Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 2733 250566 250429 2026-04-27T09:43:40Z Maral Dikbikian 4797 250566 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Dvin.jpg|300px|մինի|աջից|'''Դուինի Կաթողիկէ Եկեղեցին''']] '''Դուինի եկեղեցական ժողով,''' [[506 արեւմտահայերէն|506]] թուականին Մարզպանական Հայաստանի մայրաքաղաք Դուինի [[Բաբկեն Ա. Ոթմսեց|Բաբգէն Ա. Ոթմսեց]]ի կաթողիկոսի գլխաւորութեամբ հրաւիրուած ազգային-եկեղեցական ժողով։ Քննարկուած են դաւանական խնդիրներ, մասնաւորապէս նեստորականութեան եւ քաղկեդոնականութեան առնչուող հարցեր քննելու եւ անոնց հանդէպ հայ եկեղեցւոյ դիրքորոշումը պարզելու նպատակով։ == Դուինի Կաթողիկէ եկեղեցին == Ժողովին մասնակցած են 20 եպիսկոպոս, վանականներ, երէցներ, 14 նախարար՝ մարզպան [[Վարդ Մամիկոնեան|Վարդան Մամիկոնեան]]ի ([[505 արեւմտահայերէն|505]]–[[509 արեւմտահայերէն|509]] թուականներ) գլխաւորութեամբ, [[Սիւնեաց]] եկեղեցւոյ ներկայացուցիչներ, ինչպէս նաեւ [[Վրաց]] եւ [[Աղուանից]] եկեղեցիներու կաթողիկոսներն ու եպիսկոպոսները։ Պահպանուած է միայն մէկ ժողովական՝ «[[Թուղթ Հայոց ի Պարսս, առ ուղղափառս]]» վերնագրով առաջին թուղթը, որ գրած է Բաբգէն Ա. Ոթմսեցին։ Ժողովի արդէն հրաւիրուած էին, երբ Սիմէոն Բեթ-Արշամացիի գլխաւորութեամբ [[Իրան|Պարսկաստանի]] քրիստոնեայ ուղղափառ ասորիները, որոնք յատկապէս Սելեւկիայի 499 թուականի ժողովէն (ուր նեստորականութիւնը հռչակուած էր Պարսկաստանի քրիստոնեաներու պաշտօնական դաւանութիւն) յետոյ հալածանքներու ենթարկուած էին նեստորականները, պաշտպանութիւն հայցած հայ եկեղեցիէն, միաժամանակ խնդրած, որ հայոց կաթողիկոսը գիրով հաստատէ, թէ ինչն է ճշմարիտ դաւանութիւնը, քանի որ նեստորականները պարծեցած էին, թէ հայերը, յոյները, վրացիներն ու աղուանները եւս իրենց հաւատքը ունին։ Բաբգէն Ա. Ոթմսեցին, ի պատասխան այդ խնդրանքի, հայ եկեղեցւոյ եւ ժողովի անունէն հաւաստած է, որ հայ եկեղեցին [[Նեստոր արեւմտահայերէն|Նեստորի]] եւ անոր կողմնակիցներու վարդապետութիւնը կը մերժէ։ Նամակը գրուած է հայերէն ու պարսկերէն եւ կնքուած՝ բոլոր ժողովականներու ստորագրութեամբ։ Այս ժողովին ընդունուած է մեզ չհասած «[[Պայման նամակը]]» (որ նաեւ «[[Հավատո նամակ|Հաւատոյ նամակ]]» կը կոչուի), որով մերժուած ու լռելեայն դատապարտուած է Քաղկեդոնի ժողովը եւ Լեւոնի տոմարը։ [[Դուին'|Դուինի]] այս ժողովը երեւոյթ էր հայ եկեղեցւոյ դաւանական դրութեան յստակեցման եւ զարգացման, անոր հականեստորական, հակաքաղկեդոնական դիրքորոշման ճշդման գործին։ Դուինի Ա. ժողովը հանրագումարն էր դաւանական այն պայքարին, որ հայ եկեղեցին նախորդ տասնամեակներուն մղած է քրիստոնէական տարբեր հոսանքներու՝ քաղկեդոնականութեան, նեստորականութեան, եւտիքականութեան դէմ։ Միաժամանակ հայ եկեղեցւոյ հեղինակութեան եւ դիրքի ապացոյցն էր 6-րդ դարու քրիստոնեայ Արեւելքի մէջ ծաւալուած դաւանական վէճերուն մէջ։ Տարբեր դաւանանքներու պատկանող դրացի քրիստոնեաները, գիտակցելով հայ եկեղեցւոյ նշանակութիւնը եւ դերը Արեւելքի քրիստոնեայ եկեղեցիներու մեջ, աշխատած են ձեռք բերել հայ եկեղեցւոյ հովանաւորութիւնը եւ տեսնել իրենց դաւանական այն պայքարը, որ հայ եկեղեցին նախորդ տասնամեակներուն մղած է քրիստոնէական տարբեր հոսանքներու՝ քաղկեդոնականութեան, նեստորականութեան, եւտիքականութեան դէմ։ Միաժամանակ հայ եկեղեցւոյ հեղինակութեան եւ դիրքի ապացոյցն էր 6-րդ դարուն քրիստոնեայ [[Արեւելք արեւմտահայերէն|Արեւելքի]] մէջ ծաւալուած դաւանական վէճերուն։ Տարբեր դաւանանքներու պատկանող դրացի քրիստոնեաները, գիտակցելով հայ եկեղեցւոյ նշանակութիւնը եւ դերը Արեւելքի քրիստոնեայ եկեղեցիներու մեջ, աշխատած են ձեռք բերել հայ եկեղեցւոյ հովանաւորութիւնը եւ տեսնել իրենց դաւանանքէն։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (554)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (609-610)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (645)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (648)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (719-720)]] {{ՀՀ2012}} [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] 6a3ujmiuyrqz1w7z9k6e4nzf33ed8ed 0 2738 250567 250430 2026-04-27T09:47:10Z Maral Dikbikian 4797 250567 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Dvin.jpg|300px|մինի|աջից|'''Դուինի Կաթողիկէ Եկեղեցին''']] '''Դուինի եկեղեցական ժողով''' [[719]] կամ [[720]] թուականին Արմինիա կուսակալութեան մայրաքաղաք [[Դուին]]ի մէջ, [[Յովհաննէս Գ. Օձնեցի]] կաթողիկոսի գլխաւորութեամբ հրաւիրուած ազգային-եկեղեցական ժողով։ Ժողովը հետապնդած է երկու նպատակ։ # ընդունած եւ վերջնական տեսքի բերած է Յովհաննէս Գ. Օձնեցիի՝ կանոնական ցաքուցրիւ նիւթերէն ընտրութեամբ հաւաքած եւ կազմած ժողովածուն, որ յայտնի է «Կանոնագիրք» անունով։ # Դուինի մէջ նոր ժողով հրաւիրելը արձագանգն էր ժամանակի քրիստոնեայ Արեւելքի մէջ սրուած դաւանական վէճերուն, ինչպէս նաեւ պայմանաւորուած էր քաղկեդոնականներու, նեստորականներու, նաեւ՝ հայ եկեղեցւոյ մէջ հանդէս եկած աղանդներու (պաւլիկեաններ, մծղնեականներ) դէմ պայքարի անհրաժեշտութեամբ։ Դուինի Զ. ժողովը ընդունած է նաեւ 32 յօդուածէ կազմուած կանոնախումբ մը, որ յայտնի է «Կանոնք տեառն Յովհաննիսի Իմաստասիրի Հայոց կաթողիկոսի» անունով։ Այդ կանոններով որոշուած է հայ եկեղեցւոյ ժամերգութեան կարգը (նշելով առաւօտեան, երեկոյեան, գիշերային պաշտամունքները, կիրակնօրեայ ժամերգութիւնները), համախմբուած են [[Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ|Գրիգոր Ա. Լուսաւորիչի]], [[Սահակ Պարթեւ|Սահակ Ա. Պարթեւի]], [[Յովհաննէս Ա. Մանդակունի|Յովհաննէս Ա. Մանդակունիի]] բոլոր կանոնները եւ կարգերը (կանոն ԻԱ–ԻԵ)։ Ի կանոնով որոշուած են «[[Սուրբ Աստուած]]» երգի «[[խաչեցարի]]» յաւելման, ԻԶ եւ Լ կանոններով՝ [[Քրիստոս]]ի Ծննդեան եւ Մկրտութեան տօնը 6 Յունուարին կատարելու, Ը կանոնով՝ անապակ գինիով եւ անխմոր հացի գործածութեան վերջնական խնդիրները։ ԼԲ կանոնով խստիւ արգիլուած է օթեւան տալ կամ հաղորդակցուիլ պաւլիկեան աղանդաւորներու հետ։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (506)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (554)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (609-610)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (645)]] * [[Դուինի Եկեղեցական Ժողով (648)]] {{ՀՀ2012}} [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] jo7igkzbeck1wsbc1np2r7i68phyejf 0 3229 250570 250436 2026-04-27T10:27:25Z Maral Dikbikian 4797 250570 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Tom and Jerry logo.svg|աջից|frameless|300x300փքս]] '''«Թոմն ու Ճերին»''' ({{Լեզու en|Tom and Jerry}}) մանկական շարժանկարի բազմաշարք''',''' (անգլ.՝ animation multiserial) ստեղծուած ծաղրանկարիչներ [[Ուիլիըմ Հաննա]]յի եւ [[Ճօզէֆ Պարպըրա]]յի (William Hanna and Joseph Barbera) կողմէ։ Այն կը պատմէ Ճերի անունով մուկին եւ Թոմ անունով կատուի թշնամական յարաբերութիւններուն ու արկածներուն մասին։ «Մուլթֆիլմի» (այսինքն՝ Բազմաշարք շարժապատկեր - անգլ.՝ multifilm) առաջին շարքը ցուցադրուած է [[20 Փետրուար]] 1940-ին։ «Մուլթֆիլմ»ի առաջին շարքերու հերոսներուն անունները եղած են ուրիշագրութիւն՝ Թոմը՝ Ճասփըր (Jasper) իսկ Ճերին՝ պարզապէս Մուկ կամ Ճինքս։ Բազմաշարք շարժապատկերը՝ «Մուլթֆիլմը», սկսած [[1940]] թուականէն մինչեւ [[1958]] թուականը արտադրած է MGM «սթուտիոն» (այսինքն՝ ձայնագրութեան արուեստանոց 6-ը անգլ.՝ studio), որուն արտադրութեան տարիներուն «մուլթֆիլմը» համարուած է լաւագոյնը՝ ստանալով 7 Օսքար։ «Մուլթֆիլմ»ի արտադրման աշխատանքը դադրած է արուեստանոցի փակումին պատճառով։ [[1961]] թուականին «Rembrandt Films» ընկերութիւնը իրաւունք ստացաւ արտադրել բազմաշարք շարժապատկերը «մուլթֆիմը», որուն 13 արձանագրութիւնները ամէնավատը համարուեցան բազմաշարք շարժապատկերի «մուլտֆիլմի» պատմութեան մէջ։ Այնուհետեւ բազմաշարք շարժապատկերը՝ 1963 թուականէն, սկսաւ արտադրել «Sib Tower 12 Productions» ընկերութիւնը մինչեւ 1967 թուականը։ == Սիւժէ == <gallery> Պատկեր:Stamp of Albania - 2005 - Colnect 374065 - Tom and Jerry.jpeg|alt=|դրոշմաթուղթ Պատկեր:Tom And Jerry.jpg|alt= </gallery>Դրուագներու գործողութիւններուն մեծամասնութիւնը տեղի կ'ունենան փոքրիկ քաղաքի մը մէջ, Երկու-Հողաթափով-Մայրիկի (Mammy Two Shoes, երբեմն Mrs. Two Shoes) տունը (որ երբեմն կը փոխարինուի երիտասարդ կնոջմով կամ ընդհանրապէս չի մասնակցիր)։ Սակայն շարք մը դրուագներու մէջ գործող անձեր կրնան ապրիլ նաեւ անմարդաբնակ կղզի, լողալ, զբօսաշրջիլ նաւով, հանգստանալ լողափը եւ այլն։ Ըստ «Սիւժէ»ի՝ Թոմը ճիգ չի խնայեր մկնիկին բռնելու համար, սակայն այդ մէկը գրեթէ կը ձախողի<ref name="вести">{{cite web|url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=439064|title=Главному игроку в «кошки-мышки» сегодня исполнилось бы 100 лет|publisher=Вести.ру|date=24 марта 2011 год|last=Подолян|first=Ольга.|lang=ru|accessdate=2013 թ․ օգոստոսի 18–ին}}</ref>։ Այնուամենայնիւ, որոշ մասերուն մէջ կերպարները բաւականին համերաշխ կեանք կը վարեն եւ ամէնադժուար պահերուն իսկ իրարու կ'օգնեն<ref name="вести" />։ Ինչպէս մարդիկ, այդպէս ալ գլխաւոր կերպարները ունին իրենց թշնամիներն ու ընկերները։ Օրինակ՝ Թոմին յաճախ կը ծաղրեն Պուչ Butch անունով կատուն եւ Սփայք (Spike) շունը, իսկ Ճերիին (Jerry) չարութիւններուն կ'օգնէ իր զարմիկը՝ փոքրիկ մկնիկ մը՝ Նիպլըս (Nibbles) անունով, եւ Քուէքըր (Quacker) բադիկը։ Դրուագներուն կերպարները մեծամասնութեամբ չեն խօսիր եւ բոլորը կը սահմանափակուին միայն ցաւի ճիչերով եւ ջղագրգիռ ձայներով, սակայն շարք մը դրուագներու մէջ կերպարները ամբողջ տեւողութեան ընթացքին կ'ունենան երկխօսութիւն, բայց կարճ<ref name="Meshing">{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/obituaries/william-hanna-728958.html|title=William Hanna|last=Vallance|first=Tom.|date=24 марта 2001 года|publisher=The Independent|lang=en|accessdate=2013 թ․ օգոստոսի 17–ին|archive-date=2010-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717013717/http://www.independent.co.uk/news/obituaries/william-hanna-728958.html|dead-url=}}</ref><ref name="Hanna">{{cite web|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E6D7143CF930A15750C0A9679C8B63&partner=rssnyt&emc=rss|title= William Hanna Dies at 90; Created Cartoon Characters|date=23 марта 2001 года|publisher=[[Նյու Յորք Թայմս]] |accessdate=2013 թ․ օգոստոսի 21–ին}}</ref>։ Մանկական շարժանկարը քաջ ծանօթ է իր դաժանութեամբ եւ բռնութեամբ<ref name="Sennett">{{գիրք|հեղինակ=Hanna, William; Barbera, Joseph; Sennett, Ted.|վերնագիր=The Art of Hanna-Barbera: Fifty Years of Creativity|տարի=1989|հրատարակչություն=Viking Studio Books|վայր=Нью-Йорк|ISBN= 0670829781}}</ref><ref name="Smoodin">{{cite journal|last=Smoodin|first=Eric|title=Cartoon and Comic Classicism: High-Art Histories of Lowbrow Culture|journal=American Literary History|publisher=Oxford University Press|location=Օքսֆորդ, Բրիտանիա|volume=4|issue=1 (1992)}}</ref>։ Յաճախ կարճամեթրաժ բազմաշարքերը (series) կը ցուցադրուին պայթիւններով, կերպարներու «կտրատում»ով եւ նոյնիսկ [[մահ]], սակայն անոնց մեծամասնութիւնը կը կատարուին առանց [[արիւն]]ի, եւ գլխաւոր հերոսները արդէն յաջորդ դրուագին կը վերակենդանան<ref name="DailyTeleL">{{cite news|title=Master cartoonist who created Tom and Jerry draws his last|last=Whitworth |first=Melissa|date=20 декабря 2006 года|lang=en|work=The Daily Telegraph|page=9}}</ref>։ Կարճամեթրաժ ֆիլմերուն մէջ մեծ դեր կը կատարէ [[Երաժշտութիւն|երաժշտական]] նուագակցութիւնը, որուն միջոցով փորձ կը կատարուի փոխանցել այս կամ այն հերոսի յոյզերը։ Յատկապէս կը զատորոշուի Սքոթ Պրետլի<ref name="IndependentKarateGuard">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/obituaries/joseph-barbera-429307.html|title= Joseph Barbera|last=Vallance|first=Tom|date=6 декабря 2006 года|publisher=The Independent|accessdate=2013 թ․ օգոստոսի 18–ին |lang=en| location=Лондон}}</ref> երաժիշտին դերը։ Ան, համատեղելով [[Ճազ|ճազի]] եւ դասական երաժտութեան տարրերը, ստեղծած է բարդ եւ իւրօրինակ բազմաձայնաշարեր, որոնց հետ միասին յաճախ դրուագներուն մէջ ներկայացնելով այդ ժամանակուան յայտնի մեղեդիներու վերափոխուած ձեւերը։ Յետագային բազմաշարք շարժապատկերներուն՝ «Մուլթֆիլմ»երուն մէջ երաժշտութիւնը կը հնչէ աւելի կարճ հատուածներով։ == Պատմութիւն == === 1940-1958 Թուականներ === [[Պատկեր:Vitoria - Graffiti & Murals 1127 12.JPG|300px|մինի|ԿրաՖֆիթի եւ Մուրալզ]] 1930-ականներու վերջերը Metro-Goldwyn-Mayer-ի շարժապատկերի բազմացման (multiplication) բաժինը անկում կ'ապրէր բազմաշարք շարժապատկերներու (multifilm) վատ վարձատրութեան հետեւանքով։ Ստորաբաժանման արտադրող եւ ղեկավար Ռուտոլֆ Այզինկը (Rudolf Ising) կերպարներ կը փնտռէր նոր նախագիծին համար, որոնք կրնային մրցիլ [[Միքի Մաուս]]ի եւ Պակս Պանիին հետ եւ յանձնարարարեց զայն շարժապատկեր ոգեւորողներուն՝ (animator) Ուիլիըմ Հաննային եւ Ճոզէֆ Պարպըրային (William Hanna and Joseph Barbera)։ Այս երկու պաշտօնեաներն ալ բազմաշարք շարժապատկեր ստեղծելու մեծ փորձ ունէին. Հաննան աշխատած էր շարժապատկերի շնչաւորութեան «Ուրախ մեղեդիներ», «Լունի Թիւնզ» բազմաշարքի (serials) վրայ, իսկ Պարպըրան եղած էր «Van Beuren Studios» ընկերութեան նկարիչը։ Անոնք փափաքեցան ստեղծել կարճ տեւողութեամբ ֆիլմ՝ կատուին եւ մուկին հակամարտութեան մասին, սակայն այդ մտապատկերը՝ «ոչ այնքան ինքնատիպ» համարող շատ մը պաշտօնեաներու համաձայնութեան չարժանացաւ<ref name="LeonardMaltin">{{Cite video|first=Leonard.|last=Maltin|title=Interview with Joseph Barbera|medium=Digital|publisher=Archive of American Television|date=1997|url=http://www.emmytvlegends.org/interviews/people/joseph-barbera}}</ref>։ Բայց այնուամենայնիւ, խումբը 1940 թուականին ստեղծեց «Կատուն հարուած (jab) կը ստանայ » փորձական թողարկութիւնը, ուր կը ցուցադրուէր, թէ ինչպէս Ճասպըր կատուն կը հալածէ փոքրիկ մկնիկը<ref name="AC">{{Ռուսերէն գիրք|авторы=Lenburg, Jeff.|վերնագիր=Who's who in Animated Cartoons|թվական=2006|издательство=Hal Leonard Corporation|վայր=Нью-Йорк|մեջբերվող էջեր=381|էջերի թիվ=18|ISBN=9781557836717}}</ref>։ Այդ դէպքը (episode) ներկայացուեցաւ Օսքարի, բայց մրցանակի չարժանացաւ<ref name="вести" />։ Այնուամենայնիւ, այդ թողարկութիւնը մեծ թիւով հանդիսատեսին ուշադրութիւնը գրաւեց, եւ արտադրող Ֆրետ Քուիմպին առաջարկեց Հաննային եւ Պարպըրային նոյն ոգիով շարունակել եւ բազմաշարք շարժապատկեր ստեղծել, անկէ առաջ արձակելով իրենց փոքր նշանակութիւն ունեցող նախագիծերու վարիչ պաշտօններէն։ Շարժապատկեր ոգեւորողները համաձայնեցան այդ որոշումին հետ, բայց սկիզբը MGM-ը իր աշխատակիցներուն հետ գլխաւոր հերոսներու նոր անուններու մրցոյթ կազմակերպեց<ref name="Meshing" />։ Յաղթեց Ճոն Քարրը, որ առաջարկեց կատուին եւ մուկին անուանել համապատասխանաբար Թոմ եւ Ճերի (house cat (Tom) and mouse (Jerry))<ref name="BarberaAutoBio">{{Ռուսերէն գիրք|автор=Barbera, Joseph.|վերնագիր=My Life in «Toons»: From Flatbush to Bedrock in Under a Century|թվական=1994|издательство=Turner Publishing|վայր=Атланта, США|ISBN=1570360421|էջերի թիվ=76}}</ref>։ 1941 թուականին սինեմաներու մէջ ցուցադրուեցաւ «Կէսգիշերային հացկերոյթ» (The Midnight Snack in 1941) դրուագը։ Ճոզէֆ Պարպըրան ստեղծեց պատմութիւններ յաջորդ բազմաշարքերուն համար, իսկ Ուիլիըմ Հաննան կը մասնակցէր արտադրութեան ստեղծագործական եւ ճարտարարուեստական գործերուն<ref name="Dallas" />։ Որպէս նկարիչ-(multiplicator) բազմապատկիչներ հանդէս կու գային Քեննեթ Միւսը, Էտ Պրիճը եւ Մայքըլ Լան։ Կերպարները կը հնչիւնաւորէին Ուիլիըմ Հաննան, Տոուզ Պաթլըրը, Լիլիան Ռենտոլֆը եւ Ռեճինըլտ Քոֆին։ Բազմաշարք շարժապատկերներու (անգլ.՝ multifilm) երկրպագուներու նամակներուն կը պատասխանէր այն ժամանակ տակաւին անյայտ դերասան Ճեք Նիքըլսընը<ref>{{Ռուսերէն գիրք|название=Five Easy Decades: How Jack Nich olson Became the Biggest Movie Star in Modern Times|автор= McDougal, Dennis.|թվական=2008|издательство=John Wiley & Sons}}</ref>։ Կատուի եւ մկնիկի մասին իւրաքանչիւր դրուագ 40 000 տոլար ծախս կ'արժէր MGM-ին համար<ref name="Deitch" />։ Ցուցադրումներ ստեղծելու ժամանակ կատուին արտաքինը բազմաթիւ անգամ փոխուած է։ Սկիզբը այն աւելի շատ կը նմանէր իրական կատուի. Կրնար մլաւել եւ յաճախ կը քալէր չորս ոտքով, բայց Թեքս Էյվերիի՝ MGM գալէն ետք, ստեղծողները որոշեցին պարզացնել պատկերը եւ հերոսին աւելի ուժեղ դարձնել։ Ճերիի արտաքինը գործնականօրէն ո՛չ մէկ փոփոխութիւն կրեց։ Հաննա-Պարպըրա (William Hanna and Joseph Barbera) զոյգը 17 տարիներու ընթացքին կատուի եւ մկնիկի մասին ստեղծեցին 116 արձանագրութիւն<ref name="AC" /> (ներառեալ՝ Սփայք շունը եւ իր փոքրիկ որդի՝ Թայքը (Spike and Tyke)) մասին առանձին թողարկութիւններ, որոնցմէ 7-ը արժանացան [[Օսքար]] մրցանակի՝ «Լաւագոյն կարճամեթրաժ multifim» անուանակարգով<ref name="Guardian">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/dec/19/usa.media|title=Joe Barbera, creator of cartoon classics, dies at 95|last=Glendinning|first=Lee|date=19 декабря 2006 года|publisher=The Guardian|accessdate=2013 թ․ օգոստոսի 17–ին |lang=en| location=Лондон}}</ref>։ Պարգեւներու շնորհիւ «Թոմը եւ Ճերի»-ն դարձան հանրամատչելի եւ յայտնի։ Բայց 1950-ականի սկիզբները շարժապատկերին պիւտճէն սկսաւ կրճատուիլ, իսկ հանգանակութիւնները՝ պակսիլ<ref name="IndependentKarateGuard" /><ref name="Dallas">{{cite web | url = http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/121906dnentbarberaobit.1e1b331.html | title = Cartoon creator Joe Barbera dies | accessdate = 2013-08-17 | date = 18 декабря 2006 года | publisher = Dallas Morning News / Associated Press | lang = en | archive-date = 2007-01-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070104045819/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/121906dnentbarberaobit.1e1b331.html | dead-url = }}</ref>։ Սակայն հին դրուագներու վերարտադրութիւնները (remake) եւ հեռատեսիլով սփռումը սկսան աւելի շատ եկամուտ բերել, քան նոր արձանագրութիւններու ստեղծումը։ Այդ պատճառով 1957 թուականին փակուեցաւ MGM-ի «multiplication» բաժինը, իսկ աշխատակիցներու մեծ մասը տեղափոխուեցաւ «Hanna-Barbera» ընկերութիւն<ref name="Meshing" />։ === 1961-1962 Թուականներ === [[Պատկեր:Tom and Jerry — The Movie.png|250px|մինի|Թոմ եւ Ճերի շարժապատկերի պաշտօնական նշանաբան]] Շարժապատկերի բազմացման բաժինը փակուելէ ետք, MGM-ի ղեկավարները որոշեցին կրկին վերականգնել շարժանկարի բազմաշարքը եւ յանձնարարեցին չեքոսլովաքեան «Rembrandt Films» արուեստանոցին համար ստեղծել Թոմն ու Ճերիի մասին 13 դրուագ<ref name="cell">{{cite web|url=http://www.rembrandtfilms.com/buyraretom-jerry.html|title=Rare Tom & Jerry Cell|publisher=Rembrandt Films|lang=en|accessdate=2010 թ․ օգոստոսի 17–ին|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130324104152/http://www.rembrandtfilms.com/buyraretom-jerry.html|archivedate=2013-03-24|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://pqasb.pqarchiver.com/djreprints/access/108884830.html?dids=108884830:108884830&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Jun+11%2C+1962&author=&pub=Wall+Street+Journal&desc=Popeye%2C+Tom+%26+Jerry+Join+Trend+to+Shift+Production+Overseas&pqatl=google|title=Popeye, Tom & Jerry Join Trend to Shift Production Overseas|accessdate=2013 թ․ ապրիլի 19|date=11 июня 1962 года|last=MacDougall|first=Kent.|lang=en|publisher=The Wall Street Journal|archive-date=2012-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107220442/http://pqasb.pqarchiver.com/djreprints/access/108884830.html?dids=108884830:108884830&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Jun+11%2C+1962&author=&pub=Wall+Street+Journal&desc=Popeye%2C+Tom+%26+Jerry+Join+Trend+to+Shift+Production+Overseas&pqatl=google|dead-url=yes}}</ref><ref name="Lehman">{{Ռուսերէն գիրք|վերնագիր=American Animated Cartoons of the Vietnam Era: A Study of Social Commentary in Films and Television Programs, 1961–1973|автор= P. Lehman, Christopher.|ISBN=9780786428182|մաս=The Cartoons of 1961–1962|էջերի թիվ=23–24|մեջբերվող էջեր=223|издательство=McFarland & Company|թվական=2007}}</ref>։ Նշուած կարճամեթրաժ բազմաշարք շարժապատկեր արտադրող ընկերութեան հիմնադիրը՝ Ուիլիըմ Սնայտըրն էր, որպէս շարժապատկերի ոգեւորող հանդէս կու գար ղեկավար տնօրէն՝ Ճին Տէյչը, թատերգութեան ամփոփումը կը գրէր Էլի Պաուըրը։ Գլխաւոր ոգեւորողներն էին՝ Լիու Կարները եւ Հարի Մունը, երգահան դարձաւ Սթեֆըն Քոնիչեքը, դերասան՝ Ալեն Սուիֆթը կը հնչիւնաւորէր բոլոր հերոսները<ref name="cell"/><ref name="Lehman"/><ref name="date">{{cite web|last=Grimes|first=William.|date=27 апреля 2010 года|url=http://www.nytimes.com/2010/04/28/arts/28swift.html|title=Allen Swift, Voice Actor for Radio and TV, Dies at 86|publisher=[[Նյու Յորք Թայմս]]|lang=en|accessdate=2013 թ․ ապրիլի 19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151107025409/http://www.nytimes.com/2010/04/28/arts/28swift.html?_r=0|archivedate=2015-11-07|dead-url=yes}}</ref>։ Ճին Տէյչի խօսքերով, նոր կարճամեթրաժ բազմաշարք շարժապատկերի «Շարժանկար»ի հիմնադրման կ'օգնէին նոյնիսկ MGM-ի նախկին Շարժապատկերի բազմացման բաժնի ոգեւորողները<ref name="Deitch" />։ Սակայն քանի որ «Rembrandt Films»-ը կը գտնուէր «երկաթեայ վարագոյր»էն այն կողմ, ստեղծողները ֆիլմի վերնագիրները դիտաւորեալ կը փոխէին իրենց անուններն ու մականունները։ Օրինակ՝ երգահան Սթեֆըն Քոնիչեքի անունը փոխած էին Սթիվընի, իսկ Վացլաւ Լիտին կը նշուէր որպէս Վիքթոր Լիթըլ<ref name="Deitch">{{cite web|url=http://genedeitch.awn.com/index.php3?ltype=chapter&chapter=20|title=Tom & Jerry: The First Reincarnation|publisher=Animation World Network|year=2001|last=Deitch|first=Gene.|lang=en|accessdate=2013 թ․ ապրիլի 19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130508225035/http://www.awn.com/genedeitch/gene-deitch-how-succeed-animation/part-two-how-i-did-it/chapter-20-tom-jerry-first-reinca|archivedate=2013-05-08|dead-url=yes}}</ref>: Ղեկավար տնօրէնի՝ ռեժիսորի խօսքերով, «Metro-Goldwyn-Mayer»-ի ղեկավարութիւնը ցոյց տուած էր խումբին Ուիլիըմ Հաննայի եւ Ճոզեֆ Պարպըրայի ստեղծած բազմաշարք շարժանկարի քանի մը դրուագ եւ իւրաքանչիւր դրուագի համար յատկացուած էր 10 000 ԱՄՆ տոլար<ref name="Deitch"/>։ Փոքր պիւտճէն անդրադարձաւ բազմաշարքի որակի վրայ: Կերպարներու արտայայտիչ շարժումներով խօսիլը կը կատարուէր մեծ արագութեամբ, իսկ կոշտ ոգեւորութիւնը հանդիսատեսի աչքին աղօտ էր արտայայտիչ բիծերով։ Ձայնը կ'ուղեկցուէր ապագայապաշտական արտայայտութիւններով (futuristic effects) տարօրինակ երաժշտութեամբ։ Այդ բոլորը բազմաշարք շարժապատկերին՝ շատ կողմերէն, տարօրինակութիւն եւ անսովորութիւն կը հաղորդէին։ Բազմաթիւ քննադատներ եւ երկրպագուներ այդ շարժանկարի շարքերը կը համարէին՝ «շարժանկարի բազմաշարք պատմութեան մէջ յոռեգոյնը»<ref name="Deitch"/>։ Սակայն «Rembrandt Films»-ի ստեղծած շարժանկարի բազմաշարքը յաջողած դուրս եկան եւ արձանագրուեցան մինչեւ 1962 թուական<ref name="Lehman" />։ Նոր շարքերու ստեղծման ընդհատման պատճառ դարձաւ MGM-ի առանձնաշնորհումը վերականգնելու համաձայնութեան որոշում հաստատած, ղեկավար՝ Ճոզեֆ Ֆոկըլի պաշտօնազրկութիւնը<ref name="Deitch" />։ Այդ շարքերը բազմաթիւ անգամներ ցուցադրուած են հեռուստատեսութեամբ եւ վերահրատարակուած տարբեր հաղորդիչներով (carriers)<ref name="Pratt">{{Ռուսերէն գիրք|վերնագիր=Doug Pratt's DVD: Movies, Television, Art, Adult, and More! – Volume 2 L–Z|автор=Pratt, Doug.|ISBN=1932916008|մաս=Tom and Jerry Paws for a Holiday (Warner, 65721)|էջերի թիվ=1247|издательство=Douglas Pratt|թվական=2004}}</ref>։ == Չաք Ճոնսի ժամանակաշրջանը (1963–1967)<ref>{{Citation|title=Tom and Jerry|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tom_and_Jerry&oldid=1350235067|date=2026-04-20|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref> == Տայչի վերջին քարթուններու հրապարակումէն ետք, '''Չաք Ճոնսը''', որ հեռացուած էր «Warner Bros. Cartoons»-ի իր աւելի քան 30-ամեայ պաշտօնավարութենէն, իր գործընկեր Լես Կոլտմանի հետ հիմնեց իր սեփական անիմացիոն أصթուտիոն՝ «Sib Tower 12 Productions»-ը (որ հետագային վերանուանուեցաւ «MGM Animation/Visual Arts»)։ 1963 թուականէն սկսեալ, Ճոնս եւ Կոլտման արտադրեցին '''Թոմն ու Ճերին''' պատմող 34 յաւելեալ կարճ ֆիլմեր, որոնք բոլորն ալ կը կրէին Ճոնսի ինքնայատուկ ոճն ու թեթեւակի «փսիխոտելիկ» (psychedelic) ազդեցութիւնը։ Ճոնս որոշ դժուարութիւններ ունեցաւ իր ոճը «Թոմն ու Ճերի»-ի հումորի տեսակին յարմարցնելու մէջ. շարք մը քարթուններու պարագային ան նախապատուութիւնը տուաւ հարուստ անիմացիային, կերպարներու նկարագրին եւ ոճին, քան բուն պատմութեան (storyline)։ Կերպարներու արտաքինը ենթարկուեցաւ թեթեւ փոփոխութեան. Թոմին տրուեցան աւելի խիտ յօնքեր (յիշեցնելով Ճոնսի ստեղծած «Կրինչը» կամ «Ուայլ Ի. Քոյոթին»), աւելի պարզ տեսք (մորթի գոյնը դարձաւ գորշ), աւելի սուր ականջներ, երկար պոչ եւ աւելի մազոտ այտեր։ Ճերիին տրուեցան աւելի մեծ աչքեր ու ականջներ, աւելի բաց սրճագոյն երանգ եւ «Փորքի Փիկ»-ը յիշեցնող աւելի քաղցր արտայայտութիւն։ Ճոնսի «Թոմն ու Ճերի» քարթուններէն ոմանք կը յիշեցնեն «Ուայլ Ի. Քոյոթի եւ Ռոտ Ռանըր»-ի հետ իր կատարած աշխատանքը, ներառեալ «blackout gags»-երը (կարճ, կտրուկ կատակներ) եւ բարձր տեղերէն իյնալու տեսարանները։ Ճոնս կարճ ֆիլմերու մեծամասնութիւնը համաբեմադրած է գծագրիչ Մորիս Նոպըլի հետ։ Ձայնային զանազան ձեւաւորումներ կատարուած են Մել Պլանքի, Ճուն Ֆորէյի եւ նոյնիսկ անձամբ Ճոնսի կողմէ։ Այս կարճ ֆիլմերը ունին յիշարժան սկզբնական բացում մը, ուր Թոմը նախ կը փոխարինէ MGM-ի առիւծը, ապա թակարդի մէջ կ'իյնայ իր անուան «O» տառին մէջ։ Թէեւ Ճոնսի գործերը ընդհանուր առմամբ կը համարուէին աւելի լաւ, քան Տայչինը, անոնք քննադատական տարբեր յաջողութիւններ ունեցան։ MGM-ը դադրեցուց «Թոմն ու Ճերի»-ի արտադրութիւնը 1967-ին, երբ Ճոնսն արդէն անցած էր հեռուստատեսային յատուկ ծրագիրներու եւ «Կախարդական հարկահաւաքի կրպակը» (The Phantom Tollbooth) լիամետրաժ ֆիլմին։ Այս կարճ ֆիլմերը DVD տարբերակով հրապարակուեցան 2009-ին՝ «Tom and Jerry: The Chuck Jones Collection» խորագրով։ == «Թոմն ու Ճերին» կը հասնին հեռուստատեսութիւն<ref>{{Citation|title=Tom and Jerry|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tom_and_Jerry&oldid=1350235067|date=2026-04-20|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref> == 1965 թուականէն սկսեալ, Հաննայի եւ Պարպերայի «Թոմն ու Ճերի» քարթունները սկսան երեւալ հեռուստատեսութեան վրայ՝ խիստ խմբագրուած տարբերակներով։ Ճոնսի խումբէն պահանջուեցաւ վերցնել այն քարթունները, ուր կը յայտնուէր Մամմի Թու Շուզը (Mammy Two Shoes), եւ հեռացնել զայն՝ անոր մասնակցութեամբ տեսարաններուն վրայ նոր տեսարաններ աւելցնելով։ Շատ յաճախ անոր փոխարինեցին նոյնանման գէր, սպիտակամորթ իռլանտացի կնոջ մը կերպարով։ Երբեմն ալ, ինչպէս «Saturday Evening Puss»-ի պարագային, անոր տեղը առաւ նիհար, սպիտակամորթ դեռահաս մը. երկու կերպարներն ալ ձայնաւորեց Ճուն Ֆորէյը<ref>{{Citation|title=Introduction: “An Apt Cartoon”|url=https://doi.org/10.36019/9781978825055-001|publisher=Rutgers University Press|date=2023-12-31|accessdate=2026-04-27|isbn=978-1-9788-2505-5|pages=1–20|first=Qiana|last=Whitted}}</ref>։ «Cartoon Network»-ի եւ «Boomerang»-ի վերջին հեռարձակումներու ժամանակ Մամմիի կերպարը պահպանուած է, սակայն Թիա Վիտալիի կողմէ կատարուած նոր ձայնագրութեամբ՝ բնօրինակ ձայնային երիզներուն մէջ առկայ սեւամորթներու մասին կարծրատիպային բարբառը հեռացնելու նպատակով։ «Թոմն ու Ճերի»-ի սովորական բացման տիտղոսները նոյնպէս հեռացուեցան։ Մկրտչեան (MGM) մռնչացող առիւծի փոխարէն օգտագործուեցաւ բացման տեսարան մը, որ բաղկացած էր քարթուններու տարբեր հատուածներէ։ Փոխուեցան նաեւ անուանական քարտերը. օգտագործուեցաւ վարդագոյն քարտ մը, ուր անունը գրուած էր սպիտակ տառատեսակով։ 1965 Սեպտեմբեր 25-ին «CBS»-ի շաբաթ առաւօտեան յայտագիրով իրենց առաջին ելոյթը ունենալէ ետք, «Թոմն ու Ճերին» 1967-ին տեղափոխուեցան նոյն կայանի կիրակնօրեայ ժամերուն եւ հոն մնացին մինչեւ 1972 Սեպտեմբեր 17-ը։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ամերիկեան մանկական շարժանկարներ]] 0htrek4tnmuoxz6zr0cpyiy2b9yeprz 0 5732 250571 203955 2026-04-27T10:36:23Z Maral Dikbikian 4797 250571 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պօղոս Փաշա Նուպար''' ({{ԱԾ}}), հայ ականաւոր քաղաքական գործիչ, [[Եգիպտոս]]ի եռակի վարչապետ Նուպար Փաշայի որդին։ Ան եղած է Հայոց Ազգային Պատուիրակութեան նախագահը, ինչպէս նաեւ՝ հայ ազգային շարժման տասը այլ ղեկավարներու հետ միասին, 15 Ապրիլ 1906-ին հիմնադրած է '''Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւնը (ՀԲԸՄ)'''։ Ան դարձաւ միութեան առաջին նախագահը եւ այդ պաշտօնը վարեց 1906-էն մինչեւ 1928 թուականը<ref>{{Citation|title=Boghos Nubar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Boghos_Nubar&oldid=1341377448|date=2026-03-02|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref>։ 1912-ին, Գէորգ Ե. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին կողմէ ան նշանակուեցաւ գլխաւորելու Հայոց Ազգային Պատուիրակութիւնը։ == Կեանք եւ գործունէութիւն == Նուպար ծնած է '''Կոստանդնուպոլիս''' (Օսմանեան կայսրութեան մայրաքաղաքը)՝ 1851 թուականին։ Հայրը Եգիպտոսի վարչապետ '''Նուպար Փաշան''' էր։ Ան իր ուսումը ստացած է Եգիպտոսի եւ Ֆրանսայի մէջ՝ որպէս քաղաքացիական ճարտարագէտ (civil engineer)։ Պաշտօնավարած է Եգիպտոսի ջրային համակարգերու եւ Սուտանի ոռոգման ծրագիրներու վրայ<ref>{{Citation|title=Boghos Nubar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Boghos_Nubar&oldid=1341377448|date=2026-03-02|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref>։ Մեծանուն դիւանագէտին զաւակը ծնած է [[1851]] թուականին եւ ժառանգած իր հօր գեղեցիկ ձիրքերը։ Իր երիտասարդութեան [[Եւրոպա]]յի մէջ հետեւած է բարձրագոյն կրթութեան եւ վերադարձին եգիպտական կառավարութեան բազմաթիւ օգտակար ծառայութիւններ մատուցանելէն զատ [[1900]]-թուականին հեղինակած է երկրագործական շոգեշարժ [[արօր]] մը՝ այնպիսի կատարելագործեալ վիճակով մը, որուն համար Ֆրանսական կառավարութիւնը «Պատւոյ Լէգէոն»ի պատուանշանով պատուած է զինքը։ Եւրոպական մամուլը մեծ գովեստով խօսած է Պօղոս Փաշայի մասին, այդ գիւտին առթիւ, եւ [[1900]] թուականին [[Փարիզ]]ի արուեստահանդէսին ստացած է [[ոսկի]] մետալ։ Եթէ Նուպարեանց բարոյական եւ նիւթական աջակցութիւնը չըլլար՝ ո՛չ [[Եգիպտոս]] ո՛չ ալ [[Ֆրանսա]], այնքան լայն պիտի չբանային իրենց դռները այն ահագին գաղթականութեան առջեւ, որ կազմուեցաւ [[1895]]-[[1895]] եւ [[1896]]-[[1896]] թուականի ջարդերէն փախչողներէն։ Անոնք էին, որ հայթայթեցին հազարաւոր ոսկիներ ու որոնց մատակարարութիւնը յանձնուած էր մասնաւոր յանձնաժողովի մը։ Տարիներէ ի վեր Տէր եւ Տիկին Պօղոս Նուպար փաշա եւ որդին [[Առաքէլ Պէյ Նուպար|Առաքէլ պէյ]], ամէն մէկը ամիսը 17-ական ոսկի կը վճարեն Ալեքսանդրիոյ Աղքատախնամին, շարոնունակելով մասնաւորներու ամսական նպատակներ տալ, ըստ իրենց ընտանեկան սովորութեան։ Պօղոս Փաշա գեղեցիկ ծրագիր մը յղացած էր առեւտրական եւ երկրագործական վարժարան մը հաստատելու համար՝ [[Եգիպտոս]]ի մէջ, յատկացնելով այն նպատակին միլիոն մը Ֆրանկ: Սակայն գործին բազմազան դժուարութիւնները նկատի առնելով յետաձգուեցաւ ու իբրեւ փոխարինութիւն շինեց՝ «Պուլազի» մէջ, Ազգ. Երկսեռ վարժարան մը բոլոր գոյքերով կահաւորուած եւ այսպիսով փրկեց Հայ ուսանողութիւնը խոնաւ ու մութ փողոցի խարխուլ, փլչելու վրայ եղող շէնքէն՝ Գալուստեան վարժարանէն։ Պօղոս փաշայի մեծագոյն փառքը պիտի ըլլայ իր իսկ նախաձեռնութեամբ հիմնած Եգիպտոսի Հայկական Բարեգործական միութիւնը, որուն նպատակին էր.- # [[Ասիա]]բնակ Հայ ժողովուրդին մտաւոր եւ բարոյական զարգացման նպաստել։ # Անոնց նիւթական եւ տնտեսական կացութիւնը բարւոքելու աշխատիլ։ # Այս արդիւնքը յառաջ բերելու ծառայող որեւէ ձեռնարկ կամ հրատարակութիւն քաջալերել։ == Ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Boghos Nubar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Boghos_Nubar&oldid=1341377448|date=2026-03-02|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref> == Նուպար պայքարեցաւ հայ դատին համար։ Դեռ 1912 թուականի սկիզբը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի '''[[Գէորգ Ե. Սուրէնեանց|Գէորգ Ե. Կաթողիկոսը]]''' Պօղոս Նուպարը ուղարկեց եւրոպական մայրաքաղաքներ՝ լիազօրելով զայն պահանջել վարչական ինքնավարութիւն Օսմանեան կայսրութեան մէջ ապրող հայերուն համար։ Ան նաեւ կը նկատուէր Օսմանեան կայսրութեան ամենաակնառու հայ դէմքերէն մէկը։ Այս գործընթացը քայլ մըն էր ի նպաստ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ վարուող ռուսական եւ ֆրանսական քաղաքականութեան։ Պօղոս Նուպար յաճախ կը պնդէր, որ Օսմանեան կայսրութեան հայերը բնաւ նպատակ չունին արծարծելու անկախութեան կամ սահմանադրական փոփոխութիւններու հարցը (կապուած Հայոց ազգային սահմանադրութեան հետ)։ Անոնց միակ նպատակն էր ապահովել այն բարեփոխումները, որոնք մշակուած էին Ռուսաստանի, Ֆրանսայի եւ Անգլիոյ կողմէ ու նախատեսուած էին Պերլինի դաշնագրով, սակայն մինչ այդ մնացած էին լոկ թուղթի վրայ։ 1914-ի Փետրուարին հաստատուեցաւ '''Հայկական բարեփոխումներու ծրագիրը''' (Ենիքէոյի համաձայնագիր)։ Այս ծրագիրը եւրոպական տէրութիւններուն կողմէ մշակուած նախագիծ մըն էր, որ կը նախատեսէր Օսմանեան Հայաստանի մէջ ստեղծել երկու նահանգներ՝ երկու եւրոպացի ընդհանուր տեսուչներու հսկողութեան տակ, որոնք պիտի նշանակուէին վերահսկելու հայկական հարցերուն առնչուող խնդիրները։ 1919-ի Յունուարին, «The Times» թերթը հրապարակեց Պօղոս Նուպարի նամակը, ուր ան իր բողոքը կը յայտնէր 1919-ի Փարիզի խաղաղութեան վեհաժողովին հայերու ներկայացուցչութեան բացակայութեան դէմ։ Նամակը կը բովանդակէր նաեւ ամփոփում մը՝ դաշնակիցներու յաղթանակին մէջ հայերու ունեցած աւանդին մասին<ref>{{Citation|title=The Armenians and the Occult|url=https://doi.org/10.4324/9781003250791-13|publisher=Routledge|date=2021-10-19|accessdate=2026-04-27|isbn=978-1-003-25079-1|pages=160–171|first=David Marshall|last=Lang}}</ref>.<blockquote>«Մեր կամաւորները կռուեցան '''Ֆրանսական օտարերկրեայ լեգէոնին''' (French Foreign Legion) մէջ եւ իրենց անունը պսակեցին փառքով։ '''Արեւելեան լեգէոնին''' (Légion d'Orient) մէջ անոնց թիւը կը գերազանցէր 5000-ը՝ կազմելով Սուրիոյ եւ Պաղեստինի մէջ ֆրանսական զօրակազմին աւելի քան կէսը, որոնք մասնակցեցան զօրավար Ալլենպիի վճռական յաղթանակին։ Կովկասի մէջ, չհաշուած ռուսական բանակին մէջ ծառայող 150,000 հայերը, շուրջ 50,000 հայ '''կամաւորներ'''՝ Անդրանիկի, Նազարբեկեանի եւ ուրիշներու հրամանատարութեամբ, ոչ միայն չորս տարի շարունակ կռուեցան Դաշնակիցներու (Entente) կողքին, այլեւ Ռուսաստանի փլուզումէն ետք Կովկասի մէջ միակ ուժն էին, որ դիմադրեցին Օսմանեան կայսրութեան յառաջխաղացքին եւ կասեցուցին զայն մինչեւ զինադադարի ստորագրումը։ Անոնք օգնեցին բրիտանացիներուն Միջագետքի մէջ...»։</blockquote>Պօղոս Նուպար քաղաքականութենէն քաշուեցաւ 1921-ին եւ մահացաւ Փարիզ՝ 1930 թուականին։ == Պարգեւներ<ref>{{Citation|title=Boghos Nubar|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Boghos_Nubar&oldid=1341377448|date=2026-03-02|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref> == * Պօղոս Նուպար արժանացած է Պելճիքական '''«Լէոփոլտի կարգ»''' (Ordre de Léopold) շքանշանին, ինչպէս նաեւ եգիպտական '''Մեճիտիէ''', '''Օսմանիէ''' եւ '''Նեղոսի''' պատուոյ կարգերուն, պատուաւոր տիտղոսներու եւ մետալներու՝ իր մատուցած բացառիկ ծառայութիւններուն համար<ref>{{Citation|title=Ways to Identity:|url=https://doi.org/10.2307/j.ctt1btbz21.35|publisher=Berghahn Books|accessdate=2026-04-27|pages=187–192|first=Huberta|last=von Voss}}</ref>: * '''Պատուոյ լեգէոնի սպայ''' (Officier de la Légion d'honneur)։ * '''Ոսկի մետալ''' Փարիզի միջազգային ցուցահանդէսին (1900 թուականին, տրակտորի՝ մեքենական արօրի գիւտին համար)։ * '''Ոսկի մետալ''' Միլանոյ միջազգային ցուցահանդէսին (1906 թուականին)։ == Գրականութիւն == * «Յիշատակարան» (Վ. Գ. Զարդարեան)։ == Ծանօթագրութիւն == [[Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:1851 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1930 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայեր]] irmff8xbmbfdqgl7muiaoixggeqfrov 0 18621 250568 250490 2026-04-27T09:52:49Z Maral Dikbikian 4797 250568 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=Նահանգ}} '''Վերաքրուզ''' Նահանգի ({{lang-es|Veracruz}}, {{Audio-IPA|VeracruzPronunciation.ogg|beɾaˈkɾus}}), պաշտօնական անոանումը՝ '''Վերաքրուզ տէ Իկնասիօ տէ լա Լլավէի ազատ եւ ինքնիշխան նահանգ''' ({{lang-es|Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave}}), [[Մեքսիքայի վարչական բաժանում|Մեքսիքայի 31 նահագներէն]] մէկը։ Կազմուած է 212 համայնքներէ եւ մայրաքաղաք Խալափա-Էնրիքէսէն։ == Ստուգաբանութիւն<ref>{{Citation|title=Veracruz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Veracruz&oldid=1351162307|date=2026-04-26|accessdate=2026-04-27|language=en}}</ref> == Նահանգին պաշտօնական անուանումն է '''Վերաքրուզ տէ''' '''Իկնասիօ տը լա Եաւէ''' (Veracruz de Ignacio de la Llave)։ Այն կոչուած է իր ամենամեծ քաղաքին եւ գլխաւոր նաւահանգիստին՝ Վերաքրուզի անունով, որ սկզբնապէս հիմնադրուած էր որպէս '''Վիյա Ռիքա տէ լա Վերա Քրուզ''' (Villa Rica de la Vera Cruz — Ճշմարիտ Խաչի հարուստ քաղաք) սպանացի նուաճողներու (քոնքիսթատորներու) կողմէ՝ 1519 թուականին։ * '''«Վերա Քրուզ»''' անունը կը միացնէ լատիներէն եւ սպաներէն տարրեր, որոնք կը նշանակեն «Ճշմարիտ Խաչ»։ * '''Յաւելուածը''' (suffix) կը պատուէ '''Իկնասիօ տը լա Եաւէ ի Սեկուրա Զեւայոսը''' (1818–1863), որ եղած է Վերաքրուզի նահանգապետը 1855-էն 1857-ը, եւ դարձեալ՝ 1861-էն 1863 թուականներուն։ Նահանգին պաշտօնական կնիքը, որ որդեգրուած է 1954-ին նահանգային օրէնսդիր մարմինին կողմէ (Թիւ 92 օրէնքով), հիմնուած է գաղութային զինանշանին վրայ։ Այդ զինանշանը 1523-ին Սպանիոյ Քարլոս Ա. թագաւորին կողմէ շնորհուած էր Վիյա Ռիքա տէ լա Վերա Քրուզին՝ ընդունելով զայն որպէս Նոր Սպանիոյ մէջ առաջին սպանական բնակավայրը<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.24824/978652514846.5|title=Capa do livro: O ESCUDO DE PERSEU O ESCUDO DE PERSEU|last=A.S.|first=MEDEIROS|date=2023-06-20|publisher=EDITORA CRV|isbn=978-65-251-4841-0}}</ref>։ ==Տուեալներ == Նահանգը կը գտնուի Արեւելեան Մեքսիքայի կողմը։ Հիւսիսէն սահմանակից է (Tamaulipas) Թամաոլիփաս նահանգին, արեւմուտքէն՝ [[Սան Լուիս (նահանգ)|Սան Լուիս Փոթոսի]]ին եւ [[Իտալկօ (նահանգ)|Իտալկօ]]յին, Հիւսիս- արեւմուտքէն՝ (Puebla) [[Փուէպլա (նահանգ)|Փուէպլա]]յին, հարաւէն՝ (Oaxaca (English: /wəˈhɑːkə/ wə-HAH-kə, Spanish: [waˈxaka]) [[Օախաքա (նահանգ)|Օախաքա]]յին եւ (Chiapas) [[Չիափաս]]ին, հարաւ-արեւելքէն՝ (Tabasco) Թապասքօյին։ Արեւելքէն Վերաքրուզ նահանգը սահմանակից է [[Մեքսիքայի ծոց]]ին: Նահանգը աչքի կը զարնէ խառն (ethnic) ցեղային բնակչութեամբ եւ տեղաբնակներով։ Վերաքրուզ նահանգի խոհանոցին մէջ նկատելի են տարբեր մշակոյթներու ազդեցութիւնները։ == Խոշոր քաղաքներ == * Վերաքրուզ- 801 122 * Խալափա-Էնրիքէս (Xalapa (often spelled Jalapa) (սպ.՝ խալափա) - 666 268 * Պոսա-Վիքա-տե Իտալկօ - 513 308 * Օրիզապա (անգլ.՝ Orizaba (Spanish: [oɾiˈsaβa]) - 410 372 * Մինաթիթլան (Minatitlán, Veracruz) - 356 020 * Քոացաքոալքոս (Coatzacoalcos) (Spanish pronunciation: [koatsakoˈalkos]) - 347 223 * [[Քորտուպա |Քորտուպա]] (Córdoba, Veracruz) - 315 996 * Աքայուքան (Acayucan) - 112 999 == Վերաքրուզի կենդանական եւ բուսական աշխարհը == <div align=center> <!-- galería de mapas --> {| class="toc" cellpadding="0" cellspacing="2" style="width:800px; float:center;" 0.5em 0.5em 0.5em 0.5e | colspan="8" style="text-align:center; background:#green; color:white; font-size:100%; background-color:green;"|'''Վերակրուզի կենդանական եւ բուսական աշխարհը''' |- | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Cuniculus paca.jpg|125px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Iguana Aquarium Barcelona.jpg|125px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Hawksbill Turtle.jpg|125px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Harpia harpyja -San Diego Zoo-8b.jpg|125px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Tapir colombia.JPG|125px]] |- style="text-align:center; background:#e9e9e9;" ||Cuniculus paca ||Iguana ||Eretmochelys imbricata ||Harpia harpyja ||Tapirus bairdii |- | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:White shark.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Pelican Brown122.JPG|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Tayassu pecari -Brazil-8.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Ocelot.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Boa constrictor (2).jpg|120px]] |- style="text-align:center; background:#e9e9e9;" ||Tiburón blanco ||Pelícano ||Tayassu pecari ||Leopardus pardalis ||Boa constrictor |- | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Ceiba pentandra 0008.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Field-pines-mountain.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Tagetes x erecta0.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Tronco-Detalles-Árbol-del-Tule-Oaxaca-Mexico.jpg|120px]] | style="text-align:center; background:white;"|[[Պատկեր:Buganvilia.jpg|120px]] |- style="text-align:center; background:#e9e9e9;" ||Ceiba pentandra ||Abies religiosa ||Tagetes erecta ||Taxodium ||Bougainvillea glabra |} </div> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == * [http://asbarez.com/arm/302672/2017%d5%ab%d5%b6-%d4%b1%d5%b7%d5%ad%d5%a1%d6%80%d5%b0%d5%ab-%d5%8f%d5%a1%d6%80%d5%a1%d5%ae%d6%84%d5%ab%d5%b6-%d4%b1%d5%bc%d5%b6%d5%b8%d6%82%d5%a1%d5%a6%d5%b6-98-%d4%bc%d6%80%d5%a1%d5%a3%d6%80%d5%b8/2017ին Աշխարհի Տարածքին Առնուազն 98 Լրագրողներ Սպանուած Են (ըստ Ասպարէզ օրաթերթին Վերաքրուզ կը կոչուի: Տե՛ս յղումը:]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Ստորոգութիւն:Քաղաքներ]] [[Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով]] qhumfbrt8u1kwonlov2o374fzic5083 0 19059 250569 183392 2026-04-27T10:08:23Z Maral Dikbikian 4797 250569 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Սալլում Հատտատ | բնագիր անուանում = سلوم حداد | պատկեր = سلوم حداد.jpg | չափ = | նկարագրութիւն = | ծննդեան անուն = | մականուն = | ծնած է = 29 Յունիս 1953 | ծննդավայր = Հալէպ, Սուրիա | մահացած է = | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = | ազգութիւն = հայ | լեզու = | կրօնք = Քրիստոնեայ | ուսումնավայր = | կոչում = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = Դերասան | գործունէութիւն = | աշխատանք = | պաշտօն = | պարգեւներ եւ մրցանակներ = | անդամակցած է = Արուեստագէտներու ընկերակցութեան անդամ | կուսակցութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = Ամիր եւ Մարիամ | կայքէջք = | ստորագրութիւն = | ծանօթ = }} '''Սալլում Հատտատ''' ([[29 Յունիս]], [[1953]]<ref>[http://www.startimes.com/f.aspx?t=2123582 سلوم حداد] ستار تايمز، 24 يوليو 2006.. تاريخ الولوج 6 أغسطس 2013</ref> -), [[հայ]]կական ծագում ունեցող<ref>[http://www.elcinema.com/person/pr1070656/ سلوم حداد] السينما، تاريخ الولوج 6 أغسطس 2013</ref> [[Սուրիա]]ցի դերասան է։ Ծնած է [[Հալէպ]]։ [[1980]] թուականի [[11 Օգոստոս]]<nowiki/>ին դարձեր է արուեստագէտներու ընկերակցութեան անդամ։ Այժմ կը բնակի [[Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու դրօշ|Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու]] [[Ֆուճեյրա]] քաղաք, [[Սուրիա|Սուրիոյ]] իրադարձութիւններուն պատճառով<ref>[http://www.middle-east-online.com/?id=160005 سلوم حداد: الدراما السورية فشلت في نقل الواقع]، ميدل إيست أونلاين، 5 أغسطس 2013.. تاريخ الولوج 6 أغسطس 2013</ref>։ == Կենսագրութիւն<ref>{{Citation|title=سلوم حداد|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF&oldid=74424004|date=2026-04-26|accessdate=2026-04-27|language=ar}}</ref> == '''Սալլում Հատտատ''' ծնած է Հալէպ, 29 Մարտ 1953-ին, հայկական արմատներով քրիստոնեայ ընտանիքի մը մէջ։ Երկրորդական ուսումը աւարտած է Հալէպ, ապա տեղափոխուած է Դամասկոս՝ հետեւելու Գեղարուեստից համալսարանի դասընթացքներուն։ Իր գեղարուեստական ուղին սկսած է 1974-ին, իսկ 11 Օգոստոս 1980-ին անդամակցած է Արուեստագէտներու համընկերակցութեան (نقابة الفنانين)։ Մասնակցած է բազմաթիւ պատկերասփիւռի շարքերու (مسلسلات), ինչպէս՝ «Կէս գիշերուան երազներ» (1979), «Տարիներու հունձքը» (1985), «Աշխարհի խանութը» (1988), եւ մարմնաւորած է «Թահսին»ի դերը «Նարնջենիին ծառը» շարքին մէջ (1989)։ Ան հանդէս եկած է բազմաթիւ թատերախաղերու, շարժապատկերներու եւ աւելի քան 120 պատկերասփիւռի շարքերու մէջ։ Յիշատակելի դերերէն են՝ «Մուաֆֆաք»ը՝ «Ապու Քամել»ի մէջ (1990), «Սոպհի»ն՝ «Քամիի բնակիչները» շարքին մէջ (1992), եւ «Ղասսան»ի կերպարը՝ Ակաթա Քրիսթիի վէպին վրայ հիմնուած «Ոճիր մը յիշողութեան մէջ» շարքին մէջ (1992)։ Նաեւ մարմնաւորած է «Շաուքաթ Քանատիլի»ն՝ հանրայայտ «Համմամ ալ-Քիշանի» պատմական շարքին մէջ (1994)։ 1996-ին խաղացած է «Ատել»ի դերը «Խան ալ-Հարիր»ի (Մետաքսի խանը) երկրորդ մասին մէջ, իսկ 1998-ին՝ «Շաքիֆ»ի դերը «Ալ-Քուասեր» շարքին մէջ։ Իր ամէնակարեւոր պատմական դերերէն մէկը կը համարուի '''«Ալ-Զիր Սալեմ»''' կերպարը նոյնանուն շարքին մէջ (2000)։ Ան որոշ ժամանակ մը հեռացաւ տրամայէն (պատկերասփիւռի շարքերէն), ապա վերադարձաւ 2004-ին՝ մարմնաւորելով Ապու թայյիպ ալ-Մութանապպիի կերպարը «Ապու թայյիպ ալ-Մութանապպի» պատմական շարքին մէջ։ Նաեւ խաղացած է «Սայիտ»ի դերը «Վերադարձ դէպի Հայֆա» (Այիտ իլա Հայֆա) շարքին մէջ։ Իսկ 2005-ին մարմնաւորած է Ապու Զէյտ ալ-Հիլալիի եւ Նիզար Քապպանիի կերպարները։ 2007-ին խաղացած է «Գնդապետ Նազեմ»ի դերը «Սիրոյ եւ պատերազմի նամակներ» շարքին մէջ, որուն համար արժանացած է «Լաւագոյն գլխաւոր դերասան»ի մրցանակին։ 2008-ին ներկայացած է «Ռէիս Ժամիլ»ի կերպարով «Ալ-Հութ» (Կէտը) շարքին մէջ։ 2009-ին ստանձնած է «Սպայ Վահիպ»ի դերը «Ալ-Տաուամա» (Յորձանուտը) շարքին մէջ, որուն համար դարձեալ ստացած է «Լաւագոյն գլխաւոր դերասան»ի մրցանակը։ Իսկ 2010-ին երեւցած է որպէս «Սամեր»՝ «Թախթ Շարքի» (Արեւելեան նուագախումբ) շարքին մէջ<ref>{{Citation|title=أمام مرآةٍ مكسورة|url=https://doi.org/10.4000/15ale|publisher=Presses de l’Ifpo|date=2021|accessdate=2026-04-27|isbn=978-2-35159-560-2|pages=9–20|first=نبراس|last=شحيّد}}</ref>։ Յաջորդող տարիներուն ան խաղացած է բազմաթիւ տիրական դերեր, ինչպէս՝ «Ապու Նաժիպ»ը՝ «Զաման ալ-Պարղութ»ի մէջ, «Ապու Ապտօ ալ-Ղուլ»ը՝ «Ալ-Նատամ» (Զղջում) շարքին մէջ (2016), եւ «Ասեմ»ի դերը՝ «Ուարտա Շամիյա» շարքին մէջ (2017)։ Թատերական աշխարհին մէջ Սալլում Հատտատ ներկայ եղած է քանի մը ներկայացումներով, որոնցմէ են՝ «Պատգամաւորը Թամիրա գիւղէն», «Կէս մեթրնոց պատահարը» եւ «Ըլլալ թէ չըլլալ»։ 2013-ին ան անցած է բեմադրութեան ոլորտ՝ նկարահանելով էմիրաթեան «Ալ-Քայատա» շարքը։ Նաեւ եղած է ընդհանուր հսկիչ «Ալ-Ֆուարես» (1999) եւ «Անթարա» (2007) շարքերու արտադրութեան։ Շարժապատկերի ոլորտին մէջ իր առաջին քայլերը եղած են «Ժամադրութիւն անյայտի հետ» ֆիլմով։ 2005-ին «Մաուքեպ ալ-Իպաա» ֆիլմին մէջ մարմնաւորած է '''Իմամ Հիւսէյն'''ը։ Մասնակցած է նաեւ եգիպտական «Մրջիւնի պոռթկումը» (2011) կատակերգութեան՝ ստանձնելով հետախուզութեան սպայի դերը։ == Գործերը == === Ֆիլմեր՝ === * Մրջիւնի ճիչը * Ըլլալ, թէ չըլլալ * Մարդասպանը 2 * Մարդասպանը 3 === Թատրոններ՝ === * Կէս մեթրի միջադէպը * Մեր ճանապարհները === հեռուստաշարք Սերիալներ === * Կէս գիշերուայ երազները ([[1979]]) * Թեւերը ([[1986]]) * Ապու Քամել ([[1990]]) * Ապու Քամել 2 ([[1993]]) * Մարդու Անհետացումը ([[1992]]) * Յիշողութեան մէջ յանցագործութիւն ([[1992]]) * Հրաբուխը ([[1993]]) * Որդիներ եւ մայրեր ([[1993]]) * Քամիի բնակիչները ([[1992]]) * Քամիի զինուորները ([[1997]]) * Ուղտը ([[1998]]) * Ֆանթազիայի սիրահարները ([[2000]]) * Ընտանեկան յուշեր ([[2000]]) * Փոքր ծրագիրներ ([[2006]]) * Մեղուներու ճանապարհը ([[2009]]) * Նարկիզ ծաղիկը ([[2008]]) * Փոքրի սիրտեր ([[2009]]) * Կեանքի աղը ([[2011]]) * Եղբայրները ([[2014]]) * Թուղթի շուկան ([[2011]]) * Դիմակներու բացայայտումը ([[2011]]) == Մրցանակներ<ref>{{Citation|title=سلوم حداد|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF&oldid=74424004|date=2026-04-26|accessdate=2026-04-27|language=ar}}</ref> == * '''Լաւագոյն գլխաւոր դերասան'''՝ «Սիրոյ եւ պատերազմի նամակներ» (Ռասաիլ ալ-հոպ ուալ-հարպ) շարքին համար, Ծոցի երկիրներու ձայնասփիւռի եւ պատկերասփիւռի արտադրութեան 10-րդ փառատօնին։ * '''Լաւագոյն գլխաւոր դերասան'''՝ «Յորձանուտը» (Ալ-տաուամա) շարքին համար, Արաբական լրատուամիջոցներու Գահիրէի 15-րդ փառատօնին։ == Անձնական կեանք<ref>{{Citation|title=سلوم حداد|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%85_%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF&oldid=74424004|date=2026-04-26|accessdate=2026-04-27|language=ar}}</ref> == Ամուսնացած է Նորա ալ-Նուրիի հետ. ունին երկու զաւակ՝ Ամիր եւ Մարիամ։ Արաբական Ծոցի երկիրներու մէջ բնակութեան տարիներուն հիմնած է արտադրութեան սեփական ընկերութիւնը։ 2011-ին փրկուած է մահէ, երբ իր ինքնաշարժը ենթարկուած է հրաձգութեան, սակայն ան կը հերքէ, որ այդ միջադէպը անձնապէս իրեն դէմ ուղղուած էր։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == [https://www.arageek.com/bio/salloum-hadad نبذة عن سلوم حداد] [[Ստորոգութիւն:Սուրիացի դերասաններ]] 5cqsg92v2vd8yd8ru3to2vqkbrfnycd 0 27583 250552 250551 2026-04-26T13:04:29Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 250552 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթէլ»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթէլ» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթէլ»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթէլ» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթէլ» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» տիկնիկը վաճառքի կը դրուէր երեք տոլարով, իսկ անոր նախնական զգեստներու շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլար։ Մաթէլ ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական տիկնիկի գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթէլ» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կայունացաւ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը շարունակեցին աճիլ՝ վերանորոգուած տիկնիկներու արտահանմամբ դէպի Ճափոն։ Այդ շրջանին «Barbie»-ն կը արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ անոր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթէլի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: === Արդի Պարպին === 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] 2i51z7l72ywj4zz36sl95ug91vehocu 250553 250552 2026-04-26T13:06:32Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը */ 250553 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթէլ»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթէլ» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթէլ»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթէլ» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթէլ» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» տիկնիկը վաճառքի կը դրուէր երեք տոլարով, իսկ անոր նախնական զգեստներու շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլար։ Մաթէլ ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական տիկնիկի գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթէլ» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կայունացաւ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը շարունակեցին աճիլ՝ վերանորոգուած տիկնիկներու արտահանմամբ դէպի Ճափոն։ Այդ շրջանին «Barbie»-ն կը արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ անոր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթէլի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: === Արդի Պարպին === 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] plprygmfaqyffh65jp9e102y6z280oq 250554 250553 2026-04-26T13:16:08Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը */ 250554 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթէլ»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթէլ» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթէլ»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթէլ» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթէլ» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» տիկնիկը վաճառքի կը դրուէր երեք տոլարով, իսկ անոր նախնական զգեստներու շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլար։ Մաթէլ ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական տիկնիկի գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթէլ» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կայունացաւ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը շարունակեցին աճիլ՝ վերանորոգուած տիկնիկներու արտահանմամբ դէպի Ճափոն։ Այդ շրջանին «Barbie»-ն կը արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ անոր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթէլի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] 33xhpcz9xrvboevwsk15b88jtsmsolz 250555 250554 2026-04-26T13:30:14Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Քննադատութիւն */ 250555 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթէլ»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթէլ» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթէլ»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթէլ» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթէլ» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» տիկնիկը վաճառքի կը դրուէր երեք տոլարով, իսկ անոր նախնական զգեստներու շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլար։ Մաթէլ ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական տիկնիկի գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթէլ» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կայունացաւ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը շարունակեցին աճիլ՝ վերանորոգուած տիկնիկներու արտահանմամբ դէպի Ճափոն։ Այդ շրջանին «Barbie»-ն կը արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ անոր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթէլի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, Մաթէլ ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] k6sr66jfd36l7i30xo7y5l3c6qalg23 250556 250555 2026-04-26T13:42:33Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 250556 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթել»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթել» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթել»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթել» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթել» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» տիկնիկը վաճառքի կը դրուէր երեք տոլարով, իսկ անոր նախնական զգեստներու շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլար։ Մաթել ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական տիկնիկի գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթել» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կայունացաւ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը շարունակեցին աճիլ՝ վերանորոգուած տիկնիկներու արտահանմամբ դէպի Ճափոն։ Այդ շրջանին «Barbie»-ն կը արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ անոր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթելի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, Մաթել ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] frgk9vknpvu4r5yzwhyusj0ag9crq99 250557 250556 2026-04-26T14:00:53Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Պարպին ժամանակի ընթացքին */ 250557 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթել»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթել» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթել»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթել» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Պարպիին արտաքին տեսքը բազմիցս փոխուած է, եւ ամէնէն նշանաւոր փոփոխութիւններէն մէկը տեղի ունեցած է 1971-ին, երբ պուպրիկին աչքերը կ'ուղղուին դէպի առջեւ՝ փոխարինելով սկզբնական նմուշին ամօթխած կողմնակի հայեացքին։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթել» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի»պուպրիկը վաճառքի կը դրուի երեք տոլարով. իր զգեստներուն նախնական շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլարի միջեւ։ Մաթել ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական պուպրիկին գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթել» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կը կայունանայ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը կը շարունակեն աճիլ՝ վերանորոգուած պուպրիկներու վաճառքով՝ դէպի [[Ճափոն]]։ Այդ շրջանին, Պարպին կ'արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ իր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթելի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ 2019-ին Մաթել կը մեկնարկէ «Պարպիի երազներու բացթողում» («Barbie Dream Gap Project») ծրագիրը: Ըստ ուսումնասիրութիւններու, հինգ տարեկանէն սկսեալ աղջիկները կը սկսին կասկածիլ իրենց սեփական խելքին, մինչդեռ տղաքը նման կասկածներ չեն ունենար։ Իբրեւ արդիւնք, տղաքը աւելի յաճախ կը կողմնորոշուին դէպի բարձր մտաւոր կարողութիւններ պահանջող մասնագիտութիւններ, մինչդեռ աղջիկները նոյն ոլորտներուն մէջ կը ներկայացուին աւելի սահմանափակ թիւով, ինչ որ ժամանակի ընթացքին կը յառաջացնէ ներկայացուցչական անհաւասարակշռութիւն<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/parenting/2019/10/07/barbie-debuts-judge-dolls-partners-gofundme-close-dream-gap/3862758002/ Դատախազ Պարպին]</ref>։ Իբրեւ օրինակ՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ, դատաւորներուն 33 տոկոսը կիներ են։ Այս վիճակագրութիւնը կը ներշնչէ Դատախազ Պարպիի մտայղացումը («Judge Barbie»)՝ չորս տարբեր մաշկի գոյներով եւ սանտրուածքներով, դատաւորի հագուստով եւ մուրճով: === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, Մաթել ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] lvjn1v9y9lnuj8lk8h9jlw5rb49tpmt 250558 250557 2026-04-26T14:09:55Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 /* Պարպին ժամանակի ընթացքին */ 250558 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթել»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթել» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթել»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով տիկնիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս տիկնիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթել» (Mattel)։ Լիլի տիկնիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ գերմանական «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ տիկնիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարայի անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարբերա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր որպէս այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Պարպիին արտաքին տեսքը բազմիցս փոխուած է, եւ ամէնէն նշանաւոր փոփոխութիւններէն մէկը տեղի ունեցած է 1971-ին, երբ պուպրիկին աչքերը կ'ուղղուին դէպի առջեւ՝ փոխարինելով սկզբնական նմուշին ամօթխած կողմնակի հայեացքին։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ ճերմակ վագերաձիի գծաւոր լողազգեստ մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթել» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի»պուպրիկը վաճառքի կը դրուի երեք տոլարով. իր զգեստներուն նախնական շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլարի միջեւ։ Մաթել ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական պուպրիկին գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթել» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կը կայունանայ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը կը շարունակեն աճիլ՝ վերանորոգուած պուպրիկներու վաճառքով՝ դէպի [[Ճափոն]]։ Այդ շրջանին, Պարպին կ'արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ իր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: Պարպին առաջին խաղալիքներէն մէկն էր, որուն շուկայի ռազմավարութիւնը մեծապէս հիմնուած էր հեռատեսիլի գովազդի վրայ, որ հետագային լայնօրէն կ'ընդօրինակուի այլ խաղալիքներու կողմէ։ 2006-ին աշխարհի տարածքին վաճառուած էր աւելի քան մէկ միլիար Պարպի պուպրիկ՝ աւելի քան 150 երկիրներու մէջ, իսկ Մաթել կը պնդէր, թէ ամէն վայրկեան երեք Պարպի պուպրիկ կը վաճառուի<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/whats-wrong-with-neocolonialism-the-case-of-unequal-trade-in-cultural-goods/4EC21E24587B2473FAD7F96EF814C148 Պարպիի վաճառքը]</ref>։ === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթելի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ 2019-ին Մաթել կը մեկնարկէ «Պարպիի երազներու բացթողում» («Barbie Dream Gap Project») ծրագիրը: Ըստ ուսումնասիրութիւններու, հինգ տարեկանէն սկսեալ աղջիկները կը սկսին կասկածիլ իրենց սեփական խելքին, մինչդեռ տղաքը նման կասկածներ չեն ունենար։ Իբրեւ արդիւնք, տղաքը աւելի յաճախ կը կողմնորոշուին դէպի բարձր մտաւոր կարողութիւններ պահանջող մասնագիտութիւններ, մինչդեռ աղջիկները նոյն ոլորտներուն մէջ կը ներկայացուին աւելի սահմանափակ թիւով, ինչ որ ժամանակի ընթացքին կը յառաջացնէ ներկայացուցչական անհաւասարակշռութիւն<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/parenting/2019/10/07/barbie-debuts-judge-dolls-partners-gofundme-close-dream-gap/3862758002/ Դատախազ Պարպին]</ref>։ Իբրեւ օրինակ՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ, դատաւորներուն 33 տոկոսը կիներ են։ Այս վիճակագրութիւնը կը ներշնչէ Դատախազ Պարպիի մտայղացումը («Judge Barbie»)՝ չորս տարբեր մաշկի գոյներով եւ սանտրուածքներով, դատաւորի հագուստով եւ մուրճով: === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, Մաթել ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] s6bn6fw02i4eazpyxgf2r4fa8d6feme 250559 250558 2026-04-26T14:20:13Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 250559 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթել»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթել» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթել»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով պուպրիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս պուպրիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթել» (Mattel)։ Լիլի պուպրիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ պոպրիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարային անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարպարա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր իբրեւ այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Պարպիին արտաքին տեսքը բազմիցս փոխուած է, եւ ամէնէն նշանաւոր փոփոխութիւններէն մէկը տեղի ունեցած է 1971-ին, երբ պուպրիկին աչքերը կ'ուղղուին դէպի առջեւ՝ փոխարինելով սկզբնական նմուշին ամօթխած կողմնակի հայեացքին։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ [[Ճերմակ (գոյն)|ճերմակ]] վագերաձիի գծաւոր [[լողազգեստ]] մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթել» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի»պուպրիկը վաճառքի կը դրուի երեք տոլարով. իր զգեստներուն նախնական շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլարի միջեւ։ Մաթել ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական պուպրիկին գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթել» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կը կայունանայ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը կը շարունակեն աճիլ՝ վերանորոգուած պուպրիկներու վաճառքով՝ դէպի [[Ճափոն]]։ Այդ շրջանին, Պարպին կ'արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ իր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: Պարպին առաջին խաղալիքներէն մէկն էր, որուն շուկայի ռազմավարութիւնը մեծապէս հիմնուած էր հեռատեսիլի գովազդի վրայ, որ հետագային լայնօրէն կ'ընդօրինակուի այլ խաղալիքներու կողմէ։ 2006-ին աշխարհի տարածքին վաճառուած էր աւելի քան մէկ միլիար Պարպի պուպրիկ՝ աւելի քան 150 երկիրներու մէջ, իսկ Մաթել կը պնդէր, թէ ամէն վայրկեան երեք Պարպի պուպրիկ կը վաճառուի<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/whats-wrong-with-neocolonialism-the-case-of-unequal-trade-in-cultural-goods/4EC21E24587B2473FAD7F96EF814C148 Պարպիի վաճառքը]</ref>։ === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթելի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ 2019-ին Մաթել կը մեկնարկէ «Պարպիի երազներու բացթողում» («Barbie Dream Gap Project») ծրագիրը: Ըստ ուսումնասիրութիւններու, հինգ տարեկանէն սկսեալ աղջիկները կը սկսին կասկածիլ իրենց սեփական խելքին, մինչդեռ տղաքը նման կասկածներ չեն ունենար։ Իբրեւ արդիւնք, տղաքը աւելի յաճախ կը կողմնորոշուին դէպի բարձր մտաւոր կարողութիւններ պահանջող մասնագիտութիւններ, մինչդեռ աղջիկները նոյն ոլորտներուն մէջ կը ներկայացուին աւելի սահմանափակ թիւով, ինչ որ ժամանակի ընթացքին կը յառաջացնէ ներկայացուցչական անհաւասարակշռութիւն<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/parenting/2019/10/07/barbie-debuts-judge-dolls-partners-gofundme-close-dream-gap/3862758002/ Դատախազ Պարպին]</ref>։ Իբրեւ օրինակ՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ, դատաւորներուն 33 տոկոսը կիներ են։ Այս վիճակագրութիւնը կը ներշնչէ Դատախազ Պարպիի մտայղացումը («Judge Barbie»)՝ չորս տարբեր մաշկի գոյներով եւ սանտրուածքներով, դատաւորի հագուստով եւ մուրճով: === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, Մաթել ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] ru0y1wet4crjhq3mrr1biwg9p0970nr 250560 250559 2026-04-26T14:22:19Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 250560 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներուն մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթել»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործատէր Ռութ Հենտլըր կ'անդրադառնայ, որ 10 տարեկան աղջիկը իր պարզ խաղալիքները կը ձգէ եւ կը խաղայ չափահասներ ներկայացնող թուղթէ պուպրիկներու հետ: Այդ ժամանակաշրջանին, երեխաներու խաղալիք-պուպրիկներու մեծ մասը նորածիններու պատկերացումներ էին։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթել» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթել»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով պուպրիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս պուպրիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթել» (Mattel)։ Լիլի պուպրիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ պոպրիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարային անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարպարա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր իբրեւ այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Պարպիին արտաքին տեսքը բազմիցս փոխուած է, եւ ամէնէն նշանաւոր փոփոխութիւններէն մէկը տեղի ունեցած է 1971-ին, երբ պուպրիկին աչքերը կ'ուղղուին դէպի առջեւ՝ փոխարինելով սկզբնական նմուշին ամօթխած կողմնակի հայեացքին։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ [[Ճերմակ (գոյն)|ճերմակ]] վագերաձիի գծաւոր [[լողազգեստ]] մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթել» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի»պուպրիկը վաճառքի կը դրուի երեք տոլարով. իր զգեստներուն նախնական շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլարի միջեւ։ Մաթել ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական պուպրիկին գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթել» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կը կայունանայ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը կը շարունակեն աճիլ՝ վերանորոգուած պուպրիկներու վաճառքով՝ դէպի [[Ճափոն]]։ Այդ շրջանին, Պարպին կ'արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ իր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 150 արհեստի տեսակներ, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: Պարպին առաջին խաղալիքներէն մէկն էր, որուն շուկայի ռազմավարութիւնը մեծապէս հիմնուած էր հեռատեսիլի գովազդի վրայ, որ հետագային լայնօրէն կ'ընդօրինակուի այլ խաղալիքներու կողմէ։ 2006-ին աշխարհի տարածքին վաճառուած էր աւելի քան մէկ միլիար Պարպի պուպրիկ՝ աւելի քան 150 երկիրներու մէջ, իսկ Մաթել կը պնդէր, թէ ամէն վայրկեան երեք Պարպի պուպրիկ կը վաճառուի<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/whats-wrong-with-neocolonialism-the-case-of-unequal-trade-in-cultural-goods/4EC21E24587B2473FAD7F96EF814C148 Պարպիի վաճառքը]</ref>։ === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի Մաթելի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ 2019-ին Մաթել կը մեկնարկէ «Պարպիի երազներու բացթողում» («Barbie Dream Gap Project») ծրագիրը: Ըստ ուսումնասիրութիւններու, հինգ տարեկանէն սկսեալ աղջիկները կը սկսին կասկածիլ իրենց սեփական խելքին, մինչդեռ տղաքը նման կասկածներ չեն ունենար։ Իբրեւ արդիւնք, տղաքը աւելի յաճախ կը կողմնորոշուին դէպի բարձր մտաւոր կարողութիւններ պահանջող մասնագիտութիւններ, մինչդեռ աղջիկները նոյն ոլորտներուն մէջ կը ներկայացուին աւելի սահմանափակ թիւով, ինչ որ ժամանակի ընթացքին կը յառաջացնէ ներկայացուցչական անհաւասարակշռութիւն<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/parenting/2019/10/07/barbie-debuts-judge-dolls-partners-gofundme-close-dream-gap/3862758002/ Դատախազ Պարպին]</ref>։ Իբրեւ օրինակ՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ, դատաւորներուն 33 տոկոսը կիներ են։ Այս վիճակագրութիւնը կը ներշնչէ Դատախազ Պարպիի մտայղացումը («Judge Barbie»)՝ չորս տարբեր մաշկի գոյներով եւ սանտրուածքներով, դատաւորի հագուստով եւ մուրճով: === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, Մաթել ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ === Արդի Պարպին === [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] 58h4r9we630jmunb8j653139nvmvmnp 250561 250560 2026-04-26T18:02:13Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 250561 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք՝ պուպրիկ, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներուն մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`««Մաթել» »ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: Պարպին պարզ պուպրիկ մը կամ խաղալիք մը չէ․ անիկա ժամանակներու ընթացքին վերածուած է համաշխարհային երեւոյթի մը, որ ազդեցութիւն ունեցած է սերունդներու մտածողութեան եւ պատկերացումներուն վրայ։ Փոքրիկներու ձեռքերուն մէջ ան կը դառնայ երազներու մարմնացում, իսկ մեծերու աչքերուն մէջ՝ քննարկման նիւթ՝ գեղեցկութեան, ինքնութեան եւ արժէքներու մասին։ Պարպիի աշխարհը ժամանակի ընթացքին մեծապէս ընդարձակուած է․ ան ունի ընկերներ, որոնք կը կառուցեն ամբողջ «Պարպիի աշխարհ» մը՝ իրենց պատմութիւններով եւ յարաբերութիւններով: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործարար Ռութ Հենտլըր (Ruth Handler) կը նկատէ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը յաճախ կը հրաժարի սովորական մանկական խաղալիքներէն եւ աւելի մեծ հետաքրքրութեամբ կը խաղայ թուղթէ պուպրիկներով, որոնք կը ներկայացնեն չափահաս կիներ։ Այդ շրջանին երեխաներու համար նախատեսուած պուպրիկներուն մեծ մասը կը պատկերացնէր նորածիններ կամ փոքրիկներ, եւ ոչ թէ չափահաս կերպարներ։ Այս դիտարկումը Հենտլերը կ'առաջնորդէ նոր գաղափարի մը՝ ստեղծելու այնպիսի պուպրիկ մը, որ կը ներկայացնէ երիտասարդ կին մը եւ կրնայ ներշնչել խաղերու նոր ձեւեր։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ ««Մաթել» » (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի մը գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ ««Մաթել» »ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով պուպրիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս պուպրիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի ««Մաթել» » (Mattel)։ Լիլի պուպրիկը հիմնուած էր ժողովրդական երգիծական կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ պուպրիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարային անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարպարա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր իբրեւ այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ Դեղին մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Պարպիին արտաքին տեսքը բազմիցս փոխուած է, եւ ամէնէն նշանաւոր փոփոխութիւններէն մէկը տեղի ունեցած է 1971-ին, երբ պուպրիկին աչքերը կ'ուղղուին դէպի առջեւ՝ փոխարինելով սկզբնական նմուշին ամօթխած կողմնակի հայեացքին։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ [[Ճերմակ (գոյն)|ճերմակ]] վագերաձիի գծաւոր [[լողազգեստ]] մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր ««Մաթել» » (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը վաճառքի կը դրուի երեք տոլարով. իր զգեստներուն նախնական շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլարի միջեւ։ «Մաթել» ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական պուպրիկին գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն ««Մաթել» » ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին շուկան աստիճանաբար կը կայունանայ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը կը շարունակեն աճիլ՝ վերանորոգուած պուպրիկներու վաճառքով՝ դէպի [[Ճափոն]]։ Այդ շրջանին, Պարպին կ'արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ իր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 250 մասնագիտութիւն, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, անասնաբուժ, ոստիկանուհի, [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: Հետաքրքրական է, որ Պարպին երբեք «մայր» չէ դարձած․ ստեղծողը ուզած է, որ ան ներկայացնէ երիտասարդ կին մը՝ անկախ եւ ազատ, ոչ թէ ընտանեկան պարտաւորութիւններով սահմանափակուած: Պարպին առաջին խաղալիքներէն մէկն էր, որուն շուկայի ռազմավարութիւնը մեծապէս հիմնուած էր հեռատեսիլի գովազդի վրայ, որ հետագային լայնօրէն կ'ընդօրինակուի այլ խաղալիքներու կողմէ։ 2006-ին, աշխարհի տարածքին վաճառուած էր աւելի քան մէկ միլիառ Պարպի պուպրիկ՝ աւելի քան 150 երկիրներու մէջ, իսկ «Մաթել» կը պնդէր, թէ ամէն վայրկեան երեք Պարպի պուպրիկ կը վաճառուի<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/whats-wrong-with-neocolonialism-the-case-of-unequal-trade-in-cultural-goods/4EC21E24587B2473FAD7F96EF814C148 Պարպիի վաճառքը]</ref>։ === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի «Մաթել» ի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ 2019-ին «Մաթել» կը մեկնարկէ «Պարպիի երազներու բացթողում» («Barbie Dream Gap Project») ծրագիրը: Ըստ ուսումնասիրութիւններու, հինգ տարեկանէն սկսեալ աղջիկները կը սկսին կասկածիլ իրենց սեփական խելքին, մինչդեռ տղաքը նման կասկածներ չեն ունենար։ Իբրեւ արդիւնք, տղաքը աւելի յաճախ կը կողմնորոշուին դէպի բարձր մտաւոր կարողութիւններ պահանջող մասնագիտութիւններ, մինչդեռ աղջիկները նոյն ոլորտներուն մէջ կը ներկայացուին աւելի սահմանափակ թիւով, ինչ որ ժամանակի ընթացքին կը յառաջացնէ ներկայացուցչական անհաւասարակշռութիւն<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/parenting/2019/10/07/barbie-debuts-judge-dolls-partners-gofundme-close-dream-gap/3862758002/ Դատախազ Պարպին]</ref>։ Իբրեւ օրինակ՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ, դատաւորներուն 33 տոկոսը կիներ են։ Այս վիճակագրութիւնը կը ներշնչէ Դատախազ Պարպիի մտայղացումը («Judge Barbie»)՝ չորս տարբեր մաշկի գոյներով եւ սանտրուածքներով, դատաւորի հագուստով եւ մուրճով: === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, «Մաթել» ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ ==== Արդի Պարպին ==== [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Պարպիի ոտքերը երկար տարիներ նախագծուած էին միայն բարձրակրունկ կօշիկներու համար։ Միայն վերջերս կը ստեղծուին այլ տարբերակներ, որպէսզի կարենայ նաեւ հարթ կօշիկ հագնիլ։ Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: === Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով === ««Մաթել» » ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր նոթպուք մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան, թեքնիքի եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] 0o4qy4tigllxyiyoaseb4zyjf0belpj 250562 250561 2026-04-26T18:15:19Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 250562 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պարպի Պուպրիկը''', Մանկական խաղալիք՝ պուպրիկ, ստեղծուած՝ 9 Մարտ 1959-ին, [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներուն մէջ]]<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/593051 Պարպի]</ref>: Զայն ստեղծած է Ռութ Հենտլըր, խաղալիքներու ամերիկեան հաստատութեան`«Մաթել»ի հիմնադիրներէն մէկուն կինը<ref>[https://www.wsj.com/articles/mattel-to-add-curvy-petite-tall-barbies-1453991134 Պարպի Պուպրիկը]</ref>: Պարպին պարզ պուպրիկ մը կամ խաղալիք մը չէ․ անիկա ժամանակի ընթացքին վերածուած է համաշխարհային երեւոյթի մը, որ ազդեցութիւն ունեցած է սերունդներու մտածողութեան եւ պատկերացումներուն վրայ։ Փոքրիկներու ձեռքերուն մէջ ան կը դառնայ երազներու մարմնացում, իսկ մեծերու աչքերուն մէջ՝ քննարկման նիւթ՝ գեղեցկութեան, ինքնութեան եւ արժէքներու մասին։ Պարպիի աշխարհը ժամանակի ընթացքին մեծապէս ընդարձակուած է․ ան ունի ընկերներ, որոնք կը կառուցեն ամբողջ «Պարպիի աշխարհ» մը՝ իրենց պատմութիւններով եւ յարաբերութիւններով: [[Պատկեր:Ruth Handler in 1961 - Original.jpg|ձախից|մինի|Ռութ Հենտլըր]] == Պատմութիւն == 1950-ական թուականներուն, ամերիկացի գործարար [[Ռութ Հենտլըր]] (Ruth Handler) կը նկատէ, որ իր 10 տարեկան աղջիկը յաճախ կը հրաժարի սովորական մանկական խաղալիքներէն եւ աւելի մեծ հետաքրքրութեամբ կը խաղայ [[Թուղթ|թուղթէ]] պուպրիկներով, որոնք կը ներկայացնեն չափահաս կիներ։ Այդ շրջանին երեխաներու համար նախատեսուած [[Պուպրիկ|պուպրիկներուն]] մեծ մասը կը պատկերացնէր նորածիններ կամ փոքրիկներ, եւ ոչ թէ չափահաս կերպարներ։ Այս դիտարկումը Հենտլերը կ'առաջնորդէ նոր գաղափարի մը՝ ստեղծելու այնպիսի պուպրիկ մը, որ կը ներկայացնէ երիտասարդ կին մը եւ կրնայ ներշնչել խաղերու նոր ձեւեր։ Հենտլըր, գիտակցելով, որ շուկային մէջ բացթողում մը կրնար գոյութիւն ունենալ, իր ամուսնոյն՝ Էլիոթին, որ «Մաթել» (Mattel) խաղալիքներու ընկերութեան համահիմնադիրն էր, կ'առաջարկէ չափահասի մարմինով պուպրիկի մը գաղափարը։ Սակայն ամուսինը, ինչպէս նաեւ «Մաթել»ի տնօրէնները, այդ գաղափարին նկատմամբ խանդավառութիւն չեն ցուցաբերեր։<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/421764 Պարպիին ծնունդը]</ref> 1956-ին, [[Զուիցերիա]] կատարած ճամբորդութեան մը ընթացքին, իր զաւակներուն՝ Պարպարայի եւ Քենեթին հետ, Ռութ Հենտլըր կը հանդիպի [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ Լիլի» («Bild Lilli») անունով պուպրիկին։ [[Պատկեր:Barbie Logo.svg|ձախից|մինի|Պարպիի նշանակը]] Չափահաս կնոջ կերպարով այս պուպրիկը ճիշդ այն էր, ինչ որ Հենտլըր միտքին մէջ ունէր, ուստի ան կը գնէ երեք օրինակ։ Անոնցմէ մէկը կը նուիրէ իր դստեր, իսկ միւսները կը տանի «Մաթել» (Mattel)։ Լիլի պուպրիկը հիմնուած էր ժողովրդական [[Երգիծանք|երգիծական]] կերպարի մը վրայ, որ ստեղծուած էր նկարիչ Ռայնհարտ Պոյթինի կողմէ՝ [[Գերմանիա|գերմանական]] «Պիլտ» («Bild») թերթին մէջ լոյս տեսնող պատկերաշարին համար։ Պուպրիկը առաջին անգամ վաճառքի կը դրուի Արեւմտեան Գերմանիոյ մէջ՝ 1955-ին։ Անիկա թէեւ նախապէս նախատեսուած էր չափահասներու համար, սակայն շուտով կը դառնայ սիրուած երեխաներուն կողմէ, որոնք կը հրճուէին զինք զարդարելով առանձին վաճառուող հագուստներով<ref>[https://www.womenshealthmag.com/life/a44599769/barbara-handler-barbie/ Պարպի Պուպրիկին պատմութիւնը]</ref>։ Միացեալ Նահանգներ վերադարձէն ետք, Հենտլըր կը վերաձեւաւորէ պուպրիկը՝ տեղացի գիւտարար-նախագծող Ճեք Ռայանի աջակցութեամբ, եւ անոր կու տայ նոր անուն մը՝ Պարպի («Barbie»), իր դստեր Պարպարային անունով (ծնած՝ 21 Մայիս 1941-ին)։ Պարպարա Հենտլըր, սակայն, չէր սիրեր որ ինք յիշատակուէր իբրեւ այս պուպրիկին ներշնչման աղբիւր։ [[Դեղին (գոյն)|Դեղին]] մազերով, երկար ոտքերով եւ նեղ մէջքով «մանըքեն» պուպրիկը առաջին անգամ կը ներկայացուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] Ամերիկեան Միջազգային Խաղալիքներու Տօնավաճառին ընթացքին՝ 9 Մարտ 1959-ին։ Այս թուականը նաեւ կը նկատուի Պարպիի պաշտօնական ծննդեան օրը։ Աւելի ուշ՝ ան կը ստեղծէ անոր ընկերը`Քենը, իր տղուն`Քենեթին անուան հետեւողութեամբ: Այս պուպրիկները շատ մեծ յաջողութիւն կը գտնեն. անոնց ստեղծումէն ի վեր, աւելի քան մէկ միլիառ օրինակ ծախուած է աշխարհի տարածքին: === Պարպին ժամանակի ընթացքին === [[Պատկեր:Waffeln mit Barbie.jpg|ձախից|մինի]] Պարպիին արտաքին տեսքը բազմիցս փոխուած է, եւ ամէնէն նշանաւոր փոփոխութիւններէն մէկը տեղի ունեցած է 1971-ին, երբ պուպրիկին աչքերը կ'ուղղուին դէպի առջեւ՝ փոխարինելով սկզբնական նմուշին ամօթխած կողմնակի հայեացքին։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը կը կրէր սեւ եւ [[Ճերմակ (գոյն)|ճերմակ]] վագերաձիի գծաւոր [[լողազգեստ]] մը։ Անիկա հասանելի էր երկու տարբերակով՝ շիկահեր կամ թխահեր։ Պուպրիկը կը ներկայացուէր իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ», իսկ իր հագուստները կը ձեւաւորէր «Մաթել» (Mattel) նորաձեւութեան ձեւագէտ Շառլոթ Ճոնսընը<ref>[https://www.businessinsider.com/barbie-history-mattel-ruth-handler-ken-doll-toy-fashion-movie Պուպրիկը իբրեւ «պատանեկան նորաձեւութեան բնորդ»]</ref>։ Պուպրիկին զգեստապահարանը առաջնահերթ դիրքի վրայ դնելու որոշումը Հենտլըրի կողմէ գիտակցուած եւ ռազմավարական քայլ մըն էր։ Առաջին «Պարպի» պուպրիկը վաճառքի կը դրուի երեք տոլարով. իր զգեստներուն նախնական շարքը կը բաղկանար քսաներկու համադրութիւններէ, որոնց գինը կը տատանէր մէկէն մինչեւ հինգ ամերիկեան տոլարի միջեւ։ «Մաթել» ընկերութիւնը «Պարպի»ն կը նախագծէ այնպիսի կերպով մը, որ նախնական պուպրիկին գնումէն ետք խթանէ շարունակական զգեստներու վաճառքը։ «Պարպի» պուպրիկը իր առաջին տարուան ընթացքին կը վաճառուի շուրջ 350,000 օրինակով՝ գերազանցելով շուկայի սպասումները եւ մեծ յաջողութիւն ապահովելով ներդրողներուն համար։ Վաճառքները այնքան բարձր էին, որ առաջին երեք տարիներուն «Մաթել» ընկերութիւնը չէր հասցներ բաւարարել պահանջարկը։ Յաջորդ տասնամեակին, շուկան աստիճանաբար կը կայունանայ, մինչդեռ վաճառքի ծաւալն ու շահութաբերութիւնը կը շարունակեն աճիլ՝ վերանորոգուած պուպրիկներու վաճառքով, դէպի [[Ճափոն]]։ Այդ շրջանին, Պարպին կ'արտադրուէր Ճափոնի մէջ, իսկ իր հագուստները ձեռքով կը կարուէին ճափոնցի տնաշխատողներու կողմէ։ Պարպի ունեցած է աւելի քան 250 մասնագիտութիւն, որոնք քայլ պահած են ընկերութեան մէջ, կնոջ յառաջդիմութեան հետ: Ան եղած է նորաձեւութեան աստղ, [[Օդանաւ|օդանաւի]] մէջ աշխատող հիւրընկալ անձնակազմի անդամ, [[աստղանաւորդ]], մրցումի [[ինքնաշարժ]] վարող, [[Անասնաբուժութիւն|անասնաբուժ]], [[Ոստիկան|ոստիկանուհի]], [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] մասնագէտ, նոյնիսկ` նախագահութեան թեկնածու: Հետաքրքրական է, որ Պարպին երբեք «մայր» չէ դարձած․ ստեղծողը ուզած է, որ ան ներկայացնէ երիտասարդ կին մը՝ անկախ եւ ազատ, ոչ թէ ընտանեկան պարտաւորութիւններով սահմանափակուած: Պարպին առաջին խաղալիքներէն մէկն էր, որուն շուկայի ռազմավարութիւնը մեծապէս հիմնուած էր հեռատեսիլի գովազդի վրայ, որ հետագային լայնօրէն կ'ընդօրինակուի այլ խաղալիքներու կողմէ։ 2006-ին, աշխարհի տարածքին վաճառուած էր աւելի քան մէկ միլիառ Պարպի պուպրիկ՝ աւելի քան 150 երկիրներու մէջ, իսկ «Մաթել» կը պնդէր, թէ ամէն վայրկեան երեք Պարպի պուպրիկ կը վաճառուի<ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/whats-wrong-with-neocolonialism-the-case-of-unequal-trade-in-cultural-goods/4EC21E24587B2473FAD7F96EF814C148 Պարպիի վաճառքը]</ref>։ === Պարպին՝ պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը === [[Պատկեր:Interior of the Barbie Cafe.jpg|մինի|[[Թայուան|Թայուանի]] Պարպի սրճարանը]] Պարպին դարձած է պուպրիկներու աշխարհին խորհրդանիշը եւ արժանացած է այնպիսի պատիւներու, որոնք հազուադէպ են խաղալիքներու աշխարհին մէջ։ 1974-ին, [[Թայմզ Սքուէր|«Թայմզ Սքուէր»]]<nowiki/>ի (Times Square) մէկ բաժինը ամբողջ շաբաթ մը կը վերանուանուի «Պարպի Պուլվար» («Barbie Boulevard»)։ 1986-ին, արուեստագէտ «Էնտի Ուորհոլ» (Andy Warhol) կը ստեղծէ Պարպիի նկար մը, որ հետագային կը վաճառուի «Քրիսթիզ Լանտըն»ի (Christie's London) աճուրդին՝ 1.1 միլիոն տոլարով։ 2013-ին, [[Թայուան|Թայուանի]] մէջ կը բացուի առաջին Պարպի ճաշարանը՝ «Barbie Café», որ կը գործէր Սինլաքու (Sinlaku) խումբին հովանիին տակ։ 2015-ին, «Տը Էնտի Ուորհոլ» կազմակերպութիւնը (The Andy Warhol Foundation) կը համագործակցի «Մաթել» ի (Mattel) հետ՝ ստեղծելով «Էնտի Ուորհոլ» պարպի մը (Andy Warhol Barbie)<ref>[https://news.artnet.com/art-world/andy-warhol-barbie-doll-383987 «Էնտի ՈւորհոլՊարպի»]</ref>։ Արուեստագէտ Քարպի հազարաւոր լուսանկարներ նկարած է Պարպիին, որոնք 2016-ին [[Փարիզ|Փարիզի]] ցուցահանդէսին ցուցադրուած են։ 2016-ին, «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»ը («Musée des Arts Décoratifs»)ը կը հիւրընկալէ Պարպիին նուիրուած ցուցահանդէս մը, ուր ներկայացուած էին 700 Պարպի պուպրիկներ՝ երկու յարկերու վրայ, ինչպէս նաեւ ժամանակակից արուեստագէտներու գործեր եւ տարբեր փաստաթուղթեր (թերթեր, լուսանկարներ, տեսանիւթեր), որոնք Պարպիի մշակութային դիրքը կը մեկնաբանէին <ref>[https://web.archive.org/web/20160917080306/http://www.lesartsdecoratifs.fr/en/exhibitions/current-events-1322/musee-des-arts-decoratifs/barbie/ «Միւզէ Տէ զԱրդ Տէքորաթիֆ»]</ref>։ 2019-ին «Մաթել» կը մեկնարկէ «Պարպիի երազներու բացթողում» («Barbie Dream Gap Project») ծրագիրը: Ըստ ուսումնասիրութիւններու, հինգ տարեկանէն սկսեալ աղջիկները կը սկսին կասկածիլ իրենց սեփական խելքին, մինչդեռ տղաքը նման կասկածներ չեն ունենար։ Իբրեւ արդիւնք, տղաքը աւելի յաճախ կը կողմնորոշուին դէպի բարձր մտաւոր կարողութիւններ պահանջող մասնագիտութիւններ, մինչդեռ աղջիկները նոյն ոլորտներուն մէջ կը ներկայացուին աւելի սահմանափակ թիւով, ինչ որ ժամանակի ընթացքին կը յառաջացնէ ներկայացուցչական անհաւասարակշռութիւն<ref>[https://www.usatoday.com/story/life/parenting/2019/10/07/barbie-debuts-judge-dolls-partners-gofundme-close-dream-gap/3862758002/ Դատախազ Պարպին]</ref>։ Իբրեւ օրինակ՝ Միացեալ Նահանգներու մէջ, դատաւորներուն 33 տոկոսը կիներ են։ Այս վիճակագրութիւնը կը ներշնչէ Դատախազ Պարպիի մտայղացումը («Judge Barbie»)՝ չորս տարբեր մաշկի գոյներով եւ սանտրուածքներով, դատաւորի հագուստով եւ մուրճով: === Քննադատութիւն === Պարպիին դէմ քննադատութիւնները ուղղուած էին յատկապէս իր կերպարանքին դէմ, որ իրականութենէն շատ տարբեր էր: Անոր մէջքը շատ բարակ էր, ոտքերը անբնականօրէն երկար եւ կոնքը շատ նեղ: Պարպիին ուղղուած քննադատութիւնները յաճախ կեդրոնացած են այն մտահոգութեան շուրջ, թէ երեխաները զայն կը նկատեն իբրեւ օրինակելի կերպար եւ կը փորձեն նմանիլ իրեն։ Պարպիին ուղղուած ամէնէն տարածուած քննադատութիւններէն մէկն այն է, որ ան կը խթանէ երիտասարդ աղջկան մարմինի արտաքինին ոչ իրական պատկեր մը, ինչ որ կրնայ վտանգ հանդիսանալ, որ իրեն նմանիլ փորձող աղջիկները սննդառական խանգարումներու ենթարկուին<ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/1098-108X%28199511%2918%3A3%3C295%3A%3AAID-EAT2260180313%3E3.0.CO%3B2-R Քննադատութիւններ]</ref>։ 2016-ին, «Մաթել» ընկերութիւնը կը հրապարակէ Պարպիի մարմինի նոր շարք մը՝ փոքրակազմ եւ կորաձեւ՝ «Curvy Barbie»ն, որ կ'արժանանայ լրատուամիջոցներու ուշադրութեան եւ նոյնիսկ կը զետեղուի [[«Թայմզ» ամսագիր|«Թայմզ» ամսագիրին]] շապիկին վրայ։ Հակառակ անոր, որ այս պուպրիկին մարմինին ձեւը համարժէք էր [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] հագուստի 4 չափին, կարգ մը երեխաներ զայն «գիրուկ» կը նկատէին։ ==== «Պարպի Ախտանիշ» ==== «Պարպի Ախտանիշ»ը («Barbie syndrome») կը գործածուի նկարագրելու փափաքը՝ ունենալու Պարպի պուպրիկին նմանող արտաքին տեսք եւ ապրելակերպ։ Անիկա յաճախ կը կապուի դեռահաս եւ պատանեկան տարիքի աղջիկներուն հետ, սակայն կրնայ վերաբերիլ ամէն տարիքի խումբի կամ սեռի։ Այս «ախտանիշ»ով անձը կը փորձէ նմանիլ տիկնիկին արտաքինին, թէեւ ան ունի անհասանելի մարմնական համամասնութիւններ։ Այս երեւոյթը կը դիտուի իբրեւ մարմնական խանգարման մէկ ձեւ եւ կրնայ պատճառ դառնալ զանազան սննդային խանգարումներու, ինչպէս նաեւ գեղագիտական վիրահատութիւններու նկատմամբ մոլուցքի<ref>[https://publications.aap.org/pediatrics/article/126/6/1240/64967/Identification-and-Management-of-Eating-Disorders?autologincheck=redirected «Պարպի Ախտանիշ»]</ref>։ [[Ուքրանիա|Ուքրանացի]] բնորդ Վալերիա Լուքիանովա (Valeria Lukyanova) մեծ ուշադրութեան արժանացած է մամուլին մէջ՝ մասամբ իր արտաքինին պատճառով, որ ձեւափոխուած է Պարպիին նմանելու նպատակով։ Նմանապէս, ամերիկացի հեռատեսիլի աստղ Լէյսի Ուիլտը (Lacey Wildd), որ յաճախ կը կոչուի Մէկ Միլիոն Տոլար Պարպի «Million Dollar Barbie», ենթարկուած է 12 կուրծքի վիրահատութիւններու՝ դառնալու համար «ծայրայեղ Պարպի»։ ==== Արդի Պարպին ==== [[Պատկեր:Wikimania 2017 by Ovedc - Wikimania 2017 post-conference - Barbie dolls - 14.jpg|մինի|Պարպիի հազուագիւտ տեսականի]] 2016-ի սկիզբը, «Մաթել» ընկերութիւնը կ'որոշէ շուկայ իջեցնել Պարպիի նոր հաւաքածոյ մը, որուն պուպրիկները աւելի կը նմանին իսկական կիներու` հասակաւոր, կարճ, քիչ մը լեցուն, եւ այլն: Այս պուպրիկները աւելի ճշգրիտ պատկեր մը կու տան աշխարհի մէջ կնոջ գեղեցկութեան, որուն մէջ իւրաքանչիւր փոքրիկ աղջիկ պէտք է կարենայ ինքզինք գտնել: Պարպիի ոտքերը երկար տարիներ նախագծուած էին միայն բարձրակրունկ կօշիկներու համար։ Միայն վերջերս կը ստեղծուին այլ տարբերակներ, որպէսզի կարենայ նաեւ հարթ կօշիկ հագնիլ։ Տարիներու ընթացքին, Պարպի պուպրիկը աստղ մը դարձած է. նոյնիսկ թանգարաններ իր մասին ցուցադրութիւններ կը կազմակերպեն: ==== Պարպի պուպրիկը մարդամեքենայի կերպարով ==== «Մաթել» ընկերութիւնը Միացեալ Նահանգներու մէջ պուպրիկներու նոր շարք մը ներկայացուցած է [[Մարդ-մեքենայ|մարդամեքենայի]] մասնագէտներու կերպարով: Այս մէկը եղած է, որպէսզի աղջիկներու մօտ ծրագրաւորման եւ բարձր [[Արհեստագիտութիւն|արհեստագիտութիւններու]] մարզի մասնագիտութիւններու նկատմամբ հետաքրքրութիւն յառաջանայ: Նոր պարպին «ճինզ» տաբատ հագած է, աչքերուն դրած է յատուկ պաշտպանական ակնոց` սարքաւորումներու հետ աշխատելու համար: Պուպրիկին ձեռքին կայ փոքր «նոթպուք» մը, իրեն հետ դրուած է մարդամեքենային մանրակերտը: Խաղալիքը գնողը երեխաներու համար ծրագրաւորման վեց դաս կը ստանայ «Թիքըր» յաւելուածին մէջ: Անոնց ընթացքին կը բացատրեն, թէ ինչպէ՛ս մարդամեքենայ պէտք է կառուցել, եւ թէ ինչպէ՛ս անոր պարել պէտք է սորվեցնել: Ընկերութեան ներկայացուցիչները արձանագրած են, որ 2017-ին, ըստ Միացեալ Նահանգներու առեւտուրի նախարարութեան տեղեկութիւններուն, գիտութեան, արհեստագիտութեան եւ ուսողութեան վերաբերող թափուր աթոռներուն միայն 24 առ հարիւրը գրաւած են կիները<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/402187 Մարդամեքենայ Պարպին]</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Պուպրիկներ]] [[Ստորոգութիւն:Խաղալիքներ]] msqqsfcp44whp8v2vlumtthxy063j9k 4 30730 250563 250523 2026-04-26T20:27:01Z Marina Boghigian 111 /* Հայ Կանայք */ 250563 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլըր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլէանոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամս]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:39, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթի Ուիլիամս]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Գորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարիա Քորինա Մաչատօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ա­տա Եո­նաթ|Ատա Եոնաթ‎]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:24, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ջաղացպանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Թիխօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:21, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անտիղոնի Մեթաքսա Գրոնտիրա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Փինելոբի Տելթա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Էրսի]] - [[:en:Herse (daughter of Cecrops)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նեմեսիս]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աթինա]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդիթեր Ֆելէկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:58, 17 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նորա Պայրագտարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարօ Երզնկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:44, 21 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիա Օսիպեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինիա Պապայեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 21:05, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - -[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւզի Շահպազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռոզ Զուլալեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ներսիսեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Գրիգորեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Ալիխանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզան Աւետիքեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Աբալեան]] - --[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:26, 26 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # # # # kukrkyv6pmxgk6ge24h3fnba3a3f8yl 0 31498 250565 250545 2026-04-27T07:36:20Z JohnYahyaHanna 7467 250565 wikitext text/x-wiki '''Թենի Արլէն''' ([[անգլերէն]]՝ Tenny Arlen, 1991–2015) կամ իր մկրտութեան հայկական անունով '''Սողովմէ''', ամերիկահայ բանաստեղծուհի։<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/363481|title=Սողովմէ|date=2017-09-08|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-04-15}}</ref> Ան կը համարուի առաջին Ամերիկա ծնած եւ հայերէնով ստեղծագործած բանաստեղծուհին։ == Կենսագրութիւն == === Վաղ կեանք եւ ընտանիք === Թենի Արլէն ծնած է 1991-ին [[Քալիֆորնիա|Գալիֆորնիա]], ''Թիմ Արլէն''ի ([[անգլերէն]]՝ Tim Arlen) եւ ''Թամի Շօուալթըր''ի ([[անգլերէն]]՝ Tammy Showalter) ընտանիքին մէջ: Իր մեծ հայրը հրաժարած էր Առաքելեան հայկական մականունէն եւ փոխած էր ''Արլէն''ի: Թէնի Արլէն կը մեծնայ հայկական շրջանակներէն հեռու՝ ''Ռիվըրսայտ''էն մինչեւ ''Սան Լուիս Օպիսփօ'' քաղաքը: Մինչեւ 20 տարեկանը հայերէնի բացարձակապէս անծանօթ էր: === Ուսում === 2011-ին կը տեղափոխուի է ''Լոս Անճելըս'' եւ կը յաճախէ Գալիֆորնիոյ համալսարանը (UCLA): Սկզբնական շրջանին կը հետեւի է արեւմտեան-ասիոյ (գաղութատիրական եզրոյթով՝ միջինարեւելեան) եւ հիւսիսափրիկեան ուսումնասիրութիւններու դասընթացքներու, ապա կ՚անցնի համեմատական գրականութեան ուսումնասիրութեան: Այնտեղ կը սկսի է արեւմտահայերէնի լեզուի եւ գրականութեան դասընթացքներու հետեւիլ՝ անհատական մղումով: 2013-ին կ՚աւարտէ համալսարանը՝ պսակաւոր արուեստի ([[անգլերէն]]՝ Bachelor) աստիճանով: Լեզուին տիրապետելէ ետք, 15-20 ամիսուան ընթացքին կը սկսի գրել հայերէնով: Իր քերթուածներէն գրեթէ բոլորը գրուած են այդ վաղ շրջանին (2012-2013), եւ անգլերէնի թարգմանուած են միայն ճշգրտութիւնը ստուգելու համար: Անոնք թարգմանութիւններ չեն անգլերէնէ, այլ բնագիր ստեղծագործութիւններ: === Ուսումնառութիւն Ֆրանսայի եւ Ամերիկայի մէջ === 2015-ի սկզբները, Ֆրանսայի հարաւը եւ ամերիկեան Ինտիանա նահանգը տարբեր ձեռնարկներու մասնակցելէ ետք, Արլէն կ՚ընդունուի է դոկտորականի ծրագրին Միշիկընի համալսարանի (Էնն Արպըր) համեմատական գրականութեան բաժանմունքէն ներս: Արլէն Նպատակ ունէր կեդրոնանալ ֆրանսական խորհրդապաշտ գրականութեան եւ այդ շարժման հայկական արտայայտութիւններու առնչութիւններուն վրայ: === Դարձ դէպի Հայ Եկեղեցի === 2015-ին, «Նոթր Տամ» համալսարանի աստուածաբանական դասընթացքներուն իբրեւ ունկնդիր հետեւելէ ետք, երկար մտորումներէ ետք կ՚որոշէ կրօնական պատկանելիութիւնը վերադարձնել դէպի Հայ Եկեղեցի: 2015-ի Յունիսին կը մկրտուի եւ կը կրէ երկրորդ անունը՝ Սողովմէ (Սողոմէ, Սալոմէ, Շուլամիթ): Այս անունը յատկապէս յայտնի դարձած էր 19-րդ դարու խորհրդապաշտ արուեստագէտներուն մէջ, ուր աստուածաշնչական այդ կերպարը կը վերածուէր արուեստը մարմնացնող տիպարի: === Մահ === 2015-ին ճանապարհային վթարի մը պատճառով 24 տարեկանին Արլէն կը մահանայ: == Նշանակութիւն ==  Թենի Արլէն առաջին Միացեալ Նահանգներ ծնած գրողն է, որ ամբողջական հատոր մը հեղինակած է արեւմտահայերէնով։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> csay83vi6if4wxc166b9w2phiit97xi 0 31570 250564 2026-04-26T21:01:27Z Marina Boghigian 111 Նոր էջ «'''Նուարդ Աբալեան''', (20 Մայիս 1920, Պաքու - 14 Դեկտեմբեր 1994, Երեւան-Հայաստան), հայ դերասանուհի, [[ՀԽՍՀ վաստակաւոր արթիստ]] (1956)։ == Կենսագրութիւն == Նուարդ Աբալեանը ծնած է [[Բաքու|Պաքու]], ուր ստացած է նախնական կրթութիւնը, ապա ուսանած է [[Պաքուի հայկական թատրոն]]ի արուեստանոց...»: 250564 wikitext text/x-wiki '''Նուարդ Աբալեան''', (20 Մայիս 1920, Պաքու - 14 Դեկտեմբեր 1994, Երեւան-Հայաստան), հայ դերասանուհի, [[ՀԽՍՀ վաստակաւոր արթիստ]] (1956)։ == Կենսագրութիւն == Նուարդ Աբալեանը ծնած է [[Բաքու|Պաքու]], ուր ստացած է նախնական կրթութիւնը, ապա ուսանած է [[Պաքուի հայկական թատրոն]]ի արուեստանոցին մէջ։ 1937 թուականին դերակատարութիւն կատարած է Հայաստանի շրջանային թատրոններուն մէջ՝ [[Դիլիջանի պետական թատրոն|Դիլիջանի]], [[Արթիկ]]ի, [[Վանաձորի դրամատիկական թատրոն|Կիրովականի]] (այժմ՝ Վանաձոր)։ Երկար տարիներ աշխատած է [[Գյումրիի Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոն|Լենինականի թատրոնին մէջ]] (1947-1960)։ 1960 թուականին տեղափոխուած է [[Երեւան]], դերակատար եղած է Երեւանի [[Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան ակադեմական թատրոն]]ին մէջ<ref>{{Cite book |author=Գառնիկ Ստեփանեան |title=Կենսագրական բառարան, հատոր Ա. |publisher=«Հայաստան» |year=1973 |location=Երեւան |page=7:}}</ref><ref>{{Cite book |title=«Ով Ով է. Հայեր». Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին |publisher=ՀՀ ԳԱԱ, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչութիւն |year=2005 |location=Երեւան |page=7:}}</ref>։ == Թատրերգութիւններուն Մէջ Նուարդ Աբալեանի Ստանձնած Դերերը == Յաջողութեամբ կատարած է քանի մը տասնեակ դերեր։ * Ճեմմա՝ «Բոռ» * Օլիվիա՝ «12-րդ գիշեր» * Լուիզա՝ «Սէր Եւ Խարդաւանք» * Վազգանուշ՝ «Երկիր Հայրենի» * Մարկօ՝ «Վերջին Մեխակներ» * Սուսան՝ «Նամուս» * Ռուզան՝ «Ռուզան» == Կինոյի մէջ Նուարդ Աբալեանի Ստանձնած Դերերը == * [[1970]] - ''Զեփիւռ'' - [[Մորգանի խնամին (ֆիլմ)|«Մորկանի Խնամին»]] * [[1971]] - ''Քեթեւան'' - [[Խաթաբալա (ֆիլմ)|«Խաթաբալա»]] * [[1984]] - ''Զապէլ'' - «[[Հող Եւ Ոսկի]]» * [[1985]] - ''Դրուագ'' - «[[Քափիթան Առաքել]]» * [[1985]] - ''Զոքանչ'' - «[[Վերջին Կիրակին]]» * [[1986]] - ''Դրուագ'' - «[[Օդապարուկի Օրը]]» * [[1989]] - ''Դրուագ'' - «[[Եվ կրկնվելու է ամեն ինչ|Եւ Կրկնուելու Է Ամէն Ինչ...]]» == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ}} 9f93onosx046l5abvuhd5djs9oe5hcm