Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1686 250680 245927 2026-05-04T09:42:52Z Maral Dikbikian 4797 250680 wikitext text/x-wiki '''Այրուձի''', հայոց հեծելազօրի տեսակ՝ հին եւ միջին դարերու։ Պեղածոյ նիւթերն ու սեպագիր արձանագրութիւնները կը վաւերագրեն, որ Ք.Ա. Ա. հազարամեակի [[Հայկական Լեռնաշխարհ|Հայկական լեռնաշխարհ]]<nowiki/>ի բնակիչները պատերազմներուն կ'օգտագործէին ինչպէս մարտակառքեր, այնպէս ալ այրուձին։ Ըստ [[Քսենոֆոն]]<nowiki/>ի, [[Երուանդունիներ]]<nowiki/>ն ունէին 8 հազարնոց այրուձի: Հայոց այրուձին աւելի զարգացաւ, կանոնաւորուեցաւ Արտաշէսեաններու օրով։ Հայոց այրուձիի կորիզը հին աշխարհին մէջ հռչակուած ծանրազէն զրահաւոր հեծելազօրն էր, որու համար կ'ընտրէին առաւել մարմնեղ եւ ուժեղ ձիեր։ Հեծելամարտիկները կը կրէին ծանր հանդերձանք, մետաղէ թիթեղներով պատած կամ մետաղէ զրահներ ([[սաղաւարտ]], [[վիզնոց|վզնոց]], [[օղազրահ]], [[ուսակալ]], [[սրունքակալ]], [[լանջապանակ]], [[սռնապան]], [[կրծքակալ]] եւայլն)։ Գլխաւոր զէնքը երկար [[նիզակ]]<nowiki/>ն էր։ Զրահաւոր այրուձին [[Հայաստանի Զինուած Ուժեր|հայկական բանակ]]<nowiki/>ի գլխաւոր հարուածային ուժն էր, որ կը գրոհէր սեպաձեւ խիտ շարքերով։ Թեթեւազէն այրուձին, որու համար կ'ընտրուէին համեմատաբար փոքրամարմին, արագավազ եւ դիմացկուն նժոյգներ, դիւրաշարժութեան համար չէր զրահաւորուեր։ Հեծեալի հիմնական զէնքը նետ ու աղեղն էր։ Թեթեւազէն այրուձին կը կատարէր բանակի մարտակարգի թեւերն ու թիկունքը պաշտպանելու, գլխաւոր ուժերու ծաւալման սպասարկելու, ցրուած ուժերը կենդրոնացնելու, հակառակորդը հետապնդելու, հետախուզելու եւ այլ պարտականութիւններ։ Կը յարձակէր ցրիւ շարքերով։ Հայոց այրուձին կարեւոր դեր կը կատարէր պարթեւ-հռոմէական մրցակցութեան մէջ. անոր անցումը մէկի կամ միւսի կողմը յաճախ ունեցած էր վճռական նշանակութիւն. Հռոմը մարտունակ հեծելազօրք չունէր։ Այդ պատճառով ահեղ հեծելազօրատէր [[Պարթեւաստան]]ի դէմ մղուող պատերազմներուն կը ձգտէր շահիլ Հայաստանի դաշնակցութիւնը։ [[Արշակունիներ]]ու ժամանակ այրուձին, մասնաւորապէս ծանրազէնը, կը համարուէր ազնուատոհմիկներով՝ ազատներով, որոնց դաստիարակութեան մաս կը կազմէր ձիավարժութիւնը։ Պատերազմի ժամանակ ցած խաւերէն նոյնպէս ստեղծուած էր առանձին հեծելագունդ, որ կոչուած էր ''«ռազմիկ այրուձի»'': Այրուձիի գերագոյն հրամանատարը կոչուած էր «ասպետ», որ միաժամանակ «թագադիր» կամ ալ «թագակապ» իշխան էր։ Այդ պաշտօնը Բագրատունիներու տոհմի մենաշնորհն էր։ [[Արշակունիներ]]<nowiki/>ը այրուձին խիստ մեծացրեցին, յատկապէս 3-4-րդ դարերուն, երբ Հայաստանի անկախութեան սպառնաց [[Սասանեան Պարսկաստան]]<nowiki/>ը։ Այրուձիի զինուորական աստիճաններու, հրահանգներու, կանոնադրութիւններու, զինանշաններու, դրօշներու մասին պահպանուած են կցկտուր տեղեկութիւններ։ Աղբիւրներու մէջ յիշատակուած են «բիւրաւորք», «հազարաւորք», «գումապետք», «յարդարի մարտի», «աղեղնադրօշք», «ասպարախաղք» կամ «ասպախաղք», «դրօշակակիրք», «վառնունիք», «ճակատամուղք» ստորաբաժանումներու անուններ<ref name="ՄերՅաղթԱ">{{գիրք|հեղինակ = [[Գագիկ Հարութիւնեան (պատմաբան)]], Սուրէն Մարտիկեան, Արտակ Մովսէսեան (պ.գ.թ.) |մաս = |վերնագիր = Մեր յաղթանակները |հղում = |պատասխանատու = Էտուարտ Լ.Դանիելեան|հրատարակութիւն = |վայր = Երեւան |հրատարակչութիւն = «Գասպրինտ» ՍՊԸ|թուական = 2010 |հատոր = Ա|էջեր = 259|էջ = |սերիա = |ISBN = 978-9939-90000-2-5 |տպաքանակ = 500}}</ref>: == Ընդհանուր տեղեկութիւններ այրուձիի մասին == Հայկական լեռնաշխարհի բնակիչները [[Մ. թ. ա. 1-ին դար|Ք.Ա. Ա.]] հազարամեակին օգտագործած են ռազմակառքեր, ունեցած են հեծեալ զօրախումբեր։ Ք.Ա. 6-րդ դարուն Երուանդունիներն ունեցած են 8 հազար հեծելազօրք ու 40 հազար հետեւակ, իսկ Գավգամելայի ճակատամարտին մէջ (Ք.Ա. 331 թուական) [[Ալեքսանտր Մակեդոնացի]]ի դէմ պարսից բանակի կազմով կռուած է Մեծ Հայքի 7-հազարնոց այրուձին։ Արտաշէսեաններու (Ք.Ա. 189–[[Մ. թ. ա. 181|181]] թուականներ) օրով ստեղծուած են հեծելազօրային միաւորումներ, որոնց կորիզը ծանրազէն կամ սպառազէն հեծելազօրքն էր։ Հեծելամարտիկները կրած են մետաղէ թիթեղներով պատած կամ մետաղէ զրահ (սաղաւարտ, վզնոց, օղազրահ, ուսակալ, սրնքակալ, լանջապանակ, սռնապան եւայլն)։ Զրահով պաշտպանուած էին նաեւ ձիու մարմնի առաւել խոցելի տեղերը։ Գլխաւոր զէնքը [[նիզակ]]<nowiki/>ն էր։ Հայկական բանակի գլխաւոր հարուածային ուժը զրահակիր հեծելազօրքն էր։ Թեթեւազէն հեծելազօրքը, որու համար ընտրած են համեմատաբար փոքրամարմին, արագավազ եւ դիմացկուն նժոյգներ, դիւրաշարժութեան համար չէր, զրահաւոր էր, կ'ապահովէր բանակի մարտակարգը, կը հետապնդէր թշնամին, կը հետախուզէր եւ կը կատարէր այլ պարտականութիւններ։ Հեծեալի հիմնական զէնքը նետն ու աղեղն էր։ Արշակունիներու (66–428 թուականներ) օրով այրուձին, մասնաւորապէս ծանրազէնը, համալրուած է ազնուատոհմիկներով՝ ազատներով, որոնց դաստիարակութեան անքակտելի մասն էր ձիավարժութիւնը։ Համաձայն հին Հայաստանի ռազմական ուժերու քանակի եւ դասակարգման մասին հրովարտակի, որ կը կոչուէր զօրանամակ, IV դարուն 86 նախարարութիւն ներկայացած է 84 հազար ձիաւոր մարտիկ, իսկ արքայականը՝ 40 հազար էր։ Արշակունիներու անկումէն յետոյ հայկական այրուձիի թիւը նուազած է։ Մարզպանական Հայաստանին մէջ (V–VII դարեր) այրուձին 30 հազարը չէր անցներ։ [[529]] թուականին յատուկ հրովարտակով Յուստինիանոս Ա. կայսրը Հայաստանի բիւզանդական մասին մէջ արգիլած է նախարարներուն հեծեալ ուժեր ունենալ (արգելքը տեւած է մինչեւ արաբական նուաճումները` 7-րդ դարու կէսը)։ 652-ին հայ-արաբական պայմանագրի համաձայն՝ Հայաստանը կրցած է պահել 15 հազարնոց այրուձի (նախկին 30 հազարի փոխարէն), որու վարձատրութիւնը վճարելու էին արաբները։ Այս կարգը պահպանուած է մինչեւ Ապտուլլահ խալիֆի ([[750]]–775 թուականներ) իշխանութիւնը։ Բագրատունիներու (885–1045 թուականներ) օրով նոյնպէս այրուձին համալրած են գերազանցապէս ազատները։ Գագիկ Ա.ի ([[989]]–1020 թուականներ) ժամանակ արքունական զօրագունդերուն մէջ կը հաշուուէր 55 հազար, իսկ իշխանականին մէջ՝ 45 հազար զինուոր։ XII–XIII դարերուն հայկական հեծելագունդերը Զաքարեան իշխաններու գլխաւորութեամբ մեծապէս օգնած են վրացական պետութեան հզօրացման եւ սելճուկեան թուրքերէն հայկական հողերու ազատագրման։ == Արտաքին յղումներ == * [http://imyerevan.com/ru/society/view/4392 Այրուձիի մեծ գաղտնիքը] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հեծելազոր]] [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] k43xgtkq9o6s9tiwgkugseob0bhcv7m 0 2427 250678 229055 2026-05-04T09:32:05Z Maral Dikbikian 4797 250678 wikitext text/x-wiki '''Գանձակի ջարդերը''' ('''''Կիրովապատի ջարդերը''''' )<ref>Stuart J. Kaufman, ''Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War'', [[Cornell University Press]], 2001, [https://books.google.am/books?id=2Plw98pTk5wC&pg=PA77&dq=%22Kirovabad+pogrom%22&hl=tr&ei=WeIRTYSRNY30ceOrnZsK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDEQ6AEwAw#v=onepage&q=%22Kirovabad%20pogrom%22&f=false p. 77.]</ref><ref>[[Touraj Atabaki]], Sanjyot Mehendale, ''Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora'', [[Routledge]], 2005, [https://books.google.am/books?id=zwKBZmpBo5YC&pg=PA85&dq=%22pogroms+of+Kirovabad%22&hl=tr&ei=OuMRTerAB9O3ccbDzLMK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCUQ6AEwAA#v=onepage&q=%22pogroms%20of%20Kirovabad%22&f=false p. 85.]</ref><ref>Stephan H. Astourian, ''From Ter-Petrosian to Kocharian: Leadership Change in Armenia'', Berkeley Program in Soviet and Post-Soviet Studies, [[University of California]], Berkeley, 2000, [https://books.google.am/books?id=rI1pAAAAMAAJ&q=%22pogroms+of+Kirovabad%22&dq=%22pogroms+of+Kirovabad%22&hl=tr&ei=OuMRTerAB9O3ccbDzLMK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 22.]</ref> 1988 թ. Նոյեմբերին [[Ազրպէյճան]]ի կողմէ կատարուած [[ջարդ]]եր էին ուղղուած ազրպէյճանական ԽՍՀի [[Կիրովապատ]] (Գանձակ) քաղաքին մէջ ապրող [[հայ]]երու նկատմամբ<ref>Ethnic Fears and Ethnic War in Karabagh Article - Scholar - SJ Kaufman</ref><ref>Armenia in Crisis: The 1988 Earthquake By Verluise</ref><ref>{{cite book | title = Eastern Europe, Russia and Central Asia | pages = Page 131 | author = Imogen Gladman | publisher = Taylor & Francis Group | year = 2004 | isbn = 1-85743-316-5 }}</ref>։ == Ջարդեր == [[Նոյեմբեր]] 23-ին Կիրովապատի մէջ ռազմական իրադրութիւն յայտարարուեցաւ<ref name="richy">Yuri Rost, "Armenian Tragedy", London: Weidenfield and Nicolson, 1990, p. 82.</ref>։ Հայ բնակիչներուն վայրենի ամբոխէն պաշտպանելու ժամանակ երեք զինուոր զոհուեցաւ, 67-ը վիրավորուեցան<ref>[http://glory.rin.ru/cgi-bin/article.pl?id=405&page=2&lb=1 Армяно-азербайджанский (Карабахский) вооруженный конфликт (1988-1994 гг.)]</ref>։ Կիրովապատում ջարդարարները կը ներխուժեն ծերանոց, 12 անօգնական հայ ծեր կանանց եւ տղամարդկանց կը տանին քաղաքէն դուրս եւ գազանաբար կը սպաննեն։ == '''Զոհերու թիւը'''<ref>{{Citation|title=Kirovabad pogrom|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kirovabad_pogrom&oldid=1327440120|date=2025-12-14|accessdate=2026-05-04|language=en}}</ref> == Եուրի Ռոսթ կը յիշատակէ աղբիւրներ, ըստ որոնց՝ զոհերուն թիւը մինչեւ Նոյեմբեր 24 բարձրացած էր քառասունի, որուն մէկ երրորդը ազրպէյճանցիներ էին՝ սպաննուած խորհրդային զօրքերու հետ բախումներու ընթացքին: Մարդկային իրաւանց պաշտպաններ հաղորդեցին, որ միայն Կիրովապատի մէջ սպաննուած է մինչեւ 130 հայ, եւ «զգուշացնելով հաւանական ցեղասպանութեան մասին՝ դիմեցին կառավարութեան՝ շուտափոյթ քայլերու ձեռնարկելու՝ կասեցնելու համար հայերու դէմ ազրպէյճանական յարձակումները»: 25 Նոյեմբեր 1988-ին, խորհրդային իրաւապաշտպան Անտրէյ Սախարով, որ այդ ժամանակ Մասաչուսեց կը գտնուէր, ըսաւ, թէ Խորհրդային Միութենէն տեղեկութիւններ ստացած է, որ բռնութիւններու հետեւանքով աւելի քան 130 հայ սպաննուած է եւ աւելի քան 200-ը՝ վիրաւորուած: Սակայն խորհրդային իշխանութիւնները հերքեցին Սախարովի պնդումները. Արտաքին գործոց նախարարութեան խօսնակ Կենատի Կերասիմով յայտարարեց, որ զոհերու մասին տեղեկութիւնը ճշգրիտ չէր: «Նիւ Եորք Թայմզ»-ը նոյնպէս հաղորդեց, որ «երկու հանրապետութիւններու պաշտօնական եւ ոչ պաշտօնական իրազեկիչները, որոնք վերջին ինը ամիսներու յուզումներու ընթացքին վստահելի տեղեկութիւններ հայթայթած էին, հերքեցին բարձր թիւերը՝ ըսելով, որ անոնք հիմնուած են երկրորդական կամ երրորդական աղբիւրներու վրայ»: Աւելի ուշ, Սախարով իր յուշերուն մէջ ընդունեց, որ իր յայտարարութիւնը սխալ էր, եւ ինք պէտք չէր օգտագործէր յստակ թիւեր Կիրովապատի հայ զոհերուն վերաբերեալ: Ան գրած է.<blockquote>«Այդ ժամանակաշրջանին հայ-ազրպէյճանական խնդիրները դարձեալ սրեցան: Կիրովապատի մէջ սկսան ջարդեր եւ բռնութիւններ: Կացութիւնը հոն սոսկալի էր. հարիւրաւոր կիներ ու երեխաներ պահուըտած էին եկեղեցիի մը մէջ, որ մեծ դժուարութեամբ կը պաշտպանուէր զինուորներու կողմէ, որոնք (ինչպէս տեղեկութիւնները կը պնդէին) զինուած էին միայն սակրաւորի բահերով: Զինուորները իրապէս ծանր կացութեան մէջ էին եւ հերոսաբար կը պահէին իրենց: Անոնցմէ եւս զոհեր եղան: Շուտով տեղեկութիւն ստացանք, որ մեծ թիւով հայեր սպաննուած են: Ինչպէս յետոյ պարզուեցաւ, տեղեկութիւնները կու գային մէկ անձէ, որ, այսպէս ըսած, այնքան ալ ճշգրիտ ու պատասխանատու չէր: Բայց անոնք զանազան ուղիներով հասած էին Մոսկուա եւ թուացած էին անկախ ու վստահելի: Լիւսեան, որ հաւատացած էր այդ լուրերուն (իսկ դժուար էր չհաւատալ), հեռաձայնով զանոնք փոխանցեց ինծի՝ ԱՄՆ, եւ ես օգտագործեցի ստացուած թիւերը Միթերանին ուղղուած հեռաձայնային հաղորդագրութեան մէջ (ան դեռ նոր պաշտօնական այցով Մոսկուա ժամանած էր, եւ ես գիշերը զանգեցի Ֆրանսայի դեսպանատուն) ու հրապարակային յայտարարութեան մէջ: Ասիկա վերջին տարիներուն իմ կատարած ցաւալի սխալներէն մէկն էր: Անշուշտ, ես առնուազն պէտք չէր օգտագործէի յստակ թիւեր»:</blockquote>Խորհրդային իշխանութիւնները դէպքերու ժամանակ հաստատեցին 7 հոգիի մահը: Այս թիւը կը ներառէր 3 խորհրդային զինուոր, 3 ազրպէյճանցի եւ 1 հայ: Էնկըս Ռոքսպըրկ բռնութիւններու ընթացքին հաղորդեց, որ Կիրովապատի մէջ էթնիկ զտումներու հետեւանքով սպաննուած է առնուազն եւս վեց հայ: Ըստ ԽՍՀՄ սպայ եւ այդ ժամանակ շրջան ուղարկուած քննչական-օփերաթիւ խումբի ղեկավար Վիքթոր Կրիվոպուսքովի՝ Ազրպէյճանի մէջ հայերու դէմ զանգուածային ջարդերու երեք հիմնական ալիք եղած է՝ Սումկայիթի, Կիրովապատի եւ Պաքուի ջարդերը, որոնց հետեւանքով միայն Լեռնային Ղարաբաղի մէջ յառաջացած է 30,000 հայ գաղթական (չհաշուած Հայաստան կամ ԽՍՀՄ այլ հանրապետութիւններ փախածները): 2007-ին հրատարակուած իր յուշերուն մէջ ան այս իրադարձութիւնները բնութագրեց որպէս քաոսի եւ ճգնաժամի պաստառին վրայ, «վերակառուցման» (perestroika) խռովութիւններու քօղի տակ իրականացուած «պանթուրքիզմի պետական քաղաքականութիւն»: == Տե՛ս նաեւ == * [[Գանձակի Ինքնապաշտպանութիւն (1988)|Գանձակի ինքնապաշտպանութիւն]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] [[Ստորոգութիւն:1988]] [[Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Արցախեան պատերազմ]] q759xukyeo0egd60gycn6upf0xybc3p 250679 250678 2026-05-04T09:32:30Z Maral Dikbikian 4797 250679 wikitext text/x-wiki '''Գանձակի ջարդերը''' ('''''Կիրովապատի ջարդերը''''' )<ref>Stuart J. Kaufman, ''Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War'', [[Cornell University Press]], 2001, [https://books.google.am/books?id=2Plw98pTk5wC&pg=PA77&dq=%22Kirovabad+pogrom%22&hl=tr&ei=WeIRTYSRNY30ceOrnZsK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDEQ6AEwAw#v=onepage&q=%22Kirovabad%20pogrom%22&f=false p. 77.]</ref><ref>[[Touraj Atabaki]], Sanjyot Mehendale, ''Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora'', [[Routledge]], 2005, [https://books.google.am/books?id=zwKBZmpBo5YC&pg=PA85&dq=%22pogroms+of+Kirovabad%22&hl=tr&ei=OuMRTerAB9O3ccbDzLMK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCUQ6AEwAA#v=onepage&q=%22pogroms%20of%20Kirovabad%22&f=false p. 85.]</ref><ref>Stephan H. Astourian, ''From Ter-Petrosian to Kocharian: Leadership Change in Armenia'', Berkeley Program in Soviet and Post-Soviet Studies, [[University of California]], Berkeley, 2000, [https://books.google.am/books?id=rI1pAAAAMAAJ&q=%22pogroms+of+Kirovabad%22&dq=%22pogroms+of+Kirovabad%22&hl=tr&ei=OuMRTerAB9O3ccbDzLMK&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCsQ6AEwAQ p. 22.]</ref> 1988 թ. Նոյեմբերին [[Ազրպէյճան]]ի կողմէ կատարուած [[ջարդ]]եր էին ուղղուած ազրպէյճանական ԽՍՀի [[Կիրովապատ]] (Գանձակ) քաղաքին մէջ ապրող [[հայ]]երու նկատմամբ<ref>Ethnic Fears and Ethnic War in Karabagh Article - Scholar - SJ Kaufman</ref><ref>Armenia in Crisis: The 1988 Earthquake By Verluise</ref><ref>{{cite book | title = Eastern Europe, Russia and Central Asia | pages = Page 131 | author = Imogen Gladman | publisher = Taylor & Francis Group | year = 2004 | isbn = 1-85743-316-5 }}</ref>։ == Ջարդեր == [[Նոյեմբեր]] 23-ին Կիրովապատի մէջ ռազմական իրադրութիւն յայտարարուեցաւ<ref name="richy">Yuri Rost, "Armenian Tragedy", London: Weidenfield and Nicolson, 1990, p. 82.</ref>։ Հայ բնակիչներուն վայրենի ամբոխէն պաշտպանելու ժամանակ երեք զինուոր զոհուեցաւ, 67-ը վիրավորուեցան<ref>[http://glory.rin.ru/cgi-bin/article.pl?id=405&page=2&lb=1 Армяно-азербайджанский (Карабахский) вооруженный конфликт (1988-1994 гг.)]</ref>։ Կիրովապատում ջարդարարները կը ներխուժեն ծերանոց, 12 անօգնական հայ ծեր կանանց եւ տղամարդկանց կը տանին քաղաքէն դուրս եւ գազանաբար կը սպաննեն։ == Զոհերու թիւը<ref>{{Citation|title=Kirovabad pogrom|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kirovabad_pogrom&oldid=1327440120|date=2025-12-14|accessdate=2026-05-04|language=en}}</ref> == Եուրի Ռոսթ կը յիշատակէ աղբիւրներ, ըստ որոնց՝ զոհերուն թիւը մինչեւ Նոյեմբեր 24 բարձրացած էր քառասունի, որուն մէկ երրորդը ազրպէյճանցիներ էին՝ սպաննուած խորհրդային զօրքերու հետ բախումներու ընթացքին: Մարդկային իրաւանց պաշտպաններ հաղորդեցին, որ միայն Կիրովապատի մէջ սպաննուած է մինչեւ 130 հայ, եւ «զգուշացնելով հաւանական ցեղասպանութեան մասին՝ դիմեցին կառավարութեան՝ շուտափոյթ քայլերու ձեռնարկելու՝ կասեցնելու համար հայերու դէմ ազրպէյճանական յարձակումները»: 25 Նոյեմբեր 1988-ին, խորհրդային իրաւապաշտպան Անտրէյ Սախարով, որ այդ ժամանակ Մասաչուսեց կը գտնուէր, ըսաւ, թէ Խորհրդային Միութենէն տեղեկութիւններ ստացած է, որ բռնութիւններու հետեւանքով աւելի քան 130 հայ սպաննուած է եւ աւելի քան 200-ը՝ վիրաւորուած: Սակայն խորհրդային իշխանութիւնները հերքեցին Սախարովի պնդումները. Արտաքին գործոց նախարարութեան խօսնակ Կենատի Կերասիմով յայտարարեց, որ զոհերու մասին տեղեկութիւնը ճշգրիտ չէր: «Նիւ Եորք Թայմզ»-ը նոյնպէս հաղորդեց, որ «երկու հանրապետութիւններու պաշտօնական եւ ոչ պաշտօնական իրազեկիչները, որոնք վերջին ինը ամիսներու յուզումներու ընթացքին վստահելի տեղեկութիւններ հայթայթած էին, հերքեցին բարձր թիւերը՝ ըսելով, որ անոնք հիմնուած են երկրորդական կամ երրորդական աղբիւրներու վրայ»: Աւելի ուշ, Սախարով իր յուշերուն մէջ ընդունեց, որ իր յայտարարութիւնը սխալ էր, եւ ինք պէտք չէր օգտագործէր յստակ թիւեր Կիրովապատի հայ զոհերուն վերաբերեալ: Ան գրած է.<blockquote>«Այդ ժամանակաշրջանին հայ-ազրպէյճանական խնդիրները դարձեալ սրեցան: Կիրովապատի մէջ սկսան ջարդեր եւ բռնութիւններ: Կացութիւնը հոն սոսկալի էր. հարիւրաւոր կիներ ու երեխաներ պահուըտած էին եկեղեցիի մը մէջ, որ մեծ դժուարութեամբ կը պաշտպանուէր զինուորներու կողմէ, որոնք (ինչպէս տեղեկութիւնները կը պնդէին) զինուած էին միայն սակրաւորի բահերով: Զինուորները իրապէս ծանր կացութեան մէջ էին եւ հերոսաբար կը պահէին իրենց: Անոնցմէ եւս զոհեր եղան: Շուտով տեղեկութիւն ստացանք, որ մեծ թիւով հայեր սպաննուած են: Ինչպէս յետոյ պարզուեցաւ, տեղեկութիւնները կու գային մէկ անձէ, որ, այսպէս ըսած, այնքան ալ ճշգրիտ ու պատասխանատու չէր: Բայց անոնք զանազան ուղիներով հասած էին Մոսկուա եւ թուացած էին անկախ ու վստահելի: Լիւսեան, որ հաւատացած էր այդ լուրերուն (իսկ դժուար էր չհաւատալ), հեռաձայնով զանոնք փոխանցեց ինծի՝ ԱՄՆ, եւ ես օգտագործեցի ստացուած թիւերը Միթերանին ուղղուած հեռաձայնային հաղորդագրութեան մէջ (ան դեռ նոր պաշտօնական այցով Մոսկուա ժամանած էր, եւ ես գիշերը զանգեցի Ֆրանսայի դեսպանատուն) ու հրապարակային յայտարարութեան մէջ: Ասիկա վերջին տարիներուն իմ կատարած ցաւալի սխալներէն մէկն էր: Անշուշտ, ես առնուազն պէտք չէր օգտագործէի յստակ թիւեր»:</blockquote>Խորհրդային իշխանութիւնները դէպքերու ժամանակ հաստատեցին 7 հոգիի մահը: Այս թիւը կը ներառէր 3 խորհրդային զինուոր, 3 ազրպէյճանցի եւ 1 հայ: Էնկըս Ռոքսպըրկ բռնութիւններու ընթացքին հաղորդեց, որ Կիրովապատի մէջ էթնիկ զտումներու հետեւանքով սպաննուած է առնուազն եւս վեց հայ: Ըստ ԽՍՀՄ սպայ եւ այդ ժամանակ շրջան ուղարկուած քննչական-օփերաթիւ խումբի ղեկավար Վիքթոր Կրիվոպուսքովի՝ Ազրպէյճանի մէջ հայերու դէմ զանգուածային ջարդերու երեք հիմնական ալիք եղած է՝ Սումկայիթի, Կիրովապատի եւ Պաքուի ջարդերը, որոնց հետեւանքով միայն Լեռնային Ղարաբաղի մէջ յառաջացած է 30,000 հայ գաղթական (չհաշուած Հայաստան կամ ԽՍՀՄ այլ հանրապետութիւններ փախածները): 2007-ին հրատարակուած իր յուշերուն մէջ ան այս իրադարձութիւնները բնութագրեց որպէս քաոսի եւ ճգնաժամի պաստառին վրայ, «վերակառուցման» (perestroika) խռովութիւններու քօղի տակ իրականացուած «պանթուրքիզմի պետական քաղաքականութիւն»: == Տե՛ս նաեւ == * [[Գանձակի Ինքնապաշտպանութիւն (1988)|Գանձակի ինքնապաշտպանութիւն]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] [[Ստորոգութիւն:1988]] [[Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Արցախեան պատերազմ]] to3fg84cu7u74qfe93nbf94ld3hanty 0 2989 250675 151265 2026-05-04T09:05:07Z Maral Dikbikian 4797 250675 wikitext text/x-wiki == Զէյթունի Երիտասարդները Կը Դիմադրեն == 1914 թուականի Զէյթունի ինքնապաշտպանութիւնը հայ ժողովուրդի գոյապայքարի ամենէն տպաւորիչ, բայց նաեւ ցաւալի էջերէն մէկն է, որ սկիզբ առաւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումին հետ մէկտեղ։ Իթթիհատականներու կառավարութիւնը առաջին հերթին ջարդի ու տեղահանութեան իր քաղաքականութիւնը փորձեց գործադրել [[Զէյթուն]]ի մէջ։ Զէյթունի քաջարի ժողովուրդը զինուած դիմադրութիւններով կրցած էր մինչ այդ հեռու մնալ ջարդերէն եւ պահել կիսանկախ վիճակ մը։ [[1914]]-ի [[Օգոստոս]]ին արդէն, զօրահաւաքի պատրուակով, կառավարութիւնը սկսաւ խստութիւններ գործադրել։ [[Կիլիկիա|Կիլիկիոյ]] [[Սահակ Կաթողիկոս]]ը համոզեց զէյթունցիները՝ հպատակիլ կառավարութեան հրահանգներուն։ Նոյնը պատահած էր նաեւ, երբ 1914-ի [[Դեկտեմբեր]]ին զէնքերը յանձնելու հրաման եկած էր։ [[Պատկեր:Zeytun town in 1915.jpg|մինի|աջից|Զէյթուն քաղաքի համայնապատկեր, [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Մեծ Եղեռնի]] նախաշեմին:]] Այնուամենայնիւ, բռնութիւնները կը սաստկանային։ Ոստիկանները սանձարձակ՝ հայ աղջիկները կ'անպատուէին, ուզած տունը կը թալանէին։ Հայ բնակչութիւնը ոստիկաններու ոտնձգութիւններէն պաշտպանելու համար, 25 հայ երիտասարդներ զէնքով յարձակումի ելան։ Արիւնալի բախում մը տեղի ունեցաւ։ Կառավարութիւնը 5000-նոց զօրք մը [[Հալէպ]]էն ղրկելով պաշարեց Զէյթունը։ Կառավարութիւնը կը պահանջէր յանձնել այդ 25 երիտասարդները եւ կը հրահանգէր բնակչութեան պարպել շրջանը։ Տեղահանութիւնը սկսաւ [[1915]]-ի [[Ապրիլ]] 8-ին։ Զէյթունի ամբողջ հայութիւնը, երկու կարաւաններով դէպի անապատները շարժեցաւ, իսկ Պալքաններէն փախած թուրքերը արդէն կը սպասէին անոնց բնակարանները գրաւելու։ Ինչպէս նաեւ, երբ օսմանեան կառավարութիւնը յայտարարեց ընդհանուր զօրակոչ, զէյթունցի երիտասարդները, քաջ գիտնալով թրքական պետութեան նենգադաւ ծրագիրները, հրաժարեցան զինուորագրուելէ եւ բարձրացան լեռները՝ նախընտրելով զէնքով պաշտպանել իրենց պատիւն ու հայրենի տունը։ Նազարէթ Չաւուշի առաջնորդութեամբ շուրջ վաթսուն մարտիկներ ամրացան Սուրբ Աստուածածնի վանքին մէջ եւ շրջակայ անառիկ ժայռերուն վրայ՝ քաջաբար դիմադրելով զիրենք պաշարած թրքական զօրքերուն եւ ժանտարմաներուն։ Այս փոքրաթիւ խումբը կրցաւ լուրջ հարուածներ հասցնել թշնամիին, սակայն թուրք իշխանութիւնները, տեսնելով որ ուժով չեն կրնար ընկճել լեռնցիները, դիմեցին խարդախութեան։ Անոնք ձերբակալեցին քաղաքի երեւելիներն ու հոգեւորականները եւ անոնց միջոցով ճնշում բանեցուցին դիմադրողներուն վրայ՝ խոստանալով ներում եւ խաղաղութիւն, եթէ անոնք վար դնեն իրենց զէնքերը։ Ցաւօք, ներքին պառակտման եւ խաբուսիկ խոստումներուն հաւատալու հետեւանքով դիմադրութիւնը տկարացաւ, ինչ որ ճամբայ հարթեց Ֆախրի փաշայի զօրքերուն առջեւ։ 1915-ի Մարտին Զէյթունը դարձաւ առաջին հայկական բնակավայրերէն մէկը, որ ենթարկուեցաւ զանգուածային տեղահանութեան, իսկ քաղաքը վերանուանուեցաւ Սուլէյմանիէ՝ ջնջելու համար անոր հայկական ինքնութիւնն ու դարաւոր պատմութիւնը։ == Աղբիւրներ == * Հայ Դատ, 11րդ Դասարան, Հեղինակ՝ Ռուբինա Փիրումեան, էջ 65 * '''Արամ Հայկազ,''' «Շապին Գարահիսարն ու իր հերոսամարտը» (ուր յիշատակումներ կան ընդհանուր շրջանի մասին) * '''Մկրտիչ Ենիգոմշեանի''' յուշերը * Հայկական Հարցի հանրագիտարան * Պատմաբան '''Արամ Անտոնեանի''' եւ բանասէր '''Յակոբ Չոլաքեանի''' աշխատութիւնները, որոնք մանրամասնօրէն կը վերլուծեն Կիլիկիոյ եւ յատկապէս Զէյթունի այս շրջանի դէպքերը {{անաւարտ}} [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] [[Ստորոգութիւն:1914]] 0f29fsgvcrxp4cmtpx9e47goei1c18v 250676 250675 2026-05-04T09:07:55Z Maral Dikbikian 4797 250676 wikitext text/x-wiki == Զէյթունի Երիտասարդները Կը Դիմադրեն == 1914 թուականի Զէյթունի ինքնապաշտպանութիւնը հայ ժողովուրդի գոյապայքարի ամենէն տպաւորիչ, բայց նաեւ ցաւալի էջերէն մէկն է, որ սկիզբ առաւ Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկումին հետ մէկտեղ։ Իթթիհատականներու կառավարութիւնը առաջին հերթին ջարդի ու տեղահանութեան իր քաղաքականութիւնը փորձեց գործադրել [[Զէյթուն]]ի մէջ։ Զէյթունի քաջարի ժողովուրդը զինուած դիմադրութիւններով կրցած էր մինչ այդ հեռու մնալ ջարդերէն եւ պահել կիսանկախ վիճակ մը։ [[1914]]-ի [[Օգոստոս]]ին արդէն, զօրահաւաքի պատրուակով, կառավարութիւնը սկսաւ խստութիւններ գործադրել։ [[Կիլիկիա|Կիլիկիոյ]] [[Սահակ Կաթողիկոս]]ը համոզեց զէյթունցիները՝ հպատակիլ կառավարութեան հրահանգներուն։ Նոյնը պատահած էր նաեւ, երբ 1914-ի [[Դեկտեմբեր]]ին զէնքերը յանձնելու հրաման եկած էր։ [[Պատկեր:Zeytun town in 1915.jpg|մինի|աջից|Զէյթուն քաղաքի համայնապատկեր, [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Մեծ Եղեռնի]] նախաշեմին:]] Այնուամենայնիւ, բռնութիւնները կը սաստկանային։ Ոստիկանները սանձարձակ՝ հայ աղջիկները կ'անպատուէին, ուզած տունը կը թալանէին։ Հայ բնակչութիւնը ոստիկաններու ոտնձգութիւններէն պաշտպանելու համար, 25 հայ երիտասարդներ զէնքով յարձակումի ելան։ Արիւնալի բախում մը տեղի ունեցաւ։ Կառավարութիւնը 5000-նոց զօրք մը [[Հալէպ]]էն ղրկելով պաշարեց Զէյթունը։ Կառավարութիւնը կը պահանջէր յանձնել այդ 25 երիտասարդները եւ կը հրահանգէր բնակչութեան պարպել շրջանը։ Տեղահանութիւնը սկսաւ [[1915]]-ի [[Ապրիլ]] 8-ին։ Զէյթունի ամբողջ հայութիւնը, երկու կարաւաններով դէպի անապատները շարժեցաւ, իսկ Պալքաններէն փախած թուրքերը արդէն կը սպասէին անոնց բնակարանները գրաւելու։ Ինչպէս նաեւ, երբ օսմանեան կառավարութիւնը յայտարարեց ընդհանուր զօրակոչ, զէյթունցի երիտասարդները, քաջ գիտնալով թրքական պետութեան նենգադաւ ծրագիրները, հրաժարեցան զինուորագրուելէ եւ բարձրացան լեռները՝ նախընտրելով զէնքով պաշտպանել իրենց պատիւն ու հայրենի տունը։ Նազարէթ Չաւուշի առաջնորդութեամբ շուրջ վաթսուն մարտիկներ ամրացան Սուրբ Աստուածածնի վանքին մէջ եւ շրջակայ անառիկ ժայռերուն վրայ՝ քաջաբար դիմադրելով զիրենք պաշարած թրքական զօրքերուն եւ ժանտարմաներուն։ Այս փոքրաթիւ խումբը կրցաւ լուրջ հարուածներ հասցնել թշնամիին, սակայն թուրք իշխանութիւնները, տեսնելով որ ուժով չեն կրնար ընկճել լեռնցիները, դիմեցին խարդախութեան։ Անոնք ձերբակալեցին քաղաքի երեւելիներն ու հոգեւորականները եւ անոնց միջոցով ճնշում բանեցուցին դիմադրողներուն վրայ՝ խոստանալով ներում եւ խաղաղութիւն, եթէ անոնք վար դնեն իրենց զէնքերը։ Ցաւօք, ներքին պառակտման եւ խաբուսիկ խոստումներուն հաւատալու հետեւանքով դիմադրութիւնը տկարացաւ, ինչ որ ճամբայ հարթեց Ֆախրի փաշայի զօրքերուն առջեւ։ 1915-ի Մարտին Զէյթունը դարձաւ առաջին հայկական բնակավայրերէն մէկը, որ ենթարկուեցաւ զանգուածային տեղահանութեան, իսկ քաղաքը վերանուանուեցաւ Սուլէյմանիէ՝ ջնջելու համար անոր հայկական ինքնութիւնն ու դարաւոր պատմութիւնը։ == Աղբիւրներ == * Հայ Դատ, 11րդ Դասարան, Հեղինակ՝ Ռուբինա Փիրումեան, էջ 65 * '''Արամ Հայկազ,''' «Շապին Գարահիսարն ու իր հերոսամարտը» (ուր յիշատակումներ կան ընդհանուր շրջանի մասին) * '''Մկրտիչ Ենիգոմշեանի''' յուշերը * Հայկական Հարցի հանրագիտարան * Պատմաբան '''Արամ Անտոնեանի''' եւ բանասէր '''Յակոբ Չոլաքեանի''' աշխատութիւնները, որոնք մանրամասնօրէն կը վերլուծեն Կիլիկիոյ եւ յատկապէս Զէյթունի այս շրջանի դէպքերը [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] [[Ստորոգութիւն:1914]] fuws5oxavwkh8hsy3n6wmkhkm69wpar 0 3855 250673 217683 2026-05-04T05:39:39Z ~2026-20024-85 14397 250673 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:2014 Erywań, Rezydencja Prezydenta Republiki Armenii.jpg|մինի|300x300փքս]] '''Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի նստավայրը''' կը հանդիսանայ [[Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ|Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի]] աշխատանքային վայրը, որ կը գտնուի [[Երեւան]]ի` [[Մարշալ Բաղրամեան Պողոտայ|Մարշալ Բաղրամեան Պողոտային վրայ]] 26 հասցէով։ 2018 թուականի Սեպտեմբեր 21-էն վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինեան|Նիկոլ Փաշինեանին]] հրամանով Բաղրամեան 26-ի '''դարպասները''' բացուած են այցելուներու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2018/09/21/Pashinyan-speech/2798088|title=Բաղրամեան 26-ի դռները կը բացւեն եւ այլեւս երբեք չեն փակւի. Նիկոլ Փաշինեանի ելոյթը|last=|first=|date=|website=www.tert.am|publisher=|language=hy|accessdate=2018-10-03|archive-date=2020-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114160838/https://www.tert.am/am/news/2018/09/21/Pashinyan-speech/2798088|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Citation|last=Government of Armenia|title=Բաղրամեան 26-ի դռները բաց կը լինեն քաղաքացիների համար|date=2018-09-21|url=https://www.youtube.com/watch?v=INC_l3zocT4|accessdate=2018-10-03}}</ref>։ == Պատմութիւն == Նստավայրի շէնքը նախագծուած է [[1951]] թուականին որպէս Հայաստանի ԽՍՀ նախարարական խորհուրդի տուն, հետագային ծառայած է որպէս Հայաստանի ԽՍՀ գերագոյն խորհուրդի նախագահութեան շէնք։ Նախագիծի հեղինակը [[Մարք Գրիգորեան]]ն է։ Շէնքը եղած է երկյարկանի, ենթարկուած է վերակառուցման, եւ մակերեսը 2720 քմ է։ Առաջին յարկի 338 քմ մակերեսով 10մ բարձրութեամբ տարածքը նախատեսուած է ընդունելութիւններու համար՝ առանձին սրահներով<ref>{{Cite web|url=http://վարչապետ.հայ/hy/history/|title=Պատմութիւն - Վարչապետ - Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ|last=|first=|date=|website=վարչապետ.հայ|publisher=|accessdate=2018-11-22}}</ref>։ [[1987]] թուականին շէնքը վերակառուցուած է «Հայարդնախագիծ» ինստիտուտի նախագիծին հիման վրայ։ Շէնքի երկու կողմերը աւելցուած է 10մ լայնութեամբ եւ 6մ երկարութեամբ երկու եռայարկ շէնք։ Վերակառուցման արդիւնքով շէնքի ընդհանուր մակերեսը 4470 քմ է։ [[1992]] թուականէն սկսեալ կը ծառայէ որպէս [[Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ|Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ]]ի նստավայր։ 2009-2010 թուականներուն Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր ճարտարապետ [[Նարէկ Սարգսեան]]ի նախագիծով շէնքի առանցքով ետեւի կողմը կառուցուած է քառայարկ շինութիւն, որպէս վարչական մասնաշէնք 3150.0 քմ ընդհանուր մակերեսով։ == Կառուցուածք == Առաջին յարկը եւ երրորդ յարկի մէկ բաժինը նախատեսուած են ընդունելութիւններու համար՝ առանձին սրահներով։ Շէնքի մնացած հատուածը կը ծառայէ որպէս վարչական մաս։ Շէնքի արտաքին պատերը կառուցուած են դեղնաւուն տուֆով։ == Գեղանկարներու հաւաքածոյ == ՀՀ նախագահի նստավայրի տարբեր սրահներուն մէջ կը պահուին [[Յովհաննէս Այվազովսկի]]ի, [[Փանոս Թերլեմեզեան]]ի, [[Մարտիրոս Սարեան]]ի, [[Գէորգ Բաշինջաղեան]]ի, [[Յակոբ Յակոբեան]]ի եւ շարք մը այլ նշանաւոր նկարիչներու գեղանկարները, որոնք տրուած են նախագահի աշխատակազմին [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]ի կողմէ<ref>{{Cite web|url=http://xn--y9aam2fgumd.xn--y9a3aq/hy/gallery/|title=Ցուցասրահ - Վարչապետ - Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ|last=|first=|date=|website=վարչապետ.հայ|publisher=|accessdate=2018-11-22|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105012500/http://xn--y9aam2fgumd.xn--y9a3aq/hy/gallery/|dead-url=yes}}</ref>։ == Հետաքրքրական == * [[1960]] թուականին Մարք Գրիգորեանը, որպէս շէնքին նախագիծի հեղինակ, պարգեւատրուած է Հայկական ԽՍՀ գերագոյն խորհրդի պատուոյ գիրով։ * Բաղրամեան 26 վարչական շէնքը [[Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն|Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան]] որոշմամբ [[2004]] թուականին ընդգրկուած է Երեւան քաղաքի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու պետական ցուցակին մէջ որպէս հանրապետական նշանակութեան յուշարձան։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Յղումներ == * [http://նախագահ.հայ/hy/history/ Նախագահի նստավայրը - Պատմութիւն] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180702022539/http://xn--y9aaah2cva0b.xn--y9a3aq/hy/history |date=2018-07-02 }} [[Ստորոգութիւն:Երեւանի շէնքեր եւ կառոյցներ]] [[Ստորոգութիւն:Պաշտօնական նստավայրեր]] 6z2i0c9xfg1q25kvfw5zj1qtbl2aj87 250674 250673 2026-05-04T05:39:55Z ~2026-20024-85 14397 250674 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:2014 Erywań, Rezydencja Prezydenta Republiki Armenii.jpg|մինի|300x300փքս]] '''Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի նստավայրը''' կը հանդիսանայ [[Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ|Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի]] աշխատանքային վայրը, որ կը գտնուի [[Երեւան]]ի` [[Մարշալ Բաղրամեան Պողոտայ|Մարշալ Բաղրամեան Պողոտային վրայ]] 26 հասցէով։ 2018 թուականի Սեպտեմբեր 21-էն վարչապետ [[Նիկոլ Փաշինեան|Նիկոլ Փաշինեանին]] հրամանով Բաղրամեան 26-ի դարպասները բացուած են այցելուներու համար<ref>{{Cite web|url=https://www.tert.am/am/news/2018/09/21/Pashinyan-speech/2798088|title=Բաղրամեան 26-ի դռները կը բացւեն եւ այլեւս երբեք չեն փակւի. Նիկոլ Փաշինեանի ելոյթը|last=|first=|date=|website=www.tert.am|publisher=|language=hy|accessdate=2018-10-03|archive-date=2020-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114160838/https://www.tert.am/am/news/2018/09/21/Pashinyan-speech/2798088|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Citation|last=Government of Armenia|title=Բաղրամեան 26-ի դռները բաց կը լինեն քաղաքացիների համար|date=2018-09-21|url=https://www.youtube.com/watch?v=INC_l3zocT4|accessdate=2018-10-03}}</ref>։ == Պատմութիւն == Նստավայրի շէնքը նախագծուած է [[1951]] թուականին որպէս Հայաստանի ԽՍՀ նախարարական խորհուրդի տուն, հետագային ծառայած է որպէս Հայաստանի ԽՍՀ գերագոյն խորհուրդի նախագահութեան շէնք։ Նախագիծի հեղինակը [[Մարք Գրիգորեան]]ն է։ Շէնքը եղած է երկյարկանի, ենթարկուած է վերակառուցման, եւ մակերեսը 2720 քմ է։ Առաջին յարկի 338 քմ մակերեսով 10մ բարձրութեամբ տարածքը նախատեսուած է ընդունելութիւններու համար՝ առանձին սրահներով<ref>{{Cite web|url=http://վարչապետ.հայ/hy/history/|title=Պատմութիւն - Վարչապետ - Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ|last=|first=|date=|website=վարչապետ.հայ|publisher=|accessdate=2018-11-22}}</ref>։ [[1987]] թուականին շէնքը վերակառուցուած է «Հայարդնախագիծ» ինստիտուտի նախագիծին հիման վրայ։ Շէնքի երկու կողմերը աւելցուած է 10մ լայնութեամբ եւ 6մ երկարութեամբ երկու եռայարկ շէնք։ Վերակառուցման արդիւնքով շէնքի ընդհանուր մակերեսը 4470 քմ է։ [[1992]] թուականէն սկսեալ կը ծառայէ որպէս [[Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահ|Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ]]ի նստավայր։ 2009-2010 թուականներուն Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր ճարտարապետ [[Նարէկ Սարգսեան]]ի նախագիծով շէնքի առանցքով ետեւի կողմը կառուցուած է քառայարկ շինութիւն, որպէս վարչական մասնաշէնք 3150.0 քմ ընդհանուր մակերեսով։ == Կառուցուածք == Առաջին յարկը եւ երրորդ յարկի մէկ բաժինը նախատեսուած են ընդունելութիւններու համար՝ առանձին սրահներով։ Շէնքի մնացած հատուածը կը ծառայէ որպէս վարչական մաս։ Շէնքի արտաքին պատերը կառուցուած են դեղնաւուն տուֆով։ == Գեղանկարներու հաւաքածոյ == ՀՀ նախագահի նստավայրի տարբեր սրահներուն մէջ կը պահուին [[Յովհաննէս Այվազովսկի]]ի, [[Փանոս Թերլեմեզեան]]ի, [[Մարտիրոս Սարեան]]ի, [[Գէորգ Բաշինջաղեան]]ի, [[Յակոբ Յակոբեան]]ի եւ շարք մը այլ նշանաւոր նկարիչներու գեղանկարները, որոնք տրուած են նախագահի աշխատակազմին [[Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ|Հայաստանի ազգային պատկերասրահ]]ի կողմէ<ref>{{Cite web|url=http://xn--y9aam2fgumd.xn--y9a3aq/hy/gallery/|title=Ցուցասրահ - Վարչապետ - Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ|last=|first=|date=|website=վարչապետ.հայ|publisher=|accessdate=2018-11-22|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105012500/http://xn--y9aam2fgumd.xn--y9a3aq/hy/gallery/|dead-url=yes}}</ref>։ == Հետաքրքրական == * [[1960]] թուականին Մարք Գրիգորեանը, որպէս շէնքին նախագիծի հեղինակ, պարգեւատրուած է Հայկական ԽՍՀ գերագոյն խորհրդի պատուոյ գիրով։ * Բաղրամեան 26 վարչական շէնքը [[Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն|Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան]] որոշմամբ [[2004]] թուականին ընդգրկուած է Երեւան քաղաքի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու պետական ցուցակին մէջ որպէս հանրապետական նշանակութեան յուշարձան։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Յղումներ == * [http://նախագահ.հայ/hy/history/ Նախագահի նստավայրը - Պատմութիւն] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180702022539/http://xn--y9aaah2cva0b.xn--y9a3aq/hy/history |date=2018-07-02 }} [[Ստորոգութիւն:Երեւանի շէնքեր եւ կառոյցներ]] [[Ստորոգութիւն:Պաշտօնական նստավայրեր]] nyba24lfztwrcxmij1b3r4ocw1cgybs 0 5365 250677 174225 2026-05-04T09:21:48Z Maral Dikbikian 4797 250677 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Armenia - Genocide Monument (5034649480).jpg|350px|մինի|աջից|'''Հայոց Ցեղասպանութիւն''']] '''Ուրֆայի հերոսամարտ''', [[Ուրֆա]]յի հայերու ինքնապաշտպանական մարտերը [[1915]]-ի Սեպտեմբեր-Հոկտեմբերին։ == Պատմութիւն == === Պաշտպանութեան սկիզբը === Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեակին [[Ուրֆա]]յի մէջ կը բնակէր շուրջ 35 հազար հայ։ 1915 թուականի ամրան կիսուն քաղաք ժամանած են «[[Թեշքիլաթ-ը մահսուսեի|Թեշքիլաթ-ը մահսուսէի]]» անդամներ, երիտթուրքեր [[Ահմէդ|Ահմետ]] եւ [[Խալիլ]] պէյերը՝ կազմակերպելու Ուրֆայի հայութեան աքսորը։ Ձերբակալելով քաղաքի երեւելիները՝ բնակիչներէն պահանջած են 48 ժամուան ընթացքին յանձնել իրենց մօտ եղած զէնքերը։ 19 Օգոստոսին իշխանութիւններու սադրանքով [[իսլամ]]անական ամբոխը դաժանօրէն կոտորած է հայերը (զոհուած է 300-400 մարդ)։ Այս իրադարձութիւնները կը վկայեն, որ կը պատրաստուէր դաժան հաշուեյարդարի հայերու նկատմամբ։ Ուրֆահայերը վճռած են դիմել ինքնապաշտպանութեան, զոր ղեկավարելու համար ստեղծուած է զինուորական խորհուրդ, կազմին մէջ՝ [[Մկրտիչ Եօթնեղբայրեան]], [[Յարութիւն Ռասթկելէնեան,]] [[Յարութիւն Իմիրզեան]], [[Լեւոն Էղբերլերեան]], [[Արմենակ Աթարեան]] եւ [[Խորէն Քիւփելեան]]։ Կազմակերպուած է նաեւ պարենամթերքի հայթայթման եւ բաշխման ծառայութիւն, զէնքի եւ զինամթերքի պատրաստման եւ վերանորոգման արհեստանոց, բուժօգնութիւն։ Ինքնապաշտպաններու թիւը, ըստ աղբիւրի մը, կազմած է 800, իսկ ըստ մէկ այլ աղբիւրի՝ 2000 մարդ, գլխաւորաբար՝ պատանիներ եւ աղջիկներ։ === Բուն հերոսամարտը === Հայերու թաղամասը, որ ունէր բարձր դիրք, ծածկուած է բարիկադներով եւ ամրութիւններով, բաժնուած է 6 պաշտպանական շրջաններու՝ 32 դիրքերով, փակուած են թաղամաս տանող 12 փողոցներու մուտքերը։ 1 Հոկտեմբերին հակառակորդը անցած է յարձակման։ Կատաղի կռիւէն ետք թշնամին, տալով 300 զոհ, նահանջած է։ Յաջորդ յարձակումը տեղի ունեցած է Հոկտեմբեր 2-ի լոյս 3-ի գիշերը։ Զգալով, որ հնարաւոր չէ դիմագրաւել հակառակորդի գերազանց ուժերուն, զինուորական խորհուրդը վճռած է կեղծ նահանջ կատարել, թոյլ տալ յարձակողներուն մտնել թաղամաս, ապա յարձակիլ թիկունքէն եւ ոչնչացնել զանոնք։ Իսլամական խաժամուժը, տեսնելով, որ հայերը լքած են դիրքերը, ներխուժած է թաղամաս եւ սկսած՝ թալանը։ Օգտուելով հակառակորդի անհոգութենէն՝ հայ ինքնապաշտպանները յարձակման անցած են եւ ոչնչացուցած՝ մօտ 1200 թուրք։ 6 Հոկտեմբերին Հալէպէն Ուրֆա բերուած է մօտ 11 հազար զինուոր՝ թնդանօթներով եւ գնդացիրներով, թուրք, շտապի պետը գերմանական սպայ էր։ Սկիզբը բոլոր գրոհները ինքնապաշտպաններուն, հերոսաբար ետ մղած են, սակայն հակառակորդը, շնորհիւ հրետանիի, աստիճանաբար իր ձեռքը վերցուցած է նախաձեռնութենէն։ Հերոսամարտի վերջը հայկական թաղամասի 2300 տունէն միայն 50 կանգուն մնացած էր։ Թրքական հրամանատարութիւնը անընդհատ ուժեղացուցած է ճնշումը հայկական դիրքերու վրայ, պաշարման օղակը սեղմուած է աստիճանաբար։ Հրետանին քարուքանդ ըրած էր հայկական բոլոր ամրութիւնները եւ զինուորական խորհուրդը հրամայած էր ամրանալ ամերիկեան բարեգործական հաստատութիւններուն մէջ, մայր եկեղեցիին մէջ դիմագրաւելու յարմար շինութիւնները։ Ի վերջոյ, թուրքերը յաջողած են 23 Հոկտեմբերին ճնշել ընդդիմութեան հիմնական կէտերը, սակայն ինքնապաշտպանները անձնուիրաբար կռուած են մինչեւ Նոյեմբերի կէսը, բազմաթիւ հայեր, այդ կարգին՝ Մ. Եօթնեղբայրեանը, թշնամիին ձեռքը չիյնալու համար, դիմած են ինքնապաշտպանութեան։ Մօտ 15 հազար կին եւ երեխայ աքսորուած են։ Միայն Հալէպի մէջ սովէն եւ վարակիչ հիւանդութիւններէն օրական մահացած են 150-200 տարագիր հայեր։ == Զոհեր == Ինքնապաշտպանական մարտերու ընթացքին թուրքերու կորուստները, ըստ գերմանական աղբիւրի, կազմած են 50 զոհ եւ 120-130 վիրաւոր, ըստ [[Ջ. Բրայս|Ջ. Պրայս]]ի՝ 7 սպայ եւ 400 զինուոր սպաննուած, ըստ թրքական աղբիւրի՝ 20 սպաննուած եւ 50 վիրաւոր, անգլ. հրամանատարութեան ներկայացուած տուեալներով՝ 3000 զոհ, իսկ հերոսամարտի մասնակից [[Օ. Թիթոեան|Օ. Թիթոյեան]]ի տուեալով՝ 2000 զոհ։ == Գնահատական == Ուրֆայի հերոսական պաշտպաններուն բարձր գնահատած են ժամանակակիցները։ [[Ֆրիտիոֆ Նանսէն|Ֆրիտիոֆ Նանսէնը]] գրած է. որ Ուրֆայի հայերը զոհուեցան շատ անգամ, թիւով գերազանց թշնամիին դէմ կատաղի պայքարէն ետք, իսկ [[Անրի Պարպի|Անրի Պարպին]] գրած է.«... Ուրֆայի մէջ հայերը իսկական կռուի մէջ մտան թուրք ջարդարարներու դէմ եւ տեղի տուին միայն կառավարութեան կողմէ ուղարկուած զօրքերու բազմաքանակութեան»։ Ուրֆայի հայերու արիութիւնը ընդունեց նաեւ թշնամին՝ {{քաղվածք|Ինչ կ'ըլլար մեր վիճակը, եթէ այս ծանր օրերուն, քանի մը Ուրֆաներ մեր դէմ այսպէս ծառանային։|Ֆահրի փաշա}} Ուրֆայի 24-օրուան հերոսական ինքնապաշտպանութիւնը հայ ժողովուրդի ազգային ազատագրական պայքարի պատմութեան փառաւոր էջերէն է։ == Գրականութիւն == * [[Սահակեան Ա․]], Դիւցազնական Ուրֆան եւ իր հայորդիները, [[Պէյրութ]], [[1954]]։ * [[Որբերեան Զ․]], Ուրֆայի վերջին օրերը 1915-ին (դիւցազներգութիւն), Պէյրութ, [[1961]]։ {{ՀՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հայոց պատմութիւն]] gsst278goj8tb3r71mtvh9tvyc7cqjy 4 30730 250671 250668 2026-05-03T21:10:05Z Marina Boghigian 111 /* Ստեղծել */ 250671 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլըր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քեթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մայիր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլինոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամս]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:39, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթի Ուիլիամս]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Գորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարիա Քորինա Մաչատօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ա­տա Եո­նաթ|Ատա Եոնաթ‎]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:24, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ջաղացպանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Թիխօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:21, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անտիղոնի Մեթաքսա Գրոնտիրա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Փինելոբի Տելթա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Էրսի]] - [[:en:Herse (daughter of Cecrops)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նեմեսիս]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աթինա]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պլանքա Մաթրակի]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 3 Մայիս 2026 (UTC) === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդիթեր Ֆելէկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:58, 17 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նորա Պայրագտարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարօ Երզնկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:44, 21 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիա Օսիպեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինիա Պապայեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 21:05, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - -[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւզի Շահպազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռոզ Զուլալեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ներսիսեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Գրիգորեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Ալիխանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզան Աւետիքեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Աբալեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:26, 26 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սեդա Վերմիշեւա]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:06, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարգարիտ Աթաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարգարիտ Թէրզեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարինա Մարգարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ազնիւ-Այտա Պուճիքանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC) fzh9a74b4ro9eu1f0cctt1tyg39lwl8 0 31613 250669 2026-05-03T14:50:06Z Սեւան Դանիէլեան Մկրեան 135 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պրիթնի Սփիրզ,''' (2 Դեկտեմբեր 1981) ամերիկացի երգչուհի<ref>[https://www.biography.com/musicians/britney-spears Պրիթնի Սփիրզ]</ref>։ Ծնած է [[Լուիզիանա նահանգ|Լուիզիանա նահանգի]] [[Քենուուտ քաղաք|Քենուուտ քաղաքին]] մէջ։ Ան կը կոչուի «Փոփի Արքայադուստրը», որ լայնօրէն կը նկատուի...»: 250669 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Պրիթնի Սփիրզ,''' (2 Դեկտեմբեր 1981) ամերիկացի երգչուհի<ref>[https://www.biography.com/musicians/britney-spears Պրիթնի Սփիրզ]</ref>։ Ծնած է [[Լուիզիանա նահանգ|Լուիզիանա նահանգի]] [[Քենուուտ քաղաք|Քենուուտ քաղաքին]] մէջ։ Ան կը կոչուի «Փոփի Արքայադուստրը», որ լայնօրէն կը նկատուի ԻԱ. դարու ամէնէն ազդեցիկ դէմքերէն մէկը։ Փոփ երաժշտութեան վրայ իր ազդեցութիւնը՝ մանաւանդ պատանեկան փոփը վերակենդանացնելու իր դերը եւ բեմական աշխուժ ելոյթները, մեծապէս կը նպաստեն իր համաշխարհային յաջողութեան<ref>[https://www.britannica.com/biography/Britney-Spears ԻԱ. դարու ամէնէն ազդեցիկ դէմքերէն մէկը]</ref>։ Սփիրզ իր մասնագիտական գործունէութիւնը կը սկսի 1992-ին՝ իբրեւ «Անգութ» («Ruthless!») երաժշտական ներկայացման դերասանական կազմի անդամ, ապա կը մասնակցի «The All-New Mickey Mouse Club» հեռատեսիլային յայտագիրի վերջին երկու եղանակներուն, նախքան 1997-ին «Jive Records»ի հետ պայմանագիր ստորագրելը։ [[Պատկեր:Britney Spears, Roundhouse, London (Apple Music Festival 2016) (30072929931) (cropped).jpg|մինի|աջից]] * Ան միջազգային ճանաչում կ'ունենայ «...Baby One More Time» երգով, որ համաշխարհային իմաստով կը գրաւէ առաջին դիրքը եւ կը դառնայ պատմութեան ամէնէն աւելի վաճառուած երգերէն մէկը։ * Սփիրզ կը դառնայ բոլոր ժամանակներու ամէնէն շատ վաճառուած պատանի երգչուհին՝ «...Baby One More Time» (1999) եւ «Oops!... I Did It Again» (2000) վաճառաշատ ձայնասկաւառակներով, ինչպէս նաեւ իր երրորդ՝ «Britney» (2001) ալպոմով, որ ԻԱ. դարու իր ամէնէն յաջող գործերէն մէկն էր<ref>[https://www.nytimes.com/2021/06/22/arts/music/britney-spears-conservatorship.html աշխարհի ամէնէն բարձր վարձատրուող կին երաժիշտը՝ 2000 եւ 2012 թուականներուն]</ref>։ * «Longshot» (2001) եւ «Crossroads» (2002) ֆիլմերուն մէջ դերակատարութիւններէն ետք, ան կը հրապարակէ «In the Zone» (2003) եւ «Blackout» (2007) ալպոմները։ Առաջինը ծնունդ կու տայ «Toxic» երգին, որ կը շահի [[Կրեմմի Մրցանակ|«Կրեմմի» մրցանակը]]՝ «Լաւագոյն Պարային/ելեկտրոնային Ձայնագրութիւն» անուանակարգին մէջ։ * Հանրային մշտական ուշադրութեան եւ հոգեկան դժուարութիւններու հետեւանքով, Սփիրզ 2008-ին վիճայարոյց խնամակալութեան համակարգի տակ։ * Այդ շրջանին ան կը ձայնագրէ «Circus» (2008) եւ «Femme Fatale» (2011) ալպոմները «Jive»ի համար, իսկ «Britney Jean» (2013) եւ «Glory» (2016) ալպոմները՝ «RCA Records»ի համար։ * «Womanizer» (2008), «3» (2009) եւ «Hold It Against Me» (2011) երգերով ան կը դառնայ երրորդ կինը, որ երեք տարբեր տասնամեակներու ընթացքին կը գրաւէ ամերիկեան «Billboard Hot 100»ի առաջին հորիզոնականը։ * 2019-ին Սփիրզ կը դադրեցնէ կանոնաւոր համերգային շրջագայութիւնները՝ խնամակալութեան վերաբերող իր դատական հարցերուն վրայ կեդրոնանալու համար, ինչ որ պատճառ կը դառնայ «Free Britney» շարժման եւ 2021-ի «Framing Britney Spears» վաւերագրական ժապաւէնին։ Նոյն տարին խնամակալութիւնը կը լուծարուի, այն բանէն ետք երբ ան հրապարակաւ կը վկայէ իր ընտանիքին եւ վարչական պատասխանատուներուն կողմէ վատ վերաբերմունքի մասին։ * Իր յուշագրութիւնը՝ «The Woman in Me» (2023), առաջին դիրքով կը բացուի «The New York Times»ի վաճառաշատ գիրքերու ցանկին վրայ։ Սփիրզ կը նկատուի բոլոր ժամանակներու ամէնէն շատ վաճառուած երաժշտական արուեստագէտներէն մէկը՝ աւելի քան 150 միլիոն ձայնագրութիւններու գնահատուած վաճառքով։ «Forbes» ամսագիրը զինք կը հռչակէ աշխարհի ամէնէն բարձր վարձատրուող կին երաժիշտը՝ 2000 եւ 2012 թուականներուն։ Ան կ'ընդգրկուի «Time» ամսագիրի աշխարհի 100 ամէնէն ազդեցիկ անձերու ցանկին մէջ (2021), իսկ «Billboard» զինք կը դասէ ԻԱ. դարու մեծագոյն փոփ աստղերուն շարքին (2023)։ Իր պարգեւներուն մէջ են մէկ «Կրեմմի» մրցանակ, վեց «MTV Video Music Awards» (ներառեալ «Michael Jackson Video Vanguard Award»), եօթ «Billboard Music Awards» եւ աստղ մը՝ «Hollywood Walk of Fame»ին վրայ։ Երաժշտութենէն դուրս, Սփիրզ տարիներու ընթացքին շուկայ հանած է բազմաթիւ արտադրանքներ։ Իր 2005-ի «Fantasy» բոյրը, որ ստեղծուած էր «Elizabeth Arden, Inc.»ի հետ համագործակցաբար, մինչեւ 2011 արդէն իսկ գոյացուցած էր 1.5 միլիառ ամերիկեան տոլարէ աւելի վաճառք։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:]] [[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:«Կրեմմի» մրցանակի դափնեկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գործարարներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երաժշտական արտադրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երեխայ դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի երեխայ երգիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հաղորդավարուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հասարակական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հեռատեսիլի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի պարուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի սոփրանոներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի փոփ երգիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի փոփ երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Պրիթնի Սփիրզ]] [[Ստորոգութիւն:Փոփ երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Թատրոնի ամերիկացի դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]] 8lvl9s3ziefc2h1v1bv39jiwcfcfvps 0 31614 250670 2026-05-03T21:00:15Z Marina Boghigian 111 Նոր էջ «'''Մարինա Մարգարեան''', հայ բժիշկ, ՀՀ նախկին պատգամաւոր։ Բժշկական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսոր։ == Կենսագրութիւն == Մարինա Մարգարեանը ծնած է 28 Յուլիս 1957-ին [[Երեւան]]։ 1980 թուականին աւարտած է Երևանի պետական բժշկական համալսարան|Երեւանի Մխիթար Հերացու անուան պետա...»: 250670 wikitext text/x-wiki '''Մարինա Մարգարեան''', հայ բժիշկ, ՀՀ նախկին պատգամաւոր։ Բժշկական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆեսոր։ == Կենսագրութիւն == Մարինա Մարգարեանը ծնած է 28 Յուլիս 1957-ին [[Երեւան]]։ 1980 թուականին աւարտած է [[Երևանի պետական բժշկական համալսարան|Երեւանի Մխիթար Հերացու անուան պետական բժշկական ինստիտուտ]]ի ատամնաբուժական համալսարանը։ 1987 թուականին՝ [[Մոսկուայի կեդրոնական գիտահետազօտական ատամնաբուժական ինստիտուտ]]ի ասպիրանտուրան։ 1980-1988 թթ. աշխատած է Երեւանի կայազորային հիւանդանոցի բժիշկ - ատամնաբուժ։ 1988-1989 թթ.՝ ԵՊԲՀ-Ի մանկական ատամնաբուժական ամպիոնի օգնական։ 1988-1996 թթ.՝ ատամնաբուժական համալսարանի գիտական քարտուղար։ 1994-2006 թթ.՝ [[ԵՊԲՀ]] մանկական ատամնաբուժական ամպիոնի դոցենտ։ 2000-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ ատամնաբուժական հիւանդութիւններու կանխարգիլման եւ մանկական ատամնաբուժական ամպիոնի վարիչ։ 2001-2006թթ.՝ ԵՊԲՀ ատամնաբուժական համալսարանի դեկան, 2005-2006 թթ.՝ ԵՊԲՀ թիւ 2 համալսարանական ատամնաբուժական փոլիքլինիկայի ղեկավար։ 2006-2007 թթ.՝ Հայ եւ ֆրանսական քոլէժի ատամնաթեքնիքական դպրոցի փոխտնօրէն։ 2007-2008 թթ.՝ ԵՊԲՀ-ի ընտանեկան ատամնաբուժական ամպիոնի, 2009 թուականէն՝ թերապեւտիկ եւ ընտանեկան ատամնաբուժութեան ամբիոնի փրոֆեսոր։ 2011 թվականից ակնաբուժություն, լոռ և ստոմատոլոգիա «025» մասնագիտական խորհրդի գիտական քարտուղար է<ref>[http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1215&lang=arm Մարինա Միտուշի Մարգարեանի մասին ՀՀ ԱԺ կայքին մէջ]</ref>։ == Քաղաքական գործունէութիւն == 2 Ապրիլ 2017-ին ԱԺ պատգամաւոր ընտրուած է [[«Ծառուկյան» կուսակցությունների դաշինք» խմբակցություն|«Ծառուկեան» կուսակցութիւններու դաշինքի]] համապետական ընտրական ցուցակով։ == Պարգեւներ == Մարինա Մարգարեանը պարգեւատրուած է ԵՊԲՀ ոսկեայ (2000-2008 թթ.) մետալներով, արժանացած է շարք մը պատուոյ գիրերու։ == Գիտական գործունէութիւն == 1989 թ. ան պաշտպանած է թեկնածուական թեզը Կիրովի անուան ռազմա-բժշկական ակադեմիային մէջ, քաղաք Լենինկրատ §Первичная профилактика основных стоматологических заболеваний и ее эффективность у военнослужащих переменного состава советской армии թեմայով 1990 թ. իրեն շնորհուած է բժշկական գիտութիւններու թեկնածուի գիտական աստիճան 2005 թ. ան պաշտպանած է դոկտորական թեզը ԵՊԲՀ-ի մէջ«''Мониторинг стоматологической заболеваемости и его роль в разработке программ профилактики для населения Республики Армения''» թեմայով 2006 թ. իրեն շնորհուած է բժշկական գիտութիւններու դոկտորի գիտական աստիճան 2006 թ. իրեն շնորհուած է փրոֆեսորի գիտական կոչում 2016-էն Eurasia Oral Patology Project գրանտային ծրագիրի ղեկավար<ref>[https://www.ysmu.am/hy/staff/marina_mitushi_margaryan_/ Մարինա Միտուշի Մարգարեանի մասին ՀՊԲՀ-ի կայքին մէջ]</ref> Հեղինակ է բազմաթիւ գիտական աշխատութիւններու, յօդուածներու (130-է աւելի), ունի 7 ռացիոնալիզատորական առաջարկ, եւ 2 գիւտ, 14 մեթոտական ձեռնարկներ։ Բազմակի անգամ գրած է արտասահմանեան եւ ՌԴ գիտական հանդէսներու մէջ։ Հանդիսացած է 8 գիտական թեզի ղեկավար։ == Ընտանիք == Մարինա Մարգարեանը ամուսնացած է, ունի երկու զաւակ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ}} {{Արտաքին Յղումներ}} g62gjqflf3n0nozof64y27zyav9yjaf 0 31615 250672 2026-05-03T21:53:29Z Marina Boghigian 111 Նոր էջ «[[Պատկեր:Blanka-Matragi.jpg|մինի|չեխ նորաձեւութեան մասնագէտ]] Պլանքա Մաթրակի, (20 Փետրուար 1953 Չեքոսլովաքիա), չեխ նորաձեւութեան մասնագէտ նաեւ Պէյրութի եւ Պրահայի մէջ: == Կենսագրութիւն == Պլանքա Մաթրակին ծնած է 20 Փետրուար 1953-ին, Չեքոսլովաքիա: Չեխական նորաձեւութեան արդիւնաբե...»: 250672 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Blanka-Matragi.jpg|մինի|չեխ նորաձեւութեան մասնագէտ]] Պլանքա Մաթրակի, (20 Փետրուար 1953 Չեքոսլովաքիա), չեխ նորաձեւութեան մասնագէտ նաեւ Պէյրութի եւ Պրահայի մէջ: == Կենսագրութիւն == Պլանքա Մաթրակին ծնած է 20 Փետրուար 1953-ին, Չեքոսլովաքիա: Չեխական նորաձեւութեան արդիւնաբերութեան ականաւոր դէմք է: Անոր աշխատանքները չեն սահմանափակուած միայն հագուստով, այլ ներառած են նորաձեւութեան առնչուող յարակից զարդեղէններ:<ref>https://www.blankamatragi.eu/en/about-me/</ref> [[Պատկեր:Blanka Matragi.jpg|մինի|Պլանքա Մաթրակի]] Արուեստի եւ արհեստներու միջնակարգ դպրոցէն ներս ուսանելէ ետք, ան աւարտած է Պրահայի Արուեստի եւ արհեստներու բարձրագոյն դպրոցի հագուստի արհեստանոցը։ 1979 թուականէն ան կ'ապրի Պէյրութի մէջ, ուր 1982 թուականի գարնան հիմնադրած է սեփական «Blanka Haute Couture» նորաձեւութեան սրահը, Համրա փողոցին մէջ։ 1989 թուականի ամրան ան վերադարձած է Պրահա, ուր ներկայացուցած է իր աշխատանքները ցուցահանդեսներու եւ այլ ծրագիրներու մէջ։ Ան Պրահայի կեդրոնը գտնուող խանութ մը ունի։ [[Պատկեր:Matragi.jpg|մինի|Գրադարանի թանգարանին համար պատրաստուած մաքէտ (Նովի Պոր):]] 1979-ին ան ամուսնացաւ Պրահայի ՉՎՈՒՏ-ի մէջ ուսանող դոկտոր ճարտարագէտ Մակրամա Մատրակիհոյի հետ եւ անոր հետ հաստատուեցաւ Լիբանան[2][3]: Անոր աշխատանքը յաճախ կապուած է նրբագեղութեան, շքեղութեան եւ զուսպ ոճի զգացողութեան հետ: Անոր մանրամասն հագուստը յայտնի դարձաւ պարսիկ իշխաններու եւ շէյխերու շրջանակին մէջ: Անոր մոտելները յաճախ զարդարուած են ձեռքով փորագրուած ասեղնագործուած մանրամասներով, ուլունքներով եւ մարգարիտներով: 1987 թուականին ան համազգեստ պատրաստեց Ապու Տապիի ոստիկանութեան եւ զինուորական ստորաբաժանումներուն համար: == Գնահատագրեր == *2000 «Světlá nad Sázavou» վայրի ազնիւ համայնք *2002 Ազգային ընթրիք Սալվատորա Տալիհօ *2002 Մշակութային ժառանգութեան *2002 «Price Františka Kupky» իր արուեստով ոգեշնչուած հաւաքածուներու համար *2003 Աշխարհին ներկայացուցէք չեխ կինը *2008 «Lady Pro» *2014 Շնորհակալութիւն «Agit» *2023 Չեխիոյ Հանրապետութեան դեսպան, «CzechTop100» == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին Յղումներ == https://www.blankamatragi.eu/Պաշտօնական կայքէջը: 6a2sxum82qb1oqqt8dxi2tjq5ynsnrm