Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1499 250267 228824 2026-04-16T12:41:02Z Maral Dikbikian 4797 250267 wikitext text/x-wiki {{անաղբիւր}} {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ալիս Աբգարիոս''', ծնած է 1886-ին [[Պէյրութ]]: Մանկութեան շրջանը անցուցած է եղբօրը՝ Միշէլին եւ անոր բարեկամներուն հետ։ Հաճոյք կ'առնէր տղոց յատուկ խաղ խաղալով, ինչպէս հոլ դարձնել, թռուցիկ շինել եւ գնդակ խաղալ, որոնց բոլորին մէջ ալ տաքը կը գերազանցէր։ Այլ աղջիկներու նման պուպրիկով կամ ուրիշ իգական սեռի յատուկ խաղեր չէր խաղար։ Ահա իր այս ընթացքն է որ կազմաւորեց իր ապագայ կեանքը, տալով անոր առնականութիւն եւ զինուորական դաստիարակութեան հետեւելու իղձ։ 1891-էն 1899 յաճախեց [[Պէյրութի Գերմանական վարժարան|Պէյրութի Գերմանական վարժարանը]] եւ ուսանեցաւ արաբերէն, ֆրասերէն, անգլերէն եւ գերմաներէն։ 1900-ին երբ իր ընտանիքով մեկնեցաւ [[Գահիրէ]], հոն հետեւեցաւ յատուկ դասընթացքներու։ 1912-1914 Անգլիա մնաց, ուր շարունակեց իր ուսումը, բայց Առաջին համաշխարհային պատերազմին պատճառաւ ստիպուեցաւ գալ [[Եգիպտոս]] եւ ապա անցնիլ [[Պէյրութ]]: [[Պէյրութ]]ի մէջ տեսնելով թէ դպրոցները կը գոցուէին, խորհեցաւ թէ ազգային վարժարան մը օրուայ պէտքը դարձած էր։ Բարեկամուհիի մը օգնութեամբ 1917-ին սկսաւ [[Ահլիա վարժարան]]ը զոր նախ կոչեց [[Սուրիա]]կան բողոքական վարժարան։ Զուգահեռ ասոր, ուզելով նոր շարժում մը ստեղծել, սկսաւ սկաուտական շարժումը։ Միեւնոյն ժամանակ զինուորական իշխանութենէն առտօնութիւն առաւ [[Պրիդիշ Սիրիան վարժարան]]ի ընդարձակ բակը գործածելու որպէս սկաուտական վարժութեանց վայր։ Այդ վարժարանի գրադարանին մէջ գտաւ նախնական գիրք մը կըրլ կայտերու '''հոմնագիրքը''', իսկ սկաուտիզմի խմբագիրներէն մին։ Աղջիկներ մարզելու իր այս գաղափարը լաւ ընդունելութիւն գտաւ եւ իր առաջնորդութեամբ սկսաւ քաղաքին զանազան մասերուն մէջ խումբեր կազմուիլ։ Անմիջապէս որ թղթատարական կազմակերպութիւններ սկսան գործել եւ կարելի եղաւ [[Անգլիա|Անգլիոյ]] հետ թղթակցիլ, գրեց սկաուտութեան Կեդրոնատեղին՝ տեղեկագրելով իր գործունէութիւնը։ Պէտք եղած քաջալերութիւն տրուեցաւ իրեն՝ որպէս կըրլ կայտի գնդապետ եւ սկաուտապետ տիտղոսը։ 1923-ին դարձեալ [[Անգլիա]] այցելեց, ուր սկաուտական պէտք եղած դաստիարակութիւնը ստանալէ յետոյ, նշանակուեցաւ [[Լիբանան-Սուրիա|Լիբանան-Սուրիոյ]] սկաուտական ընդհանուր մարզպան։ Վերադառնալով [[Պէյրութ]], սկաուտական շարժումին այնպիսի խթան մը տուաւ եւ այնպիսի ձեռնահասօրէն կազմակերպեց գործը, որ քանի մը ամսուայ ընթացքին աւելի քան հազար աղջիկներ արձանագրուեցան զանազան խումբերու մէջ։ Բազմաթիւ ճամբարներ եւ տողանցքներ կազմակերպեց զոյգ երկիրներու զանազան վայրերէն բերուած արական եւ իգական սեռի սկաուտներով, որոնք մեծ յաջողութեամբ պսակուեցան եւ թերթերու եւ ժողովուրդին օրուայ նիւթ եղան։ Սկաուտական նման հաւաքոյթէ եւ շատ փայլուն տողանցքէ մը յետոյ տեղւոյն վրայ վարձատրուեցաւ [[Լիբանան]]եան Արժանեաց Շքանշանով՝ Հանրապէտութեան նախագահ [[Ն.Վ.Շարլ Տէպպաս]]ի կողմէ, որ անձամբ ներկայ կը գտնուէր հանդիսութեանց։ 1919-ին ուզեց հանրային գործունէութենէ հրաժարիլ եւ գնաց [[Պաղեստին]] եղբօրը՝ պարոն Միշէլին քով։ Սակայն մահմետական կանանց յատուկ կազմակերպութիւն մը ուզելով [[Դամասկոս]]ի մէջ աղջկանց վարժարանը բանալ, զինք հրաւիրեց։ Սիրով ընդունեց եւ կազմակերպչական գործը աւարտելէն յետոյ դարձեալ գնաց Պաղեստին հանգչելու։ Սակայն կ'երեւի որ Աբգարիոս հանգչելու կամ հանգստանալու համար չէր ստեղծուած։ Անգամ մը եւս տիկիններ հետեւեցան իրեն։ Այս անգամ յոյն օթոտոքս յարանուանութեան յատուկ կանանց յանձնախումբ մը խնդրեց իրմէ, որ [[Թրիփոլի|Թրիփոլիի]] մէջ աղջկանց յատուկ վարժարան մը բանայ եւ կառավարէ։ 1936-ին ընդունեց այս առաջարկը եւ վարեց այդ դպրոցը, որ [[Լիբանան]]ին բազմաթիւ զարգացած եւ արժէքաւոր աղջիկներ տուած է։ Կարելի է Օրիորդ Աբգարիոսի եւ իր գործունէութեան մասին գիրք մը գրել, այնքան զոհաբերութեամբ եւ նուիրումով աշխատեցաւ իր սիրելի հայրենիքին՝ Լիբանանի իգական սեռի զարգացման յառաջդիմութեան համար։ Օրիորդ Աբգարիոս [[Լիբանան]]ի եւ [[Սուրիա|Սուրիոյ]] իգական սեռի շատ արժէքաւոր եւ լաւագոյն ներկայացուցիչներէն մին է։ Ըլլալով ուսեալ եւ զարգացած անձ, իր գործունէութիւնը չսահմանուեցաւ լոկ հրապարակային ձեռնարկներով, այլ տարաւ նաեւ գրական աշխատանք։ Անգլերէն լեզուով 268 էջնոց գիրք մը գրեց սկաուտիզմի մասին, որ յետոյ արաբերէնի թարգմանուեցաւ տոքթոր Ճապուրի կողմէ։ Այս գիրքը իր տեսակին մէջ միակն է։ Օրիորդ Աբգարիոսի նման մէկը, որ բազմաթիւ տարիներ բեղուն եւ եռանդուն հանրային գործունէութիւն մը ունեցած է, չէր կրնար մամուլի եւ հանրութեան ուշադրութենէն ու գնահատանքէն վրիպիլ։ Որով արաբական աշխարհի -չենք ըսեր լոկ [[Լիբանան]] եւ [[Սուրիա]]- այլ՝ համայն արաբական աշխարհի մամուլը գնահատանքով խօսեցաւ Օրիորդ Աբգարիոսի եւ իր ազգօգուտ գործունէութեան շուրջ։ [[Լիբանան]]էն, [[Սուրիա]]յէն, [[Իրաք|Իրաքէն]] եւ նոյնիսկ հեռաւոր [[Եգիպտոս]]էն թերթեր ձայնակցեցան իրարու։ Իր մասին գրուած յօդուածներու լոկ մէկ չնչին տոկոսին թարգմանութիւնն իսկ էջեր պիտի գրաւէր։ Փնտռեցէք սա քանի մը արաբերէն ու ֆրանսերէն հրատարակութեանց հետեւեալ թիւերը եւ դուք պիտի տեսնէք թէ ինչ է արաբական աշխարհի կարծիքը այս մեծանուն հայուհիին մասին.- «Էլ Պայան» օրաթերթ, [[26 Յունիս]] 1925: «Էլ Հուրրիա» ամսագիր, [[Օգոստոս]] 1925, [[Պաղտատ]]: «Ալ Արուս» [[Յուլիս]] 1925, [[Դամասկոս]]: «Ալ Ռայա» [[Յունիս]] 1928, [[Պէյրութ]]: «Ալ Հիլալ » [[Յուլիս]] 1925, [[Գահիրէ]]: «Ալ Արզ» [[Օգոստոս]] 1925, [[Պէյրութ]]: «Լը Րէվէյ» Ֆրանսերէն, [[2 Յունիս]] 1928, [[Պէյրութ]]: «Լա Սիրէ» Ֆրանսերէն, [[2 Յունիս]] 1928, [[Պէյրութ]]: Սակայն մենք երկու մէջբերումներ կ'ընենք հետեւեալ կարեւոր եւ լուրջ թերթերէն, որոնցմէ ընթերցողը կրնայ գաղափար մը կազմել Օրիորդ Աբգարիոսի մասին արաբական մտաւորական աշխարհի ունեցած կարծիքին շուրջ։ # «Սարսափներու Գիրքը», գործ [[Իսքենտէր Աբգարիոս|Իսկենտէր Աբգարիոս]]ի, հրատարակուած անգլերէնով։ Թրգմ. հայերէնի,1933-ին։ # «Մուաճամ Էլ Մաթպուաթ Ալ Արապիա Մուարրապա», (Արաբերէն եւ արաբերէնի թարգմանուած գիրքերու բառարան), գործ՝ [[Ժօզէֆ Իլեան Սարգիս]]ի: Հրատ. [[Գահիրէ]] 1928, սիւնակներ 23 եւ 24: # «Ազգապատում», հատոր գ. մասեր 2442 եւ 2443: # «Պատմութիւն Երուսաղէմի», [[Աստուածատուր Յովհանէսսեան]], հրատարակուած Երուսաղէմ 1890-ին, էջ 395, 398, 399, 417, եւ 424: # «Ֆհրիս Տար Էլ Քութուպ Էլ Մասրիա» «Ցուցակ Եգիպտական Գրադարանի): # «Թարիխ Էլ Ատապ էլ Արապիա», (Պատնութիւն Արաբ գրականութեան): Հեղինակ [[Պրօկլման]], հատոր Բ., էջ 495 եւ յաւելուած 1937-ի հատոր Բ.ին, էջ 768: # «Fifty three years in Syria», by h. Jessup vol. 2. page 499. # «Անձնական Տեսակցութիւններ հետեւեալներու Հետ.- Պարոն Ուատի Աբգարիոս, որդին Իսքէնտէրի, պարոն Միշէլ Աբգարիոս, որդին [[Ճան Աբգարիոսի]] [[կոմս Ֆիլիպ Թառռազի]]<ref>{{Գիրք:Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն|էջ 201-208}}</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]] c7lbcrqvmwstzju90egc62gxv6d29wi 250268 250267 2026-04-16T12:41:27Z Maral Dikbikian 4797 250268 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ալիս Աբգարիոս''', ծնած է 1886-ին [[Պէյրութ]]: Մանկութեան շրջանը անցուցած է եղբօրը՝ Միշէլին եւ անոր բարեկամներուն հետ։ Հաճոյք կ'առնէր տղոց յատուկ խաղ խաղալով, ինչպէս հոլ դարձնել, թռուցիկ շինել եւ գնդակ խաղալ, որոնց բոլորին մէջ ալ տաքը կը գերազանցէր։ Այլ աղջիկներու նման պուպրիկով կամ ուրիշ իգական սեռի յատուկ խաղեր չէր խաղար։ Ահա իր այս ընթացքն է որ կազմաւորեց իր ապագայ կեանքը, տալով անոր առնականութիւն եւ զինուորական դաստիարակութեան հետեւելու իղձ։ 1891-էն 1899 յաճախեց [[Պէյրութի Գերմանական վարժարան|Պէյրութի Գերմանական վարժարանը]] եւ ուսանեցաւ արաբերէն, ֆրասերէն, անգլերէն եւ գերմաներէն։ 1900-ին երբ իր ընտանիքով մեկնեցաւ [[Գահիրէ]], հոն հետեւեցաւ յատուկ դասընթացքներու։ 1912-1914 Անգլիա մնաց, ուր շարունակեց իր ուսումը, բայց Առաջին համաշխարհային պատերազմին պատճառաւ ստիպուեցաւ գալ [[Եգիպտոս]] եւ ապա անցնիլ [[Պէյրութ]]: [[Պէյրութ]]ի մէջ տեսնելով թէ դպրոցները կը գոցուէին, խորհեցաւ թէ ազգային վարժարան մը օրուայ պէտքը դարձած էր։ Բարեկամուհիի մը օգնութեամբ 1917-ին սկսաւ [[Ահլիա վարժարան]]ը զոր նախ կոչեց [[Սուրիա]]կան բողոքական վարժարան։ Զուգահեռ ասոր, ուզելով նոր շարժում մը ստեղծել, սկսաւ սկաուտական շարժումը։ Միեւնոյն ժամանակ զինուորական իշխանութենէն առտօնութիւն առաւ [[Պրիդիշ Սիրիան վարժարան]]ի ընդարձակ բակը գործածելու որպէս սկաուտական վարժութեանց վայր։ Այդ վարժարանի գրադարանին մէջ գտաւ նախնական գիրք մը կըրլ կայտերու '''հոմնագիրքը''', իսկ սկաուտիզմի խմբագիրներէն մին։ Աղջիկներ մարզելու իր այս գաղափարը լաւ ընդունելութիւն գտաւ եւ իր առաջնորդութեամբ սկսաւ քաղաքին զանազան մասերուն մէջ խումբեր կազմուիլ։ Անմիջապէս որ թղթատարական կազմակերպութիւններ սկսան գործել եւ կարելի եղաւ [[Անգլիա|Անգլիոյ]] հետ թղթակցիլ, գրեց սկաուտութեան Կեդրոնատեղին՝ տեղեկագրելով իր գործունէութիւնը։ Պէտք եղած քաջալերութիւն տրուեցաւ իրեն՝ որպէս կըրլ կայտի գնդապետ եւ սկաուտապետ տիտղոսը։ 1923-ին դարձեալ [[Անգլիա]] այցելեց, ուր սկաուտական պէտք եղած դաստիարակութիւնը ստանալէ յետոյ, նշանակուեցաւ [[Լիբանան-Սուրիա|Լիբանան-Սուրիոյ]] սկաուտական ընդհանուր մարզպան։ Վերադառնալով [[Պէյրութ]], սկաուտական շարժումին այնպիսի խթան մը տուաւ եւ այնպիսի ձեռնահասօրէն կազմակերպեց գործը, որ քանի մը ամսուայ ընթացքին աւելի քան հազար աղջիկներ արձանագրուեցան զանազան խումբերու մէջ։ Բազմաթիւ ճամբարներ եւ տողանցքներ կազմակերպեց զոյգ երկիրներու զանազան վայրերէն բերուած արական եւ իգական սեռի սկաուտներով, որոնք մեծ յաջողութեամբ պսակուեցան եւ թերթերու եւ ժողովուրդին օրուայ նիւթ եղան։ Սկաուտական նման հաւաքոյթէ եւ շատ փայլուն տողանցքէ մը յետոյ տեղւոյն վրայ վարձատրուեցաւ [[Լիբանան]]եան Արժանեաց Շքանշանով՝ Հանրապէտութեան նախագահ [[Ն.Վ.Շարլ Տէպպաս]]ի կողմէ, որ անձամբ ներկայ կը գտնուէր հանդիսութեանց։ 1919-ին ուզեց հանրային գործունէութենէ հրաժարիլ եւ գնաց [[Պաղեստին]] եղբօրը՝ պարոն Միշէլին քով։ Սակայն մահմետական կանանց յատուկ կազմակերպութիւն մը ուզելով [[Դամասկոս]]ի մէջ աղջկանց վարժարանը բանալ, զինք հրաւիրեց։ Սիրով ընդունեց եւ կազմակերպչական գործը աւարտելէն յետոյ դարձեալ գնաց Պաղեստին հանգչելու։ Սակայն կ'երեւի որ Աբգարիոս հանգչելու կամ հանգստանալու համար չէր ստեղծուած։ Անգամ մը եւս տիկիններ հետեւեցան իրեն։ Այս անգամ յոյն օթոտոքս յարանուանութեան յատուկ կանանց յանձնախումբ մը խնդրեց իրմէ, որ [[Թրիփոլի|Թրիփոլիի]] մէջ աղջկանց յատուկ վարժարան մը բանայ եւ կառավարէ։ 1936-ին ընդունեց այս առաջարկը եւ վարեց այդ դպրոցը, որ [[Լիբանան]]ին բազմաթիւ զարգացած եւ արժէքաւոր աղջիկներ տուած է։ Կարելի է Օրիորդ Աբգարիոսի եւ իր գործունէութեան մասին գիրք մը գրել, այնքան զոհաբերութեամբ եւ նուիրումով աշխատեցաւ իր սիրելի հայրենիքին՝ Լիբանանի իգական սեռի զարգացման յառաջդիմութեան համար։ Օրիորդ Աբգարիոս [[Լիբանան]]ի եւ [[Սուրիա|Սուրիոյ]] իգական սեռի շատ արժէքաւոր եւ լաւագոյն ներկայացուցիչներէն մին է։ Ըլլալով ուսեալ եւ զարգացած անձ, իր գործունէութիւնը չսահմանուեցաւ լոկ հրապարակային ձեռնարկներով, այլ տարաւ նաեւ գրական աշխատանք։ Անգլերէն լեզուով 268 էջնոց գիրք մը գրեց սկաուտիզմի մասին, որ յետոյ արաբերէնի թարգմանուեցաւ տոքթոր Ճապուրի կողմէ։ Այս գիրքը իր տեսակին մէջ միակն է։ Օրիորդ Աբգարիոսի նման մէկը, որ բազմաթիւ տարիներ բեղուն եւ եռանդուն հանրային գործունէութիւն մը ունեցած է, չէր կրնար մամուլի եւ հանրութեան ուշադրութենէն ու գնահատանքէն վրիպիլ։ Որով արաբական աշխարհի -չենք ըսեր լոկ [[Լիբանան]] եւ [[Սուրիա]]- այլ՝ համայն արաբական աշխարհի մամուլը գնահատանքով խօսեցաւ Օրիորդ Աբգարիոսի եւ իր ազգօգուտ գործունէութեան շուրջ։ [[Լիբանան]]էն, [[Սուրիա]]յէն, [[Իրաք|Իրաքէն]] եւ նոյնիսկ հեռաւոր [[Եգիպտոս]]էն թերթեր ձայնակցեցան իրարու։ Իր մասին գրուած յօդուածներու լոկ մէկ չնչին տոկոսին թարգմանութիւնն իսկ էջեր պիտի գրաւէր։ Փնտռեցէք սա քանի մը արաբերէն ու ֆրանսերէն հրատարակութեանց հետեւեալ թիւերը եւ դուք պիտի տեսնէք թէ ինչ է արաբական աշխարհի կարծիքը այս մեծանուն հայուհիին մասին.- «Էլ Պայան» օրաթերթ, [[26 Յունիս]] 1925: «Էլ Հուրրիա» ամսագիր, [[Օգոստոս]] 1925, [[Պաղտատ]]: «Ալ Արուս» [[Յուլիս]] 1925, [[Դամասկոս]]: «Ալ Ռայա» [[Յունիս]] 1928, [[Պէյրութ]]: «Ալ Հիլալ » [[Յուլիս]] 1925, [[Գահիրէ]]: «Ալ Արզ» [[Օգոստոս]] 1925, [[Պէյրութ]]: «Լը Րէվէյ» Ֆրանսերէն, [[2 Յունիս]] 1928, [[Պէյրութ]]: «Լա Սիրէ» Ֆրանսերէն, [[2 Յունիս]] 1928, [[Պէյրութ]]: Սակայն մենք երկու մէջբերումներ կ'ընենք հետեւեալ կարեւոր եւ լուրջ թերթերէն, որոնցմէ ընթերցողը կրնայ գաղափար մը կազմել Օրիորդ Աբգարիոսի մասին արաբական մտաւորական աշխարհի ունեցած կարծիքին շուրջ։ # «Սարսափներու Գիրքը», գործ [[Իսքենտէր Աբգարիոս|Իսկենտէր Աբգարիոս]]ի, հրատարակուած անգլերէնով։ Թրգմ. հայերէնի,1933-ին։ # «Մուաճամ Էլ Մաթպուաթ Ալ Արապիա Մուարրապա», (Արաբերէն եւ արաբերէնի թարգմանուած գիրքերու բառարան), գործ՝ [[Ժօզէֆ Իլեան Սարգիս]]ի: Հրատ. [[Գահիրէ]] 1928, սիւնակներ 23 եւ 24: # «Ազգապատում», հատոր գ. մասեր 2442 եւ 2443: # «Պատմութիւն Երուսաղէմի», [[Աստուածատուր Յովհանէսսեան]], հրատարակուած Երուսաղէմ 1890-ին, էջ 395, 398, 399, 417, եւ 424: # «Ֆհրիս Տար Էլ Քութուպ Էլ Մասրիա» «Ցուցակ Եգիպտական Գրադարանի): # «Թարիխ Էլ Ատապ էլ Արապիա», (Պատնութիւն Արաբ գրականութեան): Հեղինակ [[Պրօկլման]], հատոր Բ., էջ 495 եւ յաւելուած 1937-ի հատոր Բ.ին, էջ 768: # «Fifty three years in Syria», by h. Jessup vol. 2. page 499. # «Անձնական Տեսակցութիւններ հետեւեալներու Հետ.- Պարոն Ուատի Աբգարիոս, որդին Իսքէնտէրի, պարոն Միշէլ Աբգարիոս, որդին [[Ճան Աբգարիոսի]] [[կոմս Ֆիլիպ Թառռազի]]<ref>{{Գիրք:Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն|էջ 201-208}}</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]] m12ch90ragb0gr921xeaq2jyh50ortd 0 2651 250294 232406 2026-04-17T06:49:52Z Azniv Stepanian 8 250294 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | պատկեր = Grigor Narekatsi 1.jpg | նկարագրութիւն = Գրիգոր Նարեկացիի [[Մանրանկարչութիւն|մանրանկարը]] ([[1173]] թուականի ձեռագիրէն) | ծնած է = [[951]] | ծննդավայր = Նարեկ | վախճանած է = [[1003]] | մահուան վայրը = Նարեկ | ազգութիւն = Հայ | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = [[Մատեան Ողբերգութեան]] | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսուն = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ եւ մրցանակներ = Տիեզերական եկեղեցւոյ դոկտոր<ref name="newsva">[http://www.news.va/en/news/pope-francis-declares-armenian-saint-doctor-of-the Pope Francis declares Armenian saint Doctor of the Church] {{ref-en}}</ref><ref name="doctor">[http://www.tert.am/am/news/2015/02/23/narekaci/1598629 Վատիկանը Գրիգոր Նարեկացիինն «Տիեզերական եկեղեցու դոկտորի» տիտղոս է շնորհել]</ref> | կայքէջք = <!-- {{url|}} --> | ստորագրութիւն = }} '''Գրիգոր Նարեկացի''' ({{ԱԾ}}), հայ միջնադարեան հոգեւորական, քրիստոնեայ աստուածաբան, բանաստեղծ, երաժիշտ եւ [[փիլիսոփայ]]։ Գրիգոր Նարեկացի կը համարուի հայ գրականութեան վերածննդեան հիմնադիրը, Հայ վերածննդեան [[Փիլիսոփայութիւն|փիլիսոփայական]] միտքի գագաթը։ Ծնած է [[Վասպուրական|Վասպուրական նահանգի]] [[Ռշտունի]] գաւառի [[Նարեկ գիւղ]]ին մէջ։ Ուսուցիչները եղած են, առաջին հերթին, հայրը՝ Խոսրով Անձեւացի, եւ հօրեղբայրը։ Գրիգոր Նարեկացիի գործերէն մեզի հասած են իր հռչակաւոր «[[Մատեան Ողբերգութեան|Մատեան Ողբերգութեան»]]<nowiki/>ը, այլ բանաստեղծական գործեր, մեկնութիւններ, գործեր եւ այլն։ Դառնալով հայկական միջնադարու մեծագոյն բանաստեղծը, անոր ազդեցութիւնը զգալի է յաջորդ դարաշրջաններու բանաստեղծութեան վրայ՝ մինչեւ մեր օրերը։ Փետրուար [[2015]]-ին, [[Հռոմ]]ի [[Ֆրանչիսկոս Պապ]]<nowiki/>ը «Տիեզերական եկեղեցւոյ դոկտորի» տիտղոս շնորհած է Գրիգոր Նարեկացիին <ref>{{Cite web|url=https://www.asbarez.am/archives/215706|title=Վատիկանը Ս. Գրիգոր Նարեկացիին Շնորհեց Տիեզերական Եկեղեցւոյ Վարդապետի|last=|date=2015-02-23|website=Asbarez - Armenian|language=en-US|accessdate=2026-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻԻՆ ՏԻԵԶԵՐԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՎԱՐԴԱՊԵՏ ՀՌՉԱԿՈՒՄԸ|website=www.jamanak.com|accessdate=2026-04-17}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Հնագոյն ձեռագիրներուն մէջ, բանաստեղծին ստեղծագործութիւններուն եւ ինքնակենսագրական բնոյթի յիշատակութիւններուն մէջ, Գրիգոր Նարեկացիի կեանքին մասին շատ քիչ տեղեկութիւններ պահպանուած են։ Յայտնի է, որ Նարեկացի ծնած է [[Վասպուրական]] նահանգի Ռշտունի գաւառին մէջ, [[Վանայ լիճ]]ի հարաւային ափերուն գտնուող Նարեկ գիւղին մէջ 951-ին։ Նարեկացի Անձեւացեաց գաւառի Խոսրով եպիսկոպոսի որդին էր։ Մանուկ հասակէն կապուած էր Ռշտունեաց աշխարհի Նարեկ գիւղի վանքի հետ, ուր եղբօրը հետ կրթուած եւ դաստիարակուած էր ժամանակի ամենազարգացած մարդոցմէ մէկուն՝ [[Անանիա Նարեկացի]]ին քով, որ նաեւ Գրիգորի մօր հօրեղբայրն էր։ Իւրացնելով դպրոցի մատենադարանի թարգմանական եւ ինքնուրոյն ձեռագիր կրօնափիլիսոփայական գրականութիւնը՝ Գրիգոր Նարեկացի հետագային դարձած է ուսման այդ կեդրոնի սիւներէն մէկը։ Ուսումը ստանալէ ետք, Գրիգոր վարդապետ կը ձեռնադրուի նոյն [[Նարեկայ վանք]]ին մէջ եւ կը ստանայ Նարեկացի անունը։ Իր հարուստ գիտելիքներուն եւ անբասիր վարքին շնորհիւ, Նարեկացի շուտով մեծ համբաւի տէր կը դառնայ։ Անոր մասին կը կը հիւսուին զանազան աւանդութիւններ, որոնց մէկ մասը բանաւոր կամ գրական մշակումով մեզի հասած են։ Յայտնի է նաեւ, որ մեծ հռչակ վայելող Նարեկացի ունեցած է թշնամիներ՝ հոգեւոր դասի բարձր շրջաններէն։ Ան տարբեր պատճառներով մեղադրուած եւ նոյնիսկ հոգեւոր դատարան կանչուած է։ Կ'ենթադրուի, որ Նարեկացի հալածուած է թոնդրակեաններու աղանդին պատկանելուն կամ հակումներ ունենալուն համար: Գրիգոր Նարեկացի վախճանած է 1003-ին եւ թաղուած Նարեկայ վանքին մէջ։ Անոր գերեզմանը երկար ժամանակ ուխտատեղի եղած է շրջակայ հայ բնակչութեան համար։ Ըստ աւանդութեան՝ Նարեկացի ճգնած է ներկայիս իր անունը կրող քարայրին մէջ։ == Նարեկացիի ստեղծագործութիւնները == Գրիգոր Նարեկացիէն մնացած են մեծ թիւով գործեր՝ «Մեկնութիւն երգոց երգոյն Սողոմոնի», չորս ներբող, գանձեր, տաղեր (թիւով 30-էն աւելի), «Մատեան ողբերգութեան» չափածոյ աղօթագիրքը, թուղթեր եւ այլ գործեր։ Այդ երկիրներէն լաւագոյնները տաղերն են եւ «Մատեան ողբերգութեան» քնարական չափածոյ աղօթագիրքը։ === Մատեան ողբերգութեան === [[Պատկեր:Saint Gregory Of Narek.jpg|մինի|ձախից|Գրիգոր Նարեկացիի նկարը [[Վատիկան]]ի մէջ]] Նարեկացիէն՝ մեզի հասած գրական ժառանգութեան կարեւորագոյն ստեղծագործութիւնը «Մատեան ողբերգութեան»ն է, որ հայ միջնադարեան գրականութեան միտքի ամենամեծ արգասիքն է, մարդկութեան ստեղծած գեղարուեստական մեծագոյն արժէքներու թիւին կը պատկանի։ Աղօթագիրքը ամփոփումն է այն լաւագոյնին, զոր ստեղծած է հայ քերթողական միտքը հնագոյն ժամանակներէն մինչեւ Ժ. դար։ Աղօթագիրքը բաղկացած է 95 գլուխներէ։ Ժանրային առումով անիկա քնարական-հոգեւոր է։ Յայտնի չէ, թէ քանի տարուան ընթացքին գրուած է աղօթագիրքը, սակայն աւարտած է մահէն մէկ տարի առաջ՝ 1002-ին։ Աղօթագիրքը գրաբարէն աշխարհաբարի վերածած է [[Մկրտիչ Խերանեան]]։ Հայ գրականութեան մէջ բազմաթիւ են աշխարհաբար թարգմանութիւնները։ [[Վազգէն Գէորգեան]] թարգմանած է աղօթագիրքին ծաղկաքաղը։ Գրականութեան պատմութեան մէջ Նարեկացին թերեւս առաջինն է, որ լայնօրէն օգտագործած է բաղաձայնութիւնը, ոտանաւորին երաժշտութեան համար։ Աղօթագիրքը յայտնի է «Նարեկ» անունով։ Զանազանուելով քնարական բանաստեղծութիւններու միւս հեղինակներէն՝ Նարեկացի պատմողական բնոյթի տարրեր բնաւ չէ օգտագործած։ Բայց բանաստեղծութիւնը էապես ունի իր սկիզբն ու վերջը, ներքին գարգացման կուռ միասնութիւնն ու ամբողջականութիւնը։ Բանաստեղծութեան մէջ խտացած են բանաստեղծին ողբերգական ապրումները, տարակոյսները, թէ ինք կրնա՞յ միանալ Աստուծոյ։ Ան կը տարակուսի,թէ՝ կրնա՞յ հասնիլ իր իտէալին՝ Աստուծոյ, որովհետեւ հետզհետէ կ'աճին իր մեղքերը։ Մինչդեռ Աստուծոյ հասնելու համար պէտք է մարդու գործերն ու վարմունքները, յոյզերն ու զգացումները մաքուր ըլլան ամէն տեսակի թերութիւններէ, ամէն տեսակի բացասական գիծերէ։ Կատարեալ մաքրութեան հասնելու համար, մարդ պէտք է ամէն ձեւով խոստովանի ու դատապարտէ իր վատ արարքները եւ մեղքերը։ Բանաստեղծը ինքզինքին մեղքեր ու յանցանքներ կը վերագրէ, կը դատապարտէ այն բոլոր բացասականը, զոր նկատած է մարդկային կեանքին ու իրականութեան մէջ։ Ան կը նկատէ, որ մարդկային ծնունդներէն ոչ մէկը իրեն չափ մեղաւոր չէ եղած, որովհետեւ չէ կրցած միտքի երիվարը բանականութեան սանձով կանգնեցնել եւ, «... մութ խորհուրդներու մէջէն սլանալով», մարդոց գործած բոլոր հին չարիքներուն նորերը։ Նոյնիսկ արարիչին դէմ նենգամիտ գտնուած է, ըմբոստացած, աստուածամարտ մտածումներ ունեցած է ու չէ վախցած անոր սպառնալիքներէն։ «Մատեան ողբերգութեան» մէջ ան կ'ըսէ. - Սպառնացար, եւ ոչ զարհուրեցայ, Արգահատեցեր՝ եւ ոչ երբեք լուայ, Որ է ապստամբութեան յայտնի նշանակ։ Կործանելու սարսափներուն յաճախ կը յաջորդէ փրկուելու յոյսը՝ մեղքերու խոստովանութեան հետ կապուած։ Աղօթագիրքին արտակարգ յուզիչ, ընթացքը կ'աւարտի լաւատեսութեան յաղթանակով, փրկութեան եւ աստուածային էութեան հետ միանալու՝ աստուածանալու հաւատքով։ Ինչպէս որոշ խորհրդազգածներ, այնպէս ալ խորհրդազգած Գրիգոր Նարեկացի կատարելութեան ձգտող մարդու իտէալը՝ ստեղծած է յառաջացնելով կատարեալ էակի՝ Աստուծոյ պաշտամունքը։ Ան կը լուծէ մարդ եւ Աստուած, բնութիւն եւ Աստուած յարաբերութիւնը։ Աստուած ամէնուրեք է եւ ամէն ինչի մէջ: - Զի դու միայն ես երկնքում անճառ եւ երկրում՝ անզնին, Գոյութեան տարրերի մէջ եւ աշխարհի բոլոր ծագերում, Սկիզբն ամէն ինչի, եւ ամէն ինչի մէջ՝ ամբողջ լրումով։ Աղօթագիրքին բովանդակութեան զարգացման ինքնատիպութիւնը, յոյզերու, տրամադրութիւններու արտայայտութիւնն ու պատկերացումը կը պահանջէին բանաստեղծական նորանոր հնարներ ու միջոցներ։ Բանաստեղծը խորապէս գիտակցած է իր ստեղծագործութեան էութեան առանձնայատկութիւններուն եւ, անոնց համապատասխան, արտայայտչական ձեւեր ստեղծելու անհրաժեշտութիւնը։ թէ՛ մարդկային կեանքի իրադարձութիւնները, թէ՛ բնութեան երեւոյթները օգտագործուած են բանաստեղծին կողմէ իբրեւեւ համեմատութիւններ ու փոխաբերութիւններ՝ ապրումներու եւ հոգեվիճակներու գեղարուեստական մարմնաւորման համար։ Նարեկացիի փոխաբերութիւնները, համեմատութիւնները, մակդիրները, որոնք բանաստեղծութեան մէջ կը յորդորեն հեղեղի նման, միշտ ինքնատիպ են, համարձակ եւ գեղագիտական բարձր ճաշակի ու զգացողութեան արտայայտութիւն։ Ժամանակի գրական լեզուն՝ գրաբարը, ինչ հարստութեան որ հասած էր պատմիչներու, եկեղեցական գրողներու ու բանաստեղծներու գործերուն մէջ, չէր կրնար Նարեկացիի ստեղծագործական երեւակայութեան անսահման թռիչքը, իրարամերժ խոհերու եւ զգացումներու բոլոր նրբերանգները արտայայտել։ Անոնցմէ առաջ բուն բանաստեղծական լեզուն շատ աւելի աղքատ ու միատարր էր, քան մեր պատմիչներու լեզուն։ Եկեղեցական կանոններուն հետեւիլը կը խանգարէր հոգեւոր երգերու (շարականներու) հեղինակներուն լեզուական նոր մուծումներ կատարել այն աստիճանի, որ անոնց լեզուական անհատականութիւնը գրեթէ կը կորսուէր։ «Մատեան ողբերգութեան» աղօթագիրքին յաւերժ մնայուն գեղարուեստական արժէքը, բովանդակութեան խորութեան ու մեծութեան հետ, պայմանաւորուած է անոր բանաստեղծական արուեստի անսահման հարստութեամբ։ Նարեկացիի բանաստեղծական արտայայտչական միջոցներն ու ձեւերը անսպառ են, բազմազան ու գունագեղ, իսկ բառարանը՝ հայ գրականութեան մէջ ամենահարուստը։ Գրիգոր Նարեկացի գրականութեան մէջ մնաց անգերազանցելի՝ բովանդակութեան համապատասխան ոտանաւորի տարբեր չափեր ստեղծելու եւ օգտագործելու, ռիթմի ու երաժշտականութեան անկրկնելի արդիւնքներու հասնելու հարցին մէջ։ [[Միսաք Մեծարենց]] ճիշդ նկատած է, թէ Նարեկացի «գիտէր ծովաձայն հնչեցնել բառերը»։ Նարեկացի, իբրեւ երաժիշտ, նոր շունչ ու կեանք տուած է հայ միջնադարեան մասնագիտացած երգարուեստին։ Յատկապէս իր տաղերուն երաժշտական բաղադրիչներուն մէջ յաղթահարուած են [[շարական]]ներու հին, ութ-ձայնի դրութեան կապուած եղանակներու կազմութեան՝ տուեալ պատմաշրջանի համար արդէն քարացած ձեւերը։ Ընդհանրապէս նախատեսուած չըլլալով պարտադիր-կիրառական նպատակներու համար՝ տաղերը ազատ մնացած են եկեղեցական կանոնական մտածողութենէն ու աւելի անկաշկանդ (քան, օրինակ, շարականները) հարստացած են ժող-գուսանական արուեստէն եկող կենսունակ տարրերով։ «Մատեան ոդբերգութեան» աղօթագիրքին գեղարուեստական անընդգրկելի մեծութեան ամենացայտուն ապացոյցներէն է մեր գրականութեան վրայ ձգած անոր հսկայական ազդեցութիւնը։ Անկէ սորված եւ ներշնչուած են ոչ միայն միջնադարու, այլեւ նոր ժամանակներու հայ բանաստեղծութեան նշանաւոր դէմքերը։ «Մատեան ողբերգութեան» աղօթագիրքը, ամբողջական կամ մասնակի, թարգմանուած է մօտաւորապէս 30 լեզուներու։ == Գանձերը == [[Պատկեր:Grigor Narekatsi.JPG|մինի|Նարեկացիի պատկերը Մոսկուայի Ս. Խաչ մայր տաճարի պատին]] Նարեկացիի ստեղծագործութիւններուն մէջ առանձին տեղ կը գրաւեն գանձերը՝ գրուած յատուկ տօնին երգուելու նպատակով։ Պահպանուած են շուրջ տասը գանձեր, ուր կը գովաբանեն տօնին խորհուրդը։ Գանձերը սերած են աւանդական քարոզէն եւ ունին քարոզին բնորոշ ձեւական յատկանիշներ։ Գանձերը առաջին կիրառողը եղած է Գրիգոր Նարեկացին։ «Գանձ» անունը կը ծագի Նարեկացիի ստեղծագործութիւններէն, որոնք կը սկսին «Գանձ» բառով՝ որմով կը պահպանուի հեղինակին անուան սկզբնադիրը եւ ամբողջութեան մէջ դուրս կը բերէ «Գրիգորի երգ» ծայրակապը։ Նարեկացիի գանձերուն բնորոշ են հետեւեալ յատկանիշները. գանձերու առաջին տուներուն մէջ կը փառաբանուի տուեալ տօնը կամ սուրբին յիշատակը, իւրաքանչիւր տուն կ'աւարտի կրկներգով:Վերջին հատուածներուն մէջ առկայ են ննջեցեալներուն ողորմութեան արժանացնելու եւ աղաչողին սէր եւ բարի գործեր պարգեւելու մասին աղօթքներ, գանձերը կ'աւարտին հին քարոզներէն վերցուած տողերով։ == Տաղերը == Նարեկացիէն պահպանուած են նաեւ շուրջ երկու տասնեակ տաղեր, որոնք իրենց բովանդակութեամբ կը կապուին գանձերուն հետ, որովհետեւ նուիրուած են եկեղեցական որոշ տօներու։ Նարեկացի տաղերուն մէջ արտայայտած է կրօնական տրամադրութիւններ եւ գաղափարներ՝ իրական կեանքէ քաղուած պատկերներով։ Այս ձեւով ան օտար բանաստեղծութենէն ընդօրինակած է աւանդական որոշակի ձեւեր եւ բանաստեղծութեան մէջ ներդրած է սեփական ընկալումներու շնորհիւ ինքնուրոյն պատկերներ գործածելու սկզբունքը։ Տաղերուն մեծ մասը իրենց գաղափարական բովանդակութեամբ եւ արտայայտչական ձեւերով կ'արտացոլան Ժ. դարու հասարակական կեանքի տեղաշարժերը։ Ճիշդ է, տաղերուն մէջ մարդու ներաշխարհին, անոր խոհերուն ու ապրումներուն պատկերները դեռ այնքան խոր չեն, բայց «Մատեան ողբերգութեան» մէջ անոնք կը հասնին գերօրինակ ուժի ու բարձրութեան։ Գեղեցկութեան իտէալը սովորաբար կը մարմնաւորէ տիրամայրը։ Անոր ամենավառ արտայայտութիւններէն է «Տաղ Վարդավառի»-ն, որ հեղինակին լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն է։ Վարդի եւ շուշանի գոյնզգոյն ծաղիկներու պատկերներով հեղինակը կը նկարագրէ Քրիստոսի Պայծառակերպութեան աւետարանական դրուագը։ Իր չափազանց հարուստ գիտելիքներու եւ անբասիր վարքին շնորհիւ Նարեկացի շուտով մեծ համբաւ կը շահի։ Անոր մասին կը հիւսուին զանազան աւանդութիւններ, որոնց մէկ մասը բանաւոր կամ գրական մշակումով մեզի հասած է։ «Տաղ Ծննդեան»-ին մէջ հեղինակը կը ներկայացնէ [[Աստուածածին]]ը իր ողջ գեղեցկութեան մէջ՝ նկարագրելով նոյնիսկ Աստուածածնին հանդերձանքը։ Եթէ մինչ այդ Աստուածածինը կը ներկայացուէր շարականներուն մէջ իբրեւ կանանց մէջ ամենագովելին եւ բարեխօս իր Որդւոյն առջեւ, ապա Նարեկացիի քով աւանդական այս մօտեցումը առաջինը ըլլալով փոխուած է։ Նարեկացիի արժէքաւոր ստեղծագործութիւններէն է նաեւ «Յարութեան տաղը»։ Այստեղ կը ներկայացուին, թէ ինչպէս [[Մասիս]]ի լանջէն կ'իջնէ սայլը, զոր քաշող սայլապանը կը նմանի [[Մովսէս Խորենացի|Խորենացի]]ի նկարագրած [[Հայկ Նահապետ|Հայկ նահապետ]]ին։ == Այլ == Նարեկացիի առաջին մեծ աշխատանքը «Երգ երգոցի» մեկնութիւնն է՝ գրուած 977-ին, [[Վասպուրական]]ի [[Անձեւացեաց գաւառ]]ի [[Գուրգէն-Խաչիկ]] իշխանի պատուէրով։ Նարեկացի այստեղ կը զարգացնէ այն միտքը, թէ մարմնաւորի, առարկայականի, տեսանելիի միջոցով [[Սողոմոն]] արտայայտած է աստուածայինը, որովհետեւ աշխարհն ալ Աստուծոյ արարչագործութեան արդիւնք է, եւ աստուածայինը դրսեւորած է առարկայական աշխարհին մէջ. «Ի ձեռս մարմնաւորաց տեսցուք զհոգեւորս»։ Ըստ Նարեկացիի՝ տղամարդու եւ կնոջ սէրը, որ հարսի եւ փեսայի սէր է, երբ կ'օրհնուի [[Ս.Պսակ|Ս. Պսակ]]ով, զուրկ չէ Հոգիի շնորհքէն։ Հետեւաբար՝ սուրբ ընտանիքի գաղափարը Նարեկացիի հիմք կու տայ արդարացնելու տղամարդու եւ կնոջ սէրը։ Նարեկացիի գրիչին կը պատկանի նաեւ «Ապարանից խաչի պատմութիւն» վերնագրով երկ մը, զոր գրած է Մոկաց աշխարհի [[Ապարանք (արեւմտահայերէն )|Ապարանք]] գիւղի վանական համալիրի կառուցման առիթով։ Գեղարուեստական արժէք կը ներկայացնեն նաեւ Նարեկացիի «Ճառ ներբողի» եւ «Գովեստ երգաբանութեան Տիրուհւոյն» ներբողեանները՝ նուիրուած Սուրբ Աստուածածինին։ == Մեծերը Գրիգոր Նարեկացիի մասին == Նարեկացի կարապետն ու մարգարէն էր աստուածային ողորմութեան։ Դժուար է գտնել որեւէ մէկը, որ հաւասարի անոր մարդկային սրտին մէջ թեւաւորուած անդնդային թշուառութիւնները քննելու առումով։ == Գործերը == «Մատեան ողբերգութեան» բանաստեղծութիւն, 95 գլուխով «Տաղ ծննդեան» «Տաղ յայտնութեան» «Տաղ յարութեան» «Տաղ վարդավառի» «Տաղ ջրօրհնեաց» «Տաղ Աստուածածնի» «Տաղ համբարձման» «Տաղ Տեառնընդառաջի» «Տաղ Քառասուն Մանկանց» «Տաղ Ղազարոսի յարութեան» «Տաղ Հովհաննէս Մկրտիչի» «Տաղ Հոգեգալստեան» «Տաղ Եկեղեցւոյ» «Տաղ Գրիգոր Լուսաւորիչի» «Տաղ Վերափոխման» «Տաղ Խաչի» «Տաղ Առաքելոց» «Մեղեդի ծննդեան» == Երկերու մատենագիտութիւն == * Գիրք աղօթից, [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1702, 697 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1726, 432 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1736, 568 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1755, 576 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1763, 640 էջ: * Բանք աղօթից, [[Վենետիկ]], 1763, 312 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1774: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1782, 640 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1789, 371 էջ: * Գիրք աղօթից, Վենետիկ, 1789, 394 էջ: * Մեկնութիւն Երգոց երգոյն Սողովմոնի, Վենետիկ, 1789, 216 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1790, 350 էջ: * Գիրք աղօթից, [[Վենետիկ]], 1795, 429 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1802, 410 էջ: * Աղօթամատոյց պատկերազարդեալ, Վենետիկ, 1804, 296 էջ: * Դրութիւնք յոգնաթախանձ բանից օգտակարաց, Կ. Պոլիս, 1806, 402 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1807: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Վենետիկ, 1807, 404 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1812, 410 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1821, 390 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1822, 488 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1826, 410 էջ: * Ճառք, գանձք եւ տաղք, Վենետիկ, 1827, 487 էջ: * Մատենագրութիւնք, Վենետիկ, 1827, 487 էջ: * Յորում Պատմութիւն սրբոյ Ապարանից, ներբողք ի ս. Յակոբ հայրապետ Մծբնայ, հանդերձ գանձիւք հոգւոյն սրբոյ եւ եկեղեցւոյ եւ խաչին, Վենետիկ, 1827, 253 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1829, 408 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1832, 439 էջ: * Ողբերգութիւն, Վենետիկ, 1833, 636 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, ա. տ., 1834, 649 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1835, 439 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1836, 488 էջ: * Նարեկ աղօթից, Կ. Պոլիս, 1839, 439 էջ: * Մատենագրութիւնք, Վենետիկ, 1840, 536 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Վենետիկ, 1844, 600 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1844, 588 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1845, 388 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1847, 416 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1850, 384 էջ: * Ողբերգութիւն, Վենետիկ, 1851, 600 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1852, 430 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1858, 368 էջ: * Ողբերգութիւն, Փարիզ, 1860, 424 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1864, 476 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1866, 333 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Իզմիր|Զմիւռնիա]], 1867, 518 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երուսաղէմ, 1868, 518 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Զմիւռնիա, 1870, 520 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1870, 483 էջ: * Ողբերգութիւնք, [[Երուսաղէմ]], 1875, 396 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երուսաղէմ, 1886, 480 էջ: * Ողբերգութիւն, [[Վենետիկ]], 1893, 648 էջ: * Աշխարհաբար Նարեկ, Կ. Պոլիս, 1902, 516 էջ: * Մատենագրութիւնք, [[Թբիլիսի|Տփղիս]], 1905, 396 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, [[Գահիրէ]], 1926, 368 էջ: * Նարեկ (Ողբերգութիւն), Կ. Պոլիս, 1926, 549 էջ: * Ողբերգութիւն, Վենետիկ, 1926, 734 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, [[Երուսաղէմ]], 1931, 628 էջ: * Ողբերգութիւն, Երուսաղէմ, 1936, 780 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Բուենոս Այրես|Պուէնոս Այրէս]], 1948, 338 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1950, 484 էջ: * Գիրք աղօթից, Իսթանպուլ, 1954, 776 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Իսթանպուլ, 1955, 129 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1956, 509 էջ: * Տաղեր, Երեւան, 1957, 128 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 1960, 409 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1960, 520 էջ: * Ողբերգութիւն, Երուսաղէմ, 1964, 773 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1966, 488 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], [[Երեւան]], 1970, 128 էջ: * Մատյան ողբերգության: Տաղեր, Երեւան, 1979, 655 էջ: * Տաղեր եւ գանձեր, Երեւան, 1981, 312 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Երեւան]], 1985, 1124 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Անթիլիաս]], 1986, 341 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Պէյրութ]], 1990, 112 էջ: * Տաղեր, Երեւան, 1991, 142 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 1994, 470 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Թեհրան]], 1996, 501 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 1996, 388 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Երեւան, 1999, 472 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Անթիլիաս, 1999, 496 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2001, 412 էջ: * Խրատ ուղիղ հաւատքի եւ առաքինի մաքուր վարքի, Անթիլիաս, 2002, 189 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2003, 592 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Թեհրան, 2003, 597 էջ: * Մատեան ողբերգութեան եւ այլ երկասիրութիւնք, Անթիլիաս, 2003, 726 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2003, 652 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2004, 688 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Պէյրութ, 2004, 93 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2005, 626 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, [[Անթիլիաս]], 2005, 496 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2007, 644 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]]: Տաղեր, Երեւան, 2007, 472 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2008, 484 էջ: * Աղոթագիրք, Էջմիածին, 2009, 214 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2010, 484 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2011, 484 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Վաղարշապատ|Էջմիածին]], 2012, 656 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2012, 640 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Էջմիածին, 2013, 632 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2013, 644 էջ: * Մատյան ողբերգության, Էջմիածին, 2013, 456 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]]: Տաղեր, Երեւան, 2013, 592 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2013, 640 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2014, 356 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2014, 548 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2014, 553 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Երեւան, 2014, 626 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2014, 648 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2015, 490 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2015, 493 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Էջմիածին, 2015, 688 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Երեւան, 2015, 688 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2015, 758 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Թեհրան, 2015, 760 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2016, 592 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2016, 425 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Էջմիածին, 2016, 688 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2016, 656 էջ: == Գրականութիւն == * Չօպանեան Ա., Դէմքեր, Փարիզ, 1924։ * Աբեղեան Մ., Հայոց հին գրականութեան պատմութիւն, գիրք 1, Ե., 1944։ *Մկրտիչ Մկրեան, Գրիգոր Նարեկացի, Ե., Երեւանի համալսարանի հրատարակչութիւն, 1951, 306 էջ։ * Թահմիզեան Ն., Կոմիտասը եւ Նարեկացու տաղերը, «ԲԵՀ», 1969, N 3։ * Читая Нарекаци, Е., 1974. *Զաւէն Աւետիսեան, Նարեկացիին Մատեանը, Ե., 2004։ *Dorfmann-Lazarev, Igor (2006) '«Manto terrestre dell’immagine solare»: Note sul linguaggio cristologico di Gregorio di Narek.' In: Mahe, J.P. and Zekiyan, B.L., (eds.), Saint Grégoire de Narek: théologien et mystique. Rome: PIO, pp.&nbsp;113–138. (Orientalia Christiana Analecta, vol. 275). *Սամուէլ Պօղոսեան «Իմ Նարեկացին», Երեւան,2007 http://grigornarekaci.su/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305030357/http://grigornarekaci.su/ |date=2016-03-05 }} *Հրաչիկ Միրզոյեան, Նարեկացագիտական հետազօտութիւններ (յօդուածների ժողովածու), Ե., ԵՊՀ, 2010, 395 էջ։ * Ս.Պօղոսեան, «Գրիգոր Նարեկացիին «Հաւատարմատը» , Եր.2015 http://grigornarekaci.su/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305030357/http://grigornarekaci.su/ |date=2016-03-05 }} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Միջնադարեան բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ աստուածաբաններ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] jxmr5ng2cdgr2u1vhw6fxf1c8qlszcs 0 3053 250316 249845 2026-04-17T09:55:00Z HoMen 269 250316 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|պատկեր=Yervant A Shrchanavard, 1925.jpg|նկարագրութիւն=Լեւոն Էսաճանեան․ Ազգային վարժարանի ուսուցիչ եւ 1925-ի շրջանաւարտները}} '''Լեւոն Էսաճանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ բանաստեղծ, ուսուցիչ, մշակութային գործիչ։ == Կենսագրութիւն == Եսաճանեան ծնած է Ատալիա, [[Շապին Գարահիսար|Շապին Գարահիսար։]] Ծնողքը սերած է [[Թամզարա]] գիւղէն։ Փոքր տարիքին հայրը կը կորսնցնէ (սպաննուած է թուրքերուն կողմէ) եւ մօր հետ [[Պոլիս]] կը փոխադրուին։ Կրթութիւնը ստացած է [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսոյ]] մէջ։ Հոն յաճախած է Ետի-Գուլէի ազգային որբանոցը, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է [[1900 թուական|1900]]-ին։ Տարի մը ետք սկսած է աշխատակցիլ [[Մանզումէ էֆքեար|''Մանզումէ էֆքեար''ին]], ու աւելի ետք լայնօրէն աշխատակցած է պոլսահայ մամուլի բազմաթիւ անուններու հետ։ [[Եղիա Տէմիրճիպաշեան|Եղիա Տէմիրճիպաշեանի]] թաղումին արտասանած քերթուածը մաս կազմած է անոր նուիրուած բանաստեղծական երախայրիքին ([[1909 թուական|1909]])։ Ան նամակագրութիւն պահած է [[Դանիէլ Վարուժան|Դանիէլ Վարուժանին]] հետ, անոր Կանտ համալսարան ([[Պելճիքա|Պելճիկա]]) եղած ատեն։ [[Մեծ Եղեռն|Մեծ Եղեռնի]] օրերուն, Լեւոն Էսաճանեան [[Անգարա]] կ՛աքսորուի, ապա՝ [[Եոզղատ|Եօզղատ]] ու Սինոպ։ Զինադադարին Պոլիս կը վերադառնայ եւ կը հրատարակէ [[Դանիէլ Վարուժան|Դ․ Վարուժանին]] նուիրուած փոքրածաւալ մենագրութիւն մը, որ սակայն կ՛ենթարկուի [[Մկրտիչ Պարսամեան|Մկրտիչ Պարսամեանի]] խիստ քննադատութեան որպէս «գաղափարներու տարտամ ու շփոթ ամբողջութիւն մը»։ [[1922 թուական|1922]]-ին հաստատուած է [[Աթէնք]], ուր զբաղած է ուսուցչութեամբ<ref>Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. յանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազեան (գլխ. խմբագիր) եւ ուրիշներ, Երեւան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.1, Աբալեան-Ղուշչեան, 2005:</ref>։ Աթէնքի մէջ հրատարակուող «<nowiki/>[[Նոր Օր|Նոր Օր»ին]] մէջ պարբերաբար հրատարակուած են անոր գրութիւնները։ Սակայն կեանքը թշուար եւ ապառողջ պայմաններու մէջ, առողջութիւնը հիւծած են։ Մահացած է 29/30 Դեկտեմբեր [[1935 թուական|1935]]-ին եւ թաղուած է [[Քոքինիոյ հայկական գաղութ|Գոքինիոյ]] գերեզմանատան մէջ։ == Յետ մահու == 1965ի եւ 1987ի հրատարակութիւններուն մէջ, Էսաճանեանի ու [[Դանիէլ Վարուժան|Վարուժանի]] նամակները լոյս տեսած էին խորհրդահայ ուղղագրութեամբ։ Նամականիէն ի յայտ եկած է թէ Էսաճանեան խորհրդապաշտութիւնը կը դաւանէր։ Նամակները լոյս տեսած են [[Բագին|Բագինի]] մէջ, [[Վարդան Մատթէոսեան|Մատթէոսեան Վարդանի]] ստորագրութեամբ։ == Ստեղծագործութիւններ == * «Այրած քնար մը Բինկեանի մոխիրներուն վրայ», բանաստեղծութիւններու ժողովածու, 1909։ * «Փանդիռ», բանաստեղծութիւններու ժողովածու, 1911։ * «Եղիա Տէմիրճիպաշեան», ուսումնասիրութիւն, 1909։ * «[[Դանիէլ Վարուժան]]», ուսումնասիրութիւն, 1919։ * «[[Մինաս Չերազ]]», ուսումնասիրութիւն, 1928։ Լեւոն Էսաճանեան, [[Եղիշէ Արք. Դուրեան]], [[Աւետիք Իսահակեան]], [[Մատթէոս Զարիֆեան]], [[Եդուարդ Գօլանճեան|Եդ. Գոլանճեան]] եւ [[Նշան Պէշիկթաշլեան]] իրենց մասնակցութիւնը բերած են [[Թէոդիկ]]ի «Ամէնուն տարեցոյցը» (ԺԹ.) 1925-ի տարուան հատորին գրական բաժինին մէջ, որ պատրաստուած է [[Քերքիրա (կղզի)|Քորֆու կղզիին]] մէջ եւ լոյս տեսած՝ [[Վիեննա]]յի [[Մխիթարեան Միաբանութիւն|Մխիթարեան հայրերու]] տպարանին մէջ<ref>[http://www.aztagdaily.com/archives/71463 «Ամէնուն Տարեցոյցը 1923, 1924 Եւ 1925» (Հեղինակ` Թէոդիկ)]</ref>։ <ref>[AI Overview +1 Եդի Գուլէի (Յոթ Աշտարակ) հայկական ազգային որբանոցը պատմական Կոստանդնուպոլսի (Պոլիս) կարեւոր հաստատություններից է եղել, որը հիմնականում գործել է 20-րդ դարի սկզբին՝ Հայոց ցեղասպանության և դրան հաջորդող տարիներին, ապաստան տալով հազարավոր հայ որբերի: Այն հայտնի է եղել նաև որպես Գարակէօզեան որբանոց (որը գտնվել է Շիշլիում, սակայն երբեմն շփոթվել կամ համատեղվել է Ստամբուլի այլ որբանոցների հետ) կամ Եդի Գուլեի Փրկիչ ազգային հիվանդանոցին կից գործող որբանոց:]</ref> <ref>[AI Overview Նշան Պէշիկթաշլեանի «Փարաւոն Սէմ-Անտոն» երգիծական պատումին մէջ (հրատարակուած «Հայրենիք» ամսագրի 1928-ի սեպտեմբերեան թիւին մէջ) Էսաճանեանը կը պատկերուի որպէս ծաղրական, ինքնահաւան եւ անհեթեթ կերպար։ Ան կը ներկայացնէ տիպիկ երգիծական գործող անձ, որու արարքները կը բացայայտեն մարդկային թերութիւններն ու Պէշիկթաշլեանին յատուկ հումորը։ ]</ref> == Աղբիւրներ == * Վրոյր Մազմանեան, «Տարօրինակ բանաստեղծը՝ Լեւոն Էսաճանեան», ''Նայիրի,'' 2 յուլիս 1972, էջ 4 (յետմահու վերատպումը տե՛ս նոյն, ''Յուշեր եւ վկայութիւններ,'' Պէյրութ, տպ. Կաթողիկոսութեան Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, 1991, էջ 238-247)։ * «Կեանք եւ Արուեստ» - Մկրտիչ Պարսամեանի հեղինակած «Լեւոն Էսաճանեան» յօդուածը հրատարակուած է «Կեանք եւ Արուեստ» պարբերականի 1936 թուականի Մարտ ամսուան թիւին մէջ, էջ 85։ Բագին - Այս յօդուածը կարեւոր աղբիւր է Լեւոն Էսաճանեան-ի (արեւմտահայ բանաստեղծ, արձակագիր) կեանքի եւ ստեղծագործութեան ուսումնասիրութեան համար, որ յաճախ կը յիշատակուի գրականագիտական հետազօտութիւններու մէջ։ ''AI Overview'' * Լեւոն Էսաճանեանի «Անմահները. Դանիէլ Վարուժան (կեանքը եւ գործը)» գիրքը, տպագրուած 1919-ին Պոլիս, Մ. Սանճագճեանի տպարանին մէջ, Դանիէլ Վարուժանի կեանքի եւ ստեղծագործութեան նուիրուած կարեւոր ուսումնասիրութիւններէն է : 44-րդ էջը (եւ ընդհանուր գործը) կը ներկայացնէ արեւմտահայ մեծ բանաստեղծի գրական ժառանգութիւնը, յուշեր եւ վերլուծութիւններ: Այս աշխատութիւնը կը հանդիսանայ վկայութիւն մը՝ Վարուժանի ողբերգական մահուան անմիջապէս յաջորդող շրջանին անոր գրականութեան գնահատման մասին:''AI Overview'' * Սարհատի (Ստեփան Թապագեան) «Բանաստեղծ Լեւոն Էսաճանեան» հոդվածը տպագրվել է «Նայիրի» պարբերականում, 1936թ. մայիսին, էջ 8-ում ։ Սա Լեւոն Էսաճանեանի ստեղծագործական կյանքին և բանաստեղծական կերպարին նվիրված քննադատական կամ հուշագրական նյութ է, որը հեղինակել է յունաբնակ գրադատ Ստեփան Թապագեանը։''AI Overview'' <ref>[https://www.armenika.gr/prosopa/137-prosopa/1033-levon-esatzanian Արմենիքա պարբերաթերթ, Levon Esatzanian{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://pakine.net/archives/9366 Բագին․ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾ Լեւոն Էսաճանեան (1885-1935) -ԴԱՆԻԷԼ ՎԱՐՈՒԺԱՆԷՆ ՆԱՄԱԿԻ ՄԸ ՆՈՐԱՅԱՅՏ ԲՆԱԳԻՐԸ, ՄԱՏԹԷՈՍԵԱՆ ՎԱՐԴԱՆ]</ref><ref>[https://archive.hrantdink.org/i/5f05b4c729dab374477d6800/4?l=hy Հրանդ Տինք Հիմնարկի Արխիւ / Թիւ 1.2.4.46, Է.12-14 Տարօրինակ Բանաստեղծը՝ Լեւոն Էսաճանեան - Գրեց՝ Վրոյր Մազմանեան, 1972-11-15]</ref> <ref>[https://pubhtml5.com/aawx/giyo/ Ջահակիր, Յաւելուած ԼԲ. - Tchahagir, Supplement No. 32 Ջահակիր, Յաւելուած ԼԲ. - թիւ 32, ԼՈՒՍԻՆ Գահիրէ, 1909-1910 Խմբագիրներ` Մարտիրոս Պալաեան, Սահակ Թիւրապեան, Արսէն Շամլեան, Նուպար Գէորգեան։ ... Լեւոն Էսաճանեան ]</ref><ref>[https://books.google.gr/books/about/%D4%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A7%D5%AC_%D5%8E%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%B6.html?id=oxCDlEngcuQC&redir_esc=y Դանիէլ Վարուժան: (կեանքն եւ իր գործը) Լեւոն Էսաճանեան Tpagr. M. Sanchagchean, 1919 - 93 էջեր]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{DEFAULTSORT:Էսաճանեան, Լեւոն}} [[Ստորոգութիւն:1890 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:1935 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ մշակութային գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]] [[Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Շապին Գարահիսար ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] 31cfe8pglwru8q5td9cc7ctpas3ou6s 0 4618 250270 240456 2026-04-16T14:37:51Z ~2026-23339-00 14306 250270 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Անաստաս Միկոյեան | բնագիր ԱԱՀ = Անաստաս Յովհաննէսի Միկոեան | պատկեր = A.I. Mikoyan TASS Portrait Trim Edit.jpg | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = [[25 Նոյեմբեր]] [[1895 թուական|1895]] | ծննդավայր = [[Սանահին]] | վախճանած է = [[21 Հոկտեմբեր]] [[1978 թուական|1978]] (82 տարեկանին) | մահուան վայրը = Մոսկուա | քաղաքացիութիւն = [[ԽՍՀՄ]] | հպատակութիւն = | ազգութիւն = [[հայեր|Հայ]] | ալմա մատեր = | կրօնք = [[աթեիզմ]] | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = քաղաքական գործիչ եւ դիւանագետ | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = [[Ստեփան Միկոյեան]], [[Ալեքսէյ Միկոեան]] եւ [[Սերգօ Անաստասի Միկոեան]] | պարգեւներ և մրցանակներ = Լենինի շքանշան, Կարմիր աստղի շքանշան, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս եւ Հոկտեմբերեան Հեղափոխութեան շքանշան | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} [[Պատկեր:Anastas Mikoyan namak.jpg|thumb|մինի|խսհմ ներքին գործերու ժողկոմ Եժովի նամակը, ուր ան [[Ստալին]]ին կը փոխանցէ 2000 հայերու գնդակահարելու Անաստաս Միկոյեանի խնդրանքը]] '''Անաստաս Յովհաննէսի Միկոեան''' ({{lang-ru|Анастас Иванович Микоян}}, [[25 Նոյեմբեր]], [[1895 թուական|1895]], [[Սանահին (գիւղ)|Սանահին]] գ. — [[21 Հոկտեմբեր]], [[1978 թուական|1978]], [[Մոսկուա]]), Խորհրդային պետական ու քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1943): Յայտնի է որպէս խորհրդային ժամանակաշրջանի ամենաերկար քաղաքական կենսագրութիւն ունեցող գործիչներէն մէկը (1919-1974), որ նոյնիսկ դարձած է քաղաքական սատիրայի թեմայ<ref>[http://izvestia.ru/news/308952 "Он сам смеялся над шуткой "от Ильича до Ильича"]</ref><ref>{{Cite web |url=http://anekdotov.net/anekdot/all/oilichabezinfarktaiparalichapodzagolovokpjatdesjatletvstruju.htm |title=Микоян пишет мемуары… |accessdate=2016-01-07 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313213126/http://anekdotov.net/anekdot/all/oilichabezinfarktaiparalichapodzagolovokpjatdesjatletvstruju.htm |dead-url=yes }}</ref>: Յայտնի է նաեւ Հայաստանի մէջ 1500-2000 հայերու, որոնցմէ են՝ Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու սպաներու, մշակութային եւ քաղաքական գործիչներու գնդակահարութիւնը կազմակերպելու նպատակով ԽՍՀՄ ներքին գործերու ժողկոմ Եժովի միջոցով [[Իոսիֆ Ստալին|ստալինին]] ուղղուած կը դիմէ-խնդրանքով,<ref>Ռուսաստանի պետական արխիւի սոցիալ-քաղաքական պատմութեան բաժնի բարերար:</ref><ref>[http://www.alexanderyakovlev.org/almanah/inside/almanah-doc/1006600 1] [http://operativ.am/?p=74556/%D4%B1%D5%B5%D5%B6-%D6%83%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A9%D5%A8,-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%BE-%D4%B1%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%BD-%D5%84%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%AD%D5%B6%D5%A4%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A7-%D5%8D%D5%BF%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%B6-%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A3%D5%B6%D5%A4%D5%AF%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%BE%D5%B8%D5%B2-%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%A9%D5%AB%D5%BE%D5%A8-700-%D5%B8%D5%BE-%D5%A1%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%A1%D6%81%D5%B6%D5%A5%D5%AC-(%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A1%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D6%80) 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311003202/http://operativ.am/?p=74556/%d4%b1%d5%b5%d5%b6-%d6%83%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%a9%d5%b8%d6%82%d5%b2%d5%a9%d5%a8,-%d5%b8%d6%80%d5%b8%d5%be-%d4%b1%d5%b6%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%bd-%d5%84%d5%ab%d5%af%d5%b8%d5%b5%d5%a1%d5%b6%d5%a8-%d5%ad%d5%b6%d5%a4%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a7-%d5%8d%d5%bf%d5%a1%d5%ac%d5%ab%d5%b6%d5%ab%d5%b6-%d5%80%d5%a1%d5%b5%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a1%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%b4-%d5%a3%d5%b6%d5%a4%d5%af%d5%a1%d5%b0%d5%a1%d6%80%d5%be%d5%b8%d5%b2-%d5%a1%d5%b6%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d6%81-%d5%a9%d5%ab%d5%be%d5%a8-700-%d5%b8%d5%be-%d5%a1%d5%be%d5%a5%d5%ac%d5%a1%d6%81%d5%b6%d5%a5%d5%ac-(%d5%ac%d5%b8%d6%82%d5%bd%d5%a1%d5%b6%d5%af%d5%a1%d6%80) |date=2016-03-11 }} Այդ փաստաթուղթը, որուն հետ Անաստաս Միկոյեանը կը խնդրէ Ստալինին Հայաստանին մէջ գնդկահարուող անձերու թիւը 700-ով աւելցնել:</ref> ինչպէս նաեւ [[Արցախ]]ը, [[Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն|նախիջեւանն]] ու [[Գարդմանք]]ը Խորհրդային Ազրպէյճանի կազմին մէջ ձգելու, Հայկական հարցը միջազգային ասպարէզէն հեռացնելու<ref>{{Cite web |url=http://www.lragir.am/index/arm/0/society/view/98876 |title=Անաստաս Միկոյեանի սարսափելի նամակը |accessdate=2016-01-07 |archive-date=2014-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140510234000/http://www.lragir.am/index/arm/0/society/view/98876 |dead-url=yes }}</ref> անխախտ դիրքորոշումով եւ պահանջով։<ref>[http://hetq.am/arm/news/54419/mikoyani-ardzany-orpes-hishecum.html Միկոյեանի արձանը որպէս յիշեցում(յօդուած hetq.am կայքում)]</ref><ref>[http://archive.ankakh.com/2011/12/167235/ Անաստաս Միկոյեան` հայ քաղաքական մտքի ամենայայտնի ու ամենահակասական գործիչը (յօդուած ankakh.com կայքում)]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://news.am/arm/news/207511.html Անաստաս Միկոյեան. ինչ է արել նա Հայաստանի համար եւ ինչու նրա արձանը պէտք է դրուի Երեւանում (յօդուած news.am կայքում)]</ref>: == Կենսագրութիւն == Անաստաս Յովհաննէսի Միկոյեան, ծնած է [[1895 թուական|1895]] [[13 Նոյեմբեր]]ին՝ [[Սանահինի վանք|Սանահին]] գիւղին մէջ (ներկայիս՝ ՀՀ Ալաւերդի քաղաքի Սանահին թաղամաս): Գիւղական դպրոցը աւարտելէ ետք ընդունուած է [[Թիֆլիս]]ի հոգեւոր ճեմարանը։ [[1914 թուական|1914]]-ին Միկոյեանը միացած է հայ կամաւորականներու ջոկատին, եւ մինչեւ [[1915 թուական|1915]] թ. գարունը կռուած թրքական ճակատին վրայ {{փաստ}}, սակայն հիւանդութեան պատճառով ձգած է ծառայութիւնը եւ վերադարձած է Թիֆլիս։ [[1916 թուական|1916]]-ին ընդունուած է Էջմիածնի հոգեւոր ճեմարանը, իսկ յաջորդ տարիէն ետք սկսած է կուսակցական աշխատանքը Թիֆլիսի եւ [[Պաքու|Պաքուի մէջ]]: Արդէն որպէս Պաքուի ՌՍԴ(բ) կ կոմիտէի նախագահութեան անդամ Միկոյեանը խմբագրած է նաեւ «Социал-демократէ եւ «Известия Бакинского Советаէ թերթերը: Պաքուի կոմիսարներու տապալումէն ետք մնացած է Պաքուի մէջ` գլխաւորելով բոլշեւիկներու ընդյատակեայ շրջկոմը։ Թուրքերու կողմէն Պաքուն գրաւելէ անմիջապէս առաջ Միկոյեանը կրցաւ հասնիլ կոմիսարներու ազատ արձակման ու էւակուացիայի կազմակերպմանը։ Այնուհետեւ ան կոմիսարներուն շոգենաւով դուրս բերաւ Պաքուէն, սակայն Կրասնովոդսկի մէջ անոնք նորէն ձերբակալուեցան։ Միկոյեանը ազատուեցաւ 1919 թ. փետրուարին եւ հէնց նոյն տարուայ մարտին սկսաւ ղեկավարել ՌԿԿ (բ)-ի կովկասեան մարզկոմի Պաքուի գրասենեակը։ 1919 թ. հոկտեմբերին ան կանչուեցաւ [[Մոսկուա]] եւ դարձաւ ՌԿԳԿ անդամ։ Բոլշեւիկներու կողմէն Պաքուն գրաւելէ ետք Միկոյեանը վերադարձաւ Պաքու որպէս 11-րդ բանակի ռազմայեղափոխական կոմիտէի լիազօր։ Այնուհետեւ, մինչեւ 1920 թուականը ղեկավարած է Նիժնի Նովգորոդի նահանգային կոմիտէն։ 1926-1949 եւ 1953-1955 եղած է ԽՍՀՄ Կառավարութեան կազմին մէջ, ղեկավարելով, ըստ հերթականութեան, ԽՍՀՄ Արտաքին եւ ներքին առեւտուրի, Մատակարարման, Սննդի արդիւնաբերութեան ժողովրդական կոմիսարիաները, Արտաքին առեւտուրի, Առեւտուրի նախարարութիւնները։ 1946–1949 եւ 1953-1955 ան նաեւ ԽՍՀՄ Նախարարներու Խորհուրդի նախագահի տեղակալն էր, 1957-1964 թթ՝ առաջին տեղակալը։ Անաստաս Միկոյեանի անուան հետ է կապուած ԽՍՀՄ սննդի արդիւնաբերութեան ծաւալումը։ Դեռեւս 1931 թ., հանդիսանալով ԽՍՀՄ Սննդի արդիւնաբերութեան ժողովրդական կոմիսար, Անաստաս Միկոյեանը ԽՍՀՄ կառավարութեանը ներկայացուց Խորհրդային սննդի արդիւնաբերութեան զարգացման համալիր ծրագիր։ [[1936]] Միկոյեանը իր կնոջ՝ Աշխէնի հետ երկու ամիս այցով գտնուեցաւ [[ԱՄՆ]]-ի մէջ (ԽՍՀՄ պատմութեան մէջ կառավարութեան գործող անդամի ամենաերկարատեւ արտաքին ուղեւորութիւնն էր), որուն ընթացքին հիմնաւորապէս ուսումնասիրեց ամերիկեան սննդի արդիւնաբերութիւնը, մեծ ծաւալի տեխնիկական գնումներ կատարուեցան, որոնք նպաստեցին Խորհրդային սննդի արդիւնաբերութեան վերազինմանը։ Միկոյեանի շնորհիւ ԽՍՀՄ-ի մէջ սկսաւ պաղպաղակներու արտադրութիւնը։ Մինչեւ իր պաշտօնավարման վերջը Անաստաս Միկոյեանը անձնական հսկողութեան տակ կը պահէր պաղպաղակի որակը։ 1962 աշխոյժօրէն մասնակցած է [[Կարիբեան ճգնաժամ]]ի կարգաւորմանը, անձամբ բանակցելով [[Ջոն Քէնեդի|ջոն Քէնեդու]] եւ [[Ֆիդէլ Կաստրոյ]]յի հետ։ Այդ ընթացքին Մոսկուայի մէջ մահացաւ անոր կինը։ Նոյեմբեր 1963 թուականին ան կը ներկայացնէր ԽՍՀՄ ղեկավարութիւնը Ջոն Քէնեդիի թաղման արարողութեանը։ 1964 15 Յուլիս 1965 թուականէն․ 9 դեկտեմբեր, ԽՍՀՄ Գերագոյն Խորհուրդի Նախագահութեան նախագահն էր։ Այնուհետեւ մինչեւ 1974 ԽՍՀՄ Գերագոյն Խորհուրդի անդամ էր։ Անոր անունով կը կոչուի Մոսկուայի միսկոմբինատը<ref>[http://www.mikoyan.ru/ «միկոյանիէ միսկոմբինատի պաշտօնական կայքէջը]</ref>: Առանձին գիրքով ռուսերէն հրատարակուած են անոր յիշողութիւնները՝ «այսպէս եղած է վերնագրով<ref>Микоян А.И. Так было. — М.: Вагриус, 1999, — 612 с.: 48 полос ч/б ил. ISBN 5-264-00032-8 [http://militera.lib.ru/memo/russian/mikoyan/index.html]</ref>: == Ընտանիք == * Եղբայրը՝ [[Արտեմ Միկոեան|Արտեմ Յովհաննէսի Միկոեան]], ՄիԳ ինքնաթիռներու գլխաւոր շինարար։ * Կինը՝ [[Աշխէն Ղազարի Թումանեան]] (1896—1962)։ * Կնոջ եղբայրը՝ [[Հայկ Թումանեան|Հայկ Ղազարի Թումանեան]], ռազմական գործիչ, գեներալ։ * Որդիները՝ * [[Ստեփան Միկոեան|Ստեփան Անաստասի Միկոեան]], (ծնած է՝ 1922-ին) փորձարկող օդաչու։ * [[Վլատիմիր Միկոեան|Վլատիմիր Անաստասի Միկոեան]], (1924—1942) ռազմական օդաչու, զոհուած է Ստալինգրադի համար մարտերուն։ * [[Ալեքսէյ Միկոեան|Ալեքսէյ Անաստասի Միկոեան]], (1925—1986) ռազմական օդաչու։ * [[Վանօ Միկոեան|Յովհանէէս (Վանօ) Անաստասի Միկոեան]], (ծնած է՝ 1927 -ին) ինժեներ–շինարար։ * [[Սերգօ Միկոեան|Սերգօ Անաստասի Միկոեան]], (1929—2010) միջազգայնագետ-պատմաբան։ * Թոռը՝ [[Ստաս Նամին|Անաստաս Ալեքսէյի Միկոեան (կեղծանունը՝ Ստաս Նամին)]], երաժիշտ, երգաշար։ == Երկեր == * Պայքարի ուղիով, գիրք 1, Ե., 1972։ * Քսանական թուականներու սկզբը (1919-1924 թթ. սկիզբը), Ե., 1978։ * Так было։ Размышления о минувшем, М., 1999. == Գրականութիւն == Микоян С., Анатомия Карибского кризиса, М., 2006. == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=MPf0W7MvW0Y Միկոեանի ելոյթը կոմունիստական համայնավարական կուսակցութեան ներկայացուցիչներու առջեւ:] {{ՎՊԵ|Anastas Mikoyan}} {{DEFAULTSORT:Միկոեան, Անաստաս}} [[Ստորոգութիւն:1895 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1978 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:25 Նոյեմբերի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:21 Հոկտեմբերի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Սանահին ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Մոսկուա մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ]] 9223d39maoubdupnis3w54djyztpmb6 0 4706 250284 247866 2026-04-16T21:22:27Z Ungars20182006 12538 «կաթողիկէ» բառի աւելցում 250284 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:San Lazzaro Chiesa.jpg|250px|մինի|աջից|Մխիթարեաններու եկեղեցւոյ ներքին յարդարանքը ([[Սուրբ Ղազար Կղզի|Ս. Ղազար Կղզի]])]] [[Պատկեր:Mechitaristenkirche innen.JPG|մինի|275x275փքս|Վիեննա, Մխիթարեաններու եղեղեցւոյ ներքին մասը]] '''Մխիթարեան Միաբանութիւն''', Մխիթարեան միաբանութիւն (Մխիթարեաններ), հայ կրօնական եւ մշակութային կազմակերպութիւն, [[Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի|հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ]] բենեդիկտեան վանականներու միաբանութիւն։ Հիմնուած է [[8 Սեպտեմբեր]] [[1701 թուական|1701]]-ին, Կ. Պոլսոյ մէջ՝ վանահայր Մխիթար Սեբաստացիի կողմէ։ Միաբանութիւնը իր գործունէութեան ընթացքին հրատարակած է բազմաթիւ հայագիտական-բանասիրական, կրօնական եւ գիտական այլ աշխատութիւններ։ == Պատմութիւն == Իւրաքանչիւր մեծ գործի ետին կը գտնուի մեծ, նուիրեալ ու հանճարեղ [[անհատականութիւն]] մը, որ ո՛չ միայն ճամբայ կը բանայ, այլեւ այդ ճամբուն առաջին [[ուղեւոր]]ը կը դառնայ: Այդ հզօր, բազմատաղանդ անհատներէն մէկը [[Մխիթար Սեբաստացի]] [[Վարդապետ, Վ. (արեւմտահայերէն)|վարդապետ]]ն էր։ Ան պատանեկութենէն նուիրուելով ազգին, ծրագրած էր վիթխարի գործ մը՝ եւրոպական լուսաւորութեան մակարդակով ու չափանիշով խթանել իր ազգին յառաջդիմութիւնը: === Հիմնադրում === Մխիթար Աբբահայր Սեբաստացին ծնած է 7 Փետրուար 1676 -ին՝ [[Սեբաստիա]]<ref>[http://www.armeniancatholic.org/miapanoutiounner/mkhitarian-hayrerou-miyapanoutioun/ Մխիթար Աբբահայր (1676-1749) ]</ref>, երբ Հայաստանի մեծ մասը եւ ժողովուրդը դժուարին օրեր կ'ապրէր: Ուսումը ստացած է Սեբաստիոյ [[Ս. Նշան վանք (Սեբաստիա)|Ս. Նշան վանքին]] մէջ։ 1690-ականներուն կ'անցնի [[Ս. Էջմիածին|Էջմիածին]], ապա [[Սեւանավանք]] եւ [[Կարին]]ի Հնձուց վանքերը: 1693-ին ուսման նպատակով կը մեկնի [[Հալէպ]], իսկ 17 Մայիս 1696-ին կուսակրօն քահանայ կ'օծուի: Մխիթար իր շուրջ կը հաւաքէ խումբ մը հայ երիտասարդներ եւ կ'որոշէ միաբանութիւն մը հիմնել։ [[Կոստանդնուպոլիս|Կ. Պոլսոյ]] վարդապետէն՝ [[Խաչատուր Առաքելեան]]էն, կը խնդրէ ստանձնել ապագայ միաբանութեան առաջնորդի պաշտօնը, սակայն Խաչատուր կը մերժէ։ Այնուհետեւ Մխիթար Սեբաստացի կ'երթայ [[Կարմիր վանք արեւմտահայերէն|Կարմիր վանք]], ուր կը սկսի զբաղիլ դպիրներու կրթութեան գործով։ 1699-ին, Կարմիր վանքին մէջ Մխիթարին կը շնորհուի [[վարդապետ արեւմտահայերէն|վարդապետ]]ի աստիճան։ Շուտով Մխիթար կ'ընդունի կաթոլիկ դաւանանքը, բայց եւ այնպէս կը պահպանէ իր ազգային առանձնայատկութիւնները։ [[Պատկեր:San Lazzaro degli Armeni 03.jpg|ձախից|մինի|Ս․ Ղազար]] 8 Սեպտեմբեր 1701-ին, Ս. կոյս Մարիամ Աստուածածնայ ծննդեան տօնին, Մխիթար եւ իր շուրջ համախմբուած երիտասարդները Կ. Պոլսոյ մէջ կը հիմնեն Ս. Անտոն Աբբայի միաբանութիւնը։ Շուտով Կ. Պոլսոյ հայ առաքելական եւ կաթոլիկ համայնքներու միջեւ յարաբերութիւնները կը լարուին՝ արիւնալի բախումներու հասնելով ։ Կ. Պոլսոյ ղեկավարութիւնը ոստիկանութեան աջակցութեան կը դիմէ՝ ձերբակալելու [[Հռոմ]]ի կաթոլիկ եկեղեցւոյ համակիրները՝ Մխիթարը, [[Խաչատուր Առաքելեան]]ը, [[Պետրոս Մսխեթցի]]ն եւ [[Սարգիս Եւդոկիացի|Սարգիս Եվդոկիացին]]: Մխիթար փախուստի կը դիմէ։ Ան պաշտպանութիւն կը գտնէ [[յիսուսեան հայրեր]]ու, ապա [[Բերա]]յի [[Քափուչին հայրերու միաբանութեան]] քով: Մխիթար ու միւս միաբանները կ'որոշեն տեղափոխուիլ [[Մորեա]] թերակղզի, որ կը գտնուէր [[Վենետիկ]]ի իշխանութեան տակ՝ օսմանեան հետապնդումներէն խուսափելու նպատակով։ Այս առիթով կը ծնի «Որդեգիր Կուսի-Վարդապետ Ապաշխարութեան» նշանաբանը, որու սկզբնատառերը կը յայտնուին Միաբանութեան զինանշանին վրայ։ Հիմնադրման ատեն միաբանութեան մէջ կար 12 վանական, որոնմէ չորսը՝ վարդապետ։ Հետապնդումներու հետեւանքնով Մխիթար իր աշակերտներով գաղտնի կը մեկնի [[Յունաստան]]ի Մորեայի (Պեղոպոնեզ) շրջանի [[Մեթոն]] բերդաքաղաքը։ 1705-ին, Միաբանութիւնը ժողով մը կը գումարէ, որու ընթացքին կը մշակուի կանոնադրութեան նախագիծը։ Անիկա հիմնուած էր բենեդիկտեան միաբանութեան հայրերու կանոնադրութեան վրայ եւ քաղուած էր Ս. Անտոն Աբբայի վարքի կանոններէն, նաեւ այլ հոգեւոր հայրերու խրատներէն, վկայագիրներէն եւ տեղական իշխաններու յանձանարականներէն։ Ժողովէն ետք Մխիթար իր աշակերտներուն՝ հայր Եղիային եւ հայր Յովհաննէսին, կը յանձնէ Կղեմես ԺԱ. Պապին ու Հաւատքի տարածման կուսակալ ծիրանաւոր [[Ֆապրիոնի]]ին ուղղուած նամակները, մշակուած կանոնադրութեան նախագիծը եւ զանոնք կ'ուղարկէ Պապին քով։ Սեպտեմբեր 1705-ի սկիզբները աշակերտները կը հասնին Հռոմ, ուր կ'արժանանան Հաւատքի տարածման կուսակալ, քարտինալ [[Ճուզեփփէ Սաքրիփանթէ]]ի, ինչպէս նաեւ Պապի ընդունելութեան։ Վերջինս կրօնական Հաւատասփիւռ ժողովին կը ներկայացնէ Մխիթարի «Հայ կաթողիկէ վանականներու հիմնադրած Ս. Անտոն աբբայի Միաբանութիւնը» հաստատելու մասին խնդրագիրը։ Ս. Անտոնի կանոնները լիարժէք չէին, այսուհանդերձ կրօնական Հաւատասփիւռ ժողովը Մխիթարին կ'առաջարկէ ընտրել [[Ս. Բարսեղ]]ի, [[Ս. Օգոստինոս]]ի կամ Ս. Բենեդիկտոսի կանոններէն մէկը։ Մխիթար կ'ընտրէ Ս. Բենեդիկտոսի կանոնները եւ 12 Մայիս 1711-ին իր կանոնադրութիւնը կը ներկայացնէ Հռոմի Պապի հաստատման։ 1717 -ին Կղեմէս ԺԱ. Պապը կը հաստատէ միաբանութեան կանոնադրութիւնը եւ Մխիթարին կը շնորհէ «Աբբահայր» տիտղոսը։ === Եկեղեցւոյ եւ վանքի շինարարութիւն === [[Պատկեր:Facciata della chiesa e dell'annesso ospizio dei RR.PP. Mechitaristi di Trieste.jpg|մինի|Մխիթարեաններու շէնք, Թրիեստէ]] [[Պատկեր:Venedig San Lazzaro-4874.jpg|ձախից|մինի|Վենետիկ․ Ս․ Ղազար]] 1706-ին Մխիթար [[Վենետիկ]]ի կառավարութեան օգնութեամբ [[Մեթոն]]ի մէջ կը սկսի եկեղեցւոյ շինարարութեան։ 3 Դեկտեմբեր 1714-ին թուրքերը պատերազմ կը յայտարարեն վենետիկցիներուն դէմ։ Պատերազմի վտանգը կը ստիպէ Մխիթար Աբբահօր եւ միաբաններուն մեծ մասին լքել Մեթոնը եւ տեղափոխուիլ Վենետիկ, որ կը ծառայէ միաբանութեան իբրեւ մշտական օրրան։ Մխիթարեան միաբանները իրենց ծրագիրները իրականացնելու համար առանձին մենաստանի ու վանատան կարիքը ունէին։ Միեւնոյն ատեն անոնց համար ժամանակը խիստ աննպաստ էր. [[Սենատ]]ը նոր օրէնք ընդունած էր, որմով կ'արգիլուէր քաղաքին մէջ որեւէ նոր կրօնական միաբանութիւն կառուցել։ Այնուամենայնիւ, Սենատը նկատի կ'առնէ Մխիթարին խնդրանքը եւ կը քննէ զայն։ Սենատը Աբբահօր կ'առաջարկէ քաղաքէն դուրս միաբանութեան համար վայր մը ընտրել։ Մխիթար կ'ընտրէ [[Սուրբ Ղազար կղզի|Ս. Ղազար]] կղզին, որ կը պատկանէր [[Մենդիկանտ]]ի միաբանութեան։ 1716-ի ամրան ան կ'այցելէ կղզին։ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Կ. Պոլսոյ պատրիարքարանի հոգեւորականները կը փորձեն ամբաստանել եւ խոչընդոտել անոր գործունէութիւնը, սակայն 26 Օգոստոս 1717-ին [[Սենատ]]ը, այնուամենայնիւ, Մխիթարեաններուն մշտական բնակութեան իրաւունքով կը շնորհէ [[Սուրբ Ղազար կղզի|Ս. Ղազար]] կղզին, ուր Մխիթարն ու իր միաբանները կը հաստատուին 8 Սեպտեմբերին՝ Միաբանութեան հիմնադրման տարելիցին օրը։ [[Պատկեր:Wien - Mechitharistenkirche (1).JPG|մինի|Մխիթարեաններու շէնք, Վիեննա]] 1723-ին կ'աւարտին եկեղեցւոյ վերանորոգման աշխատանքները։ 1724-ին Մխիթար կը սկսի իրագործել նոր վանքի շինարարութեան իր նախագիծը եւ կ'աւարտէ 1740-ին, գրադարանով եւ սեղանատունով։ 27 Ապրիլ 1749-ին Մխիթար կը մահուան եւ կը թաղուի Ս. Ղազար կղզիին աւագ խորանին առջեւ։ Անոր գերեզմանը կը դառնայ ուխտատեղի։ 1990-ականներու սկիզբը [[Վիեննա]]յի Մխիթարեաններու միաբանութիւնը վարձքով [[Հայաստան]]ի Հանրապետութեան դեսպանութեան կը տրամադրէ մասնաշէնք մը եւ անոր փոխարէն Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ կը ստանայ հողաշերտ մը եւ շէնք մը՝ [[Աւան]] համայնքին մէջ վարժարան հիմնելու նպատակով։ Այսպիսով, 1994-ին [[Երեւան]]ի մէջ կը բացուի Մխիթարեաններու կեդրոնը, ուր կը գործէ [[ժառանգաւորաց դպրոց]]ը, կայ նաեւ մատուռ մը եւ գրադարան մը։ 2000-ին տեղի կ'ունենայ Վենետիկի եւ [[Վիեննա]]յի Մխիթարեան միաբանութիւններու միաւորումը։ Միաւորումէն ետք՝ 10-21 Յուլիս 2000 Ս. Ղազար Մայրավանքին մէջ կը գումարուի արտակարգ ժողով մը, որու ընթացքին Վենետիկի եւ Վիեննայի միաբանները կ'որոշեն ստեղծել Մխիթարեան միացեալ միաբանութիւն մը՝ մէկ կեդրոնական վարչութեամբ։ Այսպիսով, Մխիթարեան միացեալ միաբանութեան գլխաւոր կեդրոնատեղին կը դառնայ Վենետիկի Ս. Ղազար կղզիի Մայրավանքը, իսկ Վիեննայի վանքը՝ առաջին գլխաւոր մենաստանը։ 2000-ին [[Իտալիա|Իտալիոյ]] իշխանութիւնները նիւթական յատուկ միջոցներ կը յատկացնեն Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան վանական համալիրի շինութիւններու եւ ծածկերու ընդհանուր վերանորոգման համար։ 2002-2004 թուականներուն Վենետիկի քաղաքային իշխանութիւններու աջակցութեամբ վերանորոգուած են կղզիին ափերը, շրջապատող պարիսպները, նաւամատոյցն ու հրապարակը։ == Գործունէութիւն == === Կրօնական-կաթոլիկական աշխատութիւններ === Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադրման սկզբնական շրջանին [[Վատիկան]]ի աջակցութիւնը ստանալու նպատակով կը թարգմանուին եւ կը հրատարակուին շարք մը գործեր։ Անոնցմէ են [[Ալպերթ Մեծ]]ի «Համառօտութիւն Աստուածաբանութեան» /1715/, Մխիթար Սեբաստացիի «Մեկնութիւն սրբոյ աւետարանին Տեառն մերոյ Յիսուս Քրիստոսի որ ըստ Մատթէոսի» /1737/, [[Ալփոնսոս Ռոտրիկվեցի|Ալփոնսոս Ռոտրիկեցի]]ի «Կրթութիւն կատարելութեան եւ կրօնաւորականի առաքինութեան» եռահատոր գործը /1741-1742/: Նշանաւոր է յատկապէս [[Մ. Չամչեան]]ի «Մեկնութիւն Սաղմոսաց» տասը հատորէ բաղկացած գործը, ուր կը ներկայացուին Դաւիթ մարգարէի սաղմոսներու քննական ուսումնասիրութիւնն ու մեկնութիւնները։ Լոյս կը տեսնեն նաեւ Չամչեանի «Պատկեր Տօնից» ճառերը, «Նուագարան օրհնութեան» մեկնութիւնը եւ «Սեղան Խնկոց» աղօթագիրքը՝ նախատեսուած տարուան տարբեր տօներու համար։ 1810-1815 թուականներուն լոյս կը տեսնէ[[Մ. Ավգերեան|Մ. Աւգերեան]]ի «Լիակատար վարք եւ վկայաբանութիւն սրբոց» աստուածաբանական գործը։ Այս տարիներուն Մխիթարեանները լոյս կ'ընծայեն բազմաթիւ «վարք սրբոցներ» եւ «մեկնողական» գրականութիւն, ինչպէս նաեւ [[Աստուածաշունչ մատեան]]ը: ===Պատմական գործեր=== [[Պատկեր:Patmutyun hayots.jpg|մինի|358x358px|ձախից|Միքայէլ Չամչեանի «Պատմութիւն Հայոց» գործին տիտղոսաթերթը]] Լոյս կը տեսնեն [[Ագաթանգեղոս]]ի «Պատմութիւն», [[Եղիշէ]]ի «Մատենագրութիւնք» /1838/, [[Եզնիկ Կողբացի]]ի «Եղծ աղանդոց», [[Փաւստոս Բիւզանդ]]ի «Պատմութիւն հայոց» /1832/, [[Մովսես Խորենացի|Մովսէս Խորենացի]]ի «Գիրք պիտոյից», [[Ղազար Փարպեցի]]ի «Պատմութիւն» գործերը, ինչպես նաեւ յունա-հռոմէական մատենագրութեան թարգմանութիւններ, որոնցմէ են [[Պլուտարքոս]]ի «Զուգակշիռներ»-ը՝ վեց հատորով, [[Քսենոֆոն]]ի «Կիւրոսի խրատու պատմութիւնքը», [[Մարկոս Աւրելիոս]]ի ճառերը, [[Հոմերոս]]ի «Իլիականն» ու «Ոդիսականը»: Այս բոլորէն բացի, Մխիթարեանները հանդէս կու գան իրենց ինքնուրոյն գործերով, որոնցմէ ամէնէն նշանաւորը Մ. Չամչեանի «Պատմութիւն Հայոցն» է, որ լոյս կը տեսնէ 1784-1786 թուականներուն՝ Վենետիկ։ 1865-1878 թուականներուն լոյս կը տեսնէ [[Գ. Զարբհանալեան]]ի «Պատմութիւն հայերէն դպրութեանց» գործը։ === Պատմա-աշխարհագրական գործեր === Խօսելով աշխարհագրութեան հետ առնչուող գործերուն մասին՝ առաջին հերթին հարկ է յիշել [[Ղուկաս Ինճիճեան]]ի եւ [[Ստեփանոս Ագոնց]]ի ջանքերով հրատարակուած «Աշխարհագրութիւն չորից մասանց աշխարհի» գործը։ 1802-1808 թուականներուն լոյս տեսած այս գործը բաղկացած էր 11 հատորներէ, «բոլորն ալ ոսկեզօծ ու կաշեկազմ»: «Շուրջ 8000 էջերէ բաղկացած այս գործին մէջ կը նկարագրուին [[Ասիա|Ասիոյ]], [[Եւրոպա]]յի, [[Ափրիկէ]]ի եւ [[Ամերիկա]]յի բոլոր երկիրները, որոնց աշխարհագրական դիրքը, բուսականութիւնը, վաճառականութիւնը, տեղագրութիւնը…» /«Հայ ժողովուրդի պատմութիւն», 1974/: Լոյս կը տեսնեն [[Ղեւոնդ Ալիշան]]ի «Քաղաքական աշխարհագրութիւն» /1853/, «Սիսուան» /1885/, «Այրարատ» /1890/ եւ «Սիսական» /1893/ գործերը։ Կը տպագրուին նաեւ շարք մը աշխարհագրական քարտէսներ՝ [[Իգնատիոս Խաչատրեան]]ի եւ [[Եղիա Էնտազեան]]ի փորագրութեամբ։ Անոնք են «Համատարած աշխարհացոյց», «Հայաստանեայց», «Երկրին աւետեաց», «Չորից մասանց աշխարհի», «Օսմանեան տէրութեան», «Սեաւ ծովու եւ շրջակայիցն» եւ «Նեղուցին Կ. Պոլսոյ»: === Լեզուաբանական եւ բառարանագիտական գործեր === [[Պատկեր:Բառգիրք հայկազեան լեզուի.jpg|մինի|296x296px|աջից|«Բառգիրք հայկազեան լեզուի» կազմը]] 1749-ին լոյս կը տեսնէ Մխիթար Սեբաստացիի «Բառգիրք Հայկազեան Լեզուի» գործը։ Հայկական բառարանագիտութեան մէջ անիկա կը համարուի առաջին լիարժէք հայերէն բառարանը։ Մխիթար աբբան եւ իր աշակերտները 1727-ին կը սկսին աշխատիլ այս բացատրական բառարանին վրայ եւ կ'ամբողջացնեն 1745-ին։ Նախապէս հայերէն բառարաններ չկային, որոնք որպէս աղբիւր կրնային ծառայել Մխիթար աբբայի բառարանին համար։ Կային միայն լատին վարդապետներու կողմէ հրատարակուած լատիներէն-հայերէն քանի մը փոքր բառարաններ։ Կար նաեւ Աստուածաշնչեան բառարան մը, որու մէջ տրուած մեկնութիւնները նոյնպէս անօգուտ էին Մխիթարին։ «Բառգիրք Հայկազեան Լեզուի» ստեղծման համար աղբիւր կը հանդիսանան հայկական հին ձեռագիրներ, գիրքեր եւ ամենայայտնի հայ հեղինակներու գործերը։ Մխիթար աբբան գլխաւորաբար կը դիմէ վստահելի աղբիւրներու, մեծապէս կ'օգտուի Աստուածաշունչի հայերէն թարգմանութենէն՝ ձեռքին տակ ունենալով նաեւ յունարէն բնագիրները։ Մխիթար Սեբաստացիի գրիչին կը պատկանին նաեւ 1730-ին լոյս տեսած «Քերականութիւն Գրաբարի Լեզուի Հայկազեան սեռի» գործը։ Այս գործին նպատակն է մաքրել հայերէնը լատինամոլութիւններէ։ 1836-1837 թուականներուն [[Գ. Ավգերեան|Գ. Աւգերեան]], [[Մ. Ավգերեան|Մ. Աւգերեան]] եւ [[Խ. Սիւրմէլեան]] Վենետիկի մէջ կը հրատարակեն «[http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=26 Նոր Բառգիրք Հայկազեան լեզուի]» երկհատոր բառարանը։ Անիկա ցայսօր կը համարուի հայ բառարանագրութեան արժէքաւոր գործերէն մէկը եւ չի կորսնցներ իր այժմէականութիւնը։ Բառարանին մէջ տեղ գտած են մինչեւ այդ թուականները հայ մատենագրութեան մեջ գործածուած գրաբարեան բառերու բացատրութիւնները, ստուգաբանութիւնը։ Բառարանին առանձնայատկութիւններէն մէկն այն է, որ հոն կան նաեւ շարք մը բառեր, որոնք կը համեմատուին յունարէն, լատիներէն, պարսկերէն, ասորերէն եւ այլ լեզուական համարժէքներու հետ։ 1846-ին [[Մկրտիչ Ավգերեան|Մկրտիչ Աւգերեան]] կը հրատարակէ «[http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=34 Առձեռն բառարան հայկազեան լեզուի]»՝ վերոնշեալ բառարանի համառօտ խմբագրութիւնը։ 1865-ին այս բառարանը կը վերահրատակուի եւ իր մէջ կը պարփակէ նախորդ հրատարակութենէն դուրս մնացած 5000 լրացուցիչ բառային միաւորներ։ Նշուած բառարաններէն բացի, լոյս կը տեսնեն նաեւ տարբեր լեզուներով այլ բառարաններ կամ, ինչպէս Մխիթարեանները կ'ըսէին՝ «առաջնորդներ»: Անոնցմէ են, օրինակ, 1804-ին [[Մ. Ջախջախեան]]ի հրատարակած «Բառարան յիտալական լեզուէ ի հայ եւ ի տաճիկ բարբառ» գործը, [[Յարութիւն Ավգերեան|Յարութիւն Աւգերեան]]ի ֆրանսերէն-հայերէն եւ անգլերէն-հայերէն բառարանները։ 1820-ականներուն Հ. Աւգերեան կը հրատարակէ անգլերէն-հայերէն բառարաններ եւ քերականութիւն՝ [[Ս. Ղազար]] կղզիին մէջ հայերէն ուսանող [[Ճորճ Կորտըն Պայրըն]]ի օժանդակութեամբ։ Յիշատակութեան արժանի են նաեւ [[Մ. Չամչեան]]ի «Քերականութիւն Հայկազեան լեզուի» /1779/, Պ. Յովհաննիսեանի «Մարդկային լեզուին սկզբան» /1857/, [[Ա. Այտընեան]]ի «Քննական քերականութիւն աշխարհաբար կամ արդի հայերէն լեզուի» /1866/, [[Ս. Տերվիշեան|Ս. Տէրվիշեան]]ի «Հնդեւրոպական նախալեզու» /1885/ եւ այլ գործեր։ === Գրական այլ գործեր === [[Պատկեր:Mechitaristen Wien Bibliothek.jpg|մինի|Վիեննա, Մխիթարեան միաբանութեան գրադարանը<ref>{{Cite web|url=http://arm.mechitaristlibrary.org/|title=ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ ԳՐԱԴԱՐԱՆ|website=ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ ՄԻԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ ԳՐԱԴԱՐԱՆ|accessdate=2022-12-12}}</ref>]] [[Վենետիկ]]ի [[Ս. Ղազար վանք]]ին մէջ, Մխիթարեան վարդապետներ, կը հաւաքեն հայ հին գրականութեան ձեռագիր գործեր։ Շնորհիւ բառամթերքի ու քերականութեան ուսումնասիրութեան, անոնք կը վերականգնեն դասական հայերէնը՝ [[գրաբար արեւմտահայերէն|գրաբար]]ը, որ միայն եկեղեցւոյ մէջ կը գործածուէր։ Կը կազմեն ծաւալուն բառարաններ՝ [[եւրոպա]]ցի գրագէտներէ գործեր կը թարգմանեն գրաբարի, յետոյ աշխարհաբարի, սկսեալ՝ հին [[յոյն]] եւ [[լատին]] դասականներէն։ Վարդապետները, իրենք եւս կը գրեն նոյն ոճի գործեր՝ դիւցազներգութիւն, [[թատրոն]] եւ այլ գործեր։ Այս գործերը, մեծ մասամբ, մեր օրերուն ալ չեն կարդացուիր, բայց կը կազմեն հայ նոր գրականութեան «Դասական շրջան»ը։ ====== Նոյն ժամանակաշրջանին՝ Գրական զարթօնք հայաբնակ այլ շրջաններու մէջ ====== [[1750]]-ականներէն, մշակութային լուրջ խմորումներ կ'ունենան նաեւ հայութեան արեւելեան գօտիները։ Հնդկահայ գագաթը, որ կ'ապրէր ընկերա-մշակութային աւելի զարգացած պայմաններու մէջ, կը կատարէ [[թարգմանութիւն]]ներ՝ արեւմտեան նոր, յառաջդիմական գրագէտներու գործերէն, կ'արտադրէ ինքնագիր գործեր, եւ նոյնիսկ՝ Ազգային ազատագրութեան վերաբերող քաղաքական երկեր։ Անդրկովկասի մէջ, նոյն տարիներուն, առանձին երեւոյթ կը կազմէ՝ [[Սայեաթ-Նովա]]ն, իր բանաստեղծական գործերով։ [[Սայեաթ-Նովա]]ն գագաթն էր [[գուսան]]-[[աշուղ]]ներու բազմադարեան աւանդութեան մը, որ կու գար մեր ամենահին պատմութենէն։ Կը սկսի կազմաւորուիլ նաեւ [[Ռուսիա|Ռուսիոյ]] մեծ կեդրոններու հայ մտաւորականութիւնը։ Բառարաններ կը գրուին, հայոց պատմութեան գործեր կը գրուին [[հայերէն]] եւ [[ռուսերէն]]։ Եւրոպայի մէջ կը սկսին զարգանալ հայագիտական ուսուցումները։ Կ'երեւին առաջին օտարազգի հայագէտները։ [[Լատիներէն]]ի, [[իտալերէն]]ի, [[ֆրանսերէն]]ի կը թարգմանուին հայ դասական հեղինակներու գործերը՝ [[Մովսէս Խորենացի]], [[Ներսէս Շնորհալի]], [[Եղիշէ]] եւ այլն։ [[1798]]–էն՝ [[Փարիզ]]ի մէջ, համալսարանական մակարդակի վրայ, կը գործէ հայագիտական ամպիոնը։ [[1850]]-ի շուրջ, աւելի զգալի կը դառնան փոփոխութիւնները՝ լեզուի մարզին մէջ։ Քիչ-քիչ զտուած՝ խօսակցական լեզուի երկու ճիւղերը, իբր [[գրական լեզու]], կը փոխարինեն գրաբարը, որուն վերակենդանացումը ալ անկարելի կ'երեւի։ Արեւմտահայ եւ արեւելահայ աշխարհաբարներու յաղթանակը կ'ապահովուի շնորհիւ՝ ուսեալ երիտասարդ մտաւորականներու սերունդի մը, [[Նիկողոս Զօրայեան]], [[Ստեփան Ոսկան]], [[Ստեփանոս Նազարեան]], [[Միքայէլ Նալպանդեան]] եւ ուրիշներ === Գրական-գեղարուեստական գործեր === [[Պատկեր:Mechitaristenkloster Wien - Außenfassade II.jpg|մինի|Վիեննա․ Մխիթարեան միաբութեան շէնքը]] [[Պատկեր:San Lazzaro degli Armeni manuscripts.jpg|ձախից|մինի|Ս․ Ղազար, ձեռագիրներ]] ԺԹ. դարը նշանաւոր է նաեւ Մխիթարեաններու գրական-գեղարուեստական գործունէութեամբ։ Անոր հիմքն էր Մխիթար Սեբաստացիի 1727-ին լոյս տեսած «Տաղարան» ժողովածուն։ Անիկա դասականութեան առաջին ամբողջական դրսեւորումն էր հայ գրականութեան մէջ, որ իր գագաթնակէտին կը հասնի 1858-ին, արտացոլալով [[Արսեն Բագրատունի|Արսէն Բագրատունի]]ի «Հայկ Դիւցազն»-ին մէջ։ Դասականութիւնը կ'արտացոլայ նաեւ [[Ղ. Ինճիճեան]]ի, [[Մ. Ջախջախեան]]ի եւ այլոց ստեղծագործութիւններուն մէջ։ Հայկական դասականութիւնը աւելի արգասաբեր կը դառնայ [[վիպերգ]]ի եւ թատերախաղի ասպարէզներուն մէջ։ Առաջին դասական թատերախաղը՝ «Արկածք Տիգրանայ» վերնագիրով, կը յայտնուի Մխիթարեաններու թատրոնին մէջ 1776-ին։ Յաջորդ տասնամեակին ողբերգութիւններով հանդէս կու գան Մ. Ջախջախեան՝ «Յաղթութիւն Տրդատայ ի վերայ Հռչէի», «Դաւագործ մահ մեխին Խոսրովայ», Ե. Թովմաճեան՝ «Հայկ դիւցազն», «Հանդէս մենամարտութեան Որոտեանց» գործերով, Պետրոս Մինասեան՝ «Արշակ Բ.», «Խոսրով Մեծ», «Սմբատ Առաջին», «Երուանդ» պատմական ողբերգութիւններով եւ այլն։ Գեղարուեստական երկերէն յատկանշական են Ս. Տէրվիշեանի «Այրի մայրը եւ միամօր որդեակը», Կ. Սիպիլեանի «Տրդատայ առանձնանալը, վերջին օրերն ու մեռնիլը», Ս Գաթրճեանի «Տարւոյն չորս եղանակները կամ Նկարագիր սքանչելեաց բնութեան» գործերը եւ այլն։ Կը կատարուին նաեւ շարք մը գեղարուեստական թարգմանութիւններ՝ Ժ. Ռասինի «Երգ վասն կրօնից», Ժ. Լաֆոնթենի «Առակք» եւ այլ ստեղծագործութիւններ։ Ժթ. դարու երկրորդ կէսին դասականութիւնը կը զիջի վիպապաշտութեան: Վերջինիս հիմնադիրն էր [[Ղեւոնդ Ալիշան]] իր «Հայոց աշխարհիկ», «Պլպուլն Աւարայրի», «Հրազդան», չափածոյ, նաեւ «Յուշիկք հայրենեաց հայոց» ստեղծագործութիւններով։ === Բնագիտական գործեր === Մխիթարեաններու գործունէութիւնը նպաստած է նաեւ բնագիտութեան զարգացման։ «Բազմավէպ»-ի էջերուն մէջ կը տպագրուին շարք մը գործեր, որոնցմէ են «Սկզբունք բուսաբանութեան» /1846/, «Տարերք բուսաբանութեան» /1883/, Յ. Քաւտաճեանի «Տարերք կենդանաբանութեան» /1885/, Ս. Երեմեանի «Նմոյշ հայ կենդանաբանութեան» /1879/ եւ այլն։ === Տնտեսագիտական գործեր === Մխիթարեանները «Բազմավէպ» պարբերականին մէջ տեղ յատկացուցած են նաեւ տնտեսագիտութեան։ Ղ. Տէրտէրեան կ'անդրադառնայ տնտեսական գործունէութեան դասակարգման, կը յառաջացնէ շարք մը տեսութիւններ, կ'անդրադառնայ ապրանքի արժէքին եւ գինին։ Մէկ այլ յօդուածագիրի՝ Տ. Թնկրեանի գործին մէջ կարելի է նկատել [[Ատամ Սմիթ]]ի անմիջական ազդեցութիւնը։ Ան կ'անդրադառնայ ապրանքի, [[դրամ]]ի, արժէքի եւ գինի խնդիրներուն, կը փորձէ ստեղծել արտադրութեան տարրերու մասին ամբողջական տեսութիւն մը: == Թատրոն == ԺԹ. դարու առաջին կէսէն վերելք կ'ապրի [[թատրոն]]ը: Կը սկսին կազմակերպուիլ սիրողական ներկայացումներ։ 1770-ականներէն ի վեր ներկայացումներ կը կազմակերպուին նաեւ Վենետիկի Ս. Ղազար վանքին մէջ։ 1790-ականներէն սկսեալ Մխիթարեանները կը բեմականացնեն հայոց պատմութիւնը ներկայացնող թատերախաղեր՝ «Վասակ Մամիկոնեան» /1792/, «Ղեւոնդեանց նահատակութիւնը» /1795/, «Մեծն Վարդան Մամիկոնեան» /1799/, «Հայկ դիւցազն» /1805/ եւ այլն։ Այս ժամանակաշրջանին կը ցուցադրուին նաեւ երկու ողբերգութիւններ՝ «Տրդատայ յաղթութիւնը» եւ «Վաճառումն Յովսէփայ»: Աւելի ուշ՝ 1820-1860 թուականներուն կը հանդիպինք նաեւ կեանքի հետ առնչուող կատակերգութիւններու՝ «Ծաղրածու Եուսուֆ», «Ճիմիճ Ահմետի նկարագիրը», «Աւրամ հրեայ», «Վաճառական Մոշօն» եւ այլն։ == Մամուլ == === Տետրակներ եւ տարեգիրքեր === 1799-ին Մխիթարեանները կը հրատարակեն «Տարեգրութիւն» փոքրիկ տետրակները։ 1803-ին կը դադրի «Տարեգրութեան» տպագրութիւնը եւ անոր փոխարէն լոյս կը տեսնէ «Եղանակ Բիւզանդեան» տարեգիրքը։ Քանի որ «Եղանակ Բիւզանդեանի» ընթերցողը հիմնականին մէջ եւրոպական քաղաքներու հետ առնչութիւն ունեցող վաճառականներն էին, տարեգիրքը լայն տեղ կը յատկացնէ աշխարհագրական, տեղագրական գիտելիքներուն, կ'անդրադառնայ տարբեր գիւտերու, ժողովուրդներու կենցաղին, առեւտուրին, քաղաքական դէպքերուն եւ այլն։ Այս տարեգիրքը կը շարունակուի լոյս տեսնել մինչեւ 1820։ === Պարբերականներ === 1812-1826 թուականներուն Վենետիկի մէջ լոյս կը տեսնէ «Դիտակ Բիւզանդեան» պարբերականը։ Այնուհետեւ աւելի քան երկու տասնամեակ Մխիթարեանները պարբերական չեն ունենար։ Այդ ընթացքին կը հրատարակուին «Դարապատում» ժողովածուները։ Բոլոր հրատարակութիւններու խմբագիրը եղած է [[Ղուկաս Ինճիճեան]]ը: === Ամսագիրներ === [[Պատկեր:Pazmaveb.jpg|մինի|225x225px|ձախից|«[[Բազմավէպ]]» ամսագիրի առաջին էջը|link=Special:FilePath/Pazmaveb.jpg]] Այնուամենայնիւ, ոչ «Տարեգրութիւնը», ոչ «Եղանակ Բիւզանդեանը», ոչ ալ «Դիտակ Բիւզանդեանը» հայ հասարակական-մշակութային կեանքին մէջ կը կատարեն այն կարեւորագոյն դերը, որքան «[[Բազմավէպ]]ը»: 1843-ին լոյս տեսած ամսագիրին հետ կը համագործակցին [[Ղեւոնդ Ալիշան]], [[Գ. Զարպհանալեան]], Յ. Զոհրապեան եւ ուրիշներ։ «Բազմավէպի» առաջին խմբագիրը եղած է [[Հովհաննես Այվազովսկի|Յովհաննէս Այվազովսկի]]ի եղբայրը՝ [[Գաբրիել Այվազյան|Գաբրիէլ Այվազովսկին]]: Ամսագիրը, «Եղանակ Բիւզանդեանի» օրինակին հետեւելով, լայն տեղ կը յատկացնէ պատմութեան, աշխարհագրութեան, բնագիտութեան, հնագիտութեան, տեղագրութեան, առեւտուրին, գիւտերուն եւ այլն։ «Բազմավէպ»ի մէջ կը հրատարակուին բանասիրական եւ գիտական բազմաթիւ յօդուածներ։ Հետագային 1887-էն կը հրատարակուի նաեւ «[[Հանդէս ամսօրեայ]]» ամսագիրը։ === Շաբաթաթերթեր === 1847-1863 թուականներուն Մխիթարեանները կը հրատարակեն նաեւ «Եւրոպա» շաբաթաթերթը։ === Վենետիկի Ս․ Ղազար վանքի ձեռագիրներու պատկերասրահ === <gallery> Armenian Gospel of Gladzor, 1307. Italy, St. Ghazar, Mekhitarians old manuscripts library, Ms. 1917.jpg|1307, Գլաձոր Armenian Gospel of Skewra, 1193. Italy, St. Ghazar, Mekhitarians old manuscripts library, Ms. 1635-125, no. 98v.jpg|Սաղմոսարան, 1193 Armenian manuscript cover, Mashtots, 9th century. Italy, St. Ghazar, Mekhitarians old manuscripts library, Ms. 457.jpg|Մաշտոցի կողք, Թ․ դար Gospel in Armenian, 11th century.jpg|ԺԱ․ դարու Սաղմոսարան, Երուսաղէմ Lambronatsi Hishatakaran.jpg|Ներսես Լամբրոնացիի արձանագրութիւն, 1551 Portrait of Levon V in manuscript of Armenian translation of Assises d'Antioche.jpg|Անտիոքիոյ Ասիսի Աւետարանի թարգմանութիւնը, Լեւոն Ե․ թագաւորին կենդանկարը V1144G 2v Canon I.jpg|Կանոն․ Մլքէ թագուհիին սաղմոսարան, Թ․ դար Mlke.jpg|Մլքէ թագուհիի սաղմոսարան, Queen Mlk'e Gospel (2).jpg|Մլքէ թագուհիին սաղմոսարան </gallery> ==Վարժարաններ== Մինչեւ Մխիթարեան միաբանութեան հիմնադրութիւնը [[Մխիթար Սեբաստացի]] դպրոցներ կը բանայ տարբեր հայաբնակ քաղաքներու մէջ։ Աշխարհի տարբեր ծագերուն 1721 էն մինչեւ մեր օրերը գործած են շուրջ 80 Մխիթարեան վարժարաններ։ {{սյուն|2}} #[[Թրանսիլուանիոյ Պաշպալով հայաքաղաքը]], Հունգարիա՝ 1721 # [[Եղիսաբէթուպոլիս]], [[Հունգարիա]]՝ 1746-1820 (74 տարի) # [[Վարատին]], Հունգարիա՝ 1749-1820 (71 տարի) # [[Սեփվիզ Ֆրումոասա]], Հունգարիա՝ 1797-1815 (18 տարի) # [[Կ.Պոլիս]], [[Թուրքիա]]՝ 1803-էն ցայսօր՝ 2 վարժարան # [[Բերա]], Թուրքիա՝ 1808-1870 (62 տարի) # [[Ղալաթիա]], Թուրքիա՝ 1808-1915 (107 տարի) # [[Տրապիզոն]], Թուրքիա՝ 1817-1915 (98 տարի) # [[Խարասու Պազար]], [[Ղրիմահայ Գաղութը|Ղրիմ]]՝ 1821-1918 (97 տարի) # [[Իսթանպուլ]], Թուրքիա՝ 1825 ցայսօր # [[Քեաֆթարլու]], [[Կովկաս]]՝ 1830-1884 (54 տարի) # [[Ախալցխա]], Կովկաս՝ 1831-1844 (13 տարի) # Կուտինա|[[Քոթահիա]], Թուրքիա՝ 1912-1915 (3 տարի) # [[Պաթովա]], [[Իտալիա]]՝ 1834-1846 (12 տարի) # [[Վենետիկ]], [[Իտալիա]]՝ 1836-1997 (161 տարի) #[[Իզմիր Զմիւռնիա]], Թուրքիա՝ 1842- 1922 # [[Փարիզ]], [[Ֆրանսա]]՝ 1846-1870 եւ 1928-էն ցայսօր # [[Սիմֆերոպոլ]], Ղրիմ՝ 1850-1918 (68 տարի) # [[Մուշ]], Թուրքիա՝ 1852-1913 (61 տարի) # [[Քաղկեդոն]], Թուրքիա՝ 1870-1915 (45 տարի) # [[Պարտիզակ]], Թուրքիա՝ 1883-1915 (32 տարի) # [[Սաիրա]], [[Պարսկաստան]]՝ 1885-1900 (15 տարի) # [[Նիկոմեդիա]], Թուրքիա՝ 1887-1915 (28 տարի) # [[Խարբերդ]], Թուրքիա՝ 1912-1915 (3 տարի) # [[Մալաթիա]], Թուրքիա՝ 1912-1915 (3 տարի) # [[Մերտին]], Թուրքիա՝ 1912-1918 (5 տարի) # [[Միլան]], Իտալիա 1918-1933 (15 տարի) # [[Երուսաղէմ]], [[Պաղեստին]]՝ 1931-1934 (3 տարի) # [[Ալեքսանտրիա]], [[Եգիպտոս]]՝ 1936-1964 (28 տարի) # [[Հալէպ]], [[Սուրիա]]՝ 1936-էն ցայսօր # [[Պէյրութ]], [[Լիբանան]] 1948-էն ցայսօր՝ 2 վարժարան # [[Պուէնոս Այրէս]], [[Արժանթին]]՝ 1956-էն ցայսօր {{սյուն ավարտ}} Ներկայիս կը գործեն Մխիթարեաններու Պուէնոս Այրէսի, Հալէպի, Պէյրութի, [[Կ.Պոլիս|Կ.Պոլսոյ]], [[Փարիզ]]ի եւ [[Լոս Անճելըս]]ի վարժարանները։ Ժառանգաւորաց դպրոցներէն ներկայիս կը գործեն երկուքը՝ [[Լիբանան]]ի եւ [[Հայաստան]]ի ժառանգաւորաց դպրոցները, որոնց վերապահուած է միաբանութիւնը նոր վարդապետ-միաբաններով համալրելու առաքելութիւնը։ Վերջին 10 տարիներուն միաբանութիւնը ունեցած է միայն մէկ նոր միաբան, իսկ երեք շրջանաւարտներ ներկայիս կ'անցընեն փորձառական միամեայ շրջան մը։ Մխիթարեան միաբանութեան վարժարաններուն մէջ ուսանած եւ աշխատած են [[Միքայէլ Չամչեան]], [[Ղեւոնդ Ալիշան]], [[Ծերենց]], [[Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան]], [[Դանիէլ Վարուժան]], [[Արփիար Արփիարեան]], [[Պետրոս Ադամեան]], [[Վահրամ Փափազյան (դերասան)|Վահրամ Փափազեան]], ինչպէս նաեւ [[Ճորճ Պայրըն]], [[Վալտեր Սքոթ]], [[Ալֆրետ տը Միւսէ]], [[Սթենտալ]], [[Հայնրիխ Փեթերմեն]] եւ ուրիշներ։ == Աբբահայրեր == 1921-ին Կիւրեղեանի մահէն ետք միաբանութիւնը նոր շրջան մը կը սկսի՝ Հայր [[Յովհաննէս վարդապետ Թորոսեան]]ի ղեկավարութեամբ, իսկ աբբահօր պաշտօնը կը մնայ թափուր։ 1928-ին կ'ընդունուի միաբանութեան նոր օրէնսգիրքով վերատեսութեան ենթարկուած կանոնադրութիւնը։ # [[Մխիթար Սեբաստացի]] (1700-1749) # [[Ստեփանոս Մելքոնեան]] (1749-1799) # [[Ստեփանոս Ագոնց]] (1800-1824) # [[Սուքիաս Սոմալեցի]] (1824-1846) # [[Գէորգ Հիւրմիւզեան]] (1846-1876) # [[Իգնատիոս Կիւրեղեան]] (1876-1921) # [[Յովհաննէս Թորոսեան]], Տեղապահ (1921-1929) # [[Յովհան Աւգերեան]] (1929-1935) # [[Սրապիոն Ուլուհոճեան]] (1935-1964) # [[Հմայեակ Կետիկեան]] (1964-1970) # [[Պօղոս Անանեան]] (1970-1982) # [[Յովհաննէս Դերձակեան]] (1982-1984) # [[Ներսէս Տէր-Ներսիսեան]], Տեղապահ, (1984-1991) # [[Գէորգ Պալեան]] (1991-1996) # [[Սահակ Ճեմճեմեան]] (1996) # [[Վարդան Քեշիշեան]] (1996-1999) # [[Եղիա Քիլաղպեան]] (2000-2016) == Գրականութիւն== * Հ. Բարսեղ Սարգիսեան, Երկհարիւրամեայ գրականական գործունէութիւն եւ նշանաւոր գործիչներ Վենետկոյ Մխիթարեան Միաբանութեան, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1905, էջ 19-29: * Հ . Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան, ''«Մխիթար վրդ. Սեբաստացիի եւ Մխիթարեաններու նպաստը հայ մշակոյթին»'', Երեւան, 2003 * «Հայ ժողովուրդի պատմութիւն», ԳԱԱ հրատարակչութիւն, Երեւան, 1974 * [[Լէօ]], «Հայոց պատմութիւն», Երեւան, 1973 * Հայկական սովետական հանրագիտարան, Երեւան, 1981 == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ== * Հ. Բարսեղ Սարգիսեան, Երկհարիւրամեայ գրականական գործունէութիւն եւ նշանաւոր գործիչներ Վենետկոյ Մխիթարեան Միաբանութեան, Վենետիկ-Ս. Ղազար, 1905, էջ 19-29: * Հ . Յարութիւն վրդ. Պզտիկեան, ''«Մխիթար վրդ. Սեբաստացիի եւ Մխիթարեաններու նպաստը հայ մշակոյթին»'', Երեւան, 2003։ * «Հայ ժողովրդի պատմութիւն», ԳԱԱ հրատարակչութիւն, Երեւան, 1974։ * Լէօ, «Հայոց պատմութիււն», Երեւան, 1973։ * Հայկական սովետական հանրագիտարան, Երեւան, 1981։ [[Ստորոգութիւն:Հայագիտական կեդրոններ]] 9ffasjcv8tog9sysyqdnrsioujbyeb5 0 5540 250308 244974 2026-04-17T08:15:31Z Azniv Stepanian 8 250308 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Օդակայան | անուանում = Պարսելոնա-Էլ Փրատ Միջազգային Օդանաւակայան | բնագիր անուանում = Aeroport de Barcelona – el Prat | բնագիր անուանում-a = | բնագիր անուանում-r = | պատկեր = Barcelona_Airport_Эль-Прат_-_panoramio_(3).jpg | լայնութիւն = 150 | նկարագրում = Պարսելոնա-էլ Փրատ միջազգային օդանաւակայանի գլխաւոր մուտքը | պատկեր2 = | լայնութիւն2 = | նկարագրում2 = | IATA = | ԻԿԱՕ = | տեսակ = միջազգային օդանաւակայան | տէր/օպերատոր = Աենա («Aena»)<ref name=aenapax>{{cite web|url=http://www.aena.es/csee/ccurl/948/460/Anual_2017.pdf|title=Tráfico de pasajeros, operaciones y carga en los aeropuertos españoles|publisher=AENA}}</ref><ref name="AIP">[http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=EN_GB&Section=7&SiteName=NavegacionAerea&c=Page&cid=1078418725020&pagename=subHome Spanish AIP (AENA)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120307121555/http://www.aena.es/csee/Satellite?Language=EN_GB&Section=7&SiteName=NavegacionAerea&c=Page&cid=1078418725020&pagename=subHome }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.aena.es/es/aeropuerto-barcelona/presentacion.html|title=Presentación - Aeropuerto de Barcelona-El Prat - Aena.es|website=aena.es}}</ref> | սեփականատէր = ENAIRE | օպերատոր = | city-served = Քաթալոնիա | տեղագրութիւն = {{դրօշավորում|Սպանիա}}, [[Էլ Փրատ տէ Լիոպրեկատ]] | կառուցուած = | գործածուած = | հրամանատար = | occupants = | elevation-f = | elevation-m = |քոորտինադներ <!--*կոորդինատներ--> |lat_d = 41.296944 | lat_NS = |long_d = 2.078333 | long_EW = |region = Սպանիա | մակերես = | տերմինալներ = | տեղական ժամանակ = UTC 0 | աշխատանքի ժամերը = շուրջօրեայ | կայք = [http://www.aena.es/en/barcelona-օդանավակայան/index.html Պաշտօնական կայք] | metric-elev = | metric-rwy = | r1-number = | r1-length-f = | r1-length-m = | r1-surface = | r2-number = | r2-length-f = | r2-length-m = | r2-surface = ... etc. | h1-number = | h1-length-f = | h1-length-m = | h1-surface = | h2-number = | h2-length-f = | h2-length-m = | h2-surface = ... etc. | stat-year = 2017 | stat1-header = Ճամբորդներու թիւ | stat1-data = {{աճ}} 47,284,500 | stat2-header = | stat2-data = ... etc. |տեղորոշման քարտես = Սպանիա |տեղորոշման քարտես2 = |քարտեսի չափ = 250 |ալտերնատիվ քարտես = |ալտերնատիվ քարտես2 = |քարտեսի նկարագրութիւն = |քարտեսի նկարագրութիւն2 = | ծանօթագրութիւններ = }} '''Պարսելոնա-Էլ Փրաթ օդակայան''' (քաթ.՝ Aeroport de Barcelona – el Prat, սպ.՝ Aeropuerto de Barcelona-El Prat), յայտնի է նաեւ որպէս Էլ Փրատի օդանաւակայան, միջազգային օդանաւակայան<ref>{{Cite web|url=http://www.boe.es/boe/dias/2011/06/06/pdfs/BOE-A-2011-9850.pdf|title="Orden FOM/1508/2011, de 18 de mayo, por la que se modifica la denominación oficial del Aeropuerto de Barcelona". BOE.|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.aena-aeropuertos.es/csee/Satellite/Aeropuerto-Barcelona/en/Page/1045569607459/|title=Barcelona-El Prat Airport - Official website - Aena.es|last=|first=|date=|website=www.aena-aeropuertos.es|publisher=|language=|accessdate=|archive-date=2014-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104083329/http://www.aena-aeropuertos.es/csee/Satellite/Aeropuerto-Barcelona/en/Page/1045569607459/|dead-url=yes}}</ref>, որ կը գտնուի Քաթալոնիայի ինքնավար համայնքի մայրաքաղաք [[Պարսելոնա]]յի կեդրոնէն 12 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող Էլ Փրատ տէ Լեոպրեկատ բնակավայրին մէջ<ref>{{Cite web|url=http://www.eurocontrol.int/ead/public/standard_page/EAD_Basic.html|title=EUROCONTROL basic. Eurocontrol.int. Retrieved on 4 October 2011.|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=|archive-date=17 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017035936/http://www.eurocontrol.int/ead/public/standard_page/EAD_Basic.html|dead-url=yes}}</ref>։ Կը համարուի [[Սպանիա|Սպանիոյ]] երկրորդ խոշորագոյն օդանաւակայանը՝ Ատոլֆ Սվարէսի անուան [[Մատրիտ]] Պարախաս միջազգային օդանաւակայանէն ետք։ Ըստ զբաղուածութեան ցուցանիշի՝ Պարսելոնայի օդանաւակայանը եօթերորդն է ամբողջ [[Եւրոպա]]յի մէջ` [[Լոնտոն]]ի, [[Փարիզ]]ի, [[Ամսթերտամ]]ի, [[Ֆրանքֆուրթ]]ի, [[Կոստանդնուպոլիս|Ստամպուլի]] եւ [[Մատրիտ]]ի օդանաւակայաններէն ետք։ 2016-ին Պարսելոնայի օդանաւակայանը կ՛ընդունի գրառումով թիւով 44.1 միլիոն ուղեւոր, որ շուրջ 11.2 տոկոսով կը գերազանցէր նախորդ տարուան՝ 2015-ի ցուցանիշին<ref>{{Cite news|url=https://elpais.com/elpais/2014/04/17/inenglish/1397727595_622092.html|title=Why the train in Spain is more popular than the plane|last=Romero|first=Álvaro|date=2014-04-17|work=|newspaper=El País|language=|issn=1134-6582|access-date=|via=}}</ref>: Օդանաւակայանը հիմնականին կը ծառայէ ներքին եւրոպական ուղղութիւններով, ինչպէս նաեւ կը կազմակերպէ թռիչքներ դէպի Հիւսիսային ([[Միացեալ Նահանգներ]], [[Քանատա]]) եւ [[Հարաւային Ամերիկա]] ([[Արժանթին]], [[Պրազիլ]], [[Քոլումպիա]], [[Փերու]]), Մերձաւոր Արեւելք ([[Իսրայէլ]], [[Լիբանան]], [[Յորդանան]], [[Իրան]], [[Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ|ԱՄԷ]], [[Քաթար]]), [[Ասիա]] ([[Չինաստան]], [[Հարաւային Քորիա]], [[Սինկափուր]], [[Հոնկ Գոնկ]], [[Փաքիստան]]) եւ [[Ափրիկէ]] ([[Ալժերիա]], [[Եգիպտոս]], [[Մարոք]], [[Թունիս]], [[Կամպիա]], [[Եթովպիա]], [[Սենեկալ]]): Ինչպէս Պարախասի օդանաւակայանը, այնպէս ալ Էլ Փրատօն, կը սպասարկէ [[Սպանիա|Սպանիոյ]] ազգային օդային փոխադրող ''«Puente Aéreo»'' ընկերութիւնը<ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/3433488/5280241/KS-SF-09-001-EN.PDF/eada8662-78ec-47ef-97df-e36deaf4de8e|title=«Air passenger transport in Europe in 2007»։ eurostat.eu|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}</ref>։ == Պատմութիւն == Պարսելոնայի առաջին օդանաւակայանը, որ կառուցուածէ Էլ Ռոմոլարի մէջ, հիմնադրուած է 1916-ին։ Սակայն այդ երկար հեռանկար չունէր, քանզի երկու տարի ետք կը կառուցուի նոր օդանաւակայան՝ աւելի զարգացած ենթակառուցուածքներով։ Օդանաւակայանի առաջին սպասարկող ինքնաթիռը եղած է ''«Groupe Latécoère»'' ընկերութեան ֆրանսական արտադրութեան ''Salmson'' 300 օդանաւը, որ իր առաջին չուերթը կատարած է Թուլուզէն դէպի [[Քազապլանքա]]։ 192-էն սկսել կը գործէ ծրագրաւորուած առեւտրական ծառայութիւն<ref>{{Cite web|url=https://airline-memorabilia.blogspot.com/2011/04/alas-de-la-republica-classa-lape-1934.html|title=Airline memorabilia: Alas de la República : CLASSA + LAPE (1934)|last=Aomd88|first=|date=|website=Airline memorabilia|publisher=|accessdate=}}</ref>։ 1948-ին կը ստեղծուի Պարսելոնայի օդանաւակայանի թռիչքուղին եւ ճիշդ նոյն տարին ալ իր ծառայութիւնները այստեղ կը գործարկէ առաջին օտարերկրեայ օդաընկերութիւնը՝ ''«Pan American World Airways»''-ը, որ առաջին չուերթով [[Լիզպոն]]էն մեկնում է ընկերութեան գլխամաս [[Նիւ Եորք]]։ Նոյն տարուան 4 Նոյեմբեր-ին կը սկսի առաջին ներսպանական չուերթներու ձեւաւորումն ու Պարսելոնայի օդանաւակայանի կապակցումը Մատրիտի Պարախաս օդանաւակայանի հետ։ 1963-ին օդանաւակայանէն օգտուող քաղաքացիներու թիւը կը հատէ մէկ միլիոնի շեմը։ 1965-ին կը կառուցուի հսկիչ աշտարակ, իսկ 1968-ին՝ կը բացուի նոր կայան, որ մինչ օրս կը գործէ<ref>{{Cite web|url=http://www.aena.es/en/barcelona-airport/index.html|title=Barcelona-El Prat Airport - Official website - Aena.es|last=|first=|date=|website=www.aena.es|publisher=|language=|accessdate=}}</ref>։ 3 Օգոստոս 197-ին ''«Pan American World Airways»''-ը կը սկսի իրականացնել հերթական ծառայութիւնը Պարսելոնայի, Լիզպոնի եւ Նիւ Եորքի միջեւ՝ Boeing 747-ի գործարկմամբ։ 1976-ին կը կառուցուի նոր կայան՝ յատուկ ներպիրենեան օդային ծառայութիւններու եւ բեռնափոխադրումներու համար, միացուած փոստային եւ օդային բեռնափոխադրման ծառայութիւններ: 1977-ին Պարսելոնա-Էլ Փրատ միջազգային օդանաւակայանը կ՛ընդունի 5 միլիոն ուղեւոր։ 1992-ին Ամառային օլիմպիական խաղերը կը ժամանեն Պարսելոնա եւ օդանաւակայանը կը ստանձնէ արտասահմանեան բազմահազարաւոր պատուիրակներու, հիւրերու եւ երկրպագուներու ժամանման ողջ ծանրութիւնը։ 1992-ին կը բացուի նոր հսկիչ աշտարակ, որ կը փոխարինուի 2006-ին։ 2009-ին կը բացուի առաջին կայանը, ո մինչ օրս կը համարուի ամենածանրաբեռուած ենթակառուցուածքը։ Այսօր, չուերթներու 70 %-ն կ՛իրականացուի կայան 1-ի միջոցով։ 1999-էն ետք օդային երթեւեկութիւնը կտրուկ անկում կ՛ապրի։ Օդային ինքնաթիռի ոլորտային ճգնաժամը պայմանաւորուած էր Ժիրոնայի եւ Ռեուսի կանոնադրութեան բազմաթիւ չուերթներով, որոնց թռիչքուղու վերջնական կանգառը Էլ Փրատն էր։ 2005-էն ետք Էլ Փրատը կը դառնայ [[Սպանիա|Սպանիոյ]] թիւ երկու օդանաւակայանը։ Դեկտեմբեր 2016-էն ի վեր Պարսելոնայի օդանաւակայանը կը սկսի իրականացնել չուերթներ նաեւ դէպի Լատինական Ամերիկա եւ [[Ասիա]]։ == Ծառայութիւններ == Պարսելոնա-Էլ Փրատ միջազգային օդանաւակայանին կը սպասարկեն հիմնականին տեղական եւ եւրոպական օդային ընկերութիւնները, որոնք ունին որոշակի գործելու հիմք։ Միջմայրցամաքային կապերը վերջին տարիներուն զգալի քանակութեամբ ուղեւորափոխադրումներ չեն առաջացուցած: Թուաքանակի հետ կապուած աճը սկսած է 21-րդ դարու սկիզբը եւ զգալիօրէն ընդարձակուած վերջին տարիներուն։ Երթալով զգալիօրէն կ՛աճի հանգստեան եւ զբօսաշրջային նպատակներով օդային փոխադրումներու ծաւալները։ Համեմատաբար աւելի ցած գիներով օդային ընկերութիւններ են ''Ryanair, EasyJet, Norwegian Air'' միջազգային, ''EasyJet Switzerland, Wizz Air and Transavia.com''-ը։ Սեպտեմբեր 2010-ին օդանաւակայանին մէջ հիմնուած է թռիչքային նոր հիմք<ref>{{Cite news|url=http://www.lavanguardia.com/economia/20161222/412792292014/iag-vuelos-low-cost-el-prat-largo-recorrido.html/|title=IAG operará vuelos ‘low cost’ de largo radio desde El Prat a partir de junio|last=|first=|date=|work=|newspaper=La Vanguardia|access-date=|via=}}</ref>: Օդանաւակայանը ունի 3 թռիչքուղի, որոնցմէ երկուքը կ՛իրականացուին զուգահեռ կարգով։ Օդանաւակայանը կը հանդիսանայ Քաթալոնիայի ժեներալիտետի եւ Սպանիոյ թագաւորական կառավարութեան միջեւ կառավարման եւ վերահսկողութեան քաղաքականութեան քննարկման առարկայ՝ ''«Aena»''-ի (օդանաւակայանի կառավարիչ) եւ տարբեր օդային ընկերութիւններու մասնակցութեամբ: Հակասութեան մէկ մասը կը վերաբերի օդանաւակայանի ստեղծման բացառութիւններուն եւ ''Aena''-ի ցանցի միւս օդանաւակայաններու նկատմամբ առաւելութիւններուն՝ արտաքին ներդրումներու տեսանկիւնէն։ <!-- PLEASE SEE BELOW TERMS BEFORE EDITING THIS PAGE: --> <!-- All new destinations added must include a reference, otherwise they will be removed --> <!-- Only add 1 reference. This is sufficient. --> <!-- Only include direct services flown from Barcelona or that airlines have the right to sell from Barcelona. Do NOT include destinations that operate via another օդանաւակայան, for example: Barcelona to Boston via Ponta Delgada --> <!-- This page is checked regularly and any edits that do not adhere to the above terms will be removed --> {{Airport destination list <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Աթենքի միջազգային օդանաւակայան|Աթենք]] <!-- --> | [[Aer Lingus]] | [[Տուպլինի օդանաւակայան|Տուպլին]]<br />'''սեզոնային՝''' [[Խորքի օդանաւակայան|Քորք]] <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Շերեմետեւօ|Մոսկվա «Շերեմետեւօ» միջազգային օդանաւակայան]] <!-- --> | [[Air Algérie]] | [[Ալժիրի օդանաւակայան|Ալժիր]], [[Օրան էս Սենիայի օդանաւակայն|Օրան]] <!-- --> | [[Air Arabia Maroc]] | [[Մոհամմէտ Ե. միջազգային օդանաւակայան|Քազապլանքա]], [[Ֆէս]], [[Նատոր միջազգային օդանաւակայան|Նատոր]], [[Տանժէր իպն Պաթութա օդանաւակայան|Տանժէր]] <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Ռիկայի միջազգային օդանաւակայան|Ռիկա]] <!-- --> | [[Air Canada Rouge]] | [[Թորոնթոյի միջազգային օդանաւակայան|Թորոնթո]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Մոնրէալի միջազգային օդանաւակայան|Մոնրէալ]] <!-- --> | [[Air China]] | [[Փեքինի օդանաւակայան|Փեքին]], [[Շանհայի միջազգային օդանաւակայան|Շանհայ-Փուտոնկ]]<ref name="Airlineroute shanghai">{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271439/air-china-schedules-shanghai-barcelona-may-2017-launch/ |title=Air China schedules Shanghai – Barcelona May 2017 launch|publisher=Routesonline|accessdate=16 February 2017}}</ref> <!-- --> | [[Air Europa]] | [[Մատրիտի Պարախաս օդանաւակայան|Մատրիտ]], [[Փալմա տէ Մալեորքայի օդանաւակայան|Փալմա տէ Մալեորքա]], [[Տեներիֆէի հիւսիսային օդանաւակայան|Տեներիֆէ]] <br />'''Սեզոնային՝''' [[Ալմերիայի օդանաւակայան|Ալմերիա]], [[Լանսարոտէի օդանաւակայան|Լանսարոտէ]] <!-- --> | [[Air Moldova]] | [[Քիշնեւի օդանաւակայան|Քիշնեւ]] <!-- --> | [[Alitalia]]| [[Հռոմի օդանաւակայան|Հռոմ]] <!-- -->| [[American Airlines]] |[[Մայամիի միջազգային օդանաւակայան|Մայամի]], [[Ճոն Քենետի միջազգային օդանաւակայան|Նիւ Եորք]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Շառլոթ Տուգլաս միջազգային օդանաւակայան|Շառլոթ]], [[Չիքակոյի միջազգային օդանաւակայան|Չիքակօ]],<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/268803/american-adds-new-միջազգային-routes-in-s17/|title=American adds new միջազգային routes in S17|publisher=routesonline|accessdate=11 September 2016}}</ref> [[Ֆիլատելֆիայի միջազգային օդանաւակայան|Ֆիլատելֆիա]] <!-- -->| [[Arkia]]| '''Սեզոնային՝''' [[Դաւիթ Պեն-Կուրիոնի օդանաւակայան|Թել Ապիպ-Բեն Կուրիոն]] <!-- -->| [[Armenia Aircompany]]| '''Սեզոնային՝''' [[Զուարթնոց միջազգային օդանաւակայան|Երեւան-Զուարթնոց]] <!-- -->| [[Asiana Airlines]]| [[Ինչիոն միջազգային օդանաւակայան|Սէուլ-Ինչիոն]]<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275809/asiana-airlines-s18-long-haul-changes-as-of-17nov17/ Asiana Airlines S18 Long-Haul changes as of 17NOV17] Routesonline. 20 November 2017.</ref> <!-- -->| [[Atlantic Airways]]| '''Սեզոնային՝''' [[Վակարի օդանաւակայան|Վակար]] <!-- -->| [[Avianca]]| [[Էլ Տորատօ միջազգային օդանաւակայան|Պոկոտա-Էլ Տորատօ]] <!-- -->| [[Azerbaijan Airlines]]| '''Սեզոնային՝''' [[Հէյտար Ալիեւի անուան Պաքուի միջազգային օդանաւակայան|Պաքու]] <!-- -->| [[Azur Air Ukraine]]| '''Սեզոնային՝''' [[Պորիսփիլ միջազգային օդանաւակայան|Քիեւ]]<ref name="AzurUK">{{cite web|url=http://www.azurair.ua/flights/flights-map|title=Flights map|date=30 January 2018|publisher=azurair.ua|accessdate=30 January 2018|archive-date=18 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160718152120/http://www.azurair.ua/flights/flights-map|dead-url=yes}}</ref> <!-- -->| [[Belavia]]| [[Մինսկի ազգային օդանաւակայան|Մինսկ]] <!-- -->| [[Blue Air]]| [[Բուխարեստի միջազգային օդանաւակայան|Բուխարեստ]] <!-- -->| [[British Airways]]| [[Գեթվիք օդանաւակայան|Գեթվիք-Լոնդոն]], [[Հիթրոու օդանաւակայան|Լոնդոն-Հիթրոու]] <br>'''Սեզոնային՝''' [[Էդինբուրգի օդանաւակայան|Էդինբուրգ]], [[Գլազգոյի օդանաւակայան|Գլազգո]] <!-- -->| [[Brussels Airlines]]| [[Բրյուսելի օդանաւակայան|Բրյուսել]] <!-- -->| [[Bulgaria Air]]| '''Սեզոնային՝''' [[Սոֆիայի օդանաւակայան|Սոֆիա]] <!-- -->| [[Cathay Pacific]]| [[Հոնկ քոնկ միջազգային օդանաւակայան|Հոնկ քոնկ]] <ref>{{cite web|url=https://www.finchannel.com/tourism-and-travel/68254-cathay-pacific-increases-services-to-barcelona-tel-aviv-and-fukuoka|title=Cathay Pacific increases services to Barcelona, Tel Aviv and Fukuoka|first=|last=Newseditor|website=finchannel.com}}</ref> <!-- -->| [[CityJet]]| '''Սեզոնային՝''' [[Պելֆաստի միջազգային օդանաւակայան|Պելֆաստ]]<ref>{{cite web|url=http://www.nitravelnews.com/news-stories/2294-belfast-charter-programme-to-freedom-of-the-seas.html|title=Belfast Charter Programme to Freedom of the Seas|first=Kirsty|last=Wilkie|website=nitravelnews.com|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161114234740/http://www.nitravelnews.com/news-stories/2294-belfast-charter-programme-to-freedom-of-the-seas.html|archivedate=14 November 2016|df=dmy-all}}</ref> <!-- -->| [[Croatia Airlines]]| [[Զակրեպ օդանաւակայան|Զակրեպ]] <!-- -->| [[Czech Airlines]]| [[Փրահայի միջազգային օդանաւակայան|փրահա]] <!-- -->| [[Delta Air Lines]]| [[Ճոն ՔենեՏի միջազգային օդանաւակայան|ՆԻւ եորք]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Ատլանտայի միջազգային օդանաւակայան|Ատլանտա]] <!-- -->| [[easyJet]]| [[պազելի օդանաւակայան|պազել]], [[ՇոնեֆելՊ օդանաւակայան|Պերլին-Շոնեֆելտ]], [[Պորտոյի օդանաւակայան|Պորտօ]], [[Պրիստոլի օդանաւակայան|Պրիստոլ]], [[Ճենովայի օդանաւակայան|Ճենովա]]<nowiki>, [[Լիվերփուլի Ճոն Լենոնի անուան օդանաւակայան|Լիվերփուլ]], </nowiki>[[Գետվիկ օդանաւակայան|Լոնտօ-Գենտվիկ]], [[Լիութոն օդանաւակայան|Լոնտոն-Լտութոն]], [[Լոնտոնի Սաութենտ օդանաւակայան|Լոնտոն-Սաութենտ]], [[Լիոնի Սենթ Էկզիուբերիի անուան օդանաւակայան|Լիոն]], [[Մալբենսայի օդանաւակայան|Միլան]], [[Մանչեսթըրի օդանաւակայան|Մանչեսթըր]] (1 Դեկտեմբեր 2018-էն), [[Նիապոլի միջազգային օդանաւակայան|Նիապոլ]], [[Նիւքասթլի օդանաւակայան|Նիւքասթլ]], [[Նիսի օդանաւակայան|Նիս]], [[Փարիզի Շառլ իը Գոլի անուան օդանաւակայան|Շառլ տը Գոլ-Փարիզ]] <br />'''Սեզոնային՝''' [[Պելֆաստի միջազգային օդանաւակայան|Պելֆաստ]] <!-- -->| [[EgyptAir]]|[[Գահիրէի միջազգայի օդանաւակայան|Գահիրէ]] <!-- -->| [[El Al]]| [[Պեն Գուրիոնի անուան միջազգային օդանաւակայան|Թել Ապիպ-Պեն Գուրիոն]] <!-- -->| [[Emirates]]|[[Տուպայի միջազգային օդանաւակայան|Տուպայ]] <!-- -->| [[Enter Air]]| '''Չարթեր՝''' [[Ամիլկար Քապրալի անուան միջազգային օդանաւակայան|Ամիլկար Քապրալ]], [[Քաթովիցէի միջազգային օդանաւակայան|Քաթովիցէ]] <!-- -->| [[Etihad Airways]]| [[Ապու Տապիի միջազգային օդանաւակայան]] (21 Նոյեմբեր 2018-էն)<ref>{{cite web|url=https://www.etihad.com/en-us/about-us/etihad-news/archive/2018/etihad-airways-to-launch-new-service-to-barcelona/|title=Etihad Airways to launch new service to Barcelona|publisher=Etihad Airways|accessdate=3 June 2018|archive-date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614072133/https://www.etihad.com/en-us/about-us/etihad-news/archive/2018/etihad-airways-to-launch-new-service-to-barcelona/|dead-url=yes}}</ref> <!-- -->| [[Eurowings]]| [[Քիոլն Պոնն օդանաւակայան|Քիոլն-Պոնն]], [[Տիուսելտորֆի օդանաւակայան|Տիուսելտորֆ]], [[Համպուրկի օդանաւակայան|Համպուրկ]], [[Շթուտգարտի օդանաւակայան|Շթուտգարտ]], [[Վիեննայի միջազգային օդանաւակայան|Վիեննա]] <!-- -->| [[Finnair]]|[[Հելսինքիի օդանաւակայան|Հելսինքի]] <!-- -->|[[Georgian Airways]]| [[Թիֆլիսի միջազգային օդանաւակայան|Թիֆլիս]]<ref>{{cite web|url=https://www.georgian-airways.com/en/information/timetable/|title=Official web site of Georgian Airways - https://www.georgian-airways.com/|website=https://www.georgian-airways.com/}}</ref> <!-- --> | [[Germania]]|82='''Սեզոնային՝''' [[Տրեզտենի միջազգային օդանաւակայան|Տրեզտեն]] <ref>[http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275433/germania-expands-dresden-network-in-s18/ Germania begin new service from Dresden]</ref> <!-- --> | [[Iberia (ավիաընկերություն)|Iberia]] | [[Մատրիտի Պարախաս օդանաւակայան|Մատրիտ]] <!-- --> | [[Iberia Regional]] | [[Պատախոսի օդանաւակայան|Պատախոս]], [[Պուրգոսի օդանաւակայան|Պուրգոս]],<ref name="CMN">{{cite web |url= https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277293/iberia-adds-barcelona-burgos-service-from-june-2018/ |title= Iberia adds Barcelona – Burgos service from June 2018|author= Liu, Jim |work= Routesonline.com |accessdate= 22 February 2018}}</ref> <!-- --> | [[Լեոնի օդանաւակայան|Լեոն]], [[Վալենսիայի օդանաւակայան|Վալենսիա]], <br />'''Սեզոնային՝''' [[Մելիլայի օդանաւակայան|Մելիլա]] <!-- --> | [[Israir Airlines]] | '''սեզոնային՝''' [[Պեն Գուրիոն օդանաւակայան|Թել Ապիպ]] <!-- --> | [[Jet2.com]] | [[Մանչեսթըր օդանաւակայան|Manchester]] <br />'''Սեզոնային՝''' [[Գլազկոյի օդանաւակայան|Գլազկօ]] <!-- --> | [[Joon (airline)|Joon]]<!--DO NOT CHANGE THIS TO AIR FRANCE OPERATED BY JOON AS JOON USES ITS OWN BRAND-->| [[Փարիզի օդանաւակայան|Փարիզ-Շառլ տը Գոլ]]<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/274967/air-france-outlines-joon-operation-from-dec-2017/ Air France outlines JOON operation from Dec 2017] Routesonline. 25 September 2017.</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Ամսթերտամի օդանաւակայան|Ամսթերտամ]] <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Սեուլի միջազգային օդանաւակայան|Սեուլ]] <!-- --> | [[LATAM Brasil]] | [[Գուարուլիոս միջազգային օդանաւակայան|Սան Փաուլօ]] <!-- --> | [[LATAM Perú]] | [[Խորխէ Չավեսի անուան միջազգային օդանաւակայան|Լիմա]] <!-- --> |[[Laudamotion]] | [[Վիեննայի միջազգային օդանաւակայան|Վիեննա]] <!-- --> | [[LEVEL (airline)|LEVEL]]<ref>http://www.iairgroup.com/phoenix.zhtml%3Fc%3D240949%26p%3Daboutoverview</ref> | [[Լոկան միջազգային օդանաւակայան|Պոսթոն]], [[Մինիստրօ Փիստարինի միջազգային օդանաւակայան|Պուենոս Այրէս]], [[Օաքլանտ միջազգային օդանաւակայան|Օաքլանտ]] (աւարտած է Հոկտեմբերին),<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279037/level-moves-oakland-service-to-san-francisco-from-late-oct-2018/ |title=LEVEL moves Oakland service to San Francisco from late-Oct 2018 |publisher=Routesonline |date= |accessdate=2018-08-31}}</ref> [[Սան Ֆրանչիսքոյի միջազգային օդանաւակայան|Սան Ֆրանչիսքօ]] (սկիզբ՝ 2018),<ref>{{cite web|title=Low-Cost Airline Brand LEVEL Announces Plans to Shift Nonstop Barcelona Flights from Oakland to SFO This Fall|url=https://www.flysfo.com/media/press-releases/low-cost-airline-brand-level-announces-plans-shift-nonstop-barcelona-flights|accessdate=7 June 2018}}</ref> [[Վիեննայի միջազգային օդանաւակայան|Վիեննա]] <br />'''Սեզոնային՝''' [[Լոս Անճելըսի միջազգային օդանաւակայան|Լոս Անճելըս]] <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Վարշաւայի օդանաւակայան|Վարշաւա]] <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Ֆրանքֆուրթի օդանաւակայան|Ֆրանքֆուրթ]], [[Միունխենի օդանաւակայան|Միունխեն]] <!-- --> | [[Luxair]] | [[Լիուքսեմպուրկի օդանաւակայան|Լիուքսեմպուրկ]] <!-- --> | [[Mahan Air]] | [[Թեհրանի միջազգային օդանաւակայան|Թեհրան]]<ref>{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271774/mahan-air-plans-barcelona-june-2017-launch/|title=Mahan Air plans Barcelona June 2017 launch|publisher=Routesonline|accessdate=10 March 2017}}</ref> <!-- --> | [[Nordwind Airlines]] | '''Սեզոնային չարթեր՝''' [[Տալագի օդանաւակայան|Արխանկելսք]], [[Պելըրատի միջազգային օդանաւակայան|Պելըրատ]], [[Չելիապինսքի օդանաւակայան|Չելիապինսք]], [[Քազանի միջազգային օդանաւակայան|Քազան]], [[Խապարովսկի օդանաւակայան|Խապարովսկ]], [[Քրասնոտարի միջազգային օդանաւակայան|Քրասնոտար]], [[Միներալնի վոտի օդանաւակայան|Միներալնի վոտի]], [[Շերեմետեւօ|Մոսկուա-Շերեմետեւօ]], [[Վնուքովօ միջազգային օդանաւակայան|Մոսկուա-Վնուքովօ]], [[Մուրմանսքի օդանաւակայան|Մուրմանսք]], [[Պեգիշեւօ օդանաւակայան|Նիժնեքամսք]], [[Նիժնի Նովկորոտի միջազգային օդանաւակայան|Նիժնի Նովկորոտ]], [[Տոլմաչեւօ օդանաւակայան|Նովոսիպիրսք]], [[Պոլշոյէ Սավինէ օդանաւակայան|Փերմ]], [[Քուրումոչ միջազգային օդանաւակայան|Սամարա]], [[Սիկտիվքարի օդանաւակայան|Սիկտիվքար]], [[Ռոշչինօ միջազգային օդանաւակայան|Տիումէն]], [[Ուֆայի միջազգային օդանաւակայան|Ուֆա]], [[Վոլգոգրատի միջազգային օդանաւակայան|Վոլգոգրատ]], [[Վորոնէժի միջազգային օդանաւակայան|Վորոնէժ]], [[Քոլցովօ օդանաւակայան|Եկատերինպուրկ]] <!-- --> | [[Norwegian Air Shuttle]] | [[Քոպենհակենի օդանաւակայան|Քոպենհակեն]], [[Հոլիվուտի միջազգային օդանաւակայան|Հոլիվուտ]], [[Գիոթենպուրկի օդանաւակայան|Գիոթենպուրկ]], [[Կրան Քանարիա օդանաւակայան|Կրան Քանարիա]], [[Հելսինքիի օդանաւակայան|Հելսինքի]], [[Գեթվիկի օդանաւակայան|Լոնտոն]], [[Լոս Անճելըսի միջազգային օդանաւակայան|Լոս Անճելըս]], [[Նիուարք Լիպերտի միջազգային օդանաւակայան|Նիուարք]], [[Օուքլանտի միջազգային օդանաւակայան|Օուքլանտ]],<ref>{{cite web|url=http://www.ara.cat/economia/Norwegian-connectara-Barcelona-ciutats-EUA_0_1646235478.html|title=Barcelona tindrà vol directe amb Silicon Valley per primera vegada|publisher=}}</ref> [[Կարտերմուեն|Օսլօ-Կարտերմուեն]], [[Քեֆլավիքի միջազգային օդանաւակայան|Ռեյքյավիք-Քեֆլավիք]], [[Ստոքհոլմի Արլանտա օդանաւակայան|Ստոքհոլմ-Արլանտա]], [[Պուն Գուրիոն միջազգային օդանաւակայան|Թել Ապիպ]], [[Տեներիֆէի հյուսիսային օդանաւակայան|Տեներիֆէ]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Պերգենի օդանաւակայան|Պերգեն]], [[Պիլունտի օդանաւակայան|Պիլունտ]], [[Տուպրովնիքի օդանաւակայան|Տուպրովնիք]], [[Տիուսելտորֆի օդանաւակայան|Տիուսելտորֆ]], [[Էտինպուրկի օդանաւակայան|Էտինպուրկ]], [[Համպուրկի օդանաւակայան|Համպուրկի]], [[Ստավանկերի օդանաւակայան|Ստավանկեր]], [[Վարշաւայի միջազգային օդանաւակայան|Վարշաւա]] <!-- --> | {{nowrap|[[Pakistan միջազգային Airlines]]}} | [[Իսլամապատի միջազգային օդանաւակայան|Islamabad]], [[Ալլամա Իքպալ միջազգային օդանաւակայան|Լահորէ]] <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Սապիհա Գիոքչենի անուան միջազգային օդանաւակայան|Ստամպուլ-Սապիհա Գիոքչեն]] <!-- --> | [[Pegas Fly]] | '''Սեզոնային չարթեր՝''' [[Շերեմետեւօ|Մոսկվա-Շերեմետեւօ]] <!-- --> | [[Primera Air]] | '''Սեզոնային՝''' [[Քոբենհակենի օդանաւակայան|Քոբենհակեն]] <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Համատ միջազգային օդանաւակայան|Տոհա]] <!-- --> | [[Rossiya Airlines|Rossiya]] | [[Պուլկովօ միջազգային օդանաւակայան|Սանկտ Փետերպուրկ]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Վնուկովօ միջազգային օդանաւակայան|Մոսկուա-Վնուկովօ]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Rossiya adds Moscow Vnukovo – Barcelona seasonal service in S17|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271861/rossiya-adds-moscow-vnukovo-barcelona-seasonal-service-in-s17/|accessdate=16 March 2017|work=Routesonline|date=16 March 2017}}</ref> <!-- --> | [[Royal Air Maroc]] | [[Մուհամմատ Ե.-ի անվան միջազգային օդանաւակայան|Քազապլանքա]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Տանժէերի օդանաւակայան|Տանժէր]] <!-- --> | [[Royal Flight (airline)|Royal Flight]] | '''Սեզոնային չարթեր՝''' [[Փլատովի միջազգային օդանաւակայան|Տոնի Ռոսթով]],<ref name="timetable">{{cite web|url=http://platov.aero/raspisanie_reysov|title=Flight schedule|website=platov.aero|accessdate=2018-09-10|archive-date=2018-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913235031/http://platov.aero/raspisanie_reysov|dead-url=yes}}</ref> [[Պուլկովո միջազգային օդանաւակայան|Սանկտ Փետերպուրկ]], [[Քոլցովօ օդանաւակայան|Եկատերինպուրկ]] <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Ալիա թագուհիի անուան միջազգային օդանաւակայան|Ամման]] <!-- --> | [[Ryanair]] | [[Պերգամոյի միջազգային օդանաւակայան|Պերգամօ]], [[Շիոնեֆելտ օդանաւակայան|Պերլին-Շյոնեֆելտ]], [[Պիրմինկհեմի օդանաւակայան|Պիրմինկհեմ]], [[Պոլոնիայի օդանաւակայան|Պոլոնիա]], [[Պրիուսելի օդանաւակայան|Պրիուսել]], [[Պուտապեստի միջազգային օդանաւակայան|Պուտապեստ]], [[Պրիուսելի օդանաւակայան|Պրիուսել]], [[Քիոլնի օդանաւակայան|Քիոլն]], [[Տուպլինի օդանաւակայան|Տուպլին]], [[Էտինպուրկի օդանաւակայան|Էտինպուրկ]], [[Ֆէսի օդանաւակայան|Ֆէս]], [[Ֆրանքֆուրթի օդանաւակայան|Մայնի Ֆրանքֆուրթ]],<ref name="RyanAir">{{cite web|url=http://corporate.ryanair.com/news/nachrichten/170228-ryanair-stellt-winterflugplan-2017-2018-fur-frankfurt-am-main-vor/?market=de|title=RyanAir introduces Winter plane 2017/2018 from Frankfurt Am Main Vor|publisher='''RyanAir'''}}</ref> [[Ֆուերթեվենթուրայի օդանաւակայան|Ֆուերթեվենթուրա]], [[Կրան Քանարիա օդանաւակայան|Կրան Քանարիա]], [[Համպուրկի օդանաւակայան|Համպուրկ]], [[Իպիսայի օդանաւակայան|Իպիսա]], [[Քիեւի միջազգային օդանաւակայան|Քիեւ]] (սկսած է 28 Հոկտեմբեր 2018-էն), [[Քրաքովի օդանաւակայան|Քրաքով]],<ref name="Airlineroute ryanair">{{cite web |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271685/ryanair-w17-new-routes-as-of-05mar17/|title=Ryanair W17 new routes as of 05MAR17 |publisher=Routesonline}}</ref> [[Լիվերփուլի Ճոն Լենոնի անվան օդանաւակայան|Լիվերփուլ]], [[Սթենսետ օդանաւակայան|Լոնտոն]], [[Լիուքսեմպուրկի Ֆինտել օդանաւակայան|Լիուքսեմպուրկ]],<ref name="Airlineroute ryanair"/> [[Մալակայի օդանաւակայան|Մալակա]], [[Մալթայի միջազգային օդանաւակայան|Մալթա]], [[Մանչեսթըրի օդանաւակայան|Մանչեսթըր]], [[Մարաքեշի օդանաւակայան|Մարաքեշ]], [[Մենորքայի օդանաւակայան|Մենորկա]], [[Նատորի միջազգային օդանաւակայան|Նատոր]], [[Նեափոլի միջազգային օդանաւակայան|Նեափոլ]], [[Փալմա տէ Մալիորքայի օդանաւակայան|Փալմա տէ Մալիորքա]], [[Փորթուի օդանաւակայան|Փորթու]], [[Փրահայի Վացլավ Հաւելի անուան օդանաւակայան|Փրահա]],<ref name="Airlineroute ryanair"/> [[Լեոնարտօ տա Վինչիի անուան միջազգային օդանաւակայան|Ֆիումիչինօ]], [[Սանթանտերի օդանաւակայան|Սանթանտեր]], [[Սանտիակօ տէ Քոմպոստելայի օդանաւակայան|Սանտիակօ տէ Քոմպոստելա]], [[Սան Փապլօ օդանաւակայան|Սեւիլիա]], [[Սոֆիայի օդանաւակայան|Սոֆիա]], [[Սթոքհոլմի օդանաւակայան|Սթոքհոլմ]], [[Տեներիֆէի հիւսիսային օդանաւակայան|Տեներիֆէ-հիւսիսային]], [[Տեներիֆէի հարաւային օդանաւակայան|Տեներիֆէ-հարաւային]], [[Թուրինի օդանաւակայան|Թուրին]], [[Վալիատոլիտի օդանաւակայան|Վալիատոլիտ]], [[Վենետիկի Մարքօ Փոլոյի անուան օդանաւակայան|Վենետիկ]],<ref name="Airlineroute ryanair"/> [[Վիկօ-Փէյնատոր օդանաւակայան|Վիկօ]], [[Վիլնիուսի օդանաւակայան|Վիլնիուս]], [[Վարշաւա-Մազովիա օդանաւակայան|Վարշաւա-Մազովիա]] <!-- --> | [[S7 Airlines]] | [[Տոմոտետովօ օդանաւակայան|Մոսկուա-Տոմոտետովօ]] <!-- --> | [[Scandinavian Airlines]] | [[Քոբենհակենի օդանաւակայան|Քոբենհակեն]], [[Գարտերմոէն|Օսլո, Գարտերմոէն]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Պերկենի օդանաւակայան|Պերկեն]], [[Ստավանկերի օդանաւակայան|Ստավանկեր]], [[Սթոքհոլմի Արլանդա օդանաւակայան|Սթոքհոլմ]], [[Տրոնտհէյմի օդանաւակայան|Տրոնտհէյմ]] <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Սինկափուրի օդանաւակայան|Սինկափուր]] <!-- --> | [[Small Planet Airlines]] | '''Սեզոնային չարթեր՝''' [[Վիլնիուսի օդանաւակայան|Վիլնիուս]] <!-- --> | {{nowrap|[[Small Planet Airlines (Լեհաստան)]]}} | '''Սեզոնային՝''' [[Լիուպլինի օդանաւակայան|Լիուպլին]],<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/270161/small-planet-expands-lublin-service-in-s17/ Small Planet expands Lublin service in S17] Routesonline. 1 December 2016.</ref> [[Վարշաւայի օդանաւակայան|Վարշաւա]] <!-- --> | [[SmartWings]]|'''Սեզոնային՝''' [[Փրահայի Վացլավ Հաւելի անուան օդանաւակայան|Փրահա]] <!-- --> | [[Sun D'Or]] | [[Պեն Գուրիոն միջազգային օդանաւակայան|Թել Ապիպ]] <!-- --> | [[Swiss International Air Lines]] | [[Ժնեւի օդանաւակայան|Ժնեւ]], [[Ցիուրիխի օդանաւակայան|Ցիուրիխ]] <!-- --> | [[TAP Air Portugal]] | [[Լիզպոնի օդանաւակայան|Լիզպոն]], [[Փորտուի օդանաւակայան|Փորտու]]<ref name="tap1">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276258/tap-air-portugal-plans-to-expand-porto-network-in-s18/|title=TAP Air Portugal plans to expand Porto network in S18|website=Routesonline}}</ref> <!-- --> | [[TAROM]] | [[Պուխարեստի միջազգային օդանաւակայան|Պուխարեստ]] <!-- --> | [[Transavia]] | [[Ամսթերտամի օդանաւակայան|Ամսթերտամ]], [[Էյնտհովէենի օդանաւակայան|Էյնտհովէեն]], [[Ռոտերտամի օդանաւակայան|Ռոտերտամ]] <!-- --> | [[Transavia France]] | [[Փարիզի Օրլի օդանաւակայան|Փարիզ-Օրռլ]] <!-- --> | [[TUI fly Belgium]] | [[Անթվերբենի միջազգային օդանաւակայան|Անթտվերբեն]] <!-- --> | [[Tunisair]] | [[Թունիս-Քարտակեն միջազգային օդանաւակայան|Թունիս]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Աթաթուրքի անուան միջազգային օդանաւակայան|Ստամպուլ-Աթաթուրք]], [[Սապիհա Գիոքչենի անուան միջազգային օդանաւակայան|Ստամպուլ-Գիոքչեն]] <!-- --> | {{nowrap|[[Ukraine Airlines]]}} | [[Պորիսփիլի միջազգային օդանաւակայան|Քիեւ]] <br />'''Սեզոնային՝''' [[Լվովի միջազգային օդանաւակայան|Լվով]] <!-- --> | [[Ural Airlines]] | [[Տոմոտետովօ օդանաւակայան|Մոսկուա-Տոմոտետովօ]]<br />'''Սեզոնային՝''' [[Փուլոքովիի միջազգային օդանաւակայան|Սանկտ Փետերպուրկ]], [[Եկատերինպուրկի օդանաւակայան|Եկատերինպուրկ]] <!-- --> | [[Volotea]] | '''սեզոնային չարթեր՝:''' [[Ճերսի օդանաւակայան|Ճերսի]] <!-- --> | [[Vueling]] | [[Ա Կորունիա օդանաւակայան|Ա Կորունիա]], [[Աալպորկի օդանաւակայան|Աալպորկ]], [[Ալժիրի օդանաւակայան|Ալժիր]], [[Ալիքանտէի օդանաւակայան|Ալիքանտէ]], [[Ալմերիայի օդանաւակայան|Ալմերիա]], [[Ամսթերտամի օդանաւակայան|Ամսթերտամ]], [[Ասթուրիայի օդանաւակայան|Ասթուրիա]], [[Աթենքի միջազգային օդանաւակայան|Աթենք]], [[Պանջուլի միջազգային օդանաւակայան|Պանջուլ]], [[Պարիի օդանաւակայան|Պարի]], [[Պազելի օդանաւակայան|Պազել]], [[Պէյրութի միջազգային օդանաւակայան|Պէյրութ]], [[Պերլինի օդանաւակայան|Պերլին]], [[Պիլպաոյի օդանաւակայան|Պիլպաօ]], [[Պիրմինկհեմի օդանաւակայան|Պիրմինկհեմ]], [[Պոլոնիայի օդանաւակայան|Պոլոնիա]], [[Պորտոյի օդանաւակայան|Պորտօ]], [[Պրիյուսէլի օդանաւակայան|Պրիյուսէլ]], [[Քնկլիարիի օդանաւակայան|Քակլիարի]], [[Քաթանիայի օդանաւակայան|Քաթանիա]], [[Քոփենհակենի օդանաւակայան|Քոփենհակեն]], [[Տակարի միջազգային օդանաւակայան|Տակար]], [[Տուպլինի օդանաւակայան|Տուպլին]], [[Տուպրովնիկի օդանաւակայան|Տուպրովնիկ]], [[Տիուսելտորֆի օդանաւակայան|Տիուսելտորֆի]], [[Էտինպուրկի օդանաւակայան|Էտինպուրկ]], [[Ֆէսի օդանաւակայան|Ֆէես]], [[Ձլորենցիայի օդանաւակայան|Ֆլորենցիա]], [[Ֆուերթեվենթուրայի օդանաւակայան|Ֆուերթեվենթուրա]], [[Ժնեւի օդանաւակայան|Ժնեւ]], [[Կիոթենպուրկի օդանաւակայան|Կիոթենպուրկ]], [[Կրան Քանարիա օդանաւակայան|Կրան Քանարիա]], [[Ֆետերիքօ Կարսիայի անուան օդանաւակայան|Կրանատա]], [[Համպուրկի օդանաւակայան|Համպուրկ]], [[Հաննովէրի օդանաւակայան|Հաննովէր]], [[Հելսինքիի օդանաւակայան|Հելսինքի]],<ref>[http://www.aviation24.be/airlines/iag/vueling/flights-barcelona-helsinki-vueling/ Spanish airline Vueling will add more flights to Helsinki in winter season 2017–2018] aviation24.be. 25 August 2017. Retrieved 26 August 2017</ref> [[Իպիսայի օդանաւակայան|Իպիսա]], [[Քիեւի միջազգային օդանաւակայան|Քիեւ]], [[Լա Փալմայի օդանաւակայան|Լա Փալմա]], [[Լանսարոտէի օդանաւակայան|Լանսարոտէ]], [[Լիզպոնի օդանաւակայան|Լիզպոն]], [[Կեթվիկի օդանաւակայան|Լոնտոն-Կեթվիկ]], [[Լիոնի օդանաւակայան|Լիոն]], [[Մատրիտդի Պարախաս օդանաւակայան|Մատրիտ]], [[Մալակայի օդանաւակայան|Մալակա]], [[Մանչեսթըրի օդանաւակայան|Մանչեսթըր]], [[Մարաքեշի օդանաւակայան|Մարաքեշ]], [[Մարսէլի օդանաւակայան|Մարսէլ]], [[Մենորքայի օդանաւակայան|Մենորքա]], [[Մալբպենսայի օդանաւակայան|Միլան]], [[Տոմոտետովի օդանաւակայան|Մոսկուա-Տոմոտետով]], [[Միունխենի օդանաւակայան|Միունխեն]], [[Նանթի օդանաւակայան|Նանթ]], [[Նիապոլի միջազգային օդանաւակայան|Նիապոլ]], [[Նիսի օդանաւակայան|Նիս]], [[Օրանի օդանաւակայան|Օրան]], [[Օսլոյի Կարտերմոենի օդանաւակայան|Օսլօ-Կարտերմոեն]], [[Փալերմոյի օդանաւակայան|Փալերմօ]], [[Փալմա տէ Մալիորքայի օդանաւակայան|Փալմա տէ Մալիորքա]], [[Փարիզի Շարլ տը Կոլի անուան օդանաւակայան|Փարիզ-Շարլ տը Կոլ]], [[Փարիզի Օրլի օդանաւակայան|Փարիզ-Օրլ]], [[Փիզայի միջազգային օդանաւակայան|Փիզա]], [[Փորտուի օդանաւակայան|Փորտու]], [[Փրահայի Վացլավ Հաւելի անուան օդանաւակայան|ՊՓրահա]], [[Լեոնարտօ տա Վինչիի անուան միջազգային օդանաւակայան|Հռոմ]], [[Փուլքովոյի միջազգային օդանաւակայան|Սանկտ Փետերպուրկ]], [[Սան Սեբաստիանի օդանաւակայան|Սան Սեբաստիան]], [[Սանտանտերի օդանաւակայան|Սանտանտեր]], [[Սանտիակօ տէ Քոմբոստելայի օդանաւակայան|Սանտիակօ տէ Քոմբոստելա]], [[Սան Փապլոյի օդանաւակայան|Սեւիլիա]], [[Սթոքհոլմի օդանաւակայան|Սթոքհոլմ]], [[Stuttgart օդանաւակայան|Stuttgart]], [[Տանժէրի օդանաւակայան|Տանժէր]], [[Պեն Գուրիոն օդանաւակայան|Թել Ապիպ-Պեն Գուրիոն]], [[Տեներիֆէի հիւսիսային օդանաւակայան|Տեներիֆէ-հիւսիսային]], [[Տեներիֆէի հարաւային օդանաւակայան|Տեներիֆէ-հարաւային]], [[Թուլուզի օդանաւակայան|Թուլուզ]], [[Թուրինի օդանաւակայան|Թուրին]], [[Վալենսիայի օդանաւակայան|Վալենսիա]], [[Վալիատոլիտի օդանաւակայան|Վալիատոլիտի]], [[Վենետիկի Մարքօ Փոլոյի անուվան օդանաւակայան|Վենետիկ]], [[Վիեննայի միջազգային օդանաւակայան|Վիեննա]], [[Վիկօ-Փեյնատոյի օդանաւակայան|Վիկօ]], [[Զագրեպի օդանաւակայան|Զագրեպ]], [[Ցիուրիխի օդանաւակայան|Ցիուրիխ]] <br />'''Սեզոնային՝''' [[Պեստիայի օդանաւակայան|Պեստիա]], [[Պելկրատի օդանաւակայան|Պելկրատ]], [[Պերկենի օդանաւակայան|Պերկեն]], [[Պրեստի օդանաւակայան|Պրեստ]], [[Պրինտիսիի օդանաւակայան|Պրինտիսի]], [[Պուխարեստի միջազգային օդանաւակայան|Պուխարեստ]], [[Պուտապեստի միջազգային օդանաւակայան|Պուտապեստ]], [[Քարտիֆի օդանաւակայան|Քարտիֆ]], [[Մոհամմատ Ե.-ի անուան միջազգային օդանաւակայան|Քազապլանքա]], [[Քերքիրայի միջազգային օդանաւակայան|Քերքիրա]], [[Ֆարոյի օդանաւակայան|Ֆարօ]], [[Մատեիրայի օդանաւակայան|Մատեիրա]], [[Ճենովայի օդանաւակայան|Ճենովա]], [[Հերաքլիոն միջազգային օդանաւակայան|Հերաքլիոն]], [[Քրաքովի միջազգային օդանաւակայան|Քրաքով]], [[Լառնաքայի միջազգային օդանաւակայան|Լառնաքա]], [[Լիլի օդանաւակայան|Լիլ]], [[Մալթայի միջազգային օդանաւակայան|Մալթա]], [[Մինսկի ազգային օդանաւակայան|Մինսկ]], [[Միքոնոսի օդանաւակայան|Միքոնոս]], [[Նատորի միջազգային օդանաւակայան|Նատոր]], [[Նիուրեմպերկի օդանաւակայան|Նիուրեմպերկ]], [[Քեֆլավիքի միջազգային օդանաւակայան|Քեֆլավիք-Ռեյքյավիք]], [[Սանթորինիի ազգային օդանաւակայան|Սանթորինի]], [[Սբլիտի օդանաւակայան|Սբլիտ]], [[Տալլինի օդանաւակայան|Տալլին]], [[Սալոնիքի միջազգային օդանաւակայան|Սալոնիք]], [[Թունիս-Քարտակեն միջազգային օդանաւակայան|Թունիս]], [[Վարշաւայի օդանաւակայան|Վարշաւա]], [[Զատարի օդանաւակայան|Զատար]] <!-- --> | [[Windrose Airlines]] | '''Սեզոնային՝''' [[Փորիսպիլ միջազգային օդանաւակայան|Քիեւ]]<ref>{{cite news|title=Welcome to Barcelona!|url=http://windrose.aero/eng/about/news_windrose/110335.html|accessdate=7 March 2018|publisher=windrose.aero}}</ref> <!-- --> | [[Wizz Air]] | [[Պուխարեստի միջազգային օդանաւակայան|Պուխարեստ]], [[Պուտապեստի միջազգային օդանաւակայան|Պուտապեստ]], [[Քիշնեւի միջազգային օդանաւակայան|Քիշնեւ]], [[Գտանսքի օդանաւակայան|Գտանսք]] (աւարտ՝ 2018), [[Katowice օդանաւակայան|Katowice]], [[David the Builder Kutaisi միջազգային օդանաւակայան|Kutaisi]],<ref name="WizzKUTforS18">{{cite news|title=Rome, Paris, Barcelona, Prague: Wizz Air launches new direct flights from Kutaisi|url=http://agenda.ge/news/88278/eng|accessdate=6 October 2017|publisher=agenda.ge|archive-date=6 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171006211935/http://agenda.ge/news/88278/eng|dead-url=yes}}</ref> [[Ռիկայի օդանաւակայան|Ռիկա]], [[Սոֆիայի միջազգային օդանաւակայան|Սոֆիա]], [[Վիլնիուսի օդանաւակայան|Վիլնիուս]], [[Վարշաւայի օդանաւակայան|Վարշաւա]]<br>'''Սեզոնային՝''': [[Սքոպիէի օդանաւակայան|Սքոպիէ]]<ref>{{cite web|url=https://wizzair.com/en-gb/flights/timetable/barcelona-el-prat/skopje#/0/1/1/0/0/2018-10/2018-10|title=Welcome to the world of opportunity! - Wizz Air|website=wizzair.com}}</ref> <!-- --> | [[WOW air]] | '''Սեզոնային՝''' [[Քեֆլավիքի միջազգային օդանաւակայան|Քեֆլավիք]] <!-- --> | [[Yanair]] | '''Սեզոնային չարթեր՝''' [[Պորիսբիլ միջազգային օդանաւակայան|Քիեւ]]<!-- See flight YE5302 --> <!-- --> --> }} ===Կարգօ=== {{Airport destination list <!-- --> | [[ASL Airlines Belgium]] | [[Պրիուսէլ]], [[Լիէժ]] <!-- --> | [[Atlas Air]] | [[Մումպա]], [[Պենկալիա]] <!-- --> | [[Cargolux]] | [[Հոնկ Քոնկ]], [[Հեյտար Ալիեւի անվան Պաքուվի միջազգային օդանաւակայան|Պաքու]], [[Լիուքսեմպուրկ]] <!-- --> | [[DHL Aviation]] | [[Վիքթորիա]] <!-- --> | [[Emirates SkyCargo]] | [[Տուպայ]] <!-- --> | [[FedEx Express]] | [[Փարիզ]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Մայնի Ֆրանքֆուրթ]] <!-- --> | [[Swiftair]] | [[Մատրիտի Պարախաս օդանաւակայան|Մատրիտ]], [[Մալիորքա]] <!-- --> | [[ULS Airlines Cargo]] | [[Ստամպուլ]] <!-- --> | [[UPS Airlines]] | [[Քիոլն]], [[Վալենսիա]] }} == Վիճակագրութիւն == === Հիմնական ուղիներ === {| class="wikitable" style="font-size: 90%" |+ օդային ուղիներ, 2017 |- ! Վարկանիշ ! Օչային ուղի ! Ուղեւորներու քանակ |- | 1 | {{դրօշ|Սպանիա}} [[Vueling]] | 17,174,966 |- | 2 | {{դրօշ|Իրլանտա}} [[Ryanair]] | 6,962,954 |- | 3 | {{դրօշ|Ուքրանիա}} [[EasyJet]] | 3,143,891 |- | 4 | {{դրօշ|Նորվեկիա}} [[Norwegian Air Shuttle|Norwegian]] | 1,586,744 |- | 5 | {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Lufthansa]] | 1,425,433 |- | 6 | {{դրօշ|Սպանիա}} [[Iberia (airline)|Iberia]] | 1,338,263 |- | 7 | {{դրօշ|Սպանիա}} [[Air Europa]] | 1,052,286 |- | 8 | {{դրօշ|Ուքրանիա}} [[British Airways]] | 843,648 |- | 9 | {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Air France]] | 777,655 |- | 10 | {{դրօշ|Հունգարիա}} [[Wizz Air]] | 768,044 |- | 11 | [[Նիտերլանտներ]] [[KLM]] | 574,985 |- | 12 | [[Նիտերլանտներ]] [[Transavia]] | 572,902 |- | 13 | [[Փորթուկալ]] [[TAP Air Portugal|TAP Portugal]] | 555,243 |- | 14 | {{դրօշ|Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ}} [[Emirates (airline)|Emirates]] | 551,008 |- | 15 | {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Eurowings]] | 542,492 |} ===Ամենազբաղուած ուղեւորագիծեր=== {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |+ Ամենազբաղուած գիծեր, 2017 |-+ ! Հ․ ! օդանաւակայան ! Ուղեւորներ |- |1|| [[Մեծ Բրիտանիա]] [[Գեթվիք օդանաւակայան|Լոնտոնի Գեթվիք օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|1,460,914 |- |2|| Նիտերլանտներ [[Ամստերդամի միջազգային օդանաւակայան]] || style="text-align:center;"|1,363,965 |- |3|| {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Փարիզի Շառլ դը Գոլի անուան օդանաւակայան]] || style="text-align:center;"|1,290,861 |- |4||| {{դրօշ|Իտալիա}} [[Լեոնարտօ տա Վինչիի անուան միջազգային օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|1,225,979 |- |6|| {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Փարիզի Օրլի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|1,163,701 |- |5|| {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Ֆրանքֆուրտի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|937,469 |- |7|| [[Պելկիա]] [[Պրիուսելի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|927,483 |- |8|| {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Միունխենի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|837,259 |- |13|| [[Փորթուկալ]] [[Լիսաբոնի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|836,924 |- |10|| {{դրօշ|Իտալիա}} [[Մալպենսա օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|758,520 |- |9|| [[Մեծ Բրիտանիա]] [[Հիտրոու օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|684,967 |- |11|| {{դրօշ|Զուիցերիա}} [[Ցիուրիխի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|649,719 |- |12|| {{դրօշ|Զուիցերիա}} [[Ժնեւի օդանաւակայան]]|| style="text-align:center;"|637,998 |- |15|| {{դրօշ|Իրլանտա}} [[Տուպլինի օդանավակայան]]|| style="text-align:center;"|572,623 |- |14|| [[Մեծ Բրիտանիա]] [[Լիուտոնի օդանաւակայան]] || style="text-align:center;"|507,191 |} {| cellspacing="4" cellpadding="4" |- valign="top" | {|class="wikitable" |+'''Ուեւորներու վիճակագրութիւն''' |- !Տարի||Ուղեւորներ||%||Տարի||Ուղեւորներ||% |- |1963||1,000,000|| -||2003||22,752,667|| {{color|green|+6.6}} |- |1977||5,000,000|| -||2004||24,558,138|| {{color|green|+7.9}} |- |1990||9,205,000|| -||2005||27,152,745|| {{color|green|+10.6}} |- |1991||9,145,000|| {{color|red|-0.7}} ||2006||30,008,152|| {{color|green|+10.5}} |- |1992||10,196,000|| {{color|green|+11.5}} ||2007||32,898,249|| {{color|green|+9.6}} |- |1993||9,999,000|| {{color|red|-2.0}} ||2008||30,208,134|| {{color|red|-8.2}} |- |1994||10,647,285|| {{color|green|+6.5}} ||2009||27,311,765|| {{color|red|-9.4}} |- |1995||11,727,814|| {{color|green|+10.1}} ||2010||29,209,595|| {{color|green|+6.5}} |- |1996||13,434,679|| {{color|green|+14.6}} ||2011||34,398,226|| {{color|green|+17.8}} |- |1997||15,065,724|| {{color|green|+12.1}} ||2012||35,144,503|| {{color|green|+2.2}} |- |1998||16,194,805|| {{color|green|+7.3}} ||2013||35,216,828|| {{color|green|+0.2}} |- |1999||17,421,938|| {{color|green|+7.6}} ||2014||37,559,044|| {{color|green|+6.7}} |- |2000||19,809,567|| {{color|green|+13.8}} ||2015||39,711,276|| {{color|green|+5.7}} |- |2001||20,745,536|| {{color|green|+4.7}} ||2016||44,154,693|| {{color|green|+11.2}} |- |2002||21,348,211|| {{color|green|+2.9}} ||2017||47,284,500|| {{color|green|+7.1}} |- |2018 (Mar)||9,927,159|| {{color|green|+9.4}} |} ''Աղբյուր՝ Aeroport de Barcelona, AENA'' | {|class="wikitable" |+'''Գործողութիւններու վիճակագրութիւն''' |- !Տարի||գործողութիւններ||% |- |1999||233,609||- |- |2000||255,913|| {{color|green|+9.5}} |- |2001||273,119|| {{color|green|+6.3}} |- |2002||271,023|| {{color|red|-0.8}} |- |2003||282,021|| {{color|green|+4.1}} |- |2004||291,369|| {{color|green|+3.3}} |- |2005||307,798|| {{color|green|+5.6}} |- |2006||327,636|| {{color|green|+6.4}} |- |2007||352,501|| {{color|green|+7.6}} |- |2008||321,491|| {{color|red|-8.8}} |- |2009||278,965|| {{color|red|-13.3}} |- |2010||277,832|| {{color|red|-0.4}} |- |2011||303,054|| {{color|green|+9.1}} |- |2012||290,004|| {{color|red|-4.3}} |- |2013||276,497|| {{color|red|-4,7}} |- |2014||283,850|| {{color|green|+2,7}} |- |2015||288,878|| {{color|green|+1,8}} |- |2016||307,864|| {{color|green|+6,6}} |- |2017||323,539|| {{color|green|+5,1}} |- |2018 (Mar)||69,548|| {{color|green|+6.6}} |} | {|class="wikitable" |+'''Կարհգօ վիճակագրութիւն''' |- !Տարի||Ծաւալ||% |- |1999||88,217||- |- |2000||88,269|| {{color|green|+2.4}} |- |2001||81,882|| {{color|red|-7.8}} |- |2002||75,905|| {{color|red|-7.3}} |- |2003||70,118|| {{color|red|-7.6}} |- |2004||84,985|| {{color|green|+21.2}} |- |2005||90,446|| {{color|green|+6.4}} |- |2006||93,404|| {{color|green|+3.3}} |- |2007||96,770|| {{color|green|+3.6}} |- |2008||104,329|| {{color|green|+7.7}} |- |2009||89,813|| {{color|red|-13.6}} |- |2010||104,279|| {{color|green|+16.1}} |- |2011||96,572|| {{color|red|-7.4}} |- |2012||96,522|| {{color|red|-0.1}} |- |2013||100,288|| {{color|green|+3.9}} |- |2014||102,692|| {{color|green|+2.4}} |- |2015||117,219|| {{color|green|+14.1}} |- |2016||132,754|| {{color|green|+13.3}} |- |2017||156,105|| {{color|green|+14.9}} |- |2018 (Mar)||38,181|| {{color|green|+10.1}} |} |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Օդակայաններ]] 7hrbgvitvep2xjij1uev35rdq9reb61 0 5691 250269 218036 2026-04-16T13:12:04Z Maral Dikbikian 4797 250269 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Flag of Bulgaria.svg|200px|մինի|աջից|Պուլկարիոյ դրօշ]] [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]] ներկայ տարածքին մէջ հայերը ապրած են պուլկարական թագաւորութեան հիմնումէն շատ առաջ։ Սակայն հայերու թիւը յայտնի է միայն 12-րդ դարուն. անիկա 1881-ին կազմած է 3.440 մարդ։ 1894-1915 թթ [[Օսմանեան Կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] մէջ հայերու կոտորածներուն եւ 1922 թուականին թուրք-յունական պատերազմի հետեւանքով հայերու թիւը [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]] մէջ աճեր է մինչեւ 47.000 մարդ։ Չնայած անոր [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]] հայ համայնքը 2010-ին կը կազմէր 30.000 մարդ։ Հայերու թուաքանակի այսպիսի նուազումը պայմանաւորուած է խորհրդային տարիներուն կազմակերպուած հայրենադարձութեամբ։ Պուլկարիոյ հայ համայնքին մէջ կը գործէ Ազգային կոմիտէ, ստեղծուած՝ Հայաստանի քրիստոնէութեան ընդունման 1700-ամեակին առիթով (հիմնադիր՝ [[Տիրայր Արք. Մարտիկեան|Տիրայր Արք. Մարտիկեան,]] 66 անդամով): Սոֆիայի մէջ կը գործէ «Երեւան», [[Պուրկաս]]ի մէջ «Հայեր», իսկ [[Փլովտիւ|Փլովտիւի]] մէջ «Վահան» թերթերը։ Համայնքը էջմիածնապատկան է։ Այժմ [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]] մայրաքաղաքը [[Սոֆիա]]ն կը ծրագրէ հայկական մայր տաճաար։ Թէեւ այսօր Պուլկարիայի հայութեան թուաքանակի վերաբերեալ տարբեր աղբիւրներ կու տան տարբեր տուեալներ, բայց ըստ ոչ պաշտօնական տուեալներու, Պուլկարիայի հայ համայնքը բաւականին մեծաթիւ է՝ մօտ 20 հազար: Ներկայիս Պուլկարիայի ամէնահայաշատ բնակավայրերն են Փլովտիւը՝ մօտ 7000 հայեր, Վառնան՝ մօտ 5000 հայեր, Սոֆիան՝ մօտ 4000 հայեր, Պուրկասը՝ մօտ 1500 հայեր եւ Ռուսէն՝ մօտ 1000 հայեր: Ոչ մեծաթիւ հայկական համայնքներ կան նաեւ Շումենի, Խասկովոյի, Եամբոլի, Պազարճիկի, Դոբրիչի, Ստարա Զագորայի, Սլիւենի եւ Սիլիստրայի մէջ: == Պատմութիւն<ref>{{Citation|title=Հայերը Բուլղարիայում|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A8_%D4%B2%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B2%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4&oldid=10671247|date=2026-01-30|accessdate=2026-04-16|language=hy}}</ref> == Վաղ միջնադարուն, ժամանակակից Պուլկարիոյ տարածքին հիմնուած էր հայկական գաղութ մը, որ աշխոյժ կապեր կը պահպանէր Կոստանդնուպոլսոյ եւ Յունաստանի հիւսիսային շրջաններուն հետ։ Հայաստանի առաջին բաժանումէն (387), ինչպէս նաեւ Արշակունեաց թագաւորութեան անկումէն (428) ետք, շատ մը հայեր կը փոխադրուին Թրակիա։ Հիւսիսէն ներխուժող թրքալեզու նախապուլկարական ցեղերուն դէմ բիւզանդահպատակ հայերը ի սկզբանէ թշնամական տրամադրութիւն ունէին։ Պահպանուած են տեղեկութիւններ այն մասին, թէ 6-րդ դարու վերջաւորութեան, հայազգի Մուշեղ Մամիկոնեան զօրավարը բիւզանդական մեծ բանակով արշաւած է Թրակիա՝ պուլկարները հնազանդեցնելու համար։ Մուշեղ Մամիկոնեան քանի մը յաղթանակներ կը տանի, սակայն պուլկարները կը յաջողին վճռական ճակատամարտին յաղթել։ Հայաստանի երկրորդ բաժանումէն ետք (591), զգալի թիւով հայ ասպետներ (Մամիկոնեաններ, Անձեւացիներ, Կամսարականներ) կը ղրկուին Պալքանեան թերակղզի, մասնաւորապէս՝ Թրակիա, պուլկարներուն դէմ բիւզանդացիներուն հետ պատերազմելու համար։ Զարգացած միջնադարուն Փիլիպպիկոս ամրոցը (Փլովտիւ) դարձած էր հայ զինուորականութեան կեդրոնը։ 9-րդ դարուն, բիւզանդական բանակին մէջ ծառայող հայ զօրավարներէն, պուլկարներուն դէմ պատերազմներով յայտնի էր Տաճատ Անձեւացին։ Ընդհակառակը, Պուլկարական առաջին կայսրութեան (681-1018) վերջին ներկայացուցիչներէն Սամուէլը (977-1014) մօր կողմէ հայ էր (Հռիփսիմէ Բագրատունի՝ Աշոտ Երկաթի դուստրը)։ Այլ տուեալներով, ըստ Ստեփանոս Ասողիկ պատմիչին եւ Նիկողայոս Ադոնցի, Կոմսաձագերու տոհմը նոյնպէս ունէր հայկական ծագում։ Այդ ընթացքին Բիւզանդիոնի մէջ գահ բարձրացած էր հայկական ծագումով կայսերական հարստութիւնը (867-1056)։ Սամուէլ թագաւորի բազմաթիւ պարտութիւններէն մէկուն պատճառը իր հայազգի փեսայ Աշոտի դաւաճանութիւնն էր։ Վերջինս Գրիգոր Տարօնիտեսի որդին էր, որ իշխան Աշոտ Բագրատունիի մահէն ետք Տարօնի իշխանութիւնը յանձնած էր Բիւզանդիոնին եւ հաստատուած՝ Թրակիա։ 1014 թուականին Բիւզանդիոնի Վասիլ Բ. կայսրը յաղթեց պուլկարներուն եւ իր դաժանութիւններուն համար ստացաւ «Պուլկարասպան» մականունը։ Դառնալով բիւզանդահպատակ՝ պուլկարները անցան բիւզանդական բանակի ծառայութեան։ 1042 թուականին Բագրատունիներու մայրաքաղաք Անիի վրայ արշաւած բիւզանդական բանակի զօրահրամանատարներէն էր Նիկոլա պուլկարը։ Ուշ միջնադարուն Օսմանեան կայսրութիւնը հպատակեցուց Պալքանեան եւ Փոքր Ասիոյ թերակղզիները՝ նուաճելով Պուլկարական երկրորդ կայսրութիւնը (1185-1396)։ 1453-ի Կոստանդնուպոլսոյ անկումէն ետք, հարիւրաւոր հայեր դուրս եկան Հայկական լեռնաշխարհէն եւ հիմնեցին արեւելաեւրոպական գաղթավայրեր կամ զանոնք դարձուցին աւելի բազմամարդ (Պուլկարիա, Հունգարիա, Ղրիմ, Ռումանիա եւ Մոլտովա, Լեհաստան եւ Ուքրանիա)։ Օսմանեան տիրապետութեան տարիներուն Պուլկարիոյ հայերը կը զբաղէին արհեստներով ու առեւտուրով եւ կապուած էին մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսոյ։ Ժամանակակից Պուլկարիոյ հիւսիսը հաստատուած հայերու ներկայութիւնը պայմանաւորուած էր ռումանահայ գաղութի ընդլայնմամբ։ Առաջին քաղաքները, ուր բնակեցան հայերը եւ որոշ ժամանակ ետք հիմնեցին եկեղեցիներ, Սիլիստրան ու Փազարճիքն էին (Տոպրիչ)։ Ռումանիոյ սահմանակից, Տանուպ գետի ափին գտնուող Ռուսէ (Ռուսչուք) քաղաքին մէջ հայերը սկսած են բնակութիւն հաստատել 15-րդ դարու կիսուն։ 16-րդ դարուն եւ յատկապէս 17-րդ դարու սկզբին գաղութը համալրած են Արեւելեան Հայաստանէն եկած գաղթականները։ 19-րդ դարու սկզբին տեղի հայերը (մօտ 150 ընտանիք) ունեցած են եկեղեցի մը՝ Սուրբ Աստուածածին։ 20-րդ դարու սկզբին հայերուն թիւը շուրջ 2 հազար էր։ Զբաղած են հիմնականին մէջ առեւտուրով (յատկապէս դրացի Ռումանիոյ հետ) եւ արհեստներով։ Հայերը որոշակի դեր ունեցած են նաեւ նորանկախ երկրի տնտեսութեան զարգացման հարցին մէջ։ Գործած են հայ ազգային կուսակցութիւններու տեղական կազմակերպութիւնները, հասարակական եւ մշակութային միութիւններ։ 1878 թուականին Պուլկարիոյ եւ Արեւելեան Ռումելիոյ ինքնավար մարզին մէջ կար 5,300 հայ, իսկ համիտեան ջարդերէն ետք այս թիւը աւելցաւ գրեթէ 20 հազարով։ Հայերը աշխոյժօրէն մասնակցեցան Օսմանեան կայսրութեան դէմ պուլկար ժողովուրդի անկախութեան յաղթական պայքարին, որ Պալքանեան պատերազմներուն (1912-1913) մաս կը կազմէր։ Թէեւ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ Պուլկարիան դաշնակցած էր օսմանցիներուն՝ Պերլին-Պաղտատ առանցքին մէջ, եւ զօրակցած էր օսմանեան կառավարութեան (նաեւ պուլկարահայերու բանակ զօրակոչուելու հարցով), սակայն նաեւ քննադատած էր օսմանցիները Հայոց Ցեղասպանութեան համար։ Վերջինիս արդիւնքով Պուլկարիոյ մէջ ապաստան գտաւ եւս 22,000 հայ, որոնք կ'ապրէին «նանսէնեան անձնագիրերով» եւ յաճախ չէին արձանագրուէր պաշտօնական մարդահամարներու մէջ։ Անոնք Պուլկարիոյ քաղաքացիութիւն ստացան Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմէն առաջ եւ ընթացքին։ Պուլկարիոյ Ժողովրդական Հանրապետութեան ստեղծումէն ետք՝ 1946-1948 թուականներու մեծ հայրենադարձութեան տարիներուն, հայերու զգալի հատուած մը հաստատուեցաւ Խորհրդային Հայաստանի մէջ, իսկ բազմաթիւ հայեր ալ տասնամեակներ շարունակ արտագաղթեցին արեւմտաեւրոպական եւ հիւսիսամերիկեան երկրներ։ 1990-ական թուականներուն՝ ԽՍՀՄ-ի փլուզումէն ետք, Հայաստանի ռազմաքաղաքական եւ ընկերա-տնտեսական վիճակով պայմանաւորուած, հազարաւոր (տարբեր տուեալներով՝ աւելի քան երեսուն հազար) հայեր արտագաղթեցին Պուլկարիա կամ Պուլկարիոյ ճամբով հեռացան դէպի Արեւմտեան Եւրոպա եւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ։ Նոր հաստատուած հայերը կապեր ստեղծեցին Խորհրդային Միութենէն հոն հաստատուած այլ ազգերու՝ ռուսերու եւ ուքրանացիներու հետ։ Պուլկարիոյ մէջ հայերուն թիւը շարունակաբար կը նուազի արտագաղթի եւ ուծացման պատճառով։ Թուաքանակի նուազումը կը բացատրուի նաեւ այն հանգամանքով, որ մեծ թիւ կը կազմեն խառն ամուսնութիւնները։ Ստորեւ կը ներկայացուի հայ բնակչութեան շարժը՝ ըստ պաշտօնական տուեալներու. {| class="wikitable" |'''Թուական''' |'''Հայերու թիւը''' |- |'''1900''' |14,581 |- |'''1905''' |14,178 |- |'''1910''' |12,932 |- |'''1920''' |11,509 |- |'''1926''' |27,332 |- |'''1934''' |25,963 |- |'''1946''' |21,637 |- |'''1956''' |21,954 |- |'''1965''' |20,282 |- |'''1975''' |14,526 |- |'''1992''' |13,677 |- |'''2001''' |10,832 |- |'''2011''' |6,552 |- |'''2021''' |5,306 |} == Հոգեւոր-մշակութային կեանք == Արաբական խալիֆայութեան ենթակայութեան տակ գտնուող '''Արմինիա''' կուսակալութեան մէջ սկիզբ առած էին աղանդաւորական տարբեր շարժումներ, որոնցմէ առաւել յայտնի էին '''Պաւլիկեանները'''։ Որոշ ժամանակ ետք, հալածուելով հայ եկեղեցւոյ կողմէ, անոնք լքեցին Հայաստանը եւ 8-րդ դարուն յայտնուեցան բիւզանդահպատակ Թրակիոյ տարածքին։ Պաւլիկեան հայերու հիմնած բնակավայրերէն (Պաւլիկենի, Կոռնօ Պաւլիկենի, Տոլնօ Պաւլիկենի, Թորոս, Կալինիկ, Արմենոխոր, Արմենիցա, Էրմենլի, Էրմենսկա) մինչեւ այժմ յայտնի է '''Թորոս''' գիւղը։ Աղանդաւորական յաջորդ հոսքը կապուած էր թոնդրակեաններուն հետ։ Դէպի Թրակիա հայերու գաղթը ուժեղացաւ յատկապէս '''Գրիգոր Մագիստրոս Պահլաւունիի''' կողմէ աղանդաւորական մէկ այլ՝ թոնդրակեաններու եւ արեւորդիներու համայնքներուն դէմ ձեռնարկած պատժիչ գործողութիւններուն պատճառով։ Արդիւնքով՝ հայերու միջոցով Պուլկարիոյ տարածք թափանցեցին աղանդաւորական շարժումներ եւ սկիզբ առաւ '''պոկոմիլներու''' շարժումը։ Պաւլիկեան եւ թոնդրակեան աղանդաւորները, որոնց մէջ կային նաեւ մեծաքանակ հայեր, հետագային ձուլուեցան այդ շարժման հետ, պուլկարացան եւ աւելի ուշ ընդունեցին կաթողիկէութիւն կամ իսլամ (փոմաքներ)։ === Եկեղեցիներու եւ թեմի հիմնադրութիւն === Զուգահեռաբար, Պուլկարիոյ մէջ բնակող առաքելական հայերը կը կառուցեն իրենց առաջին եկեղեցիները։ 12-րդ դարուն Փիլիպոպոլսոյ (Փլովտիւ) մէջ գործած է հայկական վանք՝ '''Յովհաննէս Ութմանի''' վանահայրութեամբ։ Այս ժամանակաշրջանին կը յիշատակուի նաեւ Փիլիպոպոլսոյ հոգեւոր առաջնորդ Գրիգոր եպիսկոպոսը, որուն '''Գրիգոր Դ. Տղայ''' կաթողիկոսը նշանակած էր Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ պաշտօնական բանագնաց։ Ներկայիս Պուլկարիոյ տարածքին գոյութիւն ունեցող առաջին հայկական քարաշէն եկեղեցին Սիլիստրայի '''Սուրբ Աստուածածինն''' է (1620 թուական), երբ քաղաքը դեռ ռումանահպատակ էր։ Նախքան այդ, Տանուպ գետի ափին գտնուող Ռուսէ քաղաքին մէջ կառուցուած էր նոյնանուն փայտաշէն եկեղեցի մը։ * Ռուսէ քաղաք - 1610թ. կառուցուած եւ 1832թ. վերակառուցուած Ս. Աստուածածին եկեղեցի * Սիլիստրա քաղաք - 1620թ. կառուցուած Ս. Աստուածածին հայոց եկեղեցի * Վառնայ քաղաք - 1844թ. կառուցուած Ս. Սարգիս եկեղեցի * Պուրկաս քաղաք - 1856թ. կառուցուած Ս. Խաչ եկեղեցի * '''1675-ին''' կառուցուած եւ 1828-ին վերակառուցուած է Փլովտիւի '''Սուրբ Գէորգ''' եկեղեցին, որ կը գործէ մինչեւ այսօր։ * '''1673-ին''' Սոֆիայի մէջ հայկական առաջին եկեղեցին կառուցուած է հայ վաճառական '''Ապրօ Չելեպիի''' միջոցներով։ * '''1685-ին''' Վելիքօ Թիրնովօ քաղաքին մէջ կառուցուած է '''Սուրբ Աստուածածին''' եկեղեցին։ 19-րդ դարուն կառուցուած են. * '''Սուրբ Յովհաննէս''' (Տոպրիչ, 1830) * '''Սուրբ Աստուածածին''' (Շումէն, 1834) * '''Սուրբ Սարգիս''' (Վառնա, 1846) * '''Սուրբ Խաչ''' (Պուրկաս, 1853) 1877-1878 թուականներու պատերազմէն ետք, պուլկարական կառավարութիւնը տուաւ իր համաձայնութիւնը Պուլկարիոյ մէջ ստեղծելու հայկական թեմ եւ առաջնորդարան, որուն առաջնորդանիստը այժմ մայրաքաղաք Սոֆիայի '''Սուրբ Աստուածածին''' եկեղեցին է (1936)։ Եկեղեցիներուն կից գործած են արական դպրոցներ, իսկ 1903-էն ետք պուլկարահայ աղջիկները նոյնպէս սկսան յաճախել հայկական դպրոց։ === Նորագոյն շրջան === Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան ընդունման 1700-ամեակին առիթով Պուլկարիոյ մէջ կազմակերպուեցան տօնակատարութիւններ, որոնց յանձնաժողովը կը գլխաւորէր փոխնախագահ Թոտոր Քավալճիեւը։ 2011-ին Վառնա քաղաքին մէջ բացուեցաւ '''Զօրավար Անդրանիկի''' հրապարակը։ Ներկայիս Պուլկարիոյ մէջ կան. * '''10 գործող հայ առաքելական եկեղեցի''' եւ 2 մատուռ։ * '''4 հայ աւետարանական եկեղեցի''' (Փլովտիւ, Ռուսէ, Վառնա, Սոֆիա)։ * '''3 եղբայրութիւն''' (Պուրկաս, Շումէն, Սոֆիա)։ ±Խասկովօ քաղաք - 1923թ. կառուցուած Ս. Ստեփանոս եկեղեցի ±Պազարճիկ քաղաք - 2011թ. կառուցուած Ս. Ստեփանոս եկեղեցի ±Եամբոլ քաղաք - 2017թ. կառուցուած Ս. Յակոբ եկեղեցի Վերջին երկու նորակառոյց եկեղեցիներն են Սոֆիայի առաջնորդանիստ Սուրբ Աստուածածինը եւ Եամպոլի '''Սուրբ Յակոբը'''։ Ի տարբերութիւն առաքելականներուն, հայ աւետարանականները եւ սակաւաթիւ հայ կաթողիկէները Պուլկարիոյ տարածքին թեմ չունին։ == Մշակոյթ, արուեստներ եւ մամուլ<ref>{{Citation|title=Հայերը Բուլղարիայում|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A8_%D4%B2%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B2%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4&oldid=10671247|date=2026-01-30|accessdate=2026-04-16|language=hy}}</ref> == Պուլկար եւ հայ ժողովուրդները մօտ են թէ՛ պատմութեամբ, թէ՛ մշակոյթով ու արուեստով, հակառակ որոշ հարցերու մէջ գոյութիւն ունեցող սկզբունքային տարբերութիւններուն։ Պուլկարիոյ մէջ գործած են հայ գրչութեան կեդրոններ. յայտնաբերուած հնագոյն ձեռագիրը, որ գրուած է Պուլկարիոյ տարածքին, կը վերագրուի 11-րդ դարուն։ === Երաժշտութիւն === 19-րդ դարավերջէն պուլկարահայ երաժշտութիւնը ներկայացած է երգչախումբերով, որոնցմէ յայտնի են. * Փլովտիւի «Գրասիրաց եղբայրութիւն» միութեան '''«Դայլայլիկ»''' եւ '''«Մեղեդի»''' (1883-էն)։ * Վահան Մանուէլեանի երգչախումբը (1904-էն)։ * Վառնայի հայ համայնքի '''Բարսեղ Կանաչեանի''' երգչախումբը (1920-էն)։ * Սոֆիայի '''«Քնար»''' (1927-էն) եւ '''«Երեւան»''' (1932-1937) երգչախումբերը։ * Ռուսէի '''«Կոմիտաս»''' (1932-էն) երգչախումբը։ Յայտնի երաժիշտ '''Նաթան Ամիրխանեանը''' (1872-1949) Սոֆիայի օփերային թատրոնի եւ Վառնայի «Գուսլա» երաժշտական ընկերութեան հիմնադիրներէն է։ Երաժշտութեան բնագաւառին մէջ աչքի զարկած են նաեւ երգահան Սարգիս Պալթայեանը, դաշնակահարներ Զարուհի Սայեանը, Հերմինէ Ասատուրը, Արամ Պէրպէրեանը, Էմմա Թահմիզեանը, դիրիժորներ Պետրոս Փափազեանը, Կիրկոր Կիրկորովը, Վիլլի Քազասեանը, եւ երգիչներ Արման Թոքաթեանը ու Նատեա Աֆէեանը։ 2006-ին Սոֆիայի մէջ, Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան (ՀԲԸՄ) 100-ամեակին առիթով, հիմնադրուեցաւ հայկական կամերային նուագախումբ մը, որուն դիրիժորն ու գեղարուեստական ղեկավարը մինչեւ 2017 թուական Պետրոս Փափազեանն էր։ === Գրականութիւն եւ Կերպարուեստ === Նորագոյն շրջանի պուլկարահայ գրականութեան ներկայացուցիչներէն էին '''Կարօ Կիլիկեանը''', որ պուլկարերէնի թարգմանած է հայ դասականներու երկերը, եւ '''Սեւտա Սեւանը''', որուն յայտնի գործերէն են «Ռոտոսթօ, Ռոտոսթօ» եւ «Տէր Զօր» վէպերը։ Կերպարուեստի ոլորտին մէջ ճանչցուած են գեղանկարիչ եւ քանդակագործ Գրիգոր Ահարոնեանը, գեղանկարիչներ Տորք Զաքարեանը, Տիրան Սարգսեանը, Հրանդ Անանեանը, եւ քանդակագործներ Աքոպ Աքոպովն ու Հարրի Արապեանը։ === Թատրոն եւ Շարժապատկեր === 19-րդ դարավերջին Ռուսէի մէջ Մ. Մինասեան եւ Ֆ. Ոսկերչեան կառուցած են Պուլկարիոյ հայկական առաջին թատրոնը։ 1906-ին Յակոբեան ամուսինները Վառնայի մէջ ստեղծած են «Օրիենտալ» թատերախումբը։ 1950-1970-ական թուականներուն յատկապէս յայտնի էին Սոֆիայի Գաբրիէլ Սունտուկեանի անուան եւ Վառնայի Ալեքսանդր Շիրվանզադէի անուան թատերախումբերը։ Բեմադրիչ, Պուլկարիոյ ժողովրդական արթիստ '''Գրիգոր Ազարեանը''' աշխատած է Փլովտիւի, ապա Սոֆիայի Վազովի անուան թատրոնին մէջ։ Հեռուստատեսային բեմադրութիւններով յայտնի է '''Խաչօ Պոյաճիեւը'''։ 1988-ին նկարահանուած է «Ցեղասպանութիւն» վաւերագրական ժապաւէնը (բեմադրիչ եւ սենարիստ՝ Սեւտա Սեւան)։ === Լեզու եւ Հասարակական Կեանք === Մինչեւ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմը, հայերու խօսակցական լեզուն '''արեւմտահայերէնն''' էր։ Պուլկարիոյ Ժողովրդական Հանրապետութեան տարիներուն բացուեցան հայկական դպրոցներ, ուր սակայն կը դասաւանդուէր արեւելահայերէն։ 1944-էն ետք, երբ Պուլկարիան ազատագրուեցաւ ֆաշական լուծէն, տարբեր քաղաքներու մէջ աշխուժացան հասարակական կազմակերպութիւնները։ Ռուսէ քաղաքին մէջ ազգային կեանքը կը գործէր «Երեւան» մշակութային միութեան տեղական մասնաճիւղին շրջանակէն ներս։ Համայնքին մէջ կը գործէ նաեւ «Ազգային կոմիտէ» մը, որ ստեղծուած է Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան ընդունման 1700-ամեակին առիթով (հիմնադիր՝ Տիրայր արքեպիսկոպոս Մարտիկեան)։ Ներկայիս պուլկարահայ համայնքի տեղեկատուական միջոցները չորսն են՝ երեք տպագիր եւ մէկ ելեկտրոնային (համացանցային) լրատուամիջոց. վերջինս «Պուլկարիոյ Հայ Համայնք»-ի (Սոֆիա) պաշտօնական կայքէջն է։ Տարբեր ժամանակներու ընթացքին Պուլկարիոյ մէջ լոյս տեսած են հայկական պարբերականներ, որոնց կարգին են՝ * '''«Յոյս»''' շաբաթաթերթ (Վառնա, 1884-1885) * '''«Իրաւունք»''' օրաթերթ (Վառնա, 1885-1911) * '''«Տանուպ»''' շաբաթաթերթ (Ռուսէ, 1891-1892) * '''«Հայելի»''' շաբաթաթերթ (Վառնա, 1897-1903) * '''«Տաւրոս»''' շաբաթաթերթ (Վառնա, 1898) * '''«Շարժում»''' շաբաթաթերթ (Վառնա, 1898-1907) * '''«Շաւիղ»''' հանդէս (Վառնա, 1900-1901) * '''«Ձիթենի»''' հանդէս (Սոֆիա, 1903-1904) * '''«Ռազմիկ»''' թերթ (Փլովտիւ, 1905-1908, 1937-1944) * '''«Ռահվիրայ»''' ամսագիր (Փլովտիւ, 1906-1908) * '''«Հայաստան»''' շաբաթաթերթ (Սոֆիա, 1915-1920, Փլովտիւ, 1920-1925) * '''«Պալքանեան Մամուլ»''' շաբաթաթերթ (Ռուսէ, 1915-1922, Սոֆիա, 1931-1944) * '''«Լուսարձակ»''' շաբաթաթերթ (Վառնա, 1920-1924) * '''«Կարմիր Լուրեր»''' ամսաթերթ (Փլովտիւ, 1921-1922) * '''«Նոր Աշխարհ»''' շաբաթաթերթ (Փլովտիւ, 1922-1923) * '''«Փարոս»''' օրաթերթ (Փլովտիւ, 1929-1945) * '''«Խռովք»''' ամսագիր (Սոֆիա, 1932) * '''«Պարտէզ»''' ամսագիր (Փլովտիւ, 1932-1938) * '''«Ուսումնագիր»''' ամսագիր (Փլովտիւ, 1932-1943) * '''«Ցեղ եւ Հայրենիք»''' հանդէս (Սոֆիա, 1936) * '''«Տարօնի Արծիւ»''' ամսագիր (Սոֆիա, 1938-1952) * '''«Երեւան»''' շաբաթաթերթ (Սոֆիա, 1944-էն մինչեւ այսօր) * '''«Վահան»''' շաբաթաթերթ (Փլովտիւ, 1991-էն մինչեւ այսօր) * '''«Հայեր»''' (Պուրկաս, 1993-2008) * '''«Բարեգործականի Ձայն»''' (Փլովտիւ, 2004-էն մինչեւ այսօր) === Մարզական աշխարհ === 20-րդ դարու երկրորդ կիսուն, պուլկարահայերու շրջանակին մէջ մեծ ճանաչում ձեռք բերին մարզիկները։ Աշխարհի եւ Եւրոպայի մրցաշարքերուն մէջ ախոյեանութեան տիտղոսներ նուաճած են ծանրաբարձ '''Նորայր Նուրիկեանը''' եւ կոփամարտիկ '''Կիրկոր Կիրկորովը'''։ Հայաստանէն Պուլկարիա տեղափոխուեցաւ ողիմպիական ախոյեան, ըմբշամարտիկ '''Արմէն Նազարեանը'''։ Ֆութպոլիստներէն աչքի զարկած են Էտուարտ Երանոսեանը եւ Արմէն Համբարձումեանը, իսկ ըմբշամարտիկներու նոր սերունդէն են '''Հայկ Մնացականեանն''' ու '''Էտմոնտ Նազարեանը''' (Արմէն Նազարեանի որդին)։ === «Կիւրեղագիրի Բակը» === 2020 թուականին, Պուլկարիոյ Պլիսքա քաղաքին մէջ, Կարէն Ալեքսանեանի կողմէ բացուեցաւ '''«Կիւրեղագիրի Բակը»''' (Կիրիլիցայի Բակը), որ աշխարհի առաջին թանգարանն է՝ նուիրուած կիւրեղագիր այբուբենին։ Պուլկարիոյ նախագահ '''Ռումէն Ռատեւը''', այցելելով թանգարան, նշած է, որ այս կառոյցը կը ցուցադրէ մեր հոգեւոր ներդրումը համաշխարհային քաղաքակրթութեան մէջ։ Ան շեշտած է, որ թանգարանը կառուցած է ոչ թէ պուլկարացի հայրենասէր մը, այլ հայ փոքր, բայց հերոսական ժողովուրդի զաւակը, որուն հետ Պուլկարիան ունի շատ խոր մշակութային կապեր<ref>«Փոքր, բայց հերոսական ժողովուրդ». artsakhpress.am. 19 հուլիսի, 2020. Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հոկտեմբերի 4-ին. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 3-ին.</ref>։ == Լրատուամիջոցները<ref>{{Citation|title=Հայերը Բուլղարիայում|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A8_%D4%B2%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B2%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4&oldid=10671247|date=2026-01-30|accessdate=2026-04-16|language=hy}}</ref> == Ներկայիս Պուլկարիայի հայ համայնքի տեղեկատուական աղբիւրները կը կազմեն երեք տպագիր եւ մէկ ելեկտրոնային լրատուամիջոցները: Տպագիր լրատուամիջոցներն են՝ «Երեւան» շաբաթաթերթը (Սոֆիա, 1944թ.էն ի վեր), «Վահան» շաբաթաթերթը (Փլովտիւ, 1991թ.էն ի վեր) եւ «Բարեգործականի Ձայն» երկշաբաթաթերթը (Փլովտիւ, 2004թ.էն ի վեր): Իսկ որպէս ելեկտրոնային աղբիւր հանդէս կու գայ «Կանթեղ Արարատեան» պաշտօնական կայքը (http://gantegh.agbubulgaria.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200118134223/http://gantegh.agbubulgaria.org/ |date=2020-01-18 }}): == Հասարակական-քաղաքական կեանք<ref>{{Citation|title=Հայերը Բուլղարիայում|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A8_%D4%B2%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B2%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B4&oldid=10671247|date=2026-01-30|accessdate=2026-04-16|language=hy}}</ref> == Պուլկարիոյ հայերը 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն մասնակցած են երկրի քաղաքական անցուդարձին եւ որոշակի դերակատարութիւն ունեցած են օսմանեան լուծին դէմ պուլկար ժողովուրդի պայքարին մէջ։ Այս մասնակցութիւնը տեղի ունեցած է թէ՛ 1877-78 թուականներու ռուս-թրքական պատերազմի, թէ՛ 1885-ի Արեւելեան Ռումելիոյ եւ Պուլկարիոյ միաւորման, եւ թէ՛ 1911-1912 թուականներու Պալքանեան պատերազմներու ժամանակ։ Յատկապէս աչքի զարկած են Յովհաննէս Սվաճեանը, Երանոս Երանոսեանը, '''Քրիստափոր Միքայէլեանը''', '''Ստեփան Զօրեանը (Ռոստոմ)''', '''Պետրոս Սերեմճեանը (Պուլկարացի Պետօ)''', Յովհաննէս Տարաքճեանը (Օննիկ Թորոսեան), իսկ Պալքանեան պատերազմներուն ընթացքին՝ նաեւ '''Գարեգին Նժտեհը''' եւ '''Զօրավար Անդրանիկը'''։ Անոնք Պուլկարիոյ նորաստեղծ պետութեան կողմէ պարգեւատրուած են «Արիութեան համար» մետալներով։ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի մասնակից հայ սպաներէն էր Պօղոս Պօղոսեանը։ Պուլկարիոյ հայկական դպրոցներուն մէջ աշխոյժ մանկավարժական գործունէութիւն սկսած են ծաւալիլ արդէն ոչ-եկեղեցականներ, որոնք կը ժամանէին Կոստանդնուպոլսէն եւ Օսմանեան կայսրութեան հայաբնակ այլ վայրերէն։ Անոնցմէ էին մանկավարժներ Գարեգին Շիշմանեանը եւ Կարապետ Ասրլաքեանը։ === Քաղաքական կուսակցութիւններ եւ հոսանքներ === Առաջին Համաշխարհային Պատերազմէն ետք, պուլկարացի համայնավարներու (քոմունիստներ) շարքերուն մէջ որոշակի դեր ունեցած են նաեւ հայ համայնավարները, որոնցմէ յայտնի էր Ստեփան Շահբազեանը։ 1918-ին Հայաստանի Հանրապետութեան ստեղծումէն ետք, Պուլկարիոյ մէջ գործող դաշնակցականները հանդէս եկած են «Օգնել Հայրենիքին» կոչով։ Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, Պուլկարիա կը վերադառնայ Գարեգին Նժտեհը, որ 1930-ական թուականներուն Սոֆիայի, Փլովտիւի, Վառնայի եւ Պուրկասի մէջ ստեղծեց '''Ցեղակրօն Ուխտերու''' պուլկարական մասնաճիւղերը։ Այս գաղափարախօսութիւնները կ'արտայայտուէին տեղի հայկական պարբերականներուն մէջ, ուր աշխոյժ դերակատարութիւն ունէին ազգային քաղաքական ուժերը՝ * '''Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն (ՀՅԴ)''' * '''Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն (ՌԱԿ)''' * '''Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն (ՍԴՀԿ)'''<ref>{{Cite web|url=https://www.noravank.am/|title=Ցանցային հետազոտական ինստիտուտ|website=www.noravank.am|accessdate=2026-04-16}}</ref> Առաջին Աշխարհամարտէն ետք ձեւաւորուած էր հնչակեաններէ, ռամկավարներէ եւ հայ համայնավարներէ բաղկացած «Ազգային Պլոքը», որ կը ձգտէր դաշնակցականները դուրս մղել համայնքի քաղաքական կեանքէն։ 1944-ի վերջաւորութեան, ազգային կուսակցութիւնները (բացի Դաշնակցութենէն) մասնակցեցան «Երեւան» մշակութային միութեան ստեղծման։ === Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ եւ յետպատերազմեան շրջան === Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի տարիներուն, բազմաթիւ պուլկարահայեր մասնակցեցան ֆաշականութեան դէմ մղուող պայքարին։ Պատերազմէն ետք Պուլկարիոյ մէջ հաստատուեցան համայնավար կարգեր, որուն հետեւանքով հայկական աւանդական կուսակցութիւններն ու անոնց լրատուամիջոցները փակուեցան։ Պուլկարահայ հասարակական-քաղաքական եւ մշակութային կեանքին մէջ իրենց ներդրումը ունեցած են այնպիսի դէմքեր, ինչպէս՝ բժիշկ Յակոբ Չաքըրովը, գրող Նիկողոս Սարաֆեանը, բանաստեղծ '''Վահէ Օշականը''', երգչուհի '''Սիլվի Վարդանը''', թենիսիստուհի Եուլիա Պէրպէրեանը եւ ուրիշներ։ Այսօր Պուլկարիոյ մէջ իրենց գործունէութիւնը կը ծաւալեն շարք մը հայկական մշակութային, մարզական, կրթական եւ այլ կառոյցներ, որոնք հայ եկեղեցւոյ հետ միասին կը խթանեն հայկականութեան եւ հայու ոգիին պահպանումը, կը կազմակերպուին ներհամայնքային եւ միջպետական ծրագիրներ ու միջոցառումներ, համագործակցութեամբ տեղական ինքնակառավարման մարմիններու հետ: *Աշխոյժ գործունէութիւն կը ծաւալեն [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնն]] ու [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի գրասենեակը]] իրենց բոլոր կառոյցներով ու մասնաճիւղերով: Պուլկարահայ համայնքը իրենց մասնաճիւղերը ունին եւ հասարակական, մշակութային ու այլ բնագաւառներու մէջ աշխոյժ գործունէութիւն կը ծաւալեն: *[[Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն|Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւնը]] (ՀԲԸՄ)՝ Սոֆիայի, Վառնայի, Փլովտիւի եւ Պուրկասի մէջ: Փլովտիւի մասնաճիւղը ենթամասնաճիւղեր ունի Դոբրիչի, Ռուսէի, Սիլիստրայի, Սլիւենի եւ Եամբոլ: *[[Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւն|Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւնը]] (ՀՄԸՄ)՝ Սոֆիայի, Վառնայի, Պուրկասի, Փլովտիւի, Ռուսէի, Շումենի մէջ: *[[Հայ Օգնութեան Միութիւն|Հայ Օգնութեան Միութիւնը]] (ՀՕՄ)՝ Սոֆիայի, Վառնայի, Փլովտիւի, Պուրկասի եւ հայաշատ այլ քաղաքներու մէջ<ref>{{Cite web|url=https://www.noravank.am/|title=Ցանցային հետազոտական ինստիտուտ|website=www.noravank.am|accessdate=2026-04-16}}</ref>: Պուլկարահայ համայնքին մէջ կը գործեն նաեւ բազմաթիւ տեղական համայնքային կառոյցներ, որոնք աշխոյժ գործունէութիւն կը ծաւալեն տարբեր բնագաւառներու մէջ՝ հասարակական, հոգեւոր-եկեղեցական, կրթամշակութային, տեղեկատուական: Կրթամշակութային ոլորտին մէջ աշխոյժ է դեռ 1944թ. ի վեր ստեղծուած «Երեւան» միութիւնը, որուն կեդրոնական վարչութիւնը կը գտնուի Սոֆիա: Պուլկարահայութիւնը միշտ արձագանգած է Հայաստանի եւ Արցախի իրադարձութիւններուն եւ հետեւողականօրէն կը կազմակերպէ Հայոց Ցեղասպանութեան նուիրուած ոգեկոչման միջոցառումներ։ Հայերը աշխոյժ են նաեւ այսօրուան քաղաքական կեանքին մէջ. 2024 թուականի Յունիս 20-ին, Պուլկարիոյ խորհրդարանի նախագահ ընտրուեցաւ [[Ռայա Նազարեան|'''Ռայա Նազարեանը''']]<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.17758/uruae10|title=BCBES-20, UPEATE-20, BSHSS-20 &amp; IEMT-2020 Feb. 11-13, 2020 Barcelona (Spain)|date=2020-02-11|publisher=Universal Researchers|isbn=978-93-86878-37-3}}</ref>[[Ռայա Նազարեան|։]] == Աղբիւրներ == * [http://asbarez.com/arm/362095/%d5%8c%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%ab%d5%b6%d5%ab%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%80%d5%a1%d5%b5%d5%b8%d6%81-%d4%b9%d5%a5%d5%b4%d5%ab-%d4%b1%d5%bc%d5%a1%d5%bb%d5%b6%d5%b8%d6%80%d5%a4%d5%b6-%d4%b1%d5%b5%d6%81%d5%a5/Ռումինիայի Հայոց Թեմի Առաջնորդն Այցելել Է Բուլղարիայի Մի Շարք Հայկական Ծուխեր Եւ Քաղաքներ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Ծանօթագրութիւններ == [[Ստորոգութիւն:Հայկական սփիւռք]] [[Ստորոգութիւն:Պուլկարիա]] ndgeiotsja9q3z25ebedf3xhbev48xl 0 6265 250297 216623 2026-04-17T06:58:23Z Maral Dikbikian 4797 250297 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}} '''Սոֆիա''' (պուլկարերէն՝ Со́фия {{IPA|[ˈsɔfija]}}, ծագած է յունարէն σοφία-էն՝ «վարպետութիւն», «իմաստութիւն»), [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]] [[մայրաքաղաք]]ը, [[Սոֆիայի քաղաքային մարզ]]ի եւ իրեն միակ Սթոլիչնա համայնքի վարչական կեդրոնը։ Կը գտնուի Սոֆիայի գոգաւորութեան հարաւը, Վիտոշա լեռնազանգուածի ստորոտը։ Քաղաքի արեւելեան ծայրամասէն կը հոսի Իսքիր գետը։ == Անուան ծագումնաբանութիւնը == Այդպէս կոչուեցաւ Սուրբ Սոֆիային նուիրուած տաճարի անունով։ Իսկ Սոֆիա բառը Բիւզանդիոյ շրջանին կը նշանակէր «իմաստութիւն» եւ դարձած էր կրօնական եզր։<ref>[http://www.slideshare.net/mskh/bararan3-s-v#btnNext Աշխարհագրական եւ պատմական անձնանուններու բառարան]</ref> == Պատմութիւն<ref>{{Citation|title=Sofia|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sofia&oldid=1348484672|date=2026-04-12|accessdate=2026-04-17|language=en}}</ref> == === Նախապատմութիւն եւ հնադար === Այս տարածքը ունի գրեթէ 7,000 տարուան պատմութիւն<ref>{{Cite book|title=Plants and habitats of European cities|date=2011|publisher=Springer|isbn=978-0-387-89683-0|editor-last=Kelcey|editor-first=John G.|series=Life sciences|location=New York|editor-last2=Müller|editor-first2=Norbert}}</ref>։ Քաղաքի գլխաւոր գրաւչութիւնը տաք ջուրի աղբիւրներն են, որոնք մինչեւ օրս առատօրէն կը հոսին քաղաքի կեդրոնին մէջ։ Սլաթինայի մէջ փաստագրուած է Նոր քարէ դարու (Նէոլիթեան) գիւղ մը, որ կը թուագրուի մ.թ.ա. 5-րդէն 6-րդ հազարամեակներով։ Նոր քարէ դարու մէկ այլ բնակավայր հիմնուած է մ.թ.ա. 3-րդէն 4-րդ հազարամեակներուն՝ ներկայիս Ազգային պատկերասրահի տարածքին մօտ, որ այդ ժամանակէն ի վեր եղած է քաղաքի աւանդական կեդրոնը։<ref>"София – 130 години столица на България". ''sofiaculture.bg''. Archived from the original on 5 September 2017.</ref> Առաջին ցեղերը, որոնք հաստատուած են հոս, թրակիական Թիլաթայի (Tilataei) ցեղերն էին։ Ք.ա. 500-ական թուականներուն տարածքը մաս կազմեց թրակիական պետական միութեան՝ Օտրիսեան թագաւորութեան (Odrysian kingdom)։ Ք.ա. 339-ին Մակեդոնացի Փիլիպոս Բ.-ը առաջին անգամ ըլլալով կործանեց եւ աւերեց քաղաքը։ Կելտական Սերտի (Serdi) ցեղը քաղաքին տուաւ իր անունը։ Քաղաքի մասին ամենավաղ յիշատակումը կը գտնուի Ք.ա. 1-ին դարու աթենական արձանագրութեան մը մէջ, ուր նշուած է ''Astiu ton Serdon'', այսինքն՝ Սերտիներու քաղաք։ Ըստ արձանագրութեան եւ Տիոս Քասիոսի գրութիւններուն՝ հռոմէացի զօրավար Կրասոսը հպատակեցուցած է Սերտիները եւ գլխատած գերիները։ Տիոս Քասիոսը, Պլինիոս Աւագը եւ Պտղոմէոսը կը նշեն, որ Ք.ա. 27-29 թուականներուն Կրասոսը յարձակած է «Սեկեթիքէ» (Segetike) տարածաշրջանին վրայ, որ կ'ենթադրուի թէ Սերտիքան է։ Հնագոյն քաղաքը կը գտնուի TZUM-ի, «Շերաթոն» պանդոկի եւ Նախագահական նստավայրի միջեւ։ Այն աստիճանաբար դարձաւ տարածաշրջանի ամենակարեւոր հռոմէական քաղաքը։ Թրայանոս կայսեր (98–117) օրով այն ստացաւ ''municipium''-ի կարգավիճակ։ Սերտիքան ընդարձակուեցաւ․ կառուցուեցան աշտարակներ, պաշտպանական պատեր, հանրային բաղնիքներ, վարչական եւ պաշտամունքային շէնքեր, քաղաքացիական բազիլիկ մը, ամփիթատրոն մը, կրկէս մը, Քաղաքային խորհուրդը (Boulé), մեծ ֆորում մը եւ այլն։ Սերտիքան կարեւոր քաղաք էր հռոմէական ''Via Militaris'' ճանապարհին վրայ, որ կը միացնէր Սինկիտունումը (Պելկրատ) եւ Բիւզանդիոնը։ 3-րդ դարուն այն դարձաւ ''Dacia Aureliana'' նահանգի մայրաքաղաքը։ Երբ Տիոկղետիանոս կայսրը բաժնեց նահանգը, Սերտիքան դարձաւ Միջերկրեայ Տակիոյ (Dacia Mediterranea) մայրաքաղաքը<ref>''Encyclopaedia Londinensis, or, Universal dictionary of arts, sciences, and literature''. University of Minnesota. 1827. Archived from the original on 19 August 2020. Retrieved 12 September 2017.</ref>։ Հռոմէական կայսրեր Աւրելիանոսը (215–275)<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.1163/1874-6772_seg_a49_714|title=Herakleia Lynkestis. Honorary inscription for emperor Aurelian, ca. 270-275 A.D.|website=Supplementum Epigraphicum Graecum|accessdate=2026-04-17}}</ref> եւ Կալերիոսը (260–311)<ref>"Eutropius: Book IX". ''thelatinlibrary.com''. Archived from the original on 10 September 2017. Retrieved 16 February 2012.</ref> ծնած են Սերտիքայի մէջ։ Քաղաքը ընդարձակուեցաւ եւ դարձաւ նշանակալի քաղաքական ու տնտեսական կեդրոն, յատկապէս երբ դարձաւ հռոմէական առաջին քաղաքներէն մէկը, ուր քրիստոնէութիւնը ճանչցուեցաւ իբրեւ պաշտօնական կրօն (Կալերիոսի օրով)։ 311 թուականին Կալերիոս կայսրը Սերտիքայի մէջ հրապարակեց «Հանդուրժողականութեան հրովարտակը»՝ պաշտօնապէս դադրեցնելով քրիստոնեաներու հալածանքները։ Այս հրովարտակով քրիստոնէութիւնը ստացաւ ''religio licita'' կարգավիճակ՝ դառնալով Հռոմէական կայսրութեան կողմէ ընդունուած պաշտամունք։ Ասիկա քրիստոնէութիւնը օրինականացնող առաջին հրովարտակն էր, որ երկու տարիով կը նախորդէր Միլանի հրովարտակին։ Սերտիքան Տակիոյ թեմի (Diocese of Dacia) մայրաքաղաքն էր (337–602)։ Կոստանդիանոս Մեծի համար Սերտիքան «իմ Հռոմս է» (''Sardica mea Roma est'')։ Ան կը մտածէր Սերտիքան դարձնել Բիւզանդական կայսրութեան մայրաքաղաքը՝ Կոստանդնուպոլսոյ փոխարէն։ 343 թուականին քաղաքին մէջ տեղի ունեցաւ Սարտիկայի ժողովը՝ այն եկեղեցւոյ մէջ<ref>{{Cite book|title=Christianity in ancient Rome: the first three centuries|last=Green|first=Bernard|date=2010|publisher=T&T Clark|isbn=978-0-567-03249-2|location=London ; New York}}</ref>, ուր յետագային՝ 6-րդ դարուն, կառուցուեցաւ ներկայիս Սուրբ Սոֆիա եկեղեցին։ Քաղաքը կործանուեցաւ 447 թուականին՝ հոներու արշաւանքի ժամանակ եւ մէկ դար շարունակ մնաց աւերակներու մէջ։ Այն վերակառուցուեցաւ Բիւզանդիոնի Յուստինիանոս Ա. կայսեր կողմէ։ Յուստինիանոսի օրով քաղաքը ծաղկում ապրեցաւ՝ շրջապատուելով հզօր բերդապարիսպներով, որոնց մնացորդները տեսանելի են մինչեւ այսօր։ == Քոյր քաղաքներ == {| | valign="top" | * {{դրօշ|Ալճերիա}} [[Ալժիր (քաղաք)|Ալճերիա]], [[Ալժիր|Ալճերիա]] * {{դրօշ|Թուրքիա}} [[Անքարա|Անգարա]], [[Թուրքիա]] (1992) * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Պեռլին|Պերլին]], [[Գերմանիա]] * {{դրօշ|Սլովակիա}} [[Պրատիսլաւա]], [[Սլովաքիա]] (2008) * {{դրօշ|Պելճիքա}} [[Բրյուսել|Պրիւքսէլ]], [[Պելճիքա]] * {{դրօշ|Ռումանիա}} [[Պուխարեսթ|Պուխարեստ]], [[Ռումինիա|Ռումանիա]] * {{դրօշ|Հունգարիա}} [[Պուտապեշտ]], [[Հունգարիա]] * {{դրօշ|Թուրքիա}} [[ՊԲուրսա|Պուրսա]], [[Թուրքիա]] (1998) * {{դրօշ|Ֆինլանտա}} [[Հելսինկի]], [[Ֆինլանտա]] * {{դրօշ|Ուքրանիա}} [[Քիեւ]], [[Ուքրանիա]] (1997) * {{դրօշ|Մեծ Բրիտանիա}} [[Լոնտոն]], [[Մեծ Բրիտանիա]] * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Մատրիտ]], [[Սպանիա]] | valign="top" | * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Միլան]], [[Իտալիա]] * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Փարիզ]], [[Ֆրանսա]] (1998) (գործընկեր քաղաք) * {{դրօշ|ԱՄՆ}} [[Փիթսբուրգ]], [[ԱՄՆ]] * {{դրօշ|Չեխիա}} [[Պրահա]], [[Չեխիա]] * {{դրօշ|Ռուսաստան}} [[Սանկտ Պետերբուրգ]], [[Ռուսաստան]] * {{դրօշ|Թուրքիա}} [[Մարաշ]], [[Թուրքիա]] * {{դրօշ|Մակեդոնիա}} [[Սկոպյե]], [[Մակեդոնիա]] (2006) * {{դրօշ|Իսրայել}} [[Թել Ավիվ]], [[Իսրայել|Իսրայէլ]] (1992) * {{դրօշ|Ալբանիա}} [[Տիրանա]], [[Ալբանիա|Ալպանիա]] (2008)<ref name="International relations">{{cite web |url=http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |title=Twinning Cities: International Relations |accessdate=2009 թ․ հունիսի 23 |work=Municipality of Tirana |publisher=www.tirana.gov.al |format=PDF |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216035358/http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |dead-url=yes }}</ref><ref>Twinning Cities: International Relations. Municipality of Tirana. www.tirana.gov.al. Retrieved on 2008-01-25.</ref> * {{դրօշ|Հայաստան}} [[Երևան|Երեւան]], [[Հայաստան]] (2008) (գործընկեր քաղաք) * {{դրօշ|Լեհաստան}} [[Վարշավա]], [[Լեհաստան]] |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Պուլկարիոյ քաղաքներ]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպական մայրաքաղաքներ]] 6spetlsgttwhn4iv9w4it8c146lxuww 0 8044 250266 217637 2026-04-16T12:17:48Z Maral Dikbikian 4797 250266 wikitext text/x-wiki '''Կիպրահայեր''', ելեկտրոնային թերթ, հիմնադրուած է [[Սեպտեմբեր]] [[1999]]-ին։ Ունի շաբաթական 20.000 բաժանորդ՝ [[Կիպրոս]]ի, [[Հայկական սփիւռք]]ի, [[Հայաստան]]ի ու [[Արցախ]]ի մէջ։ Ելեկտրոնային թերթը ունի շուրջ 300.000 այցելող։ Նիւթերը [[անգլերէն]]ով հիմնուած են, սակայն կան յօդուածներ որ հիմնուած են [[հայերէն]]ով, [[յունարէն]]ով, երբեմն՝ [[թրքերէն]]ով։ Ելեկտրոնային թերթի գլխաւոր խմբագիրն է Սիմոն Այնէճեանը։ Հոկտեմբեր [[2010]]-ին թերթը [[Ստեփանակերտ|Ստեփանակերտի]] մէջ արժանացած է [[ՀՀ սփիւռքի նախարարութիւն|ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան]] համահայկական լրատուական գիտաժողովի «լաւագոյն հայկական լրատուամիջոց» մրցանակին<ref>{{Cite web |url=http://www.artsakank.com.cy/am/news/gibrahay/2010/Gibrahayer-wins-armenian-media-award |title=«ԿԻՊՐԱՀԱՅԵՐ» ԵԼԵԿՏՐՈՆԱՅԻՆ ԿԱՅՔԷՋԸ ՄՐՑԱՆԱԿԻ ԱՐԺԱՆԱՑԱԾ |accessdate=2015-08-09 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813211838/http://artsakank.com.cy/am/news/gibrahay/2010/Gibrahayer-wins-armenian-media-award |dead-url=yes }}</ref><ref>[http://սփիւռք.հայ/am/Conferences/961 «21-րդ դարու մարտահրաւէրները. տեղեկատուական անվտանգութիւնը եւ հայ լրագրութիւնը» թեմայով լրագրողներու համահայկական 5-րդ համաժողով]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ Սեպտեմբեր 2014-ին, գլխաւոր խմբագիր Սայմըն Այնէճեանը Հայաստանի Նախագահին կողմէ պարգեւատրուեցաւ '''«Մովսէս Խորենացի»''' շքանշանով<ref>{{Citation|title=Gibrahayer|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gibrahayer&oldid=1151208100|date=2023-04-22|accessdate=2026-04-16|language=en}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == *[http://www.gibrahayer.com/ Պաշտօնական կայքէջ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150131001541/http://www.gibrahayer.com/ |date=2015-01-31 }} [[Ստորոգութիւն:Կիպրոս]] e390bebq6plwkmeehl4jexj7749spqv 0 15185 250314 241907 2026-04-17T08:26:50Z Azniv Stepanian 8 250314 wikitext text/x-wiki {{Միացնել|Աշխարհի ամէնէն մեծ օդանաւը (A380)}}[[Պատկեր:1er vol de l' A380.jpg|մինի|350 px]] Airbus A380-ը երկու յարկանի չորս շարժիչով օդանաւ մըն է, որը կ'արտադրուի [[Airbus]] ընկերութեան կողմէ։ Առաջին անգամ Airbus A380-ը թռաւ 27 Ապրիլ 2005-ին, Թուլուզ քաղաք։ Մինչեւ, որ այս օդանաւին վերջնական անուն գտնուի, Airbus A380-ը կոչուած էր Airbus A3XX։ Առաջին ընկերությունը, որ Airbus A380-ը գործածած է, Singapore Airlines-ը եղած է, որ 10 հատ A380 ապսպրեց։ == Airbus A380-ին մասին == A380-ը աշխարհի վրայ ամէնէ մեծ օդանաւն է, որ 73 մեթր երկայնք եւ 24,10 մեթր բարձրութիւն ունի։ Boeing 747-ին տեղը գրաւեց, որ ամէնէ մեծ ճամբորդական օդանաւն էր։ Այս սաւառնակը ունի չորս շարժիչ, որ Engine Alliance-ը կամ Rolls-Royce-ը կը շինեն։ Թռիչքային կշիռը 560 թօն է, դատարկ օդանաւի 280 քաշի պարագային։ Ներկայիս A380-ը նաեւ ամէնէ խոշոր օդանաւն է, եւ աւելի շատ ուղեւորներ փոխադրելու կարողութեամբ օժտուած է, քան Boeing 747-ը, որը 36 տարիներու ընթացքին խոշորագոյնը եղած է։ Այս շատ ծանր օդանաւը ունի քսան անիւ իր ծանրութիւնը շալակելու համար եւ երկու աւելորդ անիւներ, որ առջեւն են։ A380-ին մասերը բոլորը Եւրոպայի մէջ կը շինուին։ Մարմինը կը շինուի Ֆրանսա եւ Գերմանիա, պոչը՝ Սպանիա եւ թեւերը՝ Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ Ունի նաեւ բեռնատար ձեւատարբերակ մը՝ A380F, մինչեւ 150 թօն բեռները 10 370 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ փոխադրելու կարողութեամբ։ A380-ը խոշոր օդանաւերու շարքին մէջ ամենախնայողականն է, մէկ ուղեւորին վրայ ծախսուող վառելիքի քանակը 100 ք.մ. ճամբու համար կը կազմէ երեք լիդր, որը, Airbus-ին խօսքով<ref>[http://www.airbus.com/en/aircraftfamilies/a380/index2.html Introducing the Greener, Cleaner, Quieter, Smarter A380 Family]{{ref-en}}</ref> 17%-ով պակաս է, քան կը ծախսէ "այսօրուան ամէնէ մէծ օդանաւը" (ամէնայն հաւանականութեամբ նկատի ունեցած են Boeing 747-ը)։ Համապատասխանաբար, պակաս է նաեւ ածխաթթու կազի արտանետումը, որը մէկ ուղեւորին համար կը կազմե 75 կրամ՝ 100 ք.մ. ճամբային համար։ Այս մէկ կարեւոր արդիւնքնին ընկերութիւնը հասած է նաեւ համակցուած նիւթեր օգտագործելով օդանաւի ծանրութիւնը իջեցնելու միջոցաւ։ Ատոր համար լայնօրէն օգտագործած են բարելաւուած ալումինէ համաձուլուածքներ ու նաեւ՝ նոր նիւթեր։ Զորօրինակ, 11 թոն կշիռքով կեդրոնական շարժակայանը 40%-ով ածխածնային ճկազանգուածէն կազմուած է<ref>[http://www.airbus.com/en/presscentre/pressreleases/pressreleases_items/08_19_03_380_wingbox.html Airbus unveils first A380 centre wingbox] {{ref-en}}</ref>, իսկ ֆուզըլաժին վերի եւ կողերու ծածկոյթները [[:en:GLARE (material)|GLARE]] {{ref-en}} բաղադրեալ նիւթերէն շինած են։ Գամերուն թիւը պակասեցուած է ֆուզըլաժին վարի ծածկերու միացումները լէյզըրի եռակցումով ըրած են: [[Պատկեր:Airbus A380 cross section.svg|մինի|180px|<small>Airbus A380-ին լայնական կտրուածքին վրայ կ'երեւայ նստարաններու դասաւորութիւնը</small>]] А380-ին նախամշակելը մօտ տասը տարի տեւած է։ Ամբողջ ծրագիրին արժէքը մօտ 12 միլիար € կազմած է։ Airbus-ը կը հաւատացնէ, որ ընկերութեան ծախսերը հատուցանելու համար անհրաժեշտ է, որ վաճառուի 420 օդանաւ, սակայն, որոշ տեսաբաններու գնահատականներով այս քանակը պէտք է, որ շատ աւելի մէծ ըլլայ։<ref name="Reuters factbox">[http://www.reuters.com/article/companyNewsAndPR/idUSL1267687320071112?pageNumber=2 FACTBOX-Sizing up the Airbus A380 double-decker] {{ref-en}}</ref>. == Airbus A380-ին տեսակները == Երկու տեսակ Airbus A380 կայ՝ * Airbus A380-800-ը, որ ճամբորդական օդանաւ մըն է։ * Airbus A3800-800F-ը, որ բեռնատար օդանաւ մըն է։ == Airbus A380-ի շարժիչները == Airbus A380-ը ունի երկու տեսակ շարժիչ՝ * Engine Alliance GP7200 շարժիչը, որ ամերիկեան եւ եւրոպական ընկերութիւններ կը շինեն։ General Electric, Patt & Whitney եւ Snecma ընկերութիւնները իրար միացան այս շարժիչը ընելու համար։ * Rolls-Royce Trent 900 շարժիչը, որ Անգլիա կը շինուի։ Միայն Rolls-Royce-ը այս շարժիչը կը կազմէ, GP7200-ին պէս ուրիշ ընկերութիւններու հետ չաշխատիր։ <gallery mode="packed" height="100px"> British Airways Airbus A380 (G-XLEF) arrives London Heathrow 11April2015 arp.jpg|British Airways-ի Airbus A380-ը կ'իջնէ Հիթրօու օդակայանին մէջ British Airways Airbus A380-841 F-WWSK PAS 2013 07 Trent 970 engine.jpg|Rolls Royce Trent 970 շարժիչը British Airways-ի Airbus A380-ին թեւի վրայ </gallery> == Պատահարներ == * 2010-ին նոյեմբեր 4-ին Qantas ընկերութեան Սինկափուրէն Սիտնի գացող A380 օդանաւի մէկ շարժիչներէն մէկը օդ բարձրանալէն քանի մը վայրկեան ետք աւրուեցաւ։ Օդանաւը վերադարձաւ Սինկափուր եւ կատարեց հարկադիր վայրէջք։ Օդանաւին մէջ եղած 433 ճամբորդներէն եւ անձնակազմին 26 անդամներէն ոչ մէկը տուժած էր։ Նոյեմբեր 5-ին 5 Qantas-ին գլխաւոր Ալէն Ճօյս (Alan Joyce) յայտարարած է, որ շարժիչին հրաժարելու պատճառը կրնայ ըլլայ մշակման փուլին մէջ Rolls-Royce ընկերութեան թոյլ տուած սխալը, կամ ալ հնարաւոր է, որ շարժիչի մասերէն մէկու պատրաստման ժամանակ օգտագործած անորակ նիւթը։ * 2011 թուականի Ապրիլ 12-ին [[Air France]] ընկերութեան օդանաւը, որ կը պատրաստուԷր Նիւ Եորքի Ճօն Քենետի օդակայանԷն թռչիլ, իր թեւը դպաւ Delta Air Lines ընկերութեան CRJ 700 օդանաւի մը պոչին։ Ֆրանսական ընկերութեան օդանաւին մէջ կային 475 ճամբորդներ, Delta Air Lines-ինի մէջ՝ 62 հոգի, անոնցմէ որեւէ մէկը չէր տուժած։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Airbus A320 ընտանիք (արեւմտահայերէն)|Airbus A320 ընտանիք]] == Ծանոթագրություններ == {{ծանցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Օդանաւեր]] sg75szwsmp9m8ksdgz7ncj88s6lfzya 0 16986 250301 242331 2026-04-17T07:18:00Z Azniv Stepanian 8 250301 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան,''' {{ԱԾ}}''')''' սփիւռքահայ անուանի աստղագէտ: Մեծ էր Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ի մանկավարժական գործունէութիւնը եւ անոր դերը մեքսիկական աստղագիտութեան զարգացման մէջ։ Մեծ դեր խաղցեր է աստղագիտական սարքերու ներմուծման եւ կիրառման գործին. առաքման միգամածութիւններու արագութիւնների դաշտի ուսումնասիրութեան նպատակով 1972թ. Մեքսիկայում առաջին անգամ ներմուծեր է Ֆապրի-Փերո ինթերֆերոմեթրիան: == Կենսագրութիւն == Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ը ծնած է [[31 Յունուար]] [[1911 թուական|1911]]-ին Կոստանդնուպոլիս<ref>{{Cite web|url=https://nt.am/am/dates/816/1911%D5%A9|title=1911թ. հունվարի 31-ին Կ. Պոլսում ծնվել է սփյուռքահայ անվանի աստղագետ Փարիս Փիշմիշը (Մարի Սուքիասյան)|website=nt.am|accessdate=2026-04-17}}</ref>։ Ուսանած է տեղի Սեմերճեան ճեմարանը եւ ամե­րիկեան վարժարանը։ 1933 թուականին աւարտել է [[Սթամպուլի համալսարան]]ը։ 1935-1936 թուականներին դասաւանդեր է Կ. Պոլսոյ Կեդրոնական Սանասարեան վարժարանը, ապա տեղափոխուեր ԱՄՆ, ուր աւարտեր է Հարվարտի համալսարանը եւ 1937-ին ստացեր մաթեմատիկական գիտութիւններու դոկտորի աստիճան: [[1938 թուական|1938]]-[[1942 թուական|1942]] թուականներուն աշխատեր է Հարվարտի (ԱՄՆ) քոլէճի աստղադիտարանին մէջ, այնուհետեւ 1942թ. ամուսնացեր է մեքսիկացի աստղագէտ Ֆելիքս Ռեսիլասի հետ: Տեղափոխուեր Մեքսիկա եւ աշխատանքի անցեր է Փուեպլայի Թոնանցինթլայի աստղադիտարանին մէջ, ուր աշխատեր է մինեւ 1946 թուական: [[1946 թուական|1946]]-[[1996 թուական|1996]] թուականներին՝ [[Մեքսիկայի ազգային ինքնավար համալսարան|Մեխիկոյի ազգային ինքնավար համալսարանի]] աստղագիտութեան հիմնարկի դասախօս<ref>{{Cite news|url=http://socialism.am/womens/725.html|title=Աստղագէտ Սուքիասեան Մարի (Փարիս Փիշմիշ) - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am|language=hy-am|access-date=2018-03-02|archive-date=2017-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170718174756/http://socialism.am/womens/725.html|dead-url=yes}}</ref>։ Անոր ամենակարեւոր ներդրումներէն էր մեքսիկական աստղագիտական ամսագիրներու հրատարակութեան խթանումը (Տոնանցինտլայի եւ Տակուբայայի աստղադիտարաններու տեղեկագիր, Աստղագիտութեան եւ աստղաֆիզիկայի մեքսիկական հանդէս եւ այլն): Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան) աշխատանքները կը վերաբերին Կալաքթիք այի քինեմաթիքային, միգամածութիւններու լուսաչափութեանը եւ տեսագծային արագութիւններու որոշմանը<ref>Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 2, Ե., 2007, էջ 638։</ref>։ Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)ի դուստրը` նոյնպէս աստղագէտ է Էլզա Ռեսիլաս-Փիշմիշը: == Անդամակցութիւն == * Միջազգային աստղագիտական միութիւն * Ամերիկեան աստղագիտական ընկերութիւն * Մեծ Բրիտանիայի Թագաւորական աստղագիտական ընկերութիւն * Մեքսիկայի գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ * Մեքսիկական ֆիզիքական ընկերութեան անդամ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> {{Արտաքին յղումներ}} {{DEFAULTSORT:Փիշմիշ, Փարիս}} [[Ստորոգութիւն:Մեքսիկահայ աստղագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:20-րդ դարու աստղագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Սթամպուլ ծնած անձինք]] [[Ստորոգութիւն:Թրքահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք Կոստանդնուպոլիսէն]] [[Ստորոգութիւն:Թրքահայ կին ակադեմիկոսներ]] [[Ստորոգութիւն:Թրքահայ ակադեմիկոսներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ աստղագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Սթամպուլի համալսարանի շրջանաւարտ]] 7z65a6m4n8sdf0vc1v4fp1wfzbzrr2j 0 17810 250302 208359 2026-04-17T07:23:32Z Azniv Stepanian 8 250302 wikitext text/x-wiki '''Աղբիւրագիտութիւն''', [[Գիտութիւն|գիտութեան]] օժանդակող ճիւղ, որ կը մշակէ պատմական աղբիւրներու հետազօտման մեթոտները (կերպերը)։ Աղբիւրներու ծագման հարցերը պարզաբանելու համար, օրինակ՝ ճշգրտութիւն, ժամանակ, տեղ, նախնական բնագիր, հեղինակ, եւայլն, մեծ նշանակութիւն ունին Աղբիւրներու արտաքին կողմի քննութիւնը եւ Աղբիւրներու դերը հաստատող մեկնաբանութիւնը (իմաստ, թեմա կամ նիւթ, խնդիրներ, եւայլն)։ Իսկ ներքին կողմի քննութիւնը կը բացայայտէ Աղբիւրներու բովանդակութիւնը, ինչպէս՝ ճշգրտութիւն, լիարժէքութիւն։ Աղբիւրագիտութիւնը կ՚օգտագործէ նաեւ պատմական գիտութիւններու այլ ճիւղերու տուեալները, ինչպէս օրինակ՝ [[Հնագիտութիւն|հնագիտութեան]], [[Արձանագրագիտութիւն|արձանագրագիտութեան]], պատմական չափագիտութեան տուեալները, եւայլն։ == Պատմական աղբիւրներ == Պատմական Աղբիւրները՝ մարդկային ընկերութեան անցեալի պատմութեան [[յուշարձան]]ներն են, եւ իրենց բնոյթով տարբեր են. * Գրաւոր Աղբիւրներ (ձեռագիր եւ տպագիր), արտադրութեան գործիքներ, կենցաղային իրեր, [[Ճարտարապետութիւն|ճարտարապետական]] ու շինարարական յուշարձաններ, եւայլն։ Որպէս պատմական Աղբիւրներ կ՚օգտագործուին նաեւ հին լեզուական տարրերը, գեղարուեստական գրականութեան, պատմական աշխարհագրութեան եւ ժողովրդային բանահիւսութեան նիւթերը։ Պատմական Աղբիւրներու մէջ նշանակալից տեղ կը գրաւեն գրաւոր յուշարձանները, զորս կրնանք բաժնել երկու մասի. * Մատենագրական. օրինակ՝ պատմիչներու երկեր, տարեգրութիւններ, ժամանակագրութիւններ, յիշատակարաններ, օրագրութիւններ, յուշագրութիւններ, զանազան իրերու վրայ գրուած կամ փորագրուած արձանագրութիւններ, նամակներ։ * Պաշտօնական. օրինակ՝ հրովարտակներ, պայմանագրեր, կոնդակներ, կանոնագրութիւններ եւ օրէնսդրութիւններ, յայտարարութիւններ, զանազան որոշումներ, զեկոյցներ, տեղեկագիրներ։ Գրաւոր յուշարձանները կ՚ըլլան բնագրեր եւ պատճէններ. իւրաքանչիւր դարաշրջանի յատուկ է Աղբիւրներու որոշակի տեսակ։ Պատմական Աղբիւրներու ուսումնասիրման մեթոտներու (կերպերու) մշակումով կը զբաղի՝ Աղբիւրագիտութիւնը։ == Հայաստանի մասին պահպանուած հնագոյն տեղեկութիւններ == [[Հայաստան]]ի հնագոյն պատմութեան մասին, որոշակի տեղեկութիւններ պահպանուած են՝ Թէլ Ալ-Ամարնէի (ԺԵ.դ., Ն.Ք.) ու Պողազգոյի պեղումներէն յայտնաբերուած սեպագիր պնակիտներու վրայ, նաեւ բաբելա-ասորեստանեան արձանագրութիւններու մէջ։ Նայիրի Երկրի առաջին յիշատակութիւնը պահպանուած է՝ [[Ասորեստան]]ի թագաւոր Սալմանասարի (1280-1261թթ.)(Ն.Ք.) մէկ արձանագրութեան մէջ։ Ուրարտուի մասին տեղեկութիւններ կը հաղորդեն ուրարտական սեպագիր արձանագրութիւնները, հին Հայաստանի մասին արժէքաւոր աղբիւր է Պէհիսթունի Արձանագրութիւնը։ Հայկական Աղբիւրներէն կարեւորագոյն նշանակութիւն ունին հայ պատմիչներ՝ [[Ագաթանգեղոս]]ի, [[Փաւստոս Բիւզանդ|Փաւստոս Բուզանդի]], [[Մովսէս Խորենացի]]ի, [[Եղիշէ]]ի, [[Ղազար Փարպեցի]]ի, [[Սեբէոս]]ի, [[Ղեւոնդ (պատմիչ)|Ղեւոնդի]], [[Յովհաննէս Դրասխանակերտցի]]ի, [[Ասողիկ]]ի, [[Թովմա Արծրունի]]ի, [[Ստեփանոս Օրբելեան]]ի եւ այլոց երկերը, կարեւոր են նաեւ ձեռագիր մատեաններու յիշատակարանները։ == Աղբիւրագիտական լրացուցիչ տուեալներ == Աղբիւրագիտական լրացուցիչ տուեալներ կ՚ընձեռեն՝ արաբական, բիւզանդական եւ մասամբ ասորական սկզբնաղբիւրները։ Աւելի ուշ շրջանի համար, արժէքաւոր տեղեկութիւններ կը պարունակեն իրաւաբանական եւ գեղարուեստական գրականութիւնները, արխիւային փաստաթուղթերը, վիմական արձանագրութիւնները, ժամանակագրութիւնները, ինչպէս նաեւ վրացական ու պարսկական Աղբիւրները, եւրոպացի եւ ռուս ճանապարհորդներու ուղեգրութիւնները, նիւթական մշակոյթի մնացորդները, վարքաբանական, դաւանաբանական գրականութիւնը, եւայլն։ == Աղբիւրներ == * Ստեփան Տիգրանի Մելիք-Բախշեան, Հայոց պատմութեան աղբյուրագիտութիւն,։ Հնագոյն ժամանակներից մինչեւ 18-րդ դարի վերջը, Երեւանի համալս. հրատ., 1996 - 336 էջ։ [[Ստորոգութիւն:Աղբիւրագիտութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Պատմական աղբիւրներ]] lvqfqrt842qmatw390mo4ltgkjtmjpp 0 18730 250285 250058 2026-04-17T05:05:11Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_1.jpg|Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_1.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 9 April 2026. 250285 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |հասցե = Մաշտոցի պողոտայ 45 ա, 6-րդ մուտք, [[Երեւան]], [[ՀՀ]] |տնօրէն = }} '''Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտօ) արուեստանոց-թանգարանը''' հիմնադրուած է 1977-ին [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ [[Գէորգ Գրիգորեան (Ճոտտօ)|Գէորգ Գրիգորեանի]] (Ճոտտօ, 1897-1976) այրիի՝ Տիանա Ուքլեպայի եւ խումբ մը արուեստագէտներու նախաձեռնութեամբ։ 1987-էն կը համարուի [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահի]] մասնաճիւղերէն մէկը<ref>{{Cite web |url=http://www.gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |title=Գէորգ Գրիգորեանի (Ջիոտտօ) արուեստանոց-թանգարան |accessdate=2020-07-31 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428033331/http://gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |dead-url=yes }}</ref>։ == Պատմութիւն == Արուեստանոց-թանգարանին մէջ ներկայացուած են նկարիչի ստեղծագործական ժառանգութիւնը, յուշաձեռագրային նիւթեր, անձնական իրեր։ Գէորգ Գրիգորեանի գեղարուեստական մտածողութիւնը ձեւաւորուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ։ Գէորգ Գրիգորեանը ստեղծած է դիմանկարներ, տարաբնոյթ յօրինուածքներ։ Նկարած է մտերիմներուն, բարեկամներուն, ամբողջ շարք մը կը կազմեն տարբեր տարիներուն վրձինած կնոջ՝ նկարչուհի եւ բանաստեղծուհի Տիանայի պատկերները, որոնք իրարմէ կը տարբերուին գունային լուծումներով, կառուցուածքով, լի են քնքշանքով ու սիրով։ Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ Գէորգ Գրիգորեանը կրկին կ՚անդրադառնայ իր մանկութեան տարիներու Թիֆլիսին՝ վերարտադրելով ժամանակին բնորոշ մթնոլորտը, [[Կենցաղ|կենցաղն]] ու բարքերը։ 2023 թուականին ցուցասրահներէն մեկը անվանակոչուել է Տիանա Ուկլեպայի պատւին. այնտեղ ներկայացուած են նրա քանի մը կտաւները <ref>{{Cite news|url=http://ragmamoul.net/hy/news-in-english/articles/2018/01/09/%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A9%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D6%80%D5%A1-22/|title=Պտոյտներ Հայաստանի Մշակոյթի Գանձարաններուն Մէջ – ԻԳ – Թախծոտ Գոյներու Քնարերգուն Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտոյի) Արուեստանոց-Թանգարան - ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|date=2018-01-09|newspaper=ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|language=hy|access-date=2018-01-19}}</ref>։ == Միջացառումներ == Ջիոտտոյի արուեստանոց-թանգարանը հայ եւ վրաց ժողովուրդներու բարեկամութեան մշակութային կեդրոն մըն է, ուր կը կազմակերպուին [[Վրաստան|Վրաստանի]] նկարիչներու ցուցահանդէսներ, մշակութային կապերուն վերաբերող միջոցառումներ, կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ։ == Հասցէ == Ցուցասրահը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] 45ա հասցէին վրայ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights=""> Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 2.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 3.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 4.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 5.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 6.jpg </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ]] e3dpahkgm5tq2wyof7iumqcadywlg1p 250286 250285 2026-04-17T05:05:20Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_2.jpg|Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_2.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 9 April 2026. 250286 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |հասցե = Մաշտոցի պողոտայ 45 ա, 6-րդ մուտք, [[Երեւան]], [[ՀՀ]] |տնօրէն = }} '''Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտօ) արուեստանոց-թանգարանը''' հիմնադրուած է 1977-ին [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ [[Գէորգ Գրիգորեան (Ճոտտօ)|Գէորգ Գրիգորեանի]] (Ճոտտօ, 1897-1976) այրիի՝ Տիանա Ուքլեպայի եւ խումբ մը արուեստագէտներու նախաձեռնութեամբ։ 1987-էն կը համարուի [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահի]] մասնաճիւղերէն մէկը<ref>{{Cite web |url=http://www.gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |title=Գէորգ Գրիգորեանի (Ջիոտտօ) արուեստանոց-թանգարան |accessdate=2020-07-31 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428033331/http://gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |dead-url=yes }}</ref>։ == Պատմութիւն == Արուեստանոց-թանգարանին մէջ ներկայացուած են նկարիչի ստեղծագործական ժառանգութիւնը, յուշաձեռագրային նիւթեր, անձնական իրեր։ Գէորգ Գրիգորեանի գեղարուեստական մտածողութիւնը ձեւաւորուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ։ Գէորգ Գրիգորեանը ստեղծած է դիմանկարներ, տարաբնոյթ յօրինուածքներ։ Նկարած է մտերիմներուն, բարեկամներուն, ամբողջ շարք մը կը կազմեն տարբեր տարիներուն վրձինած կնոջ՝ նկարչուհի եւ բանաստեղծուհի Տիանայի պատկերները, որոնք իրարմէ կը տարբերուին գունային լուծումներով, կառուցուածքով, լի են քնքշանքով ու սիրով։ Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ Գէորգ Գրիգորեանը կրկին կ՚անդրադառնայ իր մանկութեան տարիներու Թիֆլիսին՝ վերարտադրելով ժամանակին բնորոշ մթնոլորտը, [[Կենցաղ|կենցաղն]] ու բարքերը։ 2023 թուականին ցուցասրահներէն մեկը անվանակոչուել է Տիանա Ուկլեպայի պատւին. այնտեղ ներկայացուած են նրա քանի մը կտաւները <ref>{{Cite news|url=http://ragmamoul.net/hy/news-in-english/articles/2018/01/09/%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A9%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D6%80%D5%A1-22/|title=Պտոյտներ Հայաստանի Մշակոյթի Գանձարաններուն Մէջ – ԻԳ – Թախծոտ Գոյներու Քնարերգուն Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտոյի) Արուեստանոց-Թանգարան - ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|date=2018-01-09|newspaper=ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|language=hy|access-date=2018-01-19}}</ref>։ == Միջացառումներ == Ջիոտտոյի արուեստանոց-թանգարանը հայ եւ վրաց ժողովուրդներու բարեկամութեան մշակութային կեդրոն մըն է, ուր կը կազմակերպուին [[Վրաստան|Վրաստանի]] նկարիչներու ցուցահանդէսներ, մշակութային կապերուն վերաբերող միջոցառումներ, կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ։ == Հասցէ == Ցուցասրահը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] 45ա հասցէին վրայ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights=""> Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 3.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 4.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 5.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 6.jpg </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ]] btcde55f0d3xbcyi2kjp07k16a3a1uo 250287 250286 2026-04-17T05:05:32Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_3.jpg|Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_3.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 9 April 2026. 250287 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |հասցե = Մաշտոցի պողոտայ 45 ա, 6-րդ մուտք, [[Երեւան]], [[ՀՀ]] |տնօրէն = }} '''Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտօ) արուեստանոց-թանգարանը''' հիմնադրուած է 1977-ին [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ [[Գէորգ Գրիգորեան (Ճոտտօ)|Գէորգ Գրիգորեանի]] (Ճոտտօ, 1897-1976) այրիի՝ Տիանա Ուքլեպայի եւ խումբ մը արուեստագէտներու նախաձեռնութեամբ։ 1987-էն կը համարուի [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահի]] մասնաճիւղերէն մէկը<ref>{{Cite web |url=http://www.gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |title=Գէորգ Գրիգորեանի (Ջիոտտօ) արուեստանոց-թանգարան |accessdate=2020-07-31 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428033331/http://gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |dead-url=yes }}</ref>։ == Պատմութիւն == Արուեստանոց-թանգարանին մէջ ներկայացուած են նկարիչի ստեղծագործական ժառանգութիւնը, յուշաձեռագրային նիւթեր, անձնական իրեր։ Գէորգ Գրիգորեանի գեղարուեստական մտածողութիւնը ձեւաւորուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ։ Գէորգ Գրիգորեանը ստեղծած է դիմանկարներ, տարաբնոյթ յօրինուածքներ։ Նկարած է մտերիմներուն, բարեկամներուն, ամբողջ շարք մը կը կազմեն տարբեր տարիներուն վրձինած կնոջ՝ նկարչուհի եւ բանաստեղծուհի Տիանայի պատկերները, որոնք իրարմէ կը տարբերուին գունային լուծումներով, կառուցուածքով, լի են քնքշանքով ու սիրով։ Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ Գէորգ Գրիգորեանը կրկին կ՚անդրադառնայ իր մանկութեան տարիներու Թիֆլիսին՝ վերարտադրելով ժամանակին բնորոշ մթնոլորտը, [[Կենցաղ|կենցաղն]] ու բարքերը։ 2023 թուականին ցուցասրահներէն մեկը անվանակոչուել է Տիանա Ուկլեպայի պատւին. այնտեղ ներկայացուած են նրա քանի մը կտաւները <ref>{{Cite news|url=http://ragmamoul.net/hy/news-in-english/articles/2018/01/09/%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A9%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D6%80%D5%A1-22/|title=Պտոյտներ Հայաստանի Մշակոյթի Գանձարաններուն Մէջ – ԻԳ – Թախծոտ Գոյներու Քնարերգուն Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտոյի) Արուեստանոց-Թանգարան - ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|date=2018-01-09|newspaper=ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|language=hy|access-date=2018-01-19}}</ref>։ == Միջացառումներ == Ջիոտտոյի արուեստանոց-թանգարանը հայ եւ վրաց ժողովուրդներու բարեկամութեան մշակութային կեդրոն մըն է, ուր կը կազմակերպուին [[Վրաստան|Վրաստանի]] նկարիչներու ցուցահանդէսներ, մշակութային կապերուն վերաբերող միջոցառումներ, կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ։ == Հասցէ == Ցուցասրահը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] 45ա հասցէին վրայ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights=""> Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 4.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 5.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 6.jpg </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ]] mur9yo2ru6z1voldk2jdoporlasyzjh 250288 250287 2026-04-17T05:05:45Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_4.jpg|Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_4.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 9 April 2026. 250288 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |հասցե = Մաշտոցի պողոտայ 45 ա, 6-րդ մուտք, [[Երեւան]], [[ՀՀ]] |տնօրէն = }} '''Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտօ) արուեստանոց-թանգարանը''' հիմնադրուած է 1977-ին [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ [[Գէորգ Գրիգորեան (Ճոտտօ)|Գէորգ Գրիգորեանի]] (Ճոտտօ, 1897-1976) այրիի՝ Տիանա Ուքլեպայի եւ խումբ մը արուեստագէտներու նախաձեռնութեամբ։ 1987-էն կը համարուի [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահի]] մասնաճիւղերէն մէկը<ref>{{Cite web |url=http://www.gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |title=Գէորգ Գրիգորեանի (Ջիոտտօ) արուեստանոց-թանգարան |accessdate=2020-07-31 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428033331/http://gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |dead-url=yes }}</ref>։ == Պատմութիւն == Արուեստանոց-թանգարանին մէջ ներկայացուած են նկարիչի ստեղծագործական ժառանգութիւնը, յուշաձեռագրային նիւթեր, անձնական իրեր։ Գէորգ Գրիգորեանի գեղարուեստական մտածողութիւնը ձեւաւորուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ։ Գէորգ Գրիգորեանը ստեղծած է դիմանկարներ, տարաբնոյթ յօրինուածքներ։ Նկարած է մտերիմներուն, բարեկամներուն, ամբողջ շարք մը կը կազմեն տարբեր տարիներուն վրձինած կնոջ՝ նկարչուհի եւ բանաստեղծուհի Տիանայի պատկերները, որոնք իրարմէ կը տարբերուին գունային լուծումներով, կառուցուածքով, լի են քնքշանքով ու սիրով։ Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ Գէորգ Գրիգորեանը կրկին կ՚անդրադառնայ իր մանկութեան տարիներու Թիֆլիսին՝ վերարտադրելով ժամանակին բնորոշ մթնոլորտը, [[Կենցաղ|կենցաղն]] ու բարքերը։ 2023 թուականին ցուցասրահներէն մեկը անվանակոչուել է Տիանա Ուկլեպայի պատւին. այնտեղ ներկայացուած են նրա քանի մը կտաւները <ref>{{Cite news|url=http://ragmamoul.net/hy/news-in-english/articles/2018/01/09/%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A9%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D6%80%D5%A1-22/|title=Պտոյտներ Հայաստանի Մշակոյթի Գանձարաններուն Մէջ – ԻԳ – Թախծոտ Գոյներու Քնարերգուն Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտոյի) Արուեստանոց-Թանգարան - ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|date=2018-01-09|newspaper=ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|language=hy|access-date=2018-01-19}}</ref>։ == Միջացառումներ == Ջիոտտոյի արուեստանոց-թանգարանը հայ եւ վրաց ժողովուրդներու բարեկամութեան մշակութային կեդրոն մըն է, ուր կը կազմակերպուին [[Վրաստան|Վրաստանի]] նկարիչներու ցուցահանդէսներ, մշակութային կապերուն վերաբերող միջոցառումներ, կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ։ == Հասցէ == Ցուցասրահը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] 45ա հասցէին վրայ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights=""> Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 5.jpg Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 6.jpg </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ]] 73d9eln00fwannuz26b3i8v1225e2lb 250289 250288 2026-04-17T05:06:10Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_5.jpg|Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_5.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 9 April 2026. 250289 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |հասցե = Մաշտոցի պողոտայ 45 ա, 6-րդ մուտք, [[Երեւան]], [[ՀՀ]] |տնօրէն = }} '''Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտօ) արուեստանոց-թանգարանը''' հիմնադրուած է 1977-ին [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ [[Գէորգ Գրիգորեան (Ճոտտօ)|Գէորգ Գրիգորեանի]] (Ճոտտօ, 1897-1976) այրիի՝ Տիանա Ուքլեպայի եւ խումբ մը արուեստագէտներու նախաձեռնութեամբ։ 1987-էն կը համարուի [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահի]] մասնաճիւղերէն մէկը<ref>{{Cite web |url=http://www.gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |title=Գէորգ Գրիգորեանի (Ջիոտտօ) արուեստանոց-թանգարան |accessdate=2020-07-31 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428033331/http://gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |dead-url=yes }}</ref>։ == Պատմութիւն == Արուեստանոց-թանգարանին մէջ ներկայացուած են նկարիչի ստեղծագործական ժառանգութիւնը, յուշաձեռագրային նիւթեր, անձնական իրեր։ Գէորգ Գրիգորեանի գեղարուեստական մտածողութիւնը ձեւաւորուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ։ Գէորգ Գրիգորեանը ստեղծած է դիմանկարներ, տարաբնոյթ յօրինուածքներ։ Նկարած է մտերիմներուն, բարեկամներուն, ամբողջ շարք մը կը կազմեն տարբեր տարիներուն վրձինած կնոջ՝ նկարչուհի եւ բանաստեղծուհի Տիանայի պատկերները, որոնք իրարմէ կը տարբերուին գունային լուծումներով, կառուցուածքով, լի են քնքշանքով ու սիրով։ Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ Գէորգ Գրիգորեանը կրկին կ՚անդրադառնայ իր մանկութեան տարիներու Թիֆլիսին՝ վերարտադրելով ժամանակին բնորոշ մթնոլորտը, [[Կենցաղ|կենցաղն]] ու բարքերը։ 2023 թուականին ցուցասրահներէն մեկը անվանակոչուել է Տիանա Ուկլեպայի պատւին. այնտեղ ներկայացուած են նրա քանի մը կտաւները <ref>{{Cite news|url=http://ragmamoul.net/hy/news-in-english/articles/2018/01/09/%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A9%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D6%80%D5%A1-22/|title=Պտոյտներ Հայաստանի Մշակոյթի Գանձարաններուն Մէջ – ԻԳ – Թախծոտ Գոյներու Քնարերգուն Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտոյի) Արուեստանոց-Թանգարան - ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|date=2018-01-09|newspaper=ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|language=hy|access-date=2018-01-19}}</ref>։ == Միջացառումներ == Ջիոտտոյի արուեստանոց-թանգարանը հայ եւ վրաց ժողովուրդներու բարեկամութեան մշակութային կեդրոն մըն է, ուր կը կազմակերպուին [[Վրաստան|Վրաստանի]] նկարիչներու ցուցահանդէսներ, մշակութային կապերուն վերաբերող միջոցառումներ, կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ։ == Հասցէ == Ցուցասրահը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] 45ա հասցէին վրայ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights=""> Gevorg Grigoryan's Museum and Workshop, Internal View 6.jpg </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ]] exb0nfqqs2zmo4azmdbg11gpi5nk2ea 250290 250289 2026-04-17T05:06:26Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_6.jpg|Gevorg_Grigoryan's_Museum_and_Workshop,_Internal_View_6.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 9 April 2026. 250290 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան |հասցե = Մաշտոցի պողոտայ 45 ա, 6-րդ մուտք, [[Երեւան]], [[ՀՀ]] |տնօրէն = }} '''Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտօ) արուեստանոց-թանգարանը''' հիմնադրուած է 1977-ին [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ [[Գէորգ Գրիգորեան (Ճոտտօ)|Գէորգ Գրիգորեանի]] (Ճոտտօ, 1897-1976) այրիի՝ Տիանա Ուքլեպայի եւ խումբ մը արուեստագէտներու նախաձեռնութեամբ։ 1987-էն կը համարուի [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահի]] մասնաճիւղերէն մէկը<ref>{{Cite web |url=http://www.gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |title=Գէորգ Գրիգորեանի (Ջիոտտօ) արուեստանոց-թանգարան |accessdate=2020-07-31 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130428033331/http://gallery.am/hy/Branches/Giotto/ |dead-url=yes }}</ref>։ == Պատմութիւն == Արուեստանոց-թանգարանին մէջ ներկայացուած են նկարիչի ստեղծագործական ժառանգութիւնը, յուշաձեռագրային նիւթեր, անձնական իրեր։ Գէորգ Գրիգորեանի գեղարուեստական մտածողութիւնը ձեւաւորուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ։ Գէորգ Գրիգորեանը ստեղծած է դիմանկարներ, տարաբնոյթ յօրինուածքներ։ Նկարած է մտերիմներուն, բարեկամներուն, ամբողջ շարք մը կը կազմեն տարբեր տարիներուն վրձինած կնոջ՝ նկարչուհի եւ բանաստեղծուհի Տիանայի պատկերները, որոնք իրարմէ կը տարբերուին գունային լուծումներով, կառուցուածքով, լի են քնքշանքով ու սիրով։ Թեմատիկ յօրինուածքներուն մէջ Գէորգ Գրիգորեանը կրկին կ՚անդրադառնայ իր մանկութեան տարիներու Թիֆլիսին՝ վերարտադրելով ժամանակին բնորոշ մթնոլորտը, [[Կենցաղ|կենցաղն]] ու բարքերը։ 2023 թուականին ցուցասրահներէն մեկը անվանակոչուել է Տիանա Ուկլեպայի պատւին. այնտեղ ներկայացուած են նրա քանի մը կտաւները <ref>{{Cite news|url=http://ragmamoul.net/hy/news-in-english/articles/2018/01/09/%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B5%D5%A9%D5%AB-%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%A1%D6%80%D5%A1-22/|title=Պտոյտներ Հայաստանի Մշակոյթի Գանձարաններուն Մէջ – ԻԳ – Թախծոտ Գոյներու Քնարերգուն Գէորգ Գրիգորեանի (Ճոտտոյի) Արուեստանոց-Թանգարան - ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|date=2018-01-09|newspaper=ՌԱԿ ՄԱՄՈՒԼ {{!}} Պաշտօնական Կայք Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան|language=hy|access-date=2018-01-19}}</ref>։ == Միջացառումներ == Ջիոտտոյի արուեստանոց-թանգարանը հայ եւ վրաց ժողովուրդներու բարեկամութեան մշակութային կեդրոն մըն է, ուր կը կազմակերպուին [[Վրաստան|Վրաստանի]] նկարիչներու ցուցահանդէսներ, մշակութային կապերուն վերաբերող միջոցառումներ, կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ։ == Հասցէ == Ցուցասրահը կը գտնուի [[Երեւան|Երեւանի]] [[Մաշտոցի Պողոտայ (Երեւան)|Մաշտոցի պողոտայի]] 45ա հասցէին վրայ։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights=""> </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Տուն-թանգարաններ Երեւանի մէջ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի թանգարաններ]] o7dn5xs1opnod0sjifwksiiqppzc97q 0 18757 250313 181581 2026-04-17T08:26:27Z Azniv Stepanian 8 250313 wikitext text/x-wiki {{Միացնել|Airbus A380}}[[Պատկեր:A6-EDY A380 Emirates 31 jan 2013 jfk (8442269364) (cropped).jpg|մինի|աջից|A380]] '''Էյր Պաս 380 (Airbus A380)''' Աշխարհի ամէնէն մեծ ճամբորդական օդանաւը:1965-էն ի վեր այս տիտղոսը կը պատկանէր Պոյինկ 747 անունով օդանաւին, սակայն տասը տարուան աշխատանքէ ետք, Յունուար 2005-ին կը ծնի Էյրպաս ամէնէն նոր օդանաւը՝ A 380, որ կը տիրանայ աշխարհի ամէնէն մեծ օդանաւի տիտղոսին։ Օդանաւը առաջին անգամ Սինկափուրի օդանաւային ընկերութեան կը տրամադրուի 18 [[Հոկտեմբեր]] 2007-ին եւ կը սկսի թռչիլ 25 Հոկտեմբերին: Օդանաւը կ'արտաբերէ օդը նուազ ապականող կազեր, ինչպէս նաեւ նուազ աղմկարար է, աւելի նորաձեւ ու հանգստաւէտ։ Օժտուած է մարզանքի, մանուկներու խաղավայրի եւ պիլիարտի յատուկ սրահներով։<ref>[https://www.airbus.com/newsroom/press-releases/en/2003/08/airbus-unveils-first-a380-centre-wingbox.html A380]</ref> == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Պատկեր:A380 Reveal 1.jpg|A380-ի առաջին ցուցադրութիւնը՝ Թուլուզ, Ֆրանսա, 18 Յունուար 2005-ին Պատկեր:Singapore Airlines Airbus A380 at Sydney Airport.jpg|A380 Սինկափուրեան օդանաւը՝ Սիտնիի օդակայանէն Պատկեր:Airbus A380 cockpit.jpg Պատկեր:Etihad Airways aircraft interiors demo ITB 2017 (08).JPG Պատկեր:Emirates Airbus A380-861 onboard bar Iwelumo.jpg|A380 Էմիրէյթ ընկերութեան պատկանող օդանաւին մէջ Պատկեր:Emirates A380 Shower SPA ITB2014.jpg|A380 Էմիրէյթ ընկերութեան պատկանող օդանաւին լոգարանը </gallery> == Աղբիւրներ == *«Ծիածան» պարբերաթերթ, Ազգ․Քարէն Եփփէ Ճեմարանի։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Օդանաւեր]] [[Ստորոգութիւն:Աշխարհի ամենամեծ օդանաւերը]] e71xbqgllkcsc1nmv1h5113hnrzva28 0 19140 250309 228767 2026-04-17T08:18:00Z Maral Dikbikian 4797 250309 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Հիւանդութիւն}} '''Իպոլա հիւանդութիւն''' (Ebola<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ebola-virus-disease|title=Ebola virus disease|website=www.who.int|language=en|accessdate=2020-10-01}}</ref>)''',''' ժահրային հազուագիւտ եւ մահացու հիւանդութիւն մըն է: Յաճախ ան կը կոչուի Իպոլա [[Արիւնահոսութիւն|արիւնահոսութեան]] հիւանդութիւն, որովհետեւ անոր յատկանշական ախտանշաններէն կարեւորագոյնը անսպասելի արիւնահոսութիւնն է: Այս ժահրը կը պատկանի «Filoriridae» ժահրերու խմբաւորումին: Այս հիւանդութեան ժահրը Իպոլա ժահրն է, որ առաջին անգամ յայտնուած է 1976-ին, Սուտանի մէջ եւ [[Քոնկօ|Քոնկոյի]] Իպոլա գետին շրջակայքը: Այս երկու երկիրներուն մէջ Իպոլա հիւանդութիւնը շուտով տարածուած է եւ վերածուած համաճարակի: Իպոլա հիւանդութիւնը երկրորդ անգամ յայտնուած է 2012-ին [[Ուկանտա|Ուկանտայի]] եւ դարձեալ Քոնկոյի մէջ: Իպոլա ժահրը վարակուող անձի մարմնին մէջ մտնելէ ետք կը տկարացնէ անոր ախտամերժութեան (immunity) համակարգը եւ կը հարուածէ մարմնի զանազան օրկանները: Վարակուողներուն 50-90 տոկոսը կը մահանայ: Չմահացողները կը կրեն իպոլա ժահր եւ կրնան փոխանցել զայն ուրիշներու` սերմնահեղուկի միջոցաւ: 2014-ի համաճարակը երրորդն է, որ աւելի ահազանգային եւ բարդ էր: Ըստ Միջազգային Առողջապահական Կազմակերպութեան՝ 2014-ի համաճարակը տարածուած է մասնաւորապէս Կինիի, Սիէրա Լիոնի եւ [[Լիպերիա|Լիպերիոյ]] մէջ: Մինչեւ 2014 Իպոլան խլած է 3 400-է աւելի մարդոց կեանքը: Յայտնաբերուած են 7 500 պարագաներ: == Հիւանդութեան ախտանշանները == Իպոլա [[Հիւանդութիւն|հիւանդութեան]] ախտանշանները կը նմանին ճահճատենդի (malaria) եւ ընդերային տենդի (typhoid) ախտանշաններուն, հետեւաբար իպոլան պէտք է զատորոշել այս երկուքէն: Իպոլա հիւանդութեան ախտանշաններն են` բարձր ջերմ, մարմնական տկարութիւն եւ յոգնածութիւն, մկանային ցաւ, սաստիկ գլխացաւ, փորի ցաւ, նողկանք, փսխունք, փորհարութիւն, հազ, կրծքացաւ, կոկորդի կարմրութիւն, մորթի դեղնութիւն-դեղնախտ (jaundice), անսպասելի արիւնահոսութիւն, աւշագեղձերու ծաւալում (lymph node hypertrophy), զառանցանք (delirium), անզգայութիւն (stupor) եւ հաւանական մահաքուն (coma)<ref>{{Cite web|url=http://archive.aztagdaily.com/archives/208640|title=Իպոլա Կամ Իպոլա Հիւանդութիւն - Ebola - Aztag Daily|language=en-US|accessdate=2021-10-18}}</ref>: == Ընկերութիւն եւ մշակոյթ<ref>{{Citation|title=Ebola|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ebola&oldid=1347760427|date=2026-04-08|accessdate=2026-04-17|language=en}}</ref> == === Զինամթերքի վերածում === Հիւանդութիւններու վերահսկման եւ կանխարգիլման կեդրոններուն (CDC) կողմէ իպոլա ժանտախտը (Ebolavirus) դասակարգուած է իբրեւ '''կենսապահովութեան 4-րդ մակարդակի''' գործօն, ինչպէս նաեւ '''«Ա» կարգի կենսա-ահաբեկչական''' գործօն։ Անիկա կենսաբանական պատերազմի մէջ իբրեւ զէնք օգտագործուելու ներուժն ունի. «Պիոբրեբարադ» (Biopreparat) հիմնարկը հետազօտած է զայն նման նպատակով, սակայն զանգուածային բնաջնջման զէնքի պատրաստութիւնը կրնայ դժուար ըլլալ, որովհետեւ ժանտախտը բաց օդին մէջ արագօրէն կը կորսնցնէ իր ազդեցութիւնը։ 2014-ին, Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութեան (ԱՀԿ) կամ Մեքսիքայի կառավարութեան անունով կեղծ նամակներ (e-mails) տարածուած են՝ համակարգչային վնասակար ծրագիրներ (malware) փոխանցելու նպատակով։ 2015-ին BBC-ն հաղորդեց, թէ «Հիւսիսային Քորէայի պետական լրատուամիջոցները ակնարկած են, որ հիւանդութիւնը ստեղծուած է ԱՄՆ-ի բանակին կողմէ՝ իբրեւ կենսաբանական զէնք»<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.1093/anb/9780198606697.article.1901023|title=Wilkinson, Bud (23 April 1916–09 February 1994)|last=McGregor|first=Andrew|date=2015-04|publisher=Oxford University Press|series=American National Biography Online}}</ref>։ === Տեղահանութիւն === 2014-2015 թուականներու իպոլայի համաճարակի վերլուծութիւնը ցոյց տուաւ, որ բռնկումները կրնան տեղահանութիւններու պատճառ դառնալ։ Վարակման վախը, մեկուսացման (քարանթին) միջոցառումները, հիմնական պիտոյքներու պակասը, խարանը (stigma) եւ բժշկական միջամտութիւններուն շուրջ ստեղծուած բռնութիւնները կրնան ստիպել անհատներուն եւ նոյնիսկ ամբողջական համայնքներուն՝ լքելու իրենց տուները<ref>"Displaced by disease: 5 displacement patterns emerging from the Ebola epidemic". ''IDMC - Internal Displacement Monitoring Centre''. 20 November 2014. Retrieved 4 December 2025.</ref>։ === Գրականութիւն === * Ռիչըրտ Փրեսթընի 1995-ի մեծայարգ «Տաք գօտին» (''The Hot Zone'') գիրքը թատերականացուցած է Վիրճինիա նահանգի Ռեսթըն քաղաքին մէջ իպոլայի բռնկումը։ * Ուիլիըմ Քլոզի 1995-ի «իպոլա. վաւերագրական վէպ իր առաջին պայթիւնին մասին» (''Ebola: A Documentary Novel of Its First Explosion'') եւ 2002-ի «իպոլա. մարդոց աչքերով» (''Ebola: Through the Eyes of the People'') գործերը կը կեդրոնանան 1976-ին Զայիիրի մէջ իպոլայի բռնկման հանդէպ անհատներու հակազդեցութիւններուն վրայ։ * Թոմ Քլենսիի 1996-ի «Գործադիր հրամաններ» (''Executive Orders'') վէպը կը նկարագրէ Միջին Արեւելքի ահաբեկիչներու յարձակումը ԱՄՆ-ի վրայ՝ օգտագործելով «իպոլա Մայինկա» կոչուող մահացու շտամի օդակաթիլային տարբերակը<ref>{{Cite book|title=Executive orders|last=Clancy|first=Tom|date=1996|publisher=Putnam|isbn=978-0-399-14218-5|location=New York}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.3886/icpsr02307|title=CBS News/New York Times Monthly Poll #1, September 1996|date=1998-04-20|website=ICPSR Data Holdings|accessdate=2026-04-17}}</ref>։ 2014-ին Արեւմտեան Ափրիկէի մէջ իպոլայի համաճարակի տարածման զուգահեռ, հրապարակուեցան բազմաթիւ ինքնահրատարակուած կամ վերանայուած գիրքեր, որոնք կը պարունակէին սենսացիոնալ եւ մոլորեցնող տեղեկութիւններ հիւանդութեան մասին։ Նման գիրքերու որոշ հեղինակներ խոստովանեցան, որ չունին բժշկական վկայականներ եւ արհեստավարժօրէն որակեալ չեն բժշկական խորհուրդներ տալու համար։ Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութիւնը եւ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւնը յայտարարեցին, որ նման ապատեղեկատուութիւնը նպաստած է հիւանդութեան տարածման։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Տե՛ս նաեւ == * [[Ժանտախտ (Քոլերա)|Ժանտախտ]] * [[Բծաւոր Տենդ|Բծաւոր տենդ]] * [[Պսակաձեւ Ժահր|Պսակաձեւ ժահր]] * [[Համաճարակ]] [[Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով]] 0lc9w0lw9jxqdvhfod2vc22dx5722q0 0 19297 250298 246946 2026-04-17T07:06:03Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջը «[[Քեպէգ]]»-էն «[[Քէպէք]]» 246946 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Վարչական միաւոր |հայերեն անուանում = Քեպէգ |բնօրինակ անուանում = Québec |զինանշան = |զինանշանի նկարագրում = |դրոշ = |դրոշի նկարագրում = |կնիք = |կնիքի նկարագրում = |պատկեր = |նկարագրութիւն = |երկիր = Գանատա |մասն է = |հիմն = |կարգավիճակ = Գանատայի նահանգ եւ Գանատայի վարչական շրջան |մտնում է = Գանատա |ներառում է = |վարչական կենտրոն = Քեպէգ քաղաք |խոշորագույն քաղաք = Մոնրէալ |ամենաբարձր կետ = |բծմ = |օրենսդրական մարմին = |դատական մարմին = |ղեկավար = |ղեկավարի պաշտոն = |ղեկավար2 = |ղեկավարի պաշտոն2 = |ՀՆԱ = 319348 |ՀՆԱ-ի թվական = 2009 |տեղը ըստ ՀՆԱ-ի = |ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով = |տեղը ըստ ՀՆԱ-ի մեկ շնչի հաշվով = 2-րդ |լեզու = ֆրանսերեն |լեզուներ = ֆրանսերէն |բնակչութիւն = |մարդահամարի թվական = 2012 8 484 965 մարդ (1 Յուլիս 2019) (2-րդ տեղ) |տոկոսը բնակչութիւնից = 2-րդ |տեղը ըստ բնակչութեան = |խտութիւն = ( 6-րդ տեղ) |տեղը ըստ խտութեան = |ազգային կազմ = |կրոնական կազմ = |տարածք = 1667441 (1-ին տեղ) |տոկոսը տարածքից = |տեղը ըստ տարածքի = |առավելագույն բարձրութիւն = |միջին բարձրութիւն = |նվազագույն բարձրութիւն = |միաւորը երկրի քարտեզին = |քարտեզի չափ = |վարչական միաւորի քարտէզ = |հիմնադրման թվական = |առաջին հիշատակում = |պատմական շրջան = |սահմանակցում է = Նոր Հեմփշայր, Մեն, Նիւ Պրանսուիք, Նիւֆաունտլենտ եւ Լապրատոր, Նիւ Եորք, Վերմոնթ, Օնթարիօ եւ Նունավութ |ժամային գօտի= |հապավում = |նախորդ = |փոխարինեց = Canada East, District of Ungava եւ Գանատայի նահանգ |ISO = |հեռախօսային կոդ = |փոստային ինդեքսներ = |Ինտերնետ-դոմեն = |ավտոմոբիլային կոդ = |անուանուած է = Քեպէգ |մականուն = |կայք = |ծանոթագրութիւններ = }} ''Քեպէգ'''<ref>{{ԱԱԲ|page=II, 436}}</ref> ({{lang-en|Quebec}}, {{lang-fr|Québec}} <small>ՄՀԼ{{ref-fr}}։</small> {{IPA|[ke.bɛk]}}), [[Գանատա]]յի 10 նահանգներէն մէկը։ Այն իր տարածքով ամենամեծն է [[Գանատա]]յի մէջ եւ երկրորդը՝ բնակչութեամբ։ Նահանգի վարչական կեդրոնը [[Քեպէգ (քաղաք)|Քեպէգ]] քաղաքն է, որուն բնակչութիւնը 735000 է, իսկ նահանգի ամենամեծ քաղաքը [[Մոնրէալ]]ն է։ [[Ֆրանսա]]յէն դուրս Քեպէգu ամենամեծ [[ֆրանսերէն|ֆրանսախօս]] տարածաշրջանն է աշխարհի վրայ։ == Աղբիւրներ == * Յակոբ Ղ. Կրկիարեան, Նորա Մ. Յարութիւնեան (1987—1989)։ Աշխարհագրական անուններու բառարան։ Երեւան: Լոյս։ էջ II, 436 * [http://legisquebec.gouv.qc.ca/fr/ShowDoc/cs/C-11 publication Quebec] * [https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/fr/tv.action?pid=1710000901 Statcan Statistique Canada] * [https://www.stat.gouv.qc.ca/statistiques/accueil.htm Le Québec statistique] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021181234/https://www.stat.gouv.qc.ca/statistiques/accueil.htm |date=2020-10-21 }} * [https://www.rncan.gc.ca/sciences-de-la-terre/geographie/origine-des-toponymes-du-canada/origine-des-toponymes-du-canada-et-de-ses-provinces-et-territoires/9225 Government of Canada] * [https://web.archive.org/web/20071012210055/http://stat.gouv.qc.ca/publications/referenc/qcem/qcem_eco_tra.htm Institut de le Québec] * [https://musicbrainz.org/area/a510b9b1-404d-4e23-8db8-0f6585909ed8 2013. Institut de la statistique du Québec (2007). "Le Québec, chiffres en main: Transport] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսախօս երկրներ]] [[Ստորոգութիւն:1867 հիմնադրումներ Գանատայի մէջ]] a6k5ayd1jib3sxgyy3e78za8h88l26g 250300 250298 2026-04-17T07:06:55Z Azniv Stepanian 8 250300 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Վարչական միաւոր |հայերեն անուանում = Քեպէգ |բնօրինակ անուանում = Québec |զինանշան = |զինանշանի նկարագրում = |դրոշ = |դրոշի նկարագրում = |կնիք = |կնիքի նկարագրում = |պատկեր = |նկարագրութիւն = |երկիր = Գանատա |մասն է = |հիմն = |կարգավիճակ = Գանատայի նահանգ եւ Գանատայի վարչական շրջան |մտնում է = Գանատա |ներառում է = |վարչական կենտրոն = Քեպէգ քաղաք |խոշորագույն քաղաք = Մոնրէալ |ամենաբարձր կետ = |բծմ = |օրենսդրական մարմին = |դատական մարմին = |ղեկավար = |ղեկավարի պաշտոն = |ղեկավար2 = |ղեկավարի պաշտոն2 = |ՀՆԱ = 319348 |ՀՆԱ-ի թվական = 2009 |տեղը ըստ ՀՆԱ-ի = |ՀՆԱ մեկ շնչի հաշվով = |տեղը ըստ ՀՆԱ-ի մեկ շնչի հաշվով = 2-րդ |լեզու = ֆրանսերեն |լեզուներ = ֆրանսերէն |բնակչութիւն = |մարդահամարի թվական = 2012 8 484 965 մարդ (1 Յուլիս 2019) (2-րդ տեղ) |տոկոսը բնակչութիւնից = 2-րդ |տեղը ըստ բնակչութեան = |խտութիւն = ( 6-րդ տեղ) |տեղը ըստ խտութեան = |ազգային կազմ = |կրոնական կազմ = |տարածք = 1667441 (1-ին տեղ) |տոկոսը տարածքից = |տեղը ըստ տարածքի = |առավելագույն բարձրութիւն = |միջին բարձրութիւն = |նվազագույն բարձրութիւն = |միաւորը երկրի քարտեզին = |քարտեզի չափ = |վարչական միաւորի քարտէզ = |հիմնադրման թվական = |առաջին հիշատակում = |պատմական շրջան = |սահմանակցում է = Նոր Հեմփշայր, Մեն, Նիւ Պրանսուիք, Նիւֆաունտլենտ եւ Լապրատոր, Նիւ Եորք, Վերմոնթ, Օնթարիօ եւ Նունավութ |ժամային գօտի= |հապավում = |նախորդ = |փոխարինեց = Canada East, District of Ungava եւ Գանատայի նահանգ |ISO = |հեռախօսային կոդ = |փոստային ինդեքսներ = |Ինտերնետ-դոմեն = |ավտոմոբիլային կոդ = |անուանուած է = Քեպէգ |մականուն = |կայք = |ծանոթագրութիւններ = }} '''Քէպէք''' ({{lang-en|Quebec}}, {{lang-fr|Québec}} <small>ՄՀԼ{{ref-fr}}։</small> {{IPA|[ke.bɛk]}}), [[Գանատա]]յի 10 նահանգներէն մէկը։ Այն իր տարածքով ամենամեծն է [[Գանատա]]յի մէջ եւ երկրորդը՝ բնակչութեամբ։ Նահանգի վարչական կեդրոնը [[Քեպէգ (քաղաք)|Քեպէգ]] քաղաքն է, որուն բնակչութիւնը 735000 է, իսկ նահանգի ամենամեծ քաղաքը [[Մոնրէալ]]ն է։ [[Ֆրանսա]]յէն դուրս Քեպէգu ամենամեծ [[ֆրանսերէն|ֆրանսախօս]] տարածաշրջանն է աշխարհի վրայ։ == Աղբիւրներ == * Յակոբ Ղ. Կրկիարեան, Նորա Մ. Յարութիւնեան (1987—1989)։ Աշխարհագրական անուններու բառարան։ Երեւան: Լոյս։ էջ II, 436 * [http://legisquebec.gouv.qc.ca/fr/ShowDoc/cs/C-11 publication Quebec] * [https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/fr/tv.action?pid=1710000901 Statcan Statistique Canada] * [https://www.stat.gouv.qc.ca/statistiques/accueil.htm Le Québec statistique] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021181234/https://www.stat.gouv.qc.ca/statistiques/accueil.htm |date=2020-10-21 }} * [https://www.rncan.gc.ca/sciences-de-la-terre/geographie/origine-des-toponymes-du-canada/origine-des-toponymes-du-canada-et-de-ses-provinces-et-territoires/9225 Government of Canada] * [https://web.archive.org/web/20071012210055/http://stat.gouv.qc.ca/publications/referenc/qcem/qcem_eco_tra.htm Institut de le Québec] * [https://musicbrainz.org/area/a510b9b1-404d-4e23-8db8-0f6585909ed8 2013. Institut de la statistique du Québec (2007). "Le Québec, chiffres en main: Transport] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսախօս երկրներ]] [[Ստորոգութիւն:1867 հիմնադրումներ Գանատայի մէջ]] apb0tljeaneetgo194axgtys915iv6x 0 19339 250295 229500 2026-04-17T06:51:46Z Azniv Stepanian 8 250295 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=Նահանգ}} '''Վասպուրական'''՝ [[Մեծ Հայք]]ի 8-րդ նահանգը։ Հիւսիսէն սահմանակից էր [[Այրարատ]], հիւսիս–արեւելքէն՝ [[Սիւնիք]], արեւելքէն՝ [[Փայտակարան]] եւ [[Պարսկահայք]], հարաւէն՝ [[Կորճայք]], [[Մոկք]] եւ [[Աղձնիք]], արեւմուտքէն՝ [[Տուրուբերան]] նահանգներուն։ Կը ներառէ 34 գաւառ։ ==Վարչական բաժանում== [[Պատկեր:Vaspurakan location map.png|230x230px|ձախից|frameless]] Ըստ կարգ մը հայ պատմաբաններու, ժամանակին տարածուած էր այն տեսակէտը, թէ [[Աղիովիտ]] գաւառը կիսուած էր [[Տուրուբերան]]ի եւ Վասպուրականի միջեւ։ [[Սուրէն Երէմեան]], «[[Աշխարհացոյց]]ի» բոլոր ձեռագիրներու տարընթերցումները չունենալով, գաւառը կը բաժնէ երկու մասի, որու արեւմտեան հատուածը իբրեւ Աղիովիտ գաւառ, կը յատկացնէ [[Տուրուբերան]]ին, իսկ արեւելեան հատուածը՝ իբրեւ Աղիովիտ գաւառ, Վասպուրականին։ Անոր կարծիքով, ըստ երեւոյթին սկիզբը գոյութիւն ունեցած է մէկ Աղիովիտ գաւառ, որ հետագային վաճառաշահ Զարիշատ քաղաքի բարձրանալուն հետեւանքով, որ «արքունի քաղաք»ի իրաւունք ստացած էր, կը բաժնուի երկու մասի, որոնցմէ արեւմտեանը կը դառնայ Զարիշատի քաղաքային տարածք։ Վասպուրականը Աղիովիտ անունով գաւառ չէ ունեցած, հետեւաբար անկախ ներքին բաժանմունքէն, Աղիովիտը ամբողջութեամբ կը պատկանի [[Տուրուբերան]]ին։ Այդ իրողութիւնը յստակ կը դառնայ նաեւ այն իրողութենէն, որ [[Հայաստան]]ի 591-ի երկրորդ բաժանման ատեն պարսկա-բիւզանդական սահմանագիծը կ'անցնէր ոչ թ իրականութեան մէջ գոյութիւն չունեցող երկու Աղիովիտներու մէջէն, այլ [[Առեստ]]ի անմիջական հարեւանութեամբ, որմով կարծես թէ Վասպուրականի մէկ հատուածը եւս կ'անցնէր [[Բիւզանդիոն]]ին։ Վերջինս Վասպուրականի մէջ տարածքային ձեռքբերումներ չունէր, պարզապէս Աղիովիտ գաւառը ամբողջութեամբ անցած էր կայսրութեան։ Այսպիսով, Վասպուրականը կազմուած էր հետեւեալ 34 գաւառներէն (նախապէս տարածուած 35 գաւառներուն փոխարէն, հանելով Աղիովիտը Վասպուրականի գաւառներու ցանկէն). * [[Ռշտունիք]] - կեդրոնը՝ [[Մանակերտ]] * [[Տոսպ]] - կեդրոնը՝ [[Վան]] * [[Բոգունիք]] * [[Արճիշակովիտ]] * [[Կուղանովիտ]] - կեդրոնը՝ Կուղան * [[Առբերանի]] - կեդրոնը՝ Առեստաւան * [[Գառնի (գաւառ)|Գառնի]] * [[Բուժունիք]] * [[Առնոյոտն]] * [[Անձեւացիք]] (Անձրեւացիք) - կեդրոնը՝ [[Կանգաւար (ամրոց)|Կանգաւար]] * [[Տրպատունիք]] * [[Հայոց ձոր]] կը կոչուէր նաեւ Երուանդունիք - կեդրոնը՝ [[Հայկաբերդ]] * [[Բուն Մարդաստան]] * [[Մարդաստան]] - կեդրոնը՝ Համբոյրազան * [[Արտազ]] - կեդրոնը՝ Շաւարշաւան * [[Ակէ]] - կեդրոնը՝ Ականիս * [[Աղբակ Մեծ]] - կեդրոնը՝ Յադամակերտ * [[Անձախի ձոր]] - կեդրոնը՝ Կոտորոց բերդ * [[Թոռնաւան]] (Թոռնաւան) - կեդրոնը՝ Թոռնաւան * [[Ճուաշ-ռոտ]] - կեդրոնը՝ Մարտակերտ * [[Կրճունիք]] * [[Մեծնունիք]] * [[Պալունիք]] - կեդրոնը՝ Պղուանք * [[Գուկանք]] * [[Աղանդ-ռոտ]] - կեդրոնը՝ Նուարսակ * [[Պարսպատունիք]] * [[Արտաշիսեան]] կը կոչուէր նաեւ Արտաւանեան - կեդրոնը՝ Արտամէտ * [[Բաքրան]] - կեդրոնը՝ Մարանդ * [[Գաբիթեան]] * [[Գազրիկեան]]- կեդրոնը՝ Գազրիկ * [[Տայգրեան]] * [[Վարաժնունիք]] - կեդրոնը՝ Տաշիր * [[Գողթն]] - կեդրոնը՝ Գողթն * [[Նախճաւան]] - կեդրոնը՝ [[Նախիջեւան]] == Աղբիւրներ == * ¹ Չիթունի, Յուշեկք [[Հայաստան]]ի, Ա. տարի, [[Կ. Պոլիս]],[[1919]], էջ [[61]] * ² «Արծուի Վասպուրական» [[1858]], == Արտաքին յղումներ == * [http://www.vaspurakan.am/ vaspurakan.am] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131201022138/http://www.vaspurakan.am/ |date=2013-12-01 }} [[Ստորոգութիւն:Փոքր Ասիոյ պատմական շրջաններ]] [[Ստորոգութիւն:Պատմական մարզեր]] [[Ստորոգութիւն:Մեծ Հայքի նահանգներ]] stlwv5zlgu3erikqlf9af7ji1ub0jut 0 22446 250315 227625 2026-04-17T09:06:27Z Maral Dikbikian 4797 250315 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ երկիր}} '''Ուկանտա,''' պաշտօնապէս '''Ուկանտայի Հանրապետութիւն''' (սուահիլի՝ Jamhuri ya Uganda), ծով ելք չունեցող երկիր է, Արեւելեան Ափրիկէ։ Երկիրը արեւելքէն սահմանակից է [[Քենիա|Քենիային]], հիւսիսէն՝ Հարաւային Սուտանին, արեւմուտքէն՝ Քոնկոյի Դեմոկրատական Հանրապետութեան, հարաւ արեւմուտքէն՝ [[Ռուանտա|Ռուանտային]], իսկ հարաւէն՝ [[Թանզանիա|Թանզանիային]]։ Երկրի հարաւային մասը կը ներառէ [[Վիքթորիա լիճ|Վիքթորիա լիճի]] զգալի մասը, որ կը կիսէ Քենիայի եւ Թանզանիայի հետ: Ուկանտան կը գտնուի Ափրիկէի մեծ լիճերու տարածաշրջանին մէջ: Ուկանտան նոյնպէս կը գտնուի Նեղոսի աւազանին եւ ունի բազմազան, բայց ընդհանուր առմամբ փոփոխուած հասարակածային կլիմայ: Այն ունի աւելի քան 45,74 միլիոն<ref>{{Cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/uganda-population|title=Uganda Population 2022 (Demographics, Maps, Graphs)|website=worldpopulationreview.com|accessdate=2022-04-13}}</ref> բնակչութիւն, որոնց 3,65 միլիոնը կ'ապրի մայրաքաղաքին մէջ,<ref>{{Cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/kampala-population|title=Kampala Population 2022 (Demographics, Maps, Graphs)|website=worldpopulationreview.com|accessdate=2022-04-13}}</ref> Քամբալա։ Ուկանտան կոչուած է Պուկանտայի թագաւորութեան պատուին, որ կ'ընդգրկէ երկրի հարաւի մեծ մասը, բովանդակելով մայրաքաղաքը՝ Քամբալան: 1894 թուականէն սկսեալ տարածքը կառավարուած էր Մեծ Բրիտանիայի կողմէ, որու վարչական օրէնսդրութիւնը կը սահմանէր բոլոր տարածքը։ Ուկանտան Մեծ Բրիտանիայէն անկախութիւնը ստացած է 1962 Հոկտեմբեր 9-ին: Պաշտօնական լեզուն անգլերէնն է, թէեւ Սահմանադրութիւնը կը սահմանէ, որ «որեւէ այլ լեզու կրնայ գործածուիլ իբրեւ դասաւանդման միջոց դպրոցներու կամ այլ ուսումնական հաստատութիւններու մէջ, կամ օրէնսդրական, վարչական ու դատական նպատակներով, ինչպէս որ նախատեսուած է օրէնքով»։ [[Լուկանտա|Լուկանտան՝]] երկրի կեդրոնական տարածաշրջանի լեզուն, լայնօրէն կը խօսուի կեդրոնական եւ հարաւ-արեւելեան շրջաններուն մէջ։ Կան նաեւ քանի մը այլ լեզուներ, որոնցմով կը խօսին, ինչպէս՝ աթեսօ, լանկօ, աչոլի, ռունեորօ, ռունեանքոլէ, ռուքիկա, լուօ, ռութոորօ, սամիա, ժոփատոլա եւ լուսոկա։ 2005-ին սուահիլին, որ օտար եւ չէզոք լեզու կը նկատուի, առաջարկուեցաւ իբրեւ Ուկանտայի երկրորդ պաշտօնական լեզուն, սակայն անիկա տակաւին պէտք է վաւերացուի խորհրդարանին կողմէ։ Այդուհանդերձ, 2022-ին Ուկանտան որոշեց սուահիլին դարձնել պարտադիր առարկայ դպրոցական ծրագիրին մէջ։ Ուկանտայի ներկայիս նախագահն է [[Եովերի Քակութա Մուսեւենի|Եովերի Քակութա Մուսեւենին,]] որ իշխանութեան գլուխ անցաւ 1986-ի Յունուարին՝ վեց տարի տեւած պարտիզանական պատերազմէ մը ետք։ Սահմանադրական փոփոխութիւններէն ետք, որոնք ջնջեցին նախագահի պաշտօնավարման սահմանափակումները, ան կարողացաւ թեկնածութիւնը առաջադրել եւ ընտրուիլ 2011-ի, 2016-ի եւ 2021-ի համապետական ընտրութիւններուն։ == Պատմութիւն<ref>{{Citation|title=Uganda|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uganda&oldid=1349247219|date=2026-04-16|accessdate=2026-04-17|language=en}}</ref> == === Նախագաղութային Ուկանտա === Ուկանտայի մեծ մասը բնակեցուած էր Կեդրոնական Սուտանեան եւ Քուլիաք լեզուներով խօսող հոգեագործներու ու անասնապահներու կողմէ մինչեւ 3000 տարի առաջ, երբ հարաւէն հասան Պանթու լեզուակիրները, իսկ հիւսիս-արեւելքէն՝ Նիլոթեան լեզուակիրները։ Մինչեւ Ք.Ա. 1500 թուականը, անոնք բոլորը ձուլուեցան Էլկոն լեռէն, Նեղոս գետէն եւ Քիոկա լիճէն հարաւ գտնուող Պանթուախօս մշակոյթներուն հետ։ Ըստ բանաւոր աւանդութեան եւ հնագիտական ուսումնասիրութիւններու՝ Քիթարայի կայսրութիւնը կը տարածուէր Մեծ Լիճերու տարածաշրջանի զգալի մասին վրայ՝ հիւսիսային Ալպերթ եւ Քիոկա լիճերէն մինչեւ հարաւային Վիքթորիա եւ Թանկանիքա լիճերը։ Քիթարան կը համարուի Թոորօ, Անքոլէ եւ Պուսոկա թագաւորութիւններու նախահայրը։ Որոշ Լուօ ներխուժողներ գրաւեցին Քիթարան եւ ձուլուեցան տեղի Պանթու հասարակութեան հետ՝ հիմնելով Պունյորօ-Քիթարայի ներկայիս Օմուքամայի (քանոնաւորի) Պիիթօ հարստութիւնը։ 1830-ական թուականներուն, [[Հնդկական Ովկիանոս|Հնդկաց ովկիանոսի]] ափամերձ շրջաններէն արաբ վաճառականներ մտան երկիր՝ առեւտուրի նպատակով։ 1860-ականներու վերջաւորութեան, Միջին-Արեւմտեան Ուկանտայի Պունյորօ թագաւորութիւնը հիւսիսէն վտանգուեցաւ Եգիպտոսի կողմէ հովանաւորուող գործակալներու կողմէ։ Ի տարբերութիւն արաբ վաճառականներուն, որոնք միայն առեւտուր կ'ընէին, այս գործակալները կը ձգտէին օտար տիրապետութեան։ 1869-ին Եգիպտոսի խտիւ (փոխարքայ) Իսմայիլ Փաշան, նպատակ ունենալով իրեն միացնել Վիքթորիա լիճէն հիւսիս եւ Ալպերթ լիճէն արեւելք գտնուող տարածքները, բրիտանացի հետախոյզ Սամուէլ Պէյքըրը ուղարկեց ռազմական արշաւախումբով դէպի Հիւսիսային Ուկանտա։ Նպատակն էր ճնշել ստրկավաճառութիւնը եւ ճամբայ բանալ առեւտուրի ու «քաղաքակրթութեան» համար։ Պանյորօ ժողովուրդը դիմադրեց Պէյքըրին, որ ստիպուած եղաւ ծանր ճակատամարտ մղել նահանջելու համար։ Պէյքըր այս դիմադրութիւնը համարեց դաւաճանութիւն եւ իր գիրքին մէջ խստօրէն քննադատեց Պանյորօները, ինչ որ մեծ արձագանգ գտաւ Բրիտանիոյ մէջ։ Յետագային, երբ բրիտանացիները հասան Ուկանտա, անոնք նախապաշարուած էին Պունյորօ թագաւորութեան դէմ եւ զօրավիգ կանգնեցան Պուկանտայի թագաւորութեան։ Այս պատճառով Պունյորոն կորսնցուց իր տարածքներուն կէսը, որոնք բրիտանացիները որպէս պարգեւ տուին Պուկանտային։ Այս «կորսուած գաւառներէն» երկուքը միայն անկախութենէն ետք վերադարձուեցան Պունյորոյին։ 1860-ականներուն, երբ արաբները ազդեցութիւն կը փնտռէին հիւսիսէն, բրիտանացի հետախոյզները, որոնք կը փնտռէին Նեղոսի ակունքները, հասան Ուկանտա։ Անոնց հետեւեցան բրիտանացի անկլիքան առաքելականները (1877) եւ ֆրանսացի կաթողիկէ առաքելականները (1879)։ Այս իրավիճակը յանգեցուց 1885-ին «Ուկանտայի նահատակներու» սպանութեան՝ Մութեսա Ա.-ի մահէն եւ անոր քրիստոնեայ-հալածող որդիին՝ Մուանկայի իշխանութեան գալէն ետք։ 1886-էն սկսեալ Պուկանտայի մէջ տեղի ունեցան կրօնական պատերազմներ՝ նախ մուսուլմաններու եւ քրիստոնեաներու միջեւ, իսկ 1890-էն՝ բողոքականներու («պա-Ինկլեզա») եւ կաթողիկէներու («պա-Ֆրանսա») միջեւ։ Այս խմբաւորումները կոչուած էին այն կայսերական տէրութիւններու անունով, որոնց հետ դաշնակից էին։ Ներքին խռովութիւններու եւ ելեւմտական ծանրութեան պատճառով՝ Բրիտանական Արեւելեան Ափրիկէի ընկերութիւնը (IBEAC) յայտարարեց, որ այլեւս չի կրնար պահել իր ներկայութիւնը շրջանին մէջ։ Բրիտանական առեւտրական շահերը կը պահանջէին պաշտպանել Նեղոսի առեւտրական ուղին, ինչ որ դրդեց Բրիտանիոյ կառավարութեան 1894-ին պաշտօնապէս միացնել Պուկանտան եւ յարակից տարածքները՝ ստեղծելով Ուկանտայի հովանաւորութիւնը (Protectorate)։ == Ծանօթագրութիւններ == [[Ստորոգութիւն:Ափրիկէի երկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով]] e9pidbagqadn6nms7oowxk82bp0v7p7 0 28745 250296 241153 2026-04-17T06:53:57Z Azniv Stepanian 8 250296 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=Նահանգ|պատկեր=Parskahayq location map.png}} '''Պարսկահայք''', [[նահանգ]] [[Մեծ Հայք]]ի կազմին մէջ<ref>{{Cite web |title= Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը|url=https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%84%D5%A5%D5%AE_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%AB_%D5%8E%D5%A1%D6%80%D5%B9%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D4%B2%D5%A1%D5%AA%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8}}</ref>: Կ'ընդգրկէր [[Ուրմիոյ Լիճ|Կապուտան]] լիճի հիւսիսային եւ արեւմտեան առափնեայ շրջանները։ Սահմանակից էր [[Կորճայք]] եւ [[Վասպուրական]] նահանգներուն։ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիներու թագաւորութեան]] օրօք կը կազմէր [[Նոր Շիրական]] բդեշխութեան հիմնական մասը։ == Պատմութիւն == Պարսկահայք անունը առաջին անգամ յիշատակուած է [[Աշխարհացույց|«Աշխարհացոյց]]»-ին մէջ, իսկ անոր [[Հեր]] եւ [[Զարեւանդ]] գաւառները կը յիշատակուին հին ժամանակներէն եւ շատ յաճախ։ Պարսկահայքը գրաւած է [[Ուրմիո լիճ|Ուրմիոյ լիճ]]ի արեւմտեան եւ հիւսիսային առափնեայ շրջանները<ref>{{Cite web |title=«Հայաստանի Ազգային Ատլաս», հատոր Բ. |url=https://cadastre.am/news/atlasB |url-status=dead |4=archive- |accessdate=2025-05-18 |archive-date=2022-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220906000433/https://cadastre.am/news/atlasB |dead-url=yes }}</ref>։ Նահանգը շրջապատուած էր Ուրմիա լիճով եւ Կորճէք ու [[Վասպուրական]] «աշխարհ»-ներով։ Պարսկահայքի մէջ շատ տարածուած էին ցիռը եւ այծեամը։ Պարսկահայքի [[Հեր]] եւ [[Զարևանդ (գավառ)|Զարեւանդ]] քաղաքներու բնակչութեան ճնշող մասը կը կազմէին հայերը, իսկ հարաւային մնացած գաւառներուն մէջ բաւական թիւ կը կազմէին նաեւ ատրպատականցիները<ref>«Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրութիւն», Երեւան 2007, 518 էջ https://issuu.com/90201/docs/.bf89a06fad3ba6{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ Պարսկահայքը թէ՛ [[Արտաշեսյանների թագավորություն|Արտաշէսեաններու]] եւ թէ՛ [[Արշակունիների թագավորություն|Արշակունիներու]] թագաւորութեան շրջանին միացուած էր Հայկական պետութեան։ [[Հայաստանի առաջին բաժանում|Հայաստանի առաջին բաժանումի]] ժամանակ (387 թուական) Պարսկահայքը միացաւ [[Ատրպատական]]ին եւ անոր կազմին մէջ մնաց մինչեւ վերջ, բացառութեամբ [[Հեր (գավառ)|Հեր]], [[Զարեհավան (գավառ)|Զարեհաւան]] եւ [[Զարևանդ (գավառ)|Զարեւանդ]] գաւառներու ու քանի մը այլ շրջաններու, որոնք 9-11-րդ դարերուն կը մտնէին [[Վասպուրականի թագավորություն|Վասպուրականի թագաւորութեան]] մէջ։ == Վարչական բաժանում == Ըստ «Աշխարհացոյց»-ին, Պարսկահայքը կազմուած էր 9 գաւառներէ.- * [[Այլի]] կը կոչուէր նաեւ Կուռիճան- կեդրոնը՝ Այլի * [[Մարի գաւառ]]- կեդրոնը՝ Մարի * [[Թրաբի]]- կեդրոնը՝ [[Նախճավան (քաղաք)|Նախճաւան]] * [[Արասխ]] կը կոչուէր նաեւ Ովիա (Արիսի)- կեդրոնը՝ Շնաւհ * [[Առնա]] կը կոչուէր նաեւ Ըռնա- կեդրոնը՝ Առնա * [[Տամբեր]]- կեդրոնը՝ Տամբեր * [[Զարեհաւան (գավառ)|Զարեհաւան]]- կեդրոնը՝ Զարեհաւան * [[Զարեւանդ]] (Զարաւանդ)- կեդրոնը՝ Զարեւանդ (Զարաւանդ) * [[Հեր (գավառ)|Հեր]]- կեդրոնը՝ Հեր == Գրականութիւն == * Թադէոս (Թադիկ) Յակոբեան, «Հայաստանի Պատմական Աշխարհագրութիւն», Երեւան, 2007։ * «Հայաստանի Ազգային Ատլաս», հատոր Բ., Երեւան, 2008։ * Հայաստանի եւ յարակից շրջաններու տեղանուններու բառարան, հատոր 1-5, Երեւան, 1986-2001։ == Արտաքին Յղումներ == * «Հայաստանի Ազգային Ատլաս», հատոր Բ., Երեւան, 2008։ == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ}} {{ՀՍՀ|հատոր=9|էջ=208}} l4f24ai4qc5dq0qfa06814wjfa7cqmh 0 29425 250291 242194 2026-04-17T06:20:16Z Azniv Stepanian 8 250291 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Respiratory system complete no labels.svg|մինի|Մարդու շնչառական համակարգը]] '''Թոքեր,''' շնչառութեան գործարան'','' բաղկացած սպնգանման''՝'' կակուղ, խորշաւոր նիւթէ, որ զետեղուած է կուրծքի վանդակին մէջ'','' ուր [[Արիւն|արիւնը]] [[Օդ|օդին]] կու տայ իր աւելորդ մասերը եւ օդէն նոր [[թթուածին]] կը ստանայ<ref>[http://www.nayiri.com/search?dt=HY_HY&query=%D4%B9%D5%88%D5%94&l=hy_LB Շնչառական գործարան]</ref>։ Թոքերը կարեւոր դեր ունին ոչ միայն թթուածինի մատակարարման, այլեւ արիւնը մաքրելու, ձայնի արտադրութեան օգնելու եւ աւելորդ [[Կազ|կազերը]] մարմինէն դուրս քշելու գործընթացին մէջ: Թոքային երակները թթուածինաւոր արիւնը կը փոխադրեն [[Սիրտ|սիրտին]], ինչպէս նաեւ մարմինին հորմոնները կը վերամշակեն<ref>[https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6124546/ Թոքերը]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թոքեր]] [[Ստորոգութիւն:Մարմնի մասեր]] 2kr3q15s1jzs97gx08a4wdk3gjraov1 250320 250291 2026-04-17T10:26:55Z Maral Dikbikian 4797 250320 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Respiratory system complete no labels.svg|մինի|Մարդու շնչառական համակարգը]] '''Թոքեր'''<ref>{{Citation|title=Lung|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lung&oldid=1348177783|date=2026-04-11|accessdate=2026-04-17|language=en}}</ref>''',''' շատ կենդանիներու, ներառեալ մարդոց, շնչառական համակարգի հիմնական օրկաններն են։ Կաթնասուններու եւ միւս չորքոտանիներուն մեծամասնութեան մօտ երկու թոքերը կը գտնուին ողնաշարին մօտ՝ սիրտին երկու կողմերը։ Շնչառական համակարգին մէջ անոնց գործառոյթն է մթնոլորտէն թթուածին արդիւնահանել եւ զայն փոխանցել արեան շրջանառութեան մեջ, ինչպէս նաեւ արեան շրջանառութենէն ածխաթթու կազը արտազատել դէպի մթնոլորտ՝ կազերու փոխանակման գործընթացով։ Շնչառութիւնը տարբեր տեսակներու մօտ կը կառավարուի տարբեր մկանային համակարգերու միջոցով։ Կաթնասունները, սողունները եւ թռչունները կ'օգտագործեն իրենց մկանա-կմախքային համակարգը՝ շնչառութիւնը ապահովելու եւ խթանելու համար։ Վաղ չորքոտանիներու մօտ օդը թոքեր կը մղուէր ըմպանային մկաններու միջոցով (բերանային պոմպում), մեքանիզմ մը, որ տակաւին տեսանելի է երկկենցաղներու մօտ։ Մարդոց մօտ շնչառութիւնը մղող հիմնական մկանը ստոծանին է։ Թոքերը նաեւ կ'ապահովեն օդի հոսքը, որ հնարաւոր կը դարձնէ ձայնարտադրութիւնը, ներառեալ խօսքը։ Մարդիկ ունին երկու թոք՝ աջ եւ ձախ։ Անոնք կը գտնուին կուրծքի խոռոչին մէջ։ Աջ թոքը ձախէն աւելի մեծ է, իսկ ձախ թոքը կուրծքի մէջ տեղը կը կիսէ սիրտին հետ։ Երկու թոքերը միասին կը կշռեն մօտաւորապէս 1.3 քիլոկրամ, իսկ աջ թոքը աւելի ծանր է։ Թոքերը ստորին շնչուղիներու մաս կը կազմեն, որոնք կը սկսին շնչափողէն (trachea) եւ կը ճիւղաւորուին պրոնխներու (bronchi) ու պրոնխիոլներու, որոնք օդ կը ստանան հաղորդիչ գօտիի միջոցով։ Այս ճիւղերը կը բաժնուին այնքան ժամանակ, մինչեւ օդը հասնի մանրադիտակային թոքաբշտերուն (alveoli), ուր տեղի կ'ունենայ կազերու փոխանակումը։ Թոքերը միասին կը պարունակեն մօտաւորապէս 2400 քիլոմեթր երկարութեամբ շնչուղիներ եւ 300-էն 500 միլիոն թոքաբշտեր։ Իւրաքանչիւր թոք պարուրուած է երկշերտ թոքամզային պարկով (pleural sac), որ թոյլ կու տայ ներքին եւ արտաքին պատերուն սահիլ իրարու վրայ շնչառութեան ժամանակ՝ առանց մեծ շփման։ Ներքին թոքամիզը թոքերը կը բաժնէ ակոսներով հատուածներու, որոնք կը կոչուին թոքաբլթեր (lobes)։ Աջ թոքը ունի երեք բլթակ, իսկ ձախը՝ երկու։ Բլթակները հետագային կը բաժնուին պրոնխաթոքային հատուածներու եւ բլթակներու։ Թոքերը ունին եզակի արիւնամատակարարում. անոնք կը ստանան թթուածնազուրկ արիւն սիրտէն՝ թթուածին ստանալու համար (թոքային շրջանառութիւն) եւ թթուածինով հարուստ արեան առանձին մատակարարում (պրոնխային շրջանառութիւն)։ Թոքերու հիւսուածքը կրնայ ախտահարուիլ քանի մը շնչառական հիւանդութիւններով, ներառեալ թոքատապը (pneumonia) եւ թոքերու քաղցկեղը։ Քրոնիկ հիւանդութիւնները, ինչպիսիք են թոքերու քրոնիկ խցանողական հիւանդութիւնը (COPD) եւ էմֆիզեման, կրնան կապուած ըլլալ ծխելու կամ վնասակար նիւթերու ազդեցութեան հետ։ Պրոնխիթի նման հիւանդութիւնները նոյնպէս կրնան ազդել շնչուղիներուն վրայ։ Թոքերու հետ կապուած բժշկական եզրերը յաճախ կը սկսին ''pulmo-'' արմատով՝ լատիներէն ''pulmonarius'' (թոքերու) բառէն, կամ ''pneumo-'' արմատով՝ յունարէն ''πնεύμων'' (թոք) բառէն։ Սաղմնային զարգացման ընթացքին, թոքերը կը սկսին ձեւաւորուիլ որպէս յառաջնաղիի (foregut) արտափքում՝ խողովակ մը, որ յետագային կը կազմէ մարսողական համակարգի վերին մասը։ Երբ թոքերը կը ձեւաւորուին, պտուղը կը գտնուի հեղուկով լեցուն ընկերքային պարկին մէջ, ուստի անոնք չեն գործեր շնչառութեան համար։ Արիւնը նոյնպէս թոքերէն կը շեղուի զարկերակային ծորանի (ductus arteriosus) միջոցով։ Սակայն ծննդաբերութեան ժամանակ օդը կը սկսի անցնիլ թոքերու միջով, եւ շեղող ծորանը կը փակուի, որպէսզի թոքերը կարենան սկսիլ շնչել։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թոքեր]] [[Ստորոգութիւն:Մարմնի մասեր]] 0t0p39jy8jnxdkv1q025euxz0aa1aeg 4 30730 250271 250261 2026-04-16T14:46:02Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 250271 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլէքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյխա Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[The Doors]] - [[:en:The_Doors]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # # # 6vsibyul8wa8khsv3tzmn5xkmjo6ays 250277 250271 2026-04-16T16:12:27Z Azniv Stepanian 8 250277 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլէքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյխա Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[The Doors]] - [[:en:The_Doors]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # # # nmj65o825lsi63a4b2ic16u1jqyk60c 250278 250277 2026-04-16T16:19:29Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 250278 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլէքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[The Doors]] - [[:en:The_Doors]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # # # ln8pvsiuolaeqfn8xwyuhf6wahir77k 250303 250278 2026-04-17T08:04:04Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 250303 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # # # aseaz28gzdljzro0to1kvya1mn0ca3v 250306 250303 2026-04-17T08:13:08Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 250306 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' Joan Baez # [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # # # t78apjhe4scpl677pa4u5fblezsop3j 250307 250306 2026-04-17T08:13:37Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 250307 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլեր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամզ]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթթի Ուիլիըմզ]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Քորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # # # noxlx5hz1yqxstml5tb3qb2nxozw64b 0 30840 250293 248881 2026-04-17T06:23:32Z Azniv Stepanian 8 250293 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Manidae.jpg|մինի|341x341փքս]] '''Թեփամողէզ'''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ru/books?id=7rw7AQAAIAAJ&pg=PA525&dq=%D4%B9%D5%A5%D6%83%D5%A1%D5%B4%D5%B8%D5%B2%D5%A7%D5%A6&hl=ru&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwigh7exxquTAxUfCRAIHdTSGBYQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&q=%D4%B9%D5%A5%D6%83%D5%A1%D5%B4%D5%B8%D5%B2%D5%A7%D5%A6&f=false|title=Բարգիրք գործնական գիտութեանց|last=Eremian|first=Simēon|date=1900|publisher=Ս. Ղազար|language=hy}}</ref> ({{lang-lat|Pholidota}}), հսկայամողէզ, թեփուկաւոր մրջնակեր անասուն, ({{lang-lat|Pholidota (/fɒlɪˈdoʊtə/}}) [[Կաթնասուն|կաթնասուններու]] դասի, ընկերքաւորներու ենթադասի, մրջնակերներու կարգի անասուն է: Թեփամողէզները կը պատկանին Մանիտեաներու ընտանիքին ({{lang-lat|Manidae}}), որ ({{lang-lat|Pholidota}}) կարգին միակ պահպանուած ընտանիքն է<ref>Жизнь животных. В 6 т. / гл. ред. Л. А. Зенкевич. — 1 е изд. — М. : Просвещение, 1971. — Т. 6 : Млекопитающие, или звери / под ред. С. П. Наумова, А. П. Кузякина. — 627 с. : ил. — 300 000 экз. • Наумов С. П. Зоология позвоночных. 4-е изд. — М.: Просвещение, 1982. — 464 с.</ref><ref>https://www.inaturalist.org/guide_taxa/1705728</ref><ref>https://1vet.by/?zhivotnye=1081_Gigantskiy_yascher_ili_gigantskiy_pangolin_Manis_gigantea</ref><ref>http://tambov-zoo.ru/alfaident/alfa/G/Gigantskii-yascher</ref>։ == Կենսաբանական դասակարգում == * Թագաւորութիւն (Regnum) Անասուններ * Տիպ (Phylum) Քորտաւորներ * Դաս (Classis) Կաթնասուններ * Կարգ (Ordo) Մրջնակերներ * Ընտանիք (Familia) Մանիտեներ * Ցեղ ({{lang-lat|Manis}}) (Ասիական տեսակներուն համար) եւ ({{lang-lat|Phataginus}}) եւ ({{lang-lat|Smutsia}}) (Ափրիկեան տեսակներուն համար) * Տեսակ (Species) Ընդհանուր՝ 8 տեսակ === '''Ասիա''' === * Manis pentadactyla — Չինական թեփամողէզ * Manis javanica — Սունտդան թեփամողէզ * Manis crassicaudata — Հնդկական թեփամողէզ * Manis culionensis — Փոքր Ֆիլիբինեան թեփամողէզ === '''Ափրիկէ''' === * Phataginus tricuspis — Մոխրագոյն ծառային թեփամողէզ * Phataginus tetradactyla — Երկարապոչ ծառային պանգոլին * Smutsia temminckii — հարաւային ափրիկեան գրաւի թեփամողէզ * Smutsia gigantea — Հսկայ թեփամողէզ Միակ գոյութիւն ունեցող ընտանիքը՝ Մանիտէն ({{lang-lat|Manidae}})-ն, ունի երեք սեռ՝ ({{lang-lat|Manis}}), ({{lang-lat|Phataginus}}) և ({{lang-lat|Smutsia}})<ref>https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=13900002</ref><ref>Schlitter, Duane A. (2005). Wilson, D.E.; Reeder, D.M. (eds.). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Baltimore, Maryland, USA: Johns Hopkins University Press. p. 530. ISBN 978-0-8018-8221-0.</ref>։ ({{lang-lat|Manis}})-ը կը ներառէ Ասիոյ մէջ գտնուող չորս տեսակի թեփամողէզներ, իսկ ({{lang-lat|Phataginus}})-ն ու ({{lang-lat|Smutsia}})-ն կը ներառեն երկուքական տեսակ, որոնք բոլոր կը գտնուին [[Սահարա Անապատ|Սահարայի]] ենթասահարեան [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] մէջ<ref>Gaudin, Timothy (28 August 2009). "The Phylogeny of Living and Extinct Pangolins (Mammalia, Pholidota) and Associated Taxa: A Morphology Based Analysis" (PDF). Journal of Mammalian Evolution. 16 (4). Heidelberg, Germany: Springer Science+Business Media: 235–305. doi:10.1007/s10914-009-9119-9. S2CID 1773698. Archived from the original (PDF) on 25 September 2015. Retrieved 14 May 2015.</ref><ref>{{Cite web|url=http://web2.utc.edu/~gvv824/Gaudin%20et%20al%202009.pdf|title=Արխիվացված պատճենը|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925134257/http://web2.utc.edu/~gvv824/Gaudin%20et%20al%202009.pdf|archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 25|url-status=dead|access-date=2025 թ․ հուլիսի 20}}</ref><ref>"A Mystery Species Was Discovered in Trafficked Pangolin Scales - Researchers believed there were eight species of the strange mammals. But a ninth was identified genetically, although no one knew it was a separate species in the wild". The New York Times. Archived</ref>: Այս տեսակներուն հասակը կրնայ 30-էն մինչեւ 100 ըլլալ: Կան նաեւ քանի մը անհետացած թեփամողէզներու տեսակներ: Իւրաքանչիւր տեսակ կ'ապրի վայրի մը մէջ. անոնք կրնան ապրիլ ծառերու խոռոչներու կամ բուներու մէջ։ Թեփամողէզները գիշերային անասուններ են, եւ անոնց սննդակարգը հիմնականօրէն բաղկացած է [[Մրջիւններ|մրջիւններէ]] և որդի տեսակներէ, զորոնք կ'որսան իրենց երկար լեզուներով։<ref>{{Cite book|title=The Encyclopedia of Mammals|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-956799-7|editor-last1=Macdonald|editor-first1=David W.|page=176-177}}</ref> Անոնք առանձին ապրող անասուններ են, որոնք կը հանդիպին միայն սերնդագործելու համար։ Թեփամողէզները արտաքնապէս կը նմանին զրահակիրներուն, հակառակ իրենց կապուած չըլլալուն. անոնք դարերու ընթացքին ենթարկուած են փոփոխութիւններու։ [[Պատկեր:Pangolin_(51837575293).jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Pangolin_(51837575293).jpg|մինի|250x250փքս|Հսկայ թեփամողէզ]] Թեփամողէզները վտանգուած են որսագողութեան պատճառով՝ (իրենց միսի եւ թեփուկներուն համար, որոնք կ'օգտագործուին աւանդական բժշկութեան մէջ<ref>{{Cite journal|last1=D'Cruze|first1=Neil|last2=Assou|first2=Délagnon|last3=Coulthard|first3=Emma|last4=Norrey|first4=John|last5=Megson|first5=David|last6=Macdonald|first6=David W.|last7=Harrington|first7=Lauren A.|last8=Ronfot|first8=Delphine|last9=Segniagbeto|first9=Gabriel H.|last10=Auliya|first10=Mark|date=2020 թ․ նոյեմբերի 5|title=Snake oil and pangolin scales: insights into wild animal use at "Marché des Fétiches" traditional medicine market, Togo|url=https://natureconservation.pensoft.net/article/47879/|journal=[[Nature Conservation]]|language=en|volume=39|pages=45–71|doi=10.3897/natureconservation.39.47879|issn=1314-3301|s2cid=218663851|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|date=1938 թ․ հունվարի 1|title=Chinese Medicine and the Pangolin|journal=Nature|volume=141|issue=3558|pages=72|bibcode=1938Natur.141R..72.|doi=10.1038/141072b0|doi-access=free}}</ref>։ Բնական միջավայրերու գիշատչական շահագործման՝ անխնայ անտառահատումներու եւ այլ պատճառովներով վտանգուած կաթնասուններ կը համարուին<ref>{{Cite news|last=Goode|first=Emilia|date=2015 թ․ մարտի 31|title=A Struggle to Save the Scaly Pangolin|url=https://www.nytimes.com/2015/03/31/science/a-struggle-to-save-the-scaly-pangolin.html|access-date=2016 թ․ մայիսի 1|newspaper=[[The New York Times]]|location=New York City}}</ref>։ 2020-ի Յունուարի դրութեամբ ութ տեսակի թեփամողէզներու պահպանման կարգավիճակը կը դասուի վտանգուած տեսակներու մակարդակին։ Անոնցմէ երեքը՝ ({{lang-lat|Manis culionensis, M. pentadactyla եւ M. javanica}}) կը գտնուին ծայրայեղ վտանգուած վիճակի մէջ, երեքը ({{lang-lat|Phataginus tricuspis, Manis crassicaudata եւ Smutsia gigantea)}}՝ վտանգուած, իսկ երկուքը ({{lang-lat|Phataginus tetradactyla եւ Smutsia temminckii}}) խոցելի կը համարուին [[:hy:Բնության_պահպանության_միջազգային_միություն|Բնութեան պահպանութեան միջազգային միութեան]] վտանգուած տեսակներու կարմիր ցուցակին մէջ<ref name="IUCN Manidae">{{Cite web|url=https://www.iucnredlist.org/search?taxonomies=101561&searchType=species|title=Manidae Family search|website=[[IUCN Red List of Threatened Species]]|publisher=[[IUCN]]|access-date=2020 թ․ հունվարի 30}}</ref>։ 2023-ի Սեպտեմբերին արձանագրուած է ինը տեսակ: == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Կենդանիներ]] [[Ստորոգութիւն:Կենդանիներ այբբենական կարգով]] 09wq89y3s90s8tuyf6imtmkanjfdbfg 0 31498 250279 250238 2026-04-16T16:59:24Z JohnYahyaHanna 7467 250279 wikitext text/x-wiki '''Թենի Արլէն''' ([[անգլերէն]]՝ Tenny Arlen, 1991–2015) նաեւ ծանօթ իր մկրտութեան հայկական անունով '''Սողովմէ''', ամերիկահայ բանաստեղծուհի։<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/363481|title=Սողովմէ|date=2017-09-08|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-15}}</ref> == Կենսագրութիւն == === Վաղ կեանք եւ ընտանիք === Թենի Արլէն ծնած է 1991-ին [[Քալիֆորնիա]], ''Թիմ Արլէն''ի ([[անգլերէն]]՝ Tim Arlen) եւ ''Թամմի Շօուալթըր''ի ([[անգլերէն]]՝ Tammy Showalter) ընտանիքին մէջ: Իր մեծ հայրը հրաժարած էր Առաքելեան մականունէն եւ փոխած էր ''Արլէն''ի: Թէնի Արլէն կը մեծնայ հայկական շրջանակներէն հեռու՝ Ռիվըրսայտէն մինչեւ Սան Լուիս Օպիսփօ քաղաքը: Մինչեւ 20 տարեկանը հայերէնի բացարձակապէս անտեղեակ էր: === Ուսում եւ լեզուի յղացում === 2011-ին տեղափոխուած է Լոս Անճելըս եւ յաճախած Եու. Սի. Էլ. Էյ. (UCLA) համալսարանը: Սկզբնական շրջանին հետեւած է միջինարեւելեան եւ հիւսիսափրիկեան ուսումնասիրութիւններու դասընթացքներու, ապա անցած է համեմատական գրականութեան: Այնտեղ սկսած է արեւմտահայերէն լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու հետեւիլ՝ անհատական մղումով: 2013-ին աւարտած է համալսարանը՝ բակալաւրի աստիճանով: Լեզուին տիրապետելէ ետք, 15-20 ամիսուան ընթացքին սկսած է հայերէնով գրել: Իր քերթուածները, որոնք մաս կը կազմեն իր արտադրութեան, գրեթէ բոլորն ալ գրուած են այդ վաղ շրջանին (2012-2013), եւ թարգմանուած են անգլերէնի միայն ճշգրտութիւնը ստուգելու համար: Անոնք թարգմանութիւններ չեն անգլերէնէ, այլ բնագիր ստեղծագործութիւններ: === Ուսումնառութիւն Ֆրանսայի եւ Ամերիկայի մէջ === 2015-ի սկզբները, Ֆրանսայի հարաւը եւ ամերիկեան Ինտիանա նահանգը տարբեր ձեռնարկներու մասնակցելէ ետք, ընդունուած է դոկտորականի ծրագրին Միշիկընի համալսարանի (Էնն Արպըր) համեմատական գրականութեան բաժանմունքէն ներս: Նպատակ ունէր կեդրոնանալ ֆրանսական խորհրդապաշտ (սիմվոլիստ) գրականութեան եւ այդ շարժման հայկական արտայայտութիւններու առնչութիւններուն վրայ: === Դարձ դէպի Հայ Եկեղեցի === 2015-ին, «Նոթր Տամ» համալսարանի աստուածաբանական դասընթացքներուն իբրեւ ունկնդիր հետեւելէ ետք, երկար մտորումներէ ետք որոշած է կրօնական պատկանելիութիւնը շեղել դէպի Հայ Եկեղեցի: 2015-ի Յունիսին մկրտուած է եւ ընտրած է երկրորդ անունը՝ Սողովմէ (Սողոմէ, Սալոմէ, Շուլամիթ): Այս անունը յատկապէս յայտնի դարձած էր 19-րդ դարու խորհրդապաշտ արուեստագէտներուն մէջ, ուր աստուածաշնչական այդ կերպարը կը վերածուէր արուեստը մարմնացնող տիպարի: === Մահ === Թենի Արլէն դադրեցաւ ստեղծագործելէ Սողովմէն որդեգրելէ ամիս մը ետք, 2015-ին, «քաղաքէ մ՛ուրիշ քաղաքի միջեւ» փոխադրութեան ճամբուն վրայ: Ան 24 տարեկան էր: == Նշանակութիւն ==   Թենի Արլէն առաջին Միացեալ Նահանգներ ծնած գրողն է, որ ամբողջական հատոր մը հեղինակած է արեւմտահայերէնով։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> mr7layuzwo1d03ki6ug7anlexnybmgs 250280 250279 2026-04-16T16:59:53Z JohnYahyaHanna 7467 250280 wikitext text/x-wiki '''Թենի Արլէն''' ([[անգլերէն]]՝ Tenny Arlen, 1991–2015) նաեւ ծանօթ իր մկրտութեան հայկական անունով '''Սողովմէ''', ամերիկահայ բանաստեղծուհի։<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/363481|title=Սողովմէ|date=2017-09-08|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-15}}</ref> == Կենսագրութիւն == === Վաղ կեանք եւ ընտանիք === Թենի Արլէն ծնած է 1991-ին [[Քալիֆորնիա]], ''Թիմ Արլէն''ի ([[անգլերէն]]՝ Tim Arlen) եւ ''Թամի Շօուալթըր''ի ([[անգլերէն]]՝ Tammy Showalter) ընտանիքին մէջ: Իր մեծ հայրը հրաժարած էր Առաքելեան մականունէն եւ փոխած էր ''Արլէն''ի: Թէնի Արլէն կը մեծնայ հայկական շրջանակներէն հեռու՝ Ռիվըրսայտէն մինչեւ Սան Լուիս Օպիսփօ քաղաքը: Մինչեւ 20 տարեկանը հայերէնի բացարձակապէս անտեղեակ էր: === Ուսում եւ լեզուի յղացում === 2011-ին տեղափոխուած է Լոս Անճելըս եւ յաճախած Եու. Սի. Էլ. Էյ. (UCLA) համալսարանը: Սկզբնական շրջանին հետեւած է միջինարեւելեան եւ հիւսիսափրիկեան ուսումնասիրութիւններու դասընթացքներու, ապա անցած է համեմատական գրականութեան: Այնտեղ սկսած է արեւմտահայերէն լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու հետեւիլ՝ անհատական մղումով: 2013-ին աւարտած է համալսարանը՝ բակալաւրի աստիճանով: Լեզուին տիրապետելէ ետք, 15-20 ամիսուան ընթացքին սկսած է հայերէնով գրել: Իր քերթուածները, որոնք մաս կը կազմեն իր արտադրութեան, գրեթէ բոլորն ալ գրուած են այդ վաղ շրջանին (2012-2013), եւ թարգմանուած են անգլերէնի միայն ճշգրտութիւնը ստուգելու համար: Անոնք թարգմանութիւններ չեն անգլերէնէ, այլ բնագիր ստեղծագործութիւններ: === Ուսումնառութիւն Ֆրանսայի եւ Ամերիկայի մէջ === 2015-ի սկզբները, Ֆրանսայի հարաւը եւ ամերիկեան Ինտիանա նահանգը տարբեր ձեռնարկներու մասնակցելէ ետք, ընդունուած է դոկտորականի ծրագրին Միշիկընի համալսարանի (Էնն Արպըր) համեմատական գրականութեան բաժանմունքէն ներս: Նպատակ ունէր կեդրոնանալ ֆրանսական խորհրդապաշտ (սիմվոլիստ) գրականութեան եւ այդ շարժման հայկական արտայայտութիւններու առնչութիւններուն վրայ: === Դարձ դէպի Հայ Եկեղեցի === 2015-ին, «Նոթր Տամ» համալսարանի աստուածաբանական դասընթացքներուն իբրեւ ունկնդիր հետեւելէ ետք, երկար մտորումներէ ետք որոշած է կրօնական պատկանելիութիւնը շեղել դէպի Հայ Եկեղեցի: 2015-ի Յունիսին մկրտուած է եւ ընտրած է երկրորդ անունը՝ Սողովմէ (Սողոմէ, Սալոմէ, Շուլամիթ): Այս անունը յատկապէս յայտնի դարձած էր 19-րդ դարու խորհրդապաշտ արուեստագէտներուն մէջ, ուր աստուածաշնչական այդ կերպարը կը վերածուէր արուեստը մարմնացնող տիպարի: === Մահ === Թենի Արլէն դադրեցաւ ստեղծագործելէ Սողովմէն որդեգրելէ ամիս մը ետք, 2015-ին, «քաղաքէ մ՛ուրիշ քաղաքի միջեւ» փոխադրութեան ճամբուն վրայ: Ան 24 տարեկան էր: == Նշանակութիւն ==   Թենի Արլէն առաջին Միացեալ Նահանգներ ծնած գրողն է, որ ամբողջական հատոր մը հեղինակած է արեւմտահայերէնով։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 3v6kepwqux1zm5vtfue0jm19q6sanvz 0 31506 250272 2026-04-16T15:46:51Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ռոպերթ Ֆուլտոն''' ({{Lang-en|Robert Fulton}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի գիւտարար, գեղանկարիչ եւ ճարտարագէտ<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.wga.hu/html_m/h/houdon/fulton.html#:~:text=Robert%20Fulton,%20an%20inventor,%20artist,,on%20and%20off%20from%201797|title=Robert Fulton by HOUDON, Jean-Antoine|website=www.wga.hu|language=անգլերէն|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ Գործն...»: 250272 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ռոպերթ Ֆուլտոն''' ({{Lang-en|Robert Fulton}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի գիւտարար, գեղանկարիչ եւ ճարտարագէտ<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.wga.hu/html_m/h/houdon/fulton.html#:~:text=Robert%20Fulton,%20an%20inventor,%20artist,,on%20and%20off%20from%201797|title=Robert Fulton by HOUDON, Jean-Antoine|website=www.wga.hu|language=անգլերէն|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ Գործնականօրէն պիտանի առաջին շոգենաւը ստեղծողը<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/465685|title=50 Տարի Առաջ (24 Փետրուար 1970)|date=2020-02-24|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փենսիլվանիա]]։ 1797 թուականէն մինչեւ 1806 թուական, [[Ամերիկա]] վերադառնալը, ժամանակ առ ժամանակ ապրած է [[Փարիզ]]։ Ան իր առաջին շոգենաւը փորձարկած է [[Սեն (Գետ)|Սեն գետի]] վրայ, 1803 թուականին։ 1800 թուականին, Ֆուլտոն նաեւ յօրինած է «Nautilus» սուզանաւը, [[Ֆրանսա]] գտնուելու ընթացքին,հակառակ անոր, որ ան չկարողացաւ աջակցութիւն ստանալ ֆրանսական կամ ամերիկեան կառավարութիւններէն՝ անիկա մշակելու համար<ref name=":0" />։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Robert Fulton presents the first steamship to Napoleon Bonaparte in 1803.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton_presents_the_first_steamship_to_Napoleon_Bonaparte_in_1803.jpg|Ֆուլթընը իր շոգենաւը կը նուիրէ [[Նափոլէոն Գ.|Պոնափարթին]], 1803։ Պատկեր:Fultondesign7.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fultondesign7.jpg|Ռոպըրթ Ֆուլթընի սուզանաւի նախագիծը, 1806։ Պատկեր:Robert Fulton's Tombstone.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton's_Tombstone.jpg|Ռոպըրթ Ֆուլթըն տապանաքարը՝ [[Նիւ Եորք]] Ս․ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ մէջ (եպիսկոպոսական)։ Պատկեր:Robert Fulton Issue 1965-5c.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton_Issue_1965-5c.jpg|200-ամեակին նուիրուած յոբելենական նամականիշ, 1965 </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} bj1kcgjckuk8ajm1hxmiqwgtzg36gc0 250274 250272 2026-04-16T15:49:31Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջը «[[Ռոպերթ Ֆուլտոն]]»-էն «[[Ռոպըրթ Ֆուլթըն]]» 250272 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ռոպերթ Ֆուլտոն''' ({{Lang-en|Robert Fulton}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի գիւտարար, գեղանկարիչ եւ ճարտարագէտ<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.wga.hu/html_m/h/houdon/fulton.html#:~:text=Robert%20Fulton,%20an%20inventor,%20artist,,on%20and%20off%20from%201797|title=Robert Fulton by HOUDON, Jean-Antoine|website=www.wga.hu|language=անգլերէն|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ Գործնականօրէն պիտանի առաջին շոգենաւը ստեղծողը<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/465685|title=50 Տարի Առաջ (24 Փետրուար 1970)|date=2020-02-24|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փենսիլվանիա]]։ 1797 թուականէն մինչեւ 1806 թուական, [[Ամերիկա]] վերադառնալը, ժամանակ առ ժամանակ ապրած է [[Փարիզ]]։ Ան իր առաջին շոգենաւը փորձարկած է [[Սեն (Գետ)|Սեն գետի]] վրայ, 1803 թուականին։ 1800 թուականին, Ֆուլտոն նաեւ յօրինած է «Nautilus» սուզանաւը, [[Ֆրանսա]] գտնուելու ընթացքին,հակառակ անոր, որ ան չկարողացաւ աջակցութիւն ստանալ ֆրանսական կամ ամերիկեան կառավարութիւններէն՝ անիկա մշակելու համար<ref name=":0" />։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Robert Fulton presents the first steamship to Napoleon Bonaparte in 1803.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton_presents_the_first_steamship_to_Napoleon_Bonaparte_in_1803.jpg|Ֆուլթընը իր շոգենաւը կը նուիրէ [[Նափոլէոն Գ.|Պոնափարթին]], 1803։ Պատկեր:Fultondesign7.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fultondesign7.jpg|Ռոպըրթ Ֆուլթընի սուզանաւի նախագիծը, 1806։ Պատկեր:Robert Fulton's Tombstone.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton's_Tombstone.jpg|Ռոպըրթ Ֆուլթըն տապանաքարը՝ [[Նիւ Եորք]] Ս․ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ մէջ (եպիսկոպոսական)։ Պատկեր:Robert Fulton Issue 1965-5c.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton_Issue_1965-5c.jpg|200-ամեակին նուիրուած յոբելենական նամականիշ, 1965 </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} bj1kcgjckuk8ajm1hxmiqwgtzg36gc0 250276 250274 2026-04-16T15:52:57Z Azniv Stepanian 8 250276 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ռոպըրթ Ֆուլթըն''' ({{Lang-en|Robert Fulton}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի գիւտարար, գեղանկարիչ եւ ճարտարագէտ<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.wga.hu/html_m/h/houdon/fulton.html#:~:text=Robert%20Fulton,%20an%20inventor,%20artist,,on%20and%20off%20from%201797|title=Robert Fulton by HOUDON, Jean-Antoine|website=www.wga.hu|language=անգլերէն|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ Գործնականօրէն պիտանի առաջին շոգենաւը ստեղծողը<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/465685|title=50 Տարի Առաջ (24 Փետրուար 1970)|date=2020-02-24|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փենսիլվանիա]]։ 1797 թուականէն մինչեւ 1806 թուական, [[Ամերիկա]] վերադառնալը, ժամանակ առ ժամանակ ապրած է [[Փարիզ]]։ Ան իր առաջին շոգենաւը փորձարկած է [[Սեն (Գետ)|Սեն գետի]] վրայ, 1803 թուականին։ 1800 թուականին, Ֆուլթըն նաեւ յօրինած է «Nautilus» սուզանաւը, [[Ֆրանսա]] գտնուելու ընթացքին,հակառակ անոր, որ ան չկարողացաւ աջակցութիւն ստանալ ֆրանսական կամ ամերիկեան կառավարութիւններէն՝ անիկա մշակելու համար<ref name=":0" />։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Robert Fulton presents the first steamship to Napoleon Bonaparte in 1803.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton_presents_the_first_steamship_to_Napoleon_Bonaparte_in_1803.jpg|Ֆուլթընը իր շոգենաւը կը նուիրէ [[Նափոլէոն Գ.|Պոնափարթին]], 1803։ Պատկեր:Fultondesign7.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fultondesign7.jpg|Ռոպըրթ Ֆուլթընի սուզանաւի նախագիծը, 1806։ Պատկեր:Robert Fulton's Tombstone.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton's_Tombstone.jpg|Ռոպըրթ Ֆուլթըն տապանաքարը՝ [[Նիւ Եորք]] Ս․ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ մէջ (եպիսկոպոսական)։ Պատկեր:Robert Fulton Issue 1965-5c.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Robert_Fulton_Issue_1965-5c.jpg|200-ամեակին նուիրուած յոբելենական նամականիշ, 1965 </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} jgpk1hbugurqb4hgn5dwmea5nhdkqvp 0 31507 250273 2026-04-16T15:48:35Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Սուելա Պրէյվըրմեն|բնագիր ԱԱՀ=Suella Braverman|պատկեր=Official portrait of Suella Braverman MP crop 2, 2024.jpg|չափ=|նկարագրութիւն=Սուելա Պրէյվըրմեն, 15 Յուլիս 2024<br /> պաշտօնական դիմանկար<br /><br />'''"Reform UK"-ի Կրթութեան, Հմտութիւններու Եւ Հաւասարութեան Խօսնակ'''<br /><br />Ներ...»: 250273 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Սուելա Պրէյվըրմեն|բնագիր ԱԱՀ=Suella Braverman|պատկեր=Official portrait of Suella Braverman MP crop 2, 2024.jpg|չափ=|նկարագրութիւն=Սուելա Պրէյվըրմեն, 15 Յուլիս 2024<br /> պաշտօնական դիմանկար<br /><br />'''"Reform UK"-ի Կրթութեան, Հմտութիւններու Եւ Հաւասարութեան Խօսնակ'''<br /><br />Ներկայիս Պաշտօնավարող<br /><br />'''Ստանձնեց պաշտօնը'''<br />17 Փետրուար 2026|ծնած է=3 Ապրիլ 1980|ծննդավայր= |վախճանած է=|մահուան վայրը=|քաղաքացիութիւն=|հպատակութիւն=|ազգութիւն=|ազդած է=|մասնագիտութիւն=քաղաքական եւ պետական գործիչ|անդամակցութիւն=|պարգեւներ եւ մրցանակներ=|գրքեր/Գլխաւոր գործ=|բնագիր անուանում=Suella Braverman}}'''Սուելա Պրէյվըրմեն''' ([[Անգլերէն|անգլ]]․՝ Sue-Ellen Cassiana "Suella" Braverman, ծնեալ՝ Fernandes, 3 Ապրիլ 1980)․ բրիտանացի քաղաքական գործիչ եւ փաստաբան։ Պաշտօնավարած է որպէս Ներքին Գործոց Նախարար 6 Սեպտեմբեր 2022-էն մինչեւ 19 Հոկտեմբեր 2022 եւ՝ 25 Հոկտեմբեր 2022-էն մինչեւ 13 Նոյեմբեր 2023։ Որպէս Պահպանողական կուսակցութեան անդամ, ան 2017-էն 2018 Եւրոպական Հետազօտական Խմբակի ատենապետն էր, իսկ 2020-էն մինչեւ Մարտ 2021 եւ Սեպտեմբեր 2021-էն 2022՝ [[Անգլիա|Անգլիոյ]] եւ [[Ուէլյլզ|Ուէլյլզի]] Գլխաւոր Դատախազը։ 2015-էն ի վեր ան [[Ֆարհամ եւ Ուաթերլովիլ|Ֆարհամ եւ Ուաթերլովիլի]] խորհրդարանի անդամ է (MP), նախապէս՝ Ֆարհամ։ Պրէյվըրմեն ընտրուած էր որպէս Պահպանողական կուսակցութեան անդամ, բայց 26 Յունուար 2026-ին անցաւ Բարեկարգում Միացեալ Թագաւորութիւն կուսակցութեան (Reform UK)։ == Առաջին տարիներ == Սուելա Ֆերնանտէզ, ծնած է Ապրիլ 1980-ին, Հարոու, Լոնտոն։ Ծնողքը գաղթած է [[Միացեալ Թագաւորութիւն|Միացեալ թագաւորութիւն]]․ մայրը՝ Բրիտանական [[Մավրիկիոս|Մավրիկիոսէն]] եւ հայրը՝ Բրիտանական [[Քենիա|Քենիայէն]]։ Մեծցած է Ուէմպլէյ, [[Լոնտոն]]։ 1998-ին աւարտած է Լոնտոնի Փինըր շրջանի «Հեթֆիլտ Սքուլ» (Heathfield School) օրիորդաց երկրորդական վարժարանը։ == Համալսարանական ուսում == 2002-ին [[Քէմպրիճ|Քէմպրիճի]] Համալսարանէն իրաւաբանութեան վկայական ստացած է (MA Hons)։ [[Փարիզ|Փարիզի]] [[Սորպոն]] համալսարանին մէջ հետեւած է եւրոպական եւ ֆրանսական իրաւունքի մագիստրոսական դասընթացքներու, ստանալով 2003-ին իրաւաբանութեան մագիստրոսի տիտղոս (LLM)։ == Փաստաբանական փորձավարժութիւն == Փաստաբանական փորձավարժութիւն ձեռք ձգած է Անգլիոյ եւ Ուէյլզի Միտըլ Թեմբլ Իրաւաբանական Ընկերակցութեան (2005), ինչպէս նաեւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ու [[Նիւ Եորք|Նիու Եորքի]] Փաստաբաններու Ընկերակցութեան մէջ (2006)։ <ref>[https://www.ukwhoswho.com/display/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-283889 Ո՞վ է - Սուելա Պրէյվըրմեն․ Rt Hon. Sue-Ellen Cassiana, (Rt Hon. Suella){{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.bbc.com/news/uk-62807062 BBC - Սուելա Պրէյվըրմեն, ակնարկ մը նախկին ներքին գործոց նախարարին մասին, 13-11-2023{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.gov.uk/government/people/braverman GOV.UK - Rt Hon Սուելա Պրէյվըրմեն KC MP, 25-10-2022{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://members.parliament.uk/member/4475/career UK Խորհրդարան․ MPs եւ Lords․ - Սուելա Պրէյվըրմեն{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.politicshome.com/news/article/who-is-suella-braverman-the-new-attorney-general-ready-to-take-on-the-judiciary PoliticsHome - Ո՞վ է Սուելա Պրէյվըրմեն, նոր Գլխաւոր Դատախազը, որ պատրաստ է մարտահրաւէր նետել դատական համակարգին, Alain_Tolhurst, 13 Փետրուար 2020{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.thegazette.co.uk/notice/3507307 The Gazette․ Crown Office Թագուհին հաճեցաւ, 24 Փետրուար 2020-ի թուագիր Թագաւորութեան Մեծ Կնիք Արտօնագրերով, նշանակել Իրաւաբանութեան մէջ Իր Մեծութեան Խորհրդականներէն մէկը Պատուարժան Սուելա Քասիանա Պրէյվըրմեն, Պ.Խ., 27 Փետրուար 2020{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ft.com/content/0d8a0f4d-92c4-46b9-bb11-427a461f6494 FINANCIAL TIMES - Սուելլա Պրէյվըրմեն դարձաւ «Բարենորոգում Միացեալ Թագաւորութիւն» կուսակցութեան անցնող վերջին Թորի խորհրդարանականը, 26 Յունուար 2026{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} s690ek7s1yb988326j8fw6z29bzesru 0 31508 250275 2026-04-16T15:49:32Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջը «[[Ռոպերթ Ֆուլտոն]]»-էն «[[Ռոպըրթ Ֆուլթըն]]» 250275 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ռոպըրթ Ֆուլթըն]] gwnipo2son66c6sgv97ozujhs72s6ip 0 31509 250281 2026-04-16T17:11:00Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աննա Նեթրեպքօ''' ({{Lang-ru|Анна Юрьевна Нетребко}}, {{ԱԾ}}), ազգութեամբ ռուս օփերայի երգչուհի (սոփրանօ)<ref>[https://web.archive.org/web/20170831220729/https://www.theguardian.com/music/2008/apr/26/classicalmusicandopera.russia I conquered the critics]</ref>։ Ռուսաստանի ժողովրդական արուեստագէտ, Քուպանի աշխատանքի հերո...»: 250281 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աննա Նեթրեպքօ''' ({{Lang-ru|Анна Юрьевна Нетребко}}, {{ԱԾ}}), ազգութեամբ ռուս օփերայի երգչուհի (սոփրանօ)<ref>[https://web.archive.org/web/20170831220729/https://www.theguardian.com/music/2008/apr/26/classicalmusicandopera.russia I conquered the critics]</ref>։ Ռուսաստանի ժողովրդական արուեստագէտ, Քուպանի աշխատանքի հերոս։ 2006 թուականէն [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]] քաղաքացի<ref>{{Cite web|url=http://wien.orf.at/stories/125089/|title=Anna Netrebko: "Ich liebe Österreich" - oesterreich.ORF.at|website=wien.orf.at|language=անգլերէն|accessdate=2026-04-16}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած եւ [[Քրասնոտար]]։ Յաճախած է [[Սեն Փեթերսպուրկ|Ս․ Փեթերսպուրկի]] երաժշտանոցը, եղած է Թամարա Նովիչենքոյի դասարանը։ [[Պատկեր:Life Ball 2013 - magenta carpet Anna Netrebko.jpg|ձախից|մինի]] == Անձնական կյանք == Աննա Նեթրեպքօ ամուսնացած է [[Ուրուկուէյ|ուրուկուէյցի]] պարիթոն Էրուն Շրոթի հետ։ [[5 Սեպտեմբեր]] 2008-ին, [[Վիեննա|Վիեննայի]] մէջ ծնած է անոնց զաւակը՝ Թիակօ Աուրան։ 2013 թուականի [[Նոյեմբեր|Նոյեմբերին]], վեց տարուան յարաբերութենէն ետք, անոնք որոշած են բաժանուիլ։ 2014 թուականի [[Օգոստոս|Օգոստոսին]] Նեթրեպքօ ամուսնացած է [[Ազրպէյճան|ազրպէյճանցի]] թենոր Եուսիֆ Էյվազովի հետ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [https://annanetrebko.com/ Երգչուհիին պաշտօնական կայքէջը] * [https://anna-netrebko.blogspot.com/ anna-netrebko.blogspot.com] [[Ստորոգութիւն:Օփերայի երգչուհիներ]] c5fyjl6nqagd3lrjc3x5czxl8oinlxe 0 31510 250282 2026-04-16T18:04:02Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Շէյք Հասինա|բնագիր ԱԱՀ=بينظيرশেখ হাসিনা|պատկեր=Prime Minister Sheikh Hasina Attends Business Advisory Committee Meeting 2024-05-02 (PID-0008829) (portrait cropped).jpg|չափ=|նկարագրութիւն=Շէյք Հասինա, 2024-ին |ծնած է=28 Սեպտեմբեր 1947|ծննդավայր=[[Պանկլատեշ]]|վախճանած է=|մահուան վայրը=|քա...»: 250282 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Շէյք Հասինա|բնագիր ԱԱՀ=بينظيرশেখ হাসিনা|պատկեր=Prime Minister Sheikh Hasina Attends Business Advisory Committee Meeting 2024-05-02 (PID-0008829) (portrait cropped).jpg|չափ=|նկարագրութիւն=Շէյք Հասինա, 2024-ին |ծնած է=28 Սեպտեմբեր 1947|ծննդավայր=[[Պանկլատեշ]]|վախճանած է=|մահուան վայրը=|քաղաքացիութիւն=|հպատակութիւն=|ազգութիւն=|ազդած է=|մասնագիտութիւն=Պանկլատեշի քաղաքական եւ պետական գործիչ, վարչապետ եւ գրագէտ|անդամակցութիւն=|պարգեւներ եւ մրցանակներ=|գրքեր/Գլխաւոր գործ=|բնագիր անուանում=শেখ হাসিনা}} '''Շէյք Հասինա Ուազետ''' (শেখ হাসিনা ওয়াজেদ, անգլ․՝Shekh Hasina Oyazed, 28 Սեպտեմբեր 1947, [[Կոբալկանջ]],[[Պանկլատեշ]]). քաղաքական գործիչ, եղած է Պանկլատեշի վարչապետ՝ 23 Յունիս 1996 մինչեւ 15 Յուլիս 2001 եւ 2008-էն մինչեւ Օգոստոս 2024։ 1981-էն ի վեր Աուամի Միութեան (քաղաքական կուսակցութիւն) նախագահն է։ Ան Պանկլատէշի պատմութեան մէջ վարչապետի պաշտօնին վրայ ամէնէն երկար մնացած անձն է։ == Առաջին տարիներ == Ծնած է 28 Սեպտեմբեր, 1947-ին, Կոբալկանջ, Պանկլատեշ։ Հայրը՝ [[Շէյք Մուճիպուր Ռահման]], անուանուած է Պանկլատեշի անկախութեան հայրը եւ եղած է առաջին նախագահը։ Իր ուսման տարիներէն, երբ կ՛ուսանէր իր ծննդավայրին Էտէն գոլէճին մէջ զարգացուցած էր ուժեղ արհմիութենական գործունէութիւն մը։ [[Պատկեր:Sheikh Hasina with Sheikh Mujibur Rahman(PID-h0038).jpg|ձախից|մինի|Շէյք Հասինա հօրը՝ [[Շէյք Մուճիպուր Ռահման|Շէյք Մուճիպուր Ռահմանին]] հետ, 1970]] [[Տաքա|Տաքայի]] համալսարանի մէջ ուսանելու ժամանակ եղած է «Աուամի Լիկ» ուսանողական խմբաւորման փոխնախագահ։ 1971-ի ազատագրական պատերազմի ընթացքին, իր ընտանիքի անդամներուն հետ ձերբակալուած է։ Հայրը արեւմտեան Փաքիստանի մէջ բանտարկուեցաւ եւ գրեթէ իր ամբողջ ընտանիքին անդամներուն հետ սպաննուեցաւ յեղաշրջման մը ընթացքին (որոնց մէջ էին նաեւ մայրը եւ երեք եղբայրները), Օգոստոս 15, 1975-ին։ == Քաղաքական ասպարէզ == Հասինա մնաց աքսորեալ [[Նիւ Տելհի|Նոր Տելհի]] մէջ մինչեւ Մայիս 1981, երբ վերադարձաւ Պանկլատէշ։ Իր աքսորի ժամանակաշրջանին, ընտրուեցաւ Աուամի Լիկայի նախագահ 1981-ին։ [[Պատկեր:Sheikh Hasina and Romano Prodi Brussels 2001.jpg|մինի|Հասինա եւ [[Ռոմանօ Բրոտի]], 2001-ին, [[Պրիւքսէլ|Պրիւքսել]]]] 1980-ականներուն Հասինա յաճախ բանտ կը մտնէր ու կ՛ ելլէր։ 1986-87 տարիներուն ընդիմութեան առաջնորդն էր։ Իր երկրին մէջ առաջին ժողովրդավարական ընտրութիւններուն՝ 1991-ին, իր կուսակցութիւնը երկրորդ հանդիսացաւ։ 1996-ի Յունիս 30-ին կայացած նոր ընտրութիւններուն, Աուամի կուսակցութիւնը խորհրդարանին մէջ 146 աթոռներ գրաւեց։ Շուտով զինակցութեան կառավարութիւն մը կազմուեցաւ, եւ Հասինա վարչապետ դարձաւ։ Վարչապետութեան վերջին տարուան ընթացքին, իր երկիրը «Միջազգային թափանցիկութիւն» կազմակերպութեան կողմէ աշխարհի ամէնէն կաշառառու երկիրը հռչակուեցաւ։ [[Պատկեր:US President Clinton and Prime Minister Sheikh Hasina make a joint statement, Prime Minister's office, Bangladesh, March 20, 2000.jpg|մինի|ԱՄՆ նախագահ [[Պիլ Քլինթոն|Քլինթոն]] եւ Հասինա, Մարտ 20, 2000, վարչապետին գրասենեակին մէջ՝ Պանկլատէշ]] == Դժգոհանք == 21 Օգոստոս 2004-ին, ձեռքի նռնակներով ձախող փորձ մը կատարուեցաւ Հասինան սպաննելու համար։ 23 հոգի սպաննուեցան եւ 200-էն աւելին վիրաւորուեցան։ Աւելի ուշ, Հասինան մեղադրուեցաւ զանազան յանցանքներու համար, ինչպէս նաեւ 2006-ին հակառակորդ կուսակցութեան չորս հետեւորդներու սպանութեան համար։ Հասինան 51 օր մնաց [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի եւ [[Միացեալ Թագաւորութիւն|Միացեալ Թագաւորութեան]] մէջ, մինչ կառավարութեան ջանքերը ձախողեցան իր վերադարձը արգիլելու համար։ Տաքա վերադաձաւ 7 Մայիս 2007-ին, իսկ 16 Յուլիս 2007-ին իր տան մէջ ձեռբակալուեցաւ եւ Տաքա առաջնորդուեցաւ դատուելու համար։ Հասինայի ձերբակալութիւնը շատերու կողմէ դիտուեցաւ իբրեւ զինուորական կառավարութեան մը արարքը, որ ցոյց կու տար անոնց մտադրութիւնը զինքը դարձեալ աքսորել: Յուլիս 30-ին Գերագոյն Ատեանը որոշեց զինք գրաւականով ազատ արձակել։ [[Պատկեր:Russia-Bangladeshi talks Moscow 2013-01-15 11.jpeg|մինի|Ռուսիա-Պանկլատեշ խօսակցութիւններ, Մոսկուա․ Հասինա եւ Փութին, 15-1-2013]] == Վարչապետութեան երկրորդ շրջան == 24 Դեկտտեմբեր 2008-ի խորհրդարանական ընտրութիւններուն, Հասինայի կուսակցութիւնը ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ, տիրելով խորհրդարանի ընդհանուր 299 աթոռներէն 230-ին։ Ան վարչապետի երդում տուաւ Յունուար 6-ին, 2009-ին։ == Վարչապետութեան երրորդ շրջան == Յունուար 2014-ին, ընդհանուր ընտրութիւններուն իր յաղթանակէն ետք, Հասինա վարչապետական պաշտօնը կը վերստանձնէ։ [[Պատկեր:The Prime Minister of Bangladesh, Ms. Sheikh Hasina meeting the President, Shri Pranab Mukherjee, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 19, 2015.jpg|մինի|Վարչապետ Հասինա [[Նիւ Տելհի|Նիու Տելհի]] կը հանդիպի նախագահ [[Շրի Բրանապ Մուխերճի|Շրի Բրանապ Մուխերճիին]], 19-8-2015]] == Վարչապետութեան չորրորդ շրջան == 2018-ի ընդհանուր ընտրութիւններուն իր կուսակցութեան յաղթանակէն ետք, Հասինա վարչապետ դարձաւ չորրորդ անգամ ըլլալով։ Այդ ընտրութիւնները խաթարուեցան բռնութիւններով ու ընդդիմութեան կողմէ՝ կեղծիքի մեղադրանքներով։ == Վարչապետութեան հինգերորդ շրջան == 7 Յունուար 2024-ի ընտրութիւններուն Հասինա յաղթական կը հանդիսանայ։ Չինաստան կատարած պետական այցելութեան ընթացքին, բողոքի ցոյցեր բռնկեցան բարեկարգումներու պահանջով։ Շարունակուող բողոքի ցոյցերը բռնութեան վերածուեցան, ոստիկանութեան, զինուած ուժերու եւ քաղաքական կուսակցութիւններու անդամներու մասնակցութեամբ, որուն հետեւանքով աւելի քան 200 մահ եւ աւելի քան 20 000 վիրաւորներ արձանագրուեցան։ [[5 Օգոստոս]] [[2024]]-ին Հասինա հրաժարեցաւ, երբ բողոքողներու մեծ բազմութիւն մը շրջապատեց վարչապետին նստավայրը։ Հասինա փախաւ եւ [[Հնդկաստան]] ապաստան գտաւ։ == Անձնական կեանք == 1968-էն ամուսնացած է կորիզային գիտնական Մ. Ա. Ուազէտ Միայի հետ: Ունին երկու զաւակ որոնք կ'ապրին ԱՄՆի մէջ:[29] Ան Կին Ղեկավարներու Խորհուրդի անդամ է։ == Պարգեւներ եւ մրցանակներ == === Պարգեւներ === * Degree of Doctor of Law․ Պոսթոն Համալսարան, 6 Փետրուար 1997. * Honorary Doctor of Law․ Ճափոնի Waseda համալսարան, 4 Յուլիս 1997. * Honorary Doctorate of Philosophy in Liberal Arts․ Abertay Dundee համալսարան, 25 Հոկտեմբեր 1997. * Honorary Degree of 'Desikottama' (Doctor of Literature, honoris causa) Visva-Bharati համալսարան, Հնդկաստան, 28 Յունուար 1999. * Doctor of Law (honoris causa), Աւստրալիոյ Ազգային համալսարան, 20 Հոկտեմբեր 1999. * Honorary Doctor of Law, Տաքա համալսարան, 18 Դեկտեմբեր 1999. * Honorary Doctor of Humane Letters, Bridgeport համալսարան, 5 Սեպտեմբեր 2000. * Doctor of Literature (honoris causa)․ Tripura Համալսարան, Յունուար 2012. * Doctor of the University (Honorary), Sher-e-Bangla Երկրագործութեան Համալսարան 16 Նոյեմբեր 2015. * Doctor of Letters (Honorary), the Kazi Nazrul Համալսարան, Արեւմտեան Պենկալ, Հնդկաստան, 26 Մայիս 2018. === Մրցանակներ === * ''Foreign Policy'' պարբերաթերթը զինք նշած է իբրեւ աշխարհի առաջնորդող համաշխարհային մտածողներէն մէկը, 2019. * ''Planet 50–50'' առաջնորդ, ՄԱԿ-ի Կանանց կողմէ. * ''Agent of Change'', «Համաշխարհային Գործընկերութեան  forum»-ի կողմէ․ * Ներառուած է ''Time''-ի 100-եակի ցանկին մէջ, 2018. * 59-րդ դիրքը «Ֆորպս»-ի աշխարհի ամենահզօր 100 կանանց ցանկին մէջ. * ''The Félix Houphouët-Boigny'' Խաղաղութեան Մրցանակը, UNESCO-ի կողմէ, 1998. * «Մայր Թերեզա»ի Մրցանակը՝ Համայն Հնդկաստանի Խաղաղութեան Խորհուրդի կողմէ, 1998. * «M.K. Gandhi» Մրցանակը 1998-ի համար, Մահաթմա Մ. Ք. Կանտհիի Հիմնադրամին կողմէ, [[Օսլօ]], [[Նորվեկիա]] * Տարբերութեան Մետալ՝ 1996–97 եւ 1998–99 թուականներուն, եւ Պետութեան Գլխաւորութեան Մետալ՝ 1996–97 թուականներուն, «Լայոնս ակումբներու միջազգային»-ի կողմէ. * «Սերես» Մետալ՝ Սնունդի եւ Երկրագործութեան Կազմակերպութեան կողմէ, 1999. * ''The Pearl S. Buck'' Մրցանակ՝ «Ռանտոլֆ Գոլէճ»-ի կողմէ, Ապրիլ 9, 2000. * Անուանուած է ''Paul Harris Fellow'', «Ռօթարի» Հիմնադրամին կողմէ․ * Ինտիրա Կանտհիի Մրցանակ, 2009. * UNESCO Խաղաղութեան Ծառ մրցանակ՝ կանանց զօրացման եւ աղջիկներու կրթութեան նուիրուածութեան համար, 2014. * ՄԱԿ-ի շրջակայ միջավայրի մրցանակ՝ կլիմայի փոփոխութեան վերաբերեալ առաջնորդութեան համար․ * Կեանքի Նուաճումներու Մրցանակի դափնեկիր (Երկրի ախոյեաններ) 2015։ == Գիրքեր == * ওরা টোকাই কেন? ''Ora ţokai kêno?'' (Անոնք ինչո՞ւ փողոցի երեխաներ են) 1987 * বাংলাদেশে স্বৈরতন্ত্রের জন্ম ''Bangladeshe shoirotôntrer jônmo'' (Պանկլատէշի մէջ ինքնակալութեան ծնունդ), 1993 * দারিদ্র বিমোচন, কিছু ভাবনা ''Daridro bimochon, kichhu bhabna'' (Միտքեր Աղքատութեան Վերացման Մասին), 1993 * আমার স্বপ্ন, আমার সংগ্রাম ''Amar shôpno, amar shônggram'' (Երազս, Պայքարս), 1996 * ''People and democracy'',1997 * আমরা জনগণের কথা বলতে এসেছি ''Amra jônogoner kôtha bolte eshechhi'' (Կ'ուզենք ժողովուրդին փոխան իր խօսքը խօսիլ), 1998 * বৃহৎ জনগোষ্ঠীর জন্য উন্নয়ন ''Brihot jônogoshţhir jonno unnôeon'' (Զարգացում լայն զանգուածներուն համար:), 1999 * ''Զարգացում ժողովուրդին մէջ'', 1999 * সামরিক তন্ত্র বনাম গণতন্ত্র ''Shamorik tôntro bônam gônotôntro'' (Զինուորական կառավարութիւն ընդդէմ ժողովրդավարութեան), 1999 * আন্তর্জাতিক সম্পর্ক উন্নয়ন ''Antorjatik shômporko unnôeon'' (Միջազգային յարաբերութիւններու բարելաւում), 2001 * বিপন্ন গণতন্ত্র, লাঞ্ছিত মানবতা ''Bipônno gônotôntro, lanchhito manobota'' 2002 * ''Ճնշուած ժողովրդավարութիւն, արհամարհուած մարդկութիւն'', 2003 * ''Sohena manobotar abomanona'' (Մարդկութեան արժեզրկման դէմ), 21 Փետրուար 2003 * ''Արտասուքներով ապրիլ'', 2004 <ref>[https://time.com/collections/most-influential-people-2018/5217583/sheikh-hasina/ Թայմ-ներկայացնելով TIME100 Most Influential People of 2026, Շէյք Հասինա{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080106101349/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,501040906-689488,00.html Ժողովրդավարութիւնը կը սասանի,Յունուար 2008, ARAVIND ADIGA{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080601074635/http://www.iht.com/articles/ap/2007/09/02/asia/AS-GEN-Bangladesh-Ex-Prime-Minister.php The Associated Press․Պանկլատէշի Նախկին Վարչապետը դատուած է կաշառակերութեան մեղադրանքներով Պանկլատէշի մէջ ,Սեպտեմբեր 2, 2007{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090210134134/http://www.bdnews24.com/details.php?id=59915&cid=3 bdnews24.com - Հասինան կ’ուզէ Սեպտեմբերի վերջերը վերադառնալ ,10 Փետրուար 2009{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20081110090007/http://www.voanews.com/english/2008-11-06-voa23.cfm Պանկլատէշի նախկին Վարչապետ Շէյխ Հասինա վերադարձած է երկիր՝ առաջնորդելու իր կուսակցութիւնը Դեկտեմբերին նախատեսուած ընդհանուր ընտրութիւններուն, Anjana Pasricha New Delhi,6-11-2008{{ref-en}} ]</ref> <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7803785.stm Հասինան ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ Պանկլատէշի մէջ, 30-12-2008{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/01/06/world/asia/boycott-and-violence-mar-elections-in-bangladesh.html?_r=0 The New York Times. Պանկլատէշի իշխող կուսակցութիւնը յաղթեց արհամարհուած քուէարկութենէ ետք, 6 Յունուար 2014{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.sigmalive.com/news/international/547309/mpangklantes-i-prothypourgos-xasina-kerdizei-tis-vouleftikes SigmaLive - Պանկլատէշ. Վարչապետ Հասինա երեսփոխանական ընտրութիւնները կը շահի, 30-12-2018{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.albd.org/ Ապրիլ 10, 1971. Պանկլատէշի Անկախութեան Հռչակագիր,The New York Times-6-1-2014{{ref-en}} ]</ref> <ref>[http://web.archive.org/web/20080123121827/http://www.cwwl.org/members.htm Վարչապետ Շէյխ Հասինան Կին Ղեկավարներու Խորհուրդին մէջ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.britannica.com/biography/Sheikh-Hasina-Wazed Բրիտանական հանրագիտարան, Շէյք Հասինա Ուազետ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/1975/08/23/archives/bangladesh-coup-a-day-of-killings-account-depicts-how-young.html ՊԱՆԿԼԱՏԷՇԻ Յեղաշրջում. Սպանդի Մէկ Օր, 23-8-1975{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} h4thictsopok4xq7y9u7073kjypp6dd 250283 250282 2026-04-16T18:10:27Z HoMen 269 250283 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Շէյք Հասինա|բնագիր ԱԱՀ=بينظيرশেখ হাসিনা|պատկեր=Prime Minister Sheikh Hasina Attends Business Advisory Committee Meeting 2024-05-02 (PID-0008829) (portrait cropped).jpg|չափ=|նկարագրութիւն=Շէյք Հասինա, 2024-ին |ծնած է=28 Սեպտեմբեր 1947|ծննդավայր=[[Պանկլատեշ]]|վախճանած է=|մահուան վայրը=|քաղաքացիութիւն=|հպատակութիւն=|ազգութիւն=|ազդած է=|մասնագիտութիւն=Պանկլատեշի քաղաքական եւ պետական գործիչ, վարչապետ եւ գրագէտ|անդամակցութիւն=|պարգեւներ եւ մրցանակներ=|գրքեր/Գլխաւոր գործ=|բնագիր անուանում=শেখ হাসিনা}} '''Շէյք Հասինա Ուազետ''' (শেখ হাসিনা ওয়াজেদ, անգլ․՝Shekh Hasina Oyazed, 28 Սեպտեմբեր 1947, [[Կոբալկանջ]],[[Պանկլատեշ]]). քաղաքական գործիչ, եղած է Պանկլատեշի վարչապետ՝ 23 Յունիս 1996 մինչեւ 15 Յուլիս 2001 եւ 2008-էն մինչեւ Օգոստոս 2024։ 1981-էն ի վեր Աուամի Միութեան (քաղաքական կուսակցութիւն) նախագահն է։ Ան Պանկլատէշի պատմութեան մէջ վարչապետի պաշտօնին վրայ ամէնէն երկար մնացած անձն է։ == Առաջին տարիներ == Ծնած է 28 Սեպտեմբեր, 1947-ին, Կոբալկանջ, Պանկլատեշ։ Հայրը՝ [[Շէյք Մուճիպուր Ռահման]], անուանուած է Պանկլատեշի անկախութեան հայրը եւ եղած է առաջին նախագահը։ Իր ուսման տարիներէն, երբ կ՛ուսանէր իր ծննդավայրին Էտէն գոլէճին մէջ զարգացուցած էր ուժեղ արհմիութենական գործունէութիւն մը։ [[Պատկեր:Sheikh Hasina with Sheikh Mujibur Rahman(PID-h0038).jpg|ձախից|մինի|Շէյք Հասինա հօրը՝ [[Շէյք Մուճիպուր Ռահման|Շէյք Մուճիպուր Ռահմանին]] հետ, 1970]] [[Տաքա|Տաքայի]] համալսարանի մէջ ուսանելու ժամանակ եղած է «Աուամի Լիկ» ուսանողական խմբաւորման փոխնախագահ։ 1971-ի ազատագրական պատերազմի ընթացքին, իր ընտանիքի անդամներուն հետ ձերբակալուած է։ Հայրը արեւմտեան Փաքիստանի մէջ բանտարկուեցաւ եւ գրեթէ իր ամբողջ ընտանիքին անդամներուն հետ սպաննուեցաւ յեղաշրջման մը ընթացքին (որոնց մէջ էին նաեւ մայրը եւ երեք եղբայրները), [[15 Օգոստոս]], [[1975 թուական|1975]]-ին։ == Քաղաքական ասպարէզ == Հասինա մնաց աքսորեալ [[Նիւ Տելհի|Նոր Տելհի]] մէջ մինչեւ Մայիս 1981, երբ վերադարձաւ Պանկլատէշ։ Իր աքսորի ժամանակաշրջանին, ընտրուեցաւ Աուամի Լիկայի նախագահ 1981-ին։ [[Պատկեր:Sheikh Hasina and Romano Prodi Brussels 2001.jpg|մինի|Հասինա եւ [[Ռոմանօ Բրոտի]], 2001-ին, [[Պրիւքսէլ|Պրիւքսել]]]] 1980-ականներուն Հասինա յաճախ բանտ կը մտնէր ու կ՛ ելլէր։ 1986-87 տարիներուն ընդիմութեան առաջնորդն էր։ Իր երկրին մէջ առաջին ժողովրդավարական ընտրութիւններուն՝ 1991-ին, իր կուսակցութիւնը երկրորդ հանդիսացաւ։ 1996-ի Յունիս 30-ին կայացած նոր ընտրութիւններուն, Աուամի կուսակցութիւնը խորհրդարանին մէջ 146 աթոռներ գրաւեց։ Շուտով զինակցութեան կառավարութիւն մը կազմուեցաւ, եւ Հասինա վարչապետ դարձաւ։ Վարչապետութեան վերջին տարուան ընթացքին, իր երկիրը «Միջազգային թափանցիկութիւն» կազմակերպութեան կողմէ աշխարհի ամէնէն կաշառառու երկիրը հռչակուեցաւ։ [[Պատկեր:US President Clinton and Prime Minister Sheikh Hasina make a joint statement, Prime Minister's office, Bangladesh, March 20, 2000.jpg|մինի|ԱՄՆ նախագահ [[Պիլ Քլինթոն|Քլինթոն]] եւ Հասինա, Մարտ 20, 2000, վարչապետին գրասենեակին մէջ՝ Պանկլատէշ]] == Դժգոհանք == [[21 Օգոստոս]] [[2004 թուական|2004]]-ին, ձեռքի նռնակներով ձախող փորձ մը կատարուեցաւ Հասինան սպաննելու համար։ 23 հոգի սպաննուեցան եւ 200-էն աւելին վիրաւորուեցան։ Աւելի ուշ, Հասինան մեղադրուեցաւ զանազան յանցանքներու համար, ինչպէս նաեւ 2006-ին հակառակորդ կուսակցութեան չորս հետեւորդներու սպանութեան համար։ Հասինան 51 օր մնաց [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի եւ [[Միացեալ Թագաւորութիւն|Միացեալ Թագաւորութեան]] մէջ, մինչ կառավարութեան ջանքերը ձախողեցան իր վերադարձը արգիլելու համար։ [[Տաքա]] վերադաձաւ [[7 Մայիս]] [[2007]]-ին, իսկ [[16 Յուլիս]] [[2007]]-ին իր տան մէջ ձեռբակալուեցաւ եւ Տաքա առաջնորդուեցաւ դատուելու համար։ Հասինայի ձերբակալութիւնը շատերու կողմէ դիտուեցաւ իբրեւ զինուորական կառավարութեան մը արարքը, որ ցոյց կու տար անոնց մտադրութիւնը զինքը դարձեալ աքսորել: 30 Յուլիս-ին Գերագոյն Ատեանը որոշեց զինք գրաւականով ազատ արձակել։ [[Պատկեր:Russia-Bangladeshi talks Moscow 2013-01-15 11.jpeg|մինի|Ռուսիա-Պանկլատեշ խօսակցութիւններ, Մոսկուա․ Հասինա եւ [[Վլատիմիր Փութին|Փութին]], 15-1-2013]] == Վարչապետութեան երկրորդ շրջան == [[24 Դեկտեմբեր]] [[2008]]-ի խորհրդարանական ընտրութիւններուն, Հասինայի կուսակցութիւնը ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ, տիրելով խորհրդարանի ընդհանուր 299 աթոռներէն 230-ին։ Ան վարչապետի երդում տուաւ Յունուար 6-ին, 2009-ին։ == Վարչապետութեան երրորդ շրջան == [[Յունուար]] [[2014]]-ին, ընդհանուր ընտրութիւններուն իր յաղթանակէն ետք, Հասինա վարչապետական պաշտօնը կը վերստանձնէ։ [[Պատկեր:The Prime Minister of Bangladesh, Ms. Sheikh Hasina meeting the President, Shri Pranab Mukherjee, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 19, 2015.jpg|մինի|Վարչապետ Հասինա [[Նիւ Տելհի|Նիու Տելհի]] կը հանդիպի նախագահ [[Շրի Բրանապ Մուխերճի|Շրի Բրանապ Մուխերճիին]], 19-8-2015]] == Վարչապետութեան չորրորդ շրջան == [[2018]]-ի ընդհանուր ընտրութիւններուն իր կուսակցութեան յաղթանակէն ետք, Հասինա վարչապետ դարձաւ չորրորդ անգամ ըլլալով։ Այդ ընտրութիւնները խաթարուեցան բռնութիւններով ու ընդդիմութեան կողմէ՝ կեղծիքի մեղադրանքներով։ == Վարչապետութեան հինգերորդ շրջան == [[7 Յունուար]] [[2024]]-ի ընտրութիւններուն Հասինա յաղթական կը հանդիսանայ։ Չինաստան կատարած պետական այցելութեան ընթացքին, բողոքի ցոյցեր բռնկեցան բարեկարգումներու պահանջով։ Շարունակուող բողոքի ցոյցերը բռնութեան վերածուեցան, ոստիկանութեան, զինուած ուժերու եւ քաղաքական կուսակցութիւններու անդամներու մասնակցութեամբ, որուն հետեւանքով աւելի քան 200 մահ եւ աւելի քան 20 000 վիրաւորներ արձանագրուեցան։ [[5 Օգոստոս]] [[2024]]-ին Հասինա հրաժարեցաւ, երբ բողոքողներու մեծ բազմութիւն մը շրջապատեց վարչապետին նստավայրը։ Հասինա փախաւ եւ [[Հնդկաստան]] ապաստան գտաւ։ == Անձնական կեանք == [[1968 թուական|1968]]-էն ամուսնացած է կորիզային գիտնական Մ. Ա. Ուազէտ Միայի հետ: Ունին երկու զաւակ որոնք կ'ապրին [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]: Ան [[Կին Ղեկավարներու Խորհուրդ|Կին Ղեկավարներու Խորհուրդի]] անդամ է։ == Պարգեւներ եւ մրցանակներ == === Պարգեւներ === * Degree of Doctor of Law․ Պոսթոն Համալսարան, 6 Փետրուար 1997. * Honorary Doctor of Law․ Ճափոնի Waseda համալսարան, 4 Յուլիս 1997. * Honorary Doctorate of Philosophy in Liberal Arts․ Abertay Dundee համալսարան, 25 Հոկտեմբեր 1997. * Honorary Degree of 'Desikottama' (Doctor of Literature, honoris causa) Visva-Bharati համալսարան, Հնդկաստան, 28 Յունուար 1999. * Doctor of Law (honoris causa), Աւստրալիոյ Ազգային համալսարան, 20 Հոկտեմբեր 1999. * Honorary Doctor of Law, Տաքա համալսարան, 18 Դեկտեմբեր 1999. * Honorary Doctor of Humane Letters, Bridgeport համալսարան, 5 Սեպտեմբեր 2000. * Doctor of Literature (honoris causa)․ Tripura Համալսարան, Յունուար 2012. * Doctor of the University (Honorary), Sher-e-Bangla Երկրագործութեան Համալսարան 16 Նոյեմբեր 2015. * Doctor of Letters (Honorary), the Kazi Nazrul Համալսարան, Արեւմտեան Պենկալ, Հնդկաստան, 26 Մայիս 2018. === Մրցանակներ === * ''Foreign Policy'' պարբերաթերթը զինք նշած է իբրեւ աշխարհի առաջնորդող համաշխարհային մտածողներէն մէկը, 2019. * ''Planet 50–50'' առաջնորդ, ՄԱԿ-ի Կանանց կողմէ. * ''Agent of Change'', «Համաշխարհային Գործընկերութեան  forum»-ի կողմէ․ * Ներառուած է ''Time''-ի 100-եակի ցանկին մէջ, 2018. * 59-րդ դիրքը «Ֆորպս»-ի աշխարհի ամենահզօր 100 կանանց ցանկին մէջ. * ''The Félix Houphouët-Boigny'' Խաղաղութեան Մրցանակը, UNESCO-ի կողմէ, 1998. * «Մայր Թերեզա»ի Մրցանակը՝ Համայն Հնդկաստանի Խաղաղութեան Խորհուրդի կողմէ, 1998. * «M.K. Gandhi» Մրցանակը 1998-ի համար, Մահաթմա Մ. Ք. Կանտհիի Հիմնադրամին կողմէ, [[Օսլօ]], [[Նորվեկիա]] * Տարբերութեան Մետալ՝ 1996–97 եւ 1998–99 թուականներուն, եւ Պետութեան Գլխաւորութեան Մետալ՝ 1996–97 թուականներուն, «Լայոնս ակումբներու միջազգային»-ի կողմէ. * «Սերես» Մետալ՝ Սնունդի եւ Երկրագործութեան Կազմակերպութեան կողմէ, 1999. * ''The Pearl S. Buck'' Մրցանակ՝ «Ռանտոլֆ Գոլէճ»-ի կողմէ, Ապրիլ 9, 2000. * Անուանուած է ''Paul Harris Fellow'', «Ռօթարի» Հիմնադրամին կողմէ․ * Ինտիրա Կանտհիի Մրցանակ, 2009. * UNESCO Խաղաղութեան Ծառ մրցանակ՝ կանանց զօրացման եւ աղջիկներու կրթութեան նուիրուածութեան համար, 2014. * ՄԱԿ-ի շրջակայ միջավայրի մրցանակ՝ կլիմայի փոփոխութեան վերաբերեալ առաջնորդութեան համար․ * Կեանքի Նուաճումներու Մրցանակի դափնեկիր (Երկրի ախոյեաններ) 2015։ == Գիրքեր == * ওরা টোকাই কেন? ''Ora ţokai kêno?'' (Անոնք ինչո՞ւ փողոցի երեխաներ են) 1987 * বাংলাদেশে স্বৈরতন্ত্রের জন্ম ''Bangladeshe shoirotôntrer jônmo'' (Պանկլատէշի մէջ ինքնակալութեան ծնունդ), 1993 * দারিদ্র বিমোচন, কিছু ভাবনা ''Daridro bimochon, kichhu bhabna'' (Միտքեր Աղքատութեան Վերացման Մասին), 1993 * আমার স্বপ্ন, আমার সংগ্রাম ''Amar shôpno, amar shônggram'' (Երազս, Պայքարս), 1996 * ''People and democracy'',1997 * আমরা জনগণের কথা বলতে এসেছি ''Amra jônogoner kôtha bolte eshechhi'' (Կ'ուզենք ժողովուրդին փոխան իր խօսքը խօսիլ), 1998 * বৃহৎ জনগোষ্ঠীর জন্য উন্নয়ন ''Brihot jônogoshţhir jonno unnôeon'' (Զարգացում լայն զանգուածներուն համար:), 1999 * ''Զարգացում ժողովուրդին մէջ'', 1999 * সামরিক তন্ত্র বনাম গণতন্ত্র ''Shamorik tôntro bônam gônotôntro'' (Զինուորական կառավարութիւն ընդդէմ ժողովրդավարութեան), 1999 * আন্তর্জাতিক সম্পর্ক উন্নয়ন ''Antorjatik shômporko unnôeon'' (Միջազգային յարաբերութիւններու բարելաւում), 2001 * বিপন্ন গণতন্ত্র, লাঞ্ছিত মানবতা ''Bipônno gônotôntro, lanchhito manobota'' 2002 * ''Ճնշուած ժողովրդավարութիւն, արհամարհուած մարդկութիւն'', 2003 * ''Sohena manobotar abomanona'' (Մարդկութեան արժեզրկման դէմ), 21 Փետրուար 2003 * ''Արտասուքներով ապրիլ'', 2004 <ref>[https://time.com/collections/most-influential-people-2018/5217583/sheikh-hasina/ Թայմ-ներկայացնելով TIME100 Most Influential People of 2026, Շէյք Հասինա{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080106101349/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,501040906-689488,00.html Ժողովրդավարութիւնը կը սասանի,Յունուար 2008, ARAVIND ADIGA{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080601074635/http://www.iht.com/articles/ap/2007/09/02/asia/AS-GEN-Bangladesh-Ex-Prime-Minister.php The Associated Press․Պանկլատէշի Նախկին Վարչապետը դատուած է կաշառակերութեան մեղադրանքներով Պանկլատէշի մէջ ,Սեպտեմբեր 2, 2007{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090210134134/http://www.bdnews24.com/details.php?id=59915&cid=3 bdnews24.com - Հասինան կ’ուզէ Սեպտեմբերի վերջերը վերադառնալ ,10 Փետրուար 2009{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20081110090007/http://www.voanews.com/english/2008-11-06-voa23.cfm Պանկլատէշի նախկին Վարչապետ Շէյխ Հասինա վերադարձած է երկիր՝ առաջնորդելու իր կուսակցութիւնը Դեկտեմբերին նախատեսուած ընդհանուր ընտրութիւններուն, Anjana Pasricha New Delhi,6-11-2008{{ref-en}} ]</ref> <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7803785.stm Հասինան ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ Պանկլատէշի մէջ, 30-12-2008{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/01/06/world/asia/boycott-and-violence-mar-elections-in-bangladesh.html?_r=0 The New York Times. Պանկլատէշի իշխող կուսակցութիւնը յաղթեց արհամարհուած քուէարկութենէ ետք, 6 Յունուար 2014{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.sigmalive.com/news/international/547309/mpangklantes-i-prothypourgos-xasina-kerdizei-tis-vouleftikes SigmaLive - Պանկլատէշ. Վարչապետ Հասինա երեսփոխանական ընտրութիւնները կը շահի, 30-12-2018{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.albd.org/ Ապրիլ 10, 1971. Պանկլատէշի Անկախութեան Հռչակագիր,The New York Times-6-1-2014{{ref-en}} ]</ref> <ref>[http://web.archive.org/web/20080123121827/http://www.cwwl.org/members.htm Վարչապետ Շէյխ Հասինան Կին Ղեկավարներու Խորհուրդին մէջ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.britannica.com/biography/Sheikh-Hasina-Wazed Բրիտանական հանրագիտարան, Շէյք Հասինա Ուազետ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/1975/08/23/archives/bangladesh-coup-a-day-of-killings-account-depicts-how-young.html ՊԱՆԿԼԱՏԷՇԻ Յեղաշրջում. Սպանդի Մէկ Օր, 23-8-1975{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 59wcji7v7d3tugo4pw9y0g15slbfstj 14 31511 250292 2026-04-17T06:20:41Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Մարմնի մասեր]]»: 250292 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Մարմնի մասեր]] 9msydjxi6185uldi6s4lgv18iadf3hr 0 31512 250299 2026-04-17T07:06:04Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջը «[[Քեպէգ]]»-էն «[[Քէպէք]]» 250299 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Քէպէք]] o754an1jlwyh9eiu8mpqovjupqqb1gd 14 31513 250304 2026-04-17T08:06:39Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Խաղեր]] [[Ստորոգութիւն:Խաղեր այբբենական կարգով]]»: 250304 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Խաղեր]] [[Ստորոգութիւն:Խաղեր այբբենական կարգով]] qapxum2bqewg12pg8r1u8hxm5jw7bfj 14 31514 250305 2026-04-17T08:07:21Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Խաղեր]]»: 250305 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Խաղեր]] 4ipbnscxqkimvq3d8yzel96ipuylusr 0 31515 250310 2026-04-17T08:18:21Z JohnYahyaHanna 7467 Նոր էջ «* [[Բնաձայնութիւն|'''Նմանաձայնութիւն''']] (լեզուաբանութիւն) բնութեան երեւոյթներու՝ առարկաներու կամ կենդանիներու հանած ձայներու նմանութիւն՝ [[Բնաձայնութիւն]]։ * [[Հանգիտութիւն|'''Նմանաձայնութիւն''']] (գրական ոճի գործիք)՝ նմանահունչ գիրերու կամ վանկերու կրկնութիւն՝ Հ...»: 250310 wikitext text/x-wiki * [[Բնաձայնութիւն|'''Նմանաձայնութիւն''']] (լեզուաբանութիւն) բնութեան երեւոյթներու՝ առարկաներու կամ կենդանիներու հանած ձայներու նմանութիւն՝ [[Բնաձայնութիւն]]։ * [[Հանգիտութիւն|'''Նմանաձայնութիւն''']] (գրական ոճի գործիք)՝ նմանահունչ գիրերու կամ վանկերու կրկնութիւն՝ [[Հանգիտութիւն]]։ {{Բազմիմաստութիւն}} 2ux3r62jlzos3lyt8pf85ibov58vid8 14 31516 250311 2026-04-17T08:18:23Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Փոխադրամիջոցներ ըստ տեսակի]] [[Ստորոգութիւն:Փոխադրամիջոցային կառոյցներ]]»: 250311 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Փոխադրամիջոցներ ըստ տեսակի]] [[Ստորոգութիւն:Փոխադրամիջոցային կառոյցներ]] pa10r93uq60uvek08f9fia6lfma4bde 14 31517 250312 2026-04-17T08:19:44Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Փոխադրամիջոցներ]]»: 250312 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Փոխադրամիջոցներ]] b28z7zhh2nqyx68lxonhm1zlaxhg4lm 0 31518 250317 2026-04-17T10:14:30Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Տորոթի Սաթոն|բնագիր անուանում=Dorothy Horrax Sutton|ծնած է=27 Յունիս 1878|ծննդավայր=Մոնթքլէր, Նիու Ճըրզի, Ա․Մ․Ն|քաղաքացիութիւն=ամերիկեան|գործունէութիւն=«Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութեան աշխատող, հայ եւ յոյն որբերու փրկութիւ...»: 250317 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Տորոթի Սաթոն|բնագիր անուանում=Dorothy Horrax Sutton|ծնած է=27 Յունիս 1878|ծննդավայր=Մոնթքլէր, Նիու Ճըրզի, Ա․Մ․Ն|քաղաքացիութիւն=ամերիկեան|գործունէութիւն=«Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութեան աշխատող, հայ եւ յոյն որբերու փրկութիւն|աշխատանք=մարդասիրական|ծանօթ=|կոչում=}} '''Տորոթի Սաթոն''' ([[Անգլերէն|անգլ․]]՝ Dorothy Horrax Sutton, [[27 Յունիս]] [[1878 թուական|1878]], Մոնթքլէր, [[Նիու Ճըրզի]], [[Ա․Մ․Ն․]] - [[18 Նոյեմբեր]] [[1970]], [[Շարլոթսվիլ]], [[Վիրճինիա]], [[Ա․Մ․Ն․]])․ Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան (Near East Relief) աշխատող։ Ամերիկացի մարդասէր եւ հայասէր անձնաւորութիւն մը, որ զուտ մահէ փրկեց հազարաւոր հայ եւ յոյն որբեր։ Իր տարած մարդասիրական աշխատանքին համար ան պարգեւատրուած է «Սէն Զավիէռ Խաչ» եւ «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» շքանշաններով։ Իր գործունէութեան արխիւը կը գտնուի [[Աթէնքի Ամերիկեան Դասական Ուսմանց Դպրոց|Աթէնքի Ամերիկեան Դասական Ուսմանց Դպրոցին]], ինչպէս նաեւ «<nowiki/>[[Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն (հիմնարկ)|Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն]]<nowiki/>» հիմնարկութեան (''Near East Relief)'' արխիւներուն մէջ։ == Կենսագրական գիծեր == [[Պատկեր:The Story of Near East Relief, page 229.jpg|ձախից|մինի|Գաղթականները՝ Աթէնք, 1923]] Տորոթի Հորաքս Սաթոն ծնած է Մոնթքլէր, [[Նիու Ճըրզի]], 27 Յունիս 1878-ին։ Ծնողքը եղած են Էտուին եւ Էլիզապէթ Հորաքս։ Ան Մանկապարտիզպանուհիի կրթութիւն ստացած է։ [[Պատկեր:The Story of Near East Relief, page 245.jpg|մինի|Որբերը Յունաստանի որբանողներուն մէջ]] 1918-ին մեկնած է Ֆրանսա, ուր վարած է մարդասիրական օգնութեան զանազան ծրագիրներ։ 1919-ի աշնան Սաթըն վերադարձած է Ամերիկա։ Այդ ժամանակ «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութիւնը փնտռած է մասնագէտ անձնակազմ՝ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ մանկապարտէզներ հիմնելու ծրագիրը վարելու համար։ Կազմակերպութիւնը դիմած է իրեն եւ ան համաձայնած է մէկ տարի կամաւոր աշխատիլ։ 1920-ին հասած է [[Պոլիս|Կ. Պոլիս]], ուր մնացած է վեց ամիս։ Անոր յաջորդ գործուղումը եղած է [[Կովկաս]] եւ մարդասիրական օգնութիւնը շրջանի հայերուն։ Երեւանի մէջ Տորոթի Սաթոն մնացած է մօտաւորապէս մէկ տարի, որպէս «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութեան» ծրագրի պատասխանատու։ Ապա ղրկուած է [[Իզմիթ]], Անատոլիա։ Յունա-թրքական պատերազմի աւարտին եւ բնակչութեան փոխանակման հետեւանքով ([[1923 թուական|1923]], [[Լօզանի Համաժողովը|Լոզանի դաշնագիր]]), անոր վստահուած ու յանձնուած է հարիւրաւոր որբերու՝ հայ եւ յոյն, ինչպէս նաեւ տեղահանուածներու, մէկ երկրէն միւսը վերադարձնելու ծրագրին պատասխանատուութիւնը։ Սաթոն ղրկուած է [[Սելանիկ]], ուր ծառայած է տասնչորս ամիս։ Միայն երեք շաբաթ արձակուրդով Միացեալ Նահանգներու մէջ, Սաթոն շարունակած է աշխատիլ Յունաստանի մէջ մինչեւ [[1926 թուական|1926]]։ Յոյն եւ հայ գաղթականներու վերականգնման առնչութեամբ իր աշխատանքին ճանաչման շնորհիւ Սաթոն պարգեւատրուած է Յունաստանի Գէորգ Բ․ թագաւորին կողմէ (''Croix of St Zaviere'')։ Ան նաեւ արժանացած է «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութեան» Ծառայութեան Շքանշանին։ Տորոթի մահացած է Շարլոթսվիլ, Վիրճինիա, 18 Նոյեմբեր 1970-ին։ == Տորոթի Սաթոնի Նամակներ արխիւ == «Տորոթի Սաթոնի նամակներ» արխիւը, կը բովանդակէ Տորոթիի նամակները ուղղուած իր ընտանիքին՝ Միացեալ Նահանգներ, երբ ան [[Մերձաւոր Արեւելք|Մերձաւոր Արեւելքի]] Օգնութեան անդամ էր [[Պոլիս|Կ. Պոլիսէն]], Հարաւային [[Ռուսիա|Ռուսիայէն]], [[Յունաստան|Յունաստանէն]] ([[Լութրաքի]], [[Քեֆալոնիա (կղզի)|Քեֆալոնիա]], [[Սիրոս (կղզի)|Սիրոս]], [[Թեսաղոնիկէ]])։ Նամակներուն մէջ ան մանրամասնօրէն կը նշէ գործունէութիւնը որ ինք եւ Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութիւնը տարած են գաղթականներուն եւ որբերուն համար (1920-1926): <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/index.php/archives/sutton-finding-aid GR ASCSA-Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան բաժին, Տորոթի Սաթոն{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives1922.gak.gr/index.php/dorothy-horrax-sutton-papers Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան արխիւ GR GL DHS 042 - Տորոթի Սաթոնի Նամակներ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/research/personal-papers-and-archives/gennadius-archival-collections Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան արխիւ՝ OBEL հիմնարկ, Շուետիա{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/research/personal-papers-and-archives/bibliography Հրատարակութիւններ՝ հիմնուած ASCSA-ի Արխիւներուն մէջ կատարուած հետազօտութիւններու վրայ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/events/details/dorothy-horrax-sutton-an-american-near-east-relief-worker-Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան բաժին․ Ձեռնարկ՝ 1920-1926 Տորոթի Հորաքս Սաթոն - Ամերիկացի Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի Աշխատակից, 1920-1926 / 2/11/2016 մինչեւ 2/12/2016․ Ներկայացնող՝ The Gennadius Library, Դասախօս՝ Dr. Eleftheria Daleziou, Historian, Reference Archivist, Gennadius Library Archives{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.academia.edu/21903864/Dorothy_Horrax_Sutton_An_American_Near_East_Relief_Worker_in_the_Service_of_the_Orphans_in_Turkey_and_Greece_1920_1926_ academia.edu - Տորոթի Հորաքս Սաթոն. ամերիկացի Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Աշխատող մը Թուրքիոյ եւ Յունաստանի մէջ ի սպաս որբերուն (1920-1926){{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives1922.gak.gr/index.php/horrax-sutton-dorothy;isaar?sf_culture=en aTOM արխիւ․ Տորոթի Սաթոն, կենսագրութիւն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.archaeology.wiki/blog/agenta/dorothy-horrax-sutton-american-near-east-relief-worker-1920-1926/ archaeology․wiki- Տորոթի Սաթոն, near-east-relief աշխատող, 1920-1926{{ref-en}}]</ref> <ref>[]</ref> <ref>[https://www.archaiologia.gr/blog/agenta/dorothy-horrax-sutton/ archaiologia.gr Տորոթի Սաթոն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://neareastmuseum.com/?locations=greece near east թանգարան - որբերու կրթութիւն, գաղթականներու օգնութեան ձեռք{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://cdm15963.contentdm.oclc.org/digital/collection/relief Oberlin College - Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Թուային Հաւաքածոյ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://findingaids.library.columbia.edu/archives/cul-10126110 Քոլումպիա համալսարան - Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Թուային Հաւաքածոյ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://neareastmuseum.com/archives/ Մերձաւոր Արեւելքի աջակցութիւն, արխիւ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://ctdigitalnewspaperproject.org/2016/05/american-committee-for-armenian-and-syrian-relief-in-world-war-i-era-connecticut/ Առաջին Աշխարհամարտի Շրջանի Քընեքթիքըթի Ամերիկեան Կոմիտէ՝ Նուիրուած Հայ եւ Ասորի Օգնութեան, 27-5-2016{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 232n3xg592641vzm94ia64q25ijwf2q 250318 250317 2026-04-17T10:21:49Z HoMen 269 250318 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Տորոթի Սաթոն|բնագիր անուանում=Dorothy Horrax Sutton|ծնած է=27 Յունիս 1878|ծննդավայր=Մոնթքլէր, Նիու Ճըրզի, Ա․Մ․Ն|քաղաքացիութիւն=ամերիկեան|գործունէութիւն=«Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութեան աշխատող, հայ եւ յոյն որբերու փրկութիւն|աշխատանք=[[Կ. Պոլիս|Կ․Պոլիս]]<br />[[Կովկաս]]<br />[[Յունաստան]]՝ <br />[[Լութրաքի]]<br /> [[Քեֆալոնիա (կղզի)|Քեֆալոնիա]]<br /> [[Սիրոս (կղզի)|Սիրոս]]<br /> [[Թեսաղոնիկէ]]|ծանօթ=|կոչում=}} '''Տորոթի Սաթոն''' ([[Անգլերէն|անգլ․]]՝ Dorothy Horrax Sutton, [[27 Յունիս]] [[1878 թուական|1878]], Մոնթքլէր, [[Նիու Ճըրզի]], [[Ա․Մ․Ն․]] - [[18 Նոյեմբեր]] [[1970]], [[Շարլոթսվիլ]], [[Վիրճինիա]], [[Ա․Մ․Ն․]])․ Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան (Near East Relief) աշխատող։ Ամերիկացի մարդասէր եւ հայասէր անձնաւորութիւն մը, որ զուտ մահէ փրկեց հազարաւոր հայ եւ յոյն որբեր։ Իր տարած մարդասիրական աշխատանքին համար ան պարգեւատրուած է «Սէն Զավիէռ Խաչ» եւ «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» շքանշաններով։ Իր գործունէութեան արխիւը կը գտնուի [[Աթէնքի Ամերիկեան Դասական Ուսմանց Դպրոց|Աթէնքի Ամերիկեան Դասական Ուսմանց Դպրոցին]], ինչպէս նաեւ «<nowiki/>[[Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն (հիմնարկ)|Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն]]<nowiki/>» հիմնարկութեան (''Near East Relief)'' արխիւներուն մէջ։ == Կենսագրական գիծեր == [[Պատկեր:The Story of Near East Relief, page 229.jpg|ձախից|մինի|Գաղթականները՝ Աթէնք, 1923]] Տորոթի Հորաքս Սաթոն ծնած է Մոնթքլէր, [[Նիու Ճըրզի]], 27 Յունիս 1878-ին։ Ծնողքը եղած են Էտուին եւ Էլիզապէթ Հորաքս։ Ան Մանկապարտիզպանուհիի կրթութիւն ստացած է։ [[Պատկեր:The Story of Near East Relief, page 245.jpg|մինի|Որբերը Յունաստանի որբանողներուն մէջ]] 1918-ին մեկնած է Ֆրանսա, ուր վարած է մարդասիրական օգնութեան զանազան ծրագիրներ։ 1919-ի աշնան Սաթըն վերադարձած է Ամերիկա։ Այդ ժամանակ «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութիւնը փնտռած է մասնագէտ անձնակազմ՝ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ մանկապարտէզներ հիմնելու ծրագիրը վարելու համար։ Կազմակերպութիւնը դիմած է իրեն եւ ան համաձայնած է մէկ տարի կամաւոր աշխատիլ։ 1920-ին հասած է [[Պոլիս|Կ. Պոլիս]], ուր մնացած է վեց ամիս։ Անոր յաջորդ գործուղումը եղած է [[Կովկաս]] եւ մարդասիրական օգնութիւնը շրջանի հայերուն։ Երեւանի մէջ Տորոթի Սաթոն մնացած է մօտաւորապէս մէկ տարի, որպէս «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութեան» ծրագրի պատասխանատու։ Ապա ղրկուած է [[Իզմիթ]], Անատոլիա։ Յունա-թրքական պատերազմի աւարտին եւ բնակչութեան փոխանակման հետեւանքով ([[1923 թուական|1923]], [[Լօզանի Համաժողովը|Լոզանի դաշնագիր]]), անոր վստահուած ու յանձնուած է հարիւրաւոր որբերու՝ հայ եւ յոյն, ինչպէս նաեւ տեղահանուածներու, մէկ երկրէն միւսը վերադարձնելու ծրագրին պատասխանատուութիւնը։ Սաթոն ղրկուած է [[Սելանիկ]], ուր ծառայած է տասնչորս ամիս։ Միայն երեք շաբաթ արձակուրդով Միացեալ Նահանգներու մէջ, Սաթոն շարունակած է աշխատիլ Յունաստանի մէջ մինչեւ [[1926 թուական|1926]]։ Յոյն եւ հայ գաղթականներու վերականգնման առնչութեամբ իր աշխատանքին ճանաչման շնորհիւ Սաթոն պարգեւատրուած է Յունաստանի Գէորգ Բ․ թագաւորին կողմէ (''Croix of St Zaviere'')։ Ան նաեւ արժանացած է «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութեան» Ծառայութեան Շքանշանին։ Տորոթի մահացած է Շարլոթսվիլ, Վիրճինիա, 18 Նոյեմբեր 1970-ին։ == Տորոթի Սաթոնի Նամակներ արխիւ == «Տորոթի Սաթոնի նամակներ» արխիւը, կը բովանդակէ Տորոթիի նամակները ուղղուած իր ընտանիքին՝ Միացեալ Նահանգներ, երբ ան [[Մերձաւոր Արեւելք|Մերձաւոր Արեւելքի]] Օգնութեան անդամ էր [[Պոլիս|Կ. Պոլիսէն]], Հարաւային [[Ռուսիա|Ռուսիայէն]], [[Յունաստան|Յունաստանէն]] ([[Լութրաքի]], [[Քեֆալոնիա (կղզի)|Քեֆալոնիա]], [[Սիրոս (կղզի)|Սիրոս]], [[Թեսաղոնիկէ]])։ Նամակներուն մէջ ան մանրամասնօրէն կը նշէ գործունէութիւնը որ ինք եւ Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութիւնը տարած են գաղթականներուն եւ որբերուն համար (1920-1926): <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/index.php/archives/sutton-finding-aid GR ASCSA-Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան բաժին, Տորոթի Սաթոն{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives1922.gak.gr/index.php/dorothy-horrax-sutton-papers Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան արխիւ GR GL DHS 042 - Տորոթի Սաթոնի Նամակներ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/research/personal-papers-and-archives/gennadius-archival-collections Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան արխիւ՝ OBEL հիմնարկ, Շուետիա{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/research/personal-papers-and-archives/bibliography Հրատարակութիւններ՝ հիմնուած ASCSA-ի Արխիւներուն մէջ կատարուած հետազօտութիւններու վրայ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/events/details/dorothy-horrax-sutton-an-american-near-east-relief-worker-Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան բաժին․ Ձեռնարկ՝ 1920-1926 Տորոթի Հորաքս Սաթոն - Ամերիկացի Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի Աշխատակից, 1920-1926 / 2/11/2016 մինչեւ 2/12/2016․ Ներկայացնող՝ The Gennadius Library, Դասախօս՝ Dr. Eleftheria Daleziou, Historian, Reference Archivist, Gennadius Library Archives{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.academia.edu/21903864/Dorothy_Horrax_Sutton_An_American_Near_East_Relief_Worker_in_the_Service_of_the_Orphans_in_Turkey_and_Greece_1920_1926_ academia.edu - Տորոթի Հորաքս Սաթոն. ամերիկացի Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Աշխատող մը Թուրքիոյ եւ Յունաստանի մէջ ի սպաս որբերուն (1920-1926){{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives1922.gak.gr/index.php/horrax-sutton-dorothy;isaar?sf_culture=en aTOM արխիւ․ Տորոթի Սաթոն, կենսագրութիւն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.archaeology.wiki/blog/agenta/dorothy-horrax-sutton-american-near-east-relief-worker-1920-1926/ archaeology․wiki- Տորոթի Սաթոն, near-east-relief աշխատող, 1920-1926{{ref-en}}]</ref> <ref>[]</ref> <ref>[https://www.archaiologia.gr/blog/agenta/dorothy-horrax-sutton/ archaiologia.gr Տորոթի Սաթոն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://neareastmuseum.com/?locations=greece near east թանգարան - որբերու կրթութիւն, գաղթականներու օգնութեան ձեռք{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://cdm15963.contentdm.oclc.org/digital/collection/relief Oberlin College - Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Թուային Հաւաքածոյ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://findingaids.library.columbia.edu/archives/cul-10126110 Քոլումպիա համալսարան - Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Թուային Հաւաքածոյ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://neareastmuseum.com/archives/ Մերձաւոր Արեւելքի աջակցութիւն, արխիւ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://ctdigitalnewspaperproject.org/2016/05/american-committee-for-armenian-and-syrian-relief-in-world-war-i-era-connecticut/ Առաջին Աշխարհամարտի Շրջանի Քընեքթիքըթի Ամերիկեան Կոմիտէ՝ Նուիրուած Հայ եւ Ասորի Օգնութեան, 27-5-2016{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 6itscpmo4kkmtz58sy4aqjttqbv4lf1 250319 250318 2026-04-17T10:23:17Z HoMen 269 /* Կենսագրական գիծեր */ 250319 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Տորոթի Սաթոն|բնագիր անուանում=Dorothy Horrax Sutton|ծնած է=27 Յունիս 1878|ծննդավայր=Մոնթքլէր, Նիու Ճըրզի, Ա․Մ․Ն|քաղաքացիութիւն=ամերիկեան|գործունէութիւն=«Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութեան աշխատող, հայ եւ յոյն որբերու փրկութիւն|աշխատանք=[[Կ. Պոլիս|Կ․Պոլիս]]<br />[[Կովկաս]]<br />[[Յունաստան]]՝ <br />[[Լութրաքի]]<br /> [[Քեֆալոնիա (կղզի)|Քեֆալոնիա]]<br /> [[Սիրոս (կղզի)|Սիրոս]]<br /> [[Թեսաղոնիկէ]]|ծանօթ=|կոչում=}} '''Տորոթի Սաթոն''' ([[Անգլերէն|անգլ․]]՝ Dorothy Horrax Sutton, [[27 Յունիս]] [[1878 թուական|1878]], Մոնթքլէր, [[Նիու Ճըրզի]], [[Ա․Մ․Ն․]] - [[18 Նոյեմբեր]] [[1970]], [[Շարլոթսվիլ]], [[Վիրճինիա]], [[Ա․Մ․Ն․]])․ Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան (Near East Relief) աշխատող։ Ամերիկացի մարդասէր եւ հայասէր անձնաւորութիւն մը, որ զուտ մահէ փրկեց հազարաւոր հայ եւ յոյն որբեր։ Իր տարած մարդասիրական աշխատանքին համար ան պարգեւատրուած է «Սէն Զավիէռ Խաչ» եւ «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» շքանշաններով։ Իր գործունէութեան արխիւը կը գտնուի [[Աթէնքի Ամերիկեան Դասական Ուսմանց Դպրոց|Աթէնքի Ամերիկեան Դասական Ուսմանց Դպրոցին]], ինչպէս նաեւ «<nowiki/>[[Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն (հիմնարկ)|Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն]]<nowiki/>» հիմնարկութեան (''Near East Relief)'' արխիւներուն մէջ։ == Կենսագրական գիծեր == [[Պատկեր:The Story of Near East Relief, page 229.jpg|ձախից|մինի|Գաղթականները՝ Աթէնք, 1923]] Տորոթի Հորաքս Սաթոն ծնած է Մոնթքլէր, [[Նիու Ճըրզի]], 27 Յունիս 1878-ին։ Ծնողքը եղած են Էտուին եւ Էլիզապէթ Հորաքս։ Ան Մանկապարտիզպանուհիի կրթութիւն ստացած է։ [[Պատկեր:The Story of Near East Relief, page 245.jpg|մինի|Որբերը Յունաստանի որբանողներուն մէջ]] 1918-ին մեկնած է Ֆրանսա, ուր վարած է մարդասիրական օգնութեան զանազան ծրագիրներ։ 1919-ի աշնան Սաթըն վերադարձած է Ամերիկա։ Այդ ժամանակ «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութիւն» կազմակերպութիւնը փնտռած է մասնագէտ անձնակազմ՝ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ մանկապարտէզներ հիմնելու ծրագիրը վարելու համար։ Կազմակերպութիւնը դիմած է իրեն եւ ան համաձայնած է մէկ տարի կամաւոր աշխատիլ։ 1920-ին հասած է [[Պոլիս|Կ. Պոլիս]], ուր մնացած է վեց ամիս։ Անոր յաջորդ գործուղումը եղած է [[Կովկաս]] եւ մարդասիրական օգնութիւնը շրջանի հայերուն։ Երեւանի մէջ Տորոթի Սաթոն մնացած է մօտաւորապէս մէկ տարի, որպէս «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութեան» ծրագրի պատասխանատու։ Ապա ղրկուած է [[Իզմիթ]], Անատոլիա։ Յունա-թրքական պատերազմի աւարտին եւ բնակչութեան փոխանակման հետեւանքով ([[1923 թուական|1923]], [[Լօզանի Համաժողովը|Լոզանի դաշնագիր]]), անոր վստահուած ու յանձնուած է հարիւրաւոր որբերու՝ հայ եւ յոյն, ինչպէս նաեւ տեղահանուածներու, մէկ երկրէն միւսը վերադարձնելու ծրագրին պատասխանատուութիւնը։ Սաթոն ղրկուած է [[Սելանիկ]], ուր ծառայած է տասնչորս ամիս։ Միայն երեք շաբաթ արձակուրդով Միացեալ Նահանգներու մէջ, Սաթոն շարունակած է աշխատիլ Յունաստանի մէջ մինչեւ [[1926 թուական|1926]]։ == Պարգեւներ == Յոյն եւ հայ գաղթականներու վերականգնման առնչութեամբ իր աշխատանքին ճանաչման շնորհիւ Սաթոն պարգեւատրուած է Յունաստանի Գէորգ Բ․ թագաւորին կողմէ (''Croix of St Zaviere'')։ Ան նաեւ արժանացած է «Մերձաւոր Արեւելքի Աջակցութեան» Ծառայութեան Շքանշանին։ == Մահ == Տորոթի մահացած է Շարլոթսվիլ, Վիրճինիա, 18 Նոյեմբեր 1970-ին։ == Տորոթի Սաթոնի Նամակներ արխիւ == «Տորոթի Սաթոնի նամակներ» արխիւը, կը բովանդակէ Տորոթիի նամակները ուղղուած իր ընտանիքին՝ Միացեալ Նահանգներ, երբ ան [[Մերձաւոր Արեւելք|Մերձաւոր Արեւելքի]] Օգնութեան անդամ էր [[Պոլիս|Կ. Պոլիսէն]], Հարաւային [[Ռուսիա|Ռուսիայէն]], [[Յունաստան|Յունաստանէն]] ([[Լութրաքի]], [[Քեֆալոնիա (կղզի)|Քեֆալոնիա]], [[Սիրոս (կղզի)|Սիրոս]], [[Թեսաղոնիկէ]])։ Նամակներուն մէջ ան մանրամասնօրէն կը նշէ գործունէութիւնը որ ինք եւ Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութիւնը տարած են գաղթականներուն եւ որբերուն համար (1920-1926): <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/index.php/archives/sutton-finding-aid GR ASCSA-Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան բաժին, Տորոթի Սաթոն{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives1922.gak.gr/index.php/dorothy-horrax-sutton-papers Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան արխիւ GR GL DHS 042 - Տորոթի Սաթոնի Նամակներ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/research/personal-papers-and-archives/gennadius-archival-collections Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան արխիւ՝ OBEL հիմնարկ, Շուետիա{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/research/personal-papers-and-archives/bibliography Հրատարակութիւններ՝ հիմնուած ASCSA-ի Արխիւներուն մէջ կատարուած հետազօտութիւններու վրայ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.ascsa.edu.gr/events/details/dorothy-horrax-sutton-an-american-near-east-relief-worker-Աթէնքի Ամերիկեան Դպրոցի դասական ուսումնասիրութեան բաժին․ Ձեռնարկ՝ 1920-1926 Տորոթի Հորաքս Սաթոն - Ամերիկացի Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի Աշխատակից, 1920-1926 / 2/11/2016 մինչեւ 2/12/2016․ Ներկայացնող՝ The Gennadius Library, Դասախօս՝ Dr. Eleftheria Daleziou, Historian, Reference Archivist, Gennadius Library Archives{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.academia.edu/21903864/Dorothy_Horrax_Sutton_An_American_Near_East_Relief_Worker_in_the_Service_of_the_Orphans_in_Turkey_and_Greece_1920_1926_ academia.edu - Տորոթի Հորաքս Սաթոն. ամերիկացի Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Աշխատող մը Թուրքիոյ եւ Յունաստանի մէջ ի սպաս որբերուն (1920-1926){{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archives1922.gak.gr/index.php/horrax-sutton-dorothy;isaar?sf_culture=en aTOM արխիւ․ Տորոթի Սաթոն, կենսագրութիւն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.archaeology.wiki/blog/agenta/dorothy-horrax-sutton-american-near-east-relief-worker-1920-1926/ archaeology․wiki- Տորոթի Սաթոն, near-east-relief աշխատող, 1920-1926{{ref-en}}]</ref> <ref>[]</ref> <ref>[https://www.archaiologia.gr/blog/agenta/dorothy-horrax-sutton/ archaiologia.gr Տորոթի Սաթոն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://neareastmuseum.com/?locations=greece near east թանգարան - որբերու կրթութիւն, գաղթականներու օգնութեան ձեռք{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://cdm15963.contentdm.oclc.org/digital/collection/relief Oberlin College - Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Թուային Հաւաքածոյ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://findingaids.library.columbia.edu/archives/cul-10126110 Քոլումպիա համալսարան - Մերձաւոր Արեւելքի Օգնութեան Թուային Հաւաքածոյ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://neareastmuseum.com/archives/ Մերձաւոր Արեւելքի աջակցութիւն, արխիւ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://ctdigitalnewspaperproject.org/2016/05/american-committee-for-armenian-and-syrian-relief-in-world-war-i-era-connecticut/ Առաջին Աշխարհամարտի Շրջանի Քընեքթիքըթի Ամերիկեան Կոմիտէ՝ Նուիրուած Հայ եւ Ասորի Օգնութեան, 27-5-2016{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} lvb3i839ew9wk063c8o1pze2uy1mpss