Википеди inhwiki https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Медиа Гӏулакха Ювцар Доакъашхо Доакъашхочун дувцар Википеди Википеди ювцар Файл Файл ювцар MediaWiki MediaWiki ювцар Ло Ло бувцар Новкъостал Новкъостал дувцар ОагӀат ОагӀат ювцар Моартал Моарталах къамаьл TimedText TimedText talk Модуль Модуль ювцар Event Event talk Ло:Укх дийнахьа хиннар:04-13 10 4482 74000 59494 2026-04-13T09:30:41Z Коазой Рашид 1210 ӀӀ 74000 wikitext text/x-wiki [[Файл:Santa Casa de Misericordia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|right|120px|Макаон юкъ]] * [[1598 год|1598]] — Фаьренгий паччахь волча [[Генрих IV (король Франции)|Генрих IV-чо]] [[Нантский эдикт|Нанте эдикт]] язъяьй. * [[1829 год|1829]] — ингалсий Ӏаьдало [[Католицизм|католикашта]] [[Билль об эмансипации католиков|динах моаршо еннай]]. * [[1919 год|1919]] — [[Баварская советская республика|Баваре советий республика]] кхайкаяьй. * [[1934 год|1934]] — «[[Челюскин (пароход)|Челюскин]]» яхача цӀеркеман болхлойи экспедице доакъашхойи кӀалхарбоаккхаш операци чакхъяьккхай. * [[1953 год|1953]] — [[Центральное разведывательное управление|Юккъерча Тохкача Урхалено (ЦРУ)]] къайлагӀа [[МК-Ультра|сакхетама́ манипуляци яйта гӀирсаш лохаргболаш проект]] хе́ца́й. * [[1970 год|1970]] — айламера хатар: [[Аполлон-13|«Аполлон-13»]] тӀа кислород чуйола баллон ийккхай. * [[1987 год|1987]] — [[Португалия|ФордгӀалойче]] [[Макао]] (''сурта тӀа хьажа'') [[Китай|Ченкий Халкъа Республика́]] дӀаяла раьза хиннай. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> gu9qx69rdl6abt86j3d9k5s4b89l3wm 74001 74000 2026-04-13T09:46:59Z Коазой Рашид 1210 74001 wikitext text/x-wiki [[Файл:Santa Casa de Misericordia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|right|120px|Макаон юкъ]] * [[1598 год|1598]] — Фаьренгий паччахь волча [[Генрих IV (король Франции)|Генрих IV-чо]] [[Нантский эдикт|Нанте эдикт]] язъяьй. * [[1829 год|1829]] — ингалсий Ӏаьдало [[Католицизм|католикашта]] [[Билль об эмансипации католиков|динах моаршо еннай]]. * [[1919 год|1919]] — [[Баварская советская республика|Баваре советий республика]] кхайкаяьй. * [[1934 год|1934]] — «[[Челюскин (пароход)|Челюскин]]» яхача цӀеркеман болхлойи экспедице доакъашхойи кӀалхарбоаккхаш операци чакхъяьккхай. * [[1953 год|1953]] — [[Центральное разведывательное управление|Юккъерча Тохкача Урхалено (ЦРУ)]] къайлагӀа [[МК-Ультра|сакхетама́ манипуляци яйта гӀирсаш лохаргболаш проект]] хе́ца́й. * [[1957]] — ХӀирий АССР Министрий Совета № 136 йола чӀоагӀам арабаьннаб «Об устройстве ингушского населения, стихийно приехавшего в Пригородный район» яхаш. Сибарера цӀабаьхка гӀалгӀай Садонерча мӀа доаккхачеи, «Севкавлеса» хьу йоаккхачеи, цу моча моттигашкеи дӀаэцаргболаш хьехараш деш хиннад хьакимашка. Нах [[Кирова шахьар (ХӀирийче)|Кирова шахьареи]] [[Дигорский район|Дигорай шахьареи]] ба́ха ховшабар а, ГӀалме шахьаре уж ца ховшийтари хьавӀаштӀехьадаккха аьнна хиннад, цунца цхьана [[Наьсарен шахьар|Коста-Хетагурова (Наьсарен) шахьаре]] бахийта пурам луш а хиннад. * [[1970 год|1970]] — айламера хатар: [[Аполлон-13|«Аполлон-13»]] тӀа кислород чуйола баллон ийккхай. * [[1987 год|1987]] — [[Португалия|ФордгӀалойче]] [[Макао]] (''сурта тӀа хьажа'') [[Китай|Ченкий Халкъа Республика́]] дӀаяла раьза хиннай. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> jik0akji8i2pqam2f9e8zbx7zgcypqy 74002 74001 2026-04-13T09:49:11Z Коазой Рашид 1210 74002 wikitext text/x-wiki [[File:Пароход Челюскин.jpg|thumb|Челюскин цӀеркема]] [[Файл:Santa Casa de Misericordia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|thumb|Макаон юкъ]] * [[1598 год|1598]] — Фаьренгий паччахь волча [[Генрих IV (король Франции)|Генрих IV-чо]] [[Нантский эдикт|Нанте эдикт]] язъяьй. * [[1829 год|1829]] — ингалсий Ӏаьдало [[Католицизм|католикашта]] [[Билль об эмансипации католиков|динах моаршо еннай]]. * [[1919 год|1919]] — [[Баварская советская республика|Баваре советий республика]] кхайкаяьй. * [[1934 год|1934]] — «[[Челюскин (пароход)|Челюскин]]» яхача цӀеркеман болхлойи экспедице доакъашхойи кӀалхарбоаккхаш операци чакхъяьккхай. * [[1953 год|1953]] — [[Центральное разведывательное управление|Юккъерча Тохкача Урхалено (ЦРУ)]] къайлагӀа [[МК-Ультра|сакхетама́ манипуляци яйта гӀирсаш лохаргболаш проект]] хе́ца́й. * [[1957]] — ХӀирий АССР Министрий Совета № 136 йола чӀоагӀам арабаьннаб «Об устройстве ингушского населения, стихийно приехавшего в Пригородный район» яхаш. Сибарера цӀабаьхка гӀалгӀай Садонерча мӀа доаккхачеи, «Севкавлеса» хьу йоаккхачеи, цу моча моттигашкеи дӀаэцаргболаш хьехараш деш хиннад хьакимашка. Нах [[Кирова шахьар (ХӀирийче)|Кирова шахьареи]] [[Дигорский район|Дигорай шахьареи]] ба́ха ховшабар а, ГӀалме шахьаре уж ца ховшийтари хьавӀаштӀехьадаккха аьнна хиннад, цунца цхьана [[Наьсарен шахьар|Коста-Хетагурова (Наьсарен) шахьаре]] бахийта пурам луш а хиннад. * [[1970 год|1970]] — айламера хатар: [[Аполлон-13|«Аполлон-13»]] тӀа кислород чуйола баллон ийккхай. * [[1987 год|1987]] — [[Португалия|ФордгӀалойче]] [[Макао]] (''сурта тӀа хьажа'') [[Китай|Ченкий Халкъа Республика́]] дӀаяла раьза хиннай. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> bh10nr7gkk16xz5vq2w8fjf1cu3flpm 74004 74002 2026-04-13T09:55:17Z Коазой Рашид 1210 74004 wikitext text/x-wiki [[File:Пароход Челюскин.jpg|thumb|Челюскин цӀеркема]] [[Файл:Santa Casa de Misericordia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|thumb|Макаон юкъ]] * [[1598 год|1598]] — Фаьренгий паччахь волча [[Генрих IV (король Франции)|Генрих IV-чо]] [[Нантский эдикт|Нанте эдикт]] язъяьй. * [[1829 год|1829]] — ингалсий Ӏаьдало [[Католицизм|католикашта]] [[Билль об эмансипации католиков|динах моаршо еннай]]. * [[1919 год|1919]] — [[Баварская советская республика|Баваре советий республика]] кхайкаяьй. * [[1934 год|1934]] — «[[Челюскин (пароход)|Челюскин]]» яхача цӀеркеман болхлойи экспедице доакъашхойи кӀалхарбоаккхаш операци чакхъяьккхай. * [[1953 год|1953]] — [[Центральное разведывательное управление|Юккъерча Тохкача Урхалено (ЦРУ)]] къайлагӀа [[МК-Ультра|сакхетама́ манипуляци яйта гӀирсаш лохаргболаш проект]] хе́ца́й. * [[1957]] — ХӀирий АССР Министрий Совета № 136 йола чӀоагӀам арабаьннаб «Об устройстве ингушского населения, стихийно приехавшего в Пригородный район» яхаш. Сибарера цӀабаьхка гӀалгӀай Садонерча мӀа доаккхачеи, «Севкавлеса» хьу йоаккхачеи, цу моча моттигашкеи дӀаэцаргболаш хьехараш деш хиннад хьакимашка. Нах [[Кирова шахьар (ХӀирийче)|Кирова шахьареи]] [[Дигорский район|Дигорай шахьареи]] ба́ха ховшабар а, ГӀалме шахьаре уж ца ховшийтари хьавӀаштӀехьадаккха аьнна хиннад, цунца цхьана [[Наьсарен шахьар|Коста-Хетагурова (Наьсарен) шахьаре]] бахийта пурам луш а хиннад. * [[1970 год|1970]] — айламера хатар: [[Аполлон-13|«Аполлон-13»]] тӀа кислород чуйола баллон ийккхай. * [[1987 год|1987]] — [[Португалия|ФордгӀалойче]] [[Макао]] (''сурта тӀа хьажа'') [[Китай|Ченкий Халкъа Республика́]] дӀаяла раьза хиннай. * [[2000]] – Россе Федераце Президента № 675 йолча амарца [[Евкуранаькъан Баматгире Ювназ-Бека]] Россе Федераце Турпал яха сийлен цӀи еннай Косове специальни тӀадиллар кхоачашдеш цун ший хиннача къонахчалахи турпалалахи. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> 4v1c1f8r3c8f6ywf1g7cnqx0ce19jk2 74005 74004 2026-04-13T09:55:31Z Коазой Рашид 1210 74005 wikitext text/x-wiki [[File:Пароход Челюскин.jpg|thumb|Челюскин цӀеркема]] [[Файл:Santa Casa de Misericordia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|thumb|Макаон юкъ]] * [[1598 год|1598]] — Фаьренгий паччахь волча [[Генрих IV (король Франции)|Генрих IV-чо]] [[Нантский эдикт|Нанте эдикт]] язъяьй. * [[1829 год|1829]] — ингалсий Ӏаьдало [[Католицизм|католикашта]] [[Билль об эмансипации католиков|динах моаршо еннай]]. * [[1919 год|1919]] — [[Баварская советская республика|Баваре советий республика]] кхайкаяьй. * [[1934 год|1934]] — «[[Челюскин (пароход)|Челюскин]]» яхача цӀеркеман болхлойи экспедице доакъашхойи кӀалхарбоаккхаш операци чакхъяьккхай. * [[1953 год|1953]] — [[Центральное разведывательное управление|Юккъерча Тохкача Урхалено (ЦРУ)]] къайлагӀа [[МК-Ультра|сакхетама́ манипуляци яйта гӀирсаш лохаргболаш проект]] хе́ца́й. * [[1957]] — ХӀирий АССР Министрий Совета № 136 йола чӀоагӀам арабаьннаб «Об устройстве ингушского населения, стихийно приехавшего в Пригородный район» яхаш. Сибарера цӀабаьхка гӀалгӀай Садонерча мӀа доаккхачеи, «Севкавлеса» хьу йоаккхачеи, цу моча моттигашкеи дӀаэцаргболаш хьехараш деш хиннад хьакимашка. Нах [[Кирова шахьар (ХӀирийче)|Кирова шахьареи]] [[Дигорский район|Дигорай шахьареи]] ба́ха ховшабар а, ГӀалме шахьаре уж ца ховшийтари хьавӀаштӀехьадаккха аьнна хиннад, цунца цхьана [[Наьсарен шахьар|Коста-Хетагурова (Наьсарен) шахьаре]] бахийта пурам луш а хиннад. * [[1970 год|1970]] — айламера хатар: [[Аполлон-13|«Аполлон-13»]] тӀа кислород чуйола баллон ийккхай. * [[1987 год|1987]] — [[Португалия|ФордгӀалойче]] [[Макао]] (''сурта тӀа хьажа'') [[Китай|Ченкий Халкъа Республика́]] дӀаяла раьза хиннай. * [[2000]] – Россе Федераце Президента № 675 йолча амарца [[Евкуранаькъан Баматгире Ювназ-Бека]] Россе Федераце Турпал яха сийлен цӀи еннай Косове специальни тӀадиллар кхоачашдеш цун ший хиннача къонахчалахи деналахи. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> f977oah7qr0bnrotg05e00tpksma1td 74006 74005 2026-04-13T09:59:19Z Коазой Рашид 1210 74006 wikitext text/x-wiki [[File:Пароход Челюскин.jpg|thumb|Челюскин цӀеркема]] [[Файл:Santa Casa de Misericordia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|thumb|Макаон юкъ]] * [[1598 год|1598]] — Фаьренгий паччахь волча [[Генрих IV (король Франции)|Генрих IV-чо]] [[Нантский эдикт|Нанте эдикт]] язъяьй. * [[1829 год|1829]] — ингалсий Ӏаьдало [[Католицизм|католикашта]] [[Билль об эмансипации католиков|динах моаршо еннай]]. * [[1919 год|1919]] — [[Баварская советская республика|Баваре советий республика]] кхайкаяьй. * [[1934 год|1934]] — «[[Челюскин (пароход)|Челюскин]]» яхача цӀеркеман болхлойи экспедице доакъашхойи кӀалхарбоаккхаш операци чакхъяьккхай. * [[1945]] — ХӀирийчен хӀара бӀорахочоа ший ков-карт дохка пурам луш ВКП (б) ХӀирий обкомеи ХӀирий АССР Министрий Советеи чӀоагӀам арабаьннаб. Из даьд гӀалгӀай лаьтташка Ӏохувшар аттадеш. * [[1953 год|1953]] — [[Центральное разведывательное управление|Юккъерча Тохкача Урхалено (ЦРУ)]] къайлагӀа [[МК-Ультра|сакхетама́ манипуляци яйта гӀирсаш лохаргболаш проект]] хе́ца́й. * [[1957]] — ХӀирий АССР Министрий Совета № 136 йола чӀоагӀам арабаьннаб «Об устройстве ингушского населения, стихийно приехавшего в Пригородный район» яхаш. Сибарера цӀабаьхка гӀалгӀай Садонерча мӀа доаккхачеи, «Севкавлеса» хьу йоаккхачеи, цу моча моттигашкеи дӀаэцаргболаш хьехараш деш хиннад хьакимашка. Нах [[Кирова шахьар (ХӀирийче)|Кирова шахьареи]] [[Дигорский район|Дигорай шахьареи]] ба́ха ховшабар а, ГӀалме шахьаре уж ца ховшийтари хьавӀаштӀехьадаккха аьнна хиннад, цунца цхьана [[Наьсарен шахьар|Коста-Хетагурова (Наьсарен) шахьаре]] бахийта пурам луш а хиннад. * [[1970 год|1970]] — айламера хатар: [[Аполлон-13|«Аполлон-13»]] тӀа кислород чуйола баллон ийккхай. * [[1987 год|1987]] — [[Португалия|ФордгӀалойче]] [[Макао]] (''сурта тӀа хьажа'') [[Китай|Ченкий Халкъа Республика́]] дӀаяла раьза хиннай. * [[2000]] – Россе Федераце Президента № 675 йолча амарца [[Евкуранаькъан Баматгире Ювназ-Бека]] Россе Федераце Турпал яха сийлен цӀи еннай Косове специальни тӀадиллар кхоачашдеш цун ший хиннача къонахчалахи деналахи. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> pguzlc77dnl5tgrrpn8oefd087ocgxi Ло:Укх дийнахьа хиннар:04-14 10 4484 74003 50660 2026-04-13T09:51:21Z Коазой Рашид 1210 74003 wikitext text/x-wiki [[File:Harry J. Jansen - The steamship 'Titanic' NMM NMMG BHC3667.jpg|right|120px|«Титаник»]] * [[1849]] — [[Австрийская империя|Астрех]] хьакъаьста йолча [[Королевство Венгрия|Мажарчен]] кортамукъале дӀакхайкаяьй [[Революция 1848—1849 годов в Венгрии|мажарой гӀаттамхоша]]. * [[1912]] — нах дӀа-хьа кхухьа лайнер «[[Титаник]]» [[айсберг|шангувнах]] кхийттад ''(сурта тӀа)''. * [[1918]] — [[Всероссийский центральный исполнительный комитет|ВЦИКо]] декретаца дӀакхайкадаьд [[Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика|Советий паччахьалкхен]] [[флаг|байракх]] [[Флаг РСФСР|цӀе байракх]] я аьнна * [[1931]] — [[Альфонсо XIII]] дӀа а ваьккха [[Вторая Испанская Республика|ШоллагӀа республика]] дӀакхайкаяьй [[Испания|ХӀиспанехье]] * [[1932]] — [[Кембриджский университет|кембриджерча]] [[Резерфорд, Эрнест|Резерфорда]] лабораторе чу [[Кокрофт, Джон|Кокрофти]] [[Уолтон, Эрнест|Уолтони]] яхача физикий эггара хьалха вӀаштӀехьдаьннад сагага шега [[Ядерная реакция|ядерни реакци]] хилийта * [[1975]] — [[Сикким]] яхача [[Гималаи|гималайерча]] княжествоос [[Индия|ХӀиндий мехка]] юкъеяха хержад * [[1978]] — [[Демонстрации в Грузии (1978)|Гуржехье демонстраци хиннай]] [[Грузинский язык|гуржий мотт]] [[Официальный язык|паччахьалкхен мотт]] хилийтара духьа * [[2019]] — веннав [[Йовлой Къамбулата Башир]] — Эрсечен боксах дукха дика хӀамаш карагӀдийна тренер 3yx3yppzc9cp4n0yx1on7xgvxh1uqq7 74007 74003 2026-04-13T10:04:08Z Коазой Рашид 1210 74007 wikitext text/x-wiki [[File:Harry J. Jansen - The steamship 'Titanic' NMM NMMG BHC3667.jpg|right|120px|«Титаник»]] * [[1849]] — [[Австрийская империя|Астрех]] хьакъаьста йолча [[Королевство Венгрия|Мажарчен]] кортамукъале дӀакхайкаяьй [[Революция 1848—1849 годов в Венгрии|мажарой гӀаттамхоша]]. * [[1912]] — нах дӀа-хьа кхухьа лайнер «[[Титаник]]» [[айсберг|шангувнах]] кхийттад ''(сурта тӀа)''. * [[1918]] — [[Всероссийский центральный исполнительный комитет|ВЦИКо]] декретаца дӀакхайкадаьд [[Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика|Советий паччахьалкхен]] [[флаг|байракх]] [[Флаг РСФСР|цӀе байракх]] я аьнна. * [[1931]] — [[Альфонсо XIII]]-вар дӀа а ваьккха [[Вторая Испанская Республика|ШоллагӀа республика]] дӀакхайкаяьй [[Испания|ХӀиспанехьа]]. * [[1932]] — [[Кембриджский университет|кембриджерча]] [[Резерфорд, Эрнест|Резерфорда]] лабораторе чу [[Кокрофт, Джон|Кокрофти]] [[Уолтон, Эрнест|Уолтони]] яхача физикий эггара хьалха вӀаштӀехьадаьннад сагага шега [[Ядерная реакция|ядерни реакци]] хилийта. * [[1975]] — [[Сикким|Сиккам]] яхаш [[Гималаи|Гималаяшка]] уллача оалойчено [[Индия|ХӀиндий мехка]] юкъеяха лаьрхӀад. * [[1978]] — [[Демонстрации в Грузии (1978)|Гуржехьа демонстраци хиннай]] [[Грузинский язык|гуржий мотт]] [[Официальный язык|паччахьалкхен мотт]] хилийтара духьа. * [[2019]] — веннав [[Йовлой Къамбулата Башир]] — Эрсечен боксах дукха дика хӀамаш карагӀдийна тренер ee5siupuww5uvg0vfqepvi4hj0kicqa 74008 74007 2026-04-13T10:06:18Z Коазой Рашид 1210 74008 wikitext text/x-wiki [[File:Harry J. Jansen - The steamship 'Titanic' NMM NMMG BHC3667.jpg|right|120px|«Титаник»]] * [[1849]] — [[Австрийская империя|Астрех]] хьакъаьста йолча [[Королевство Венгрия|Мажарчен]] кортамукъале дӀакхайкаяьй [[Революция 1848—1849 годов в Венгрии|мажарой гӀаттамхоша]]. * [[1912]] — нах дӀа-хьа кхухьа лайнер «[[Титаник]]» [[айсберг|шангувнах]] кхийттад ''(сурта тӀа)''. * [[1918]] — [[Всероссийский центральный исполнительный комитет|ВЦИКо]] декретаца дӀакхайкадаьд [[Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика|Советий паччахьалкхен]] [[флаг|байракх]] [[Флаг РСФСР|цӀе байракх]] я аьнна. * [[1931]] — [[Альфонсо XIII]]-вар дӀа а ваьккха [[Вторая Испанская Республика|ШоллагӀа республика]] дӀакхайкаяьй [[Испания|ХӀиспанехьа]]. * [[1932]] — [[Кембриджский университет|Кембриджерча]] [[Резерфорд, Эрнест|Резерфорда]] лабораторе чу [[Кокрофт, Джон|Кокрофти]] [[Уолтон, Эрнест|Уолтони]] яхача физикий {{духхьашха}} хьаяь [[Ядерная реакция|зирхата реакци]] вӀаштӀехьаяьннай. * [[1975]] — [[Сикким|Сиккам]] яхаш [[Гималаи|Гималаяшка]] уллача оалойчено [[Индия|ХӀиндий мехка́]] юкъеяха лаьрхӀад. * [[1978]] — [[Демонстрации в Грузии (1978)|Гуржехьа демонстраци хиннай]] [[Грузинский язык|гуржий мотт]] [[Официальный язык|паччахьалкхен мотт]] хилийтара духьа. * [[2019]] — веннав [[Йовлой Къамбулата Башир]] — Эрсечен боксах дукха дика хӀамаш карагӀдийна тренер bohw2u1pi5e5ri4s20crxe0yf1jgylw 74009 74008 2026-04-13T10:06:53Z Коазой Рашид 1210 74009 wikitext text/x-wiki [[File:Harry J. Jansen - The steamship 'Titanic' NMM NMMG BHC3667.jpg|right|120px|«Титаник»]] * [[1849]] — [[Австрийская империя|Астрех]] хьакъаьста йолча [[Королевство Венгрия|Мажарчен]] кортамукъале дӀакхайкаяьй [[Революция 1848—1849 годов в Венгрии|мажарой гӀаттамхоша]]. * [[1912]] — нах дӀа-хьа кхухьа лайнер «[[Титаник]]» [[айсберг|шангувнах]] кхийттад ''(сурта тӀа)''. * [[1918]] — [[Всероссийский центральный исполнительный комитет|ВЦИКо]] декретаца дӀакхайкадаьд [[Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика|Советий паччахьалкхен]] [[флаг|байракх]] [[Флаг РСФСР|цӀе байракх]] я аьнна. * [[1931]] — [[Альфонсо XIII]]-вар дӀа а ваьккха [[Вторая Испанская Республика|ШоллагӀа республика]] дӀакхайкаяьй [[Испания|ХӀиспанехьа]]. * [[1932]] — [[Кембриджский университет|Кембриджерча]] [[Резерфорд, Эрнест|Резерфорда]] лабораторе чу [[Кокрофт, Джон|Кокрофти]] [[Уолтон, Эрнест|Уолтони]] яхача физикий {{духхьашха}} хьаяь [[Ядерная реакция|зирхата реакци]] вӀаштӀехьаяьннай. * [[1975]] — [[Сикким|Сиккам]] яхаш [[Гималаи|Гималаяшка]] уллача оалойчено [[Индия|ХӀиндий мехка́]] юкъеяха лаьрхӀад. * [[1978]] — [[Демонстрации в Грузии (1978)|Гуржехьа демонстраци хиннай]] [[Грузинский язык|гуржий мотт]] [[Официальный язык|паччахьалкхен мотт]] хилийтара духьа. * [[2019]] — веннав [[Йовлой Къамбулата Башир]] — Эрсечен боксах дукха дика хӀамаш карагӀдийна тренер <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> bir4bdxh5v5ensckbzffrxziwt4w854 Ло:Укх дийнахьа хиннар:04-15 10 4511 74010 59495 2026-04-13T10:28:37Z Коазой Рашид 1210 74010 wikitext text/x-wiki [[Файл:Athens 1896 report cover.jpg|right|85px|Плакат I летних Олимпийских игр]] * [[1071 год|1071]] — [[Роберт Гвискар|Роберту Гвискару]] сдался [[Бари]] — последнее владение [[Византия|Византии]] на юге Италии, на следующий день [[Нормандское завоевание Южной Италии|завоеватели]] вошли в город. * [[1755 год|1755]] — увидел свет {{iw|Словарь английского языка (1755)|словарь английского языка|en|A Dictionary of the English Language}} доктора [[Джонсон, Сэмюэл|Джонсона]]. * [[1874 год|1874]] — [[Параж]]е [[Первая выставка импрессионистов|импрессионист-суртанчий хьалхара гойтам]] оттабаьб. * [[1896 год|1896]] — [[Афины|Афинашка]] шира зама яьнначул тӀехьагӀа хьалхара хинна [[Летние Олимпийские игры 1896|Аьланпхье ловзараш]] {{наилл}} чакхдаьннад. * [[1919 год|1919]] — [[ГУЛАГ|нах къахьегамца тоабеш йолча тупий система]] хьаярах йола советий Ӏаьдала екрет араяьннай. * [[1955 год|1955]] — [[Дес-Плейнс]] пхье [[Крок, Рэй|Рэй Крок]] яхача бизнесмено ший хьалхара [[McDonald’s]] яха ресторан хьайийлай. * [[1994 год|1994]] — [[Марракешское соглашение|Марракеше барт баьб]] [[Всемирная торговая организация|Дерригдунен базара организаци]] хьаярах . * [[2019 год|2019]] — в [[Собор Парижской Богоматери|Паражерча Маьтар-Даьла киназа]] чу [[Пожар в соборе Парижской Богоматери|чӀоагӀа цӀи]] яьннай. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> rro7mnup51p0yg8ppc4e60wcvoxg1bj 74011 74010 2026-04-13T10:31:31Z Коазой Рашид 1210 74011 wikitext text/x-wiki [[File:Gulag Location Map.svg|ГУЛАГа тупаш йоахка мехкасурт]] * [[1071 год|1071]] — [[Роберт Гвискар|Роберту Гвискара]] кара [[Бари]] яхай — Италехьен зӀилбухе [[Византия|Ваьзарен]] хинна тӀеххьара лаьтташ. ШоллагӀча дийнахьа [[Нормандское завоевание Южной Италии|тӀалетархой]] пхье дӀачубахаб. * [[1874 год|1874]] — [[Параж]]е [[Первая выставка импрессионистов|импрессионист-суртанчий хьалхара гойтам]] оттабаьб. * [[1896 год|1896]] — [[Афины|Афинашка]] шира зама яьнначул тӀехьагӀа хьалхара хинна [[Летние Олимпийские игры 1896|Аьланпхье ловзараш]] {{наилл}} чакхдаьннад. * [[1919 год|1919]] — [[ГУЛАГ|нах къахьегамца тоабеш йолча тупий система]] хьаярах йола советий Ӏаьдала екрет араяьннай. * [[1955 год|1955]] — [[Дес-Плейнс]] пхье [[Крок, Рэй|Рэй Крок]] яхача бизнесмено ший хьалхара [[McDonald’s]] яха ресторан хьайийлай. * [[1994 год|1994]] — [[Марракешское соглашение|Марракеше барт баьб]] [[Всемирная торговая организация|Дерригдунен базара организаци]] хьаярах . * [[2019 год|2019]] — в [[Собор Парижской Богоматери|Паражерча Маьтар-Даьла киназа]] чу [[Пожар в соборе Парижской Богоматери|чӀоагӀа цӀи]] яьннай. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> o1ohg55ffpxhbuocwvk2iauxmqfjgrd 74012 74011 2026-04-13T10:31:49Z Коазой Рашид 1210 74012 wikitext text/x-wiki [[File:Gulag Location Map.svg|thumb|ГУЛАГа тупаш йоахка мехкасурт]] * [[1071 год|1071]] — [[Роберт Гвискар|Роберту Гвискара]] кара [[Бари]] яхай — Италехьен зӀилбухе [[Византия|Ваьзарен]] хинна тӀеххьара лаьтташ. ШоллагӀча дийнахьа [[Нормандское завоевание Южной Италии|тӀалетархой]] пхье дӀачубахаб. * [[1874 год|1874]] — [[Параж]]е [[Первая выставка импрессионистов|импрессионист-суртанчий хьалхара гойтам]] оттабаьб. * [[1896 год|1896]] — [[Афины|Афинашка]] шира зама яьнначул тӀехьагӀа хьалхара хинна [[Летние Олимпийские игры 1896|Аьланпхье ловзараш]] {{наилл}} чакхдаьннад. * [[1919 год|1919]] — [[ГУЛАГ|нах къахьегамца тоабеш йолча тупий система]] хьаярах йола советий Ӏаьдала екрет араяьннай. * [[1955 год|1955]] — [[Дес-Плейнс]] пхье [[Крок, Рэй|Рэй Крок]] яхача бизнесмено ший хьалхара [[McDonald’s]] яха ресторан хьайийлай. * [[1994 год|1994]] — [[Марракешское соглашение|Марракеше барт баьб]] [[Всемирная торговая организация|Дерригдунен базара организаци]] хьаярах . * [[2019 год|2019]] — в [[Собор Парижской Богоматери|Паражерча Маьтар-Даьла киназа]] чу [[Пожар в соборе Парижской Богоматери|чӀоагӀа цӀи]] яьннай. <noinclude> {{doc|События дня/doc}} </noinclude> 9o72216us4f1z3ixh61chntou41xyld Марзабиканаькъан Темаркъий Ӏусман 0 9201 73998 53822 2026-04-12T22:24:45Z Antimuonium 4529 /* Биографи */ Point 73998 wikitext text/x-wiki {{Писатель | имя = Марзабиканаькъан Те́маркъий Ӏусма́н | оригинал имени = | изображение = | описание изображения = | имя при рождении = | псевдонимы = | дата рождения = 10.08.1889 | место рождения = {{МестоРождения|ЖӀайраха урхале|ЖӀайраха шахьаре}}, [[Сунженский отдел|Шолжа ралс]], [[Тийрка область]], [[Россе импери]] | дата смерти = 17.05.1920 | гражданство = {{Флагификация|Российская империя}} | род деятельности = йоазонхо, публицист, хьехархо | годы активности = | направление = | жанр = дувцараш, очеркаш, статьяш, фельетонаш | язык произведений = [[русский язык|эрсий]], [[гӀалгӀай]] | дебют = | премии = | награды = {{Медаль «В память 300-летия царствования дома Романовых»}}<br>«Низ ма кхоачча болхбарахи, дика хьехарахи» яха массехк совгӀат | lib = | сайт = | викицитатник = }} {{однофамильцы|Марзабиканаькъан}} '''Марзабиканаькъан Те́маркъий Ӏусма́н''' ({{lang-ru|Мурзабеков Осман Темуркоевич}}) — гӀалгӀай йоазонхо, публицист, хьехархо. == Биографи == Марзабиканаькъан Темаркха Ӏусман ваьв 1889 шера [[Август|Маьцхали 10]] дийнахьа [[Джейрахский шахар|ЖӀайрахой шахьаре]]. 1912-ча шера [[Эривань|Эривана]] хьехархой семинари тӀехдика чакхъяьккхай, [[татрий мотт|татрий меттахи]] кулга говзалахи (ручной труд) мара йиъ йоацаш. Семинари ма яьккхинге [[Образование в Ингушетии|Привольненски яхача юртарча дешарче]] кулгалде хьожаваь хиннав, хӀаьта дукха ха ялалехьа Тийрка областа халкъан дешарчений дирекце ({{lang-ru|Дирекция народных училищ Терской области}}) соцам барца цигара [[Владикавказское русско-ингушское училище|Буро тӀарча эрсий-гӀалгӀай дешарче]] вахийтав. Цунна 1913-1914 шерашка доалдаьд Ӏусмана. Михий 26-ча дийнахьа № 1643 йолча соцам арабаьнначул тӀехьагӀа 1914 шера [[Октябрь|Тов 1]]-ча денгара денз 5-гӀча [[приход]]а дешарче хьожаваь хиннав из. Цига цкъахьалха хьехархо волаш къахьийгад, тӀаккха — директор волаш. Организатора болх дика бовзар бахьан долаши, хьехархочун гӀулакх ше ма доаггӀа дӀадахьар бахьан долаши, дукха ха ялалехьа кхычарел эшаш, тӀехьаюсаш хинна [[дешарче]], [[пхьа|пхье]] дикагӀчарех хулийташ хьалъяьккхай цо. [[Хьалхара дунен тӀом]] бахьан долаш Россе импере паччахьалкхен казначейство ма хулла кӀезигагӀа ахча дӀадахийта гӀерта езаш хьал хинна дале а, Марзабиканаькъан Ӏусмана́ «...низ ма кхоачча болхбарахи, дика хьехарахи» ({{lang-ru|«...в награду за усиленные труды и успешное преподавание»}}) оалаш, [[Кавказский учебный округ|Кавказа дешара гома]] бӀарглокхачун пурамаца массехк ахчацара совгӀат денна моттиг хиннай. Цул совгӀа, 1913 шера [[декабрь]] 18 дийнахьа Тийрка областа халкъан дешарчений дирекце амарца [[Медаль «В память 300-летия царствования дома Романовых»|наькха тӀа лелае бокъо йола «Романовий фусамо паччахьал ду 300 шу да́лар дездеш» сийрда наштарах яь мейдилг]] еннай Марзабиканаькъан Ӏусмана. Ӏусман тайп-тайпара вахара а Ӏилман а оагӀонаш йовзаш саг хиннав. Наьна мотт болча гӀалгӀай меттали эрсий меттали совгӀа [[фаьренгий мотт]] а, [[татрий мотт]] а ховш хиннав. 1911 шерашка денз каст-кастта ший йоазонашта кепаеттийта волавеннав Ӏусман. [[Зарбанче]]нашта юкъе меттигера а (Буро), юкъера а (Петербург), европера а ([[Параж]]) зарбанченаш хиннай. Марзабиканаькъан Ӏусман вийнав 1920 шера май пхелагӀча дийнахьа шоллагӀча эскара къаьсттача ралса [[расстрел|топаш те́ха́]]<ref>Осман Темиркович Мурзабеков. Жертвы политического террора в СССР https://lists.memo.ru/index13.htm</ref>. == Кхолламаш == Йоазонхочун кхолламаш дезача маьхе лархӀа мегаргдолаш да, хӀана аьлча ХХ бӀаьшера берригача гӀалгӀай йоазонхошта юкъе исбахьален меттаца язде гӀерташ ишта а дукха хиннабоацачарех хиннав Марзабиканаькъан Ӏусман. Ший белхашка Даькъастерча на́ха́ лоадам бола хаттараш айду цо, къаьстта белгадоах дешар, культура, кхалсагацара лерхӀам. * «Возрождение ингушей». Очерк, кепатехай «Мусульманин» яхача [[журнал|тептара]] чу [[Параж]]е (№ 22-23) 1911 шера [[сентябрь|Михий 5]] дийнахьа. Цу чу Ӏусмана дийцад 2 класс хиннача дешарченах 4 класс йола кхыча къамай метташ (фаьренгийи, немцийи) хьеха дешарче хьаергйолаш [[Наьсарен гӀапков]]на чу баь хиннача гулламах. * «Эривань». Статья, кепатехай «Мусульманин» яхача тептара чу [[Параж]]е (№ 8-10). «ДегӀаенача Эрмалойчегара» хьокхам а эцаш оттаде деза дешар яхаш, тӀахьийхад цига йоазонхочо. * «Пробуждение» * «Примерный мулла» — хьалхара гӀалгӀай фельетон. «Мусульманин» яхача тептара 5-ча номере кепатехай 1911 шера [[Муттхьов 15]] дийнахьа. * «Старый Дамба». Дувцар, «Мусульманин» яхача тептара 5-ча номере кепатехай 1911 шера [[Муттхьов 15]] дийнахьа. * «Перед сном». Дувцар, «Мусульманин» яхача тептара 9-ча номере кепатехай 1911 шера [[17 июня|Этинга 17]] дийнахьа. * «Триста золотых». Фаьлг, 1930-ча шера йоазонхо вийначул тӀехьагӀа кепатехад «Фольклор Азербайджана и прилегающих стран» яхача гуллама шоллагӀча томе. == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == ТӀатовжамаш == * {{статья | автор = Мартазанова Х. М. | заглавие = Личная и творческая судьба гуманиста и просветителя Османа Мурзабекова | ссылка = https://cyberleninka.ru/article/n/lichnaya-i-tvorcheskaya-sudba-gumanista-i-prosvetitelya-osmana-murzabekova/viewer | язык = | издание = Мир науки, культуры, образования | тип = журнал | год = 2015 | месяц = | число = | том = | номер = № 3 (52) | страницы = 329-330 | doi = | issn = 1991-5497 | ref = Мартазанова }} * {{статья | автор = Х.М. Мартазанова | заглавие = Тематический диапазон и жанровая специфика литературного наследия О. Мурзабекова | ссылка = https://cyberleninka.ru/article/n/tematicheskiy-diapazon-i-zhanrovaya-spetsifika-literaturnogo-naslediya-o-murzabekova/viewer | язык = | издание = Мир науки, культуры, образования | тип = журнал | год = 2015 | месяц = | число = | том = | номер = № 3 (52) | страницы = 295-296 | doi = | issn = | ref = Мартазанова }} * {{статья | автор = Мартазанова Х. М. | заглавие = Личная и творческая судьба ингушского просветителя Османа Мурзабекова | ссылка = https://gazetaingush.ru/obshchestvo/lichnaya-i-tvorcheskaya-sudba-ingushskogo-prosvetitelya-osmana-murzabekova | язык = | издание = [[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]] | тип = газет | год = 2021 | месяц = 03 | число = 25 | том = | номер = | страницы = | doi = | issn = | ref = Мартазанова }} [[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]] [[ОагӀат:Марзабиканаькъан]] [[ОагӀат:ГӀалгӀай хьехархой]] qn2t3touqfbezwvybc5wqjfc3lvwsq6 73999 73998 2026-04-13T09:19:34Z Коазой Рашид 1210 73999 wikitext text/x-wiki {{Писатель | имя = Марзабиканаькъан Те́маркъий Ӏусма́н | оригинал имени = | изображение = | описание изображения = | имя при рождении = | псевдонимы = | дата рождения = 10.08.1889 | место рождения = {{МестоРождения|ЖӀайраха урхале|ЖӀайраха шахьаре}}, [[Сунженский отдел|Шолжа ралс]], [[Тийрка область]], [[Россе импери]] | дата смерти = 17.05.1920 | гражданство = {{Флагификация|Российская империя}} | род деятельности = йоазонхо, публицист, хьехархо | годы активности = | направление = | жанр = дувцараш, очеркаш, статьяш, фельетонаш | язык произведений = [[русский язык|эрсий]], [[гӀалгӀай]] | дебют = | премии = | награды = {{Медаль «В память 300-летия царствования дома Романовых»}}<br>«Низ ма кхоачча болхбарахи, дика хьехарахи» яха массехк совгӀат | lib = | сайт = | викицитатник = }} {{однофамильцы|Марзабиканаькъан}} '''Марзабиканаькъан Те́маркъий Ӏусма́н''' ({{lang-ru|Мурзабеков Осман Темуркоевич}}) — гӀалгӀай йоазонхо, публицист, хьехархо. == Биографи == Марзабиканаькъан Темаркха Ӏусман ваьв 1889 шера [[Август|Маьцхали 10]] дийнахьа [[Джейрахский шахар|ЖӀайрахой шахьаре]]. 1912-ча шера [[Эривань|Эривана]] хьехархой семинари тӀехдика чакхъяьккхай, [[татрий мотт|татрий меттахи]] кулга говзалахи (ручной труд) мара йиъ йоацаш. Семинари ма яьккхинге [[Образование в Ингушетии|Привольненски яхача юртарча дешарче]] кулгалде хьожаваь хиннав, хӀаьта дукха ха ялалехьа Тийрка областа халкъан дешарчений дирекце ({{lang-ru|Дирекция народных училищ Терской области}}) соцам барца цигара [[Владикавказское русско-ингушское училище|Буро тӀарча эрсий-гӀалгӀай дешарче]] вахийтав. Цунна 1913-1914 шерашка доалдаьд Ӏусмана. Тов бетта 26-ча дийнахьа № 1643 йолча соцам арабаьнначул тӀехьагӀа 1914 шера [[Ардара бетта 1]]-ча денгара денз 5-гӀча [[приход]]а дешарче хьожаваь хиннав из. Цига цкъахьалха хьехархо волаш къахьийгад, тӀаккха — директор волаш. Организатора болх дика бовзар бахьан долаши, хьехархочун гӀулакх ше ма доаггӀа дӀадахьар бахьан долаши, дукха ха ялалехьа кхычарел эшаш, тӀехьаюсаш хинна [[дешарче]], [[пхьа|пхье]] дикагӀчарех хулийташ хьалъяьккхай цо. [[Хьалхара дунен тӀом]] бахьан долаш Россе импере паччахьалкхен казначейство ма хулла кӀезигагӀа ахча дӀадахийта гӀерта езаш хьал хинна дале а, Марзабиканаькъан Ӏусмана́ «...низ ма кхоачча болхбарахи, дика хьехарахи» ({{lang-ru|«...в награду за усиленные труды и успешное преподавание»}}) оалаш, [[Кавказский учебный округ|Кавказа дешара гома]] бӀарглокхачун пурамаца массехк ахчацара совгӀат денна моттиг хиннай. Цул совгӀа, 1913 шера [[оагӀой бетта 18]]-ча дийнахьа Тийрка областа халкъан дешарчений дирекце амарца [[Медаль «В память 300-летия царствования дома Романовых»|наькха тӀа лелае бокъо йола «Романовий фусамо паччахьал ду 300 шу да́лар дездеш» сийрда наштарах яь мейдилг]] еннай Марзабиканаькъан Ӏусмана. Ӏусман тайп-тайпара вахара а Ӏилман а оагӀонаш йовзаш саг хиннав. Наьна мотт болча гӀалгӀай меттали эрсий меттали совгӀа [[фаьренгий мотт]] а, [[татрий мотт]] а ховш хиннав. 1911 шерашка денз каст-кастта ший йоазонаш кепадеттийта волавеннав Ӏусман. [[Зарбанче]]нашта юкъе меттигера а (Буро), юкъера а (Петербург), европера а ([[Параж]]) зарбанченаш хиннай. Марзабиканаькъан Ӏусман вийнав 1920 шера маьтсела 5-ча дийнахьа шоллагӀча эскара къаьсттача отдела [[расстрел|топаш те́ха́]]<ref>Осман Темиркович Мурзабеков. Жертвы политического террора в СССР https://lists.memo.ru/index13.htm</ref> == Кхолламаш == Йоазонхочун кхолламаш дезача маьхе лархӀа мегаргдолаш да, хӀана аьлча ХХ бӀаьшера берригача гӀалгӀай йоазонхошта юкъе исбахьален меттаца язде гӀерташ ишта а дукха хиннабоацачарех хиннав Марзабиканаькъан Ӏусман. Ший белхашка Даькъастерча на́ха́ лоадам бола хаттараш айду цо, къаьстта белгадоах дешар, культура, кхалсагацара лерхӀам. * «Возрождение ингушей». Очерк, кепатехай «Мусульманин» яхача [[журнал]]а чу [[Параж]]е (№ 22-23) 1911 шера [[тов бетта 5]]-ча дийнахьа. Цу чу Ӏусмана дийцад 2 класс хиннача дешарченах 4 класс йола кхыча къамай метташ (фаьренгийи, немцийи) хьеха дешарче хьаергйолаш [[Наьсарен гӀапков]]на чу баь хиннача гулламах. * «Эривань». Лустам, кепатехаб «Мусульманин» яхача журнала чу [[Параж]]е (№ 8-10). «ДегӀаенача Эрмалойчегара» хьокхам а эцаш оттаде деза дешар яхаш, тӀахьийхад цига йоазонхочо. * «Пробуждение» * «Примерный мулла» — хьалхара гӀалгӀай фельетон. «Мусульманин» яхача журнала 5-ча номере кепатехай 1911 шера [[тушола бетта 15]]-ча дийнахьа. * «Старый Дамба». Дувцар, «Мусульманин» яхача журнала 5-ча номере кепатехад 1911 шера [[тушола бетта 15]]-ча дийнахьа. * «Перед сном». Дувцар, «Мусульманин» яхача журнала 9-ча номере кепатехад 1911 шера [[аьтинга бетта 17]]-ча дийнахьа. * «Триста золотых». Фаьлг, 1930-ча шера йоазонхо вийначул тӀехьагӀа кепатехаб «Фольклор Азербайджана и прилегающих стран» яхача гуллама шоллагӀча томе. == Белгалдаккхар == {{белгалдаккхар}} == ТӀатовжамаш == * {{статья | автор = Мартазанова Х. М. | заглавие = Личная и творческая судьба гуманиста и просветителя Османа Мурзабекова | ссылка = https://cyberleninka.ru/article/n/lichnaya-i-tvorcheskaya-sudba-gumanista-i-prosvetitelya-osmana-murzabekova/viewer | язык = | издание = Мир науки, культуры, образования | тип = журнал | год = 2015 | месяц = | число = | том = | номер = № 3 (52) | страницы = 329-330 | doi = | issn = 1991-5497 | ref = Мартазанова }} * {{статья | автор = Х.М. Мартазанова | заглавие = Тематический диапазон и жанровая специфика литературного наследия О. Мурзабекова | ссылка = https://cyberleninka.ru/article/n/tematicheskiy-diapazon-i-zhanrovaya-spetsifika-literaturnogo-naslediya-o-murzabekova/viewer | язык = | издание = Мир науки, культуры, образования | тип = журнал | год = 2015 | месяц = | число = | том = | номер = № 3 (52) | страницы = 295-296 | doi = | issn = | ref = Мартазанова }} * {{статья | автор = Мартазанова Х. М. | заглавие = Личная и творческая судьба ингушского просветителя Османа Мурзабекова | ссылка = https://gazetaingush.ru/obshchestvo/lichnaya-i-tvorcheskaya-sudba-ingushskogo-prosvetitelya-osmana-murzabekova | язык = | издание = [[ГӀалгӀайче (газет)|ГӀалгӀайче]] | тип = газет | год = 2021 | месяц = 03 | число = 25 | том = | номер = | страницы = | doi = | issn = | ref = Мартазанова }} [[ОагӀат:ГӀалгӀай йоазонхой]] [[ОагӀат:Марзабиканаькъан]] [[ОагӀат:ГӀалгӀай хьехархой]] [[ОагӀат:ГӀалгӀайчен йоазонхой]] [[ОагӀат:ГӀалгӀайчен хьехархой]] n38b2gxajmo4ag1h6a445klx3bsciu8