Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 2486 250530 248091 2026-04-23T16:14:02Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250530 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Արմէն Գարօ''' (բուն անունով Գարեգին Փաստրմաճեան, {{ԱԾ}}<ref>{{Cite web|url=http://www.badanegan.com/2010-11-21-13-02-48/2010-11-21-17-24-48/328-----1872-1923.html|title=ԱՐՄԷՆ ԳԱՐՕ - (ԳԱՐԵԳԻՆ ՓԱՍՏՐՄԱՃԵԱՆ, 1872-1923)|last=Baghdassarian|first=Serouj|date=|website=www.badanegan.com|publisher=|language=en-gb|accessdate=2018-02-16|archive-date=2017-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170603184853/http://www.badanegan.com/2010-11-21-13-02-48/2010-11-21-17-24-48/328-----1872-1923.html|dead-url=yes|archivedate=2017-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170603184853/http://www.badanegan.com/2010-11-21-13-02-48/2010-11-21-17-24-48/328-----1872-1923.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://hairenik.com/vfp/armen-garo/|title=Armen Garo [1872–1923] {{!}} Hairenik|last=|first=|date=|website=hairenik.com|publisher=|language=en-US|accessdate=2018-02-16|archive-date=2018-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711190924/https://hairenik.com/vfp/armen-garo/|dead-url=yes}}</ref>), ՀՅԴ ականաւոր առաջնորդներէն մէկը, դեսպան, [[Նեմեսիսի Գործողութիւն|«Նեմեսիս» գործողութեան]] կազմակերպիչներէն մէկը։ == Կենսագրութիւն == Գարօ եղած է [[Կարին|Կարնոյ մէջ]] ամենահարուստ ընտանիքներէն մէկուն զաւակը: Անոր հայրը հայերուն եւ թուրքերուն կողմէ յարգուած [[Յարութիւն Փաստրմաճեան]]ն էր, իսկ մեծ հայրը՝ Խաչատուր Էֆենտին, որ նոյնպէս եղած էր յայտնի դէմք մը Կարնոյ մէջ, սակայն [[Օսմանեան Կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] տեղի կառավարիչներուն հրահանգով սպաննուած էր 1872-ին ոստիկաններու կողմէ օր ցերեկով, Կարնոյ յայտնի շուկային մէջ, առանց որեւէ ոստիկանական-կառավարական յանցանքի կամ մեղադրանքի: === Վաղ տարիները, 1891-1903 թուականներ === Գարօ 1891-ին կ'աւարտէ [[Կարին|Կարնոյ]] Սանասարեան վարժարանը, իսկ 1894-ին, 22 տարեկան հասակին, կը մեկնի [[Ֆրանսա]], Նանսիի համալսարան ընդունուելու եւ գիւղատնտեսութիւն ուսանելու նպատակով: Գարոյի նպատակը համալսարանը աւարտելէ ետք, ծննդավայր վերադառնալով, Կարնոյ դաշտերուն մէջ, [[եւրոպա]]կան մակարդակի գիւղատնտեսութիւն սկսիլն էր։ Այս ծրագիրին մասին ան խօսած էր նաեւ իր հօր՝ Յարութիւնին հետ, որ շատ լաւ տրամադրուած, խոստացած էր իր ամբողջ նիւթական կարողութիւնը տրամադրել, ծրագիրը իրականացնելու համար: 1895-ի Համիտեան ջարդերուն լուրը կը հասնի Գարոյին, ու երեք ամիս շարունակ տունէն ոչ մէկ լուր ստանալով, Դեկտեմբերին, Կարնոյ ֆրանսական հիւպատոսին միջոցով նամակ մը կը ստանայ, որուն մէջ կը յայտնէին, թէ իր ընտանիքը ողջ - առողջ է: Գարոյին համար իր ընտանիքէն անկախ, կար նաեւ իր հարազատ ժողովուրդը, իր ազգը, որ սուրէ անցած էր։ [[Զէյթուն]]ի մէջ սկսած ապստամբութիւնը կը փոթորկէ Գարոյին սիրտը: Ան իր յուշերուն մէջ կը գրէ․ {{քաղվածք|Եկան 1895-ի Հոկտեմբեր եւ Նոյեմբեր սեւ ամիսները, երբ [[Հայաստան]]ի բոլոր քաղաքներն ու գիւղերը ներկուեցան անմեղ հայերու արիւնով: Լրագիրներու պատմածին նայելով՝ 300,000 հայեր կոտորուեցան այդ երկու ամիսներուն ընթացքին, եւ ի փոխարէն այդ բոլորին, ո՛չ մէկ թուրքի կամ քիւրտի քիթը արիւնած էր, բացի Զէյթունէն, որ զէնքը ձեռքին կը դիմադրէր թրքական բանակներուն: Ես ամօթէս գետինը մտայ իմ ֆրանսացի ընկերներուս առջեւ, իսկ կատարուած ոճիրը ցնցեց իմ ամբողջ էութիւնս:|}} Գարօ իր յուշերուն մէջ կը գրէ նաեւ, ինչպէս խրախուսուած է այդ ապստամբութեան մասնակցելու․ {{քաղվածք|[[Նանսի]]ի հայ ուսանողներս՝ թիւով 26 հոգի՝ ժողով - ժողովի վրայ կը գումարէինք, որոշելու համար մեր ընելիքը, այս ահռելի ոճրագործութեան հանդէպ: Կը յիշեմ ժողովի մը ժամանակ, երբ գարեջուրի բաժակները շարուած էին մեր սեղանին վրայ եւ ինքզինք Հնչակեան կոչող բնիկ Տրապիզոնցի [[Երուանդ Մինասեան]]ը երկար խօսելէ ետք, առաջարկեց բոլորիս ուսումը ձգել եւ երթալ մեր ժողովուրդին վրէժը լուծելու, բոլորս միաձայն որոշեցինք անոր ըսածն ընել:|}} 26 ուսանողներէն կը մնայ 4 ուսանող՝ Գարօն, Հրաչը (Հայկ Թիրեաքեան), Սարգիս Սրենց ու Լեւոն Նեվրուզ (երկուքն ալ [[Ռոտոստոցի]]): Անոնք չորսով, նամակ մը կը գրեն [[Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութիւն|Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան Կուսակցութեան]] պաշտօնական օրգան «Հնչակ»-ի խմբագրութեան գրասենեակին, [[Լոնտոն]], [[Անգլիա]] եւ հատ մըն ալ կ'ուղարկեն [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան]] պաշտօնական օրգան «[[Դրօշակ]]»-ի խմբագրութեան գրասենեակին, [[Ժընեւ]], [[Շուէտ]]: Անոնք կ'առաջարկեն իրենց պատրաստակամութիւնը [[Զէյթուն]] երթալու եւ կամ մասնակցելու որեւէ վրէժխնդիր ձեռնարկի մը: [[Լոնտոն]]էն պատասխան կը ստանան, թէ ամէն տեսակի յարաբերութիւն կտրուած է Զէյթունի հետ, բայց անոնք պատրաստ էին, Գարոյին ու իր ընկերներուն նիւթական օգնութիւնը տեղ հասցնելու: Գարօ կը գրէ․ «Մեր վրայ կը խնդային Լոնտոնի մեր փոլիթիկոսները – ուսանող եւ դրամական օգնութիւ՞ն: Եւ յետոյ, քանի որ «ամէն յարաբերութիւն կտրուած էր», եւ մարդ ու զէնք չէին կրնար հասցնել, դրամը ինչպէ՞ս պիտի հասցնէին»: Ժընեւէն՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան «[[Դրօշակ]]»-ի խմբագրութենէն կը ստանան մօտաւորապէս հետեւեալ նամակը. «Զէյթունի հետ հաղորդակցութիւն չունինք, բայց պիտի փորձենք զինուած խումբ մը ուղարկել օգնութեան: Իսկ վրէժխնդրութեան ձեռնարկը որոշած ենք [[Պոլիս|Պոլսոյ]] մէջ կազմակերպել- աւելի մանրամասն տեղեկութեանց համար լաւ կ'ըլլայ, որ գաք Ժընեւ միասին խօսելու»: Անոնք ճամբայ կ'ելլեն դէպի Ժընեւ, ուր ճամբու ընթացքին Հրաչ քանի մը անգամ կը փորձէ զինք Դաշնակցական մկրտել, սակայն չի յաջողիր, իսկ Գարօ կը պատասխանէ՝ «Երթանք տեսնենք ի՞նչ մարդիկ են, կրնա՞նք հետերնին գործակցիլ»: Գարօ եւ ընկերները կը հասնին Ժընեւ Դեկտեմեբեր 1895-ին, ուր ՀՅ Դաշնակցութիւնը անոնց կը ներկայացնէ իր 3 ծրագիրները: Առաջին, որքան կարելի է շուտ զինուած խումբ մը կազմակերպել [[Եգիպտոս]] եւ [[Կիպրոս]]՝ Զէյթունի օգնութեան հասնելու համար. Երկրորդ՝ Պոլսոյ մէջ վրէժխնդրական գործ մը կատարել ուժանակի եւ ռումբերու գործակցութեան եւ երրորդ՝ զինուած խումբեր կազմակերպել [[Պարսկաստան]]ի մէջ, վրէժ լուծելու համար քրտական այն ցեղերէն, որոնք յայտնի դարձած էին իրենց վայրագութիւններով: Հրաչ կը մեկնի [[Կոստանդնուպոլիս|Պոլիս]], իսկ Գարօ կ'որոշէ Զէյթունի օգնութեան հասնիլ ու կ'անցնի Նանսի, Ֆրանսա, կը կարգաւորէ ուսման հարցերը, որմէ ետք հասնելով [[Եգիպտոս]], ապա [[Կիպրոս]], քանի մը կամաւորներով կը սկսի զէնք ու զինամթերք հայթայթել, հասցնելու համար Զէյթունի ապստամբութիւններուն: Այս աշխատանքը կիսատ կը մնայ, երբ Փետրուար 1896-ին, Զէյթուն կը ստիպուի անձնատուր ըլլալ, եւ [[Եւրոպա]]կան միջամտութիւններուվ, [[Սուրիա|Սուրիոյ]], [[Հալէպ]] քաղաքին մէջ համաձայնագիր մը կը կնքուի այս հարցով: Ան Ժընեւէն հրահանգ կը ստանայ անցնելու Պոլիս, մասնակցելու միւս աշխատանքին, որուն կը համաձայնի այն պայմանով, որ Պոլսոյ մէջ նախապատրաստական աշխատանքներուն համար շատ չմնայ, նկատի առնելով, որ շատ ծանօթներ ու հայրենակիցներ ունէր հոն: Պոլսոյ Դաշնակցական Կեդրոնական Կոմիտէին հետ կը համաձայնի սպասել [[Յունաստան]]ի մէջ, յաջորդ նամակին: Ան Մայիսի վերջը կը մեկնի [[Փիրէա|Փիրէ]], իբրեւ պարսիկ, իսկ անունը՝ Արիս Արզումանով: Գարօ Փիրէայի մէջ շատ վատ օրեր կը տեսնէ, իր մեծահարուստ ընտանիքը լքած իբրեւ ուսանող երիտասարդ, արդէն նետուած յեղափոխական գործին, իր օրապահիկը ճարելու համար, կը ստիպուի դիմել հիւրանոցներու տնօրէնութիւններուն, բեռնակիր-ծառայ աշխատելու, սակայն չի յաջողիր: Կիպրոսի մէջ, ան իր բարեկամներուն ձեռքով պատրաստուող կերպնկալէ փոքր թռչուններ սարքելու աշխատանքը դիտած էր ժամերով, քանի մը առիթներով, այն մտածումով, որ «օր մը պէտք կ'ըլլայ յեղափոխական կեանքին մէջ»: Այդպէս ալ կ'ընէ մինչեւ Պոլիսէն հասնի սպասուած նամակը: Գարօ Յունաստանի մէջ պատահմամբ կը հանդիպի Կարապետ Աղա անունով մարդու մը, որ իր հօր մօտիկ բարեկամն էր, ու զինք կը ճանչնայ, հակառակ որ Գարօ կը փորձէ օձիքը ազատել անոր ձեռքէն: Կարապետ Աղա Գարոյին իր զաւակին պէս կը հոգայ: Պատրաստակամութիւն կը յայտնէ, ընտանեկան խռովութիւններ ունեցած ըլլալու պարագային հաշտեցնել Գարօն իր հօր հետ, նոյնիսկ հոգալ իր ուսանողական ծախսերը մինչեւ աւարտէ, միայն Գարօ դառնար Ֆրանսա, ու իր բառերով՝ «յեղափոխութեան մէջ մտնելով խենթութիւն չ'ընէր»: Գարօ վճռած էր մասնակցիլ վրէժխնդրական գործին, երբ Յուլիսին, [[Բաբգէն Սիւնի]]ի (Պետրոս Բարեան) նամակը կը հասնի Փիրէ: Թէեւ Կարապետ աղան օրեր շարունակ շատ հայրական խրատներ տուած էր իրեն, սակայն ան իր հնարամտութեամբ, զինք Ֆրանսա ճամբելու պահուն, նաւահանգիստը, իր հօր ընկերը՝ Կարապետ աղան, շփոթի մատնելով, կը բարձրանայ [[Իզմիր]] գացող Իտալական նաւը: Գարօ Պոլիս կը հասնի 7 Օգոստոս-ին, ու կը սկսի [[Պանք Օթոմանի Գրաւում|Պանք Օթոմանի]] գրաւման նախապատրաստական աշխատանքները<ref>{{Cite news|url=https://www.radioyan.com/%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%A3%D5%AB%D5%B6-%D6%83%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%B3%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%A7%D5%B6-%D5%A3%D5%A1%D6%80%D6%85/|title=Գարեգին Փաստրմաճեան «Արմէն Գարօ» - Radio YAN - Armenian Radio Station|last=|first=|date=2012-03-28|work=|newspaper=Radio YAN - Armenian Radio Station|language=en-US|via=}}</ref>, որուն ընթացքին կը ստանձնէ ղեկավարի պաշտօն, Հրաչի ու [[Բաբգէն Սիւնի]]ի կողքին: Պանք Օթոմանի գրաւման ատեն, Գարոյին վիճակուած էր պանքի աշխատակիցները պահել դրամատան ներսը, եւ հսկել անոնց ապահովութեան: Սակայն երբ գործողութեան ղեկավար Բաբգէն Սիւնի իր վրայ կրած ռումբերու պայթիւնէն կը նահատակուի, ան կը ստանձնէ գործողութեան պատասխանատուի պարտականութիւնը: Պանք Օթոմանի գործողութեան աւարտին, Գարօ իր ընկերներուն հետ, Եւրոպական պետութիւններու ներկայացուցիչ Մաքսիմովի երաշխիքը ստանալով, կը տարուի [[Մարսէյ]] քաղաք, ուր կը բանտարկուի: 17 օր անարդար բանտարկութենէ ետք կ'անցնի Ժընեւ, ուր կ'աւարտէ Բնագիտութեան եւ Քիմիագիտութեան ճիւղը, բարձրագոյն աստիճանով, ու մեկնելով Թիֆլիս, [[Վրաստան]], 1901-ին կը հիմնէ տարրալուծարան մը (Laboratory): 1903-ին կարեւոր դեր կ'ունենայ եկեղեցական կալուածներու դէմ համաժողովրդական ըմբոստութեան կազմակերպումին մէջ։ === 1905 - 1908 թուականներ === 1905-ին, [[Պաքու]]ի, [[Երեւան]]ի ու [[Նախիջեւան (քաղաք)|Նախիջեւանի]] հայութեան կոտորածները արդէն սկսած էին, յայտնի՝ իբրեւ Հայ-Թաթարական կռիւներ, իսկ գաւառներուն մէջ, ինքնապաշտպանութիւն կազմակերպուած էր։ Գարոյին կը յանձնուի [[Թիֆլիս]]ի հայութեան պաշտպանութիւնը, ու 500 երիտասարդներով եւ 200 զէնքով, կը պաշտպանէ հայկական թաղամասերը: Երիտասարդութիւնը ոգեւորուած շրջանին մէջ տիրող Ռուսական յեղափոխութեան յաղթանակի մթնոլորտէն, կ'առաջարկեն գործակցիլ Վրացիներուն հետ, ներխուժել Մետեխի բանտը եւ ազատել քաղաքական բանտարկեալները: Գարօ շատ խիստ կը մերժէ այդ առաջարկը, որ հիասթափութիւն կը ստեղծէ անոնց մէջ։ Գարոյին խօսքերն ու որոշումները հետագային ցոյց կու տան անոր հեռատես դիւանագիտական ու քաղաքական վերիվայրումներուն լրջօրէն հետեւող ու անոնց հիմնման վրայ ճիշդ որոշումներ տուող գործիչ ըլլալու իրականութիւնը: Անոնք՝ [[Թիֆլիս]]ի հայութեան պաշտպանները, կը սկսին նոյնիսկ [[Ռուսիա|Ռուս]] սպաները խուզարկել, թրքաց կողմ զէնք ու զինամթերք անցընելու կասկածներով: Օր մը վրացի բանագնացներ կու գան հայոց կեդրոնը եւ կը փորձեն համոզել զանոնք անձնատուր ըլլալու եւ հաշտուելու թուրքերուն հետ, յայտարարելով, թէ թուրքերը 14,000 կանոնաւոր զինեալ ուժերով պաշարած են քաղաքը, թէ հայերը իրենց 500 կռուողներով անկարող են պաշտպանելու քաղաքը պատճառ դառնալով անմեղ վրացիներու եւ հայերու անտեղի ջարդին: Այս յայտարարութիւնները կը յուսահատեցնեն ներկայ եղող կարգ մը ղեկավարները, որոնք ամէն կողմէ ճնշում կը բանեցնեն Գարոյին վրայ՝ ենթարկուելու եւ ընդունելու թուրքերու նուաստացուցիչ պայմանները։ Սակայն Արմէն Գարօ կտրուկ կերպով մերժելով կը յանդիմանէ իր ընկերները, որոնք հաւատալով վրացիներու սուտերուն, կ'ուզեն անձնատուր ըլլալ 5000 քոսոտ թուրքերու, եւ երդում կ'ընէ թէ հաշտութիւն կնքելու պարագային ինք անձամբ պիտի յարձակի թուրքերուն վրայ կռիւը վերսկսելու համար։ Այս յախուռն ու խիստ կեցուածքը իր ազդեցութիւնը կը գործէ եւ ներկաները կ'որոշեն մերժել անձնատուութեան եւ հաշտութեան առաջարկները, եւ ետ կ'ուղարկեն վրացի բանագնացները։ Եւ իսկապէս յաջորդ օրերուն երեւան կու գայ անոնց սուտը, եւ քանի մը օրուան յուսահատ կռիւէ ետք, թուրքերը իրենք հաշտութիւն կ'առաջարկեն։ 1908-ին, Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, Դաշնակցութիւնը խորհրդարանական իր ցուցակին վրայ, Կարնոյ շրջանէն, կ'առաջադրէ Արմէն Գարոյի թեկնածութիւնը եւ երէկի ահաբեկիչը կ'ընտրուի Օսմանեան Խորհրդարանի պատգամաւոր։ Արմէն Գարօ շատ լաւ կը ճանչնար թրքական մոլեռանդութիւնը, որպէսզի հաւատք չ'ընծայէր իթթիհատական ազատախոհական նշանաբաններուն։ Ռուբէնի հետ միասին՝ հայութիւնը զինելու եւ, սեւ ու մութ օրուան նախատեսութեամբ, ինքնապաշտպանութեան մեր կռուանները ամրապնդելու ուղեգիծին դրօշակիրներէն կը դառնայ։ [[Երիտասարդ Թուրքերու Յեղափոխութիւն|Երիտ-Թուրքերու յեղափոխութենէն]] ետք, Արմէն Գարօ կ'ընտրուի երեսփոխան, Էրզրումի նահանգէն, ու 4 տարի, կը մնայ [[Կոստանդնուպոլիս]]: Այս մասին, Գարօ կը վկայէ, որ «ՀՅԴ երեսփոխանները խիստ ընդդիմութիւն ցոյց չէին տար, որովհետեւ ընդդիմադիրները Սուլթան Համիտի քաղաքականութեան կողմնակիցներն էին»: 1908-ին ընտրուած է թուրքական խորհրդարանի անդամ<ref>{{Cite web |url=http://www.arfd.info/hy/?p=16250 |title=Դէմքեր Եւ Իրադարձութիւններ |accessdate=2016-03-14 |archive-date=2016-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322183156/http://www.arfd.info/hy/?p=16250 |dead-url=yes |archivedate=2016-03-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160322183156/http://www.arfd.info/hy/?p=16250 |deadurl=yes }}</ref>: === Ա. համաշխարհային պատերազմ === 1914-ին, Գարօ կը միանայ Թիֆլիսի մէջ ստեղծուած Հայոց Ազգային Խորհուրդին, որուն հիմնական աշխատանքն էր Կամաւորական խումբերու ստեղծումը: Նոյն տարին, թուրքերը կը մերժեն Գարոյին թեկնածութիւնը երեսփոխանական ընտրութիւններուն, որուն մասին Գարօ կը գրէ, թէ եթէ ընտրուէր, ինքն ալ պիտի դառնար մէկը այն բոլոր գործիչներէն ու յայտնի դէմքերէն, որոնք կը ձերբակալուին ու աքսորի ճամբուն կը սպաննուին, [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութեան]] ընթացքին: Մեծ էր Գարոյին դերը Կամաւորական երկրորդ խումբի ստեղծման աշխատանքներուն, որուն հրամանատարը կը դառնայ, երբ Նոյեմբեր 1914-ին, ճակատամարտի ընթացքին կը վիրաւորուի Հայկական Կամաւորական Երկրորդ Գունդի Հրամանատար Դրօն ([[Դրաստամատ Կանայեան]]), մինչեւ Մարտ 1915: 1915-ին, Գարօ [[Վան]]ի ազատագրման մարտերուն մասնակցած հայկական ուժերու հրամանատարներէն մէկն էր, ու առաջիններէն մէկը, որ Ռուսական զօրքերուն հետ առաջինը կը մտնէ [[Վան]] քաղաքը: === Մահը === Գարօ, 1917-ի Գարնան, կը մեկնի [[Միացեալ Նահանգներ]], իբրեւ ներկայացուցիչ Հայոց Ազգային Խորհուրդին ու Հայոց Կաթողիկոսին: 1918-ի անկախութենէն ետք ան պաշտօնապէս կը նշանակուի [[Ուաշինկթըն]]ի մօտ Հայաստանի դեսպան եւ իր ջանքերով [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկա]] պաշտօնապէս կը ճանչնայ անկախ Հայաստանի հանրապետութիւնը։ Սակայն Հայաստանի խորհրդայնացումը կը խորտակէ իր բոլոր երազներն ու յոյսերը եւ ան կը դառնայ Սփիւռքի մէջ Մասիսի կարօտով տառապող հայորդի մը։ Հետզհետէ առողջութիւնը քայքայուելով ան կը տկարանայ եւ ի վերջոյ յաւիտենապէս աչքերը կը փակէ 23 Մարտ 1923-ին, Ժընեւի մէջ, իբրեւ վերջին փափաք ունենալով թաղուիլ իր սիրելի Հայաստանի հողին վրայ, որուն համար ան նուիրած էր իր ամբողջ կեանքը: == Արմէն Գարօ Մարդը == Արմէն Գարոյի ազնուութիւնն ու ընկերասիրութիւնը երեւան կու գան կանուխ հասակէն։ Արդարեւ, երբ տակաւին Սանասարեան վարժարանի աշակերտ էր, օր մը ինք եւ իր ընկերը ատրճանակով մը խաղացած ատեն կը տեսնուին ուսուցիչի մը կողմէ։ Գարօն կը ստիպէ ընկերոջ փախչիլ եւ ինք առանձին կը ստանձնէ պատասխանատուութիւնը, որովհետեւ իր չքաւոր ընկերը խելացի աշակերտ մըն էր եւ այդ դէպքը կրնար պատճառ դառնալ անոր դպրոցէն աքսորումին։ Այսպէս, հակառակ խիստ պատիժներուն եւ դպրոցէն վտարուելու սպառնալիքին, Գարօ տեղի չի տար եւ չի մատներ իր ընկերը։ Ի վերջոյ, իր բոլոր ընկերներուն օժանդակութեան եւ իր յամառութեան շնորհիւ կը յաջողի ազատիլ պատիժներէն եւ փրկել իր ընկերը մինչեւ իսկ վտարում աչք առնելով։ Արմէն Գարոյի բարոյական վեհութեան եւ հայրենասիրութեան ցայտուն օրինակը կը հանդիսանայ նաեւ հետեւեալ դէպքը։ 1895-ին, երբ ան Նանսիի մէջ ուսանող էր, տեղի կ'ունենան 1895-1896 հայկական ջարդերը եւ Զէյթունի հերոսական ապստամբութիւնը՝ թուրք բռնատիրութեան դէմ։ Երբ այս լուրերը կը հասնին Նանսի, Արմէն Գարօ եւ իրեն նման ուրիշ հայ ուսանողներ յուզուած կը դիմեն Լոնտոն եւ Ժընեւ, հնչակեան եւ դաշնակցական կեդրոնները, որպէսզի զիրենք եւս ղրկեն Զէյթուն, կռուելու հայ ժողովուրդի կողքին։ Այս առթիւ, ան ընտանիքին կը գրէ յուզիչ նամակ մը, ուր կ'ըսէ թէ իրեն համար այլեւս անկարելի էր անտարբեր հանդիսատեսի դիրքին մէջ մնալ, երբ իր ազգին գոյութիւնը խնդրոյ առարկայ էր, ուստի ուսումը կը ձգէր վրէժխնդրութեան համար, եւ ներողութիւն կը խնդրէր այն ցաւին համար, որ իրենց պիտի պատճառէր։ Կենսուրախ այս մեծ հայուն սիրտը անբուժելիօրէն կը հիւանդանայ 1915-ին, երբ թրքական կառավարութիւնը ի գործ կը դնէ հայ ժողովուրդը բնաջնջելու ցեղասպանական իր ահաւոր ծրագիրը։ Մեծ Եղեռնի օրերուն Արմէն Գարօ կը գտնուէր Թիֆլիս եւ, իր անզօրութեան մէջ կատաղած՝ վիրաւոր առիւծի նման, հիւանդագին կը տանի սահմանի միւս կողմէն հասնող թրքական ոճրագործութեան արիւնալի լուրերը: Իր յուշերուն մէջ արձանագրուած է, որ Սասնոյ վերապրող հայութեան գաղթական բազմութիւնները դէպի [[Արարատեան Դաշտ]] առաջնորդող [[Ռուբէն Տէր Մինասեան|Ռուբէնը]] դիմաւորելով՝ Արմէն Գարօ ջղագար դիտողութիւն կատարած է, թէ «ինչո՞ւ դուն ողջ մնացիր»… Հայաստանն ու հայութիւնը զգետնած ազգային աղէտին ծանրագոյն տարողութեամբ եւ նշանակութեամբ միայն կրնայ իր բացատրութիւնը գտնել Արմէն Գարոյի սիրտին հիւանդացումը, որմէ չի կրնար բուժուիլ Հայկական Յեղափոխութեան Յանդուգն Ասպետը. մինչեւ իսկ Հայասպանութեան պատասխանատուներու արդարահատոյց մահապատիժի ենթարկած [[Նեմեսիսի Գործողութիւն|Նեմեսիսի գործողութեան]] ղեկավարման մէջ իր ունեցած վճռական դերակատարութիւնը բաւարար բալասան չեն ըլլար Գարոյին մեծ Ցաւը մեղմացնելու համար։ {{քաղվածք|Օրերով սենեակէս դուրս չէի գար. կը ծխէի անվերջ եւ կը քալէի անդադար սենեակիս մէջ, եւ երբ յոգնած կը փորձէի քիչ մը քնանալ, սոսկալի երազներէս վեր կը ցատկէի անկողինէս։ Դիակներու անվերջ կոյտեր կ'երեւային աչքերուս, եւ այդ կոյտերուն մէջէն կը նշմարէի իմ պաշտելի մայրիկիս գեղեցիկ աչքերը, քոյրերս ու եղբայրներս իրենց սիրունիկ փոքրիկներով, եւ բոլոր աչքերն ալ դէպի ինձ դարձած։ Արցունքներէն խեղդուելով վեր կ'ելնէի ու կը փորձէի կարդալով լուսցնել գիշերը:|}} {{քաղվածք|հոգուս խորքին մէջ համոզուած էի, որ այսքան անարդարութիւն անպատիժ չէր մնալու, որ թափուած արիւնը ի զուր պիտի չանցնի եւ որ պատմութիւնը օր մը իր վրէժը պիտի լուծէ ռուսական եւ թրքական կայսրութիւններէն:|}} Այդպէս ալ, մինչեւ 27 Մարտ 1923-ի գիշերը իր վերջին ու մահացու սրտի կաթուածը, Արմէն Գարօ երբեք չի կրնար հաշտուիլ իր ժողովուրդին ցեղասպանութեան եւ հայրենի բնօրրանին հայաթափման դառն եւ դաժանագոյն իրականութեան հետ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == * [https://data.bnf.fr/fr/15571227/gareguine_pasdermadjian/Garéguine Pasdermadjian (1872-1923)] *[http://www.aztagdaily.com/archives/398990?hilite=%27%D4%B3%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%A3%D5%AB%D5%B6%27%2C%27%D5%93%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%B3%D5%A5%D5%A1%D5%B6%27 Ուաշինկթընի Մէջ Արմէն Գարոյի Կիսանդրիի Բացման Արարողութիւն.] * [http://aztag32.rssing.com/browser.php?indx=56539322&item=7501 Հարիւր Դէմք` Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան Հիմնադրութեան Հարիւրամեակին] * [https://hairenikweekly.com/2018/07/01/35639 Ուաշինկթըն.- Արմէն Գարոյի Կիսանդրիի Բացում]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Հայ Պատանիի Գիրք, Ա. Հատոր։ {{Արտաքին յղումներ}} {{DEFAULTSORT:Գարօ, Արմէն}} [[Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ վրիժառուներ]] [[Ստորոգութիւն:9 Փետրուարի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:23 Մարտի մահեր]] a3zmger0r1hpsz2oqtmwn9ozwls31hv 0 2651 250532 250294 2026-04-23T19:34:32Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250532 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | պատկեր = Grigor Narekatsi 1.jpg | նկարագրութիւն = Գրիգոր Նարեկացիի [[Մանրանկարչութիւն|մանրանկարը]] ([[1173]] թուականի ձեռագիրէն) | ծնած է = [[951]] | ծննդավայր = Նարեկ | վախճանած է = [[1003]] | մահուան վայրը = Նարեկ | ազգութիւն = Հայ | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = [[Մատեան Ողբերգութեան]] | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսուն = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ եւ մրցանակներ = Տիեզերական եկեղեցւոյ դոկտոր<ref name="newsva">[http://www.news.va/en/news/pope-francis-declares-armenian-saint-doctor-of-the Pope Francis declares Armenian saint Doctor of the Church] {{ref-en}}</ref><ref name="doctor">{{Cite web |url=http://www.tert.am/am/news/2015/02/23/narekaci/1598629 |title=Վատիկանը Գրիգոր Նարեկացիինն «Տիեզերական եկեղեցու դոկտորի» տիտղոս է շնորհել |accessdate=2015-11-11 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133133/http://www.tert.am/am/news/2015/02/23/narekaci/1598629 |dead-url=yes }}</ref> | կայքէջք = <!-- {{url|}} --> | ստորագրութիւն = }} '''Գրիգոր Նարեկացի''' ({{ԱԾ}}), հայ միջնադարեան հոգեւորական, քրիստոնեայ աստուածաբան, բանաստեղծ, երաժիշտ եւ [[փիլիսոփայ]]։ Գրիգոր Նարեկացի կը համարուի հայ գրականութեան վերածննդեան հիմնադիրը, Հայ վերածննդեան [[Փիլիսոփայութիւն|փիլիսոփայական]] միտքի գագաթը։ Ծնած է [[Վասպուրական|Վասպուրական նահանգի]] [[Ռշտունի]] գաւառի [[Նարեկ գիւղ]]ին մէջ։ Ուսուցիչները եղած են, առաջին հերթին, հայրը՝ Խոսրով Անձեւացի, եւ հօրեղբայրը։ Գրիգոր Նարեկացիի գործերէն մեզի հասած են իր հռչակաւոր «[[Մատեան Ողբերգութեան|Մատեան Ողբերգութեան»]]<nowiki/>ը, այլ բանաստեղծական գործեր, մեկնութիւններ, գործեր եւ այլն։ Դառնալով հայկական միջնադարու մեծագոյն բանաստեղծը, անոր ազդեցութիւնը զգալի է յաջորդ դարաշրջաններու բանաստեղծութեան վրայ՝ մինչեւ մեր օրերը։ Փետրուար [[2015]]-ին, [[Հռոմ]]ի [[Ֆրանչիսկոս Պապ]]<nowiki/>ը «Տիեզերական եկեղեցւոյ դոկտորի» տիտղոս շնորհած է Գրիգոր Նարեկացիին <ref>{{Cite web|url=https://www.asbarez.am/archives/215706|title=Վատիկանը Ս. Գրիգոր Նարեկացիին Շնորհեց Տիեզերական Եկեղեցւոյ Վարդապետի|last=|date=2015-02-23|website=Asbarez - Armenian|language=en-US|accessdate=2026-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=ՍՈՒՐԲ ԳՐԻԳՈՐ ՆԱՐԵԿԱՑԻԻՆ ՏԻԵԶԵՐԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՎԱՐԴԱՊԵՏ ՀՌՉԱԿՈՒՄԸ|website=www.jamanak.com|accessdate=2026-04-17}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Հնագոյն ձեռագիրներուն մէջ, բանաստեղծին ստեղծագործութիւններուն եւ ինքնակենսագրական բնոյթի յիշատակութիւններուն մէջ, Գրիգոր Նարեկացիի կեանքին մասին շատ քիչ տեղեկութիւններ պահպանուած են։ Յայտնի է, որ Նարեկացի ծնած է [[Վասպուրական]] նահանգի Ռշտունի գաւառին մէջ, [[Վանայ լիճ]]ի հարաւային ափերուն գտնուող Նարեկ գիւղին մէջ 951-ին։ Նարեկացի Անձեւացեաց գաւառի Խոսրով եպիսկոպոսի որդին էր։ Մանուկ հասակէն կապուած էր Ռշտունեաց աշխարհի Նարեկ գիւղի վանքի հետ, ուր եղբօրը հետ կրթուած եւ դաստիարակուած էր ժամանակի ամենազարգացած մարդոցմէ մէկուն՝ [[Անանիա Նարեկացի]]ին քով, որ նաեւ Գրիգորի մօր հօրեղբայրն էր։ Իւրացնելով դպրոցի մատենադարանի թարգմանական եւ ինքնուրոյն ձեռագիր կրօնափիլիսոփայական գրականութիւնը՝ Գրիգոր Նարեկացի հետագային դարձած է ուսման այդ կեդրոնի սիւներէն մէկը։ Ուսումը ստանալէ ետք, Գրիգոր վարդապետ կը ձեռնադրուի նոյն [[Նարեկայ վանք]]ին մէջ եւ կը ստանայ Նարեկացի անունը։ Իր հարուստ գիտելիքներուն եւ անբասիր վարքին շնորհիւ, Նարեկացի շուտով մեծ համբաւի տէր կը դառնայ։ Անոր մասին կը կը հիւսուին զանազան աւանդութիւններ, որոնց մէկ մասը բանաւոր կամ գրական մշակումով մեզի հասած են։ Յայտնի է նաեւ, որ մեծ հռչակ վայելող Նարեկացի ունեցած է թշնամիներ՝ հոգեւոր դասի բարձր շրջաններէն։ Ան տարբեր պատճառներով մեղադրուած եւ նոյնիսկ հոգեւոր դատարան կանչուած է։ Կ'ենթադրուի, որ Նարեկացի հալածուած է թոնդրակեաններու աղանդին պատկանելուն կամ հակումներ ունենալուն համար: Գրիգոր Նարեկացի վախճանած է 1003-ին եւ թաղուած Նարեկայ վանքին մէջ։ Անոր գերեզմանը երկար ժամանակ ուխտատեղի եղած է շրջակայ հայ բնակչութեան համար։ Ըստ աւանդութեան՝ Նարեկացի ճգնած է ներկայիս իր անունը կրող քարայրին մէջ։ == Նարեկացիի ստեղծագործութիւնները == Գրիգոր Նարեկացիէն մնացած են մեծ թիւով գործեր՝ «Մեկնութիւն երգոց երգոյն Սողոմոնի», չորս ներբող, գանձեր, տաղեր (թիւով 30-էն աւելի), «Մատեան ողբերգութեան» չափածոյ աղօթագիրքը, թուղթեր եւ այլ գործեր։ Այդ երկիրներէն լաւագոյնները տաղերն են եւ «Մատեան ողբերգութեան» քնարական չափածոյ աղօթագիրքը։ === Մատեան ողբերգութեան === [[Պատկեր:Saint Gregory Of Narek.jpg|մինի|ձախից|Գրիգոր Նարեկացիի նկարը [[Վատիկան]]ի մէջ]] Նարեկացիէն՝ մեզի հասած գրական ժառանգութեան կարեւորագոյն ստեղծագործութիւնը «Մատեան ողբերգութեան»ն է, որ հայ միջնադարեան գրականութեան միտքի ամենամեծ արգասիքն է, մարդկութեան ստեղծած գեղարուեստական մեծագոյն արժէքներու թիւին կը պատկանի։ Աղօթագիրքը ամփոփումն է այն լաւագոյնին, զոր ստեղծած է հայ քերթողական միտքը հնագոյն ժամանակներէն մինչեւ Ժ. դար։ Աղօթագիրքը բաղկացած է 95 գլուխներէ։ Ժանրային առումով անիկա քնարական-հոգեւոր է։ Յայտնի չէ, թէ քանի տարուան ընթացքին գրուած է աղօթագիրքը, սակայն աւարտած է մահէն մէկ տարի առաջ՝ 1002-ին։ Աղօթագիրքը գրաբարէն աշխարհաբարի վերածած է [[Մկրտիչ Խերանեան]]։ Հայ գրականութեան մէջ բազմաթիւ են աշխարհաբար թարգմանութիւնները։ [[Վազգէն Գէորգեան]] թարգմանած է աղօթագիրքին ծաղկաքաղը։ Գրականութեան պատմութեան մէջ Նարեկացին թերեւս առաջինն է, որ լայնօրէն օգտագործած է բաղաձայնութիւնը, ոտանաւորին երաժշտութեան համար։ Աղօթագիրքը յայտնի է «Նարեկ» անունով։ Զանազանուելով քնարական բանաստեղծութիւններու միւս հեղինակներէն՝ Նարեկացի պատմողական բնոյթի տարրեր բնաւ չէ օգտագործած։ Բայց բանաստեղծութիւնը էապես ունի իր սկիզբն ու վերջը, ներքին գարգացման կուռ միասնութիւնն ու ամբողջականութիւնը։ Բանաստեղծութեան մէջ խտացած են բանաստեղծին ողբերգական ապրումները, տարակոյսները, թէ ինք կրնա՞յ միանալ Աստուծոյ։ Ան կը տարակուսի,թէ՝ կրնա՞յ հասնիլ իր իտէալին՝ Աստուծոյ, որովհետեւ հետզհետէ կ'աճին իր մեղքերը։ Մինչդեռ Աստուծոյ հասնելու համար պէտք է մարդու գործերն ու վարմունքները, յոյզերն ու զգացումները մաքուր ըլլան ամէն տեսակի թերութիւններէ, ամէն տեսակի բացասական գիծերէ։ Կատարեալ մաքրութեան հասնելու համար, մարդ պէտք է ամէն ձեւով խոստովանի ու դատապարտէ իր վատ արարքները եւ մեղքերը։ Բանաստեղծը ինքզինքին մեղքեր ու յանցանքներ կը վերագրէ, կը դատապարտէ այն բոլոր բացասականը, զոր նկատած է մարդկային կեանքին ու իրականութեան մէջ։ Ան կը նկատէ, որ մարդկային ծնունդներէն ոչ մէկը իրեն չափ մեղաւոր չէ եղած, որովհետեւ չէ կրցած միտքի երիվարը բանականութեան սանձով կանգնեցնել եւ, «... մութ խորհուրդներու մէջէն սլանալով», մարդոց գործած բոլոր հին չարիքներուն նորերը։ Նոյնիսկ արարիչին դէմ նենգամիտ գտնուած է, ըմբոստացած, աստուածամարտ մտածումներ ունեցած է ու չէ վախցած անոր սպառնալիքներէն։ «Մատեան ողբերգութեան» մէջ ան կ'ըսէ. - Սպառնացար, եւ ոչ զարհուրեցայ, Արգահատեցեր՝ եւ ոչ երբեք լուայ, Որ է ապստամբութեան յայտնի նշանակ։ Կործանելու սարսափներուն յաճախ կը յաջորդէ փրկուելու յոյսը՝ մեղքերու խոստովանութեան հետ կապուած։ Աղօթագիրքին արտակարգ յուզիչ, ընթացքը կ'աւարտի լաւատեսութեան յաղթանակով, փրկութեան եւ աստուածային էութեան հետ միանալու՝ աստուածանալու հաւատքով։ Ինչպէս որոշ խորհրդազգածներ, այնպէս ալ խորհրդազգած Գրիգոր Նարեկացի կատարելութեան ձգտող մարդու իտէալը՝ ստեղծած է յառաջացնելով կատարեալ էակի՝ Աստուծոյ պաշտամունքը։ Ան կը լուծէ մարդ եւ Աստուած, բնութիւն եւ Աստուած յարաբերութիւնը։ Աստուած ամէնուրեք է եւ ամէն ինչի մէջ: - Զի դու միայն ես երկնքում անճառ եւ երկրում՝ անզնին, Գոյութեան տարրերի մէջ եւ աշխարհի բոլոր ծագերում, Սկիզբն ամէն ինչի, եւ ամէն ինչի մէջ՝ ամբողջ լրումով։ Աղօթագիրքին բովանդակութեան զարգացման ինքնատիպութիւնը, յոյզերու, տրամադրութիւններու արտայայտութիւնն ու պատկերացումը կը պահանջէին բանաստեղծական նորանոր հնարներ ու միջոցներ։ Բանաստեղծը խորապէս գիտակցած է իր ստեղծագործութեան էութեան առանձնայատկութիւններուն եւ, անոնց համապատասխան, արտայայտչական ձեւեր ստեղծելու անհրաժեշտութիւնը։ թէ՛ մարդկային կեանքի իրադարձութիւնները, թէ՛ բնութեան երեւոյթները օգտագործուած են բանաստեղծին կողմէ իբրեւեւ համեմատութիւններ ու փոխաբերութիւններ՝ ապրումներու եւ հոգեվիճակներու գեղարուեստական մարմնաւորման համար։ Նարեկացիի փոխաբերութիւնները, համեմատութիւնները, մակդիրները, որոնք բանաստեղծութեան մէջ կը յորդորեն հեղեղի նման, միշտ ինքնատիպ են, համարձակ եւ գեղագիտական բարձր ճաշակի ու զգացողութեան արտայայտութիւն։ Ժամանակի գրական լեզուն՝ գրաբարը, ինչ հարստութեան որ հասած էր պատմիչներու, եկեղեցական գրողներու ու բանաստեղծներու գործերուն մէջ, չէր կրնար Նարեկացիի ստեղծագործական երեւակայութեան անսահման թռիչքը, իրարամերժ խոհերու եւ զգացումներու բոլոր նրբերանգները արտայայտել։ Անոնցմէ առաջ բուն բանաստեղծական լեզուն շատ աւելի աղքատ ու միատարր էր, քան մեր պատմիչներու լեզուն։ Եկեղեցական կանոններուն հետեւիլը կը խանգարէր հոգեւոր երգերու (շարականներու) հեղինակներուն լեզուական նոր մուծումներ կատարել այն աստիճանի, որ անոնց լեզուական անհատականութիւնը գրեթէ կը կորսուէր։ «Մատեան ողբերգութեան» աղօթագիրքին յաւերժ մնայուն գեղարուեստական արժէքը, բովանդակութեան խորութեան ու մեծութեան հետ, պայմանաւորուած է անոր բանաստեղծական արուեստի անսահման հարստութեամբ։ Նարեկացիի բանաստեղծական արտայայտչական միջոցներն ու ձեւերը անսպառ են, բազմազան ու գունագեղ, իսկ բառարանը՝ հայ գրականութեան մէջ ամենահարուստը։ Գրիգոր Նարեկացի գրականութեան մէջ մնաց անգերազանցելի՝ բովանդակութեան համապատասխան ոտանաւորի տարբեր չափեր ստեղծելու եւ օգտագործելու, ռիթմի ու երաժշտականութեան անկրկնելի արդիւնքներու հասնելու հարցին մէջ։ [[Միսաք Մեծարենց]] ճիշդ նկատած է, թէ Նարեկացի «գիտէր ծովաձայն հնչեցնել բառերը»։ Նարեկացի, իբրեւ երաժիշտ, նոր շունչ ու կեանք տուած է հայ միջնադարեան մասնագիտացած երգարուեստին։ Յատկապէս իր տաղերուն երաժշտական բաղադրիչներուն մէջ յաղթահարուած են [[շարական]]ներու հին, ութ-ձայնի դրութեան կապուած եղանակներու կազմութեան՝ տուեալ պատմաշրջանի համար արդէն քարացած ձեւերը։ Ընդհանրապէս նախատեսուած չըլլալով պարտադիր-կիրառական նպատակներու համար՝ տաղերը ազատ մնացած են եկեղեցական կանոնական մտածողութենէն ու աւելի անկաշկանդ (քան, օրինակ, շարականները) հարստացած են ժող-գուսանական արուեստէն եկող կենսունակ տարրերով։ «Մատեան ոդբերգութեան» աղօթագիրքին գեղարուեստական անընդգրկելի մեծութեան ամենացայտուն ապացոյցներէն է մեր գրականութեան վրայ ձգած անոր հսկայական ազդեցութիւնը։ Անկէ սորված եւ ներշնչուած են ոչ միայն միջնադարու, այլեւ նոր ժամանակներու հայ բանաստեղծութեան նշանաւոր դէմքերը։ «Մատեան ողբերգութեան» աղօթագիրքը, ամբողջական կամ մասնակի, թարգմանուած է մօտաւորապէս 30 լեզուներու։ == Գանձերը == [[Պատկեր:Grigor Narekatsi.JPG|մինի|Նարեկացիի պատկերը Մոսկուայի Ս. Խաչ մայր տաճարի պատին]] Նարեկացիի ստեղծագործութիւններուն մէջ առանձին տեղ կը գրաւեն գանձերը՝ գրուած յատուկ տօնին երգուելու նպատակով։ Պահպանուած են շուրջ տասը գանձեր, ուր կը գովաբանեն տօնին խորհուրդը։ Գանձերը սերած են աւանդական քարոզէն եւ ունին քարոզին բնորոշ ձեւական յատկանիշներ։ Գանձերը առաջին կիրառողը եղած է Գրիգոր Նարեկացին։ «Գանձ» անունը կը ծագի Նարեկացիի ստեղծագործութիւններէն, որոնք կը սկսին «Գանձ» բառով՝ որմով կը պահպանուի հեղինակին անուան սկզբնադիրը եւ ամբողջութեան մէջ դուրս կը բերէ «Գրիգորի երգ» ծայրակապը։ Նարեկացիի գանձերուն բնորոշ են հետեւեալ յատկանիշները. գանձերու առաջին տուներուն մէջ կը փառաբանուի տուեալ տօնը կամ սուրբին յիշատակը, իւրաքանչիւր տուն կ'աւարտի կրկներգով:Վերջին հատուածներուն մէջ առկայ են ննջեցեալներուն ողորմութեան արժանացնելու եւ աղաչողին սէր եւ բարի գործեր պարգեւելու մասին աղօթքներ, գանձերը կ'աւարտին հին քարոզներէն վերցուած տողերով։ == Տաղերը == Նարեկացիէն պահպանուած են նաեւ շուրջ երկու տասնեակ տաղեր, որոնք իրենց բովանդակութեամբ կը կապուին գանձերուն հետ, որովհետեւ նուիրուած են եկեղեցական որոշ տօներու։ Նարեկացի տաղերուն մէջ արտայայտած է կրօնական տրամադրութիւններ եւ գաղափարներ՝ իրական կեանքէ քաղուած պատկերներով։ Այս ձեւով ան օտար բանաստեղծութենէն ընդօրինակած է աւանդական որոշակի ձեւեր եւ բանաստեղծութեան մէջ ներդրած է սեփական ընկալումներու շնորհիւ ինքնուրոյն պատկերներ գործածելու սկզբունքը։ Տաղերուն մեծ մասը իրենց գաղափարական բովանդակութեամբ եւ արտայայտչական ձեւերով կ'արտացոլան Ժ. դարու հասարակական կեանքի տեղաշարժերը։ Ճիշդ է, տաղերուն մէջ մարդու ներաշխարհին, անոր խոհերուն ու ապրումներուն պատկերները դեռ այնքան խոր չեն, բայց «Մատեան ողբերգութեան» մէջ անոնք կը հասնին գերօրինակ ուժի ու բարձրութեան։ Գեղեցկութեան իտէալը սովորաբար կը մարմնաւորէ տիրամայրը։ Անոր ամենավառ արտայայտութիւններէն է «Տաղ Վարդավառի»-ն, որ հեղինակին լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն է։ Վարդի եւ շուշանի գոյնզգոյն ծաղիկներու պատկերներով հեղինակը կը նկարագրէ Քրիստոսի Պայծառակերպութեան աւետարանական դրուագը։ Իր չափազանց հարուստ գիտելիքներու եւ անբասիր վարքին շնորհիւ Նարեկացի շուտով մեծ համբաւ կը շահի։ Անոր մասին կը հիւսուին զանազան աւանդութիւններ, որոնց մէկ մասը բանաւոր կամ գրական մշակումով մեզի հասած է։ «Տաղ Ծննդեան»-ին մէջ հեղինակը կը ներկայացնէ [[Աստուածածին]]ը իր ողջ գեղեցկութեան մէջ՝ նկարագրելով նոյնիսկ Աստուածածնին հանդերձանքը։ Եթէ մինչ այդ Աստուածածինը կը ներկայացուէր շարականներուն մէջ իբրեւ կանանց մէջ ամենագովելին եւ բարեխօս իր Որդւոյն առջեւ, ապա Նարեկացիի քով աւանդական այս մօտեցումը առաջինը ըլլալով փոխուած է։ Նարեկացիի արժէքաւոր ստեղծագործութիւններէն է նաեւ «Յարութեան տաղը»։ Այստեղ կը ներկայացուին, թէ ինչպէս [[Մասիս]]ի լանջէն կ'իջնէ սայլը, զոր քաշող սայլապանը կը նմանի [[Մովսէս Խորենացի|Խորենացի]]ի նկարագրած [[Հայկ Նահապետ|Հայկ նահապետ]]ին։ == Այլ == Նարեկացիի առաջին մեծ աշխատանքը «Երգ երգոցի» մեկնութիւնն է՝ գրուած 977-ին, [[Վասպուրական]]ի [[Անձեւացեաց գաւառ]]ի [[Գուրգէն-Խաչիկ]] իշխանի պատուէրով։ Նարեկացի այստեղ կը զարգացնէ այն միտքը, թէ մարմնաւորի, առարկայականի, տեսանելիի միջոցով [[Սողոմոն]] արտայայտած է աստուածայինը, որովհետեւ աշխարհն ալ Աստուծոյ արարչագործութեան արդիւնք է, եւ աստուածայինը դրսեւորած է առարկայական աշխարհին մէջ. «Ի ձեռս մարմնաւորաց տեսցուք զհոգեւորս»։ Ըստ Նարեկացիի՝ տղամարդու եւ կնոջ սէրը, որ հարսի եւ փեսայի սէր է, երբ կ'օրհնուի [[Ս.Պսակ|Ս. Պսակ]]ով, զուրկ չէ Հոգիի շնորհքէն։ Հետեւաբար՝ սուրբ ընտանիքի գաղափարը Նարեկացիի հիմք կու տայ արդարացնելու տղամարդու եւ կնոջ սէրը։ Նարեկացիի գրիչին կը պատկանի նաեւ «Ապարանից խաչի պատմութիւն» վերնագրով երկ մը, զոր գրած է Մոկաց աշխարհի [[Ապարանք (արեւմտահայերէն )|Ապարանք]] գիւղի վանական համալիրի կառուցման առիթով։ Գեղարուեստական արժէք կը ներկայացնեն նաեւ Նարեկացիի «Ճառ ներբողի» եւ «Գովեստ երգաբանութեան Տիրուհւոյն» ներբողեանները՝ նուիրուած Սուրբ Աստուածածինին։ == Մեծերը Գրիգոր Նարեկացիի մասին == Նարեկացի կարապետն ու մարգարէն էր աստուածային ողորմութեան։ Դժուար է գտնել որեւէ մէկը, որ հաւասարի անոր մարդկային սրտին մէջ թեւաւորուած անդնդային թշուառութիւնները քննելու առումով։ == Գործերը == «Մատեան ողբերգութեան» բանաստեղծութիւն, 95 գլուխով «Տաղ ծննդեան» «Տաղ յայտնութեան» «Տաղ յարութեան» «Տաղ վարդավառի» «Տաղ ջրօրհնեաց» «Տաղ Աստուածածնի» «Տաղ համբարձման» «Տաղ Տեառնընդառաջի» «Տաղ Քառասուն Մանկանց» «Տաղ Ղազարոսի յարութեան» «Տաղ Հովհաննէս Մկրտիչի» «Տաղ Հոգեգալստեան» «Տաղ Եկեղեցւոյ» «Տաղ Գրիգոր Լուսաւորիչի» «Տաղ Վերափոխման» «Տաղ Խաչի» «Տաղ Առաքելոց» «Մեղեդի ծննդեան» == Երկերու մատենագիտութիւն == * Գիրք աղօթից, [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1702, 697 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1726, 432 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1736, 568 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1755, 576 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1763, 640 էջ: * Բանք աղօթից, [[Վենետիկ]], 1763, 312 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1774: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1782, 640 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1789, 371 էջ: * Գիրք աղօթից, Վենետիկ, 1789, 394 էջ: * Մեկնութիւն Երգոց երգոյն Սողովմոնի, Վենետիկ, 1789, 216 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1790, 350 էջ: * Գիրք աղօթից, [[Վենետիկ]], 1795, 429 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1802, 410 էջ: * Աղօթամատոյց պատկերազարդեալ, Վենետիկ, 1804, 296 էջ: * Դրութիւնք յոգնաթախանձ բանից օգտակարաց, Կ. Պոլիս, 1806, 402 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1807: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Վենետիկ, 1807, 404 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1812, 410 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1821, 390 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1822, 488 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1826, 410 էջ: * Ճառք, գանձք եւ տաղք, Վենետիկ, 1827, 487 էջ: * Մատենագրութիւնք, Վենետիկ, 1827, 487 էջ: * Յորում Պատմութիւն սրբոյ Ապարանից, ներբողք ի ս. Յակոբ հայրապետ Մծբնայ, հանդերձ գանձիւք հոգւոյն սրբոյ եւ եկեղեցւոյ եւ խաչին, Վենետիկ, 1827, 253 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1829, 408 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1832, 439 էջ: * Ողբերգութիւն, Վենետիկ, 1833, 636 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, ա. տ., 1834, 649 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1835, 439 էջ: * Գիրք աղօթից, Կ. Պոլիս, 1836, 488 էջ: * Նարեկ աղօթից, Կ. Պոլիս, 1839, 439 էջ: * Մատենագրութիւնք, Վենետիկ, 1840, 536 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Վենետիկ, 1844, 600 էջ: * Նարեկ (Գիրք աղօթից), Կ. Պոլիս, 1844, 588 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Ստամբուլ|Կ. Պոլիս]], 1845, 388 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1847, 416 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1850, 384 էջ: * Ողբերգութիւն, Վենետիկ, 1851, 600 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1852, 430 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1858, 368 էջ: * Ողբերգութիւն, Փարիզ, 1860, 424 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1864, 476 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1866, 333 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Իզմիր|Զմիւռնիա]], 1867, 518 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երուսաղէմ, 1868, 518 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Զմիւռնիա, 1870, 520 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Կ. Պոլիս, 1870, 483 էջ: * Ողբերգութիւնք, [[Երուսաղէմ]], 1875, 396 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երուսաղէմ, 1886, 480 էջ: * Ողբերգութիւն, [[Վենետիկ]], 1893, 648 էջ: * Աշխարհաբար Նարեկ, Կ. Պոլիս, 1902, 516 էջ: * Մատենագրութիւնք, [[Թբիլիսի|Տփղիս]], 1905, 396 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, [[Գահիրէ]], 1926, 368 էջ: * Նարեկ (Ողբերգութիւն), Կ. Պոլիս, 1926, 549 էջ: * Ողբերգութիւն, Վենետիկ, 1926, 734 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, [[Երուսաղէմ]], 1931, 628 էջ: * Ողբերգութիւն, Երուսաղէմ, 1936, 780 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Բուենոս Այրես|Պուէնոս Այրէս]], 1948, 338 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1950, 484 էջ: * Գիրք աղօթից, Իսթանպուլ, 1954, 776 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Իսթանպուլ, 1955, 129 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1956, 509 էջ: * Տաղեր, Երեւան, 1957, 128 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 1960, 409 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1960, 520 էջ: * Ողբերգութիւն, Երուսաղէմ, 1964, 773 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երուսաղէմ, 1966, 488 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], [[Երեւան]], 1970, 128 էջ: * Մատյան ողբերգության: Տաղեր, Երեւան, 1979, 655 էջ: * Տաղեր եւ գանձեր, Երեւան, 1981, 312 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Երեւան]], 1985, 1124 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Անթիլիաս]], 1986, 341 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Պէյրութ]], 1990, 112 էջ: * Տաղեր, Երեւան, 1991, 142 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 1994, 470 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Թեհրան]], 1996, 501 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 1996, 388 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Երեւան, 1999, 472 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Անթիլիաս, 1999, 496 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2001, 412 էջ: * Խրատ ուղիղ հաւատքի եւ առաքինի մաքուր վարքի, Անթիլիաս, 2002, 189 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2003, 592 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Թեհրան, 2003, 597 էջ: * Մատեան ողբերգութեան եւ այլ երկասիրութիւնք, Անթիլիաս, 2003, 726 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2003, 652 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2004, 688 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Պէյրութ, 2004, 93 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2005, 626 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, [[Անթիլիաս]], 2005, 496 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2007, 644 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]]: Տաղեր, Երեւան, 2007, 472 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2008, 484 էջ: * Աղոթագիրք, Էջմիածին, 2009, 214 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2010, 484 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2011, 484 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, [[Վաղարշապատ|Էջմիածին]], 2012, 656 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2012, 640 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Էջմիածին, 2013, 632 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2013, 644 էջ: * Մատյան ողբերգության, Էջմիածին, 2013, 456 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]]: Տաղեր, Երեւան, 2013, 592 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2013, 640 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2014, 356 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2014, 548 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2014, 553 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Երեւան, 2014, 626 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2014, 648 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2015, 490 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2015, 493 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Էջմիածին, 2015, 688 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Երեւան, 2015, 688 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2015, 758 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Թեհրան, 2015, 760 էջ: * Մատեան ողբերգութեան, Երեւան, 2016, 592 էջ: * Մատյան ողբերգության, Երեւան, 2016, 425 էջ: * [[Մատյան ողբերգության]], Էջմիածին, 2016, 688 էջ: * Նարեկ աղօթամատեան, Երեւան, 2016, 656 էջ: == Գրականութիւն == * Չօպանեան Ա., Դէմքեր, Փարիզ, 1924։ * Աբեղեան Մ., Հայոց հին գրականութեան պատմութիւն, գիրք 1, Ե., 1944։ *Մկրտիչ Մկրեան, Գրիգոր Նարեկացի, Ե., Երեւանի համալսարանի հրատարակչութիւն, 1951, 306 էջ։ * Թահմիզեան Ն., Կոմիտասը եւ Նարեկացու տաղերը, «ԲԵՀ», 1969, N 3։ * Читая Нарекаци, Е., 1974. *Զաւէն Աւետիսեան, Նարեկացիին Մատեանը, Ե., 2004։ *Dorfmann-Lazarev, Igor (2006) '«Manto terrestre dell’immagine solare»: Note sul linguaggio cristologico di Gregorio di Narek.' In: Mahe, J.P. and Zekiyan, B.L., (eds.), Saint Grégoire de Narek: théologien et mystique. Rome: PIO, pp.&nbsp;113–138. (Orientalia Christiana Analecta, vol. 275). *Սամուէլ Պօղոսեան «Իմ Նարեկացին», Երեւան,2007 http://grigornarekaci.su/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305030357/http://grigornarekaci.su/ |date=2016-03-05 }} *Հրաչիկ Միրզոյեան, Նարեկացագիտական հետազօտութիւններ (յօդուածների ժողովածու), Ե., ԵՊՀ, 2010, 395 էջ։ * Ս.Պօղոսեան, «Գրիգոր Նարեկացիին «Հաւատարմատը» , Եր.2015 http://grigornarekaci.su/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305030357/http://grigornarekaci.su/ |date=2016-03-05 }} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Միջնադարեան բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ աստուածաբաններ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ երաժիշտներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] s66vqcbhc8v57ny3uolgvx2643rue9g 0 5157 250536 246816 2026-04-24T02:49:31Z Surajr7 14347 250536 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ նկար | անուն = Նորապսակները/Մահացած սիրեկանները | բուն անուն = A Bridal Couple / Les amants trépassés | պատկեր = Schwäbischer Meister um 1470 001.jpg | նկարիչ = [[Շուապիա]]յէն անյայտ նկարիչ, [[Ուլմա]]յի վարպետ | տարի = 1470 | բարձրութիւն = 62,3 / 62,5 | լայնք = 36,5 / 40 | նիւթ = փայտ | թանգարան = Քլիւլենտի գեղարուեստի թանգարան, Ստասպուրկի տաճարի թանգարան }} '''Նորապսակները''' (անգլ.՝ A Bridal Couple, գերմ.՝ Bildnis eines stehenden Brautpaares) / Մահացած սիրեկանները (ֆր.՝ Les amants trépassés), 1470-ին Շուապիայէն անյայտ նկարչի կողմէ նկարուած 2 կտաւ։ Տեմպերա՝ փայտի վրայ։ «Նորապսակները» կը ցուցադրուին Քլիւլենտի գեղարուեստի թանգարանէն ներս, իսկ «Մահացած սիրեկանները»՝ Ստասպուրկի տաճարի թանգարանէն ներս ([[Ֆրանսա]])։ Կտաւներու այս համադրումը ի յայտ եկաւ 15-րդ դարու կէսերուն եւ պէտք է խորհրդանշէր մահուան առջեւ մարդկային կեանքի փխրունութիւնն ու ապարդիւնութիւնը<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.musees-strasbourg.org/index.php?page=Peinture|title=|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=|archive-date=2016-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401174618/http://www.musees-strasbourg.org/index.php?page=Peinture|dead-url=yes}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.chefsdoeuvre.org/2013/12/les-amants-trepasses.html|title=Les amants trépassés|last=|first=|date=|website=www.chefsdoeuvre.org|publisher=|language=|accessdate=|archive-date=2016-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222102451/http://www.chefsdoeuvre.org/2013/12/les-amants-trepasses.html|dead-url=yes}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=http://www.clevelandart.org/art/1932.179|title=A Bridal Couple {{!}} Cleveland Museum of Art|last=|first=|date=|website=www.clevelandart.org|publisher=|language=|accessdate=}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=http://www.clevelandart.org/blog/2015/02/09/searching-romance-cleveland-museum-art|title=Finding Romance at the Cleveland Museum of Art|last=marketingintern|first=|date=2015-02-09|work=|newspaper=Cleveland Museum of Art|language=|access-date=|via=|archive-date=2016-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160102091746/http://www.clevelandart.org/blog/2015/02/09/searching-romance-cleveland-museum-art|dead-url=yes}}</ref>։ «Սիրահարները» ազնուականներ են, որոնք կը հաստատեն անոնց վառ ժամանակակից հանդերձանքը (փեսացուն հագնուած է միպարտի ոճով)։ Պսակներն ու մատանիները կը յուշեն, որ անոնք նորապսակներ են։ Զոյգը ողջախոհ փաթաթուած է իրար։ Անոնց շրջապատող ծաղիկները կը խորհրդանշեն անոր մօտալուտ պտուղը։ Երիտասարդը աղջկան ծաղիկ կը նուիրէ, հաւանաբար [[եղերդակ]]՝ սիրոյ խորհրդանիշ։ Անոնց զգեստի վրայ պատկերուած ծաղիկները ցոյց կու տան միմեանց պատկանիլը։ Բացի այդ կանաչը կը խորհրդանշէ առաքինութիւնը, կարմիրը՝ սէրը, շագանակագոյնը՝ համեստութիւնը<ref name=":2" />։ Սիրահարները երիտասարդ են եւ առողջ<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=SxTNvztLT2sC&lpg=PP1&hl=ru&pg=PA231#v=onepage&q&f=false|title=Skull Beneath the Skin: The Achievement of John Webster|last=Forker|first=Charles R.|last2=PhD|first2=Professor Charles R. Forker|date=1986|publisher=SIU Press|year=|isbn=9780809312795|location=|pages=|language=}}</ref>, անոնք պատկերուած են անվրդով<ref name=":4" />։ [[Պատկեր:Anonyme germanique Amants trépassés.jpg|մինի]] «Մահացած սիրահարները» կանգնած են մթութեան մէջ։ Անոնք մերկ են, ուսերնուն միայն ճերմակ սաւան նետած։ Անոնց նեխած զզուելի մարմինները ընդգծուած իրական պատկերուած են։ Անոնք զրկուած են ատամներէ, ծածկուած են թարախային խոցերով եւ միջատներով։ Գալարուող օձերը դուրս կու գան անոնց վէրքերէն։ Կնոջ սեռական օրկաններուն դօդօշ պատկերուած է։ Այս ամէնը երիտասարդութեան, գեղեցկութեան եւ սիրոյ վաղանցիկութեան դաժան եւ հեգնական [[Այլաբանութիւն|այլաբանութեան]] մասին է<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":4" />։ Ըստ փրոֆեսոր [[Չարլզ Ֆորքեր]]ի՝ կտաւը կը պատկերէ նաեւ սեքսուալութեան մութ կողմը<ref name=":4" />։ Կտաւները նկարուած են մահուան պատկերման գերմանական աւանդոյթի շրջանակներուն մէջ։ Կը զգացուի անանուն նկարչի ազդեցութիւնը, որ աշխատած է [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] հարաւը՝ 15-րդ դարու երկրորդ կիսուն եւ այժմ յայտնի է որպէս Տնային գիրքի վարպետ։ Աւելի վաղ կտաւը կը վերագրուի [[Մաթիաս Գրունէվալտ|Մաթիաս Գրունէուալտին]]<ref name=":0" />։ Ներկայիս կը համարուի, որ կտաւները կը պատկանին Ուլմայէն վարպետի մը վրձինին<ref name=":0" /><ref name=":4" />։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Գրականութիւն == * {{книга|автор=Forker C. R.|заглавие=Skull Beneath the Skin: The Achievement of John Webster|ссылка=https://books.google.am/books?id=SxTNvztLT2sC&lpg=PP1&hl=ru&pg=PA231#v=onepage&q&f=false|издательство=SIU Press|год=1986|pages=231-232, 241|allpages=612|isbn=0809312794, ISBN 9780809312795}} {{ref-en}} * {{книга|часть=La dévotion privée au musée|заглавие=Musée de l’Œuvre Notre-Dame|ссылка=http://scholar.googleusercontent.com/scholar?q=cache:IdeVmF4WIvoJ:scholar.google.com|год=2009|pages=13|allpages=87}} {{ref-fr}} == Արտաքին յղումներ == * http://www.clevelandart.org/art/1932.179 * https://www.musees-strasbourg.org/index.php?page=Peinture {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160401174618/http://www.musees-strasbourg.org/index.php?page=Peinture |date=2016-04-01 }} [[Ստորոգութիւն:Նկարներ այբբենական կարգով]] jw74q7lm24apmnt0cxowy9jce63wbfw 0 22759 250527 230890 2026-04-23T12:52:34Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250527 wikitext text/x-wiki {{Անձ}} '''Ամանտա Քլարա Եորեատի Թէնֆիորտ''' ({{lang-el|Αμάντα Γεωργιάδη|Amánta Georgiádi}}, {{ԱԾ}}), ծանօթ իբր '''Ամանտա Թէնֆիորտ''', [[Յունաստան|Յոյն]]-[[Նորվեկիա|Նորվեկիացի]] երգիչ եւ երգահան է: Կը ներկայացնէ [[Յունաստան|Յունաստանը]] [[2022 Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթ|2022 Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին]] «Die Together» երգով: == Վաղ կեանք եւ ուսում == Թէնֆիորտ ծնած է 9 Յունուար 1997 թուականին [[Նորվեկիա|Նորվեկիայի]] մէջ, [[Նորվեկիա|Նորվեկիացի]] մօր մը եւ [[Յունաստան|Յոյն]] հօր մը:<ref>{{cite news|last1=Opsal|first1=Mari B.|title=Folket skal ikkje betale til uansvarlege EU-toppar|url=https://www.nb.no/items/3fd74eb1bf9beb34639de10983ed410f?page=12|access-date=13 March 2022|work=[[Bygdebladet]]|issue=55|publisher=[[National Library of Norway]]|date=11 July 2015|page=13|language=nn}}</ref><ref>{{cite news|last1=Skarbø|first1=Bjørn Steinar|title=Greta Tenfjord ville prøve noko anna etter 20 år i eige firma|url=https://www.nb.no/items/9bdbafb10514abfd4268bb4c38d2184d?page=6|access-date=13 March 2022|work=[[Bygdebladet]]|issue=43|publisher=[[National Library of Norway]]|date=3 June 2009|page=7|language=nn}}</ref> Իր առաջին տարիները ապրած է [[Իոանինա]], [[Յունաստան]], որմէ ետք կը փոխադրուին [[Թէննֆիորտ]], [[Նորվեկիա]]:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.adressa.no/kultur/2017/01/23/Medisinstudent-p%C3%A5-dagen-%E2%80%93-artist-p%C3%A5-natten-14089068.ece|title=Medisinstudent på dagen – artist på natten|last1=Rishaug|first1=Frida|date=23 January 2017|website=[[Adresseavisen]]|language=nb|access-date=13 March 2022|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130111926/https://www.adressa.no/kultur/2017/01/23/Medisinstudent-p%C3%A5-dagen-%E2%80%93-artist-p%C3%A5-natten-14089068.ece|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://greekreporter.com/2022/03/10/greece-eurovision-amanda-tenfjord/|title=Amanda Tenfjord to Represent Greece with "Die Together" at Eurovision|last1=Wichmann|first1=Anna|date=10 March 2022|website=GreekReporter.com|access-date=13 March 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://wiwibloggs.com/2022/01/16/greece-amanda-tenfjord-says-her-eurovision-2022-song-is-her-favourite-of-anything-shes-ever-written/268525/|title=Amanda Tenfjord says her Eurovision 2022 song is her favourite of anything she’s ever written|last=Lee Adams|first=William|date=16 January 2022|work=[[Wiwibloggs]]|access-date=21 February 2022}}</ref> Ան յաճախած է {{lang|no|Fagerlia videregående skole}}, ուր դասընկերներէն մէկը [[Սիկրիտ (երգիչ)|Սիկրիտ Ռաապէն]] էր:<ref>{{cite web|url=https://engasjert.sbm.no/lokalt-engasjement/musikk-og-medisin/|title=Musikk og medisin|date=26 February 2018|work=Engasjert!|publisher=[[Sparebanken Møre]]|language=no|access-date=25 February 2021|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130111918/https://engasjert.sbm.no/lokalt-engasjement/musikk-og-medisin/|dead-url=yes}}</ref> 2015 թուականին, ան կը փոխադրուի [[Թրոնտհայմ]] ուսանելու [[բժշկութիւն]] [[Նորվեկական Գիտութեան եւ Արհեստագիտութեան Համալսարան|Նորվեկական Գիտութեան եւ Արհեստագիտութեան Համալսարանէն]] ներս:<ref name=":0" /> 2019 թուականին կը յայտարարէ թէ իր ուսումը առայժմ կեցուցած է կեդրոնանալու համար իր երաժշտական ասպարէզին վրայ:<ref>{{cite web|url=https://p3.no/musikk/amanda-tenfjord-bylarm/|title=Tar friår for å være artist|date=7 March 2019|work=NRK P3|language=no|access-date=25 February 2021}}</ref> == Երգեր == === Երկար երգեր === * ''First Impression'' (2018) * ''Miss the Way You Missed Me'' (2021) === Սինկըլներ === * "Run" (2014) * "I Need Lions" (2016) * "Man of Iron" (2017) * "First Impression" (2018) * "No Thanks" (2018) * "Let Me Think" (2018) * "The Floor Is Lava" (2019) * "Troubled Water" (2019) * "Kill The Lonely" (2019) * "As If" (2020) * "Pressure" (2020) * "Then I Fell in Love" (2020) * "Miss the Way You Missed Me" (2021) * "Die Together" (2022) == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} rqu4fo6uug6h1xzesaikkonootsjbww 0 25019 250529 214001 2026-04-23T15:56:20Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250529 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Արծուի Վասպուրական'''», ամսագիր, ապա՝ շաբաթաթերթ։ Հրատարակուած է [[Կ. Պոլիս|Կ. Պոլսոյ]] մէջ 1855-1856 ու 1873-1874 թուականներուն եւ Վարագայ վանք<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/409655|title=Պատմական Մեծ Դէմքեր. Խրիմեան Հայրիկ Եւ Իր Ժամանակները – Aztag Daily – Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|website=www.aztagdaily.com|accessdate=2023-08-20}}</ref> մէջ 1858-64 թուականներուն։ [[Արեւմտեան Հայաստան|Արեւմտեան Հայաստանի]] տարածքին հրատարակուող առաջին պարբերականը։ Խմբագիրները եղած են [[Մկրտիչ Խրիմեան]] եւ Մ. Անանեան։ «Արծուի Վասպուրական»-ի բովանդակութիւնը ընդգրկած է հինգ բաժին. * Հանդէս աստուածապաշտութեան, * Հանդիսարան հայրենաշէն առաքինեաց հայոց, * Տեսարանք հայրենի աշխարհաց, * Բուրաստան բարոյական առաքինութեանց , * Թանգարան հայկազնեան դպրութեանց<ref name=":0" />: Լուսաբանած է եկեղեցական կեանքի. Հայաստանի պատմութեան, կրթութեան, բարոյական դաստիարակութեան խնդիրներ։ Մեծ տեղ յատկացուցած է հայ մշակոյթի գործիչներու՝ [[Մեսրոպ Մաշտոց|Մեսրոպ Մաշտոցի]], [[Սահակ Պարթեւ|Սահակ Պարթեւի]], [[Մովսէս Խորենացի|Մովսէս Խորենացիի]], [[Եղիշէ|Եղիշէի]], [[Դաւիթ Անյաղթ|Դաւիթ Անյաղթի]] եւ այլոց կեանքին ու գործունէութեան, մատնանշած անոնց դերը եւ ներդրումը հայ ժողովրդի ինքնութեան պահպանման գործին մէջ։ Թերթին խմբագիրը Մկրտիչ վարդապետն էր. օգնական եւ փոխանորդ` Մանուէլ վարժապետ Արտամետցեան, որ կը գրէր «Տեսարանք հայրենի աշխարհաց» բաժինի յօդուածները, ներկայացնելով Վասպուրականի գիւղերու, աւաններու եւ վանքերու տեղագրութիւնն ու պատմութիւնը: Ուսուցիչ աշխատակիցները եղած ոն` Նահապետ Փիրղամէլեան, Մարտիրոս Փափազեան եւ Տիգրան Գալփակճեան: Աշակերտ աշխատակիցը եղած են` [[Գարեգին Սրուանձտեանց]], Արսէն Թոխմախեան, Արամ Բժիշկ-Յակոբեան, Արշաւիր Փոխանեան, Արշամ Գրիգորեան, Հրաչեայ Սեւիկեան, Եղիշէ Տէր Մեսրովբեան եւ Միհրդատ Յարութիւնեան: «Արծուի Վասպուրական»-ի աշխատակից եղած են աշուղ եւ բանաստեղծ Պետրոս Տէր Յովսէփեան-Մադաթեան Շամախեցի, որ [[Կովկաս|Կովկասէն]] աշուղական ոտանաւորներ ուղարկած է, ինչպէս նաեւ «Հայկազուն օրիորդներ»: «Արծուի Վասպուրական» բաժանորդներ ունեցած է նաեւ [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի]] մէջ<ref name=":0" />: «Արծուի Վասպուրականը» լոյս տեսած է գրաբարախառն աշխարհաբարով<ref>{{Cite web|url=https://vmc.sci.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=36&query_desc=|title=Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան– ԱՐԾՈՒԻ ՎԱՍՊՈՒՐԱԿԱՆ|accessdate=2022-12-15|archive-date=2024-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216185457/https://vmc.sci.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=36&query_desc=|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/300204?language=hyw#structure|title=Համահայկական թուանշային գրադարան}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references group=""></references> {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=73}}{{ՀՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] [[Ստորոգութիւն:Մամուլ]] g3ynu93jj849zlm3q8xcpetql2o09s3 0 30837 250534 249811 2026-04-23T20:27:37Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250534 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դրօշ}} '''Եթովպիոյ դրօշը''' [[Եթովպիա|Եթովպիոյ]] պետական խորհրդանիշերէն է։ Այն կը հանդիսանայ երեք մասի բաժանուած ուղղանկիւն, կազմուած յաջորդաբար կանաչ, դեղին եւ կարմիր գիծերիէ։ Կենդրոնական մասը Եթովպիոյ զինանշանն է նկարուած. կապոյտ վահանակ, կեդրոնը՝ ոսկէ եզրերով հնգակողմ աստղ, որուն շուրջը՝ ճառագայթներ։ Դրօշի երկարութիւնն ու լայնքի յարաբերակցութիւնը կը կազմէ 1։2։ == Կառուցուածք == === Զինանշանի կառուցուածք === {| cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" width="60%" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" |- style="text-align: center; background: #eee" !Սխեմա ! style="background-color:#0F47AF; color:#EEEEEE" |Կապոյտ ! style="background-color:#FFFF00; color:#000000" |Դեղին |- |[[:hy:RGB|RGB]] |0-81-186 (#0F47AF) |252-224-22 (#FFFF00) |} === դրօշի կառուցուածք === {| cellspacing="0" cellpadding="2" border="1" width="60%" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" |- style="text-align: center; background: #EEEEEE" !Սխեմա ! style="background-color:#339900; color:#FFFFFF" |Կանաչ ! style="background-color:#FFFF00; color:#000000" |Դեղին ! style="background-color:#FF0000; color:#FFFFFF" |Կարմիր |- |[[:hy:RGB|RGB]] |0-158-96 (#339900) |252-224-22 (#FFFF00) |239-43-45 (#FF0000) |} == Նմանատիպ դրօշներ == <gallery> Պատկեր:Flag_of_Bolivia.svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Bolivia.svg|[[Պոլիվիոյ դրօշ]] </gallery> == Պատմական դրօշներ == <gallery> Պատկեր:Ethiopian_Pennants.svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Ethiopian_Pennants.svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[1881 թուական|1881]]-էն [[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը ([[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]]-էն [[9 Մայիս]] [[1936 թուական|1936]] ) Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշ]] </gallery> == Պատմական դրօշներ == <gallery> Պատկեր:Ethiopian_Pennants.svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Ethiopian_Pennants.svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[1881 թուական|1881]]-էն [[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը ([[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]]-էն [[9 Մայիս]] [[1936 թուական|1936]] ) Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[1941 թուական|1941]]-էն [[21 Մայիս|21 Մարտ]] [[1974 թուական|1974]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1974-1975).svg|link=https{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշ]] </gallery> == Պատմական դրօշներ == <gallery> Պատկեր:Ethiopian_Pennants.svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Ethiopian_Pennants.svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[1881 թուական|1881]]-էն [[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը ([[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]]-էն [[9 Մայիս]] [[1936 թուական|1936]] ) Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշ]] </gallery> == Պատմական դրօշներ == <gallery> Պատկեր:Ethiopian_Pennants.svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Ethiopian_Pennants.svg|Եթովպիոյ դրօշը [[1881 թուական|1881]]-էն [[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը ([[6 Հոկտեմբեր]] [[1897 թուական|1897]]-էն [[9 Մայիս]] [[1936 թուական|1936]] ) Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[1941 թուական|1941]]-էն [[21 Մայիս|21 Մարտ]] [[1974 թուական|1974]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1974-1975).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1974-1975).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[21 Մայիս|21]] [[21 Մայիս|Մարտ]] [[1974 թուական|1974]]-էն [[12 Սեպտեմբեր]] [[1975 թուական|1975]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1975–1987)_(02).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1975%E2%80%931987)_(02).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[12 Սեպտեմբեր]] [[1975 թուական|1975]]-էն [[12 Սեպտեմբեր]] [[1987 թուական|1987]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1987-1991).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1987-1991).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[12 Սեպտեմբեր]] [[1987 թուական|1987]]-էն [[28 Մայիս|28]] [[28 Մայիս|Մայիս]] [[1991 թուական|1991]] Պատկեր:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Flag_of_Ethiopia_(1991-1996).svg|Եթովպիոյ{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} դրօշը [[1991 թուական|1991]]-էն [[1996 թուական|1996]] </gallery> == Արտաքին հղումներ == * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/et.html Եթովպիոյ դրօշը ''Flags of the World'' կայքին մէջ] == Տես նաեւ == * [[Եթովպիա]] [[Ստորոգութիւն:Ազգային դրօշներ]] [[Ստորոգութիւն:Եթովպիա]] [[Ստորոգութիւն:Եթովպիոյ պետական խորհրդանիշներ]] pw0il8zmb696uk3kyweygp68prxfweq 0 31348 250533 249793 2026-04-23T20:10:40Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250533 wikitext text/x-wiki '''Եագութ ալ-Համաուի''' ([[արաբերէն]]՝ ياقوت الحموي) '''Եագութ Ապու Ապտալլահ Շահապատտին<ref>{{cite book |editor-last=Dodge|editor-first=Bayard|title=The Fihrist of al-Nadim|publisher=Columbia University Press|place=New York & London|year=1970|volume=2|page=902}}</ref>'''։ Ծագումով՝ յոյն<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.wdl.org/en/item/7444/|title=The Dictionary of Countries|publisher=World Digital Library|access-date=5 October 2015|archive-date=26 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210326222056/https://www.wdl.org/en/item/7444/|dead-url=yes}}</ref>, արաբ աշխարհագրագէտ պատմիչ եւ բանասէր։ == Կենսագրութիւն == Ծնած է 1178 թուականին՝ Փոքր Ասիոյ մէջ։ Մանուկ հասակին գերի կ՚առնուի արաբական արշաւախումբի մը կողմէ եւ կը տարուի Պաղտատ, ուր կը ծախուի Համա քաղաքէն վաճառականի մը, որ հաստատուած էր խալիֆայութեան մայրաքաղաք Պաղտատի մէջ եւ կոչուէր Ասքար իպն Իպրահիմ ալ-Համաուի։ Այս Էր պատճառը, որ Եաքութ կը կոչուի «ալ-Համաւի» (Համացի՝ իր տիրոջ ծննդավայրին անունով)։ Նաեւ կը կոչուի «ար-Ռումի» (հռովմէացի՝ յոյն), եւ «ալ-Պաղտատի» (Պաղտատցի՝ այդտեղ բնակելուն համար)։ == Ճամբորդութիւններ == Առեւտրական գործերով երիտասարդ հասակէն ան սկսաւ ճամբորդել. 1213—1214 թուականներուն այցելեց Թաւրիզ, Մոսուլ, Ասորիք, Եգիպտոս, 1215 թուականին մեկնեցաւ դէպի Խորասան եւ հասաւ մինչեւ Հնդկաստան։ == Գիտական գործունէութիւն == Վաղ հասակէն Եագութ կը սկսի զբաղիլ ընթերցանութեամբ։ Կը կարդայ Մերւ քաղաքի մատենադարանի գիրքերը։ Այն ժամանակ, ան կը ծրագրէ գրել աշխարհագրական բառգիրք մը։ Երկու տարի Մերւի մէջ մնալէ ետք կը տեղափոխուի Խիուա եւ Պալխ։ == Մոնղոլական արշաւանքը եւ փախուստը == Այս վերջին քաղաքին մէջ կը գտնուէր, երբ լսեց մոնղոլներու կողմէ Խիւայի եւ Բուխարայի գրաւման լուրը։ Այդ աղէտը խոր սարսափ պատճառեց իրեն եւ իր բոլոր ունեցուածքը Բալխի մէջ թողած՝ 1220 թուականին փախաւ Մոսուլ։ == Գլխաւոր երկը եւ մահը == 1224 թուականի մարտի 13-ին կ՚աւարտէ իր աշխարհագրական բառգիրքը, իսկ սրբագրական եւ խմբագրական աշխատանքները կը վերջացնէ 1227 թուականին։ Մահկանացուն կը կնքէ 1229 թուականի օգոստոսի 29-ին Հալէպի մէջ։ == Աղբիւրներ == * «Արաբական աղբիւրները Հայաստանի եւ հարեւան երկրների մասին․ Եակուտ ալ-Համաւի, Աբուլ-Ֆիդա, Իբն Շադդադ»։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> h8bep9ed5ca65nxxufpbey2m09aiy77 0 31372 250535 249942 2026-04-23T22:20:37Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250535 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}} '''Էլէն Ասատրեան''' ({{lang-en|Elen Asatryan}}{{ԱԾ}}), ամերիկահայ քաղաքական գործիչ, քաղաքացիական ակտիւիստ, եղած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ, յետագային ընտրուած է Կլենդելի քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://musavat.com/ru/mobile/news/merom-glendejla-stala-armyanka_1058014.html|title=Мэром Глендейла стала армянка|website=musavat.com|language=ru-RU|access-date=2024 թ․ ապրիլի 4}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Էլէն Ասատրեանը ծնած է [[Երեւան]]<ref>{{Cite web|url=https://ballotpedia.org/Elen_Asatryan|title=Elen Asatryan|website=Ballotpedia|language=en|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>, 10 տարեկանին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Կլենտելի։ Կրթութիւն ստացած է Քոլումպուսի անուան տարրական, Թոլլ միջնակարգ եւ Հուվեր աւագ դպրոցներուն մէջ։ Յետագային [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] քալիֆորնեան համալսարանին մէջ (UCLA) ուսանած է Քաղաքագիտութիւն՝ Ամերիկեան քաղաքականութիւն եւ [[Միջազգային յարաբերութիւններ]]։ Էլէն Ասատրեանը հիմնած եւ ղեկավարած է վարժանքի եւ վարպետութեան ծրագիրներ աւագ դպրոցի ու քոլեճի ուսանողներու համար, ինչպէս Սաքրամենթոյի մէջ հիմնուած հայ-ամերիկեան առաջին՝ Վալթեր եւ Լորել Քարապեան հանրային քաղաքականութեան կրթաթոշակային ծրագիրը<ref>[https://anca.org/first-walter-laurel-karabian-fellow-is-selected/ First Walter & Laurel Karabian Fellow is Selected]</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ Դատի յանձնախումբի]] Գլենդելի գրասենեակի «Ճանապարհ դէպի քոլեջ» ծրագրի ղեկավարը։ Որպէս կանանց իրաւունքներու եւ սոցիալական արդարութեան ջատագով, 2010 թուականին նա հիմնած է Գլենդելի Ընտանեկան բռնութեան հարցերով աշխատանքային խումբը<ref>{{Cite web|last=https://www.aravot.am/2020/01/10/1087437/|first=2018-ի ապրիլին Գլենդելում հանրահավաքների գլխավոր կազմակերպիչներից Էլեն Ասատրյանն առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ}}</ref>։ Էլէն Ասատրեանը եղած է Կլենտելի քաղաքապետարանի այգիներու, հանգիստի եւ համայնքային ծառայութիւններու յանձնաժողովի նախագահ, Կլենտելի համայնքի ոստիկանութեան համագործակցութեան հարցերով խորհրդատուական, Քալիֆորնիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան պատուիրակ<ref>[https://news.am/arm/news/553148.html Էլեն Ասատրյանը առաջադրել է իր թեկնածությունը որպես Լոս Անջելես մարզի կենտրոնական կոմիտեի անդամ]</ref>։ [[2022]] թուականի Յուլիսին Էլէն Ասատրեանը ընտրուած է Կլենտելի քաղաքային խորհուրդի անդամ<ref>{{Cite web|url=https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/,%20https://horizonweekly.ca/en/elen-asatryan-elected-glendale-mayor/|title=Elen Asatryan elected Glendale mayor|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=horizonweekly.ca|language=en-US|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>։ [[2024 թուական|2024]] թուականի Ապրիլին Կլենտելի մէջ տեղի ունեցած քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն Էլէն Ասատրեանն ընտրուած է քաղաքապետ<ref>{{Cite web|url=https://www.24news.am/news/335037|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդելի քաղաքապետ {{!}} 24news|date=2024 թ․ ապրիլի 3|website=www.24news.am|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref><ref>[https://azg.am/news/էլեն-ասատրյանն-ընտրվել-է-գլենդեյլի-քա/ Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ]</ref>։ Ան առաջին ամերիկահայ կինն է, որ ընտրուած է այդ պաշտօնին<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|title=Էլեն Ասատրյանն ընտրվել է Գլենդեյլի քաղաքապետ|archive-url=https://web.archive.org/web/20240403190235/https://www.tert.am/am/news/2024/04/03/glendale/4103202|archive-date=2024 թ․ ապրիլի 3|url-status=dead|access-date=2024 թ․ ապրիլի 3}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://ru.armradio.am/2024/04/03/%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BD-%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8F%D0%BD-%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BC-%D0%B3%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D0%BB%D0%B0/#:~:text=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD%20%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8F%D0%BD%20%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%20%D0%B8%D0%B7%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0%20%D0%BC%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BC,%D0%B2%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B5%20%D0%B2%202022%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D1%83. Элен Асатрян избрана мэром Глендейла] [[Ստորոգութիւն:21-րդ դարու ամերիկացի քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկահայ քաղաքական գործիչներ]] ddogr6x5jwae5464f4sj07vue2pnm79 0 31509 250528 250281 2026-04-23T13:51:07Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250528 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աննա Նեթրեպքօ''' ({{Lang-ru|Анна Юрьевна Нетребко}}, {{ԱԾ}}), ազգութեամբ ռուս օփերայի երգչուհի (սոփրանօ)<ref>[https://web.archive.org/web/20170831220729/https://www.theguardian.com/music/2008/apr/26/classicalmusicandopera.russia I conquered the critics]</ref>։ Ռուսաստանի ժողովրդական արուեստագէտ, Քուպանի աշխատանքի հերոս։ 2006 թուականէն [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]] քաղաքացի<ref>{{Cite web|url=http://wien.orf.at/stories/125089/|title=Anna Netrebko: "Ich liebe Österreich" - oesterreich.ORF.at|website=wien.orf.at|language=անգլերէն|accessdate=2026-04-16|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725175329/http://wien.orf.at/stories/125089/|dead-url=yes}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած եւ [[Քրասնոտար]]։ Յաճախած է [[Սեն Փեթերսպուրկ|Ս․ Փեթերսպուրկի]] երաժշտանոցը, եղած է Թամարա Նովիչենքոյի դասարանը։ [[Պատկեր:Life Ball 2013 - magenta carpet Anna Netrebko.jpg|ձախից|մինի]] == Անձնական կյանք == Աննա Նեթրեպքօ ամուսնացած է [[Ուրուկուէյ|ուրուկուէյցի]] պարիթոն Էրուն Շրոթի հետ։ [[5 Սեպտեմբեր]] 2008-ին, [[Վիեննա|Վիեննայի]] մէջ ծնած է անոնց զաւակը՝ Թիակօ Աուրան։ 2013 թուականի [[Նոյեմբեր|Նոյեմբերին]], վեց տարուան յարաբերութենէն ետք, անոնք որոշած են բաժանուիլ։ 2014 թուականի [[Օգոստոս|Օգոստոսին]] Նեթրեպքօ ամուսնացած է [[Ազրպէյճան|ազրպէյճանցի]] թենոր Եուսիֆ Էյվազովի հետ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [https://annanetrebko.com/ Երգչուհիին պաշտօնական կայքէջը] * [https://anna-netrebko.blogspot.com/ anna-netrebko.blogspot.com] [[Ստորոգութիւն:Օփերայի երգչուհիներ]] h7insahoh5zhfx8v7xcpb5miuf5g4pm 0 31547 250531 250464 2026-04-23T18:18:47Z InternetArchiveBot 5016 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 250531 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Գայիանէ Ջաղացպանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ դաշնակահարուհի, մանկավարժ<ref>{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=«ՅԻՇԱՐԺԱՆ ՏԱՐԵԹԻՒԵՐ-2025»Ը՝ ՄԵՐ ՍԵՂԱՆՆԵՐՈՒՆ|website=www.jamanak.com|accessdate=2026-04-22}}</ref>։ Հայ երաժշտագէտ Կարինէ Ջաղացպանեանի քոյրը։ == Կենսագրական գիծեր == Գայիանէ Ջաղացպանեան ծնած է [[1945 թուական|1945]] թուականին [[Երեւան]]։ [[1967 թուական|1967]] թուականին աւարտած է Երեւանի [[Կոմիտաս Վարդապետ|Կոմիտասի]] անուան պետական երաժշտանոցը։ [[1968 թուական|1968]]-1992 թուականներուն դասաւանդած է Երեւանի [[Ռոմանոս Մելիքեան|Ռոմանոս Մելիքթեանի]] անուան երաժշտական ուսումնարանին մէջ։ [[1969 թուական|1969]]-[[1992 թուական|1992]] թուականներուն նաեւ երաժշտանոցին մէջ։ Հիւրախաղերով հանդէս եկած է [[Ռուսիա|Ռուսաստանի]], [[Իտալիա|Իտալիոյ]], [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու]], [[Ճափոն|Ճափոնի]] մէջ եւ այլուր։ Նուագացանկին մէջ կատարած է Կոմիտասի<ref>{{Cite web|url=http://www.ivettnagy.com/images/plakatok/20140507.jpg|title=Ivett Nagy (violin), Gayane Jaghatspanyan (piano)}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[Արամ Խաչատուրեան|Արամ Խաչատուրեանի]], [[Առնօ Պապաճանեան|Առնօ Պապաճանեանի]], [[Տիգրան Մանսուրեան|Տիգրան Մանսուրեանի]], Յարութիւն Դելլալթեանի եւ այլոց գործեր։ [[1993 թուական|1993]] թուականէն [[Հունգարիա]] կ'ապրի<ref>[https://library.hungaricana.hu/hu/view/UjKelet_1997_12/?pg=5&layout=s Szárnyaló dallamok, Örmény zongoraest]</ref>։ == Մրցանակներ == * Անդրկովկասեան մրցոյթի «Նուագախումբի լաւագոյն ղեկավար» մրցանակ, [[Թիֆլիս]], [[1977 թուական|1977]]։ * Փ. Քատուշայի անուան միջազգային մրցոյթի 1-ին մրցանակ, [[Պուտափեշթ|Պուտափեշտ]], [[1984 թուական|1984]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ դաշնակահարուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]] i8ivhii02ll01b4pswnyjc2whw7ft1q 0 31553 250526 250509 2026-04-23T12:11:14Z HoMen 269 250526 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նատիա Մուրատ''' (Նատիա Մուրատ Պասէէ Թահա, [[քրտերէն]]՝ نادیە موراد بەسێ تەھا, [[արաբերէն]]`نادية مراد 10 Մարտ 1993, Քոջօ, [[Իրաք]])․ «Իսլամական Պետութեան» սեռային ստրկութեան զոհ եղած է։ [[Նոպելեան Մրցանակ|Նոպելի]] մրցանակակիր։ Ան [[Լամիէ Աճի Պաշար|Լամիէ Աճի Պաշարին]] հետ վերապրեցաւ եւ դարձաւ «Իսլամական Պետութեան» կողմէ սեռային բռնութեան ենթարկուած կիներուն ներկայացուցիչը։ Ան Իրաքի [[Եզիտի]] համայնքին ջատագովն է՝ կրօնական փոքրամասնութիւն մը, որուն դէմ «Իսլամական Պետութեան» զինեալները ցեղասպանութեան արշաւ մը սկսած են։ [[2016]]-ին արժանացած է «Զախարով» մրցանակին: [[2018]]-ին Տէնիս Մաքուեկէին հետ արժանացաւ Խաղաղութեան Նոպելեան Մրցանակին: [[3 Օգոստոս]] [[2014]]-ին, «Իսլամական Պետութիւն»ը սպաննեց Իրաքի Սինճար շրջանի Գոջօ գիւղին բոլոր տղամարդիկը։ Քոջօ այն վայրն է, ուրկէ սերած են Հաճի Պաշար եւ Մուրատ։ Այդ ջարդէն ետք, Իսլամական Պետութիւնը կիներն ու մանուկները գերեվարեց: Բոլոր կիները, ներառեալ Հաճի Պաշար եւ Մուրատ, ինչպէս նաեւ իրենց քոյրերը՝ առեւանգուած, գնուած ու ծախուած են բազմիցս եւ օգտագործուած սեռային ստրուկներու պէս: Քոջոյի ջարդին, Մուրատ իր վեց եղբայրները եւ մայրը կորսնցուց (մայրը ուրիշ ութսուն (80) մեծ տարիքի կիներու հետ՝ որոնք սեռային արժէք չունէին, սպաննուեցաւ)։ Նոյեմբեր 2014-ին, Մուրատ յաջողեցաւ փախչիլ իր դրացիներուն օգնութեամբ եւ հասաւ փախստականներու ճամբար մը Իրաքի հիւսիսը, ապա՝ [[Գերմանիա]]: Տարի մը ետք, Դեկտեմբեր [[2015 թուական|2015]]-ին, Մուրատ խօսեցաւ իր փորձառութեան մասին [[ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդ|ՄԱԿ-ի]] Ապահովութեան Խորհուրդի մարդկային շահագործման մասին՝ առաջին պատմական նիստի ընթացքին: Սեպտեմբեր 2016-ին ան նշանակուեցաւ UNODC-ի (Միացեալ Ազգերու Թմրանիւթերու եւ Ոճիրի Դէմ Պայքարի Գրասենեակ) մարդկային շահագործումէն վերապրողներու արժանապատուութեան առաջին [[Բարի Կամքի Դեսպան]], եւ մասնակցեցաւ համաշխարհային ու տեղական իրազեկման ձեռնարկներու՝ ուղղուած անթիւ մարդկային շահագործման զոհերու վշտալի վիճակին։ Հոկտեմբեր 2016-ին Եւրոպայի Խորհուրդը զինք պատուեց Վացլաւ Հավելի Մարդկային Իրաւունքներու Մրցանակով: 2018-ին արժանացաւ Խաղաղութեան Նոպէլեան Մրցանակին, բաժնեկցելով [[Քոնկոյի Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|քոնկոլացի]] բժիշկ Տէնիս Մուքուէկէին հետ, պատերազմի մէջ սեռային բռնութեան դէմ իրենց տարած ջանքերուն համար: <ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/murad/facts/ Նոպելի մրցանակ, 2018․ Նատիա Մուրատ Պասէէ Թահա{{ref-en}} ]</ref> <ref>[https://www.thenationalnews.com/world/mena/who-is-the-nobel-peace-prize-2018-winner-nadia-murad-1.777517 Ո՞վ է Նոպելի մրցանակակիր Նատիա Մուրատ․5-10-2018{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.unodc.org/unodc/en/frontpage/2016/September/human-trafficking-survivor-nadia-murad-named-unodc-goodwill-ambassador.html ՄԱԿ-ի գրասենեակ․ Մարդկային թրաֆիքինկէն վերապրող Նատիա Մուրատ նշանակուեցաւ ՄԱԿ-ի թմրամիջոցներու եւ յանցագործութեան հարցերով գրասենեակի բարի կամքի դեսպան, 16-9-2016{{ref-en}} ]</ref> <ref>[https://www.rferl.org/a/vaclav-havel-prize-yazidi-activist-nadia-murad/28043829.html RFE/RL-Եզիտի գործիչ արժանացաւ Վացլաւ Հավելի իրավունքներու մրցանակը, 10-10-2016 {{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.kathimerini.gr/world/988316/ston-gynaikologo-ntenis-moykoyegke-kai-ti-neari-giazinti-nantia-moyrant-to-nompel-eirinis/ Քաթիմերինի․ Տէնիս Մուքուէկէին ու երիտասարդ Եազիտի Նատիա Մուրատին Խաղաղութեան Նոպէլը, 5-10-2018{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 26xj578s4ph3sy9v8r023y6qn1yg0fj 0 31565 250524 2026-04-23T12:07:02Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լամիէ Աճի Պաշար''' ([[արաբերէն]]`لمياء حجي بشار Քոջօ, [[Իրաք]], 1998)․ «Իսլամական Պետութեան» սեռային ստրկութեան զոհ եղած է, ինչպէս նաեւ իր վեց քոյրերը։ «Զախարով»ի մրցանակակիր (2016)։ Ան Նատիա Մուրատին հետ վերապրեցաւ եւ Իսլամական Պետութենէն սեռային բռ...»: 250524 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լամիէ Աճի Պաշար''' ([[արաբերէն]]`لمياء حجي بشار Քոջօ, [[Իրաք]], 1998)․ «Իսլամական Պետութեան» սեռային ստրկութեան զոհ եղած է, ինչպէս նաեւ իր վեց քոյրերը։ «Զախարով»ի մրցանակակիր (2016)։ Ան Նատիա Մուրատին հետ վերապրեցաւ եւ Իսլամական Պետութենէն սեռային բռնութեան ենթարկուած կիներուն խօսնակը դարձաւ։ Ստրկութեան ընթացքին ստիպուած էր մահապարտի գօտիներ շինելու:։ Ան Իրաքի [[Եզիտի]] համայնքին ջատագովն է՝ կրօնական փոքրամասնութիւն մը, որուն դէմ «Իսլամական Պետութեան» զինեալները ցեղասպանութեան արշաւ մը սկսած են։ [[2016]]-ին արժանացած է «Զախարով» մրցանակին: [[3 Օգոստոս]] [[2014]]-ին, «Իսլամական Պետութիւն»ը սպաննեց Իրաքի Սինճար շրջանի Գոջօ գիւղին բոլոր տղամարդիկը։ Քոջօ այն վայրն է, ուրկէ սերած են Աճի Պաշար եւ [[Նատիա Մուրատ|Մուրատ]]։ Այդ ջարդէն ետք, Իսլամական Պետութիւնը կիներն ու մանուկները գերեվարեց: Բոլոր կիները, ներառեալ Աճի Պաշար եւ Մուրատ, ինչպէս նաեւ իրենց քոյրերը՝ առեւանգուած, գնուած ու ծախուած են բազմիցս եւ օգտագործուած սեռային ստրուկներու պէս: Պաշար հինգ անգամ ծախուեցաւ զինեալներուն եւ երբ իր եղբայրներն ու հայրը մահապարտներու կողմէ մահապատիժի ենթարկուեցան, հարկադրուեցաւ Մուսուլի մէջ ռումբեր եւ մահապարտի բաճկոնակներ շինել։ Աճի Պաշարի փախչելու ջանքերը ձախողեցաւ։ Սակայն Իր ընտանիքին օժանդակութեամբ, որ տեղացի մաքսանենգներուն վճարեց, ան Ապրիլ 2016-ին փախաւ։ Փախուստի ընթացքին հողային ականի մը պատճառաւ վիրաւորուեցաւ: Գերմանիա երբ հասաւ, բժշկական դարմանում ստացաւ։ Հոն գտաւ իր եղբայրները, որոնք վերապրեցան Իսլամական Պետութեան հալածանքներէն։ Հոկտեմբեր 2016-ին, ան եւ Մուրատ միասին արժանացան [[Զախարով մրցանակ|Զախարով մրցանակին]]. հանդիսութիւնը տեղի ունեցաւ Դեկտեմբեր 2016-ին: Իր առողջութեան վերականգնումէն ետք, Աճի Պաշար կը գործէ հանրութեան իրազեկ դարձնել Եզիտի համայնքին ծանր վիճակին շուրջ, միաժամանակ շարունակելով օգնել այն կիներուն եւ երեխաներուն, որոնք ստրկութեան եւ Իսլամական Պետութեան կողմէ գազանութիւններու զոհ գացած են: <ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-37787061 BBC News-Զախարով մրցանակ Եզիտի կիներու, 27-10-2016{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.athensvoice.gr/tags/lamigia-hatzi-mpasar/ athensvoice Նատիա Մուրատ – Լամիա Աճի Պաշար. ՏԱՀԵՇ-ի երկու գերեվարուհիները ստացան Մտքի Ազատութեան Զախարովի մրցանակը{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://cyprustimes.com/kosmos/to-vraveio-zacharof-stis-dyo-gynaikes-gezinti-thymata-ton-tzichantiston/ Cyprus Times Newsroom - Զախարով մրցանակը՝ ճիհատիստներու զոհ երկու եզիտի կիներուն, 13-12-2016{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} kx4o5so9bxqx960s55qvqvsdn0yp8y0 250525 250524 2026-04-23T12:09:51Z HoMen 269 250525 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լամիէ Աճի Պաշար''' ([[արաբերէն]]`لمياء حجي بشار Քոջօ, [[Իրաք]], 1998)․ «Իսլամական Պետութեան» սեռային ստրկութեան զոհ եղած է, ինչպէս նաեւ իր վեց քոյրերը։ «Զախարով»ի մրցանակակիր (2016)։ Ան [[Նատիա Մուրատ|Նատիա Մուրատին]] հետ վերապրեցաւ եւ Իսլամական Պետութենէն սեռային բռնութեան ենթարկուած կիներուն խօսնակը դարձաւ։ Ստրկութեան ընթացքին ստիպուած էր մահապարտի գօտիներ շինելու։ Լամիա Իրաքի [[Եզիտի]] համայնքին ջատագովն է՝ կրօնական փոքրամասնութիւն մը, որուն դէմ «Իսլամական Պետութեան» զինեալները ցեղասպանութեան արշաւ մը սկսած են։ [[2016]]-ին արժանացած է «Զախարով» մրցանակին: [[3 Օգոստոս]] [[2014]]-ին, «Իսլամական Պետութիւն»ը սպաննեց Իրաքի Սինճար շրջանի Քոջօ գիւղին բոլոր տղամարդիկը։ Քոջօ այն վայրն է, ուրկէ սերած են Աճի Պաշար եւ [[Նատիա Մուրատ|Մուրատ]]։ Այդ ջարդէն ետք, Իսլամական Պետութիւնը կիներն ու մանուկները գերեվարեց: Բոլոր կիները, ներառեալ Աճի Պաշար եւ Մուրատ, ինչպէս նաեւ իրենց քոյրերը՝ առեւանգուած, գնուած ու ծախուած են բազմիցս եւ օգտագործուած սեռային ստրուկներու պէս: Պաշար հինգ անգամ ծախուեցաւ զինեալներուն եւ երբ իր եղբայրներն ու հայրը մահապարտներու կողմէ մահապատիժի ենթարկուեցան, հարկադրուեցաւ Մուսուլի մէջ ռումբեր եւ մահապարտի բաճկոնակներ շինել։ Աճի Պաշարի քանիցս փախչելու ջանքերը ձախողեցան։ Սակայն Իր ընտանիքին օժանդակութեամբ, որ տեղացի մաքսանենգներուն վճարեց, ան Ապրիլ 2016-ին կարողացաւ փախչիլ։ Փախուստի ընթացքին հողային ականի մը պատճառաւ վիրաւորուեցաւ: Գերմանիա երբ հասաւ, բժշկական դարմանում ստացաւ։ Հոն գտաւ իր եղբայրները, որոնք վերապրեցան Իսլամական Պետութեան հալածանքներէն։ Հոկտեմբեր 2016-ին, ան եւ Մուրատ միասին արժանացան [[Զախարով մրցանակ|Զախարով մրցանակին]]. հանդիսութիւնը տեղի ունեցաւ Դեկտեմբեր 2016-ին: Իր առողջութեան վերականգնումէն ետք, Աճի Պաշար կը գործէ հանրութեան իրազեկ դարձնել Եզիտի համայնքին ծանր վիճակին շուրջ, միաժամանակ շարունակելով օգնել այն կիներուն եւ երեխաներուն, որոնք ստրկութեան եւ Իսլամական Պետութեան կողմէ գազանութիւններու զոհ գացած են: <ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-37787061 BBC News-Զախարով մրցանակ Եզիտի կիներու, 27-10-2016{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.athensvoice.gr/tags/lamigia-hatzi-mpasar/ athensvoice Նատիա Մուրատ – Լամիա Աճի Պաշար. ՏԱՀԵՇ-ի երկու գերեվարուհիները ստացան Մտքի Ազատութեան Զախարովի մրցանակը{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://cyprustimes.com/kosmos/to-vraveio-zacharof-stis-dyo-gynaikes-gezinti-thymata-ton-tzichantiston/ Cyprus Times Newsroom - Զախարով մրցանակը՝ ճիհատիստներու զոհ երկու եզիտի կիներուն, 13-12-2016{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} hn2kq8eifots8a0u4gv9okrl2dybkrq 0 31566 250537 2026-04-24T09:18:52Z HoMen 269 Նոր էջ «'''Ճոան Չանտոս Պաէզ''' ([[Անգլերէն|անգլ․]]՝ Joan Chandos Báez, [[9 Յունուար]] [[1941 թուական|1941]] - ...)․ ամերիկացի ժողովրդական երգչուհի եւ երգահան։ [[1959 թուական|1959]]-էն, երբ սկսաւ իր ասպարէզը մինչեւ այսօր աւելի քան երեսուն ձայնագրութիւններ կատարած է, որոնց մէջ երգած է թէ՛ իր սեփական...»: 250537 wikitext text/x-wiki '''Ճոան Չանտոս Պաէզ''' ([[Անգլերէն|անգլ․]]՝ Joan Chandos Báez, [[9 Յունուար]] [[1941 թուական|1941]] - ...)․ ամերիկացի ժողովրդական երգչուհի եւ երգահան։ [[1959 թուական|1959]]-էն, երբ սկսաւ իր ասպարէզը մինչեւ այսօր աւելի քան երեսուն ձայնագրութիւններ կատարած է, որոնց մէջ երգած է թէ՛ իր սեփական եւ թէ՛ ուրիշ ստեղծագործներու երգեր։ Իր երգերուն խօսքերը գլխաւորաբար անգլերէն եւ սպաներէն լեզուներով են, սակայն ուրիշ լեզուներով երգեր ալ կատարած է։ Ան յատկապէս ծանօթ է հակապատերազմական շարժումին իր գործօն մասնակցութեամբ ([[Վիեթնամ|Վիեթնամի]] պատերազմի ընթացքին ձերբակալուեցաւ եւ բանտարկուեցաւ Զինուժի Հաւաքագրման Կեդրոնին մէջ ''Armed Forces Induction Center'' բողոքին մասնակցելուն համար), ինչպէս նաեւ ցեղային խտրականութիւններու հոսանքին բերած աջակցութեան: Իր երգերէն շատերը կը խօսին պատերազմին եւ ընկերային հարցերու մասին: == Կենսագրական գիծեր == === Առաջին տարիներ === Պաէզ ծնած է 9 Յունուար 1941-ին, [[Սթէյթըն Այլընտ]], [[Նիւ Եորք|Նիու Եորք]]։ Երաժշտութեան հետ իր հետաքրքրութիւնը սկսած է մանուկ հասակէն, յատկապէս երբ հօրը բարեկամը իրեն նուիրած է [[ուքուլէլէ]] մը։ 1957-ին գնած է իր առաջին [[Ձայնային կիթառ|ձայնային կիթառը]]։ Ան, կը սկսի երգել շրջանի զանազան սրճարաններու մէջ։ Ետքը կը ծանօթանայ Պոպ Կիպսընի (Bob Gibson) հետ, որ 1959-ին զինք կը հրաւիրէ իրեն հետ երգելու Նիուբորթի Ժողովրդական Երաժշտութեան Փառատօնին ''Newport Folk Festival''։ Իր այդ ելոյթը իր ասպարէզի սկիզբը կը հանդիսանայ եւ Պաէզ պայմանագիր մը կը ստորագրէ Վանկարտ Ձայնագրութեանց հետ ''Vanguard Records''։ === 1960 - 1969 === 1960-ին կը ձայնագրէ իր առաջին ձայնապնակը (Joan Baez)․ ժողովրդական երգերու եւ պլուզներու հաւաքածոյ մը։ Յաջորդ տարին լոյս կը տեսնէ Joan Baez, Vol. 2 ձայնասկաւառակը, 1962-ին՝ Joan Baez in Concert, Part 1, իսկ 1963-ին՝ Joan Baez in Concert, Part 2։ Ասոնք ալ հիմնականին մէջ ժողովրդական երգեր էին։ 28 Օգոստոս 1963-ին, Պաէզ կը մասնակցի, ուրիշ արուեստագէտներու հետ միասին, [[Ուաշինկթընի Երթ|Ուաշինկթընի Երթին]] կամ՝ Ուաշինկթընի Երթ աշխատանքի եւ Ազատութեան համար (The Great March on Washington կամ March on Washington for Jobs and Freedom), որուն ընթացքին [[Մարթին Լուտըր Քինկ]] իր ճառը կը սկսի «<nowiki/>[[Երազ մը ունիմ]]<nowiki/>» (I have a dream) պատմական արտայայտութեամբ։ Հոն Պաէզ կ՛երգէ «Oh Freedom» եւ «We Shall Overcome» երգերը (որ նաեւ կ՛երգէ Քալիֆորնիոյ Պըրքլի Համալսարանին մէջ Խօսքի Ազատութեան Շարժման (Free Speech Movement (1964–1965) ցոյցերուն ընթացքին) եւ [[Պոպ Տիլան|Պոպ Տիլանի]] հետ միասին՝ «When the Ship Comes In» երգը, որուն հետ առաջին անգամ հանդիպած էր Նիու Եորքի ''Gerde's Folk City'' համերգասրահին մէջ 1961-ին: Առաջիկայ տարիներուն, Պաէզ, մինակ կամ Տիլանին հետ զուգերգով, վերջինիս բազմաթիւ գործերը կ՛երգէ։ Ճոան Պաէզ եւ Պոպ Տիլան զոյգ էին մինչեւ մօտաւորապէս 1960-ական թուականներուն կէսերը։ Իրենց բաժանումէն ետք, անոնք կրկին կը համագործակցին «''Rolling Thunder Revue''»-ի մէջ, որ Տիլան կազմակերպած էր 1975-ի վերջերէն մինչեւ 1976-ի սկիզբները, ինչպէս նաեւ աւելի ուշ՝ 1984-ին։ 24 Մարտ 1965-ինը, Պաէզ կ՛երգէ, Մոնթկոմերիի արուարձաններէն Սէնթ Ճիւտի մէջ, Սելմայէն դէպի Ալապամայի Մոնթկոմերի քալող ցուցարարներուն համար։ Այս երեք երթերը կազմակերպուած էին «Southern Christian Leadership Conference»ի եւ [[Մարթին Լուտըր Քինկ|Մարթին Լուտըր Քինկի]] ու «Student Nonviolent Coordinating Committee»ին կողմէ, 1965-ի Փետրուարին Ճիմի Լի Ճեքսընի սպանութենէն ետք Ալապամայի Մարիոն քաղաքին մէջ տեղի ունեցած խաղաղ բողոքի ցոյցի մը ընթացքին՝ ընդդէմ սեւամորթ ամերիկացիներուն ընտրական ցուցակներուն մէջ գրանցուելու հարցին տեղական իշխանութիւններուն կողմէ դրուած զանազան արգելքներուն։ 1966-ին, Պաէզ, Սիզըր Չավէզին՝ հիմնադիրին «Ազգային Գիւղատնտեսական Աշխատաւորներու Միութեան» (National Farm Workers Association) եւ Քալիֆորնիոյ մէջ գիւղատնտեսական աշխատանք կատարող գաղթականներուն կողքին կը կենայ։ Անոնք կը պայքարէին աւելի լաւ վարձատրութեան եւ աշխատանքի ապահով պայմաններու համար։ Նոյն տարին կը սկսի Փիթըր Շիքքըլ յօրինողին հետ գործակցութիւնը «Նոէլ» ձայնասկաւառակով, որ կը շարունակուի յաջորդ երկու տարիներուն «Ճոան» (1967) եւ «Մկրտութիւն. Ճամբորդութիւն մեր Ժամանակներուն մէջէն» (1968) ձայնասկաւառակներով։ 1968-ին, Պաէզ կը ճամբորդէ Նէշվիլ, Թենեսի, ուր մարաթոն ձայնագրութեան իրբեւ հետեւանք երկու ալպոմ կը ստեղծուին: Առաջինը՝ «Any Day Now» (1968), որ բացառապէս կը բաղկանայ Տիլանի երգերէ: Միւսը՝ քանթրի երաժշտութեամբ ներծծուած «David's Album» (1969)։ === Woodstock === Օգոստոս 1969-ին [[Woodstock]] ([[Նիու Եորք]]) իր ներկայութիւնը, բարձրացուց իր միջազգային երաժշտական եւ քաղաքական դիրքը, յատկապէս [[Woodstock (ժապաւէն)|''Woodstock'']] վաւերագրական ժապաւէնի (1970) յաջող արձակումէն ետք: === 1970 - 1980 === Տասնմէկ տարի «Վանկարտ»ի հետ գործակցելէ ետք, Պաէզ 1971-ին կ՛որոշէ խզել կապերը ձայնագրման ընկերութեան հետ։ Պաէզ չորս տարուան համար կը գործակցի A&M Records ձայնագրման ընկերութեան հետ եւ վեց ալպոմ կը ձայնագրէ։ 1971-ին կը գրէ «Պանկլատէշի Պատմութիւնը» երգը։ Այս երգը հիմնուած էր 1971-ի Մարտ 25-ին Տաքայի Համալսարանի մէջ, Փաքիստանի բանակին կողմէ անզէն քնացած պենկալացի ուսանողներու դէմ իրագործուած դաժան արարքներուն վրայ։ Այդ տասնամեակին կը ձայանգրէ բազմաթիւ կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ ''Rejoice in the Sun'' եւ ''Silent Running'', ''Come from the Shadows, Where Are You Now, My Son?, Gracias a la Vida'' (1974)'', Cucurrucucú paloma, Diamonds & Rust'' (1975)'', Gulf Winds'' (1976)'', From Every Stage'' (1976)'', Blowin' Away'' (1977) ''եւ Honest Lullaby'' (1979)։ === 1980 - 2000 === [[1980 թուական|1980]]-ին, Antioch համալսարանը եւ Rutgers համալսարանը Պաէզին կը շնորհեն Doctor of Humane Letters պատուոյ աստիճանը իր քաղաքական գործունէութեան եւ «իր երաժշտութեան համընդհանրութեան» համար։ [[1983 թուական|1983]]-ին, ան ելոյթ կ՛ունենայ [[Կրեմմի Մրցանակ|Կրէմիի]] մրցանակաբաշխութեան, կատարելով Տիլընի հռչակաւոր «Blowin' in the Wind» երգը, որ առաջին անգամ կատարած էր քսան տարի առաջ։ Պաէզ նաեւ նշանակալի դեր կ՛ունենայ 1985-ի Ափրիկէի սովի օգնութեան ''Live Aid'' համերգին, բանալով [[Ա․Մ․Ն․]] բաժինը ([[Ֆիլատելֆիա]], [[Փենսիլվանիա]])։ Ան շրջապտոյտներ կատարած է բազմաթիւ այլ նպատակներու համար, ներառեալ «Միջազգային ներում»ի 1986-ի ''A Conspiracy of Hope'' շրջապտոյտը եւ որպէս հիւր մասնակցած էանոնց յաջորդող ''Human Rights Now!'' շրջապտոյտին։ [[1989 թուական|1989]]-ի Մայիսին, Պաէզ ելոյթ կ՛ունենայ Չեխոսլովաքիոյ մէջ համայնավարական երաժշտական փառատօնի մը, որ կը կոչուէր «Պրատիսլավսքա լիրա»: Հոն կը հանդիպի ապագայ նախագահ [[Վացլաւ Հաւել|Վացլաւ Հաւելին]], որուն թոյլ կու տայ իր կիթառը տանիլ, որպէսզի խուսափի կառավարութեան գործակալներուն կողմէ ձերբակալուիլ: [[1993 թուական|1993]]-ին, «Refugees International»ի հրաւէրով եւ «Սորոս Հիմնադրամ»ին հովանաւորութեամբ, ան կը ճամբորդէ պատերազմէն աւերուած [[Եուկոսլաւիա|Եուկոսլաւիոյ]] նախկին [[Պոսնիա եւ Հերցեկովինա]] շրջանը, նպատակ ունենալով հանրային կարծիքի ուշադրութիւն հրաւիրել անոնց տառապանքին վրայ։ Ան առաջին մեծ արուեստագէտն էր, որ ներկայացում կ՛ունենայ [[Սարաեւօ|Սարաեւոյի]] մէջ, Եուկոսլաւիոյ քաղաքացիական պատերազմի բռնկումէն ի վեր։ Հոկտեմբեր 1993-ին, Պաէզ առաջին մեծ արուեստագէտը կը դառնայ, որ մասնագիտական համերգային ներկայացում կ՛ունենայ [[Ալքաթրազ կղզի|Ալքաթրազ կղզիին]] մէջ (ԱՄՆ նախկին դաշնային բանտ, [[Սան Ֆրանսիսքօ]], [[Գալիֆորնիա]]), ի նպաստ իր քրոջ՝ Միմիի «Bread and Roses» կազմակերպութեան։ Ան աւելի ուշ՝ 1996-ին, կը վերադառանյ մէկ այլ համերգի համար։ Կը շարունակէ ձայնագրել բազմաթիւ կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ ''Live Europe 83'' (1984), ''Recently'' (1987), ''Speaking of Dreams'', (1989), ''Brothers in Arms'' (1991), ''Play Me Backwards'' (1992), ''Ring Them Bells'' (1995), ''Gone from Danger'' (1997)։ === 2000 - 2010 === Օգոստոս 2001-ին, Վանկարտ կը սկսի վերահրատարակել Պաէզի առաջին 13 ձայնասկաւառակները, որոնք ձայնագրած էր այդ պիտակին համար 1960-էն՝ 1971 միջեւ: Պաէզ կը շարունակէ ձայնագրել բազմաթիւ կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ ''Dark Chords on a Big Guitar'' (2003), ''Bowery Songs'' (2005), ''Amazing Grace'' (2006), ''Pay Me My Money Down'' (2006), ''Sweet Sir Galahad'' (2006)։ Ինչպէս նաեւ կը ներկայանայ զանազան փառատօներու եւ կը մեկնաբանէ հանրածանօթ երգիչներու հետ, ինչպէս օրինակ՝ [[Ճեսի Ճաքսոն Աւագ]], [[Պրուս Սբրիկսթինկ]], [[Սթիւ Ուոնտըր]], [[Ճոն Մելընքամբ]], [[Տիքսի Չիքս]]։ 8 Հոկտեմբեր 2006-ին, Պաէզ իբրեւ յատուկ անակնկալ հիւր, ներկայ կը գտնուի [[Փրակ|Փրակայի]] մէջ «Forum 2000» միջազգային համաժողովի բացման արարողութեան։ Անոր ելոյթը գաղտնի պահուած էր [[Չեխիա|Չեխիոյ]] նախկին Նախագահ Հաւելէն մինչեւ այդ պահուն, երբ ան բեմ կը բարձրանայ։ Հաւել մեծ երկրպագու մըն էր թէ՛ Պաէզի եւ թէ՛ անոր գործերուն։ Պաէզի՝ [[Փրակ]] կատարած յաջորդ այցելութեան ընթացքին, Ապրիլ 2007-ին, երկուքը դարձեալ կը հանդիպին, երբ ան ելոյթ կ՛ունենայ Փրակայի «Lucerna Hall» սրահին մէջ, որ լեցուն էր հանդիսականներով. այս շէնքը կառուցուած էր Հաւելի մեծ-հօր կողմէ։ [[2 Սեպտեմբեր|2 Դեկտեմբեր]] [[2006]]-ին ան կը հիւրընկալուի Օքլընտի Միջկրօնական Աւետարանչական Երգչախումբի Ս. Ծննդեան Ձեռնարկին (Օքլանտ, Քալիֆորնիա) Փարամաունդ Թատրոնին մէջ։ Անոր մասնակցութիւնը կը պարփակէ «Let Us Break Bread Together»-ի եւ «Amazing Grace»-ի տարբերակները։ Ան նաեւ կը միանայ երգչախումբին «O Holy Night»-ի աւարտական բաժնին։ Փետրուար [[2007]]-ին, ան կը ստանայ [[Կրեմմի Մրցանակ|Կրեմմի]] մրցանակը իր կեանքի նուաճումներուն համար։ Սեպտեմբեր 2008-ին կը հրապարակէ ''Day After Tomorrow'' ձայնասկաւառակը։ Ելոյթ կ՛ունենայ [[Glastonbury Festival 2008]] (Յունիս 6) եւ [[Montreux Jazz Festival]] (Յուլիս 6, 2008), [[Newport Folk Festival]] (2 Օգոստոս 2009) փառատօներուն։ === 2010- 2020 === 4 Ապրիլ 2017-ին, Պաէզ իր դիմատետրի էջին կը հրապարակէ՝ 27 տարի ետք, իր նոր մէկ երգը՝ Nasty Man։ 7 Ապրիլ 2017-ին, Պաէզ կ՛ընդունուի Rock and Roll Hall of Fame։ 2 Մարտ 2018-ին կը հրապարակէ ''[[:en:Whistle_Down_the_Wind_(album)|Whistle Down the Wind]]'' ձայնապնակը։ 30 Ապրիլ 2019-ին, ան ''Rolling Stone'' պարբերաթերթին կը յայտարարաէ թէ իրեն դիմած էին որպէսզի [[Woodstock 50]] փառատօնին ելոյթ ունենայ, բայց մերժած էր առաջարկը, պատճառաբանելով, որ «չափազանց բարդ էր միջամտելը» եւ իր «զգացումները» «ոչ» կ՛ըսէին։ 2019ի Յուլիս 28-ին, Եւրոպայի մէջ շրջապտոյտէ մը ետք, Պաէզ իր վերջին համերգը կը կատարէ Մատրիտի Teatro Realի մէջ: Յունուար 2021-ին, կը յայտարարուի թէ Պաէզ պիտի ստանար 2020-ի «Քենետի Կեդրոնի Պատիւ»ը արարողութեան մը ընթացքին, որ յետաձգուած էր COVID-19 համաճարակին պատճառով: Ան պատուուեցաւ [[Տեպի Ալեն|Տեպի Ալենի]], [[Կարթ Պրուքս|Կարթ Պրուքսի]], [[Միտորի|Միտորիի]], եւ [[Տիք Վան Տայք|Տիք Վան Տայքի]] հետ միասին, Մայիս 2021ին: == Ընկերային եւ քաղաքական մասնակցութիւն == Պաէզ հանրածանօթ է քաղաքացիական իրաւունքներու իր տարած պայքարին, հակապատերազմական շարժումին իր գործօն մասնակցութեամբ ([[Վիեթնամ|Վիեթնամի]] պատերազմի ընթացքին ձերբակալուեցաւ եւ բանտարկուեցաւ Զինուժի Հաւաքագրման Կեդրոնին մէջ ''Armed Forces Induction Center'' բողոքին մասնակցելուն համար), ինչպէս նաեւ ցեղային խտրականութիւններու հոսանքին բերած աջակցութեան: Իր երգերէն շատերը կը խօսին պատերազմին եւ ընկերային հարցերու մասին: tmwxpr4206hdyupwk898yxrxcopcj0s