահական կոմիտէի անդամ։ == Կենսագրութիւն == Վարսէն Աղաբեկեանը ծնած է [[1958 թուական|1958]] թուականին, [[Յորդանան]]։ [[1983 թուական|1983]] թուականին մագիստրոսի կոչում ստացած է Պերտու համալսարանին մէջ, Ինտիանա, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]], քաղաքական հարցերու դոկտորի կոչում՝ Փիթսպուրկի համալսարանին մէջ<ref name="MassisPost" />։ Աշխատած է [[Երուսաղէմ|Երուսաղէմի]] համալսարանին մէջ, եղած է Ալ-Քուտսի համալսարանի Հանրային առողջութեան դպրոցի եւ Առողջապահական մասնագիտութիւններու ֆակուլտետի դոցենտ ([[1988 թուական|1988]]-[[2008]]), ինչպէս նաեւ նոյն համալսարանի Առողջապահական մասնագիտութիւններու դեկան ([[1995 թուական|1995]]–<nowiki/>[[1998 թուական|1998]]) եւ աւարտական ուսուցման դեկան ([[1998 թուական|1998]]-[[2000 թուական|2000]])։ Շարք մը խորհուրդներու անդամ է, ինչպէս՝ Մարդու իրաւունքներու պաղեստինեան անկախ յանձնաժողովի ([[2006 թուական|2006]]–<nowiki/>[[2018 թուական|2018]], վերջին երեք տարիներու ընթացքին ծառայած է որպէս գլխաւոր յանձնակատար)։ Աշխատած է Պաղեստինի նախագահի գրասենեակին մէջ՝ որպէս կարողութիւններու եւ կառոյցներու զարգացման ծրագրի ղեկավար<ref>[https://www.jerusalemstory.com/en/blog/book-launch-event-opens-window-armenian-palestinians-jerusalem An Armenian Palestinian herself, author Aghabekian has had a leading role within the Palestinian community]</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Մարտին նշանակուած է Պաղեստինի արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար։ Կառավարութեան ծրագիրը առաջնահերթութիւն կու տայ մարդասիրական խնդիրներուն՝ ընդգրկելով Կազայի հատուածին մէջ պաղեստինցի ժողովուրդին մարդասիրական օգնութեան համապարփակ ծրագիր, ինչպէս նաեւ Կազայի հատուածի եւ Արեւմտեան ափի վերականգնման ջանքեր։ Այն նաեւ կը կեդրոնանայէ ֆինանսական իրաջիճակի եւ անոր տնտեսական ազդեցութեան կայունացման ուղղուած ջանքերու վրայ<ref name="MassisPost" />։ Աղաբեկեանը Երուսաղէմի, առողջութեան, կրթութեան, երիտասարդութեան եւ կանանց մասին շարք մը ուսումնասիրութիւններու, ձեռնարկներու եւ զեկոյցներու հեղինակ է։ == Գիրքեր == * A Palestinian Armenian: The Intertwine between the Social and the Political<ref>{{Cite web|url=https://educationalbookshop.com/products/a-palestinian-armenian-the-intertwine-between-the-social-and-the-political|title=A Palestinian Armenian: The Intertwine Between The Social And The Poli|website=EducationalBookshop|access-date=2024 թ․ մարտի 30}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> cperrkyxbgwr60r2hmdwnvbg77mtc8l 250014 250013 2026-04-09T11:58:26Z Betty Kilerjian 83 250014 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Վարսէն Աղաբեկեան''' ({{ԱԾ}}), պաղեստինահայ պատմաբան, քաղաքական գործիչ։ [[Պաղեստին|Պաղեստինի]] արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար ([[2024 թուական|2024]])<ref name="MassisPost">{{Cite web|url=https://massispost.com/2024/03/palestinian-armenian-varsen-aghabekian-appointed-minister-of-state-for-foreign-affair-in-new-government/|title=Palestinian Armenian Varsen Aghabekian Appointed Minister of State for Foreign Affair in New Government • MassisPost|last=MassisPost|date=2024 թ․ մարտի 29|website=MassisPost|language=en-US|access-date=2024 թ․ մարտի 30}}</ref><ref>[https://orer.eu/hy/2024/03/29/varsen-aghabekyan-paghestin-artakin-gortseri-ev-spirki-naxarar/ Վարսեն Աղաբեկյանը նշանակվել է Պաղեստինի արտաքին գործերի ու միգրացիայի հարցերով պետնախարար]</ref>։ Պաղեստինի եկեղեցական գործերու բարձրագոյն նախագահական կոմիտէի անդամ։ == Կենսագրութիւն == Վարսէն Աղաբեկեանը ծնած է [[1958 թուական|1958]] թուականին, [[Յորդանան]]։ [[1983 թուական|1983]] թուականին մագիստրոսի կոչում ստացած է Պերտու համալսարանին մէջ, Ինտիանա, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]], քաղաքական հարցերու դոկտորի կոչում՝ Փիթսպուրկի համալսարանին մէջ<ref name="MassisPost" />։ Աշխատած է [[Երուսաղէմ|Երուսաղէմի]] համալսարանին մէջ, եղած է Ալ-Քուտսի համալսարանի Հանրային առողջութեան դպրոցի եւ Առողջապահական մասնագիտութիւններու ֆակուլտետի դոցենտ ([[1988 թուական|1988]]-[[2008]]), ինչպէս նաեւ նոյն համալսարանի Առողջապահական մասնագիտութիւններու դեկան ([[1995 թուական|1995]]–<nowiki/>[[1998 թուական|1998]]) եւ աւարտական ուսուցման դեկան ([[1998 թուական|1998]]-[[2000 թուական|2000]])։ Շարք մը խորհուրդներու անդամ է, ինչպէս՝ Մարդու իրաւունքներու պաղեստինեան անկախ յանձնաժողովի ([[2006 թուական|2006]]–<nowiki/>[[2018 թուական|2018]], վերջին երեք տարիներու ընթացքին ծառայած է որպէս գլխաւոր յանձնակատար)։ Աշխատած է Պաղեստինի նախագահի գրասենեակին մէջ՝ որպէս կարողութիւններու եւ կառոյցներու զարգացման ծրագրի ղեկավար<ref>[https://www.jerusalemstory.com/en/blog/book-launch-event-opens-window-armenian-palestinians-jerusalem An Armenian Palestinian herself, author Aghabekian has had a leading role within the Palestinian community]</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Մարտին նշանակուած է Պաղեստինի արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար։ Կառավարութեան ծրագիրը առաջնահերթութիւն կու տայ մարդասիրական խնդիրներուն՝ ընդգրկելով Կազայի հատուածին մէջ պաղեստինցի ժողովուրդին մարդասիրական օգնութեան համապարփակ ծրագիր, ինչպէս նաեւ Կազայի հատուածի եւ Արեւմտեան ափի վերականգնման ջանքեր։ Այն նաեւ կը կեդրոնանայէ ֆինանսական իրաջիճակի եւ անոր տնտեսական ազդեցութեան կայունացման ուղղուած ջանքերու վրայ<ref name="MassisPost" />։ Աղաբեկեանը Երուսաղէմի, առողջութեան, կրթութեան, երիտասարդութեան եւ կանանց մասին շարք մը ուսումնասիրութիւններու, ձեռնարկներու եւ զեկոյցներու հեղինակ է։ == Գիրքեր == * A Palestinian Armenian: The Intertwine between the Social and the Political<ref>{{Cite web|url=https://educationalbookshop.com/products/a-palestinian-armenian-the-intertwine-between-the-social-and-the-political|title=A Palestinian Armenian: The Intertwine Between The Social And The Poli|website=EducationalBookshop|access-date=2024 թ․ մարտի 30}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> q0dpd66l3jpce0mqmqolp7dgggpkyj6 250015 250014 2026-04-09T11:58:55Z Betty Kilerjian 83 250015 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Վարսէն Աղաբեկեան''' ({{ԱԾ}}), պաղեստինահայ պատմաբան, քաղաքական գործիչ։ [[Պաղեստին|Պաղեստինի]] արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար ([[2024 թուական|2024]])<ref name="MassisPost">{{Cite web|url=https://massispost.com/2024/03/palestinian-armenian-varsen-aghabekian-appointed-minister-of-state-for-foreign-affair-in-new-government/|title=Palestinian Armenian Varsen Aghabekian Appointed Minister of State for Foreign Affair in New Government • MassisPost|last=MassisPost|date=2024 թ․ մարտի 29|website=MassisPost|language=en-US|access-date=2024 թ․ մարտի 30}}</ref><ref>[https://orer.eu/hy/2024/03/29/varsen-aghabekyan-paghestin-artakin-gortseri-ev-spirki-naxarar/ Վարսեն Աղաբեկյանը նշանակվել է Պաղեստինի արտաքին գործերի ու միգրացիայի հարցերով պետնախարար]</ref>։ Պաղեստինի եկեղեցական գործերու բարձրագոյն նախագահական կոմիտէի անդամ։ == Կենսագրութիւն == Վարսէն Աղաբեկեանը ծնած է [[1958 թուական|1958]] թուականին, [[Յորդանան]]։ [[1983 թուական|1983]] թուականին մագիստրոսի կոչում ստացած է Պերտու համալսարանին մէջ, Ինտիանա, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]], քաղաքական հարցերու դոկտորի կոչում՝ Փիթսպուրկի համալսարանին մէջ<ref name="MassisPost" />։ Աշխատած է [[Երուսաղէմ|Երուսաղէմի]] համալսարանին մէջ, եղած է Ալ-Քուտսի համալսարանի Հանրային առողջութեան դպրոցի եւ Առողջապահական մասնագիտութիւններու ֆակուլտետի դոցենտ ([[1988 թուական|1988]]-[[2008]]), ինչպէս նաեւ նոյն համալսարանի Առողջապահական մասնագիտութիւններու դեկան ([[1995 թուական|1995]]–<nowiki/>[[1998 թուական|1998]]) եւ աւարտական ուսուցման դեկան ([[1998 թուական|1998]]-[[2000 թուական|2000]])։ Շարք մը խորհուրդներու անդամ է, ինչպէս՝ Մարդու իրաւունքներու պաղեստինեան անկախ յանձնաժողովի ([[2006 թուական|2006]]–<nowiki/>[[2018 թուական|2018]], վերջին երեք տարիներու ընթացքին ծառայած է որպէս գլխաւոր յանձնակատար)։ Աշխատած է Պաղեստինի նախագահի գրասենեակին մէջ՝ որպէս կարողութիւններու եւ կառոյցներու զարգացման ծրագրի ղեկավար<ref>[https://www.jerusalemstory.com/en/blog/book-launch-event-opens-window-armenian-palestinians-jerusalem An Armenian Palestinian herself, author Aghabekian has had a leading role within the Palestinian community]</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Մարտին նշանակուած է Պաղեստինի արտաքին գործերու ու գաղթականութեան հարցերով պետնախարար։ Կառավարութեան ծրագիրը առաջնահերթութիւն կու տայ մարդասիրական խնդիրներուն՝ ընդգրկելով Կազայի հատուածին մէջ պաղեստինցի ժողովուրդին մարդասիրական օգնութեան համապարփակ ծրագիր, ինչպէս նաեւ Կազայի հատուածի եւ Արեւմտեան ափի վերականգնման ջանքեր։ Այն նաեւ կը կեդրոնանայէ ֆինանսական իրաջիճակի եւ անոր տնտեսական ազդեցութեան կայունացման ուղղուած ջանքերու վրայ<ref name="MassisPost" />։ Աղաբեկեանը Երուսաղէմի, առողջութեան, կրթութեան, երիտասարդութեան եւ կանանց մասին շարք մը ուսումնասիրութիւններու, ձեռնարկներու եւ զեկոյցներու հեղինակ է։ == Գիրքեր == * A Palestinian Armenian: The Intertwine between the Social and the Political<ref>{{Cite web|url=https://educationalbookshop.com/products/a-palestinian-armenian-the-intertwine-between-the-social-and-the-political|title=A Palestinian Armenian: The Intertwine Between The Social And The Poli|website=EducationalBookshop|access-date=2024 թ․ մարտի 30}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ]] 8ve8jzczgd6nclv6ff7j0p9w73z8u85