Pudno nga amianan

Wikipedia ilowiki https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Midia Espesial Tungtungan Agar-aramat Agar-aramat tungtungan Wikipedia Wikipedia tungtungan Papeles Papeles tungtungan MediaWiki MediaWiki tungtungan Plantilia Plantilia tungtungan Tulong Tulong tungtungan Kategoria Kategoria tungtungan TimedText TimedText talk Modulo Modulo tungtungan Event Event talk Pudno nga amianan 0 38080 405685 390135 2026-05-03T18:02:29Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405685 wikitext text/x-wiki Ti '''pudno nga amianan''' ([[heodetiko]] nga amianan) ket ti direksion iti rabaw ti Daga a mapan iti heograpiko nga [[Amianan nga Ungto]]. Maigiddiat ti pudno a heodetiko nga amianan manipud iti [[magnetiko nga amianan nga ungto|magnetiko nga amianan]] (ti direksion dagiti puntos ti kompas a mapan iti magnetiko nga amianan nga ungto), ken manipud iti [[grid north|ugis nga amianan]] (ti direksion nga agpaamianan kadagiti linia ti ugis ti [[proyeksion ti mapa]]). Maigiddiat pay bassit ti heodetiko a pudno nga amianan manipud iti astronomikal a pudno nga amianan (kadawyan a dagiti bassit nga [[arkosegundo]]) gapu ti lokal a grabidad ket mabalin a saan a mangitudo iti eksakto a pagtayyekan nga aksis iti Daga. Ti direksion ti astronomikal a pudno nga amianan ket namarkaan kadagiti langit babaen ti [[amianan a nainlangitan nga ungto]]. Daytoy ket addaan iti agarup a 1 a grado iti puesto ti [[Polaris]], tapno ti bituen ket agparang a mangitugot iti bassit a sirkulo iti langit iti tunggal maysa nga aldaw. Gapu ti [[axial precession|presesion dagiti ekuinokso]] iti Daga, ti pudno nga amianan ket agtayyek iti maysa nga arko no maibatay kadagiti bituen a mangkompleto iti agarup a 25,000tawtawen. Intono agarup a 2100 aginggana intono 2102 ti Polaris ket kaasitganto a mapan iti nainlangitan nga amianan nga ungto (naala manipud iti kinaudi a presesion ti Daga).{{sfnp|Meeus|1997|page=305}}<ref>{{Cite web |last=McClure |first=Bruce |date=21 Mayo 2019 |title=Polaris is the North Star |url=https://earthsky.org/brightest-stars/polaris-the-present-day-north-star/ |access-date=3 Enero 2022 |website=EarthSky |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Smiley |first=C. H. |last2=Majid Khan |first2=A. |date=1959 |title=Polaris and Precession |url=http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1959JRASC..53..249S/0000251.000.html |journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada |language=en |volume=53 |page=250 |access-date=2015-04-09 |archive-date=2014-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429075819/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/1959JRASC..53..249S/0000251.000.html |url-status=dead }}</ref> Kadagiti napalabas a lima a ribu a tawen, ti kaasitgan idi a makita a bituen iti nainlangitan nga amianan nga ungto ket ti [[Thuban]].<ref name="Nor">{{Cite book |last=Norton |first=Arthur P. |title=Norton's Star Atlas |publisher=Sky Publishing |year=1973 |isbn=0-85248-900-5 |location=Edinburgh |page=10 |language=en |quote=4500 years ago it was ''Thuban'' (α Draconis); 8000 years hence it will be ''Deneb''}}</ref> Kadagiti mapa nga inpablaak babaen ti [[United States Geological Survey]] ken ti [[Siiigam a Buyot iti Estados Unidos]], ti pudno nga amianan ket namarkaan iti linia nga agpatingga iti lima-punto a bituen. Ti daya ken ti laud nga ig-igid ti topograpiko a kuadranggulo a mapmapa ti USGS ti Estados Unidos ket dagiti meridiano ti longitud, isu a mangipakpakita ti pudno nga amianan (isu a saanda nga eksakto a paralelo). Dagiti mapa nga inpablaak ti [[Ordnance Survey]] ti [[Nagkaykaysa a Pagarian]] ket aglaon iti diagrama a mangipakita ti paggiddiatan a nagbaetan ti pudno nga amianan, grid nga amianan, ken magnetiko nga amianan iti punto ti sabanas; dagiti igid ti mapa ket kadawyan a sumurot kadagiti direksion ti grid imbes a ti pudno, ken isu a ti mapa ket pudno a rektanggulo/kuadrado. == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} === Bibliograpia === {{refbegin}} * {{Cite book |last=Meeus |first=Jean |title=Mathematical Astronomy Morsels |date=1997 |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-51-4 |location=Richmond, Virginia |language=en}} {{refend}} [[Kategoria:Kartograpia]] [[Kategoria:Nabigasion]] [[Kategoria:Orientasion (heometria)]] 09cwvjzbjtppsi6wa3djams0mhufqsz Pagsasao a Rakahanga-Manihiki 0 49823 405684 361214 2026-05-03T12:13:27Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405684 wikitext text/x-wiki {{Infobox pagsasao |name=Rakahanga-Manihiki |nativename= |states=[[Is-isla Cook]] |region=Is-isla ti [[Rakahanga]] ken [[Manihiki]] |speakers=320 iidiaay Is-isla Cook |date=2011 |ref=e18 |speakers2=2,500 idiay Baro a Selanda,naibatay iti nadakamat a populasion iti 5,000 (1981) kagudua iti Is-isla Cook ken kagudua iti Baro a SElanda<ref>{{e13|rkh|Rakahanga-Manihiki}}</ref> |familycolor=Austronesio |fam2=[[Sasao a Malayo-Polinesio|Malayo-Polinesio]] |fam3=[[Sasao nga Oceaniko|Oceaniko]] |fam4=[[Sasao a Polinesio|Polinesio]] |fam5=[[Sasao nga Akindaya a Polinesio|Akindaya a Polinesio]] |fam6=[[Sasao a Tahitiko|Tahitiko]] |iso3=rkh |glotto=raka1237 |glottorefname=Rakahanga-Manihiki |nation=Cook Islands |agency=Kopapa Reo }} Ti '''pagsasao a Rakahanga-Manihiki''' ket ti karuay a dialekto ti [[Maori nga Is-isla Cook]]<ref>"Reo Maori Act" (2003)</ref> a maitagikua iti pamilia ti [[sasao a Polinesio]], nga insasao babaen dagiti agarup a 2500 a tattao kadagiti isla ti [[Rakahanga]] ken [[Manihiki]] (parte ti [[Is-isla Cook]]) ken dagiti dadduma pay a 2500 kadagiti sabali a pagilian, ken kaaduan idiay [[Baro a Selanda]] ken [[Australia]]. Ikeddeng da Wurm ken Hattori ti Rakahanga-Manihiki a kas naiduma a pagsasao iti "''limitado a pannakaawat iti Rarotongano''"<ref>Wurm and Hattori,"atlas of Pacific area" (1981), ti kaikaisuna a taudan ti SIL ken ti kodipikasion ti [[ISO 639-3]]</ref> == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Bibliograpia == *''Manihikian Traditional Narratives: In English and Manihikian: Stories of the Cook Islands (Na fakahiti o Manihiki)''. Papatoetoe, New Zealand: Te Ropu Kahurangi.1988 * ''E au tuatua ta'ito no Manihiki'', Kauraka Kauraka, IPS, USP, Suva. 1987. * "''No te kapuaanga o te enua nei ko Manihiki (the origin of the island of Manihiki)''", iti JPS, 24 (1915), p. 140-144. == Dagiti akinruar a silpo == {{Incubator|code=rkh}} * [http://www.paclii.org/ck/legis/num_act/trma2003130/ ''Te Reo Maori Act (2003)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090828004113/http://www.paclii.org/ck/legis/num_act/trma2003130/ |date=2009-08-28 }} * [http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-BucMani-t1-body-d1-d1-d6.html ''Etnolohia ti Manihiki ken Rakahanga''", Museo ti Bernice P. Bishop, 1932 (Kapitulo a maipanggep iti pagsasao a Rakahanga Manihiki ken ti sistema ti panagsurat iti rugi ti maika-duapulo a siglo.] {{Dagiti pagsasao ti Baro a Selanda}} {{Sasao a Tengnga a Pasipiko}} {{au-pagsasao-pungol}} {{DEFAULTSORT:Rakahanga-Manihiki}} [[Kategoria:Dagiti pagsasao ti Is-isla Cook]] [[Kategoria:Dagiti pagsasao ti Baro a Selanda]] [[Kategoria:Sasao a Tahitiko]] [[Kategoria:Sasao a Polinesio]] ddkz5493rumcgkdkl3nmzrplfwh8brl Spermacoce 0 71150 405686 358291 2026-05-03T23:46:25Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405686 wikitext text/x-wiki {{taxobox |image = Spermacoce ocymoides W IMG 2964.jpg |image_caption = ''[[Spermacoce ocymoides]]'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiospermae]] |unranked_classis = [[Eudicotidae]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Gentianales]] |familia = [[Rubiaceae]] |subfamilia = [[Rubioideae]] |tribus = [[Spermacoceae]] |genus = '''''Spermacoce''''' |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |type_species = ''Spermacoce tenuior'' |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} Ti '''''Spermacoce''''' wenno '''false buttonweed''' iti Ingles<ref>{{PLANTS|id=SPERM|taxon=Spermacoce|accessdate=25 Nobiembre 2015}}</ref> ket ti [[Henero (biolohia)|henero]] dagiti [[agsabsabong a mula]] iti [[Pamilia (biolohia)|pamilia]] ti [[Rubiaceae]]. Daytoy ket buklen dagiti agarup a 275 a sebbangan a mabirukan iti amin a paset ti tropiko ken subtropiko.<ref name="caroldigiorgio" /> Ti kaaduan a dibersidadna ket mabirukan iti [[Kaamerikaan]], sarunuen babaen ti [[Aprika]], [[Australia]] ken [[Asia]]. == Deskripsion == Ti sebbangan ket dagiti yierba webbo dagiti bassit a mula nga agraman iti bassit aginggana iti kalalainganna iti kadakkel, uppat-pingir a sabsabong a naurnos kadagiti agporma iti ulo nga inploressensia. Adda dagiti sumagmamano nga agraman kadagitinaranig maris a [[Calyx (botanika)|calyx]] ken napintasda, a naipangpangruna kadagiti sebbangan ti Australia. Agdumaduma ti maris ti corolla, masansan a puraw, ngem adda pay dagiti maris iti asul, derosas ken maroon. Ti bunga ket kadawyan a dua bukel a kapsula, sagpaminsan a [[schizocarp]] wenno nues.<ref>Davidse, G., M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera. 2012. Rubiaceae a Verbenaceae. 4(2): i–xvi, 1–533. In G. Davidse, M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera (eds.) Flora Mesoamericana. Missouri Botanical Garden Press, St. Louis.</ref> == Dagiti napili a sebbangan == Ti ''Spermacoce'' ket ti maysa a nakaro nga agdumaduma a henero nga agraman kadagiti agarup a 275 a sebbangan kadagiti adu a lugar ti tropikal ken subtropikal iti likmut ti lubong.<ref name="caroldigiorgio">[http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> North American species include:<ref>{{Cite web |url=http://luirig.altervista.org/flora/taxa/north-america.php?state=AA&famiglia=Rubiaceae&genere=Spermacoce |title=Alftervista Flora of North America |access-date=2020-04-22 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202035716/http://luirig.altervista.org/flora/taxa/north-america.php?state=AA&famiglia=Rubiaceae&genere=Spermacoce |url-status=dead }}</ref><ref>[http://bonap.net/NAPA/TaxonMaps/Genus/County/Spermacoce Biota of North America Program]</ref> *''[[Spermacoce alata]]'' Aubl. – [[West Indies]], kaaduan iti [[Latin nga Amerika]]; naturalisado iti [[Aprika]], [[India]], [[Tsina]], [[Abagatan a daya nga Asia]], [[Australia]], [[Melanesia]] *''[[Spermacoce assurgens]]'' Ruiz & Pav. – sinonimo ti ''Spermacoce remota''<ref name="caroldigiorgio" /> *''[[Spermacoce brachysepala]]'' (Urb.) Alain in H.A.Liogier & L.F.Martorell – West Indian false buttonweed – [[Puerto Rico]], [[Haiti]], [[Republika a Dominikano]] *''[[Spermacoce capitata]]'' Ruiz & Pav. – baldhead false buttonweed – [[Tengnga nga Amerika|Tengnga]] ken [[Abagatan nga Amerika]] manipud iti [[Belis]] aginggana iti [[Arhentina]] *''[[Spermacoce confusa]]'' Rendle – river false buttonweed – [[Florida]], [[West Indies]], [[Latin nga Amerika]] manipud iti [[Mehiko]] aginggana iti [[Arhentina]] *''[[Spermacoce densiflora]]'' (DC.) Alain – bouquet false buttonweed – [[Florida]], [[West Indies]], [[Latin nga Amerika]] manipud iti [[Mehiko]] aginggana iti [[Arhentina]] *''[[Spermacoce ernestii]]'' Fosberg & Powell – sinonimo ti ''Spermacoce ovalifolia''<ref name="caroldigiorgio" /> *''[[Spermacoce eryngioides]]'' (Cham. & Schltdl.) Kuntze – whorled-leaf false buttonweed – [[West Indies]] mairaman ti [[Puerto Rico]]; abagatan akindaya nga [[Abagatan nga Amerika]] manipud iti [[Bolivia]] ken [[Brasil]] aginggana iti [[Arhentina]] *''[[Spermacoce exilis]]'' (L.O. Williams) C. Adams – Pacific false buttonweed – [[Latin nga Amerika]] manipud iti [[Mehiko]] aginggana iti [[Arhentina]], ken [[West Indies]]; naturalisado iti [[Aprika]], [[Tsina]], [[India]], [[Abagatan a daya nga Asia]] ken dagiti sumagmamano a tropikal nga oceaniko nga isla *''[[Spermacoce floridana]]'' Urb. - sinonimo ti ''Spermacoce keyensis ''<ref name="caroldigiorgio" /> *''[[Spermacoce glabra]]'' Michx. – smooth false buttonweed – akin-abagatan ken akindaya nga [[Estados Unidos]] (kaaduan iti [[Lower Mississippi Valley]]); ti pay [[Abagatan nga Amerika]] *''[[Spermacoce keyensis]]'' Urb. - Florida false buttonweed – akin-abagatan a [[Florida]], [[Bahamas]], akin-abagatan nga ungto ti [[Texas]] ([[KOndado ti Cameron, Texas|Kondado ti Cameron]]) *''[[Spermacoce latifolia]]'' Aubl. – sinonimo ti ''Spermacoce alata''<ref name="caroldigiorgio" /> *''[[Spermacoce neoterminalis]]'' Govaerts – Everglades false buttonweed- akin-abagatan a [[Florida]] *''[[Spermacoce ovalifolia]]'' (M. Martens & Galeotti) Hemsl. – broadleaf false buttonweed – [[West Indies]] mairaman ti [[Puerto Rico]], [[Latin nga Amerika]] manipud iti [[Mehiko]] aginggana iti [[Paraguay]] *''[[Spermacoce prostrata]]'' Aubl. – prostrate false buttonweed – [[Florida]], [[Mississippi]], [[Alabama]], [[West Indies]] mairaman ti [[Puerto Rico]]; kaaduan ti [[Latin nga Amerika]]; naturalisado iti [[Tsina]], [[Bietnam]], [[Sri Lanka]] ken [[Java]] *''[[Spermacoce remota]]'' – Lam. - woodland false buttonweed – [[Florida]], [[Georgia (Estado iti Estados Unidos)|Georgia]], [[Texas]], [[Alabama]], [[West Indies]], kaaduan iti [[Latin nga Amerika]]; naturalisado iti [[Abagatan a day nga Asia]], [[Tsina]], [[India]], [[Baro a Guinea]], [[Mauritius]] ken kadagiti adu nga oceaniko nga isla (mairaman ti [[Hawaii]]) *''[[Spermacoce sintenisii]]'' (Urb.) Alain – sinonimo ti ''Spermacoce brachysepala''<ref name="caroldigiorgio" /> *''[[Spermacoce tenuior]]'' L. – slender false buttonweed – [[Texas]], [[Louisiana]], [[Georgia (Estado iti Estados Unidos)|Georgia]], [[West Indies]]; [[Latin nga Amerika]] manipud iti [[Mehiko]] aginggana iti [[Bolivia]]; naturalisado iti [[Tanzania]], [[Java]], [[Sulawesi]] ken [[Galápagos]] *''[[Spermacoce terminalis]]'' (Small) Kartesz & Gandhi – sinonimo ti ''Spermacoce neoterminalis''<ref name="caroldigiorgio" /> *''[[Spermacoce tetraquetra]]'' A. Rich. - pineland false buttonweed – [[Florida]], [[West Indies]],[[Mehiko]], [[Tengnga nga Amerika]] *''[[Spermacoce verticillata]]'' L. – shrubby false buttonweed – [[Florida]], [[West Indies]], kaaduan iti [[Latin nga Amerika]]; naturalisado iti [[Aprika]], [[Australia]], dagiti nadumaduma nga oceaniko nga isla == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Wikispecies-inline|Spermacoce}} {{Commonscat-inline}} {{WestAfricanPlants|Spermacoce}} * [http://apps.kew.org/wcsp/rubiaceae/ World Checklist of Rubiaceae] *[http://spermacoce.myspecies.info/ The Spermacoce of Australia] *[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130842 Flora of China, v 19 p 325, 丰花草属 feng hua cao shu, Spermacoce] == Dagiti ladawan == <gallery perrow="5"> Papeles:Spermacoce articularis (S hispida- Madanghanti) in Hyderabad, AP W2 IMG 9064.jpg|Ti ''[[Spermacoce articularis]]'' iti [[Hyderabad, India]] Papeles:Spermacoce terminalis.jpg|''[[Spermacoce terminalis]]'' Papeles:Spermacoce ocymoides W IMG 2966.jpg|Ti ''[[Spermacoce ocymoides]]'' iti Turturod Ananthagiri, iti [[Distrito ti Rangareddy]] ti [[Andhra Pradesh]], [[India]]. Papeles:Spermacoce pusilla (Tiny False Buttonweed) in Hyderabad, AP W IMG 0005.jpg|Ti ''[[Spermacoce pusilla]]'' iti [[Hyderabad, India]]. </gallery> {{Taxonbar|from=Q3314456}} [[Kategoria:Spermacoce| ]] [[Kategoria:Flora ti Amianan nga Amerika]] [[Kategoria:Flora ti Abagatan nga Amerika]] [[Kategoria:Flora ti Aprika]] [[Kategoria:Flora ti Asia]] [[Kategoria:Flora ti Is-isla Carolinas]] [[Kategoria:Flora ti Abagatan a laud a Pasipiko]] 6il18ds8lp6oqnj2mgh0twfeapesnsx