Ասթանա

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ասթանա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1885</id>
    <revision>
      <id>250143</id>
      <parentid>250062</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Աստանա]]էն էջ [[Ասթանա]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>250062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17474" sha1="046e6c84najtd2bxt83z9jbz4v1njko" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր
| ղեկավարի պաշտօն = Քաղաքապետ
}}
'''Ասթանան'''&lt;ref&gt;{{Citation|title=Astana|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Astana&amp;oldid=1346840975|date=2026-04-03|accessdate=2026-04-10|language=en}}&lt;/ref&gt; Ղազախստանի մայրաքաղաքն է: Քաղաքի սահմաններուն մէջ 1,622,245 բնակչութեամբ՝ անիկա երկրի երկրորդ մեծագոյն քաղաքն է Ալմաթիէն ետք, որ մինչեւ 1997 թուական ազգային մայրաքաղաքն էր: Քաղաքը կը գտնուի Ղազախստանի հիւսիսը՝ Իշիմ գետի ափերուն: Անիկա կը գտնուի Աքմոլայի մարզին մէջ, սակայն ունի ինքնավար վարչական կարգավիճակ: Հիմնադրուած ըլլալով 1830-ին որպէս '''Աքմոլի''', քաղաքը յաջորդաբար վերանուանուած է Աքմոլինսք, Ցելինոկրատ եւ Աքմոլա, մինչեւ որ 1998-ին ստացած է Ասթանա անունը, որ ղազախերէնով կը նշանակէ «մայրաքաղաք»: 2019-ին քաղաքը կարճ ժամանակով վերանուանուեցաւ '''Նուր-Սուլթան'''՝ ի պատիւ նախկին նախագահ Նուրսուլթան Նազարպայեւի, սակայն 2022-ին վերադարձաւ Ասթանա անուան:

Ասթանայի պատմութիւնը յատկանշուած է արագ աճով, յատկապէս մայրաքաղաք դառնալէ ետք: Անոր վերափոխումը արդիական եւ ծրագրուած քաղաքի՝ առաջնորդուած է ճափոնացի ճարտարապետ Քիշօ Քուրոքաւայի կողմէ մշակուած գլխաւոր յատակագիծով: Այսօր Ասթանան յայտնի է իր ապագայապաշտ (futuristic) ճարտարապետութեամբ, ուր կը գտնուին պետական կարեւոր հաստատութիւններ, ներառեալ՝ '''Աքորտա''' նախագահական նստավայրը, Խորհրդարանի շէնքը եւ Գերագոյն դատարանը: Անիկա դարձած է մշակոյթի, կրթութեան եւ առեւտուրի կարեւոր կեդրոն Ղազախստանի ու Կեդրոնական Ասիոյ մէջ:

Քաղաքը համբաւաւոր է իր արդիական կոթողներով, որոնցմէ են՝ '''Պայթերեքը''', որ կը խորհրդանշէ Ղազախստանի անկախութիւնը, '''«Խան Շաթիր»''' զուարճանքի կեդրոնը եւ '''Հազրաթ Սուլթան''' մզկիթը, որ Կեդրոնական Ասիոյ մեծագոյններէն մէկն է: Խաղաղութեան եւ հաշտութեան պալատը, որ նախագծուած է հիւրընկալելու մշակութային եւ միջկրօնական ձեռնարկներ, կը շեշտէ քաղաքի դերը որպէս երկխօսութեան եւ համագործակցութեան կեդրոն: 2021-ին Ասթանան ճանչցուեցաւ որպէս Ղազախստանի զբօսաշրջութեան 10 առաջնահերթ վայրերէն մէկը: Այցելուները կրնան տեսնել մշակութային վայրեր, ինչպէս՝ Ասթանայի օփերան եւ Ղազախստանի Հանրապետութեան ազգային թանգարանը, ինչպէս նաեւ Նախագահական եւ Կեդրոնական զբօսայգիները, որոնք Իշիմ գետի երկայնքով հանգիստի գօտիներ կը հայթայթեն:

Ասթանան միջազգային ճանաչում ձեռք բերաւ, երբ հիւրընկալեց '''2011-ի Ասիական ձմեռնային խաղերը''', որոնք ցոյց տուին քաղաքի կարողութիւնը՝ կազմակերպելու մեծածաւալ մարզական իրադարձութիւններ: Քաղաքը նաեւ հիւրընկալեց '''Expo 2017'''-ը՝ համաշխարհային մեծ ցուցահանդէս մը, որ կեդրոնացած էր «Ապագայի ուժանիւթ» նիւթին վրայ՝ գրաւելով համաշխարհային ուշադրութիւնը դէպի կայունութեան եւ նորարարութեան իր յանձնառութիւնը: Ասթանան նաեւ տունն է Համաշխարհային եւ աւանդական կրօններու առաջնորդներու համագումարին, որը կարեւոր ձեռնարկ մըն է՝ համախմբելու կրօնական առաջնորդները ամբողջ աշխարհէն՝ փոխադարձ ըմբռնում եւ խաղաղութիւն հաստատելու համար:

Քաղաքի փոխադրական ենթակառոյցը կը ներառէ '''Նուրսուլթան Նազարպայեւ միջազգային օդակայանը''', որ կարեւոր հանգոյց է թէ՛ ներքին եւ թէ՛ միջազգային թռիչքներու համար: Ասթանան նաեւ լաւ կապուած է երկու երկաթուղային կայարաններով՝ Ասթանա-1 եւ Ասթանա-Նուրլի Ժոլ, որոնք ծառայութիւններ կը մատուցեն դէպի Ղազախստանի գլխաւոր քաղաքները եւ անկէ դուրս: Քաղաքի հանրային փոխադրութեան համակարգը կը ներառէ հանրակառքեր, իսկ կառուցման ընթացքի մէջ գտնուող Ասթանայի թեթեւ մեթրոյի (Light Metro) համակարգը կը նախատեսուի զգալիօրէն բարելաւել քաղաքի փոխադրական ցանցը՝ առաջարկելով արդիւնաւէտ եւ կայուն ճամբորդութիւն քաղաքէն ներս:

Ասթանան ունի նշանաւոր կրթական հաստատութիւններ, ինչպէս՝ Նազարպայեւ համալսարանը, Լ.Ն. Կումիլիովի անուան Եւրասիական ազգային համալսարանը եւ Ասթանայի Տեղեկատուական արհեստագիտութեան (IT) համալսարանը, որոնք կը նպաստեն անոր դերին՝ որպէս կրթութեան եւ նորարարութեան կեդրոն: Այս հաստատութիւնները կը սատարեն քաղաքի աճին արհեստագիտութեան, հետազօտութեան եւ բարձրագոյն ուսման բնագաւառներուն մէջ՝ Ասթանան դարձնելով գիտելիքի եւ յառաջդիմութեան հետզհետէ կարեւորուող կեդրոն տարածաշրջանին մէջ:

== Անուանումներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Astana|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Astana&amp;oldid=1346840975|date=2026-04-03|accessdate=2026-04-10|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
'''Աքմոլի''' բնակավայրը հիմնադրուած է 1830-ին՝ հաւանաբար անուանուելով տեղական նշանաւոր վայրի մը անունով: '''«Աք մոլա»''' (Aqmola) ղազախերէն բառացիօրէն կը նշանակէ «ճերմակ գերեզման» կամ «ճերմակ դամբարան», թէեւ այս տեսութիւնը համընդհանուր ընդունելութիւն չէ գտած: 1832-ին բնակավայրը ստացաւ քաղաքի կարգավիճակ եւ վերանուանուեցաւ '''[[Աքմոլինսք]]''': 1961-ին՝ Նիքիթա Խրուշչովի օրով, անիկա վերանուանուեցաւ '''[[Ցելինոկրատ]]''', որ ռուսերէնով կը նշանակէ «խոպան հողերու քաղաք»: 1991-ին՝ Ղազախստանի անկախացումէն ետք, անունը փոխուեցաւ '''[[Աքմոլա|Աքմոլայի]]''':

1997-ի Դեկտեմբերին քաղաքը փոխարինեց Ալմաթին՝ որպէս Ղազախստանի մայրաքաղաք, իսկ 1998-ի Մայիսին վերանուանուեցաւ '''Ասթանա''', որ ղազախերէն կը նշանակէ «մայրաքաղաք»: 2019-ի Մարտին, երկար տարիներ պաշտօնավարած նախագահ Նուրսուլթան Նազարպայեւի հրաժարականէն քիչ ետք, մայրաքաղաքը ի պատիւ անոր վերանուանուեցաւ '''Նուր-Սուլթան''': 2022-ի Սեպտեմբերին նախագահ Քասիմ-Ժոմարթ Թոքայեւ ստորագրեց սահմանադրական փոփոխութիւն մը՝ վերադառնալու համար Ասթանա անուան: 2022-ի տուեալներով՝ անիկա կը տիրապետէ [[«Կինես»ի համաշխարհային մրցանիշներու գիրք|'''Կինեսի համաշխարհային մրցանիշին'''՝]] որպէս արդի ժամանակներու ամենաշատ անուանափոխուած մայրաքաղաքը:

== Պատմութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Astana|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Astana&amp;oldid=1346840975|date=2026-04-03|accessdate=2026-04-10|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Դարեր առաջ, ներկայ Ասթանայի տարածքին կը գտնուէր '''[[Պոզոք]]''' բնակավայրը։ Անիկա [[Մետաքսի Ճանապարհ|Մետաքսի ճամբու]] տափաստանային հատուածի ռազմական բերդն էր։ Թրքական «Պոզ» բառի ստուգաբանութիւնը ունի քանի մը իմաստ, ինչպէս՝ «անձեռնմխելի հող», «խոպան հող» եւ «փետրախոտ» (feather grass)։ Անիկա ԺԲ.-ԺԴ. դարերու մեծ բնակավայր մըն էր։ Ներկայիս Ասթանան կը տարածուի հին Պոզոքի տարածքին վրայ։

=== Վաղ տարիներ (1830–1918) ===
1830-ին Իշիմ գետի ափին հիմնադրուեցաւ '''Աքմոլի''' բնակավայրը՝ որպէս շրջանային կեդրոն։ 1832-ին անիկա ստացաւ քաղաքի կարգավիճակ եւ անուանուեցաւ '''Աքմոլինսք'''։ Քաղաքի ռազմավարական դիրքին առաւելութիւնները յստակ էին դեռ 1863-ին. ճամբաները այս աշխարհագրական կեդրոնը կը միացնէին արեւելքի մէջ՝ Քարղալիին, հարաւի մէջ՝ Աքթաուի բերդին, իսկ արեւմուտքի մէջ՝ Աթպասարի միջոցով Քոքշեթաուին։ 1838-ին, Քենեսարի խանի գլխաւորած ազգային-ազատագրական մեծ շարժման թէժ պահուն, Աքմոլինսքի բերդը հրկիզուեցաւ։ Ազատագրական շարժման ճնշումէն ետք բերդը վերակառուցուեցաւ։ 16 Յուլիս 1863-ին Աքմոլինսքը պաշտօնապէս յայտարարուեցաւ գաւառական (uyezd) քաղաք։ Ռուսական կայսրութեան գաղութային վարչակազմը աշխոյժօրէն կ'օգտագործէր Սարիարքայի հսկայական տարածքները։ Ղազախական տափաստանը կառավարող կանոնակարգ մշակելու համար 1865-ին Ռուսական կայսրութեան կառավարութիւնը ստեղծեց Տափաստանային յանձնաժողովը։

1869-ին Աքմոլինսքը դարձաւ նորաստեղծ '''Աքմոլինսքի նահանգի''' կեդրոնը։ Իր գոյութեան առաջին 30 տարիներուն քաղաքի բնակչութիւնը հազիւ 2,000 հոգի էր, սակայն յաջորդ 30 տարիներուն այն եռապատկուեցաւ։ 1893-ին Աքմոլինսքը ունէր 6,428 բնակիչ, երեք եկեղեցի, հինգ դպրոց ու քոլեճ, եւ երեք գործարան։

=== Խորհրդային դարաշրջան (1918–1991) ===
Համաշխարհային Բ. պատերազմի ժամանակ Աքմոլինսքը ծառայեց որպէս Ուքրայնական, Պելոռուսական եւ Ռուսական խորհրդային հանրապետութիւններէն տարհանուած գործարաններու սարքաւորումներու փոխադրման հանգոյց։ Տեղական արդիւնաբերութիւնը լծուեցաւ պատերազմական կարիքներուն։ Ետպատերազմեան տարիներուն քաղաքը դարձաւ տնտեսական վերածննդի փարոս։ Բացի այդ, Սթալինի օրով իրականացուած տեղահանութիւններու հետեւանքով այստեղ բնակեցուեցան բազմաթիւ '''ռուսաբնակ գերմանացիներ'''։

1954-ին Ղազախստանի հիւսիսային մարզերը դարձան '''«Խոպան հողերու իւրացման»''' (Virgin Lands Campaign) տարածք՝ նպատակ ունենալով շրջանը վերածել Խորհրդային Միութեան ցորենի երկրորդ շտեմարանի։ 1959-ի Օգոստոս 2-ին տեղի ունեցաւ ողբերգութիւն մը. Եսիլի կամուրջի փլուզման հետեւանքով զոհուեցաւ 143 հոգի։

1961-ի Մարտ 20-ին Խրուշչովի առաջարկով Աքմոլինսքը վերանուանուեցաւ '''[[Ցելինոկրատ]]'''։ 1960-ականներուն քաղաքը ամբողջովին կերպարանափոխուեցաւ. սկսաւ բազմայարկ բնակելի թաղամասերու կառուցումը, յայտնուեցան նոր հանրային շէնքեր, ինչպէս՝ «Խոպան հողերու պալատը», Երիտասարդական պալատը, օդակայանը եւ մարզական համալիրներ։

=== Արդի դարաշրջան (1991–մինչեւ այսօր) ===
Խորհրդային Միութեան փլուզումէն եւ Ղազախստանի անկախացումէն ետք, քաղաքին վերադարձուեցաւ իր նախնական անունը՝ փոփոխուած '''Աքմոլա''' ձեւով&lt;ref&gt;Pospelov 1993, pp. 24–25.&lt;/ref&gt;։ 1994-ին որոշում տրուեցաւ մայրաքաղաքը տեղափոխելու մասին&lt;ref&gt;&quot;Astana – the capital of the Republic of Kazakhstan&quot;. e-history.kz. Archived from the original on 23 February 2015. Retrieved 23 February 2015.&lt;/ref&gt;։ 1997-ի Դեկտեմբեր 10-ին մայրաքաղաքը Ալմաթիէն պաշտօնապէս տեղափոխուեցաւ Աքմոլա, իսկ 1998-ին քաղաքը վերանուանուեցաւ '''Ասթանա'''&lt;ref&gt;&quot;Astana – the capital of the Republic of Kazakhstan&quot;. Official site of the President of the Republic of Kazakhstan. Archived from the original on 17 March 2015. Retrieved 10 March 2015.&lt;/ref&gt;։ Քաղաքը ընտրուեցաւ իր աշխարհագրական յարմար դիրքի, ընդարձակ տարածքներու եւ փոխադրական լաւ միջոցներու շնորհիւ&lt;ref&gt;&quot;Nur-sultan&quot;. Archived from the original on 15 April 2021. Retrieved 2 April 2021.&lt;/ref&gt;։ 16 Յուլիս 1999-ին ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն Ասթանային շնորհեց «Խաղաղութեան քաղաք» տիտղոսը։

2019-ի Մարտին կառավարութիւնը քաղաքը վերանուանեց '''Նուր-Սուլթան'''՝ ի պատիւ հեռացող նախագահ Նուրսուլթան Նազարպայեւի&lt;ref&gt;&quot;Nursultan: Kazakhstan renames capital Astana after ex-president&quot;. ''BBC News''. 20 March 2019. Retrieved 21 September 2022.&lt;/ref&gt;։ Սակայն, 2022-ի Սեպտեմբերին, երկրին մէջ տեղի ունեցած յուզումներէն եւ քաղաքական փոփոխութիւններէն ետք, մայրաքաղաքի անունը կրկին դարձաւ Ասթանա&lt;ref&gt;&quot;Kazakhstan to change name of capital from Nur-sultan back to Astana&quot;. ''The Guardian''. 14 September 2022. ISSN 0261-3077. Retrieved 21 September 2022.&lt;/ref&gt;։

== Բնակչութիւն ==
{{Wikidata/Population}}

== Քոյր-քաղաքներ ==
* {{դրօշ|Թուրքիա}} [[Սթամպուլ]], [[Թուրքիա]]
* {{դրօշ|Թուրքիա}} [[Իզմիր]], [[Թուրքիա]]
* {{դրօշ|Թուրքիա}} [[Անկարա]], [[Թուրքիա]]
* {{դրօշ|Ռուսաստան}} [[Մոսկուա]], [[Ռուսիա|Ռուսաստան]]
* {{դրօշ|Ռուսաստան}} [[Քազան]], [[Ռուսիա|Ռուսաստան]]
* {{դրօշ|Ռուսաստան}} [[Սենթ Պեթերսպուրկ]], [[Ռուսիա|Ռուսաստան]]
* {{դրօշ|Ուքրանիա}} [[Քիեւ]], [[Ուքրանիա]]
* {{դրօշ|Հորդանան}} [[Ամման]], [[Յորդանան]]
* {{դրօշ|Լատվիա}} [[Ռիկա]], [[Լաթվիա]]
* {{դրօշ|Լեհաստան}} [[Կտանսք]], [[Լեհաստան]]
* {{դրօշ|Լեհաստան}} [[Վարշաւա]], [[Լեհաստան]]
* {{դրօշ|Վրաստան}} [[Թիֆլիս]], [[Վրաստան]]
* {{դրօշ|ՄԱԷ}} [[Տուպայ]], [[ԱՄԷ]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Ղազախստան]]
[[Ստորոգութիւն:Ասիոյ մայրաքաղաքներ]]</text>
      <sha1>046e6c84najtd2bxt83z9jbz4v1njko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Երկաթի Դար</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2878</id>
    <revision>
      <id>250144</id>
      <parentid>250064</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Երկաթէ Դար]]էն էջ [[Երկաթի Դար]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>250064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20290" sha1="ra8p6oxwz5c5ro8cyn1bjrgxtdil887" xml:space="preserve">[[Պատկեր:HMB Keltengrab Münsingen-Rain Grab 91.jpg|մինի|250px|Երկաթէ դարու զէնքեր եւ զարդեր։]]
'''Երկաթի  դար''', մարդկութեան պատմութեան ժամանակաշրջան, որ կը բնորոշուի երկաթի օգտագործմամբ, երկաթէ գործիքներու գործածութեամբ։

== Պատմութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Iron Age|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iron_Age&amp;oldid=1343663812|date=2026-03-15|accessdate=2026-04-10|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
'''Երկաթի դարը''' (Ք.ա. շուրջ 1200 – շուրջ 550) պատմական մետաղներու երեք դարաշրջաններուն վերջինն է՝ Պղինձի եւ Պրոնզի դարերէն ետք: Անիկա նաեւ կը նկատուի երեք դարերու բաժանման եզրափակիչ փուլը, որ կը սկսի նախապատմութեամբ (նախքան արձանագրուած պատմութիւնը) եւ կը յառաջանայ դէպի նախապատմական շրջան (protohistory՝ նախքան գրաւոր պատմութիւնը): Այս իմաստով, անոր կը նախորդեն Քարի դարը (բաժնուած՝ Հին քարի, Միջին քարի եւ Նոր քարի դարաշրջաններու) եւ Պրոնզի դարը: Այս հասկացողութիւնները սկզբնապէս ստեղծուած են նկարագրելու համար Եւրոպայի եւ Հին Մերձաւոր Արեւելքի Երկաթի դարը:

Ամերիկեան ցամաքամասի հնագիտութեան մէջ, փոխարէնը՝ սովորաբար կ'օգտագործուի հինգ շրջաններու համակարգ մը. տեղաբնիկ մշակոյթները նախաքոլոմպոսեան դարաշրջանին երկաթի տնտեսութիւն չեն զարգացուցած, թէեւ ոմանք կը մշակէին պղինձ եւ արծաթ: Տեղաբնիկ մետաղագործութիւնը Աւստրալիա հասաւ եւրոպացիներու հետ շփման միջոցով: Թէեւ երկնաքարային երկաթը հազարամեակներ շարունակ օգտագործուած է բազմաթիւ տարածաշրջաններու մէջ, Երկաթի դարու սկիզբը աշխարհի տարբեր կողմերուն մէջ հնագիտականօրէն կը սահմանուի այն պահով, երբ ձուլուած երկաթի արտադրութիւնը (յատկապէս պողպատէ գործիքներն ու զէնքերը) սովորական գործածութեան մէջ կը փոխարինէ պրոնզէ համարժէքներուն:

'''Անատոլուի''', '''Կովկասի''' եւ Հարաւային Եւրոպայի մէջ Երկաթի դարը սկսած է շուրջ Ք.ա. 1300-ին: Հին Մերձաւոր Արեւելքի մէջ այս անցումը տեղի ունեցաւ Պրոնզի դարու վերջին փուլի փլուզման հետ միաժամանակ՝ Ք.ա. 12-րդ դարուն: Արհեստագիտութիւնը շուտով տարածուեցաւ Միջերկրականի աւազանին մէջ եւ Հարաւային Ասիա՝ Ք.ա. 12-րդ եւ 11-րդ դարերու միջեւ: Անոր յետագայ տարածումը դէպի Կեդրոնական Ասիա, Արեւելեան եւ Կեդրոնական Եւրոպա քիչ մը ուշացաւ, իսկ Հիւսիսային Եւրոպա հասաւ միայն շուրջ Ք.ա. 5-րդ դարուն:

Հնդկաստանի Երկաթի դարը կը համարուի սկսած երկաթագործական «Նկարազարդ մոխրագոյն խեցեղէնի» մշակոյթով, որ կը թուագրուի շուրջ Ք.ա. 1200-էն մինչեւ Աշոքա թագաւորի գահակալութիւնը՝ Ք.ա. 3-րդ դարուն: Ափրիկէն չունեցաւ համընդհանուր «Պրոնզի դար», եւ շատ մը շրջաններ անմիջապէս քարէն անցան երկաթի: Որոշ հնագետներ կը հաւատան, որ երկաթի մետաղագործութիւնը ենթասահարեան Ափրիկէի մէջ զարգացած է Եւրասիայէն անկախ՝ դեռ Ք.ա. 2000 թուականին&lt;ref&gt;Holl, Augustin F. C. (6 November 2009). &quot;Early West African Metallurgies: New Data and Old Orthodoxy&quot;. ''Journal of World Prehistory''. '''22''' (4): 415–438. doi:10.1007/s10963-009-9030-6. S2CID 161611760.&lt;/ref&gt;:

Երկաթի դարու աւարտը գրաւոր պատմագրութեան սկիզբով սահմանելու գաղափարը միշտ չէ, որ կիրառելի է, քանի որ գրաւոր լեզուն եւ պողպատի գործածութիւնը տարբեր վայրերու մէջ զարգացած են տարբեր ժամանակներու: Օրինակ՝ '''Չինաստանի''' մէջ գրաւոր պատմութիւնը սկսած է նախքան երկաթի ձուլումը: '''Միջագետքի''' մէջ գրաւոր պատմութիւնը հարիւրաւոր տարիներով կը նախորդէ երկաթի ձուլման: Հին Մերձաւոր Արեւելքի համար՝ Աքեմենեան կայսրութեան հիմնադրումը (շուրջ Ք.ա. 550) աւանդաբար կը նկատուի որպէս աւարտի թուական: Կեդրոնական եւ Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ Հռոմէական կայսրութեան նուաճումները (Ք.ա. 1-ին դար) կը նշեն Երկաթի դարու վերջը, իսկ Սկանտինաւիոյ մէջ այն կը համարուի աւարտած շուրջ Ք.ե. 800-ին՝ Վիքինկներու դարաշրջանի սկիզբով:

[[Հայկական Լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհը]] հարուստ եղած է բազմաթիւ երկաթի հանքավայրերով։ Այդ պատճառով ալ Ուրարտուն եղած է առաջին երկիրներէն, ուր սկսած են օգտագործել երկաթ։

Երկաթէ դարը կը համընկնի վաղ դասակարգային յարաբերութիւններու ծագման։ Անիկա կը յաջորդէ պրոնզէ դարուն։ «Երկաթէ դար» եզրը գիտութեան մէջ մտցուցած է դանիացի հնագէտ Կ․ Յու․ Թոմսէնը, 19-րդ դարու կիսուն։ Տարբեր ժամանակներու մէջ երկաթի արտադրութեան նախնական շրջան ունեցած են բոլոր ժողովուրդները, սակայն «Երկաթէ դար» եզրը սովորաբար կը վերաբերի միայն նէոլիթ եւ պրոնզէ դարուն մէջ առաջացած քաղաքակիրթ ստրկատիրական պետութիւններու ([[Եգիպտոս]], [[Յունաստան]], [[Հնդկաստան]], [[Չինաստան]] եւ այլն) տարածքէն դուրս բնակուող նախնադարեան ցեղերուն։ Քանի որ երկաթը այժմ ալ շատ օգտագործուող մետաղ է, հնագիտութեան մէջ ընդունուած է նաեւ վաղ Երկաթէ դար արտայայտութիւնը։

Երկաթէ դարը նախնադարեան հասարակութեան կեանքի նախորդ փուլերու՝ քարէ դարու եւ պրոնզէ դարու համեմատ, խիստ կարճ տեւած է. հիմնական ժամանակագրական սահմանները Ն․Ք․ 9-7-րդ դարերն են, երբ [[Եւրոպա]]յի եւ [[Ասիա|Ասիոյ]] նախնադարեան շատ ցեղեր ունեցած են երկաթի սեփական արտադրութիւն։ Հիմք դրուած է դասակարգային հասարակութեան ու պետութեան։

Որոշ գիտնականներ երկաթէ դարու վերջը Արեւմտեան Եւրոպայի մէջ կը համարեն Ն․Ք․ 1-ին առաջին դարը, երբ ի յայտ եկած են հռոմէական գրաւոր յուշարձանները, որոնք տեղեկութիւններ կը հաղորդեն արեւմտաեւրոպական ցեղերու մասին։ Առաջին երկաթէ առարկաներու հումք ծառայեր է երկնաքարային երկաթը, որմէ պատրաստուած զարդարանքներ գտնուած են Ն․Ք․ 3-րդ հազարամեակի եգիպտական դամբարաններուն մէջ։ Ըստ աւելի հաւանական ենթադրութիւններէն մէկուն՝ հանքային երկաթը առաջին անգամ օգտագործուած է [[Հայկական Լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհի]] մէջ (Անտիտաւրոս) Ն․Ք․ 15-րդ դարուն։ Ն․Ք․ 11-րդ դարէն [[Փոքր Ասիա|Փոքր Ասիոյ]], [[Հարաւային Կովկաս]]ի, [[Հնդկաստան]]ի եւ այլ երկիրներու մէջ լայնօրէն կը տարածուին երկաթէ գործիքներն ու զէնքերը։ Հարաւային Եւրոպայի, Արեւելեան Եւրոպայի, [[Միջագետք]]ի մէջ երկաթի արտադրութեամբ զբաղուած են Ն․Ք․ 8-7-րդ դարերուն, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի]], [[Աւստրալիա|Աւստրալիոյ]] եւ [[Խաղաղ ովկիանոս]]ի շատ կղզիներու մէջ՝ 16-17-րդ դարերուն՝ եւրոպացիներու միջոցով։

Հայաստանի մէջ երկաթի արտադրութեան թուագրման համար առանցքային նշանակութիւն ունին Թեյշեբաինիի մէջ (Կարմիր բլուր) գտնուած դարբնոցային արհեստանոցը եւ Լճաշէնի մէջ պեղուած ձուլարանը (Ն․Ք․ 13-12-րդ դարեր)։ Հայկական լեռնաշխարհին մէջ երկաթի մշակոյթը առաւելաբար զարգացած է ուրարտական ժամանակաշրջանին․ գտնուած են բազմաթիւ երկաթէ առարկաներ (գութանի խոփեր, բրիչի ծայրակալներ, մանգաղներ, մուրճեր, կացիններ, դռներու փականքներու օղակներ, նիզակներու ու նետերու ծայրապանակներ, երկաթէ սուրեր, թերթաւոր զրահներ եւ այլ)։ Երկաթի մշակոյթի զարգացման համար Ուրարտուն ապահովուած էր տեղական հումքով, հարուստ էին [[Մուշ]]ի, [[Պիթլիս]]ի, [[Վան]]ի, [[Ուրմիոյ Լիճ|Ուրմիոյ լիճի]] շրջակայքի, [[Աղձնիք]]ի, [[Բարձր Հայք]]ի եւ այլ վայրերու հանքերը։ 19-րդ դարու վերջին Կարմիր վանքի, Թազաքէնդի, Ռեդկին–լագէրի, Լոռիի մէջ եւ այլուր յայտնաբերուած են Ն․Ք․ Ա. հազարամեակի սկիզբի երկաթէ նիզակներ, դանակներ, սուրեր, որոնց վաղ շրջանի նմուշները ունին պրոնզէ բռնակներ։ Մեծամօրի մէջ, Ն․Ք․ Ա. հազարամեակի սկիզբին վերաբերող շերտերէն գտնուած են հեմատիտէ թիթեղիկներ եւ խարամի կտորներ, որոնց որոշ հատուածներուն մէջ կան հեմատիտէ բիւրեղիկներու խումբեր։ Կ՛ենթադրուի, որ երկաթահումքը բերուած է Հրազդանի եւ Մարմարիկի երկաթահանքերէն։ Խրտանոցի, Աստղի բլուրի, Գոլովինոյի, Լենինականի, Կուրթանի, Ջարխեջի, Նոյեմբերեանի, Շամշադինի ու շատ այլ վայրերու հին դամբարաններուն մէջ գտնուած են Ն․Ք․ 8-7-րդ դարերու մեծ քանակութեամբ երկաթէ առարկաներ։

Երկաթէ գործիքները բնութեան դէմ պայքարելու, արտադրողական ուժերու եւ արտադրական յարաբերութիւններու զարգացման լայն կարելիութիւններ ընձեռեցին։ Երկաթը մեծ դեր ունեցաւ նաեւ ռազմական գործին մէջ, քարէ եւ պրոնզէ զէնքերը հետզհետէ դուրս եկան ասպարէզէն։ Աշխատանքի արտադրողականութեան բարձրացման շնորհիւ աւելցաւ մթերքներու արտադրութիւնը, որ իր հերթին նախադրեալներ ստեղծեց մարդու կողմէ մարդու շահագործման համար։ Աստիճանաբար վերացան ցեղային միութիւնները, յստակացաւ դասակարգային շերտաւորումը, արտադրութեան միջոցները դարձան մասնաւոր սեփականութիւն, անջատուեցաւ ցեղային աւագանին, միջցեղային կռիւները անխուսափելի դարձան։

== Հասկացողութեան պատմութիւնը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Iron Age|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iron_Age&amp;oldid=1343663812|date=2026-03-15|accessdate=2026-04-10|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Քարի, Պրոնզի եւ Երկաթի դարերու '''երեք դարաշրջաններու համակարգը''' առաջին անգամ օգտագործուած է Եւրոպայի հնագիտութեան համար 19-րդ դարու առաջին կիսուն. իսկ 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն այն արդէն տարածուած էր Հին Մերձաւոր Արեւելքի հնագիտութեան վրայ: Անոր անուանումը կը յիշեցնէ Հեսիոդոսի առասպելական «Մարդկութեան դարաշրջանները»:

Որպէս հնագիտական դարաշրջան՝ անիկա առաջին անգամ ներկայացուած է Սկանտինաւիոյ մէջ '''Քրիստիան Եուրկենսէն Թոմսենի''' կողմէ 1830-ական թուականներուն: 1860-ականներուն այն արդէն ընդունուած էր որպէս «մարդկութեան վաղագոյն պատմութեան» ընդհանուր եւ օգտակար բաժանում մը ու սկսաւ կիրառուիլ Ասորագիտութեան (Assyriology) մէջ: Հին Մերձաւոր Արեւելքի հնագիտութեան այժմու սովորական դարձած ժամանակաշրջաններու բաժանումը մշակուած է 1920-ական եւ 1930-ական թուականներուն&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.1163/2330-4804_eiro_com_1534|title=ORIENTAL INSTITUTE OF THE UNIVERSITY OF CHICAGO|website=Encyclopaedia Iranica Online|accessdate=2026-04-10}}&lt;/ref&gt;:

== «Երկաթ»ի սահմանումը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Iron Age|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iron_Age&amp;oldid=1343663812|date=2026-03-15|accessdate=2026-04-10|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
'''Ուիլամեթ երկնաքարը''', որ աշխարհի 13-րդ մեծագոյն երկնաքարն է, երկաթ-նիքելային երկնաքար մըն է՝ գտնուած ԱՄՆ-ի մէջ։

'''Երկնաքարային երկաթը''', որ բնական երկաթ-նիքելային համաձուլուածք մըն է, օգտագործուած է զանազան հին ժողովուրդներու կողմէ Երկաթի դարէն հազարաւոր տարիներ առաջ։ Երկնաքարային երկաթէ պատրաստուած ամենավաղ ծանօթ առարկաները ինը փոքր ուլունքներ են՝ թուագրուած Ք․ա․ 3200-ին, որոնք գտնուած են Ստորին Եգիպտոսի Կերզէ բնակավայրի դամբարաններուն մէջ․ ատոնք պատրաստուած են զգուշաւոր կռանահարման (hammering) միջոցով&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Archaeomineralogy|last=Rapp|first=George Robert|date=2002|publisher=Springer|isbn=978-3-540-42579-3|series=Natural science in archaeology|location=Berlin ; New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Understanding materials science: history, properties, applications|last=Hummel|first=Rolf E.|date=2004|publisher=Springer|isbn=978-0-387-20939-5|edition=2. ed|series=SpringerLink Bücher|location=New York Berlin Heidelberg}}&lt;/ref&gt;։

Երկաթի դարաշրջանի մշակոյթի բնորոշ յատկանիշը ոչ թէ պարզապէս գտնուած երկաթէ, այլ ձուլուած '''պողպատի համաձուլուածքներէ''' (յաւելեալ ածխածնի պարունակութեամբ) գործիքներու եւ զէնքերու զանգուածային արտադրութիւնն է։ Միայն ածխածնային պողպատի արտադրութեան կարողութեամբ է, որ երկաթի մետաղագործութիւնը կը յանգի պրոնզէն աւելի կարծր եւ թեթեւ գործիքներու կամ զէնքերու ստեղծման։

Ձուլուած երկաթը հնագիտական տուեալներուն մէջ երբեմնակիօրէն կը յայտնուի Միջին պրոնզի դարէն սկսեալ։ Թէեւ երկրային երկաթը բնութեան մէջ առատ է, սակայն զայն ձուլելու համար անհրաժեշտ է 1,250°C-էն բարձր ջերմաստիճան, ինչ որ անիրագործելի էր սովորական արհեստագիտութեամբ մինչեւ Ք․ա․ երկրորդ հազարամեակի աւարտը։ Ի հակադրութիւն ատոր՝ պրոնզի բաղադրիչները՝ անագը (հալման կէտը՝ 231.9°C) եւ պղինձը (յարաբերաբար չափաւոր հալման կէտով՝ 1,085°C), հասանելի էին Նոր քարի դարու հնոցներուն, որոնք գոյութիւն ունէին դեռ Ք․ա․ 6000-ին եւ կրնային արտադրել 900°C-էն բարձր ջերմաստիճան&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Science and technology in world history: an introduction|last=McClellan|first=James E.|last2=Dorn|first2=Harold|date=2006|publisher=Johns Hopkins University Press|isbn=978-0-8018-8359-0|edition=2nd ed|location=Baltimore}}&lt;/ref&gt;։

Յատուկ նախագծուած վառարաններէն բացի, հին երկաթի արտադրութիւնը կը պահանջէր բարդ ընթացակարգերու մշակում՝ խառնուրդներու հեռացման, ածխածնի բաղադրութեան կարգաւորման, ինչպէս նաեւ տաք մշակման (hot-working) գիւտը՝ պողպատի կարծրութեան եւ ամրութեան միջեւ օգտակար հաւասարակշռութիւն ապահովելու համար։

== Գրականութիւն==
* {{книга|заглавие=Всемирная история: в десяти томах|ответственный=Ред. И. Лурье, М. Полтавский; глав. ред. E. M. Жуков|том=1|место=М.|издательство=Государственное издательство политической литературы |год=1955|страниц=748|тираж=100000}}
* {{книга|автор=Корякова Л. Н.|ссылка=http://www.eunnet.net/books/ironage/conten.html|заглавие=Археология раннего железного века Евразии. Ч. I. Общие проблемы. Железный век Западной Европы|место=Екатеринбург|год=2002}}
* Пиотровский Б. Б․, Археология Закавказья с древнейших времен до 1 тыс․ до н.э., Л․, 1949. 
* Мартиросян А․ А․, Армения в эпоху бронзы и раннего железа, Е․, 1964.

== Ծանօթագրութիւն ==
[[Ստորոգութիւն:Պատմութիւն]]</text>
      <sha1>ra8p6oxwz5c5ro8cyn1bjrgxtdil887</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Միքիաս Արապեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4697</id>
    <revision>
      <id>250154</id>
      <parentid>228526</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2849" sha1="rfhits0x57a3uje0srbcqqewhtxk86z" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Արապեան Միքիաս''', ({{ԱԾ}}), վիպասան, որդի գնդապետ բժ. Աղեքսանդրի, ատեն մը իբրեւ առեւտրական Մանչէսթր բնակելէ ետք [[Լոնտոն]] կը հաստատուի եւ գրականութեան կը նուիրուի:

Պէրպէրեանի այս շրջանաւարտը [[1895]]-ին երբ առաջին անգամ Անգլիա ոտք կը կոխէ, տեղւոյն լեզուն չէր գիտեր: Յամառ ընթերցող եւ գեղարուեստասէր մ’ըլլալով սակայն՝ շուտով կը տիրանայ անգլերէնի եւ առանց բոլորովին հեռու ապրելու հայ իրականութենէն, կրցած է մուտք գործել անգլիական գրական շրջանակներէ ներս:

Արապեան արդէն իսկ իր գործերէն երկու թատերգութիւններ կը բեմադրէ Լոնտոնի եւ Մանչէսթրի մէջ, [[1920]]-ին երիտասարդ հեղինակը տարուած օրուան մարդու խաղաղասիրական երազներէն, հրատարակած է «Yeraz» անունով այլաբանութիւն մը (allegorie), ուր կը նկարագրէ Ուիլսընեան բարեմիտ իտէալները իրականացուցած մարդկութեան մը վիճակը:

Այնուհետեւ իր անունը կը տեսնուի Լոնտոնեան շաբաթաթերթերու մէջ, ստորագրելով սիրուն նորավէպեր եւ կարճ նկարագրութիւններ:

Մ. Արապեան հրատարակած է նաեւ անգլիական կեանքէ առնուած վէպ մը: Նիւթն է իր ամուսինին անարժէք եւ ստորին արարած մը ըլլալը գիտնալով հանդերձ զինքը սիրող կնոջ մը իր զգացած սէրը խեղդելու եւ անկէ կարենալ ազատելու համար ըրած ջանքերը: Այս նիւթը առիթ տուած է հեղինակին Լոնտոնի յետ-պատերազմեան կեանքէն պատկերներ եւ տիպարներ ուրուագծելու:

Գիրքը (Laykin) [[1926]]-ին հրատարակուեցաւ ու այդ առթիւ անգլիական մամուլը, մասնաւորաբար Թայմզ գրախօսականներ նուիրեցին, գնահատելով հայ երիտասարդ վիպասանին տաղանդը:

== Աղբիւրներ ==
* Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Բ., էջ 258:

[[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ թատերագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>rfhits0x57a3uje0srbcqqewhtxk86z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պարզ թիւ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5524</id>
    <revision>
      <id>250153</id>
      <parentid>160319</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12818" sha1="p8d0vzzbnhj1eotd2xrfqrg4cuozhwb" xml:space="preserve">'''Պարզ թիւ''', մէկէն մեծ բնական թիւ մը, որ երկու աւելի փոքր բնական թիւերու արտադրեալը չէ։ Մէկէն մեծ այն բնական թիւը, որ պարզ չէ, կը կոչուի '''բաղադրեալ թիւ'''։ Օրինակ՝ 5-ը պարզ թիւ է, որովհետեւ կարելի է զայն ներկայացնել միայն 1 \times 5 եւ 5 \times 1 արտադրեալներու տեսքով։ Սակայն 4-ը բաղադրեալ է, քանի որ կարելի է զայն ներկայացնել 2 \times 2 տեսքով։ Թուաբանութեան հիմնական թէորեմին պատճառով, պարզ թիւերը հիմնարար դեր ունին թիւերու տեսութեան մէջ։ Ըստ թէորեմին՝ մէկէն մեծ իւրաքանչիւր ''n'' բնական թիւ կամ պարզ է, կամ ալ կը վերլուծուի պարզ թիւերու արտադրեալի՝ այն ալ միակ ձեւով։ Այսինքն, եթէ $n = p_1 p_2 \dots p_k, ուր p_1, p_2, \dots, p_k թիւերէն իւրաքանչիւրը պարզ թիւ է, եւ եթէ անոնք դասաւորուած են ըստ աճման կարգի (p_1 \le p_2 \le \dots \le p_k$), ապա այդ վերլուծումը միակն է&lt;ref&gt;{{Citation|title=Պարզ թիվ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A6_%D5%A9%D5%AB%D5%BE&amp;oldid=10470084|date=2025-10-11|accessdate=2026-04-13|language=hy}}&lt;/ref&gt;։

Տրուած n թիւի մը պարզութիւնը ստուգելու համար կարելի է հերթով փորձել եւ տեսնել, թէ արդեօք n-ը կը բաժնուի՞ 2-ի եւ n-ի միջեւ գտնուող որեւէ ամբողջ թիւի։ Այս ալկորիթմը պարզ է, բայց դանդաղ։ Աւելի արագ ալկորիթմներէն են՝ '''Միլըր-Ռապինի (Miller–Rabin)''' պարզութեան փորձը, որ արագ է, բայց սխալելու փոքր հաւանականութիւն մը ունի, եւ '''AKS''' պարզութեան փորձը, որ միշտ բազմանդամային արագութեամբ կը գտնէ ճիշդ պատասխանը, բայց գործնականին մէջ չափազանց դանդաղ է կիրարկուելու համար։ Յատուկ տեսքի թիւերու համար, ինչպէս օրինակ '''Մերսէնի (Mersenne)''' թիւերը, գոյութիւն ունին աւելի արագ մեթոտներ։ Դեկտեմբեր 2018-ի տուեալներով՝ մեծագոյն ծանօթ պարզ թիւը Մերսէնի թիւ մըն է, որ ունի 24,862,048 թուանշան։

Պարզ թիւերը անվերջ են։ Ասոր ճշմարտացիութեան առաջին ապացոյցը կը հանդիպինք '''Էվկլիտեսի''' մօտ։ Անոր ապացոյցը կարելի է համառօտ ձեւակերպել այսպէս․&lt;blockquote&gt;Ենթադրենք, թէ պարզ թիւերու քանակը վերջաւոր է։ Բոլոր պարզ թիւերը բազմապատկենք իրարով եւ ստացուած արտադրեալին գումարենք մէկ։ Ստացուած նոր թիւը չի բաժնուիր մեր ունեցած պարզ թիւերէն ոչ մէկուն վրայ, որովհետեւ բաժանումէն մնացորդը միշտ մէկ կ’ըլլայ։ Հետեւաբար, այդ թիւը պէտք է բաժնուի նոր պարզ թիւի մը վրայ, որ մենք չէինք ներառած մեր ցուցակին մէջ։ Այսպիսով կը յանգինք հակասութեան։&lt;/blockquote&gt;Պարզ թիւերը բաղադրեալ թիւերէն զատող որեւէ ծանօթ բանաձեւ չկայ։ Սակայն, բնական թիւերուն մէջ պարզ թիւերու բաշխումը կարելի է վիճակագրական ձեւով մոտելաւորել։ Այս ուղղութեամբ առաջին արդիւնքը '''Պարզ թիւերու թէորեմն''' էր, որ ապացուցուեցաւ 19-րդ դարու վերջաւորութեան։ Ըստ այս թէորեմին՝ հաւանականութիւնը, որ պատահականօրէն ընտրուած մեծ թիւ մը պարզ ըլլայ, հակադարձ համեմատական է իր թուանշաններու քանակին, այսինքն՝ իր լոկարիթմին։

Պարզ թիւերու հետ կապուած որոշ խնդիրներ տակաւին մնացած են չլուծուած։ Այս խնդիրներէն են՝ '''Կոլտպախի (Goldbach)''' խնդիրը (երկուքէն մեծ իւրաքանչիւր զոյգ ամբողջ թիւ կարելի է ներկայացնել երկու պարզ թիւերու գումարի տեսքով) եւ '''երկուորեակ պարզ թիւերու''' վարկածը (գոյութիւն ունին անթիւ բազմութեամբ պարզ թիւերու զոյգեր, որոնք իրարմէ միայն երկու միաւորով տարբեր են)։ Նման հարցեր խթանած են թիւերու տեսութեան տարբեր բնագաւառներու զարգացումը, ինչպէս օրինակ՝ վերլուծական (analytic) կամ հանրահաշուական թիւերու տեսութիւնը։ Պարզ թիւերը նաեւ լայն կիրառութիւն ունին տեղեկատուական արհեստագիտութեան, մասնաւորապէս՝ հանրային բանալիներու գաղտնագրութեան (public-key cryptography) մէջ։ Վերացական հանրահաշիւի մէջ '''պարզ տարրերը''' եւ '''պարզ իտէալները''' պարզ թիւերու ընդհանրացուած ձեւերն են&lt;ref&gt;{{Citation|title=Պարզ թիվ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A6_%D5%A9%D5%AB%D5%BE&amp;oldid=10470084|date=2025-10-11|accessdate=2026-04-13|language=hy}}&lt;/ref&gt;։

== Սահմանում եւ օրինակներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Պարզ թիվ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D6%80%D5%A6_%D5%A9%D5%AB%D5%BE&amp;oldid=10470084|date=2025-10-11|accessdate=2026-04-13|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Բնական թիւը (1, 2, 3, 4, 5, 6 եւ այլն) կը կոչուի '''պարզ թիւ''', եթէ անիկա մեծ է 1-էն եւ կարելի չէ զայն ներկայացնել իրմէ փոքր երկու բնական թիւերու արտադրեալի տեսքով։ Այն թիւերը, որոնք մեծ են 1-էն եւ պարզ չեն, կը կոչուին '''բաղադրեալ թիւեր'''։ Այլ խօսքով՝ ''n''-ը պարզ է, եթէ ''n'' քանակութեամբ տարրերը կարելի չէ բաժնել մէկէն մեծ տարրեր պարունակող աւելի փոքր հաւասարաչափ խումբերու, կամ կարելի չէ n կէտերը դասաւորել ուղղանկիւնի մը տեսքով այնպէս, որ ուղղանկիւնին բարձրութիւնն ու լայնութիւնը ունենան մէկէն աւելի կէտեր։

Օրինակ՝ 1-էն 6 միջակայքին մէջ 2, 3 եւ 5 թիւերը պարզ են, քանի որ անոնք ուրիշ ոչ մէկ թիւի վրայ (բացի 1-էն եւ իրենցմէ) անմնացորդ կը բաժնուին։ 1-ը, ըստ սահմանման, պարզ չէ։ 4 = 2 \times 2 եւ 6 = 2 \times 3$ թիւերը բաղադրեալ են։

7-ը պարզ թիւ է, որովհետեւ առանց մնացորդի չի բաժնուիր 2, 3, 4, 5 կամ 6 թիւերէն ոչ մէկուն։

Բնական ''n'' թիւի մը '''բաժանարարները''' այն բնական թիւերն են, որոնց վրայ ''n''-ը կը բաժնուի առանց մնացորդի։ Իւրաքանչիւր ''n'' բնական թիւի համար՝ 1-ը եւ ''n''-ը բաժանարարներ են։ Եթէ թիւը ունի այլ բաժանարարներ ալ, ապա անիկա պարզ չէ։ Հետեւաբար, պարզ թիւերու համազօր սահմանումը հետեւեալն է․ '''ճիշդ երկու բաժանարար ունեցող թիւերը'''։ Քանի որ 1-ը ունի միայն մէկ բաժանարար, անիկա այս սահմանումով նոյնպէս պարզ չէ։ Մէկ այլ համազօր սահմանում է՝ ''n''-ը պարզ է, եթէ անիկա մեծ է մէկէն եւ առանց մնացորդի չի բաժնուիր 2, 3, \dots, ''n''-1 թիւերէն ոչ մէկուն։

Առաջին 25 պարզ թիւերն են (100-էն փոքր բոլոր պարզ թիւերը)․

'''2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97։'''

Միակ '''զոյգ''' պարզ թիւը երկուքն է, քանի որ երկուքէն մեծ ցանկացած զոյգ թիւ կը բաժնուի 2-ի։ Հետեւաբար, 2-էն բացի բոլոր պարզ թիւերը '''կենտ''' են։ Տասնորդական համակարգին մէջ, 5-էն մեծ բոլոր պարզ թիւերը կ’աւարտին 1, 3, 7 կամ 9 թուանշաններով։ Մնացեալ թուանշաններով աւարտող թիւերը բաղադրեալ են, քանի որ 0, 2, 4, 6 եւ 8 թուանշաններով աւարտողները զոյգ են, իսկ 0-ով կամ 5-ով աւարտողները կը բաժնուին 5-ի։

Պարզ թիւերու '''բազմութիւնը''' յաճախ կը նշանակուի '''P''' կամ '''{P}''' տառով {{resize|90%|({{lang-la|primus}}-էն)}}:

&lt;math&gt;\mathbb{P}&lt;/math&gt; &lt;big&gt;= {2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, ..}&lt;/big&gt;&lt;ref name=&quot;Ղարագեբակյան&quot;&gt;Գ.Ա.Ղարագեբակյան, «Թվերի տեսության դասընթաց», Էդիթ պրինտ հրատարակչություն, Երեւան 2008&lt;/ref&gt; Մնացեալ [[բնական թիւ]]երը մէկէն զատ կը կոչուին '''բաղադրեալ թիւեր''':

== Եւկլիդեսի Ապացոյցը ==
Եւկլիդեսը ապացուցած է, որ պարզ թիւերն անվերջ են՝
::: ''՛՛Պատկերացնենք, որ պարզ թիւերու քանակութիւնը վերջաւոր է։ Բոլոր պարզ թիւերը բազմապատկենք իրարով ու ստացուածին գումարենք մեկ։ Ստացուած թիւը կը բաժանուէ մեր ունեցած եւ ոչ մեկ պարզ թիւի, քանի որ բաժանումէն ստացուած մնացորդը միշտ մեկ պիտի ըլլայ։ Կը ստացուի, որ այդ թիւը պէտք է բաժնուի մեկ պարզ թուի, որը մէնք չենք ընդգրկած մեր պարզ թիւերու բազմութեան մէջ։ Ստացանք հակասութիւն։''

== Էրատոսթէնեսի Մաղը ==
Պարզ թիւերը [[բնական թիւ]]երէն զատելու հնագոյն եղանակն առաջարկած է է յոյն թուաբանագէտ Էրատոսթէնեսը (մ.թ.ա. 264-192)։ Սկզբունքը հետեւեալն է՝ բնական թիւերու շարքին հերթականօրէն կը ջնջուին այն թիւերը, որոնք կը բաժնուին իրենց նախորդներէն գոնէ մէկուն վրայ։

Առաջին՝ 2 թիւը պարզ է, երկրորդը՝ 3-ը նոյնպէս, քանի որ չի բաժուիր 2-ի, 4-ը բաղադրեալ է, քանի որ կը բաժնուի մինչ այդ գտնուած 2 եւ 3 թիւերէն մէկուն (2-ի) վրայ, ուրեմն՝ 4-ը կը ջնջենք, 5-ը պարզ է, քանի որ չի բաժնուիր մինչ այդ գտնուած պարզ թիւերէն ոչ մէկուն վրայ եւ այդպէս շարունակ&lt;ref name=&quot;Ղարագեբակյան&quot;/&gt;։

:::::: &lt;big&gt;'''2'''&lt;/big&gt;, &lt;big&gt;'''3'''&lt;/big&gt;, 4, &lt;big&gt;'''5'''&lt;/big&gt;, 6, &lt;big&gt;'''7'''&lt;/big&gt;, 8, 9, 10, &lt;big&gt;'''11'''&lt;/big&gt;, 12, &lt;big&gt;'''13'''&lt;/big&gt;, 14, 15, 16, &lt;big&gt;'''17'''&lt;/big&gt;, 18, &lt;big&gt;'''19'''&lt;/big&gt;, 20, 21, 22, &lt;big&gt;'''23'''&lt;/big&gt;, 24, 25, 26, 27, 28, &lt;big&gt;'''29'''&lt;/big&gt;, 30, &lt;big&gt;'''31'''&lt;/big&gt; ...

== Ամէնամեծ Պարզ Թիւը ==
[[2017 թուական]]ի [[26 Դեկտեմբեր]]ի դրութեամբ յայտնի ամենամեծ պարզ թիւն է՝ 2&lt;sup&gt;77232917&lt;/sup&gt;-1-ը, որն ունի 23249425 տասնային նշան&lt;ref name=GIMPSM49&gt;{{cite web|url=https://www.mersenne.org/primes/press/M77232917.html|title=Mersenne Prime Number discovery - 2&lt;sup&gt;77232917&lt;/sup&gt;-1|publisher=''[[GIMPS]]''}}&lt;/ref&gt;.

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Թիւեր]]</text>
      <sha1>p8d0vzzbnhj1eotd2xrfqrg4cuozhwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տիգրան Չէօկիւրեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6694</id>
    <revision>
      <id>250142</id>
      <parentid>233856</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4883" sha1="96z4ngcgbs2yj6fjm9hi5pkeeoktjh2" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Տիգրան Չէօկիւրեան''' ({{ԱԾ}}, [[Մեծ Եղեռն]]ի զոհ), գրող եւ հասարակական գործիչ։

== Կենսագրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Տիգրան Չյոկուրյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8F%D5%AB%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D5%89%D5%B5%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=10258708|date=2025-03-19|accessdate=2026-04-13|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Տիգրան Չէօկիւրեան ծնած է Տրապիզոնի վիլայէթի Կիւմիւշխանէ գիւղը։ Մանկութիւնը անցուցած է Տրապիզոն քաղաքին մէջ, ուր 1896 թուականի հայկական ջարդերուն ժամանակ կորսնցուցած է իր ծնողքը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Տրապիզոնի ազգային վարժարանին մէջ։ 1907 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Պէրպէրեան վարժարանը։

Չէօկիւրեան զբաղած է ուսուցչութեամբ։ 1910 թուականին առանձին գիրքով հրատարակած է «Հայրենի ձայներ» նորավէպերու ժողովածուն։ 1911-ին Մ. Շամտանճեանի հետ հրատարակած է «Ոստան» պարբերականը, ուր լոյս ընծայած է «Ճամբուս վրայ» ճամբորդական նիւթերը, «Շիրվանզադէի գրական գործը» խորագրով ուսումնասիրութիւնը, ինչպէս նաեւ թարգմանութիւններ ֆրանսերէնէ՝ Մոպասանի «Ճարպագունդ»-ը (Boule de Suif) եւ Լ. Անդրէեւի «Կարմիր ծիծաղ»-ը, գործեր՝ Պեռնարտ Շոյէն եւ Հ. Իպսէնէն։

1914 թուականին լոյս տեսած է Չէօկիւրեանի «Վանքը» վէպը (օրագրային կառոյցով), ուր արծարծուած են ազատ հայրենիքի, ազգապահպանութեան, բարբարոսական բնազդներու նկատմամբ առողջ հասարակութեան ու անհատի բանականութեան յաղթանակի գաղափարները, ինչպէս նաեւ հեղինակին այն համոզումը, թէ՝ «Ազգերն առանց յեղափոխութեան չեն կրնար ազատիլ»։ Տ. Չէօկիւրեան հրատարակած է նաեւ գրախոսականներ եւ յօդուածներ՝ Մեհեկան ծածկանունով։

Շարք մը հայ մտաւորականներու հետ միասին, 1915 թուականին ձերբակալուած եւ սպաննուած է Այաշի մէջ։

== Երկեր ==
* Հայրենի ձայներ, [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1910, 80 էջ:
* Վանքը, Կ. Պոլիս, 1914, 164 էջ:
* Վանքը։ Հերոսը, [[Փարիզ]], 1933, 224 էջ:
* Վանքը, [[Երեւան]], 1962, 180 էջ:
* Չյոկյուրյան Տիգրան, [[Տիգրան Կամսարական|Կամսարական Տիգրան]], Երկեր, Երեւան, 1984, էջ 349-584:

== Գրականութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Տիգրան Չյոկուրյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8F%D5%AB%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D5%89%D5%B5%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=10258708|date=2025-03-19|accessdate=2026-04-13|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==

* '''Հայկական Սովետական Հանրագիտարան''', հատոր 9, Երեւան, 1983, էջ 57։
* '''Հայկական Համառօտ Հանրագիտարան''', հատոր 4, Երեւան, 2003։
* '''Ով ով է (Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան)''', հատոր 2, Երեւան, 2007, էջ 291։
* '''Հիւսեան Մ.''', Էջեր արեւմտահայ գրականութեան պատմութենէն, Երեւան, 1977։
* '''Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն''', հատ. 5, Երեւան, 1979, էջ 743-748։
* '''Մարգարեան Յակոբ''', Իրականութեան տագնապալի զգացողութեամբ, տե՛ս Կամսարական Տ., Չէօկիւրեան Տ., Երկեր, Երեւան, 1984, էջ 3-26։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
*[http://www.genocide.ru/enc/cheokyuryan.htm Կենսագրութիւն] {{ref-ru}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան զոհեր]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>96z4ngcgbs2yj6fjm9hi5pkeeoktjh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Կոռներէն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6876</id>
    <revision>
      <id>250147</id>
      <parentid>151811</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7061" sha1="j9dmfzobbod507b9212qiowi5xdntkc" xml:space="preserve">'''Քոռներէն''' (Kernowek, [[անգլերէն|անգլ․]] Cornish, '''Քորնիշ''' (''Kernewek'' կամ ''Kernowek'') Քելտական լեզուախումբի պրիթոնական (Brittonic) ենթախումբին պատկանող լեզու մըն է, որ բնիկ է քորնիշցի ժողովուրդին եւ անոնց հայրենիքին՝ '''Քորնուոլի''' համար։ Ուելսերէնի (Welsh) եւ պրետոներէնի (Breton) նման, քորնիշը յառաջացած է ընդհանուր պրիթոներէնէն, որ ժամանակին տարածուած էր ամբողջ Մեծն Բրիտանիոյ մէջ։ Միջնադարու մեծ մասին քորնիշը եղած է Քորնուոլի հիմնական լեզուն, մինչեւ որ անիկա աստիճանաբար դէպի արեւմուտք մղուեցաւ անգլերէնի տարածման պատճառով։ Քորնիշը մնացած է իբրեւ համայնքային լեզու Քորնուոլի որոշ շրջաններու մէջ մինչեւ 18-րդ դարու կէսերը, եւ կան որոշ ապացոյցներ, որ աւանդական խօսողներ գոյութիւն ունեցած են նաեւ 19-րդ դարուն։

Քորնիշը դադրած է իբրեւ կենդանի համայնքային լեզու ըլլալէ 18-րդ դարու վերջաւորութեան, սակայն լեզուի գիտելիքները պահպանուած են որոշ ընտանիքներու եւ անհատներու քով։ 20-րդ դարու սկիզբը սկսաւ լեզուի '''վերածնունդը''', եւ 2010 թուականին '''ԵՈՒՆԵՍՔՕ'''-ն զայն վերադասակարգեց իբրեւ «քրիթիքական վիճակի մէջ գտնուող վտանգուած լեզու»՝ յայտարարելով, որ լեզուի նախկին «մեռած» դասակարգումը այլեւս ճիշդ չէ։ Լեզուն այսօր ունի երկրորդական լեզուի տիրապետողներու աճող թիւ մը, եւ փոքր թիւով ընտանիքներ այժմ իրենց զաւակները կը մեծցնեն վերածնուած քորնիշով՝ իբրեւ մայրենի լեզու։

Քորնիշը ներկայիս ճանչցուած է Տարածաշրջանային կամ Փոքրամասնութիւններու Լեզուներու Եւրոպական Խարտիայի կողմէ։ Անիկա յաճախ կը նկարագրուի իբրեւ քորնիշցի ինքնութեան, մշակոյթի եւ ժառանգութեան կարեւոր մաս մը։ Լեզուի վերածնունդէն ի վեր հրատարակուած են քորնիշերէն դասագիրքեր եւ գրական գործեր, եւ աւելի ու աւելի մեծ թիւով մարդիկ կը սկսին ուսումնասիրել լեզուն։ Վերջին զարգացումները կը ներառեն քորնիշերէն երաժշտութիւնը, անկախ շարժապատկերները եւ մանկական գիրքերը։ Քորնուոլի մէջ փոքր թիւով մարդիկ մեծցած են իբրեւ երկլեզու բնիկներ. լեզուն կը դասաւանդուի դպրոցներուն մէջ եւ կը տեսնուի փողոցներու ցուցանակներուն վրայ։ Քորնիշերէն առաջին մանկապարտէզը (օրուան խնամքի կեդրոնը) բացուած է 2010 թուականին։

== Դասակարգում ==
Քորնիշը հար '''հար'''աւ-արեւմտեան պրիթոնական լեզու մըն է, որ կը պատկանի կղզիական քելտական (Insular Celtic) լեզուախումբին։ Այս խումբը հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի քելտական ճիւղի մէկ ենթաբաժինն է։ Պրիթոնական լեզուներու շարքին են նաեւ ուելսերէնը, պրետոներէնը, քամպրիերէնը (Cumbric) եւ հաւանաբար փիքտերէնը (Pictish), որոնցմէ վերջին երկուքը այժմ մեռած լեզուներ են։ Սկովտիական կայելերէնը (Scottish Gaelic), իռլանտերէնը եւ մէնքսը (Manx) կը կազմեն կղզիական քելտական լեզուներու առանձին՝ կայելական (Goidelic) ճի

== Իրաւական կարգավիճակ եւ ճանաչում ==
2002 թուականին, Միացեալ Թագաւորութեան կառավարութիւնը քորնիշը ճանչցաւ «Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնութիւններու լեզուներու եւրոպական խարտիա»-ի (European Charter for Regional or Minority Languages) երկրորդ մասի (Part II) ծիրէն ներս։ '''ԵՈՒՆԵՍՔՕ'''-ի «Աշխարհի լեզուներու ատլաս»-ը քորնիշը կը դասակարգէ իբրեւ «կրիտիկական վիճակի մէջ գտնուող վտանգուած լեզու»։ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն յայտարարած է, որ նախկին «մեռած» դասակարգումը «չի համապատասխաներ քորնիշի ներկայ իրավիճակին» եւ «այլեւս ճիշդ չէ»։

2025 թուականին, Միացեալ Թագաւորութեան կառավարութիւնը տեղեկացուց Եւրոպայի խորհուրդին, որ քորնիշը պիտի ներառուի նոյն խարտիայի '''երրորդ մասին''' (Part III) մէջ՝ ընդլայնելով նախապէս երկրորդ մասով տրամադրուած պաշտպանութեան մակարդակը։ Երրորդ մասի կարգավիճակը քորնիշը կը դասէ ուելսերէնի, սկովտիական կայելերէնի եւ իռլանտերէնի կողքին՝ խարտիայի շրջանակէն ներս, եւ պետութիւնը կը պարտաւորեցնէ շարք մը յստակ քայլերու ձեռնարկել՝ լեզուն խթանելու համար այնպիսի բնագաւառներու մէջ, ինչպիսիք են կրթութիւնը, հանրային վարչարարութիւնը, մշակոյթը եւ լրատուամիջոցները։ Այս ընդլայնումը տեղի ունեցաւ Քորնուոլի խորհուրդի, լեզուական կազմակերպութիւններու եւ համայնքային խումբերու շարունակական ջանքերուն շնորհիւ եւ կ’ենթարկուի Եւրոպայի խորհուրդի պարբերական վերահսկողութեան։ւղը։

== Աղբիւրներ ==
* Ferdinand, Siarl (2013). Brief History of the Cornish language, its Revival and its Current Situation. ''E-Keltoi'', Vol. 2, 2 Dec. pp.&amp;nbsp;199–227 [https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status]

{{անաւարտ}}

[[Ստորոգութիւն:Լեզուներ]]</text>
      <sha1>j9dmfzobbod507b9212qiowi5xdntkc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250148</id>
      <parentid>250147</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:40:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7607" sha1="idcwygu2a0rf08v7r3zebkv9qw1jqrk" xml:space="preserve">'''Քոռներէն''' (Kernowek, [[անգլերէն|անգլ․]] Cornish, '''Քորնիշ''' (''Kernewek'' կամ ''Kernowek'') Քելտական լեզուախումբի պրիթոնական (Brittonic) ենթախումբին պատկանող լեզու մըն է, որ բնիկ է քորնիշցի ժողովուրդին եւ անոնց հայրենիքին՝ '''Քորնուոլի''' համար։ Ուելսերէնի (Welsh) եւ պրետոներէնի (Breton) նման, քորնիշը յառաջացած է ընդհանուր պրիթոներէնէն, որ ժամանակին տարածուած էր ամբողջ Մեծն Բրիտանիոյ մէջ։ Միջնադարու մեծ մասին քորնիշը եղած է Քորնուոլի հիմնական լեզուն, մինչեւ որ անիկա աստիճանաբար դէպի արեւմուտք մղուեցաւ անգլերէնի տարածման պատճառով։ Քորնիշը մնացած է իբրեւ համայնքային լեզու Քորնուոլի որոշ շրջաններու մէջ մինչեւ 18-րդ դարու կէսերը, եւ կան որոշ ապացոյցներ, որ աւանդական խօսողներ գոյութիւն ունեցած են նաեւ 19-րդ դարուն։

Քորնիշը դադրած է իբրեւ կենդանի համայնքային լեզու ըլլալէ 18-րդ դարու վերջաւորութեան, սակայն լեզուի գիտելիքները պահպանուած են որոշ ընտանիքներու եւ անհատներու քով։ 20-րդ դարու սկիզբը սկսաւ լեզուի '''վերածնունդը''', եւ 2010 թուականին '''ԵՈՒՆԵՍՔՕ'''-ն զայն վերադասակարգեց իբրեւ «քրիթիքական վիճակի մէջ գտնուող վտանգուած լեզու»՝ յայտարարելով, որ լեզուի նախկին «մեռած» դասակարգումը այլեւս ճիշդ չէ։ Լեզուն այսօր ունի երկրորդական լեզուի տիրապետողներու աճող թիւ մը, եւ փոքր թիւով ընտանիքներ այժմ իրենց զաւակները կը մեծցնեն վերածնուած քորնիշով՝ իբրեւ մայրենի լեզու։

Քորնիշը ներկայիս ճանչցուած է Տարածաշրջանային կամ Փոքրամասնութիւններու Լեզուներու Եւրոպական Խարտիայի կողմէ։ Անիկա յաճախ կը նկարագրուի իբրեւ քորնիշցի ինքնութեան, մշակոյթի եւ ժառանգութեան կարեւոր մաս մը։ Լեզուի վերածնունդէն ի վեր հրատարակուած են քորնիշերէն դասագիրքեր եւ գրական գործեր, եւ աւելի ու աւելի մեծ թիւով մարդիկ կը սկսին ուսումնասիրել լեզուն։ Վերջին զարգացումները կը ներառեն քորնիշերէն երաժշտութիւնը, անկախ շարժապատկերները եւ մանկական գիրքերը։ Քորնուոլի մէջ փոքր թիւով մարդիկ մեծցած են իբրեւ երկլեզու բնիկներ. լեզուն կը դասաւանդուի դպրոցներուն մէջ եւ կը տեսնուի փողոցներու ցուցանակներուն վրայ։ Քորնիշերէն առաջին մանկապարտէզը (օրուան խնամքի կեդրոնը) բացուած է 2010 թուականին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cornish language|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cornish_language&amp;oldid=1343905794|date=2026-03-17|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Դասակարգում&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cornish language|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cornish_language&amp;oldid=1343905794|date=2026-03-17|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Քորնիշը հար '''հար'''աւ-արեւմտեան պրիթոնական լեզու մըն է, որ կը պատկանի կղզիական քելտական (Insular Celtic) լեզուախումբին։ Այս խումբը հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի քելտական ճիւղի մէկ ենթաբաժինն է։ Պրիթոնական լեզուներու շարքին են նաեւ ուելսերէնը, պրետոներէնը, քամպրիերէնը (Cumbric) եւ հաւանաբար փիքտերէնը (Pictish), որոնցմէ վերջին երկուքը այժմ մեռած լեզուներ են։ Սկովտիական կայելերէնը (Scottish Gaelic), իռլանտերէնը եւ մէնքսը (Manx) կը կազմեն կղզիական քելտական լեզուներու առանձին՝ կայելական (Goidelic) ճի

== Իրաւական կարգավիճակ եւ ճանաչում&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cornish language|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cornish_language&amp;oldid=1343905794|date=2026-03-17|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
2002 թուականին, Միացեալ Թագաւորութեան կառավարութիւնը քորնիշը ճանչցաւ «Տարածաշրջանային կամ փոքրամասնութիւններու լեզուներու եւրոպական խարտիա»-ի (European Charter for Regional or Minority Languages) երկրորդ մասի (Part II) ծիրէն ներս։ '''ԵՈՒՆԵՍՔՕ'''-ի «Աշխարհի լեզուներու ատլաս»-ը քորնիշը կը դասակարգէ իբրեւ «կրիտիկական վիճակի մէջ գտնուող վտանգուած լեզու»։ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն յայտարարած է, որ նախկին «մեռած» դասակարգումը «չի համապատասխաներ քորնիշի ներկայ իրավիճակին» եւ «այլեւս ճիշդ չէ»։

2025 թուականին, Միացեալ Թագաւորութեան կառավարութիւնը տեղեկացուց Եւրոպայի խորհուրդին, որ քորնիշը պիտի ներառուի նոյն խարտիայի '''երրորդ մասին''' (Part III) մէջ՝ ընդլայնելով նախապէս երկրորդ մասով տրամադրուած պաշտպանութեան մակարդակը։ Երրորդ մասի կարգավիճակը քորնիշը կը դասէ ուելսերէնի, սկովտիական կայելերէնի եւ իռլանտերէնի կողքին՝ խարտիայի շրջանակէն ներս, եւ պետութիւնը կը պարտաւորեցնէ շարք մը յստակ քայլերու ձեռնարկել՝ լեզուն խթանելու համար այնպիսի բնագաւառներու մէջ, ինչպիսիք են կրթութիւնը, հանրային վարչարարութիւնը, մշակոյթը եւ լրատուամիջոցները։ Այս ընդլայնումը տեղի ունեցաւ Քորնուոլի խորհուրդի, լեզուական կազմակերպութիւններու եւ համայնքային խումբերու շարունակական ջանքերուն շնորհիւ եւ կ’ենթարկուի Եւրոպայի խորհուրդի պարբերական վերահսկողութեան։ւղը։

== Աղբիւրներ ==
* Ferdinand, Siarl (2013). Brief History of the Cornish language, its Revival and its Current Situation. ''E-Keltoi'', Vol. 2, 2 Dec. pp.&amp;nbsp;199–227 [https://www.academia.edu/5323710/A_Brief_History_of_the_Cornish_Language_its_Revival_and_its_Current_Status]

== Ծանօթագրութիւն ==
[[Ստորոգութիւն:Լեզուներ]]</text>
      <sha1>idcwygu2a0rf08v7r3zebkv9qw1jqrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տետոփլիսծղարօ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15101</id>
    <revision>
      <id>250140</id>
      <parentid>249919</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>250140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4929" sha1="nidmjh0hrvyhsev8usbjdlgwg9yidgp" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր
 | կարգավիճակ = քաղաք
 | երկրամասի տեսակ = Մխարե
 | երկրամաս = Կախեթի մարզ
 | շրջանի տեսակ = Շրջան (վարչական միավոր){{!}}Շրջան
 | շրջան = Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան
 | տվյալ կարգավիճակում = [[1963]]
 | ազգային կազմ = [[վրացիներ]], [[հայեր]]
 | կրօնական կազմ = [[Վրաց ուղղափառ եկեղեցի]], [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի]]
}}

'''Տետոփլիսծղարօ''' ({{lang-ka|დედოფლისწყარო}}), քաղաք [[Վրաստան]]ի հարաւ-արեւելեան մասը, [[Կախեթի մարզ]] երկրամասին մէջ, [[Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան|Տետոփլիս Ծղարոյի շրջան]]ի վարչական կեդրոնն է։ Խորհրդային ժամանակաշրջանին յայտնի է եղած է Ծիթելի Ծղարօ անուամբ։ Բնակչութիւնը՝ {{ԲՆԿ}}։

Քաղաքը կը գտնուի [[Թբիլիսի|Թբիլիսիէն]] 115 քմ դեպի հարաւ-արեւելք հեռաւորութեան վրայ։ Վրացական երկաթուղիի ամէնաարեւելեան կայանը կը գտնուի Տետոփլիսծղարօյի մէջ։

Քաղաքի մօտակայքը կը գտնուի միջնադարեան Խորնաբուջի ամրոցը։

== Պատմութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Dedoplistsqaro|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dedoplistsqaro&amp;oldid=1314608081|date=2025-10-02|accessdate=2026-04-09|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Այս վայրը առաջին անգամ կը յիշատակուի միջնադարեան տարեգրութիւններուն մէջ որպէս ռազմական կայան, որ հիմնադրուած է Վրաստանի Դաւիթ Դ. Շինարար թագաւորին կողմէ (գահակալած՝ 1089–1125): Աւանդութիւնը բնակավայրին անունը, որ բառացիօրէն կը նշանակէ «Թագուհիին աղբիւրը», կը կապէ Թամար թագուհիին հետ (գահակալած՝ 1184–1213): Վրաստանի բռնակցումէն ետք, ռուսերը 1803-ին հոն հիմնեցին ռազմական բերդ մը՝ պաշտպանուելու համար Տաղստանի ապստամբներու յարձակումներէն, եւ գիւղը վերանուանեցին Ցարսքիէ Քոլոտցի (ռուսերէն՝ Царские Колодцы), այսինքն՝ «արքայական ջրհորներ»։

1869-ին, գերմանացի ձեռներէցներ Քարլ Հայնրիխ ֆոն Սիմենս եւ Էռնսթ Վերնըր ֆոն Սիմենս գիւղին մօտակայքը հիմնեցին նաւթավերամշակման գործարան մը, որ գործեց մինչեւ 1870-ական թուականներու կէսերը&lt;ref&gt;{{Citation|title=THE WAYBACK MACHINE:|url=https://doi.org/10.2307/j.ctv37xg23w.14|publisher=Marcial Pons, ediciones jurídicas y sociales|date=2022-01-01|accessdate=2026-04-09|isbn=978-84-1381-477-3|pages=269–284|first=Marta Cantos|last=Pardo}}&lt;/ref&gt;:

Վրաստանի կարճատեւ անկախութեան շրջանին (1918–1921), գիւղը պահպանեց իր ռազմական կառոյցներն ու մեծ կայազօրը: 18 Փետրուար 1921-ին, վրացական զօրքերու հետ ժամեր տեւած ծանր մարտերէ ետք, բնակավայրը գրաւուեցաւ ներխուժող խորհրդային ռուսական ուժերուն կողմէ: Այս ճակատամարտին ընթացքին սպաննուեցաւ ռուս հրամանատար Փիոթր Քուրիշքոն&lt;ref&gt;(in Russian) Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. / Гл. ред. С.С.Хромов; Ред. кол.: Н.Н.Азовцев, Е.Г.Гимпельсон, П.А.Голуб и др. – М.: Советская энциклопедия, 1987, С. 315.&lt;/ref&gt;:

Խորհրդային կառավարութիւնը անունը փոխեց Ծիթելծղարոյի (վրացերէն՝ წითელწყარო, «Կարմիր աղբիւր») եւ 1963-ին բնակավայրին շնորհեց քաղաքի կարգավիճակ: 1991-ին վերականգնուեցաւ պատմական Տետոփլիս Ծղարօ անունը: Քաղաքին մօտակայքը կը գտնուին միջնադարեան Խորնապուժի բերդին աւերակները: Տետոփլիս Ծղարոյի շրջանին մէջ կը գտնուի նաեւ Վաշլովանի պետական արգելոցը:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Վրաստան]]</text>
      <sha1>nidmjh0hrvyhsev8usbjdlgwg9yidgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250141</id>
      <parentid>250140</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T06:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Դեդոփլիսծղարո]]էն էջ [[Տետոփլիսծղարօ]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>250140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4929" sha1="nidmjh0hrvyhsev8usbjdlgwg9yidgp" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր
 | կարգավիճակ = քաղաք
 | երկրամասի տեսակ = Մխարե
 | երկրամաս = Կախեթի մարզ
 | շրջանի տեսակ = Շրջան (վարչական միավոր){{!}}Շրջան
 | շրջան = Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան
 | տվյալ կարգավիճակում = [[1963]]
 | ազգային կազմ = [[վրացիներ]], [[հայեր]]
 | կրօնական կազմ = [[Վրաց ուղղափառ եկեղեցի]], [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի]]
}}

'''Տետոփլիսծղարօ''' ({{lang-ka|დედოფლისწყარო}}), քաղաք [[Վրաստան]]ի հարաւ-արեւելեան մասը, [[Կախեթի մարզ]] երկրամասին մէջ, [[Դեդոփլիս Ծղարոյի շրջան|Տետոփլիս Ծղարոյի շրջան]]ի վարչական կեդրոնն է։ Խորհրդային ժամանակաշրջանին յայտնի է եղած է Ծիթելի Ծղարօ անուամբ։ Բնակչութիւնը՝ {{ԲՆԿ}}։

Քաղաքը կը գտնուի [[Թբիլիսի|Թբիլիսիէն]] 115 քմ դեպի հարաւ-արեւելք հեռաւորութեան վրայ։ Վրացական երկաթուղիի ամէնաարեւելեան կայանը կը գտնուի Տետոփլիսծղարօյի մէջ։

Քաղաքի մօտակայքը կը գտնուի միջնադարեան Խորնաբուջի ամրոցը։

== Պատմութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Dedoplistsqaro|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dedoplistsqaro&amp;oldid=1314608081|date=2025-10-02|accessdate=2026-04-09|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Այս վայրը առաջին անգամ կը յիշատակուի միջնադարեան տարեգրութիւններուն մէջ որպէս ռազմական կայան, որ հիմնադրուած է Վրաստանի Դաւիթ Դ. Շինարար թագաւորին կողմէ (գահակալած՝ 1089–1125): Աւանդութիւնը բնակավայրին անունը, որ բառացիօրէն կը նշանակէ «Թագուհիին աղբիւրը», կը կապէ Թամար թագուհիին հետ (գահակալած՝ 1184–1213): Վրաստանի բռնակցումէն ետք, ռուսերը 1803-ին հոն հիմնեցին ռազմական բերդ մը՝ պաշտպանուելու համար Տաղստանի ապստամբներու յարձակումներէն, եւ գիւղը վերանուանեցին Ցարսքիէ Քոլոտցի (ռուսերէն՝ Царские Колодцы), այսինքն՝ «արքայական ջրհորներ»։

1869-ին, գերմանացի ձեռներէցներ Քարլ Հայնրիխ ֆոն Սիմենս եւ Էռնսթ Վերնըր ֆոն Սիմենս գիւղին մօտակայքը հիմնեցին նաւթավերամշակման գործարան մը, որ գործեց մինչեւ 1870-ական թուականներու կէսերը&lt;ref&gt;{{Citation|title=THE WAYBACK MACHINE:|url=https://doi.org/10.2307/j.ctv37xg23w.14|publisher=Marcial Pons, ediciones jurídicas y sociales|date=2022-01-01|accessdate=2026-04-09|isbn=978-84-1381-477-3|pages=269–284|first=Marta Cantos|last=Pardo}}&lt;/ref&gt;:

Վրաստանի կարճատեւ անկախութեան շրջանին (1918–1921), գիւղը պահպանեց իր ռազմական կառոյցներն ու մեծ կայազօրը: 18 Փետրուար 1921-ին, վրացական զօրքերու հետ ժամեր տեւած ծանր մարտերէ ետք, բնակավայրը գրաւուեցաւ ներխուժող խորհրդային ռուսական ուժերուն կողմէ: Այս ճակատամարտին ընթացքին սպաննուեցաւ ռուս հրամանատար Փիոթր Քուրիշքոն&lt;ref&gt;(in Russian) Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. / Гл. ред. С.С.Хромов; Ред. кол.: Н.Н.Азовцев, Е.Г.Гимпельсон, П.А.Голуб и др. – М.: Советская энциклопедия, 1987, С. 315.&lt;/ref&gt;:

Խորհրդային կառավարութիւնը անունը փոխեց Ծիթելծղարոյի (վրացերէն՝ წითელწყარო, «Կարմիր աղբիւր») եւ 1963-ին բնակավայրին շնորհեց քաղաքի կարգավիճակ: 1991-ին վերականգնուեցաւ պատմական Տետոփլիս Ծղարօ անունը: Քաղաքին մօտակայքը կը գտնուին միջնադարեան Խորնապուժի բերդին աւերակները: Տետոփլիս Ծղարոյի շրջանին մէջ կը գտնուի նաեւ Վաշլովանի պետական արգելոցը:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Վրաստան]]</text>
      <sha1>nidmjh0hrvyhsev8usbjdlgwg9yidgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռիատ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15107</id>
    <revision>
      <id>250146</id>
      <parentid>249887</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7072" sha1="190tlbyjvvht7tpjlpio5gn3922vm9z" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=Քաղաք}}'''Ռիատ''' կամ ''Ար'' ''Ռիատ'' ({{lang-ar|الرياض}}), Սէուտեան Արաբիոյ մայրաքաղաքն է, ամէնամեծ քաղաքը եւ Ռիատի նահանգապետութեան կեդրոնը։ Ինչպէս նաեւ թագաւորութեան ամէնաբարձր շինութեան՝ ''Kingdom Centre''-ի գտնուելու վայրը։ Ըստ [[2010]] թուականի բնակչութեան գնահատմամբ, Ռիատի բնակչութիւնը կը կազմէ 4 878 473 մարդ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;srt=npan&amp;col=adfhimoq&amp;msz=1500&amp;geo=-185|title=Saudi Arabia: largest cities and towns and statistics of their population|archiveurl=http://archive.is/Ovfn|archivedate=2012-09-19}} World Gazetteer {{ref-en}}{{ref-de}}{{ref-fr}}{{ref-es}}&lt;/ref&gt;։

Կը գտնուի Վատի Հանիֆայի արեւելեան ափին։ Մեծ քաղաքի ներկայ տեսքը գլխաւորաբար ձեւաւորուած է 1950-ական թուականներուն՝ իբրեւ 18-րդ դարու պարսպապատ քաղաքի ընդլայնում, երբ քանդուեցան անոր պաշտպանական ամրութիւնները։

Անիկա Արաբական թերակղզիի ամէնամեծ քաղաքն է՝ տեղակայուած Նաֆուտ անապատի կեդրոնը, Նաժտ սարահարթի արեւելեան մասին մէջ։ Քաղաքը կը գտնուի ծովու մակերեսէն միջինը 600 մեթր բարձրութեան վրայ։ Ռիատ տարեկան կ'ընդունի շուրջ 5 միլիոն զբօսաշրջիկ՝ դառնալով աշխարհի 49-րդ ամէնաշատ այցելուած քաղաքը եւ վեցերորդը՝ Միջին Արեւելքի մէջ։ 2022-ին Ռիատի բնակչութիւնը կը հաշուէր 7 միլիոն մարդ, ինչ որ զայն կը դարձնէ Սէուտական Արաբիոյ ամէնաշատ բնակուած քաղաքը, երրորդը՝ Միջին Արեւելքի մէջ եւ 38-րդը՝ Ասիոյ տարածքին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Riyadh|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&amp;oldid=1348098212|date=2026-04-10|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Պատմական Ակնարկ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Riyadh|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&amp;oldid=1348098212|date=2026-04-10|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Քաղաքին առաջին յիշատակութիւնը «Ռիատ» անունով եղած է 1590-ին՝ արաբ տարեգրի մը կողմէ։ 1745-ին Տահհամ իպն Տաուուասը իր հսկողութեան տակ առաւ քաղաքը, կառուցեց աղիւսէ պալատ մը եւ պարիսպ մը։ Կը կարծուի, որ «Ռիատ» անունը կը վերաբերի նախքան պարիսպի կառուցումը գոյութիւն ունեցող օազիսային քաղաքներուն։

1744-ին Մուհամմետ իպն Ապտուլ Վահհապը դաշինք կազմեց Տիրիայի էմիր Մուհամմետ պին Սէուտի հետ, եւ անոնք գրաւեցին Ռիատը։ Սակայն անոնց պետութիւնը (Առաջին Սէուտական պետութիւն) փլուզուեցաւ 1818-ին։ 19-րդ դարու սկիզբը Թուրքի իպն Ապտուլլահը հիմնեց Երկրորդ Սէուտական պետութիւնը եւ 1825-ին Ռիատը դարձուց մայրաքաղաք։ Ի վերջոյ, 20-րդ դարու սկիզբը՝ 1902-ին, Իպն Սէուտը վերականգնեց իր նախնիներու իշխանութիւնը եւ 1932-ի Սեպտեմբերին հռչակեց «Սէուտական Արաբիոյ» թագաւորութիւնը՝ Ռիատը պահելով իբրեւ մայրաքաղաք։

== Քաղաքական եւ Տնտեսական Կեդրոն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Riyadh|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&amp;oldid=1348098212|date=2026-04-10|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ռիատը Սէուտական Արաբիոյ քաղաքական եւ վարչական կեդրոնն է։ Հոն կը գտնուին Խորհրդակցական ժողովը, Նախարարներու խորհուրդը, Թագաւորը եւ Գերագոյն դատական խորհուրդը։ Կառավարութեան 24 նախարարութիւններէն 23-ը կը գտնուին հոս։ Քաղաքը կը հիւրընկալէ 114 օտարերկրեայ դեսպանատուներ, որոնց մեծ մասը կը գտնուի արեւմտեան մասի Դիւանագիտական թաղամասին մէջ։

Տնտեսական գետնի վրայ Ռիատը հսկայական նշանակութիւն ունի։ Հոս կը գտնուին բազմաթիւ դրամատուներու եւ խոշոր ընկերութիւններու (ինչպէս՝ ''SABIC'', ''STC Group'', ''MBC Group'') գլխաւոր վայրերը։ Աւելի քան 500 միջազգային ընկերութիւններ, ինչպիսիք են ''Google'', ''Amazon'' եւ ''Samsung'', իրենց տարածաշրջանային կեդրոնները տեղափոխած են Ռիատ։ Քաղաքին մէջ կը գտնուի նաեւ «Քինկ Ապտուլլահ» ֆինանսական թաղամասը, որ աշխարհի մեծագոյններէն մէկն է։

== Վարչական Բաժանում եւ Ապագայ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Riyadh|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Riyadh&amp;oldid=1348098212|date=2026-04-10|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Քաղաքը բաժնուած է 15 համայնքային շրջաններու։ Ռիատը պիտի հիւրընկալէ '''Expo 2030'''-ը՝ դառնալով երկրորդ արաբական քաղաքը (Տուպայէն ետք), որ կը հիւրընկալէ այս ձեռնարկը։

Քաղաքի արուարձաններուն մէջ կը գտնուի պատմական '''Տիրիան''', որ Սէուտական տան բնօրրանն է։ Այնտեղ կը գտնուի Աթ-Թուրայֆ պալատը, որ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան մաս կը կազմէ։ Տիրիան այսօր կը համարուի Սէուտական Արաբիոյ «Vision 2030» ծրագիրի կարեւորագոյն յենասիւներէն մէկը։

== Անուանում ==
Քաղաքի անուանումը ծագած է հին արաբերէնով ''rawdha'' բառէն, որ կը նշանակէ այգիներու եւ ծառերու վայր։ Իրականութեան մէջ նաեւ քաղաքի փողոցներուն մէջ շատ են կանաչ տարածութիւնները։

== Բնակչութիւն ==
{{Wikidata/Population}}

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Ստորոգութիւն:Մայրաքաղաքներ]]</text>
      <sha1>190tlbyjvvht7tpjlpio5gn3922vm9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Քէյփ Թաուն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15181</id>
    <revision>
      <id>250145</id>
      <parentid>249884</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6799" sha1="rcd8zgil9dfv6z8wsv3jlzp7jmi5fsm" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=Քաղաք}}

'''Քեյփթաուն''', ''Կապշտադ'', ({{lang-en|Cape Town}}, աֆրիկանս՝ Kaapstad, կոսա՝ iKapa):

Հարաւային Ափրիկէի օրէնսդիր մայրաքաղաքն է։ Անիկա երկրին հնագոյն քաղաքն է եւ Հարաւային Ափրիկէի խորհրդարանի նստավայրը։ Բնակչութեան թիւով Քէյփ Թաունը երկրի երկրորդ մեծ քաղաքն է՝ Եոհաննէսպուրկէն ետք, եւ Արեւմտեան Քէյփ նահանգի ամէնամեծ քաղաքը։ Քաղաքը մաս կը կազմէ Քէյփ Թաունի քաղաքային համայնքին (metropolitan municipality)։

Քաղաքը յայտնի է իր նաւահանգիստով, Քէյփի բուսական շրջանի բնական դիրքով եւ այնպիսի տեսարժան վայրերով, ինչպիսիք են Սեղանաձեւ լեռը (Table Mountain) եւ Քէյփ Փոյնթը: Սեղանաձեւ ծոցի (Table Bay) ափին գտնուող Քէյփ Թաունի «City Bowl» տարածքը, ուր կը գտնուի գործարար կեդրոնական թաղամասը, Արեւմտեան Քէյփի հնագոյն քաղաքային գօտին է՝ հարուստ մշակութային ժառանգութեամբ։ Քաղաքային տարածքը ունի Ատլանտեան ովկիանոսի երկայնքով տարածուող երկար ափամերձ գիծ մը, որ կը ներառէ հիւսիսային բաժինը՝ «Ուեսթ Պիչ» շրջանին մէջ, ինչպէս նաեւ հարաւի «Ֆոլս Պէյ» (False Bay) տարածքը։

Սեղանաձեւ լերան ազգային պարտէզը կը գտնուի քաղաքի սահմաններուն մէջ. քաղաքին մէջ եւ անոր յարակից տարածքներուն կան նաեւ քանի մը այլ բնական արգելոցներ ու ծովային պահպանուող գօտիներ։ Ասոնցմէ է Քիրսթէնպոշի ազգային բուսաբանական պարտէզը, որ կը պարունակէ Հարաւային Ափրիկէի 6 կենսավայրերէն (biomes) 5-ը եւ կը ցուցադրէ Քէյփի շրջանի բնիկ բազմաթիւ բոյսեր։

Իբրեւ զբօսաշրջութեան համաշխարհային տարածուած ուղղութիւն՝ Քէյփ Թաունը բազմիցս հռչակուած է աշխարհի լաւագոյն քաղաքը եւ ճամբորդներու համար լաւագոյն վայրը, ներառեալ՝ «The New York Times»-ի կողմէ 2014-ին, «Time Out»-ի կողմէ 2025-ին, եւ «The Telegraph»-ի կողմէ՝ վերջին 8 տարիներու ընթացքին (2017-էն մինչեւ 2025)։

Քէյփ Թաունը ունի Հարաւային Ափրիկէի տնային տնտեսութիւններու ամէնաբարձր եկամուտը, գործազրկութեան ամէնացած մակարդակը, ենթակառուցուածքային ներդրումներու ամէնաբարձր աստիճանը, հանրային տուրքերու սպասարկման ամէնազօրաւոր կատարողականը, զբօսաշրջային ամէնամեծ գրաւչութիւնը եւ անշարժ գոյքի ամէնակայուն շուկան&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cape Town|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cape_Town&amp;oldid=1348413526|date=2026-04-12|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Աշխարհագրութիւն եւ բնական միջավայր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Cape Town|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cape_Town&amp;oldid=1348413526|date=2026-04-12|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Քէյփ Թաունը կը գտնուի հարաւային լայնութեան 33.55° աստիճանին վրայ (գրեթէ նոյնը՝ ինչպէս Սիտնին ու Պուէնոս Այրեսը, եւ հիւսիսային կիսագունդի Քազապլանքայի ու Լոս Անճելըսի համազօրը) եւ արեւելեան երկայնութեան 18.25° աստիճանին վրայ։

Սեղանաձեւ լեռը (Table Mountain)՝ իր գրեթէ ուղղահայեաց ժայռերով եւ աւելի քան 1,000 մեթր բարձրութիւն ունեցող հարթ գագաթով, իր երկու կողմերը գտնուող Սատանայի գագաթին (Devil's Peak) եւ Առիւծի գլխուն (Lion's Head) հետ միասին կը կազմէ տպաւորիչ լեռնային համապատկեր մը, որ կը ձեւաւորէ քաղաքի կեդրոնական գոգաւորութիւնը՝ «City Bowl»-ը։ Այս տարածքը կը ներառէ Քէյփ Թաունի գործարար կեդրոնական թաղամասը, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ արուարձաններ լերան լանջերուն վրայ։

Ամպերու բարակ շերտ մը, որ տեղական բարբառով յայտնի է իբրեւ «սեղանի սփռոց» (աֆրիկաանս լեզուով՝ ''Karos''), երբեմն կը գոյանայ լերան գագաթին։ Քաղաքին անմիջապէս հարաւը կը գտնուի Քէյփի թերակղզին՝ տեսարժան լեռնաշղթայ մը, որ շուրջ 40 քմ դէպի հարաւ կ’երկարի Ատլանտեան ովկիանոսին մէջ եւ կ’աւարտի Քէյփ Փոյնթի մէջ։

Քէյփ Թաունի պաշտօնական քաղաքային սահմաններուն մէջ կան 300 մեթրէն աւելի բարձրութիւն ունեցող աւելի քան 70 գագաթներ։ Քաղաքի արուարձաններէն շատերը կը գտնուին Քէյփ Ֆլէթս (Cape Flats) կոչուող ընդարձակ հարթավայրին վրայ, որ աւելի քան 50 քմ դէպի արեւելք կը տարածուի եւ թերակղզին կը միացնէ մայրցամաքին։ Քէյփ Թաունի շրջանը կը բնութագրուի ընդարձակ ափամերձ գիծով, խորտուբորդ լեռնաշղթաներով, ափամերձ հարթավայրերով եւ ներքին հովիտներով։

== Պատկերասրահ ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;85&quot;&gt;
Պատկեր:View of Cape Town from the Terraces building.jpg
Պատկեր:Table Mountain DanieVDM.jpg
Պատկեր:Clifton Beachs.jpg
Պատկեր:Port of Cape Town.jpg
Պատկեր:Strand Western Cape and Golf Club.jpg
Պատկեր:Victoria &amp; Alfred Hotel, V&amp;A Waterfront, Cape Town (01).jpg
&lt;/gallery&gt;
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}</text>
      <sha1>rcd8zgil9dfv6z8wsv3jlzp7jmi5fsm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ափրիկէի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16983</id>
    <revision>
      <id>250149</id>
      <parentid>233491</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15985" sha1="bd05ckoxh3t3blovvevs0pktu7hrxf3" xml:space="preserve">'''Միացեալ Ազգերու Կրթական, Գիտական եւ Մշակութային Կազմակերպութիւնը''' (ԵՈՒՆԵՍՔՕ) կը սահմանէ բացառիկ համամարդկային արժէք ներկայացնող Համաշխարհային ժառանգութեան վայրեր՝ մշակութային կամ բնական ժառանգութեան ոլորտներէն ներս, որոնք առաջադրուած են 1972 թուականի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան համաձայնագրի ստորագրեալներուն կողմէ։

* Մշակութային ժառանգութիւնը բաղկացած է յուշարձաններէ (ինչպէս՝ ճարտարապետական գործեր, վիթխարի քանդակներ կամ արձանագրութիւններ), շէնքերու խումբերէ եւ վայրերէ (ներառեալ՝ հնագիտական վայրերը)։
* Բնական ժառանգութիւնը կը ներառէ բնական յատկանիշներ (բաղկացած ֆիզիքական եւ կենսաբանական կազմաւորումներէ), երկրաբանական եւ բնագրական կազմաւորումներ (ներառեալ՝ վտանգուած կենդանիներու եւ բոյսերու տեսակներու բնակավայրերը) ու բնական վայրեր, որոնք կարեւոր են գիտութեան, պահպանութեան կամ բնական գեղեցկութեան տեսանկիւնէն։

ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն վայրերը կը ցուցակագրէ ըստ տասը չափանիշներու. իւրաքանչիւր գրառում պէտք է համապատասխանէ այդ չափանիշներէն առնուազն մէկուն։ I-էն VI չափանիշները մշակութային են, իսկ VII-էն X-ը՝ բնական։ Համաշխարհային ժառանգութեան համաձայնագրի գործադրումը, ցուցակին մէջ նոր վայրերու աւելացումը կամ հեռացումը, ինչպէս նաեւ հիմնադրամներու յատկացումը կը տնօրինուի Համաշխարհային ժառանգութեան յանձնաժողովին կողմէ։ Յանձնաժողովը ունի քսանմէկ անդամ պետութիւններ։ Թէեւ պաշտօնավարման առաւելագոյն ժամկէտը վեց տարի է, պետութիւններուն մեծ մասը կը նախընտրէ վայր դնել իր լիազօրութիւնները չորս տարի ետք, որպէսզի այլ երկիրներ եւս յանձնաժողովի անդամ դառնալու առիթ ունենան։ Բացի հիմնական ցուցակէն, անդամ պետութիւնները կրնան ունենալ նաեւ «նախնական ցուցակներ»։ Առաջադրութիւնները կ'ընդունուին միայն այն պարագային, եթէ տուեալ վայրը նախապէս ներառուած եղած է նախնական ցուցակին մէջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=List of World Heritage Sites in Africa|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_World_Heritage_Sites_in_Africa&amp;oldid=1342155131|date=2026-03-07|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Ափրիկէն ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համակարգին մէջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=List of World Heritage Sites in Africa|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_World_Heritage_Sites_in_Africa&amp;oldid=1342155131|date=2026-03-07|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ափրիկէն ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ սահմանուած հինգ տարածաշրջաններէն մէկն է՝ Արաբական երկիրներու, Ասիա-Խաղաղականի, Եւրոպայի ու Հիւսիսային Ամերիկայի եւ Լատին Ամերիկայի ու Քարայիպեան աւազանի կողքին։ Անիկա բաղկացած է ենթասահարեան ափրիկեան 47 երկիրներէ, որոնք ընդունած են Համաշխարհային ժառանգութեան համաձայնագիրը։

Տարածաշրջանը ունի 108 վայր Համաշխարհային ժառանգութեան ցուցակին մէջ։ Այդ վայրերէն.

* 61-ը արձանագրուած են իրենց մշակութային նշանակութեան համար,
* 42-ը՝ բնական նշանակութեան համար,
* 5-ը՝ թէ՛ բնական եւ թէ՛ մշակութային (խառն տիպի վայրեր)։

Ներկայիս Ափրիկէի մէջ կան Համաշխարհային ժառանգութեան տասներեք վայրեր, որոնք կը համարուին վտանգուած։

== [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]-ի  [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային ժառանգութ]]եան վայրերու ցանկը ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Երկիր
! վայրերու քանակ
|-
| ''[[Ազորյան կղզիներ]]'' ([[Փորթուկալ]])
| [[Փորթուկալի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Ալճերիա]]
| [[Ալճերիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|7]]
|-
| [[Անկոլա]] 
| [[Անգոլայում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Պենին]]
| [[Բենինում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Բոտսվանա]]
| [[Բոտսվանայում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Պուրկինա Ֆասո]]
| [[Բուրկինա Ֆասոյում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Պուրունտի]]
| [[Բուրունդիում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Կապոն]]
| [[Կապոնի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Կամպիա]]
| [[Կամպիայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Կանա]]
| [[Կանայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Գվինեա]]
| [[Գվինեայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Գվինեա Բիսաու]]
| [[Գվինեա Բիսաուում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Ճիպութի]]
| [[Ճիպութիի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Եգիպտոս]]
| [[Եգիպտոսի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|7]]
|-
| [[Զամպիա]]
| [[Զամպիայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Զիմպապուէ]]
| [[Զիմբաբվեում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|5]]
|-
| [[Քապո Վերտէ]]
| [[Քապո Վերտէի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Կամերուն]]
| [[Կամերունում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| ''[[Քանարեան կղզիներ]]'' ([[Սպանիա]])
| [[Սպանիայում Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|3 (ընդհանուր՝ 45)]]
|-
| [[Քենիա]]
| [[Քենիայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|6]]
|-
| [[Կոմորյան կղզիներ]]
| [[Կոմորյան կղզիներում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Քոնկոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]]
| [[Քոնկոյիի Դեմոկրատական Հանրապետությունում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|5]]
|-
| [[Կոնգոյի Հանրապետություն]]
| [[Կոնգոյի Հանրապետությունում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Քոթ տ'Իվուար]]
| [[Քոթ տ'Իվուարի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|4]]
|-
| [[Լեսոթո]]
| [[Լեսոթոյում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Լիպերիա]]
| [[Լիպերիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Լիպիա]]
| [[Լիպիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|5]]
|-
| [[Մավրիքիոս]]
| [[Մավրիքիոսի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Մավրիթանիա]]
| [[Մավրիթանիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Մատակասքար]]
| [[Մատակասքարի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|3]]
|-
| ''[[Մատեյրա]]'' ([[Փորթուկալ]])
| [[Փորթուկալիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Մալավի]]
| [[Մալավիում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Մալի]]
| [[Մալիի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|4]]
|-
| [[Մարոք]]
| [[Մարոքոյի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|9]]
|-
| [[Մոզամբիկ]]
| [[Մոզամբիկում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Նամիպիա]]
| [[Նամիպիայում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Նիկեր]]
| [[Նիկերի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|3]]
|-
| [[Նիկերիա]]
| [[Նիկերիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| ''[[Ռեյունյոն]]'' ([[Ֆրանսա]])
| [[Ֆրանսայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Ռուանտա]]
| [[Ռուանտայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Սան Տոմե և Պրինսիպի]]
| [[Սան Տոմե և Պրինսիպիի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Սվազիլենդ]]
| [[Սվազիլենդի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
|  ''[[Սուրբ Հեղինէի կղզի]]'', ''[[Համբարձման կղզի]]'', ''[[Տրիստան դա Կունյա]]'' ([[Միացյալ Թագավորություն]])
| [[Միացեալ Թագաւորութեան ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Սեյշելեան կղզիներ]]
| [[Սեյշելեան կղզիներում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Սենեկալ]]
| [[Սենեկալի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|7]]
|-
| [[Սուտան]]
| [[Սուտանի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|3]]
|-
| [[Սիերա Լեոնե]]
| [[Սիերա Լեոնեում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Թանզանիա]]
| [[Տանզանիայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|7]]
|-
| [[Թոկո]]
| [[Թոկոյի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|1]]
|-
| [[Թունիս]]
| [[Թունիսի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|8]]
|-
| [[Ուգանտա]]
| [[Ուգանտայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|3]]
|-
| [[Կեդրոնաափրիկեան Հանրապետութիւն]]
| [[Կեդրոնաափրիկեան Հանրապետութեան ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Չատ]]
| [[Չատի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|2]]
|-
| [[Հասարակածային Գվինեա]]
| [[Հասարակածային Գվինեայում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Էրիթրեա]]
| [[Էրիթրեայում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|-
| [[Եթովպիա]]
| [[Եթովպիայում ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|9]]
|-
| [[Հարաւափրիկեան Հանրապետութիւն]]
| [[Հարաւափրիկեան Հանրապետութեան ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|8]]
|-
| [[Հարաւային Սուտան]]
| [[Հարաւային Սուտանի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ|0]]
|}

== Տե՛ս նաեւ ==

* [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]
* [[Համաշխարհային ժառանգութիւն]]
* [[Եւրոպայի եՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ]]
* [[Ասիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ]]
* [[Հարաւային Ամերիկայի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ]]
* [[Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ]]
* [[Հիւսիսային Ամերիկայում Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկ]]

== Արտաքին յղումներ ==
* [http://whc.unesco.org/en/list ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ].  [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]-ի պաշտօնական կայք {{ref-en}}
* [http://whc.unesco.org/en/list/stat ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու վիճակագրութիւն]. [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]-ի պաշտօնական կայք {{ref-en}}

{{Արտաքին յղումներ}}
{{Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկեր}}

== Ծանօթագրութիւն ==</text>
      <sha1>bd05ckoxh3t3blovvevs0pktu7hrxf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարսել Փրուսթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17753</id>
    <revision>
      <id>250157</id>
      <parentid>240469</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20124" sha1="nrcr6isjm3q74f9yqrb0ro39comymy4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| վախճանած է = 18 Նոյեմբեր 1922 
}}

'''Վալանթին Լուի Ժորժ Էօժէն Մարսել Փրուսթ''' ({{lang-fr|Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust}}, ֆրանսացի նշանաւոր վիպասան, ակնարկագիր եւ քննադատ, մոտեռնիզմի ներկայացուցիչ։ Փրուսթի գլխաւոր երկը «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքներու մէջ» ({{lang-fr|À la recherche du temps perdu}}) 7 վէպէ բաղկացած վիպաշար է (հատորներ 1-16, [[1913]]-[[1927]], վերջին 6 հատորները հրատարակուեր են յետ մահու), որ կը նկատուի [[20-րդ դար]]ու համաշխարհային գրականութեան ամէնակարեւոր ստեղծագործութիւններէն մէկը։

1907 թուականին կը սկսի գրել իր մեծ ստեղծագործութիւնը՝ «Կորուսեալ ժամանակը փնտռելով», որու եօթ գլուխները կը հրատարակուին 1913 եւ 1927 թուականներուն, այսինքն՝ իր մահէն յետոյ: Երկրորդ մասը՝ «Ծաղկեալ երիտասարդ աղջիկներու ստուերի մէջ», կը շահի Կոնքուղ մրցանակ 1919 թուականին: 

Մարսել Փրուսթը կը մահանայ 1922 թուականի Նոյեմբերի 18-ին՝ ցնցղատապէն (bronchitis): Թաղուած է Փարիզի Փեր Լաշեզ գերեզմանատան մէջ:

Փրուսթի վիպական աշխատանքը ժամանակի եւ յիշողութեան մասին խորհրդածութիւններ են, ինչպէս նաեւ արուեստի գործառոյթներու, որ պէտք է իր սեփական աշխարհները առաջարկէ, բայց նաեւ այդ աշխատանքը սիրոյ եւ նախանձի մասին մտորումներ են գոյութեան դատարկութեան զգացողութեամբ, որ կը գունաւորէ փրուսթեան գորշ տեսիլքը, ուր համասեռամոլութիւնը կարեւոր տեղ կը զբաղեցնէ: «Կորուսեալ ժամանակը փնտռելով»-ը նմանապէս մարդկային մեծ կատակերգութիւն է աւելի քան երկու հարիւր դերասանի մասնակցութեամբ:

== Կենսագրութիւն ==
Մարսել Փրուսթը ծնած է Փարիզ, 16-րդ շրջանի Օթոյ թաղամասին մէջ, իր մայրական կողմի մեծ հօր տան մէջ, որ յետագային քանդեր են նոր բնակելի շէնքեր կառուցելու նպատակով:
[[Պատկեր:Robert_et_Marcel_Proust_1876_bis.jpg|մինի|Ռոպերթ եւ Մարսել Փրուսթները, 1876 թ.]]
Մայրը՝ Ժան Քլեմանս Վայլը (ծնած է 1849 թ. Փարիզ եւ մահացեր 1905 թ.), ալզասեան եւ լորենեան հրեաներէն էր եւ պիրժայի գործակալ: Հայրը՝ բժիշկ Ատրիան Փրուսթը (ծնած է Իլիէր՝ 1834 թ. եւ մահացեր Փարիզ՝ 1903 թ.), Իլիէրի բարգաւաճ առեւտրականներէն էր: Մարսելը նաեւ ունէր աւագ եղբայր՝ Ռոպերթը (ծն.՝ 1873 թ. եւ մահացեր է 1935 թ.), վիրաբոյժ էր: Մարսելի հովանաւորն էր նմոյշահաւաք  էoժէն Միւթիաքսը:

Մարսելի փխրուն առողջութիւնը հետեւանք էր իր մայրիկի յղութեան ժամանակ կրած զրկանքներուն: Առողջական թերութիւններով ծնած երեխան կը փրկէ իր բժիշկ հայրը, որ ծննդաբերութեան օրը վիրաւորուեր էր ցուցարարի մը արձակած կրակէն: Ծնողքը կը վախնար, որ նորածինը չ'ապրիր, սակայն ծնողական խնամքի շնորհիւ Մարսելը կը փրկուի մահէն: Տարուայ եղանակներէն գարունը շատ վատ կ'ազդէր անոր առողջութեան վրայ ու նոյնիսկ անգամ մը, երբ ան 9 տարեկան էր, շնչահեղձ կ'ըլլայ ծաղիկներու ծաղկափոշիի յարուցած ասթմային նոպայի պատճառով:

Կաթոլիկ հօր եւ հրեայ մօր զաւակը կը մկրտուի Փարիզի Սեն-Լուի-տ'Անթըն եկեղեցւոյ մէջ: Իր ստեղծագործութիւններուն մէջ ան ինքզինք «հաւատացեալ» չի համարեր, քանի որ այդ ժամանակ հակասեմականութիւնը վառ արտայայտուած էր, զինք կը քննադատեն այլ յայտնի հակասեմիսթ գրողներ:

=== Երիտասարդութեան տարիներ ===
[[Պատկեր:Proust_et_David_David-Weill.jpg|մինի|Փրուսթը՝ ձախէն առաջինը, երկրորդ շարք, Քոնտողսէի լիսէ, 1888-89 թթ.]]
Նախնական դասարանի մէջ սորված է երաժշտահան [[Ժորժ Պիզէ]]ի տղուն՝ Ժաք Պիզէի հետ, որուն մայրը՝ Ժնէվիէւ Ալեւին, իր քեռիի տան մէջ սրահ ունէր, ուր կը հաւաքուէին դերասաններ: Ժնեւիէւը կրկին կ'ամուսնանայ 1886 թ., պահպանելով իր սրահը, որու մշտական այցելուն դարձեր էր Փրուսթը:

Մարսելը այնուհետեւ կ'ուսանի Քոնտորսէ լիսէին մէջ 1882 թ. սկսեալ: Հինգերորդ ուսումնական տարին կը կրկնէ ու կը մնայ նոյն կարգը, սակայն առաջին անգամ ըլլալով անոր անունը կը գրեն գերազանցներու ցուցակին մէջ 1884 թ.: Ան դասերէն կը բացակայէր առողջական խնդիրներու պատճառով, սակայն արդէն անգիր գիտէր Վիքթոր Հիւկոյի, Միւսէի եւ Ժան Սանթոյի ստեղծագործութիւնները: Ան նաեւ կ'ուսանի փիլիսոփայ Ալֆոնս Տառլիուի մօտ:

Գրողի մանկական եւ երիտասարդական առաջին սէր՝ Մարի տը Պենարտաքիի հետ ան ներկայացումներ կ'ունենայ Ելիսէեան դաշտերուն մէջ: Անոնք կը դադրին հանդիպիլ 1887 թ.: Փրուսթը իր գրական առաջին քայլերը կը կատարէ դեռ լիսէի մէջ ուսանած վերջին տարիներուն: Աւելի ուշ՝ 1882 թ. ան կը հիմնադրէ փոքր հանդէս մը Քոնտորսէի նախկին նոյն ուսումնական կարգի համալսարանականներուն հետ՝ «Պանքէթ»-ը: Ասիկա սկիզբ կը դնէ իր ցուցամոլ հռչակին: Այդ ընթացքին կը ծանօթանայ Լիւսիէն Տոտէի՝ վիպասան Ալֆոնս Տոտէի տղուն հետ:

1889-90 թթ. կը ծառայէ բանակին մէջ, Օրլեան, որու մասին յետագային հաճելի յիշողութիւններ ունէր: Իսկ յաջորդած ժամանակաշրջանին Փարիզի մէջ կը ծանօթանայ Կասթոն Արման տը Քայավէի հետ, որ կը դառնայ անոր մտերիմ ընկերը: Ան նաեւ կը ծանօթանայ վերջինիս նշանածի՝ Ժաննա Փուքէի հետ, որուն կը սիրահարուի յետագային:

Զինծառայութիւնէն  յետոյ կը յաճախէ Ալպեռ Սորելի եւ Անաթոլ Լըռուա-Պոլիոյի քաղաքական գիտութիւններու դասընթացքին ազատ դպրոցին մէջ, որ զինք կը համարէ շատ խելացի: Ան իր հօրը կ'առաջարկէ դիւանագիտական մրցոյթի մասնակցիլ հնագիտութեան դպրոցին մէջ: Այնուհետեւ կ'աւարտէ Սորպոնի համալսարանի Պսակաւոր Արուեստի աստիճանով 1895 թ.:

1896 թ. կը հրապարակէ «Հաճոյքները եւ օրերը» արձակ բանաստեղծութիւններու ժողովածուն, որ գրաքննադատներու եւ յատկապէս գրող Ժան Լորէնի կողմէ բարձր գնահատականի կ'արժանանայ: Վերջինիս հետ նոյնիսկ մենամարտի դուրս կու գայ, որ կ'աւարտի առանց որեւէ կողմ վնասուելու: Այնուհետեւ կը հրատարակէ «Կորուսեալ ժամանակը փնտռելով» վէպի առաջին գլուխները:

=== Րասքինի թարգմանութիւնները ===
[[Պատկեր:Marcel_Proust_vers_1892.jpg|մինի|Մարսել Փրուսթ, 1982 թ. լուսանկար]]

* Քնջութն ու ջրաշուշանները

* Ամիէնի Աստուածաշունչը
Փրուսթը կը թարգմանէ Ճոն Րասքինի «Ամիէնի Աստուածաշունչը» 1904 թ. եւ զայն կը նուիրէ նախորդ տարի մահացած իր հօրը: Այս աշխատանքը, ինչպէս նաեւ իր երկրորդ թարգմանութիւնը՝ «Քնջութն ու ջրաշուշանները» (թարգմանուած 1906 թ.) գովասանքի կ'արժանանան քննադատներու կողմէ:

Այս ընթացքը ապագայ գրողի համար բեղմնալից էր, որմով եւ յետագային հաստատուեցաւ իր անձը: Փաստացի իր թարգմանութիւնները Փրուսթը կը հարստացնէր լիուլի ծանօթագրութիւններով եւ երկար նախաբաններով, որոնք բնագիրին հետ նոյնչափ կարեւորութիւն ձեռք կը բերեն: Րասքինի ստեղծագործութիւնները թարգմանելով Փրուսթը քայլ առ քայլ կը դառնայ անոր քննադատներէն մէկը, որ յատկապէս կ'երեւի թարգմանուելիք բնագրի՝ իր գրած նախաբանին մէջ:

== «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքով»&lt;ref&gt;{{Citation|title=Marcel Proust|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Marcel_Proust&amp;oldid=1347854822|date=2026-04-09|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1909-ին սկսած, երբ Փրուսթ 38 տարեկան էր, «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքով» (''À la recherche du temps perdu'') վէպը բաղկացած է եօթը հատորներէ, որոնք ընդհանուր առմամբ ունին շուրջ 3200 էջ (իսկ ''The Modern Library''-ի թարգմանութեան մէջ՝ մօտ 4300 էջ)։ Կրահամ Կրին Փրուսթը անուանած է «քսաներորդ դարու մեծագոյն վիպասանը, ինչպէս Թոլսթոյը տասնիններորդ դարունն էր», իսկ Ու․ Սոմերսեթ Մոմը վէպը կոչած է «մինչ օրս գրուած մեծագոյն գեղարուեստական գործը»։ Անտրէ Ժիտ սկզբնապէս այնքան ալ տպաւորուած չէր անոր գործով։ Առաջին հատորը մերժուեցաւ «Կալիմար» (''Gallimard'') հրատարակչութեան կողմէ՝ Ժիտի խորհուրդով։ Աւելի ուշ ան նամակ գրեց Փրուսթին՝ ներողութիւն խնդրելով այդ մերժման մէջ իր ունեցած դերին համար եւ զայն համարելով իր կեանքի ամենալուրջ սխալներէն մէկը։ Ի վերջոյ, գիրքը հրատարակուեցաւ հեղինակին սեփական միջոցներով՝ «Կրասէ» (''Grasset'') հրատարակչատան կողմէ, եւ Փրուսթ վճարեց քննադատներուն, որպէսզի անոնք դրական արտայայտուին գործին մասին։

Փրուսթ մահացաւ նախքան վերջին հատորներու սեւագրութիւններն ու սրբագրութիւնները ամբողջացնելը․ վերջին երեք հատորները հրատարակուեցան յետմահու՝ իր եղբօր՝ Ռոպերթի խմբագրութեամբ։ Գիրքը անգլերէնի թարգմանուեցաւ Ս․ Ք․ Սքոթ Մոնքրիֆի կողմէ՝ լոյս տեսնելով «Անցեալի յուշեր» (''Remembrance of Things Past'') վերնագիրով 1922-էն 1931 թուականներուն միջեւ։ Սքոթ Մոնքրիֆ թարգմանեց եօթը հատորներէն առաջին վեցը եւ մահացաւ նախքան վերջինը աւարտելը։ Այս վերջին հատորը տարբեր ժամանակներու թարգմանուեցաւ այլ թարգմանիչներու կողմէ։ Երբ Սքոթ Մոնքրիֆի թարգմանութիւնը աւելի ուշ վերանայուեցաւ (նախ՝ Թերենս Քիլմարթինի, ապա՝ Տ․ Ժ․ Էնրայթի կողմէ), վէպին վերնագիրը փոխուեցաւ աւելի հարազատ տարբերակի՝ «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքով» (''In Search of Lost Time'')։

== Գրականութիւն ==
* ''[[Саламан, Эстер|Salaman E.]]'' The Great Confession: from Aksakov and De Quincey to Tolstoy and Proust. London. [[Allen Lane]] [[Penguin Books|The Penguin Press]], 1973.
* ''[[Батай, Жорж|Батай Ж.]]'' [http://www.highbook.narod.ru/philos/bataile/prust.htm  Пруст] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531101910/http://www.highbook.narod.ru/philos/bataile/prust.htm |date=2009-05-31 }} {{недоступная ссылка|число=14|месяц=05|год=2013|url=http://www.highbook.narod.ru/philos/bataile/prust.htm}} // ''[[Батай, Жорж|Батай Ж.]]'' Литература и Зло [: Сб. эссе:]. М.: [[МГУ]], [[1994]]. — ISBN 5-211-03159-8
* ''[[Мамардашвили, Мераб Константинович|Мамардашвили М. К.]]'' [http://yanko.lib.ru/books/philosoph/mamardashvili-topology.htm#_Toc76566213 Психологическая топология пути: М.Пруст «В поисках утраченного времени»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130219213845/http://yanko.lib.ru/books/philosoph/mamardashvili-topology.htm#_Toc76566213 |date=2013-02-19 }} [: лекции [[1984]]—[[1985]] гг. ] / Редактор ''И. К. Мамардашвили''. СПб.: [[Русский Христианский гуманитарный институт]], [[1997]]. — 571 с. — ISBN 5-88812-049-9
* [[Женетт, Жерар|Жера́р Жене́тт]]. Фигуры. М.: «Издательство им. Сабашниковых», [[1998]]. — ISBN 5-8242-0065-3
* [[Бейлз, Ричард Мартин|R. M. Bales]]. [http://cco.cambridge.org/extract?id=ccol052166019x_CCOL052166019X_root The Cambridge Companion to Proust]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Cambridge University Press, 2001. — 266 p.
* ''[[Ортега-и-Гассет, Хосе|Хосе Ортега-и-Гассет]]'' [http://www.philosophy.ru/library/ortega/time.html Время, расстояние и форма в искусстве Пруста]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Таганов А. Н. Русская тема в творчестве Пруста // Наваждения: к истории «русской идеи» во французской литературе XX в.: материалы российско-французского коллоквиума (С.-Петерб., 2-3 июля 2001 г.)/отв. ред. С. Л. Фокин. М.: Наука, 2005. С.24-35.
* Николаева Т. М. О чём на самом деле писал Марсель Пруст? — М.: Языки славянской культуры, 2012. — 128 с. — (Studia philological/ Series minor). — 600 экз., ISBN 978-5-9551-0519-2
* Марсель Пруст в русской литературе (сост. ''О. А. Васильева, М. В. Линдстрем''). Вст. ст. [[Михайлов, Андрей Дмитриевич|А. Д. Михайлова]], с. 5-41. — М., 2000
* [[Михайлов, Андрей Дмитриевич|Михайлов А. Д.]] Поэтика Пруста. — М.: Языки славянской культуры, 2012. — 504 с., ISBN 978-5-9551-0610-6
* F. C. Green, ''The Mind Of Proust'' (1949)
* Aciman, André (2004) ''The Proust Project''. New York: Farrar, Straus and Giroux
* [[Адорно, Теодор|Теодор Адорно]] (1967) ''Prisms''. Cambridge, Mass.: MIT Press
* [[Адорно, Теодор|Теодор Адорно]] &quot;Short Commentaries on Proust, &quot; Notes to Literature, trans. S. Weber-Nicholsen (New York: Columbia University Press, 1991).
* Albaret, Céleste (2003) ''Monsieur Proust''. New York: The New York Review of Books (Мемуары домоправителя Пруста)
* [[Беньямин, Вальтер|Вальтер Беньямин]]. [https://web.archive.org/web/20060712170030/http://wwh.nsys.by/klinamen/read12.html К портрету Пруста]
* Bernard, Anne-Marie (2002) ''The World of Proust, as seen by Paul Nadar''. Cambridge, Mass.: MIT Press
* D. Capetanakis, 'A Lecture on Proust', in ''Demetrios Capetanakis A Greek Poet In England'' (1947)
* Carter, William C. (2002) ''Marcel Proust: a life''. New Haven: Yale University Press
* Chardin, Philippe (2006) ''Proust ou le bonheur du petit personnage qui compare''. Paris: Honoré Champion
* Chardin, Philippe ''et alii'' (2010) ''Originalités proustiennes''. Paris: Kimé
* Davenport-Hines, Richard (2006) ''A Night at the Majestic''. London: Faber and Faber ISBN 978-0-571-22009-0
* De Botton, Alain (1998) ''How Proust Can Change Your Life''. New York: Vintage Books
* [[Делёз, Жиль|Жиль Делёз]] (2004) ''Пруст и знаки'' (Marsel Proust et les signes) / Пер. с фр. Е. Г. Соколова. — СПб.: Лаб. метафиз. исслед. при Философ. фак. СПбГУ: Алетейя, 1999.
* [[Ман, Поль де|Поль де Ман]] ''Allegories of Reading: Figural Language in Rousseau, Nietzsche, Rilke, and Proust'', (ISBN 0-300-02845-8) 1979
* [[Грак, Жюльен|Жюльен Грак]], «''Proust Considered as An End Point''» in Reading Writing (New York: Turtle Point Press,), 113—130.
* Karlin, Daniel (2005) ''Proust’s English''. Oxford: Oxford University Press ISBN 978-0-19-925688-4
* [[Кристева, Юлия|Юлия Кристева]] ''Time and Sense. Proust and the Experience of Literature''. New York: Columbia U. Press, 1996.
* George Painter (1959) ''Marcel Proust: a biography''; Vols. 1 &amp; 2. London: Chatto &amp; Windus
* Shattuck, Roger (1963) ''Proust’s Binoculars: a study of memory, time, and recognition in «À la recherche du temps perdu»''. New York: Random House
* Spitzer, Leo &quot;Proust’s Style, &quot; [1928] in Essays in Stylistics (Princeton, Princeton U. P., 1948).
* Shattuck, Roger (2000) ''Proust’s Way: a field guide to «In Search of Lost Time»''. New York: W. W. Norton
* Tadié, Jean-Yves (2000) ''Marcel Proust: a life''. New York: Viking
* [[Уайт, Эдмунд|Эдмунд Уайт]] (1998) ''Marcel Proust''. New York: Viking Books

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Փրուսթ, Մարսել}}
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսերէն]]</text>
      <sha1>nrcr6isjm3q74f9yqrb0ro39comymy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Թոմաս տը Ուաալ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20473</id>
    <revision>
      <id>250150</id>
      <parentid>249890</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T07:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10044" sha1="tbe6mp6f4v0oc24ul8pnrztf1pr3l19" xml:space="preserve">{{Անձ}}

'''Թոմաս Փաթրիք Լոնծ տը Ուաալ''' ([[Անգլերէն|անգլ]].՝ Thomas Patrick Lowndes de Waal, {{ԱԾ}}) բրիտանացի լրագրող եւ Կովկասի քաղաքական կեանքին մասին գրող: Ան «Քարնեկի Եւրոպա» (Carnegie Europe) հաստատութեան աւագ գիտաշխատող է։ Ան առաւելաբար յայտնի է իր 2003 թուականին լոյս տեսած «Սեւ այգի. Հայաստանն ու Ազրպէյճանը խաղաղութեան եւ պատերազմի միջով» (''Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War'') գիրքով:&lt;ref&gt;Russia bars UK reporter on security grounds by Oliver Bullough&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.carnegieendowment.org/experts/index.cfm?fa=expert_view&amp;expert_id=479 Thomas de Waal – Carnegie Endowment for International Peace] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110227005215/http://carnegieendowment.org/experts/index.cfm?fa=expert_view&amp;expert_id=479|date=27 February 2011}}&lt;/ref&gt;

== Կեանքը եւ ասպարէզը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Thomas de Waal|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_de_Waal&amp;oldid=1341123007|date=2026-03-01|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
'''Թոմաս տը Վաալ''' ծնած է Նոթինկհամ, Անգլիա։ Ան զաւակն է կրօնական նիւթերով գրող Էսթեր Ալինի եւ անգլիքան քահանայ Վիքթոր տը Վաալի։ Տը Վաալ աւարտած է Օքսֆորտի Պալիոլ քոլէճը՝ ստանալով առաջին կարգի վկայական արդի լեզուներու (ռուսերէն եւ յունարէն) բնագաւառին մէջ։

Ան համահեղինակն է «Չեչնիա. աղէտ Կովկասի մէջ» (''Chechnya: Calamity in the Caucasus'', Նիւ Եորք, 1998) եւ հեղինակը՝ «Սեւ այգի. Հայաստանն ու Ատրպէյճանը խաղաղութեան եւ պատերազմի միջով» (''Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War'', Նիւ Եորք, 2003) գիրքերուն։

Իբրեւ լրագրող, տը Վաալ աշխատակցած է տարբեր լրատուամիջոցներու, որոնց շարքին են BBC World Service-ը, ''The Moscow Times''-ը եւ ''The Times''-ը։ Մինչեւ 2008-ի Դեկտեմբերը ան Լոնտոնի «Պատերազմի եւ խաղաղութեան լուսաբանման հիմնարկի» (IWPR) Կովկասի հարցերով խմբագիրն էր, իսկ աւելի ուշ՝ «Conciliation Resources» խաղաղարար հասարակական կազմակերպութեան գիտաշխատողը։

2010-էն 2015 թուականներուն տը Վաալ աշխատած է իբրեւ աւագ անդամ «Քարնեկի միջազգային խաղաղութեան հիմնադրամի» Ռուսիոյ եւ Եւրասիոյ ծրագրին մէջ՝ մասնագիտանալով գլխաւորաբար Հարաւային Կովկասի տարածաշրջանին վրայ։ Ներկայիս ան «Քարնեկի Եւրոպա» հաստատութեան աւագ գիտաշխատող է՝ մասնագիտացած Արեւելեան Եւրոպայի եւ Կովկասի հարցերով։

Իբրեւ «Քարնեկի Եւրոպա»-ի աւագ անդամ, տը Վաալ ծաւալուն յօդուածներ գրած է Կովկասի մասին, ներառեալ՝ մեկնաբանութիւններ ընթացիկ իրադարձութիւններու եւ անջատողական շրջաններու վերաբերեալ։ Անոր աշխատութիւններէն է «Մեծ աղէտը» (''The Great Catastrophe'', 2015), որ կը քննարկէ Հայոց Ցեղասպանութեան հետեւանքներն ու քաղաքականութիւնը՝ լուսարձակի տակ առնելով հայերու, քիւրտերու եւ թուրքերու ջանքերը՝ առերեսուելու այս պատմութեան հետ։ 2014-ին ան գրած է յառաջաբանը Հրանդ Տինքի հայ-թուրքական յարաբերութիւններու մասին գլխաւոր գրութիւնները ամփոփող «Երկու մօտիկ ժողովուրդ, երկու հեռու դրացի» գիրքին համար։

Բացի «Քարնեկի Եւրոպա»-ի կայքէն, անոր վերլուծութիւնները հրապարակուած են ''Foreign Policy'', ''Foreign Affairs'' եւ այլ պարբերականներու մէջ։ Տարածաշրջանի այլ յայտնի մեկնաբաններու նման, տը Վաալ եւս քննադատուած է իր որոշ վերլուծութիւններուն համար։

2023-ին տը Վաալ հրատարակեց Օսիփ Մանտելշթամի ''Tristia'' գործի թարգմանութիւնը։

2021-ին ան քննադատութեան ենթարկուեցաւ «Քարնեկի Եւրոպա»-ին ուղղուած բաց նամակով մը, որ ստորագրուած էր 14 գիտնականներու կողմէ (որոնց շարքին՝ Հենրի Թերիօ, Պետրոս Տէր Մատոսեան, Էլիզ Սեմերճեան եւ Մարք Մամիկոնեան)։ Նամակը կը վերաբերէր անոր «Ի՞նչ կը սպասուի ԱՄՆ-ի կողմէ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումէն ետք» յօդուածին՝ նշելով, որ հոն տեղ գտած «անճշդութիւններն ու նուազեցումները... նպաստած են Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտման»։

== Աշխատանքը Ռուսիոյ եւ Չեչենիոյ շուրջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Thomas de Waal|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_de_Waal&amp;oldid=1341123007|date=2026-03-01|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Տը Վաալ բազմիցս աշխատած ու թղթակցած է Չեչենիայէն։

2006 թուականին Ռուսիոյ Արտաքին գործոց նախարարութիւնը մերժեց տը Վաալի մուտքի արտօնագիրը (visa)։ Ան պէտք է մեկնէր Մոսկուա՝ ներկայ գտնուելու Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտութեան մասին իր գիրքի ռուսերէն թարգմանութեան շնորհահանդէսին։ Մերժումը հիմնաւորուեցաւ օրէնքով մը, ըստ որու՝ արտօնագիրը կրնայ մերժուիլ «պետական անվտանգութեան ապահովման նպատակով»։ Տը Վաալ կը հաւատայ, որ այս մերժումը վրէժխնդրութիւն էր Չեչնիոյ պատերազմի վերաբերեալ իր քննադատական յօդուածներուն համար։

Ան գրած է յառաջաբանը Աննա Փոլիթքովսքայայի անգլերէնով լոյս տեսած առաջին գիրքին համար՝ ''«A Dirty War»'' (Կեղտոտ պատերազմ, 2004), ուր կը նկարագրուին այդ հակամարտութեան ընթացքին տեղի ունեցած դաժանութիւններն ու չարաշահումները։

== Այլ կենսագրական տուեալներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Thomas de Waal|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_de_Waal&amp;oldid=1341123007|date=2026-03-01|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Թոմաս տը Վաալը եղբայրն է Ափրիկէի հարցերով մասնագէտ Ալեքս տը Վաալի, փաստաբան Ճոն տը Վաալի եւ բրուտագործ ու գրող Էտմունտ տը Վաալի։

Իր մեծ մօր՝ Էլիզապէթ տը Վաալի (ծնեալ՝ Էֆրուսի) միջոցով, Թոմաս տը Վաալը ազգակցական կապ ունի Էֆրուսի ընտանիքին հետ։ Անոնք հարուստ հրեայ դրամատունատէրեր ու արուեստի հովանաւորներ էին նախապատերազմեան Եւրոպայի մէջ, որոնց հարստութիւնը սկիզբ առած էր 19-րդ դարու Օտեսայի մէջ։ Ան ուսումնասիրած է ընտանիքի ռուսական ճիւղը եւ օգնած է եղբօրը՝ Էտմունտ տը Վաալին, իրենց տոհմի պատմութեան հետազօտութեան հարցով, ինչ որ առիթ դարձաւ ''«The Hare with Amber Eyes»'' (Սատաթէ աչքերով նապաստակը) գիրքի հրատարակութեան։

== Մատենագիտութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Thomas de Waal|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_de_Waal&amp;oldid=1341123007|date=2026-03-01|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

* '''Chechnya: Calamity in the Caucasus''' (Չեչնիա. աղէտ Կովկասի մէջ), NYU Press, 1999:
* '''Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War''' (Սեւ այգի. Հայաստանն ու Ատրպէյճանը խաղաղութեան եւ պատերազմի միջով), New York University Press, 2003:
* '''The Caucasus: An Introduction''' (Կովկաս. Ներածութիւն), Oxford University Press, 2010 (Բ. հրատարակութիւն՝ 2018)։
* '''Great Catastrophe: Armenians and Turks in the Shadow of Genocide''' (Մեծ աղէտ. հայերն ու թուրքերը Ցեղասպանութեան ստուերին տակ), Oxford University Press, 2015:
* '''Beyond Frozen Conflict: Scenarios for the Separatist Disputes of Eastern Europe''' (Սառեցուած հակամարտութենէն անդին. Արեւելեան Եւրոպայի անջատողական վէճերու տեսարաններ), Center for European Policy Studies, 2020:
* '''Tristia, by Osip Mandelstam''' (Օսիփ Մանտելշթամի «Tristia»-ն), թարգմանութիւնը ռուսերէնէ՝ Թոմաս տը Վաալի, Arc Publications, 2023:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծանցանկ}}</text>
      <sha1>tbe6mp6f4v0oc24ul8pnrztf1pr3l19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպութիւն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27437</id>
    <revision>
      <id>250151</id>
      <parentid>249891</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>250151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17964" sha1="9llsyc3s4cjpryn1m7q806z1gaftfba" xml:space="preserve">'''Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպութիւնը''' (WOSM)&lt;ref&gt;{{Citation|title=Everett, Sir Percy Winn, (22 April 1870–23 Feb. 1952), Deputy Chief Scout since 1941; member of Executive Committee of Boy Scouts; Vice-President, Girl Guides Association; a member of Eastman Dental Clinic, and Royal Free Hospital|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u237061|publisher=Oxford University Press|date=2007-12-01|accessdate=2026-04-13}}&lt;/ref&gt;, որ 2024 թուականէն ի վեր կը ներկայանայ իբրեւ «World Scouting», սկաուտական շարժման ամէնամեծ եւ (1911-ին հիմնուած «Order of World Scouts»-էն ետք) երկրորդ հնագոյն միջազգային կազմակերպութիւնն է։ Անիկա հիմնուած է 1922-ին՝ իբրեւ «Մանչ սկաուտներու շարժման միջազգային համաժողով»։ Կազմակերպութիւնը ունի 176 անդամ։ Այս անդամները ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ են, որոնք հիմնած են WOSM-ը կամ յետագային ճանչցուած են անոր կողմէ։ 2025 թուականի տուեալներով, անոնք միասնաբար ունին շուրջ 51.4 միլիոն մասնակից (2022-ի 43 միլիոնի փոխարէն) եւ կը հասնին մօտ 60 միլիոն երիտասարդներու։ Կազմակերպութեան գործառնական կեդրոնատեղին կը գտնուի Քուալա Լամփուր (Մալեզիա), թէեւ իրաւաբանական նստավայրը Ժընեւն է (Զուիցերիա)։

WOSM-ի հռչակած առաքելութիւնն է՝ '''«նպաստել երիտասարդներու դաստիարակութեան՝ Սկաուտական խոստումի եւ Սկաուտական օրէնքի վրայ հիմնուած արժեհամակարգի միջոցով, օգնելու կերտել աւելի լաւ աշխարհ մը, ուր մարդիկ ինքնիրացուած են իբրեւ անհատներ եւ կը կատարեն կառուցողական դեր հասարակութեան մէջ»'''։

WOSM-ը կը գործէ իր անդամ կազմակերպութիւններու ներկայացուցչական համաժողովներու, վարչական յանձնաժողովի եւ մշտական գրասենեակի (բիւրօ) միջոցով, որոնք բաժնուած են ըստ տարածաշրջաններու։ Անիկա կապուած է սկաուտական երեք համաշխարհային կեդրոններու հետ։ Կազմակերպութեան հովանիին տակ մօտաւորապէս չորս տարին անգամ մը տեղի կ'ունենայ '''Համաշխարհային սկաուտական ճամբարը''' (World Scout Jamboree)։ Անիկա նաեւ կը կազմակերպէ «World Scout Moots»՝ 17-էն 26 տարեկաններու համար, իսկ նախապէս կը կազմակերպէր նաեւ «World Scout Indabas»՝ սկաուտական խմբապետներու համար։ '''Սկաուտական համաշխարհային հիմնադրամը''' առանձին կառավարուող ֆոնտ մըն է, որ կը գոյանայ նուիրատուութիւններէ եւ կը ծառայէ WOSM-ի հետ կապուած ծրագրերու զարգացման։

WOSM-ը կը համարուի '''Աղջիկ առաջնորդներու եւ աղջիկ սկաուտներու համաշխարհային միութեան''' (WAGGGS) գործընկերը։ Անիկա ոչ-կառավարական կազմակերպութիւն է եւ ունի ընդհանուր խորհրդատուական կարգավիճակ Միացեալ Ազգերու Տնտեսական եւ ընկերային խորհուրդին (ECOSOC) մօտ&lt;ref&gt;{{Citation|title=World Organization of the Scout Movement|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Organization_of_the_Scout_Movement&amp;oldid=1341826170|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Պատմութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=World Organization of the Scout Movement|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Organization_of_the_Scout_Movement&amp;oldid=1341826170|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1920 թուականին, Լոնտոնի «Օլիմփիա» սրահին մէջ տեղի ունեցած '''Առաջին համաշխարհային սկաուտական ճամբարի''' (1st World Scout Jamboree) ընթացքին գումարուած համաժողովը համաձայնեցաւ ստեղծել Մանչ սկաուտներու միջազգային բիւրօ մը։ Գրասենեակը հաստատուեցաւ Լոնտոնի Պաքինկհամ Փալաս Ռոտ (25 Buckingham Palace Road) հասցէին վրայ, իսկ Միացեալ Թագաւորութեան Սկաուտական միութեան միջազգային յանձնակատար Հիուպըրթ Ս. Մարթինը նշանակուեցաւ պատուակալ տնօրէն։ Բիւրոյին գլխաւոր առաջադրանքն էր համակարգել քննարկումները եւ նախապատրաստել 1922-ին Փարիզի մէջ կայանալիք երկրորդ միջազգային համաժողովը։ 1922-ի Փարիզի համաժողովին պաշտօնապէս կազմուեցան '''«Մանչ սկաուտներու շարժման միջազգային համաժողովը»''' ու անոր յանձնաժողովը, որոնք ստանձնեցին Լոնտոնի բիւրոյին տնօրինումը։

1961 թուականին, կազմակերպութեան համաժողովը վերակազմաւորեց կառոյցը՝ զայն անուանելով '''Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպութիւն''' (WOSM)։ «Մանչ սկաուտներու շարժման միջազգային համաժողովը» դարձաւ WOSM-ի '''Համաշխարհային սկաուտական համաժողով''' («համաժողով»), «Մանչ սկաուտներու միջազգային յանձնաժողովը» դարձաւ WOSM-ի '''Համաշխարհային սկաուտական յանձնաժողով''' («յանձնաժողով»), իսկ «Մանչ սկաուտներու միջազգային բիւրօն» դարձաւ WOSM-ի '''Համաշխարհային սկաուտական բիւրօ''' («բիւրօ»)։

== Անդամ կազմակերպութիւններ&lt;ref&gt;{{Citation|title=World Organization of the Scout Movement|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Organization_of_the_Scout_Movement&amp;oldid=1341826170|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Անդամակցութեան քաղաքականութիւն ===
WOSM-ի անդամակցութիւնը բաղկացած է անոր հիմնադիր անդամ կազմակերպութիւններէն եւ այն կազմակերպութիւններէն, որոնք WOSM-ի կողմէ ճանչցուած են իբրեւ ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ։ WOSM-ի կանոնները կը պաշտպանեն անոր հիմնադիր եւ գոյութիւն ունեցող անդամ կազմակերպութիւնները՝ իւրաքանչիւր երկրի մէջ արտօնելով միայն '''մէկ''' անդամ կազմակերպութիւն։ Այսպիսով, բոլոր այլ սկաուտական կազմակերպութիւնները դուրս կը մնան WOSM-ի անդամակցութենէն, ճանաչումէն եւ մասնակցութենէն, անկախ անկէ, թէ որքան արժանի են կամ որքան մեծ թիւով անդամներ ունին։

Քանի մը անդամ կազմակերպութիւններ դաշնակցային (federation) կառոյց ունին. ասոնցմէ ոմանք ունին տարբեր բաղադրիչ խումբեր, որոնք բաժնուած են ըստ կրօնի (օրինակ՝ Ֆրանսա եւ Դանիա), ազգային պատկանելութեան (օրինակ՝ Իսրայէլ) կամ լեզուի (օրինակ՝ Պելճիքա)։ Այնուամենայնիւ, WOSM-ը երբեք չէ պարտադրած գոյութիւն ունեցող անդամ կազմակերպութեան մը դաշնակցիլ տուեալ երկրի այլ սկաուտական կազմակերպութիւններու հետ՝ աւելի ներառական կամ ներկայացուցչական դառնալու նպատակով։

Օրինակ՝ Քանատայի մէջ կան բազմաթիւ սկաուտական կազմակերպութիւններ, սակայն միայն մէկը WOSM-ի անդամ է (WOSM-ը հիմնադրած կազմակերպութիւններէն մէկուն քանատական ճիւղը), որ ունի ֆրանսալեզու մասնաճիւղ մը, որն ալ այդպիսով ճանչցուած է WOSM-ի կողմէ։ Բացի անդամակցութեան այս ներքին սահմանափակումէն, WOSM-ի անդամակցութեան հիմքերը կը ներառեն հաւատարմութիւնը կազմակերպութեան նպատակներուն ու սկզբունքներուն, ինչպէս նաեւ իւրաքանչիւր անդամ կազմակերպութեան անկախութիւնը քաղաքական միջամտութիւններէ։

=== Անդամ կազմակերպութիւններ ոչ-ինքնիշխան տարածքներու մէջ ===
WOSM-ը ունի անդամ կազմակերպութիւններ որոշ ոչ-ինքնիշխան տարածքներու մէջ.

* '''Արուպա''' - Scouting Aruba. լիիրաւ անդամ։
* '''Քիւրասաօ, Սինթ Մաարթէն եւ Քարայիպեան Նիտերլանտներ''' (նախկին Նիտերլանտեան Անթիլներ) - Scouting Antiano. լիիրաւ անդամ։
* '''Հոնկ Քոնկ''' - The Scout Association of Hong Kong. լիիրաւ անդամ։
* '''Մաքաօ''' - Associação de Escoteiros de Macau. լիիրաւ անդամ։
* '''Ֆրանսական Փոլինեզիա''' - Conseil du Scoutisme polynésien. աջակից (associate) անդամ։

=== Ոչ-ազգային անդամներ ===
WOSM-ը պատմականօրէն ճանչցած է որոշ ոչ-ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ.

* '''«Ազգային» կազմակերպութիւններ, որոնք կը գործեն իրենց բուն հայրենիքէն դուրս.''' WOSM-ի համաժողովը 30 Օգոստոս 1922-ին ընդունեց եւ ճանչցաւ վտարանդի ռուս սկաուտները իբրեւ «Օտար երկիրներու մէջ ռուսական սկաուտութեան ներկայացուցիչներ», իսկ 30 Ապրիլ 1929-ին Ֆրանսայի հայ սկաուտները ճանչցուեցան իբրեւ '''«Ազգային շարժում օտար հողի վրայ»'''։
* '''Փոքր, քուէարկութեան իրաւունք չունեցող միութիւններ.''' «Փանամայի ջրանցքի գօտիի միջազգային մանչ սկաուտները»՝ խումբ մը Փանամայի մէջ, որոնց սկաուտները կը պնդէին, թէ ունին բրիտանական եւ ոչ թէ փանամական հպատակութիւն, սկզբնապէս դրուած էին Ամերիկայի սկաուտներու (BSA) հովանիին տակ, սակայն 1947-ին փոխանցուեցան WOSM-ի բիւրոյին։ Միացեալ Ազգերու սկաուտները սկիզբ առին 1945-ին Նիւ Եորքի մէջ, սակայն թիւով շատ փոքր էին։ Այս երկու խումբերն ալ վաղուց լուծարուած են։
* '''Ուղղակիօրէն արձանագրուած «խառն ազգութեամբ խումբեր».''' 1924-ին WOSM-ի երրորդ համաժողովին որոշուեցաւ ուղղակիօրէն արձանագրել նման խումբեր։ Այս քննարկումը մասամբ յառաջացած էր Ճափոնի Եոքոհամա քաղաքի նմանատիպ խումբի մը սկաուտապետին կողմէ Պէյտըն-Փաուըլին ուղղուած նամակով։ Ժամանակի ընթացքին այս փորձառութիւնը դադրեցաւ, եւ նոր «խառն» խումբերը քաջալերուեցան միանալ իրենց բնակութեան երկրի WOSM-ի անդամ կազմակերպութեան։ Միակ մնացած ուղղակիօրէն արձանագրուած խումբը «International Boy Scouts, Troop 1»-ն է՝ Եոքոհամա, Ճափոն։
* '''Ժամանակաւոր ճանաչում''' շնորհուեցաւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք տեղահանուած անձերու ճամբարներու սկաուտներուն։ 1947-ին ստեղծուեցաւ WOSM-ի բիւրոյի «Տեղահանուած անձերու բաժինը»՝ Աւստրիոյ, Հիւսիսային Իտալիոյ եւ Գերմանիոյ ճամբարներու սկաուտներուն օժանդակելու համար։ Այս սկաուտները չստացան լիիրաւ անդամակցութիւն, սակայն ճանչցուեցան իբրեւ սկաուտներ մինչեւ որ հաստատուեցան երկիրներու մէջ, ուր կային ճանչցուած ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ։ Այս բաժինը փակուեցաւ 30 Յունիս 1950-ին։

=== Յանձնաժողով ===
WOSM-ի '''յանձնաժողովը''' անոր գործադիր կառավարող մարմինն է, որ բաղկացած է ընտրուած կամաւորներէ եւ գլխաւոր քարտուղարէն։ Անիկա պատասխանատու է համաժողովի որոշումներու գործադրման համար եւ կը կառավարէ կազմակերպութիւնը համաժողովի նիստերու միջեւ ինկած ժամանակաշրջանին։ Յանձնաժողովը կը գումարուի առնուազն տարեկան երկու անգամ։ Անոր նախագահական կազմը (steering committee), որուն մաս կը կազմեն ատենապետը, երկու փոխատենապետները, երիտասարդական խորհրդատուն եւ գլխաւոր քարտուղարը, կը հանդիպին ըստ կարիքի։

Յանձնաժողովը ունի 21 անդամ։ Անոնցմէ տասներկուքը, իւրաքանչիւրը տարբեր երկրէ, երեք տարուան ժամկէտով կ'ընտրուին WOSM-ի համաժողովին կողմէ։ Անդամները կ'ընտրուին առանց հաշուի առնելու իրենց ազգութիւնը. անոնք կը ներկայացնեն ամբողջ շարժման շահերը եւ ոչ թէ իրենց երկրինը։ Գլխաւոր քարտուղարը, WOSM-ի գանձապահը, Սկաուտական համաշխարհային հիմնադրամի վարչութեան ներկայացուցիչը եւ տարածաշրջանային սկաուտական յանձնաժողովներու ատենապետները յանձնաժողովի '''ի պաշտօնէ''' (''ex-officio'') անդամներ են։ 2008-էն 2021 թուականներուն Համաշխարհային սկաուտական երիտասարդական համաժողովին կողմէ կ'ընտրուէին վեց երիտասարդ խորհրդատուներ, որոնք կը մասնակցէին յանձնաժողովի բոլոր նիստերուն։ 2024 թուականէն սկսեալ այլեւս երիտասարդ խորհրդատուներ պիտի չըլլան։

2021–2024 թուականներու յանձնաժողովը ստեղծած է աշխատանքային խումբեր՝ համաժողովին կողմէ սահմանուած ռազմավարական առաջնահերթութիւնները իրականացնելու համար։

'''Յատուկ յանձնախումբերը (Task forces) կը ներառեն՝'''

* Երիտասարդներու ներգրաւում որոշումներու կայացման մէջ
* Կայունութիւն
* Աշխատանքային հոսքերու համակարգման խումբ
* Ծրագրերու կառավարման օժանդակութիւն
* Կամաւորներու կառավարման օժանդակութիւն
* Մշտադիտարկման եւ գնահատման օժանդակութիւն

'''Մշտական յանձնաժողովները կը ներառեն՝'''

* Վերստուգիչ (Audit)
* Ելեւմտական (Budget)
* Կանոնագրային
* Էթիքայի
* Պատուոյ եւ պարգեւներու
* Նախագահական (Steering)

=== Բիւրօ ===
WOSM-ի '''բիւրօն''' անոր քարտուղարութիւնն է, որ կը գործադրէ համաժողովին եւ յանձնաժողովին հրահանգները։ Բիւրոն կը կառավարուի գլխաւոր քարտուղարին կողմէ՝ տեխնիկական մասնագէտներէ բաղկացած անձնակազմի մը օժանդակութեամբ։

Բիւրոն հաստատուած է Լոնտոն (Անգլիա)՝ 1922-ին, ապա 1959-ին տեղափոխուած է Օթթաուա (Օնթարիօ, Քանատա)։ 1 Մայիս 1968-էն ետք անիկա փոխադրուած է Ժընեւ (Զուիցերիա), իսկ Օգոստոս 2013-էն ի վեր կը գործէ Քուալա Լամփուրի մէջ (Մալեզիա)։

== Աղբիւրներ ==
{{Ծանցանկ}}</text>
      <sha1>9llsyc3s4cjpryn1m7q806z1gaftfba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250152</id>
      <parentid>250151</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T08:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Միջազգային Սկաուտական Շարժման Կազմակերպութիւն]]էն էջ [[Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպութիւն]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>250151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17964" sha1="9llsyc3s4cjpryn1m7q806z1gaftfba" xml:space="preserve">'''Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպութիւնը''' (WOSM)&lt;ref&gt;{{Citation|title=Everett, Sir Percy Winn, (22 April 1870–23 Feb. 1952), Deputy Chief Scout since 1941; member of Executive Committee of Boy Scouts; Vice-President, Girl Guides Association; a member of Eastman Dental Clinic, and Royal Free Hospital|url=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u237061|publisher=Oxford University Press|date=2007-12-01|accessdate=2026-04-13}}&lt;/ref&gt;, որ 2024 թուականէն ի վեր կը ներկայանայ իբրեւ «World Scouting», սկաուտական շարժման ամէնամեծ եւ (1911-ին հիմնուած «Order of World Scouts»-էն ետք) երկրորդ հնագոյն միջազգային կազմակերպութիւնն է։ Անիկա հիմնուած է 1922-ին՝ իբրեւ «Մանչ սկաուտներու շարժման միջազգային համաժողով»։ Կազմակերպութիւնը ունի 176 անդամ։ Այս անդամները ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ են, որոնք հիմնած են WOSM-ը կամ յետագային ճանչցուած են անոր կողմէ։ 2025 թուականի տուեալներով, անոնք միասնաբար ունին շուրջ 51.4 միլիոն մասնակից (2022-ի 43 միլիոնի փոխարէն) եւ կը հասնին մօտ 60 միլիոն երիտասարդներու։ Կազմակերպութեան գործառնական կեդրոնատեղին կը գտնուի Քուալա Լամփուր (Մալեզիա), թէեւ իրաւաբանական նստավայրը Ժընեւն է (Զուիցերիա)։

WOSM-ի հռչակած առաքելութիւնն է՝ '''«նպաստել երիտասարդներու դաստիարակութեան՝ Սկաուտական խոստումի եւ Սկաուտական օրէնքի վրայ հիմնուած արժեհամակարգի միջոցով, օգնելու կերտել աւելի լաւ աշխարհ մը, ուր մարդիկ ինքնիրացուած են իբրեւ անհատներ եւ կը կատարեն կառուցողական դեր հասարակութեան մէջ»'''։

WOSM-ը կը գործէ իր անդամ կազմակերպութիւններու ներկայացուցչական համաժողովներու, վարչական յանձնաժողովի եւ մշտական գրասենեակի (բիւրօ) միջոցով, որոնք բաժնուած են ըստ տարածաշրջաններու։ Անիկա կապուած է սկաուտական երեք համաշխարհային կեդրոններու հետ։ Կազմակերպութեան հովանիին տակ մօտաւորապէս չորս տարին անգամ մը տեղի կ'ունենայ '''Համաշխարհային սկաուտական ճամբարը''' (World Scout Jamboree)։ Անիկա նաեւ կը կազմակերպէ «World Scout Moots»՝ 17-էն 26 տարեկաններու համար, իսկ նախապէս կը կազմակերպէր նաեւ «World Scout Indabas»՝ սկաուտական խմբապետներու համար։ '''Սկաուտական համաշխարհային հիմնադրամը''' առանձին կառավարուող ֆոնտ մըն է, որ կը գոյանայ նուիրատուութիւններէ եւ կը ծառայէ WOSM-ի հետ կապուած ծրագրերու զարգացման։

WOSM-ը կը համարուի '''Աղջիկ առաջնորդներու եւ աղջիկ սկաուտներու համաշխարհային միութեան''' (WAGGGS) գործընկերը։ Անիկա ոչ-կառավարական կազմակերպութիւն է եւ ունի ընդհանուր խորհրդատուական կարգավիճակ Միացեալ Ազգերու Տնտեսական եւ ընկերային խորհուրդին (ECOSOC) մօտ&lt;ref&gt;{{Citation|title=World Organization of the Scout Movement|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Organization_of_the_Scout_Movement&amp;oldid=1341826170|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Պատմութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=World Organization of the Scout Movement|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Organization_of_the_Scout_Movement&amp;oldid=1341826170|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1920 թուականին, Լոնտոնի «Օլիմփիա» սրահին մէջ տեղի ունեցած '''Առաջին համաշխարհային սկաուտական ճամբարի''' (1st World Scout Jamboree) ընթացքին գումարուած համաժողովը համաձայնեցաւ ստեղծել Մանչ սկաուտներու միջազգային բիւրօ մը։ Գրասենեակը հաստատուեցաւ Լոնտոնի Պաքինկհամ Փալաս Ռոտ (25 Buckingham Palace Road) հասցէին վրայ, իսկ Միացեալ Թագաւորութեան Սկաուտական միութեան միջազգային յանձնակատար Հիուպըրթ Ս. Մարթինը նշանակուեցաւ պատուակալ տնօրէն։ Բիւրոյին գլխաւոր առաջադրանքն էր համակարգել քննարկումները եւ նախապատրաստել 1922-ին Փարիզի մէջ կայանալիք երկրորդ միջազգային համաժողովը։ 1922-ի Փարիզի համաժողովին պաշտօնապէս կազմուեցան '''«Մանչ սկաուտներու շարժման միջազգային համաժողովը»''' ու անոր յանձնաժողովը, որոնք ստանձնեցին Լոնտոնի բիւրոյին տնօրինումը։

1961 թուականին, կազմակերպութեան համաժողովը վերակազմաւորեց կառոյցը՝ զայն անուանելով '''Սկաուտական շարժման համաշխարհային կազմակերպութիւն''' (WOSM)։ «Մանչ սկաուտներու շարժման միջազգային համաժողովը» դարձաւ WOSM-ի '''Համաշխարհային սկաուտական համաժողով''' («համաժողով»), «Մանչ սկաուտներու միջազգային յանձնաժողովը» դարձաւ WOSM-ի '''Համաշխարհային սկաուտական յանձնաժողով''' («յանձնաժողով»), իսկ «Մանչ սկաուտներու միջազգային բիւրօն» դարձաւ WOSM-ի '''Համաշխարհային սկաուտական բիւրօ''' («բիւրօ»)։

== Անդամ կազմակերպութիւններ&lt;ref&gt;{{Citation|title=World Organization of the Scout Movement|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Organization_of_the_Scout_Movement&amp;oldid=1341826170|date=2026-03-05|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Անդամակցութեան քաղաքականութիւն ===
WOSM-ի անդամակցութիւնը բաղկացած է անոր հիմնադիր անդամ կազմակերպութիւններէն եւ այն կազմակերպութիւններէն, որոնք WOSM-ի կողմէ ճանչցուած են իբրեւ ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ։ WOSM-ի կանոնները կը պաշտպանեն անոր հիմնադիր եւ գոյութիւն ունեցող անդամ կազմակերպութիւնները՝ իւրաքանչիւր երկրի մէջ արտօնելով միայն '''մէկ''' անդամ կազմակերպութիւն։ Այսպիսով, բոլոր այլ սկաուտական կազմակերպութիւնները դուրս կը մնան WOSM-ի անդամակցութենէն, ճանաչումէն եւ մասնակցութենէն, անկախ անկէ, թէ որքան արժանի են կամ որքան մեծ թիւով անդամներ ունին։

Քանի մը անդամ կազմակերպութիւններ դաշնակցային (federation) կառոյց ունին. ասոնցմէ ոմանք ունին տարբեր բաղադրիչ խումբեր, որոնք բաժնուած են ըստ կրօնի (օրինակ՝ Ֆրանսա եւ Դանիա), ազգային պատկանելութեան (օրինակ՝ Իսրայէլ) կամ լեզուի (օրինակ՝ Պելճիքա)։ Այնուամենայնիւ, WOSM-ը երբեք չէ պարտադրած գոյութիւն ունեցող անդամ կազմակերպութեան մը դաշնակցիլ տուեալ երկրի այլ սկաուտական կազմակերպութիւններու հետ՝ աւելի ներառական կամ ներկայացուցչական դառնալու նպատակով։

Օրինակ՝ Քանատայի մէջ կան բազմաթիւ սկաուտական կազմակերպութիւններ, սակայն միայն մէկը WOSM-ի անդամ է (WOSM-ը հիմնադրած կազմակերպութիւններէն մէկուն քանատական ճիւղը), որ ունի ֆրանսալեզու մասնաճիւղ մը, որն ալ այդպիսով ճանչցուած է WOSM-ի կողմէ։ Բացի անդամակցութեան այս ներքին սահմանափակումէն, WOSM-ի անդամակցութեան հիմքերը կը ներառեն հաւատարմութիւնը կազմակերպութեան նպատակներուն ու սկզբունքներուն, ինչպէս նաեւ իւրաքանչիւր անդամ կազմակերպութեան անկախութիւնը քաղաքական միջամտութիւններէ։

=== Անդամ կազմակերպութիւններ ոչ-ինքնիշխան տարածքներու մէջ ===
WOSM-ը ունի անդամ կազմակերպութիւններ որոշ ոչ-ինքնիշխան տարածքներու մէջ.

* '''Արուպա''' - Scouting Aruba. լիիրաւ անդամ։
* '''Քիւրասաօ, Սինթ Մաարթէն եւ Քարայիպեան Նիտերլանտներ''' (նախկին Նիտերլանտեան Անթիլներ) - Scouting Antiano. լիիրաւ անդամ։
* '''Հոնկ Քոնկ''' - The Scout Association of Hong Kong. լիիրաւ անդամ։
* '''Մաքաօ''' - Associação de Escoteiros de Macau. լիիրաւ անդամ։
* '''Ֆրանսական Փոլինեզիա''' - Conseil du Scoutisme polynésien. աջակից (associate) անդամ։

=== Ոչ-ազգային անդամներ ===
WOSM-ը պատմականօրէն ճանչցած է որոշ ոչ-ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ.

* '''«Ազգային» կազմակերպութիւններ, որոնք կը գործեն իրենց բուն հայրենիքէն դուրս.''' WOSM-ի համաժողովը 30 Օգոստոս 1922-ին ընդունեց եւ ճանչցաւ վտարանդի ռուս սկաուտները իբրեւ «Օտար երկիրներու մէջ ռուսական սկաուտութեան ներկայացուցիչներ», իսկ 30 Ապրիլ 1929-ին Ֆրանսայի հայ սկաուտները ճանչցուեցան իբրեւ '''«Ազգային շարժում օտար հողի վրայ»'''։
* '''Փոքր, քուէարկութեան իրաւունք չունեցող միութիւններ.''' «Փանամայի ջրանցքի գօտիի միջազգային մանչ սկաուտները»՝ խումբ մը Փանամայի մէջ, որոնց սկաուտները կը պնդէին, թէ ունին բրիտանական եւ ոչ թէ փանամական հպատակութիւն, սկզբնապէս դրուած էին Ամերիկայի սկաուտներու (BSA) հովանիին տակ, սակայն 1947-ին փոխանցուեցան WOSM-ի բիւրոյին։ Միացեալ Ազգերու սկաուտները սկիզբ առին 1945-ին Նիւ Եորքի մէջ, սակայն թիւով շատ փոքր էին։ Այս երկու խումբերն ալ վաղուց լուծարուած են։
* '''Ուղղակիօրէն արձանագրուած «խառն ազգութեամբ խումբեր».''' 1924-ին WOSM-ի երրորդ համաժողովին որոշուեցաւ ուղղակիօրէն արձանագրել նման խումբեր։ Այս քննարկումը մասամբ յառաջացած էր Ճափոնի Եոքոհամա քաղաքի նմանատիպ խումբի մը սկաուտապետին կողմէ Պէյտըն-Փաուըլին ուղղուած նամակով։ Ժամանակի ընթացքին այս փորձառութիւնը դադրեցաւ, եւ նոր «խառն» խումբերը քաջալերուեցան միանալ իրենց բնակութեան երկրի WOSM-ի անդամ կազմակերպութեան։ Միակ մնացած ուղղակիօրէն արձանագրուած խումբը «International Boy Scouts, Troop 1»-ն է՝ Եոքոհամա, Ճափոն։
* '''Ժամանակաւոր ճանաչում''' շնորհուեցաւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք տեղահանուած անձերու ճամբարներու սկաուտներուն։ 1947-ին ստեղծուեցաւ WOSM-ի բիւրոյի «Տեղահանուած անձերու բաժինը»՝ Աւստրիոյ, Հիւսիսային Իտալիոյ եւ Գերմանիոյ ճամբարներու սկաուտներուն օժանդակելու համար։ Այս սկաուտները չստացան լիիրաւ անդամակցութիւն, սակայն ճանչցուեցան իբրեւ սկաուտներ մինչեւ որ հաստատուեցան երկիրներու մէջ, ուր կային ճանչցուած ազգային սկաուտական կազմակերպութիւններ։ Այս բաժինը փակուեցաւ 30 Յունիս 1950-ին։

=== Յանձնաժողով ===
WOSM-ի '''յանձնաժողովը''' անոր գործադիր կառավարող մարմինն է, որ բաղկացած է ընտրուած կամաւորներէ եւ գլխաւոր քարտուղարէն։ Անիկա պատասխանատու է համաժողովի որոշումներու գործադրման համար եւ կը կառավարէ կազմակերպութիւնը համաժողովի նիստերու միջեւ ինկած ժամանակաշրջանին։ Յանձնաժողովը կը գումարուի առնուազն տարեկան երկու անգամ։ Անոր նախագահական կազմը (steering committee), որուն մաս կը կազմեն ատենապետը, երկու փոխատենապետները, երիտասարդական խորհրդատուն եւ գլխաւոր քարտուղարը, կը հանդիպին ըստ կարիքի։

Յանձնաժողովը ունի 21 անդամ։ Անոնցմէ տասներկուքը, իւրաքանչիւրը տարբեր երկրէ, երեք տարուան ժամկէտով կ'ընտրուին WOSM-ի համաժողովին կողմէ։ Անդամները կ'ընտրուին առանց հաշուի առնելու իրենց ազգութիւնը. անոնք կը ներկայացնեն ամբողջ շարժման շահերը եւ ոչ թէ իրենց երկրինը։ Գլխաւոր քարտուղարը, WOSM-ի գանձապահը, Սկաուտական համաշխարհային հիմնադրամի վարչութեան ներկայացուցիչը եւ տարածաշրջանային սկաուտական յանձնաժողովներու ատենապետները յանձնաժողովի '''ի պաշտօնէ''' (''ex-officio'') անդամներ են։ 2008-էն 2021 թուականներուն Համաշխարհային սկաուտական երիտասարդական համաժողովին կողմէ կ'ընտրուէին վեց երիտասարդ խորհրդատուներ, որոնք կը մասնակցէին յանձնաժողովի բոլոր նիստերուն։ 2024 թուականէն սկսեալ այլեւս երիտասարդ խորհրդատուներ պիտի չըլլան։

2021–2024 թուականներու յանձնաժողովը ստեղծած է աշխատանքային խումբեր՝ համաժողովին կողմէ սահմանուած ռազմավարական առաջնահերթութիւնները իրականացնելու համար։

'''Յատուկ յանձնախումբերը (Task forces) կը ներառեն՝'''

* Երիտասարդներու ներգրաւում որոշումներու կայացման մէջ
* Կայունութիւն
* Աշխատանքային հոսքերու համակարգման խումբ
* Ծրագրերու կառավարման օժանդակութիւն
* Կամաւորներու կառավարման օժանդակութիւն
* Մշտադիտարկման եւ գնահատման օժանդակութիւն

'''Մշտական յանձնաժողովները կը ներառեն՝'''

* Վերստուգիչ (Audit)
* Ելեւմտական (Budget)
* Կանոնագրային
* Էթիքայի
* Պատուոյ եւ պարգեւներու
* Նախագահական (Steering)

=== Բիւրօ ===
WOSM-ի '''բիւրօն''' անոր քարտուղարութիւնն է, որ կը գործադրէ համաժողովին եւ յանձնաժողովին հրահանգները։ Բիւրոն կը կառավարուի գլխաւոր քարտուղարին կողմէ՝ տեխնիկական մասնագէտներէ բաղկացած անձնակազմի մը օժանդակութեամբ։

Բիւրոն հաստատուած է Լոնտոն (Անգլիա)՝ 1922-ին, ապա 1959-ին տեղափոխուած է Օթթաուա (Օնթարիօ, Քանատա)։ 1 Մայիս 1968-էն ետք անիկա փոխադրուած է Ժընեւ (Զուիցերիա), իսկ Օգոստոս 2013-էն ի վեր կը գործէ Քուալա Լամփուրի մէջ (Մալեզիա)։

== Աղբիւրներ ==
{{Ծանցանկ}}</text>
      <sha1>9llsyc3s4cjpryn1m7q806z1gaftfba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ՍիվիլՆէթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28939</id>
    <revision>
      <id>250136</id>
      <parentid>240344</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T13:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Antimuonium</username>
        <id>10543</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tag correction</comment>
      <origin>250136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7318" sha1="g7hqyn2weogf4nihvyh1xrddihg6dn6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պարբերական|անուն=ՍիվիլՆէթ|բնագիր անվանում=CivilNet|պատկերանիշ=|պատկեր=|նկարագրում=|տեսակ=առցանց լրատուամիջոց|հապավում=|ժանր=|լեզու=հայերէն, անգլերէն, ռուսերէն|գլխավոր խմբագիր=Կարէն Յարութիւնեան|հիմնադրման տարեթիվ=2011 թուական|հիմնադիր=Վարդան Օսկանեան&lt;br /&gt; Սալբի Ղազարեան|անվանված է=|հրատարակիչ=|տեր=|երկիր={{դրոշավորում|Հայաստան}}|վայր=|գրասենյակ=Երեւան, Հիւսիսային պողոտա 1, գրասենեակ 30|պատմություն=|նախորդ=|հաջորդ=|հաճախականություն=|գրախոսվող=|հոդվածներ=|տպաքանակ=|issn=|oclc=|doi=|պարգև=Ազատ մամուլի մրցանակ 2019|կայք=[https://www.civilnet.am/ www.civilnet.am]|էլեկտրոնային փոստ=info@civilnet.am|կոորդինատներ=|Վիքիպահեստ=}}'''ՍիվիլՆէթ''' (''CivilNet''), հայաստանեան առցանց հեռուստատեսութիւն։ Կը լուսաբանէ [[Հայաստան|Հայաստանի]] մէջ մարդու իրաւունքներու, ժողովրդավարութեան, տարածաշրջանային խաղաղութեան եւ [[Հայկական Սփիւռք|Սփիւռքի]] խնդիրները։ Բովանդակութիւն կը թողարկէ [[հայերէն]], [[անգլերէն]] եւ [[ռուսերէն]] լեզուներով։

ՍիվիլՆէթի տնօրէնը Աբրահամ Պօղիկեանն է, գլխաւոր խմբագիրը՝ Կարէն Յարութիւնեանը։

== Պատմութիւն ==
ՍիվիլՆէթը Սիվիլիթաս հիմնադրամի ծրագիր է, որ կը գործէ [[21 Սեպտեմբեր]] [[2011]]-էն։ Սիվիլիթաս հիմնադրամն ստեղծուած է [[2008]]-ին՝ Հայաստանի նախկին արտգործնախարար [[Վարդան Օսկանեան|Վարդան Օսկանեանի]] եւ հիմնադիր-տնօրէն [[Սալբի Ղազարեան|Սալբի Ղազարեանի]] կողմէ։  

Իր գործունէութեան ընթացքին ՍիվիլՆէթը տարբեր ծրագիրներու շրջանակին մէջ համագործակցած է տեղական, միջազգային եւ սփիւռքեան բազմաթիւ կազմակերպութիւններու ու անհատներու, ինչպէս նաեւ կառավարական հաստատութիւններու հետ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civilnet.am/%d5%b4%d5%a5%d6%80-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#1592274251407-b981c416-8c17|title=ՍիվիլՆեթի գործընկերներ|website=www.civilnet.am|publisher=ՍիվիլՆեթ}}&lt;/ref&gt;։

ՍիվիլՆէթը ունի լրագրողական էթիկայի կանոնագիր&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civilnet.am/%d5%b4%d5%a5%d6%80-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#1700665038687-ef883266-e4b9|title=ՍիվիլՆեթի էթիկայի կանոնագիր|website=www.civilnet.am|publisher=ՍիվիլՆեթ}}&lt;/ref&gt;, աշխատակիցներու սոցիալական մետիայի ուղեցոյց&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civilnet.am/%d5%b4%d5%a5%d6%80-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#1700665420860-214b98be-9af7|title=ՍիվիլՆեթի աշխատակիցների սոցիալական մեդիայի ուղեցույցը|website=www.civilnet.am|publisher=ՍիվիլՆեթ}}&lt;/ref&gt; եւ քանի մը այլ ուղեցոյցներ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.civilnet.am/%d5%b4%d5%a5%d6%80-%d5%b4%d5%a1%d5%bd%d5%ab%d5%b6/#1688544084087-fdef68c3-e814|title=ՍիվիլՆեթի՝ տվյալների ստուգման ուղեցույցը|website=www.civilnet.am|publisher=ՍիվիլՆեթ}}&lt;/ref&gt;։  

== Մրցանակներ ==
ՍիվիլՆէթը իր գործունէութեան ընթացքին արժանացած է շարք մը մրցանակներու։

[[28 Սեպտեմբեր]] [[2012 թուական|2012]]-ին Ինֆորմացիայի ազատութեան կեդրոնի ''«Ոսկէ բանալի եւ ժանգոտ կողպէք»'' ամէնամեայ մրցանակաբաշխութեան ժամանակ անկախ ժիւրին Ոսկէ բանալին՝ որպէս բաց եւ լաւ աշխատանքի խորհրդանիշ, շնորհած է ՍիվիլՆէթին՝ որպէս տեղեկատուութեան ազատութեան հիմնահարցերը ամանաաշխոյժ լուսաբանած լրատուամիջոց&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://foi.am/media/2992|title=Միայն ոսկե բանալիներ էին. Ժանգոտ կողպեք չտրվեց առաջին անգամ|last=dev_foi|date=2012 թ․ սեպտեմբերի 28|website=Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոն|language=hy-AM|accessdate=2024 թ․ փետրվարի 9}}&lt;/ref&gt;։

[[2015 թուական|2015]]-ին ՍիվիլՆէթը արժանացած է Հայաստանի երիտասարդ իրաւաբաններու ասոցիացիայի «Տարուայ ԶԼՄ» մրցանակին&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://armla.am/575.html|title=Հակակոռուպցիոն մրցանակաբաշխություն 2015|date=2015 թ․ դեկտեմբերի 9|website=armla.am|publisher=Իրավաբանների հայկական ասոցացիա}}&lt;/ref&gt;՝ «Քո գրպանից» հաղորդաշարի շրջանակին մէջ պետական գնումներու ոլորտին մէջ կոռուպցիոն խնդիրները վերհանելու համար, ինչպէս նաեւ նորուեգական Fritt Ord եւ գերմանական Zeit-Stiftung հիմնադրամներու համատեղ Ազատ մամուլի մրցանակին (Free Media Award)՝ [[2019]]-ին&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://frittord.no/nb/aktuelt/the-free-media-awards-2019|title=THE FREE MEDIA AWARDS 2019|website=Fritt Ord|language=nb|accessdate=2024 թ․ փետրվարի 9}}&lt;/ref&gt;։

Freedom House-ի «Մետիան եւ ազատութիւնը-2019» զեկոյցին մէջ նշուած է ՍիվիլՆէթի՝ որպէս անկախ լրատուամիջոցի դերը նախորդող տարին Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած ցոյցերու լուսաբանման գործին մէջ։ Զեկոյցին մէջ կ՚ըսուի, որ լրատուամիջոցները (ինչպէս՝ ՍիվիլՆէթը) օգնեցին կասեցնել նախկին ռեժիմի կողմէ տարածուող ապատեղեկատուութիւնը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-and-media/2019/media-freedom-downward-spiral|title=Media Freedom: A Downward Spiral|website=Freedom House|language=en|accessdate=2024 թ․ փետրվարի 9}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Հայկական հասարակական պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայկական քաղաքական պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ]]</text>
      <sha1>g7hqyn2weogf4nihvyh1xrddihg6dn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ուիքիփետիա:CEE Women Campaign 2026/Առաջարկուած յօդուածներու ցանկ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30730</id>
    <revision>
      <id>250156</id>
      <parentid>250126</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>250156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33139" sha1="jf4brx0iebt86ook4ev1snmr5rfbi09" xml:space="preserve">== Ստեղծել ==
# [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սարա Պըրնհարթ]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մէյրի Ուալսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քլարա Զեթքին]] - [[:en:Clara Zetkin]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլոտիա Շայնպամ]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մերի Ճեքսըն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ալիս Սթոն Պլէքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոս]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Հինտա  Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա  Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սուելա Պրավըրման]] - [[:en:Suella Braverman]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Շէյխա Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[The Doors]] - [[:en:The_Doors]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] 
# [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]]
# [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] 
 
=== Հայ Կանայք ===
# [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]],  ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]]</text>
      <sha1>jf4brx0iebt86ook4ev1snmr5rfbi09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250160</id>
      <parentid>250156</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ստեղծել */</comment>
      <origin>250160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33302" sha1="ly17vow2c9ihz4gwiv0nnwy5xxya4d1" xml:space="preserve">== Ստեղծել ==
# [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սարա Պըրնհարթ]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մէյրի Ուալսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քլարա Զեթքին]] - [[:en:Clara Zetkin]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլոտիա Շայնպամ]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մերի Ճեքսըն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ալիս Սթոն Պլէքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոս]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Հինտա  Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սառա  Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սուելա Պրավըրման]] - [[:en:Suella Braverman]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Շէյխա Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[The Doors]] - [[:en:The_Doors]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] 
# [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]]
# [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] 
 
=== Հայ Կանայք ===
# [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]],  ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)''
# [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC)
# [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC)
# [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]]
# [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]]</text>
      <sha1>ly17vow2c9ihz4gwiv0nnwy5xxya4d1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հայկական մշակութային ժառանգութիւնը Ազրպէյճանի մէջ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31479</id>
    <revision>
      <id>250137</id>
      <timestamp>2026-04-12T19:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JohnYahyaHanna</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «'''Հայկական մշակութային ժառանգութիւնը Ազրպէյճանի մէջ''' կը վերաբերի պատմական շինութեանց ու մշակութային աւանդութեանց (նիւթական եւ ո՛չ նիւթական մշակութային ժառանգութեան) այն հայերուն, որոնք ապրած են այն տարածաշրջանին մէջ որ այսօր կը համապատասխանի Ազրպէյճան կոչո...»:</comment>
      <origin>250137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="0h2zpdwgcvnw3frwmz25e0xbmn2tnf3" xml:space="preserve">'''Հայկական մշակութային ժառանգութիւնը Ազրպէյճանի մէջ''' կը վերաբերի պատմական շինութեանց ու մշակութային աւանդութեանց (նիւթական եւ ո՛չ նիւթական մշակութային ժառանգութեան) այն հայերուն, որոնք ապրած են այն տարածաշրջանին մէջ որ այսօր կը համապատասխանի Ազրպէյճան կոչուած կազմաւորումին։&lt;ref&gt;{{Ref-en}} Armine Tigranyan (2022). “Azerbaijan’s Policy Regarding Misappropriation of Armenian Cultural Heritage in the Light of International Principles of Heritage Protection.” ''History and Culture'' (Yerevan State University), 18(2), pp. 175–191. &lt;nowiki&gt;https://doi.org/10.46991/hc.2022.18.2.175&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>0h2zpdwgcvnw3frwmz25e0xbmn2tnf3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250138</id>
      <parentid>250137</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T19:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JohnYahyaHanna</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <origin>250138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="p0cjztz9ifbe2vm4qthv24lxrg51shw" xml:space="preserve">'''Հայկական մշակութային ժառանգութիւնը Ազրպէյճանի մէջ''' կը վերաբերի պատմական շինութեանց ու մշակութային աւանդութեանց (նիւթական եւ ո՛չ նիւթական մշակութային ժառանգութեան) այն հայերուն, որոնք ապրած են այն տարածաշրջանին մէջ որ այսօր կը համապատասխանի Ազրպէյճան կոչուած կազմաւորումին։&lt;ref&gt;{{Ref-en}} Armine Tigranyan (2022). “Azerbaijan’s Policy Regarding Misappropriation of Armenian Cultural Heritage in the Light of International Principles of Heritage Protection.” ''History and Culture'' (Yerevan State University), 18(2), pp. 175–191. https://doi.org/10.46991/hc.2022.18.2.175&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>p0cjztz9ifbe2vm4qthv24lxrg51shw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250139</id>
      <parentid>250138</parentid>
      <timestamp>2026-04-12T20:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JohnYahyaHanna</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <origin>250139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1379" sha1="1ueoy8bwu21oiym0tzhb690uwg4ynua" xml:space="preserve">'''Հայկական մշակութային ժառանգութիւնը Ազրպէյճանի մէջ''' կը վերաբերի պատմական շինութեանց ու մշակութային աւանդութեանց (նիւթական եւ ո՛չ նիւթական մշակութային ժառանգութեան) այն հայերուն, որոնք ապրած են այն տարածաշրջանին մէջ որ այսօր կը համապատասխանի Ազրպէյճան կոչուած կազմաւորումին։&lt;ref&gt;{{Ref-en}} Armine Tigranyan (2022). “Azerbaijan’s Policy Regarding Misappropriation of Armenian Cultural Heritage in the Light of International Principles of Heritage Protection.” ''History and Culture'' (Yerevan State University), 18(2), pp. 175–191. https://doi.org/10.46991/hc.2022.18.2.175&lt;/ref&gt; Հայերը ներկայութիւն ունէին այն տարածքին մէջ, զոր այսօր կը կոչուի Ազրպէյճան, առնուազն Ք․Ա․ Բ․ 2-րդ  դարուն՝ Նախիջեւանի մէջ, որ Արտաշէս Ա․-ի կողմէն հիմնադրուած հայկական թագաւորութեան մաս կը կազմէր։&lt;ref name=&quot;Hewsen2&quot;&gt;[[Robert Hewsen|Hewsen, Robert H.]] ''Armenia: A Historical Atlas''. Chicago: Chicago University Press, 2001.&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>1ueoy8bwu21oiym0tzhb690uwg4ynua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անահիտ Ղուկասեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31480</id>
    <revision>
      <id>250155</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Անահիտ Ղուկասեան''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի։ Ժապաւէնի բեմադրիչ [[Բագրատ Յովհաննիսեան|Բագրատ Յովհաննիսեանի]] տիկինը։  == Կենսագրական գիծեր == Անահիտ Ղուկասեան ծնած է Երեւան։ Աւարտած է Երեւանի Գեղարուեստա-թատերական հիմնարկին դերասանական բաժանմո...»:</comment>
      <origin>250155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2713" sha1="sewi9radzrlcedc4z5aq239ofze4wwt" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Անահիտ Ղուկասեան''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի։ Ժապաւէնի բեմադրիչ [[Բագրատ Յովհաննիսեան|Բագրատ Յովհաննիսեանի]] տիկինը։

== Կենսագրական գիծեր ==
Անահիտ Ղուկասեան ծնած է Երեւան։ Աւարտած է Երեւանի Գեղարուեստա-թատերական հիմնարկին դերասանական բաժանմունքը՝ Կիմ Արզումանեանի արուեստանոցը։

1969-1970 թուականներուն աշխատած է Երեւանի տրամաթիքական թատրոնէն ներս&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://youththeatre.am/profile/%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B0%D5%AB-17/|title=Անահիտ Ղուկասյանի մասին ԵՊԴԹ կայքում|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208110117/https://youththeatre.am/profile/%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B0%D5%AB-17/|archive-date=2020 թ․ դեկտեմբերի 8|accessdate=2021 թ․ ապրիլի 17|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;։

1971 թուականէն Երեւանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասանուհի է&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%b0%d5%ab%d5%bf-%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%af%d5%a1%d5%bd%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Անահիտ Ղուկասյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում}}&lt;/ref&gt;։

== Ներկայացումներ ==

* Կեսարիա՝ Օ. Իոսելիանիի «Քանի դեռ սայլը շուռ չի եկել»,
* Խորթ մայր՝ «Մոխրոտ»,
* Կարինէ Խոդիկեանի «Հրեշտակ ցպահանջ»։

== Ժապաւէններ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Տարի
!Ֆիլմ
!Դեր
|-
|1997
|Հոսք
|
|-
|1997
|Թոյն գնեցէք
|
|-
|1992
|Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծոյ
|դրուագ
|-
|1988
|Սպիտակ ոսկոր
|դրուագ
|-
|1987
|Ճանապարհ դէպի Սասունցի Դաւիթ
|դրուագ
|-
|1985
|Վերջին կիրակին
|Աշխէն
|-
|1985
|Ապրիլ
|
|-
|1984
|Հող եւ ոսկի
|Լիզա
|-
|1984
|Հեծեալը, որին սպասում էին
|
|-
|1983
|Տէրը
|Ռոստոմի կին
|-
|1977
|Աշնան արեւ
|Աղուն
|-
|1970
|Միջնորդ հայրը
|Մարիամ
|}

== Պարգեւներ ==
2010 թուականին արժանացած է Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի նախարարութեան ոսկէ մետալին։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ]]</text>
      <sha1>sewi9radzrlcedc4z5aq239ofze4wwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Արմինէ Անտա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31481</id>
    <revision>
      <id>250158</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «'''Արմինէ Անտա''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի, գրող, արտադրող։  == Կենսագրութիւն == Արմինէ Աբրահամեանը ծնած է [[7 Ապրիլ]] [[1965 թուական|1965]]-ին, [[Երեւան]]։ Աւարտած է Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ինստիտուտը։ Աշխատած է թատրոնին մէջ որպէս դերասանուհի, հեռուստատեսութեան մէջ ե...»:</comment>
      <origin>250158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4924" sha1="pd6yghektdljw8x0g0595je38q2eldy" xml:space="preserve">'''Արմինէ Անտա''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի, գրող, արտադրող։

== Կենսագրութիւն ==
Արմինէ Աբրահամեանը ծնած է [[7 Ապրիլ]] [[1965 թուական|1965]]-ին, [[Երեւան]]։ Աւարտած է Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ինստիտուտը։ Աշխատած է թատրոնին մէջ որպէս դերասանուհի, հեռուստատեսութեան մէջ եղած է մանկական հաղորդաշարի հեղինակ, ռեժիսոր եւ վարող, ներկայացուցած է իր հեքիաթները, հանդէս եկած է հեքիաթասացի ու տարբեր հերոսներու դերերով։

Արմինէ Անտայի առաջին սցենարա-արտադրողական «Բոժոն» անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) մասնակցած է տարբեր միջազգային կինոփառատօներու եւ ստացած է մրցանակներ։ «Ժաննան եւ ձայները» (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցած է [[2011]] թուականին [[Հարաւային Քորէա|Հարաւային]] [[Հարաւային Քորէա|Քորէա]]՝ Պուսանի միջազգային կինոփառատօնի պաշտօնական մրցոյթին, եւրոպական պրեմիերան՝ [[Շուէտ|Շուէտի]]՝ Եօթոպորիի միջազգային կինոփառատօնին։ Ֆիլմը ունեցած է պաշտօնական ցուցադրութիւններ նաեւ [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Պելառուսիա|Պելառուսի]], [[Ուքրանիա|Ուքրանիոյ]], [[Էսթոնիա|Էսթոնիայի]], [[Վրաստան|Վրաստանի]] եւ [[Հայաստան|Հայաստանի]] լաւագոյն կինոփառատօներուն։ Ֆիլմին մէջ հանդէս եկած է որպէս համասցենարիստ, արտադրող եւ գլխաւոր դերակատար։

Նկարահանուած է նաեւ հայկական եւ արտասահմանեան կարճամետրաժ եւ լիամետրաժ ֆիլմերու մէջ՝ [[Ատոմ Էկոյեան|Ատոմ Էկոյեանի]] «Լուսաւորիչ», Է. Բաղդասարեանի «Ներում», «Դու գնա», Ն. Շեկի «2 աշխարհից ի յիշատակ», Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ», Միքայէլ Վաթինեանի «Ժաննան եւ ձայները», «Տաքսի «Էլի լաւ ա»», Հ. Ռազաւիի «Ականջօղ» եւ իր նկարահանած «Քամին փչում է»։ Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ» ֆիլմի իր դերակատարման համար ստացած է Հայաստանի ազգային կինոմրցանակաբաշխութեան «2-րդ բլանի լաւագոյն դերասանուհի» մրցանակ։

Արմինէ Անտան հեղինակած է հեքիաթի քանի մը գիրք, որոնք լոյս տեսած են իր նկարազարդումներով, ինչպէս նաեւ 30 տպագրութիւններ գրական եւ մանկական մամուլին մէջ։ Անոր առաջին գիրքը՝ «Անկիմիւրի բնակիչները» հեքիաթ-վէպի 1-ին մասը, տպագրուած է [[2002 թուական|2002]] թուականին՝ «Մուտք» մատենաշարով։ [[2011]] թուականին գիրքի համար արժանացած է «Օրանժ» գիրքի մրցանակի։

== Ֆիլմագրութիւն ==

=== Որպէս դերասան ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Հեղինակ
!Ֆիլմ
|-
|Ատոմ Էկոյեան
|«Լուսաւորիչ»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Ներում»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Դու գնա»,
|-
|Ն. Շեկ
|«2 աշխարհից ի յիշատակ»
|-
|Մարիա Սահակեան
|«Այդ ես չեմ»
|-
|Միքայէլ Վաթինեան
|«Ժաննան եւ ձայները»
|-
|
|«Տաքսի «Էլի լաւ ա»»
|-
|Հ. Ռազաւի
|«Ականջօղ»
|-
|Արմինէ Անտա
|«Քամին փչում է»
|}

=== Որպէս պրոդիւսէր, սցենարիստ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ֆիլմ
!Հանդես եկած է որպէս
|-
|«Քամին փչում է»
|Պրոդիւսէր
|-
|«Ժաննան եւ ձայները»
|Սցենարիստ
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;

== Արտաքին յղումներ ==
*[https://kinoashkharh.am/2022/04/chem-havatum-vor-ka-chshmartutyun-aranc-erazanq/ Ես չեմ հավատում, որ կա ճշմարտություն առանց երազանքի]
{{Արտաքին հղումներ}}</text>
      <sha1>pd6yghektdljw8x0g0595je38q2eldy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250159</id>
      <parentid>250158</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4957" sha1="4oudn7cwexl63iz8p3rrw808gt5592l" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Արմինէ Անտա''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի, գրող, արտադրող։

== Կենսագրութիւն ==
Արմինէ Աբրահամեանը ծնած է [[7 Ապրիլ]] [[1965 թուական|1965]]-ին, [[Երեւան]]։ Աւարտած է Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ինստիտուտը։ Աշխատած է թատրոնին մէջ որպէս դերասանուհի, հեռուստատեսութեան մէջ եղած է մանկական հաղորդաշարի հեղինակ, ռեժիսոր եւ վարող, ներկայացուցած է իր հեքիաթները, հանդէս եկած է հեքիաթասացի ու տարբեր հերոսներու դերերով։

Արմինէ Անտայի առաջին սցենարա-արտադրողական «Բոժոն» անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) մասնակցած է տարբեր միջազգային կինոփառատօներու եւ ստացած է մրցանակներ։ «Ժաննան եւ ձայները» (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցած է [[2011]] թուականին [[Հարաւային Քորէա|Հարաւային]] [[Հարաւային Քորէա|Քորէա]]՝ Պուսանի միջազգային կինոփառատօնի պաշտօնական մրցոյթին, եւրոպական պրեմիերան՝ [[Շուէտ|Շուէտի]]՝ Եօթոպորիի միջազգային կինոփառատօնին։ Ֆիլմը ունեցած է պաշտօնական ցուցադրութիւններ նաեւ [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Պելառուսիա|Պելառուսի]], [[Ուքրանիա|Ուքրանիոյ]], [[Էսթոնիա|Էսթոնիայի]], [[Վրաստան|Վրաստանի]] եւ [[Հայաստան|Հայաստանի]] լաւագոյն կինոփառատօներուն։ Ֆիլմին մէջ հանդէս եկած է որպէս համասցենարիստ, արտադրող եւ գլխաւոր դերակատար։

Նկարահանուած է նաեւ հայկական եւ արտասահմանեան կարճամետրաժ եւ լիամետրաժ ֆիլմերու մէջ՝ [[Ատոմ Էկոյեան|Ատոմ Էկոյեանի]] «Լուսաւորիչ», Է. Բաղդասարեանի «Ներում», «Դու գնա», Ն. Շեկի «2 աշխարհից ի յիշատակ», Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ», Միքայէլ Վաթինեանի «Ժաննան եւ ձայները», «Տաքսի «Էլի լաւ ա»», Հ. Ռազաւիի «Ականջօղ» եւ իր նկարահանած «Քամին փչում է»։ Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ» ֆիլմի իր դերակատարման համար ստացած է Հայաստանի ազգային կինոմրցանակաբաշխութեան «2-րդ բլանի լաւագոյն դերասանուհի» մրցանակ։

Արմինէ Անտան հեղինակած է հեքիաթի քանի մը գիրք, որոնք լոյս տեսած են իր նկարազարդումներով, ինչպէս նաեւ 30 տպագրութիւններ գրական եւ մանկական մամուլին մէջ։ Անոր առաջին գիրքը՝ «Անկիմիւրի բնակիչները» հեքիաթ-վէպի 1-ին մասը, տպագրուած է [[2002 թուական|2002]] թուականին՝ «Մուտք» մատենաշարով։ [[2011]] թուականին գիրքի համար արժանացած է «Օրանժ» գիրքի մրցանակի։

== Ֆիլմագրութիւն ==

=== Որպէս դերասան ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Հեղինակ
!Ֆիլմ
|-
|Ատոմ Էկոյեան
|«Լուսաւորիչ»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Ներում»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Դու գնա»,
|-
|Ն. Շեկ
|«2 աշխարհից ի յիշատակ»
|-
|Մարիա Սահակեան
|«Այդ ես չեմ»
|-
|Միքայէլ Վաթինեան
|«Ժաննան եւ ձայները»
|-
|
|«Տաքսի «Էլի լաւ ա»»
|-
|Հ. Ռազաւի
|«Ականջօղ»
|-
|Արմինէ Անտա
|«Քամին փչում է»
|}

=== Որպէս պրոդիւսէր, սցենարիստ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ֆիլմ
!Հանդես եկած է որպէս
|-
|«Քամին փչում է»
|Պրոդիւսէր
|-
|«Ժաննան եւ ձայները»
|Սցենարիստ
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;

== Արտաքին յղումներ ==
*[https://kinoashkharh.am/2022/04/chem-havatum-vor-ka-chshmartutyun-aranc-erazanq/ Ես չեմ հավատում, որ կա ճշմարտություն առանց երազանքի]
{{Արտաքին հղումներ}}</text>
      <sha1>4oudn7cwexl63iz8p3rrw808gt5592l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250161</id>
      <parentid>250159</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:40:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6695" sha1="141xr0vdmh7d21qqj80bc5ikiiu1nl1" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Արմինէ Անտա''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի, գրող, արտադրող։

== Կենսագրութիւն ==
Արմինէ Աբրահամեանը ծնած է [[7 Ապրիլ]] [[1965 թուական|1965]]-ին, [[Երեւան]]։ Աւարտած է Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ինստիտուտը։ Աշխատած է թատրոնին մէջ որպէս դերասանուհի, հեռուստատեսութեան մէջ եղած է մանկական հաղորդաշարի հեղինակ, ռեժիսոր եւ վարող, ներկայացուցած է իր հեքիաթները, հանդէս եկած է հեքիաթասացի ու տարբեր հերոսներու դերերով&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot;&gt;[https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%ab%d5%b6%d5%a5-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1/ Արմինե Անդայի մասին ''zarkfoundation.com'' կայքում]&lt;/ref&gt;։

Արմինէ Անտայի առաջին սցենարա-արտադրողական «Բոժոն» անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) մասնակցած է տարբեր միջազգային կինոփառատօներու եւ ստացած է մրցանակներ։ «Ժաննան եւ ձայները» (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցած է [[2011]] թուականին [[Հարաւային Քորէա|Հարաւային]] [[Հարաւային Քորէա|Քորէա]]՝ Պուսանի միջազգային կինոփառատօնի պաշտօնական մրցոյթին, եւրոպական պրեմիերան՝ [[Շուէտ|Շուէտի]]՝ Եօթոպորիի միջազգային կինոփառատօնին։ Ֆիլմը ունեցած է պաշտօնական ցուցադրութիւններ նաեւ [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Պելառուսիա|Պելառուսի]], [[Ուքրանիա|Ուքրանիոյ]], [[Էսթոնիա|Էսթոնիայի]], [[Վրաստան|Վրաստանի]] եւ [[Հայաստան|Հայաստանի]] լաւագոյն կինոփառատօներուն։ Ֆիլմին մէջ հանդէս եկած է որպէս համասցենարիստ, արտադրող եւ գլխաւոր դերակատար&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot; /&gt;։

Նկարահանուած է նաեւ հայկական եւ արտասահմանեան կարճամետրաժ եւ լիամետրաժ ֆիլմերու մէջ՝ [[Ատոմ Էկոյեան|Ատոմ Էկոյեանի]] «Լուսաւորիչ», Է. Բաղդասարեանի «Ներում», «Դու գնա», Ն. Շեկի «2 աշխարհից ի յիշատակ», Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ», Միքայէլ Վաթինեանի «Ժաննան եւ ձայները», «Տաքսի «Էլի լաւ ա»», Հ. Ռազաւիի «Ականջօղ» եւ իր նկարահանած «Քամին փչում է»։ Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ» ֆիլմի իր դերակատարման համար ստացած է Հայաստանի ազգային կինոմրցանակաբաշխութեան «2-րդ բլանի լաւագոյն դերասանուհի» մրցանակ&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot; /&gt;։

Արմինէ Անտան հեղինակած է հեքիաթի քանի մը գիրք, որոնք լոյս տեսած են իր նկարազարդումներով, ինչպէս նաեւ 30 տպագրութիւններ գրական եւ մանկական մամուլին մէջ։ Անոր առաջին գիրքը՝ «Անկիմիւրի բնակիչները» հեքիաթ-վէպի 1-ին մասը, տպագրուած է [[2002 թուական|2002]] թուականին՝ «Մուտք» մատենաշարով։ [[2011]] թուականին գիրքի համար արժանացած է «Օրանժ» գիրքի մրցանակի&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://imyerevan.com/hy/blog/view/3337|title=Արմինե Անդա. «Անկիմյուրի բնակիչները»|website=ImYerevan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413075403/http://imyerevan.com/hy/blog/view/3337|archive-date=2019 թ․ ապրիլի 13|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;։

== Ֆիլմագրութիւն ==

=== Որպէս դերասան ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Հեղինակ
!Ֆիլմ
|-
|Ատոմ Էկոյեան
|«Լուսաւորիչ»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Ներում»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Դու գնա»
|-
|Ն. Շեկ
|«2 աշխարհից ի յիշատակ»
|-
|Մարիա Սահակեան
|«Այդ ես չեմ»
|-
|Միքայէլ Վաթինեան
|«Ժաննան եւ ձայները»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ncca.am/production/%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D5%BE-%D5%B1%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8/|title=Հայաստանի ազգային կինոկենտրոն|website=ncca.am|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126062649/http://ncca.am/production/%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D5%BE-%D5%B1%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8/|archive-date=2018 թ․ նոյեմբերի 26|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|«Տաքսի «Էլի լաւ ա»»
|-
|Հ. Ռազաւի
|«Ականջօղ»
|-
|Արմինէ Անտա
|«Քամին փչում է»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.old.gaiff.am/hy/z8Fn9UccIuBC3V5d9X2uehDb61/mode/director|title=Քամին փչում է|website=www.old.gaiff.am|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407183231/http://www.old.gaiff.am/hy/z8Fn9UccIuBC3V5d9X2uehDb61/mode/director|archive-date=2019 թ․ ապրիլի 7|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Որպէս պրոդիւսէր, սցենարիստ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ֆիլմ
!Հանդես եկած է որպէս
|-
|«Քամին փչում է»
|Պրոդիւսէր
|-
|«Ժաննան եւ ձայները»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.ankakh.com/?p=228350|title=Արմինե Անդա. «Մարդկությանը պակասում է ուղղակի հավատալու ֆենոմենը»|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7}}&lt;/ref&gt;
|Սցենարիստ
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;

== Արտաքին յղումներ ==
*[https://kinoashkharh.am/2022/04/chem-havatum-vor-ka-chshmartutyun-aranc-erazanq/ Ես չեմ հավատում, որ կա ճշմարտություն առանց երազանքի]
{{Արտաքին հղումներ}}</text>
      <sha1>141xr0vdmh7d21qqj80bc5ikiiu1nl1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250162</id>
      <parentid>250161</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6923" sha1="cmpxvyzr40vcqio1tch8qak9riwqet7" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Արմինէ Անտա''' ({{ԱԾ}}), հայ դերասանուհի, գրող, արտադրող։

== Կենսագրութիւն ==
Արմինէ Աբրահամեանը ծնած է [[7 Ապրիլ]] [[1965 թուական|1965]]-ին, [[Երեւան]]։ Աւարտած է Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ինստիտուտը։ Աշխատած է թատրոնին մէջ որպէս դերասանուհի, հեռուստատեսութեան մէջ եղած է մանկական հաղորդաշարի հեղինակ, ռեժիսոր եւ վարող, ներկայացուցած է իր հեքիաթները, հանդէս եկած է հեքիաթասացի ու տարբեր հերոսներու դերերով&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot;&gt;[https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d6%80%d5%b4%d5%ab%d5%b6%d5%a5-%d5%a1%d5%b6%d5%a4%d5%a1/ Արմինե Անդայի մասին ''zarkfoundation.com'' կայքում]&lt;/ref&gt;։

Արմինէ Անտայի առաջին սցենարա-արտադրողական «Բոժոն» անիմացիոն կարճամետրաժ ֆիլմը (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) մասնակցած է տարբեր միջազգային կինոփառատօներու եւ ստացած է մրցանակներ։ «Ժաննան եւ ձայները» (ռեժիսոր՝ Միքայէլ Վաթինեան) լիամետրաժ խաղարկային ֆիլմի համաշխարհային պրեմիերան տեղի ունեցած է [[2011]] թուականին [[Հարաւային Քորէա|Հարաւային]] [[Հարաւային Քորէա|Քորէա]]՝ Պուսանի միջազգային կինոփառատօնի պաշտօնական մրցոյթին, եւրոպական պրեմիերան՝ [[Շուէտ|Շուէտի]]՝ Եօթոպորիի միջազգային կինոփառատօնին։ Ֆիլմը ունեցած է պաշտօնական ցուցադրութիւններ նաեւ [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի, [[Պելառուսիա|Պելառուսի]], [[Ուքրանիա|Ուքրանիոյ]], [[Էսթոնիա|Էսթոնիայի]], [[Վրաստան|Վրաստանի]] եւ [[Հայաստան|Հայաստանի]] լաւագոյն կինոփառատօներուն։ Ֆիլմին մէջ հանդէս եկած է որպէս համասցենարիստ, արտադրող եւ գլխաւոր դերակատար&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot; /&gt;։

Նկարահանուած է նաեւ հայկական եւ արտասահմանեան կարճամետրաժ եւ լիամետրաժ ֆիլմերու մէջ՝ [[Ատոմ Էկոյեան|Ատոմ Էկոյեանի]] «Լուսաւորիչ», Է. Բաղդասարեանի «Ներում», «Դու գնա», Ն. Շեկի «2 աշխարհից ի յիշատակ», Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ», Միքայէլ Վաթինեանի «Ժաննան եւ ձայները», «Տաքսի «Էլի լաւ ա»», Հ. Ռազաւիի «Ականջօղ» եւ իր նկարահանած «Քամին փչում է»։ Մարիա Սահակեանի «Այդ ես չեմ» ֆիլմի իր դերակատարման համար ստացած է Հայաստանի ազգային կինոմրցանակաբաշխութեան «2-րդ բլանի լաւագոյն դերասանուհի» մրցանակ&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot; /&gt;։

Արմինէ Անտան հեղինակած է հեքիաթի քանի մը գիրք, որոնք լոյս տեսած են իր նկարազարդումներով, ինչպէս նաեւ 30 տպագրութիւններ գրական եւ մանկական մամուլին մէջ։ Անոր առաջին գիրքը՝ «Անկիմիւրի բնակիչները» հեքիաթ-վէպի 1-ին մասը, տպագրուած է [[2002 թուական|2002]] թուականին՝ «Մուտք» մատենաշարով։ [[2011]] թուականին գիրքի համար արժանացած է «Օրանժ» գիրքի մրցանակի&lt;ref name=&quot;zarkfoundation&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://imyerevan.com/hy/blog/view/3337|title=Արմինե Անդա. «Անկիմյուրի բնակիչները»|website=ImYerevan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413075403/http://imyerevan.com/hy/blog/view/3337|archive-date=2019 թ․ ապրիլի 13|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;։

== Ֆիլմագրութիւն ==

=== Որպէս դերասան ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Հեղինակ
!Ֆիլմ
|-
|Ատոմ Էկոյեան
|«Լուսաւորիչ»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Ներում»
|-
|Է. Բաղդասարեան
|«Դու գնա»
|-
|Ն. Շեկ
|«2 աշխարհից ի յիշատակ»
|-
|Մարիա Սահակեան
|«Այդ ես չեմ»
|-
|Միքայէլ Վաթինեան
|«Ժաննան եւ ձայները»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ncca.am/production/%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D5%BE-%D5%B1%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8/|title=Հայաստանի ազգային կինոկենտրոն|website=ncca.am|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126062649/http://ncca.am/production/%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D5%BE-%D5%B1%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8/|archive-date=2018 թ․ նոյեմբերի 26|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|«Տաքսի «Էլի լաւ ա»»
|-
|Հ. Ռազաւի
|«Ականջօղ»
|-
|Արմինէ Անտա
|«Քամին փչում է»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.old.gaiff.am/hy/z8Fn9UccIuBC3V5d9X2uehDb61/mode/director|title=Քամին փչում է|website=www.old.gaiff.am|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407183231/http://www.old.gaiff.am/hy/z8Fn9UccIuBC3V5d9X2uehDb61/mode/director|archive-date=2019 թ․ ապրիլի 7|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Որպէս պրոդիւսէր, սցենարիստ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ֆիլմ
!Հանդես եկած է որպէս
|-
|«Քամին փչում է»
|Պրոդիւսէր
|-
|«Ժաննան եւ ձայները»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://archive.ankakh.com/?p=228350|title=Արմինե Անդա. «Մարդկությանը պակասում է ուղղակի հավատալու ֆենոմենը»|accessdate=2019 թ․ ապրիլի 7}}&lt;/ref&gt;
|Սցենարիստ
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;

== Արտաքին յղումներ ==
*[https://kinoashkharh.am/2022/04/chem-havatum-vor-ka-chshmartutyun-aranc-erazanq/ Ես չեմ հավատում, որ կա ճշմարտություն առանց երազանքի]
{{Արտաքին հղումներ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրական կեղծանուններով յայտնի հեղինակներ]]</text>
      <sha1>cmpxvyzr40vcqio1tch8qak9riwqet7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ստորոգութիւն:Գրական կեղծանուններով յայտնի հեղինակներ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>31482</id>
    <revision>
      <id>250163</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Կեղծանուններ]]»:</comment>
      <origin>250163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="q3f5zxxt5c013pmhxs709w19x52oasv" xml:space="preserve">[[Ստորոգութիւն:Կեղծանուններ]]</text>
      <sha1>q3f5zxxt5c013pmhxs709w19x52oasv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Աստղիկ Գէորգեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31483</id>
    <revision>
      <id>250164</id>
      <timestamp>2026-04-13T09:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ « '''Աստղիկ Արսենի Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, լրագրող։  == Կենսագրութիւն == Աստղիկ Գէորգեանը ծնած է [[1932 թուական|1932]] թուականին [[Երեւան]]։ Ուսանած է Երեւանի թիւ 28 միջնակարգ դպրոցը, [[1951 թուական|1951]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն՝ Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի պետ...»:</comment>
      <origin>250164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2399" sha1="g96yvf80qg78vgvb7kli7hq7gx8uckb" xml:space="preserve">
'''Աստղիկ Արսենի Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, լրագրող։

== Կենսագրութիւն ==
Աստղիկ Գէորգեանը ծնած է [[1932 թուական|1932]] թուականին [[Երեւան]]։ Ուսանած է Երեւանի թիւ 28 միջնակարգ դպրոցը, [[1951 թուական|1951]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն՝ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի պետական համալսարանի]] բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 

[[1953 թուական|1953]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն եղած է [[Սուրէն Սպանդարեան|Սուրէն Սպանդարեանի]] անուան դպրոցի աւագ ջոկատավար։ 

[[1956 թուական|1956]]-[[1970 թուական|1970]] թուականներուն աշխատած է «&lt;nowiki/&gt;[[Սովետական Հայաստան (թերթ)|Սովետական Հայաստան]]&lt;nowiki/&gt;» թերթին մէջ, նիւթեր տպագրած է «Հայրենիքի ձայն», «Աւանգարդ», «Գրական թերթ», «Երեկոյեան Երեւան», «Իրաւունք» եւ այլ թերթերու մէջ։ 

[[1970 թուական|1970]]-[[1977 թուական|1977]] թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ Ժուռնալիստներու միութեան պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, [[1977 թուական|1977]]-[[1992 թուական|1992]] թուականներուն՝ քարտուղար։

[[1992 թուական|1992]]-[[2017]] թուականներուն եղած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] Ժուռնալիստներու միութեան նախագահը, [[2008]] թուականէն ՀՀ Հանրային խորհուրդի անդամ է։ 

[[1991 թուական|1991]] թուականէն ժուռնալիստական միութիւններու միջազգային կոնֆետերացիայի խորհուրդի ([[Մոսկուա]]), [[1995 թուական|1995]] թուականէն՝ Երեւանի մամուլի ակումբի խորհուրդի եւ վարչութեան անդամ։

== Պարգեւներ ==

* Երեւանի քաղաքապետարանի ոսկի մետալ, [[2012 թուական|2012]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>g96yvf80qg78vgvb7kli7hq7gx8uckb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250165</id>
      <parentid>250164</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2430" sha1="iear4j2prm0tbn7sblqe2fgxgsyujf2" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Աստղիկ Արսենի Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, լրագրող։

== Կենսագրութիւն ==
Աստղիկ Գէորգեանը ծնած է [[1932 թուական|1932]] թուականին [[Երեւան]]։ Ուսանած է Երեւանի թիւ 28 միջնակարգ դպրոցը, [[1951 թուական|1951]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն՝ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի պետական համալսարանի]] բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 

[[1953 թուական|1953]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն եղած է [[Սուրէն Սպանդարեան|Սուրէն Սպանդարեանի]] անուան դպրոցի աւագ ջոկատավար։ 

[[1956 թուական|1956]]-[[1970 թուական|1970]] թուականներուն աշխատած է «&lt;nowiki/&gt;[[Սովետական Հայաստան (թերթ)|Սովետական Հայաստան]]&lt;nowiki/&gt;» թերթին մէջ, նիւթեր տպագրած է «Հայրենիքի ձայն», «Աւանգարդ», «Գրական թերթ», «Երեկոյեան Երեւան», «Իրաւունք» եւ այլ թերթերու մէջ։

[[1970 թուական|1970]]-[[1977 թուական|1977]] թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ Ժուռնալիստներու միութեան պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, [[1977 թուական|1977]]-[[1992 թուական|1992]] թուականներուն՝ քարտուղար։

[[1992 թուական|1992]]-[[2017]] թուականներուն եղած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] Ժուռնալիստներու միութեան նախագահը, [[2008]] թուականէն ՀՀ Հանրային խորհուրդի անդամ է։ 

[[1991 թուական|1991]] թուականէն ժուռնալիստական միութիւններու միջազգային կոնֆետերացիայի խորհուրդի ([[Մոսկուա]]), [[1995 թուական|1995]] թուականէն՝ Երեւանի մամուլի ակումբի խորհուրդի եւ վարչութեան անդամ։

== Պարգեւներ ==

* Երեւանի քաղաքապետարանի ոսկի մետալ, [[2012 թուական|2012]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>iear4j2prm0tbn7sblqe2fgxgsyujf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250166</id>
      <parentid>250165</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2442" sha1="fgfftlk8860uawhdth1l59ppd9sswyh" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Աստղիկ Արսենի Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, լրագրող։

== Կենսագրութիւն ==
Աստղիկ Գէորգեանը ծնած է [[1932 թուական|1932]] թուականին [[Երեւան]]։ Ուսանած է Երեւանի թիւ 28 միջնակարգ դպրոցը, [[1951 թուական|1951]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն՝ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի պետական համալսարանի]] բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 

[[1953 թուական|1953]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն եղած է [[Սուրէն Սպանդարեան|Սուրէն Սպանդարեանի]] անուան դպրոցի աւագ ջոկատավար։ 

[[1956 թուական|1956]]-[[1970 թուական|1970]] թուականներուն աշխատած է «&lt;nowiki/&gt;[[Սովետական Հայաստան (թերթ)|Սովետական Հայաստան]]&lt;nowiki/&gt;» թերթին մէջ, նիւթեր տպագրած է «Հայրենիքի ձայն», «Աւանգարդ», «Գրական թերթ», «Երեկոյեան Երեւան», «Իրաւունք» եւ այլ թերթերու մէջ։

[[1970 թուական|1970]]-[[1977 թուական|1977]] թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ Ժուռնալիստներու միութեան պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, [[1977 թուական|1977]]-[[1992 թուական|1992]] թուականներուն՝ քարտուղար։

[[1992 թուական|1992]]-[[2017]] թուականներուն եղած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] Ժուռնալիստներու միութեան նախագահը, [[2008]] թուականէն ՀՀ Հանրային խորհուրդի անդամ է։ 

[[1991 թուական|1991]] թուականէն ժուռնալիստական միութիւններու միջազգային կոնֆետերացիայի խորհուրդի ([[Մոսկուա]]), [[1995 թուական|1995]] թուականէն՝ Երեւանի մամուլի ակումբի խորհուրդի եւ վարչութեան անդամ։

== Պարգեւներ ==

* Երեւանի քաղաքապետարանի ոսկի մետալ, [[2012 թուական|2012]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;{{ՀԳԳՀ}}</text>
      <sha1>fgfftlk8860uawhdth1l59ppd9sswyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250167</id>
      <parentid>250166</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>/* Կենսագրութիւն */</comment>
      <origin>250167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4151" sha1="dhiz6w973zzvhpn1pxp4r6fzo7e53z8" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Աստղիկ Արսենի Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, լրագրող։

== Կենսագրութիւն ==
Աստղիկ Գէորգեանը ծնած է [[1932 թուական|1932]] թուականին [[Երեւան]]։ Ուսանած է Երեւանի թիւ 28 միջնակարգ դպրոցը, [[1951 թուական|1951]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն՝ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի պետական համալսարանի]] բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 

[[1953 թուական|1953]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն եղած է [[Սուրէն Սպանդարեան|Սուրէն Սպանդարեանի]] անուան դպրոցի աւագ ջոկատավար։ 

[[1956 թուական|1956]]-[[1970 թուական|1970]] թուականներուն աշխատած է «&lt;nowiki/&gt;[[Սովետական Հայաստան (թերթ)|Սովետական Հայաստան]]&lt;nowiki/&gt;» թերթին մէջ, նիւթեր տպագրած է «Հայրենիքի ձայն», «Աւանգարդ», «Գրական թերթ», «Երեկոյեան Երեւան», «Իրաւունք» եւ այլ թերթերու մէջ։

[[1970 թուական|1970]]-[[1977 թուական|1977]] թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ Ժուռնալիստներու միութեան պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, [[1977 թուական|1977]]-[[1992 թուական|1992]] թուականներուն՝ քարտուղար։

[[1992 թուական|1992]]-[[2017]] թուականներուն եղած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] Ժուռնալիստներու միութեան նախագահը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panorama.am/am/news/2015/02/12/journalists-union/113994|title=Ժուռնալիստների միությունն ապաքաղաքական, ապակուսակցական, մաքուր կազմակերպություն է. Աստղիկ Գևորգյան|website=www.panorama.am|accessdate=2016 թ․ հոկտեմբերի 24}}&lt;/ref&gt;, [[2008]] թուականէն ՀՀ Հանրային խորհուրդի անդամ է։ 

[[1991 թուական|1991]] թուականէն ժուռնալիստական միութիւններու միջազգային կոնֆետերացիայի խորհուրդի ([[Մոսկուա]]), [[1995 թուական|1995]] թուականէն՝ Երեւանի մամուլի ակումբի խորհուրդի եւ վարչութեան անդամ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%b2%d5%ab%d5%af-%d5%a3%d6%87%d5%b8%d6%80%d5%a3%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Zarkfoundation.com - Աստղիկ Գևորգյան}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.northern.am/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=172:astghik-gevorgyan&amp;catid=55&amp;Itemid=173&amp;lang=am|title=Աստղիկ Գեւորգյան|website=www.northern.am|accessdate=2016 թ․ հոկտեմբերի 24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2016 թ․ հոկտեմբերի 18|title=«Սփյուռքի խմբագիրներն ու լրագրողներն ուրախությամբ են արձագանքում համաժողովների հրավերներին».Աստղիկ Գևորգյան|url=http://hayernaysor.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%AD%D5%B4%D5%A2%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021024834/http://hayernaysor.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%AD%D5%B4%D5%A2%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80/|archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 21|access-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 24|newspaper=Hayern Aysor}}&lt;/ref&gt;։

== Պարգեւներ ==

* Երեւանի քաղաքապետարանի ոսկի մետալ, [[2012 թուական|2012]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;{{ՀԳԳՀ}}</text>
      <sha1>dhiz6w973zzvhpn1pxp4r6fzo7e53z8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250168</id>
      <parentid>250167</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T09:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4319" sha1="r4xkdtwaxhgmdb6tpybul5c5sgu5ak6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Աստղիկ Արսենի Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, լրագրող։

== Կենսագրութիւն ==
Աստղիկ Գէորգեանը ծնած է [[1932 թուական|1932]] թուականին [[Երեւան]]։ Ուսանած է Երեւանի թիւ 28 միջնակարգ դպրոցը, [[1951 թուական|1951]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն՝ [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի պետական համալսարանի]] բանասիրական ֆակուլտետի ժուռնալիստիկայի բաժինը։ 

[[1953 թուական|1953]]-[[1956 թուական|1956]] թուականներուն եղած է [[Սուրէն Սպանդարեան|Սուրէն Սպանդարեանի]] անուան դպրոցի աւագ ջոկատավար։ 

[[1956 թուական|1956]]-[[1970 թուական|1970]] թուականներուն աշխատած է «&lt;nowiki/&gt;[[Սովետական Հայաստան (թերթ)|Սովետական Հայաստան]]&lt;nowiki/&gt;» թերթին մէջ, նիւթեր տպագրած է «Հայրենիքի ձայն», «Աւանգարդ», «Գրական թերթ», «Երեկոյեան Երեւան», «Իրաւունք» եւ այլ թերթերու մէջ։

[[1970 թուական|1970]]-[[1977 թուական|1977]] թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ Ժուռնալիստներու միութեան պատասխանատու քարտուղարի տեղակալ, [[1977 թուական|1977]]-[[1992 թուական|1992]] թուականներուն՝ քարտուղար։

[[1992 թուական|1992]]-[[2017]] թուականներուն եղած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] Ժուռնալիստներու միութեան նախագահը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panorama.am/am/news/2015/02/12/journalists-union/113994|title=Ժուռնալիստների միությունն ապաքաղաքական, ապակուսակցական, մաքուր կազմակերպություն է. Աստղիկ Գևորգյան|website=www.panorama.am|accessdate=2016 թ․ հոկտեմբերի 24}}&lt;/ref&gt;, [[2008]] թուականէն ՀՀ Հանրային խորհուրդի անդամ է։ 

[[1991 թուական|1991]] թուականէն ժուռնալիստական միութիւններու միջազգային կոնֆետերացիայի խորհուրդի ([[Մոսկուա]]), [[1995 թուական|1995]] թուականէն՝ Երեւանի մամուլի ակումբի խորհուրդի եւ վարչութեան անդամ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%b2%d5%ab%d5%af-%d5%a3%d6%87%d5%b8%d6%80%d5%a3%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Zarkfoundation.com - Աստղիկ Գևորգյան}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.northern.am/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=172:astghik-gevorgyan&amp;catid=55&amp;Itemid=173&amp;lang=am|title=Աստղիկ Գեւորգյան|website=www.northern.am|accessdate=2016 թ․ հոկտեմբերի 24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2016 թ․ հոկտեմբերի 18|title=«Սփյուռքի խմբագիրներն ու լրագրողներն ուրախությամբ են արձագանքում համաժողովների հրավերներին».Աստղիկ Գևորգյան|url=http://hayernaysor.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%AD%D5%B4%D5%A2%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021024834/http://hayernaysor.am/%D5%BD%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%AD%D5%B4%D5%A2%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%AC%D6%80%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80/|archive-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 21|access-date=2016 թ․ հոկտեմբերի 24|newspaper=Hayern Aysor}}&lt;/ref&gt;։

== Պարգեւներ ==

* Երեւանի քաղաքապետարանի ոսկի մետալ, [[2012 թուական|2012]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;{{ՀԳԳՀ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ լրագրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ապրող անձինք]]</text>
      <sha1>r4xkdtwaxhgmdb6tpybul5c5sgu5ak6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Այտա Գիւմրեցի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31484</id>
    <revision>
      <id>250169</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «'''Այտա Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ ։  Այտան ծնած է [[17 Սեպտեմբեր]] [[2013]]-ին։ Անոր մայրը՝ Աննա Եղիազարեանը հայրը՝ Յովսէփ Գէորգեանը։ Ան հիմա կ՚ուսանի [[Գիւմրի|Գիւմրիի]] Տնտեսագիտական վարժարանին մէջ։ Կը տեղափոխուի 7-րդ դասարան։ Ան այդ վեց տարին աւարտած է գերազանց։  == Կենսագրո...»:</comment>
      <origin>250169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="mrjmkwu4j47q4nsz9df691bz7buwmbz" xml:space="preserve">'''Այտա Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ ։

Այտան ծնած է [[17 Սեպտեմբեր]] [[2013]]-ին։ Անոր մայրը՝ Աննա Եղիազարեանը հայրը՝ Յովսէփ Գէորգեանը։ Ան հիմա կ՚ուսանի [[Գիւմրի|Գիւմրիի]] Տնտեսագիտական վարժարանին մէջ։ Կը տեղափոխուի 7-րդ դասարան։ Ան այդ վեց տարին աւարտած է գերազանց։

== Կենսագրութիւն ==
Այտա Գէորգեանը ծնած է [[1916 թուական|1916]] թուականին [[Կարս|Կարսի]] մարզի Կարսի գաւառի Ղօշավանք գիւղը, Թադէոս վարժապետի ընտանիքին մէջ։ Դեռ մէկ տարեկան չկար, երբ կորսնցուցած է մօրը եւ մեծացած է հօրաքրոջ մօտ՝ Զարիշատ գիւղին մէջ։ Երբ թուրքերը արշաւած են Կարս, հօրաքրոջ ընտանիքը փախած է [[Ալեքսանդրապոլ|Ալեքսանտրապոլ]]։ Այտան ուսանած է Ալեքսանդրոպոլի դպրոցներէն մէկուն մէջ։ [[1926 թուական|1926]] թուականի երկրաշարժէն յետոյ աւագ քոյրը՝ Լիզան, անոր տարած է [[Թիֆլիս]], իսկ քանի մը տարի անց՝ [[Մոսկուա]], ուր ստացած է բարձրագոյն կրթութիւն։ [[1933 թուական|1933]] թուականին հանդիպած է իր ապագայ ամուսինին՝ գիտութիւններու թեկնածու, Պատրիս Լումումպայի համալսարանի դասախօս Ալեքսանդր Փոտկոլզինին, որու մասին կը գրէ.

Մինչեւ Մոսկուայի մէջ հաստատուիլը, ամուսինները դժուարին ուղի անցած են Սիպիրէն մինչեւ Կեդրոնական Ռուսիոյ խորքերը։ Մոսկուայի մէջ Այտա Գէորգեանը եղած է «Բանուոր» թերթի սեփական թղթակիցը։

== Ստեղծագործութիւններ ==
Այտա Գիւմրեցիի ստեղծագործութիւններու թեման յեղափոխութիւնն է, միջազգայնականութիւնը, հերոսները՝ երիտասարդները, հասարակական մեծ փոփոխութիւններու՝ 20-րդ դարու տարբեր ազգութեան մարդիկ, որոնք իրենց կեանքը նուիրաբերած են ժողովուրդի երջանկութեան։ Գիւմրեցիի «Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին» վէպը հրատարակուած է [[1984 թուական|1984]] թուականին։ «Մոլոտայա գուարդիան» գիրքը հրատարակած է [[ռուսերէն]]։ Գիւրեցիի այս եւ նախորդ գիրքերը նուիրուած են ռուսական յեղափոխութեան անյայտ զինուորներուն, որոնց կեանքի գնով ստեղծուած է առաջին սոցիալիստական պետութիւնը։ Գիւրեցիի «Մարտեան առաւօտ» պատմուածքը լոյս տեսած է ռուսերէն՝ «Պոդուիգ» ամսագրին մէջ, լատուերէն՝ «Զվեագզնէ» ամսաթերթին եւ [[հայերէն]]՝ «Բանուոր»ին մէջ։

== Երկեր ==

* Մինասի տան գաղտնիքը։ Երեւան։ Հայաստան, 1972։
* Հեռաւոր աստղի լոյսը։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1978։
* Ստուերներն անհետանում են։ Վիպակ։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1981։
* Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երեւան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ։
* Տղամարդկային համբերութիւն։ Արեւիկ, 1990, 437 էջ։

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>mrjmkwu4j47q4nsz9df691bz7buwmbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250170</id>
      <parentid>250169</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="qawn0t18oyavnzjoza4gvz256614agc" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Այտա Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ ։

Այտան ծնած է [[17 Սեպտեմբեր]] [[2013]]-ին։ Անոր մայրը՝ Աննա Եղիազարեանը հայրը՝ Յովսէփ Գէորգեանը։ Ան հիմա կ՚ուսանի [[Գիւմրի|Գիւմրիի]] Տնտեսագիտական վարժարանին մէջ։ Կը տեղափոխուի 7-րդ դասարան։ Ան այդ վեց տարին աւարտած է գերազանց։

== Կենսագրութիւն ==
Այտա Գէորգեանը ծնած է [[1916 թուական|1916]] թուականին [[Կարս|Կարսի]] մարզի Կարսի գաւառի Ղօշավանք գիւղը, Թադէոս վարժապետի ընտանիքին մէջ։ Դեռ մէկ տարեկան չկար, երբ կորսնցուցած է մօրը եւ մեծացած է հօրաքրոջ մօտ՝ Զարիշատ գիւղին մէջ։ Երբ թուրքերը արշաւած են Կարս, հօրաքրոջ ընտանիքը փախած է [[Ալեքսանդրապոլ|Ալեքսանտրապոլ]]։ Այտան ուսանած է Ալեքսանդրոպոլի դպրոցներէն մէկուն մէջ։ [[1926 թուական|1926]] թուականի երկրաշարժէն յետոյ աւագ քոյրը՝ Լիզան, անոր տարած է [[Թիֆլիս]], իսկ քանի մը տարի անց՝ [[Մոսկուա]], ուր ստացած է բարձրագոյն կրթութիւն։ [[1933 թուական|1933]] թուականին հանդիպած է իր ապագայ ամուսինին՝ գիտութիւններու թեկնածու, Պատրիս Լումումպայի համալսարանի դասախօս Ալեքսանդր Փոտկոլզինին, որու մասին կը գրէ.

Մինչեւ Մոսկուայի մէջ հաստատուիլը, ամուսինները դժուարին ուղի անցած են Սիպիրէն մինչեւ Կեդրոնական Ռուսիոյ խորքերը։ Մոսկուայի մէջ Այտա Գէորգեանը եղած է «Բանուոր» թերթի սեփական թղթակիցը։

== Ստեղծագործութիւններ ==
Այտա Գիւմրեցիի ստեղծագործութիւններու թեման յեղափոխութիւնն է, միջազգայնականութիւնը, հերոսները՝ երիտասարդները, հասարակական մեծ փոփոխութիւններու՝ 20-րդ դարու տարբեր ազգութեան մարդիկ, որոնք իրենց կեանքը նուիրաբերած են ժողովուրդի երջանկութեան։ Գիւմրեցիի «Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին» վէպը հրատարակուած է [[1984 թուական|1984]] թուականին։ «Մոլոտայա գուարդիան» գիրքը հրատարակած է [[ռուսերէն]]։ Գիւրեցիի այս եւ նախորդ գիրքերը նուիրուած են ռուսական յեղափոխութեան անյայտ զինուորներուն, որոնց կեանքի գնով ստեղծուած է առաջին սոցիալիստական պետութիւնը։ Գիւրեցիի «Մարտեան առաւօտ» պատմուածքը լոյս տեսած է ռուսերէն՝ «Պոդուիգ» ամսագրին մէջ, լատուերէն՝ «Զվեագզնէ» ամսաթերթին եւ [[հայերէն]]՝ «Բանուոր»ին մէջ։

== Երկեր ==

* Մինասի տան գաղտնիքը։ Երեւան։ Հայաստան, 1972։
* Հեռաւոր աստղի լոյսը։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1978։
* Ստուերներն անհետանում են։ Վիպակ։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1981։
* Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երեւան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ։
* Տղամարդկային համբերութիւն։ Արեւիկ, 1990, 437 էջ։

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>qawn0t18oyavnzjoza4gvz256614agc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250171</id>
      <parentid>250170</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7510" sha1="21gy49hhejhlrvs3ltdeonsfe03tjsl" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Այտա Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}), հայ ։

Այտան ծնած է [[17 Սեպտեմբեր]] [[2013]]-ին։ Անոր մայրը՝ Աննա Եղիազարեանը հայրը՝ Յովսէփ Գէորգեանը։ Ան հիմա կ՚ուսանի [[Գիւմրի|Գիւմրիի]] Տնտեսագիտական վարժարանին մէջ։ Կը տեղափոխուի 7-րդ դասարան։ Ան այդ վեց տարին աւարտած է գերազանց։

== Կենսագրութիւն ==
Այտա Գէորգեանը ծնած է [[1916 թուական|1916]] թուականին [[Կարս|Կարսի]] մարզի Կարսի գաւառի Ղօշավանք գիւղը, Թադէոս վարժապետի ընտանիքին մէջ։ Դեռ մէկ տարեկան չկար, երբ կորսնցուցած է մօրը եւ մեծացած է հօրաքրոջ մօտ՝ Զարիշատ գիւղին մէջ։ Երբ թուրքերը արշաւած են Կարս, հօրաքրոջ ընտանիքը փախած է [[Ալեքսանդրապոլ|Ալեքսանտրապոլ]]։ Այտան ուսանած է Ալեքսանդրոպոլի դպրոցներէն մէկուն մէջ։ [[1926 թուական|1926]] թուականի երկրաշարժէն յետոյ աւագ քոյրը՝ Լիզան, անոր տարած է [[Թիֆլիս]], իսկ քանի մը տարի անց՝ [[Մոսկուա]], ուր ստացած է բարձրագոյն կրթութիւն։ [[1933 թուական|1933]] թուականին հանդիպած է իր ապագայ ամուսինին՝ գիտութիւններու թեկնածու, Պատրիս Լումումպայի համալսարանի դասախօս Ալեքսանդր Փոտկոլզինին, որու մասին կը գրէ.

Մինչեւ Մոսկուայի մէջ հաստատուիլը, ամուսինները դժուարին ուղի անցած են Սիպիրէն մինչեւ Կեդրոնական Ռուսիոյ խորքերը։ Մոսկուայի մէջ Այտա Գէորգեանը եղած է «Բանուոր» թերթի սեփական թղթակիցը&lt;ref&gt;Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երևան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ։&lt;/ref&gt;։

== Ստեղծագործութիւններ ==
Այտա Գիւմրեցիի ստեղծագործութիւններու թեման յեղափոխութիւնն է, միջազգայնականութիւնը, հերոսները՝ երիտասարդները, հասարակական մեծ փոփոխութիւններու՝ 20-րդ դարու տարբեր ազգութեան մարդիկ, որոնք իրենց կեանքը նուիրաբերած են ժողովուրդի երջանկութեան։ Գիւմրեցիի «Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին» վէպը հրատարակուած է [[1984 թուական|1984]] թուականին։ «Մոլոտայա գուարդիան» գիրքը հրատարակած է [[ռուսերէն]]։ Գիւրեցիի այս եւ նախորդ գիրքերը նուիրուած են ռուսական յեղափոխութեան անյայտ զինուորներուն, որոնց կեանքի գնով ստեղծուած է առաջին սոցիալիստական պետութիւնը։ Գիւրեցիի «Մարտեան առաւօտ» պատմուածքը լոյս տեսած է ռուսերէն՝ «Պոդուիգ» ամսագրին մէջ, լատուերէն՝ «Զվեագզնէ» ամսաթերթին եւ [[հայերէն]]՝ «Բանուոր»ին մէջ։

== Երկեր ==

* Մինասի տան գաղտնիքը։ Երեւան։ Հայաստան, 1972&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20915&amp;query_desc=au:%22%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%B5%D5%A1%D5%B6,%20%D4%B7%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A1%D6%80%D5%A4%20%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%AB,%22%20and%20su-ut:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81%20%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6|title=Մինասի տան գաղտնիքը։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Սարգսյան|first2=Դ Դ|date=1972|publisher=Հայաստան|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Հեռաւոր աստղի լոյսը։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1978&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20914&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22%20and%20su-to:%D5%8C%D5%B8%D6%82%D5%BD%20%D5%BE%D5%AB%D5%BA%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20and%20au:%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%B5%D5%A1%D5%B6,%20%D4%B7%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A1%D6%80%D5%A4%20%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%AB,|title=Հեռավոր աստղի լույսը։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Գասպարյան|first2=Անուշավան Վարդանի|date=1978|publisher=Սովետական գրող|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Ստուերներն անհետանում են։ Վիպակ։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1981&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20911&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22|title=Ստվերներն անհետանում են։ Վիպակ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|last2=Սաֆյան|first2=Սպարտակ Գևորգի|date=1981|publisher=Սովետական գրող|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երեւան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1154&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22|title=Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Ավագյան|first2=Էդուարդ Սամվելի|last3=Մանդակունի|first3=Վաղինակ Քրիստափորի|date=1988|publisher=Հայաստան|isbn=9785540000802|editor-last=Գրիգորյան|editor-first=Շ. Ա.|location=Երևան|editor-last2=Սարգսյան|editor-first2=Ա. Ս.}}&lt;/ref&gt;։
* Տղամարդկային համբերութիւն։ Արեւիկ, 1990, 437 էջ&lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.am/books/about/%D5%8F%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8.html?id=h2t9tgAACAAJ&amp;redir_esc=y|title=Տղամարդկային համբերություն։ Վեպ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|date=1990|publisher=Արևիկ|isbn=9785807703118|language=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://89.249.207.20/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=186880|title=Տղամարդկային համբերություն։ Վեպ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|last2=Ավագյան|first2=Էդուարդ Սամվելի|last3=Հակոբյան|first3=Խորեն Զավենի|date=1990|publisher=Արևիկ|isbn=9785807703118|editor-last=Օհանյան|editor-first=Գ. Ս.|location=Երևան|translator-last=Գրիգորյան|translator-first=Շ}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>21gy49hhejhlrvs3ltdeonsfe03tjsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250172</id>
      <parentid>250171</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7709" sha1="b69vhu95htrw7s6aanzs4plnu38aw1r" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Այտա Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=› Գևորգյան Աիդա, ( Աիդա ), 2013(Personal Name)|url=http://armunicat.nla.am/cgi-bin/koha/opac-authoritiesdetail.pl?authid=18843|website=armunicat.nla.am}}&lt;/ref&gt;), հայ։

Այտան ծնած է [[17 Սեպտեմբեր]] [[2013]]-ին։ Անոր մայրը՝ Աննա Եղիազարեանը հայրը՝ Յովսէփ Գէորգեանը։ Ան հիմա կ՚ուսանի [[Գիւմրի|Գիւմրիի]] Տնտեսագիտական վարժարանին մէջ։ Կը տեղափոխուի 7-րդ դասարան։ Ան այդ վեց տարին աւարտած է գերազանց։

== Կենսագրութիւն ==
Այտա Գէորգեանը ծնած է [[1916 թուական|1916]] թուականին [[Կարս|Կարսի]] մարզի Կարսի գաւառի Ղօշավանք գիւղը, Թադէոս վարժապետի ընտանիքին մէջ։ Դեռ մէկ տարեկան չկար, երբ կորսնցուցած է մօրը եւ մեծացած է հօրաքրոջ մօտ՝ Զարիշատ գիւղին մէջ։ Երբ թուրքերը արշաւած են Կարս, հօրաքրոջ ընտանիքը փախած է [[Ալեքսանդրապոլ|Ալեքսանտրապոլ]]։ Այտան ուսանած է Ալեքսանդրոպոլի դպրոցներէն մէկուն մէջ։ [[1926 թուական|1926]] թուականի երկրաշարժէն յետոյ աւագ քոյրը՝ Լիզան, անոր տարած է [[Թիֆլիս]], իսկ քանի մը տարի անց՝ [[Մոսկուա]], ուր ստացած է բարձրագոյն կրթութիւն։ [[1933 թուական|1933]] թուականին հանդիպած է իր ապագայ ամուսինին՝ գիտութիւններու թեկնածու, Պատրիս Լումումպայի համալսարանի դասախօս Ալեքսանդր Փոտկոլզինին, որու մասին կը գրէ.

Մինչեւ Մոսկուայի մէջ հաստատուիլը, ամուսինները դժուարին ուղի անցած են Սիպիրէն մինչեւ Կեդրոնական Ռուսիոյ խորքերը։ Մոսկուայի մէջ Այտա Գէորգեանը եղած է «Բանուոր» թերթի սեփական թղթակիցը&lt;ref&gt;Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երևան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ։&lt;/ref&gt;։

== Ստեղծագործութիւններ ==
Այտա Գիւմրեցիի ստեղծագործութիւններու թեման յեղափոխութիւնն է, միջազգայնականութիւնը, հերոսները՝ երիտասարդները, հասարակական մեծ փոփոխութիւններու՝ 20-րդ դարու տարբեր ազգութեան մարդիկ, որոնք իրենց կեանքը նուիրաբերած են ժողովուրդի երջանկութեան։ Գիւմրեցիի «Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին» վէպը հրատարակուած է [[1984 թուական|1984]] թուականին։ «Մոլոտայա գուարդիան» գիրքը հրատարակած է [[ռուսերէն]]։ Գիւրեցիի այս եւ նախորդ գիրքերը նուիրուած են ռուսական յեղափոխութեան անյայտ զինուորներուն, որոնց կեանքի գնով ստեղծուած է առաջին սոցիալիստական պետութիւնը։ Գիւրեցիի «Մարտեան առաւօտ» պատմուածքը լոյս տեսած է ռուսերէն՝ «Պոդուիգ» ամսագրին մէջ, լատուերէն՝ «Զվեագզնէ» ամսաթերթին եւ [[հայերէն]]՝ «Բանուոր»ին մէջ։

== Երկեր ==

* Մինասի տան գաղտնիքը։ Երեւան։ Հայաստան, 1972&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20915&amp;query_desc=au:%22%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%B5%D5%A1%D5%B6,%20%D4%B7%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A1%D6%80%D5%A4%20%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%AB,%22%20and%20su-ut:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81%20%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6|title=Մինասի տան գաղտնիքը։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Սարգսյան|first2=Դ Դ|date=1972|publisher=Հայաստան|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Հեռաւոր աստղի լոյսը։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1978&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20914&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22%20and%20su-to:%D5%8C%D5%B8%D6%82%D5%BD%20%D5%BE%D5%AB%D5%BA%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20and%20au:%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%B5%D5%A1%D5%B6,%20%D4%B7%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A1%D6%80%D5%A4%20%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%AB,|title=Հեռավոր աստղի լույսը։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Գասպարյան|first2=Անուշավան Վարդանի|date=1978|publisher=Սովետական գրող|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Ստուերներն անհետանում են։ Վիպակ։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1981&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20911&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22|title=Ստվերներն անհետանում են։ Վիպակ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|last2=Սաֆյան|first2=Սպարտակ Գևորգի|date=1981|publisher=Սովետական գրող|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երեւան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1154&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22|title=Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Ավագյան|first2=Էդուարդ Սամվելի|last3=Մանդակունի|first3=Վաղինակ Քրիստափորի|date=1988|publisher=Հայաստան|isbn=9785540000802|editor-last=Գրիգորյան|editor-first=Շ. Ա.|location=Երևան|editor-last2=Սարգսյան|editor-first2=Ա. Ս.}}&lt;/ref&gt;։
* Տղամարդկային համբերութիւն։ Արեւիկ, 1990, 437 էջ&lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.am/books/about/%D5%8F%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8.html?id=h2t9tgAACAAJ&amp;redir_esc=y|title=Տղամարդկային համբերություն։ Վեպ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|date=1990|publisher=Արևիկ|isbn=9785807703118|language=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://89.249.207.20/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=186880|title=Տղամարդկային համբերություն։ Վեպ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|last2=Ավագյան|first2=Էդուարդ Սամվելի|last3=Հակոբյան|first3=Խորեն Զավենի|date=1990|publisher=Արևիկ|isbn=9785807703118|editor-last=Օհանյան|editor-first=Գ. Ս.|location=Երևան|translator-last=Գրիգորյան|translator-first=Շ}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>b69vhu95htrw7s6aanzs4plnu38aw1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250173</id>
      <parentid>250172</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>250173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7872" sha1="fvvfhemn0853r4beic6nwvv53bck2as" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Այտա Գէորգեան''' ({{ԱԾ}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=› Գևորգյան Աիդա, ( Աիդա ), 2013(Personal Name)|url=http://armunicat.nla.am/cgi-bin/koha/opac-authoritiesdetail.pl?authid=18843|website=armunicat.nla.am}}&lt;/ref&gt;), հայ։

Այտան ծնած է [[17 Սեպտեմբեր]] [[2013]]-ին։ Անոր մայրը՝ Աննա Եղիազարեանը հայրը՝ Յովսէփ Գէորգեանը։ Ան հիմա կ՚ուսանի [[Գիւմրի|Գիւմրիի]] Տնտեսագիտական վարժարանին մէջ։ Կը տեղափոխուի 7-րդ դասարան։ Ան այդ վեց տարին աւարտած է գերազանց։

== Կենսագրութիւն ==
Այտա Գէորգեանը ծնած է [[1916 թուական|1916]] թուականին [[Կարս|Կարսի]] մարզի Կարսի գաւառի Ղօշավանք գիւղը, Թադէոս վարժապետի ընտանիքին մէջ։ Դեռ մէկ տարեկան չկար, երբ կորսնցուցած է մօրը եւ մեծացած է հօրաքրոջ մօտ՝ Զարիշատ գիւղին մէջ։ Երբ թուրքերը արշաւած են Կարս, հօրաքրոջ ընտանիքը փախած է [[Ալեքսանդրապոլ|Ալեքսանտրապոլ]]։ Այտան ուսանած է Ալեքսանդրոպոլի դպրոցներէն մէկուն մէջ։ [[1926 թուական|1926]] թուականի երկրաշարժէն յետոյ աւագ քոյրը՝ Լիզան, անոր տարած է [[Թիֆլիս]], իսկ քանի մը տարի անց՝ [[Մոսկուա]], ուր ստացած է բարձրագոյն կրթութիւն։ [[1933 թուական|1933]] թուականին հանդիպած է իր ապագայ ամուսինին՝ գիտութիւններու թեկնածու, Պատրիս Լումումպայի համալսարանի դասախօս Ալեքսանդր Փոտկոլզինին, որու մասին կը գրէ.

Մինչեւ Մոսկուայի մէջ հաստատուիլը, ամուսինները դժուարին ուղի անցած են Սիպիրէն մինչեւ Կեդրոնական Ռուսիոյ խորքերը։ Մոսկուայի մէջ Այտա Գէորգեանը եղած է «Բանուոր» թերթի սեփական թղթակիցը&lt;ref&gt;Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երևան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ։&lt;/ref&gt;։

== Ստեղծագործութիւններ ==
Այտա Գիւմրեցիի ստեղծագործութիւններու թեման յեղափոխութիւնն է, միջազգայնականութիւնը, հերոսները՝ երիտասարդները, հասարակական մեծ փոփոխութիւններու՝ 20-րդ դարու տարբեր ազգութեան մարդիկ, որոնք իրենց կեանքը նուիրաբերած են ժողովուրդի երջանկութեան։ Գիւմրեցիի «Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին» վէպը հրատարակուած է [[1984 թուական|1984]] թուականին։ «Մոլոտայա գուարդիան» գիրքը հրատարակած է [[ռուսերէն]]։ Գիւրեցիի այս եւ նախորդ գիրքերը նուիրուած են ռուսական յեղափոխութեան անյայտ զինուորներուն, որոնց կեանքի գնով ստեղծուած է առաջին սոցիալիստական պետութիւնը։ Գիւրեցիի «Մարտեան առաւօտ» պատմուածքը լոյս տեսած է ռուսերէն՝ «Պոդուիգ» ամսագրին մէջ, լատուերէն՝ «Զվեագզնէ» ամսաթերթին եւ [[հայերէն]]՝ «Բանուոր»ին մէջ։

== Երկեր ==

* Մինասի տան գաղտնիքը։ Երեւան։ Հայաստան, 1972&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20915&amp;query_desc=au:%22%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%B5%D5%A1%D5%B6,%20%D4%B7%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A1%D6%80%D5%A4%20%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%AB,%22%20and%20su-ut:%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81%20%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6|title=Մինասի տան գաղտնիքը։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Սարգսյան|first2=Դ Դ|date=1972|publisher=Հայաստան|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Հեռաւոր աստղի լոյսը։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1978&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20914&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22%20and%20su-to:%D5%8C%D5%B8%D6%82%D5%BD%20%D5%BE%D5%AB%D5%BA%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%20and%20au:%D4%B1%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%B5%D5%A1%D5%B6,%20%D4%B7%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A1%D6%80%D5%A4%20%D5%8D%D5%A1%D5%B4%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%AB,|title=Հեռավոր աստղի լույսը։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Գասպարյան|first2=Անուշավան Վարդանի|date=1978|publisher=Սովետական գրող|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Ստուերներն անհետանում են։ Վիպակ։ Երեւան։ Սովետական գրող, 1981&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=20911&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22|title=Ստվերներն անհետանում են։ Վիպակ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|last2=Սաֆյան|first2=Սպարտակ Գևորգի|date=1981|publisher=Սովետական գրող|editor-last=Ավագյան|editor-first=Էդուարդ Սամվելի|location=Երևան}}&lt;/ref&gt;։
* Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Երեւան, «Հայաստան»։ 1988, 367 էջ&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=1154&amp;query_desc=au:%22%D4%B3%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%AB%20%D4%B1%D5%AB%D5%A4%D5%A1,%22|title=Ալ կակաչներ գորշ ժայռերին։ Վեպ|last=Գյումրեցի Աիդա|last2=Ավագյան|first2=Էդուարդ Սամվելի|last3=Մանդակունի|first3=Վաղինակ Քրիստափորի|date=1988|publisher=Հայաստան|isbn=9785540000802|editor-last=Գրիգորյան|editor-first=Շ. Ա.|location=Երևան|editor-last2=Սարգսյան|editor-first2=Ա. Ս.}}&lt;/ref&gt;։
* Տղամարդկային համբերութիւն։ Արեւիկ, 1990, 437 էջ&lt;ref name=&quot;books&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.am/books/about/%D5%8F%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8.html?id=h2t9tgAACAAJ&amp;redir_esc=y|title=Տղամարդկային համբերություն։ Վեպ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|date=1990|publisher=Արևիկ|isbn=9785807703118|language=hy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://89.249.207.20/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=186880|title=Տղամարդկային համբերություն։ Վեպ|last=Գյումրեցի|first=Աիդա|last2=Ավագյան|first2=Էդուարդ Սամվելի|last3=Հակոբյան|first3=Խորեն Զավենի|date=1990|publisher=Արևիկ|isbn=9785807703118|editor-last=Օհանյան|editor-first=Գ. Ս.|location=Երևան|translator-last=Գրիգորյան|translator-first=Շ}}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;
[[Ստորոգութիւն:Գրական կեղծանուններով յայտնի հեղինակներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ կին գրողներ]]</text>
      <sha1>fvvfhemn0853r4beic6nwvv53bck2as</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սիմոն Տը Պուվուար</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31485</id>
    <revision>
      <id>250174</id>
      <timestamp>2026-04-13T10:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Սիմոն Տը Պուվուար''' ({{Lang-fr|Olympe de Gouges}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանսացի [[փիլիսոփայ]] եւ գոյութենապաշտ կին գրող: Կնոջական իրաւունքներու պաշտպան&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/230480|title=Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակի Սեմին. Մարտ Ութի «Օր»-ուան Պահանջատիր|date=2015-03-09|websit...»:</comment>
      <origin>250174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="ehp7o6zy8bmxkrbjjappph0334fp715" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Սիմոն Տը Պուվուար''' ({{Lang-fr|Olympe de Gouges}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանսացի [[փիլիսոփայ]] եւ գոյութենապաշտ կին գրող: Կնոջական իրաւունքներու պաշտպան&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/230480|title=Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակի Սեմին. Մարտ Ութի «Օր»-ուան Պահանջատիր|date=2015-03-09|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-13}}&lt;/ref&gt;։

Ֆրանսուհին համաշխարհային դէմք դարձաւ իր «Երկրորդ սեռը» գիրքով, ուր կը յայտնաբերէ հայրապետական եւ դրամատիրական ընկերութեան ազդեցութիւնը կիներու վրայ, որ բացաւ նոր ուղի եւ նոր մտածողութիւն` կիներու ազատագրական պայքարին: Նշելով, որ կիները գիտակցաբար կը կատարեն այդ դերը, ան կ՛ըսէ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/575721|title=Հայ Կնոջ Իրաւունքներուն Գերագոյնը, Վսեմագո՛յնն ու Յաւերժականը Հայ Ըլ�|date=2023-03-16|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-13}}&lt;/ref&gt;:

{{քաղուածք|Մարդիկը կիները կը դիտեն իբրեւ առարկայ, իսկ կիները կրաւորականութեամբ կը կատարեն այդ դերը։|}}

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] հարաւ-արեւմուտքը։ Ան իր բեղուն ասպարէզը կսկսած է իբրեւ թատերագիր՝ 1780-ական թուականներուն, [[Փարիզ]]։

Մարդու իրաւունքներու կրքոտ պաշտպան հանդիսանալով՝ ան եղած է Ֆրանսայի ստրկութեան դէմ պայքարի առաջին հրապարակային հակառակորդներէն մէկը։

Անոր ներկայացումներուն ու գրքոյկները ընդգրած են բազմաթիւ խնդիրներ, ինչպէս՝ [[ամուսնալուծութիւն]] եւ [[ամուսնութիւն]], երեխաներու իրաւունքներ, գործազրկութիւն եւ ընկերային ապահովագրութիւն։
[[Պատկեր:Olympe de Gouges.jpg|մինի|234x234փքս|Սիմոն Տը Պուվուար, 1793:]]
Թատերագիր եւ քաղաքական գործօն մը ըլալլէ բացի, ան նաեւ փոքր դերասանուհի եղած է՝ մինչեւ Յեղափոխութիւնը։ Տը Գուժ նախ խանդավառուած է Ֆրանսական յեղափոխութեան բռնկումով, բայց շուտով հիասթափուած՝ կանանց հաւասար իրաւունքներ չտրամադրուելուն պատճառով։

1791 թուականին, ի պատասխան 1789 թուականի «Տղամարդու եւ քաղաքացիի իրաւունքներու հռչակագիր»ին, Տը Գուժ հրատարակած է իր «Կանանց եւ կին քաղաքացիի իրաւունքներու հռչակագիրը», ուր ան մարտահրաւէր նետած է տղամարդոց իշխանութեան կիրարկման եւ պաշտպանած՝ կանանց հաւասար իրաւունքները&lt;ref&gt;[http://britannica.com/biography/Olympe-de-Gouges/additional-info Olympe de Gouges: References &amp; Edit History] {{Ref-en}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]]
[[Ստորոգութիւն:Կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ]]</text>
      <sha1>ehp7o6zy8bmxkrbjjappph0334fp715</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>250175</id>
      <parentid>250174</parentid>
      <timestamp>2026-04-13T10:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>250175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="kb1tc0id8t81d4oi627a0a7e08oohsr" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Սիմոն Տը Պուվուար''' ({{Lang-fr|Olympe de Gouges}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանսացի [[փիլիսոփայ]] եւ գոյութենապաշտ կին գրող: Կնոջական իրաւունքներու պաշտպան&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/230480|title=Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակի Սեմին. Մարտ Ութի «Օր»-ուան Պահանջատիր|date=2015-03-09|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-13}}&lt;/ref&gt;։

Ֆրանսուհին համաշխարհային դէմք դարձաւ իր «Երկրորդ սեռը» գիրքով, ուր կը յայտնաբերէ հայրապետական եւ դրամատիրական ընկերութեան ազդեցութիւնը կիներու վրայ, որ բացաւ նոր ուղի եւ նոր մտածողութիւն` կիներու ազատագրական պայքարին: Նշելով, որ կիները գիտակցաբար կը կատարեն այդ դերը, ան կ՛ըսէ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/575721|title=Հայ Կնոջ Իրաւունքներուն Գերագոյնը, Վսեմագո՛յնն ու Յաւերժականը Հայ Ըլ�|date=2023-03-16|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-13}}&lt;/ref&gt;:

{{քաղուածք|Մարդիկը կիները կը դիտեն իբրեւ առարկայ, իսկ կիները կրաւորականութեամբ կը կատարեն այդ դերը։|}}

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] հարաւ-արեւմուտքը։ Ան իր բեղուն ասպարէզը կսկսած է իբրեւ թատերագիր՝ 1780-ական թուականներուն, [[Փարիզ]]։[[Պատկեր:Olympe de Gouges.jpg|մինի|234x234փքս|Սիմոն Տը Պուվուար, 1793:|ձախից]]Մարդու իրաւունքներու կրքոտ պաշտպան հանդիսանալով՝ ան եղած է Ֆրանսայի ստրկութեան դէմ պայքարի առաջին հրապարակային հակառակորդներէն մէկը։

Անոր ներկայացումներուն ու գրքոյկները ընդգրած են բազմաթիւ խնդիրներ, ինչպէս՝ [[ամուսնալուծութիւն]] եւ [[ամուսնութիւն]], երեխաներու իրաւունքներ, գործազրկութիւն եւ ընկերային ապահովագրութիւն։

Թատերագիր եւ քաղաքական գործօն մը ըլալլէ բացի, ան նաեւ փոքր դերասանուհի եղած է՝ մինչեւ Յեղափոխութիւնը։ Տը Գուժ նախ խանդավառուած է Ֆրանսական յեղափոխութեան բռնկումով, բայց շուտով հիասթափուած՝ կանանց հաւասար իրաւունքներ չտրամադրուելուն պատճառով։

1791 թուականին, ի պատասխան 1789 թուականի «Տղամարդու եւ քաղաքացիի իրաւունքներու հռչակագիր»ին, Տը Գուժ հրատարակած է իր «Կանանց եւ կին քաղաքացիի իրաւունքներու հռչակագիրը», ուր ան մարտահրաւէր նետած է տղամարդոց իշխանութեան կիրարկման եւ պաշտպանած՝ կանանց հաւասար իրաւունքները&lt;ref&gt;[http://britannica.com/biography/Olympe-de-Gouges/additional-info Olympe de Gouges: References &amp; Edit History] {{Ref-en}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]]
[[Ստորոգութիւն:Կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի գրողներ]]</text>
      <sha1>kb1tc0id8t81d4oi627a0a7e08oohsr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>