Википеди
inhwiki
https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Медиа
Гӏулакха
Ювцар
Доакъашхо
Доакъашхочун дувцар
Википеди
Википеди ювцар
Файл
Файл ювцар
MediaWiki
MediaWiki ювцар
Ло
Ло бувцар
Новкъостал
Новкъостал дувцар
ОагӀат
ОагӀат ювцар
Моартал
Моарталах къамаьл
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль ювцар
Event
Event talk
Дошлакъий-Юрт
0
1901
74182
69893
2026-04-25T01:22:48Z
InternetArchiveBot
2350
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74182
wikitext
text/x-wiki
{{НП-Россия
|статус = Административни округ
|русское название = Дошлакъий-Юрт
|оригинальное название = {{lang-ru|Гамурзиевский административный округ}}
|изображение = [[File:Gamurzievo 2.jpg|340px]]
[[File:Gamurzievo 1.jpg|340px]]
|герб =
|флаг =
|lat_deg = 43.23507 |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = 44.79933 |lon_min = |lon_sec =
|CoordScale =
|регион = Ингушетия
|регион в таблице = ГӀалгӀайче
|вид района = Пхье
|район = Назрань
|район в таблице = Наьсаре
|вид поселения =
|поселение =
|поселение в таблице =
|внутреннее деление =
|вид главы =
|глава =
|дата основания =
|первое упоминание =
|прежние имена = {{НП-ПН|1995|Дошлакъий-Юрт|2009|Дошлакъий-Юрта муниципальни округ}}
|статус с = 2009 шера денз
|площадь =
|высота центра НП =
|климат = гӀаьхьа ба
|население = {{ Население | Гамурзиевский административный округ | тс }}
|год переписи = {{ Население | Гамурзиевский административный округ | г }}
|плотность =
|агломерация =
|национальный состав = [[ингуши|гӀалгӀай]]
|конфессиональный состав = [[сунниты|сунний]] [[бусалба ди|бусалба]]
|этнохороним =
|почтовый индекс = 386132
|телефонный код = +7 8732
|цифровой идентификатор = 26406368
|категория в Commons =
|сайт =
}}
'''Дошлакъий-Юрт''', е '''Дошалкъий-Юрт''' ''(я)'' ({{lang-ru|Гамурзиево}}) — хьалха [[Наьсарен шахьар|Наьсаренна гаьна доацаш]] къаьстта́ улаш хинна юрт; тахан [[Наьсаре]]н биъ административни го́машта юкъера цаӀ ба '''Дошлакъий-Юрта административни округ''' ({{lang-ru|«Гамурзи́евский административный округ»}}) яха цӀи а йолаш.
== Географи ==
[[Наьсаре]]н малхбоалехьарча даькъе улл.
Дошлакъий-Юртах малхбузехьа [[Аьлте-Юрт]] улл, [[зӀилбухе]]н-малхбузехьа [[Наьсар-Керте]].
Гарга яда [[пхьа]]наш: зӀилбухехьа [[Экажакъонгий-Юрт]], малхбоалехьа — [[Буро-КӀале]], [[ГӀаьзе-Коа]].<br>
Дошлакъий-Юрт паччахьалкхен архитектуран сийленг лоархӀа [[Наьсарен гӀапков|Наьсарен буро]] латт.
== Тархьар ==
[[ГӀалгӀай шаьрача ӀокӀалабовлар|ГӀалгӀай шаьрача ӀокӀалабувла]] болабенначул тӀехьагӀа хӀанз Дошлакъий-Юрт уллача метте массехк [[пхьа]] хьахиннай, 1840-ча шера хиннача хьалах [[Орасха-Юрт]]и, [[Ӏовлурга-Юрт]]и кхыяраши хиннай Ӏояхка. [[Наьсарен гӀовттам]] ӀотоӀабаьчул тӀехьагӀа тӀеман администраце кагий пхьанаш ([[хутор|отараш]]) дӀа а йоахаш йоккхий юрташ Ӏоехкаш план кхоачашъе йолаяьй. Цу хана вӀашгӀйийхкай хӀанз [[Наьсаре]]нах лоархӀа цхьайола юрташ: [[Аьлте-Юрт]], [[Наьсар-Керте]]<ref>{{Cite web |url=http://euingush.com/index.php?newsid=1079 |title=История села Гамурзиево |access-date=2015-08-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221218/http://euingush.com/index.php?newsid=1079 |deadlink=no }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20160304221218/http://euingush.com/index.php?newsid=1079 |date=2016-03-04 }}</ref>.
1944—1958-ча шерашка [[Депортация чеченцев и ингушей|гӀалгӀайи нохчийи мехках баьха]] хиннача хана юртах ''Рухс'' аьнна цӀи тилла хиннай, [[хӀирий мотт|хӀирий ӀаьдалагӀа]] «[[сердал]], сердало ялар» яхаш маӀан хиннад цун<ref>{{Cite web |url= https://lib.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-290-6/978-5-88431-290-6_05.pdf#:~:text=Селение%20Насыр-Корт%20в%20селение%20Ново-Дигорское%2C,переселились%20жители%20из%20Дигорского%20района |title= М.С.-Г. Албогачиева. Демаркация границ Ингушетии |accessdate= 2023-02-15 |deadlink= no |archive-date= 2022-04-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220402011029/https://lib.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-290-6/978-5-88431-290-6_05.pdf#:~:text=Селение%20Насыр-Корт%20в%20селение%20Ново-Дигорское%2C,переселились%20жители%20из%20Дигорского%20района }}</ref>.
1995-ча шера Дошлакъий-Юрт яха муниципальни кхоллам дӀа а баьккха, [[Наьсарен шахьар]]ах из хьа а къоастаяь, [[Наьсаре]]н [[пхье]]нна дӀаюкъе а йихьа, Наьсарен пхьен Дошлакъий-Юрта муниципальни округ хьаяьй цох<ref>{{Cite web |url=http://www.perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_P1_bot.htm |title=Изменения в административном устройстве РФ |access-date=2015-08-25 |archive-date=2009-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124211745/http://www.perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_P1_bot.htm |deadlink=no }}</ref>.
2009-ча шера Дошлакъий-Юрта административни округ аьнна цӀи тиллай цох<ref>{{Cite web |url=http://www.nazrangrad.ru/index.php/ustav-goroda |title=Устав муниципального образования «Городской округ город Назрань». Утверждён Решением Городского совета № 5/22-1 от 24.12.2009 г. |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009044508/http://nazrangrad.ru/index.php/ustav-goroda |deadlink=no }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20151009044508/http://nazrangrad.ru/index.php/ustav-goroda |date=2015-10-09 }}</ref>.
== Оахкамаш ==
[[Мустьерская культура|Мустье товшхала]] [[гӀирс]]аш [[Любин, Василий Прокофьевич|В. П. Любина́]] корадаьд Дошлакъий-Юрта йисте 1961-ча шера. Уж гӀирсаш моттигерча кхерах даьлга а, мустье заман гаьна доацаш кхера кийчбеш [[пхьоале]] хиннилга техкад<ref>{{статья|автор=Любин В. П., Бадер Н. С., Марковин В. Н.|заглавие=Первые местонахождения орудий каменного века в ЧИАССР|издание=КСИА|выпуск=92|год=1962|страницы=121}}</ref>. Кораяьр 30 гаргга кхерах, дукхагӀа [[андезит]]ах яь мустье заман хӀама я<ref>[https://nohchalla.com/srednevekovaya-arkhitektura/508-к-истории-археологического-изучения К истории археологического изучения Чечни] {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20200807124900/https://nohchalla.com/srednevekovaya-arkhitektura/508-%D0%BA-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8-%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%B8%D0%B7%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F |date=2020-08-07 }}, 23.12.2008</ref>.
== Бахархой ==
{{ Население | Гамурзиевский административный округ | Столбцов=8}}
{{население| Гамурзиевский административный округ |график}}
== Хьажа иштта ==
{{Хьажа иштта оагӀатага|Дошлакъий-Юрта баьраш}}
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Административные округа Назрани}}
[[ОагӀат:Наьсарен административни округаш]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай юрташ]]
i11eyqcymyirko76725xiz9eq310w9j
Аьлте-Юрт
0
6862
74181
69890
2026-04-25T00:16:38Z
InternetArchiveBot
2350
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
74181
wikitext
text/x-wiki
{{НП-Россия
|статус = Административни округ
|русское название = Аьлте-Юрт
|оригинальное название = {{lang-ru|Аьлтиево, Альтиевский административный округ}}
|герб =
|флаг =
|lat_deg = 43.234510 |lat_min = |lat_sec =
|lon_deg = 44.784656 |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon = type:city_region:RU-IN
|CoordScale =
|регион = Ингушетия
|регион в таблице = ГӀалгӀайче
|размер карты региона = 300
|вид района = Пхье
|район = Назрань
|район в таблице = Наьсаре
|размер карты района = 300
|вид поселения =
|поселение =
|поселение в таблице =
|внутреннее деление =
|вид главы =
|глава =
|дата основания =
|первое упоминание =
|прежние имена = эрсий меттала:
<br>{{НП-ПН|1944|с. Альтиево|1958|с. Баркаджин|1995|с.Альтиево|2009|Альтиевский муниципальный округ г. Назрань}}
|статус с = 2009 шера денз
|площадь =
|высота центра НП =
|климат = гӀаьххьа
|население = {{ Население | Альтиевский административный округ | тс }}
|год переписи = {{ Население | Альтиевский административный округ | г }}
|плотность =
|агломерация =
|национальный состав = [[ингуши|гӀалгӀай]]
|конфессиональный состав = [[сунниты|сунний]] [[мусульмане|бусалба]]
|этнохороним =
|почтовый индекс = 386130
|телефонный код = 8732
|цифровой идентификатор = 26406362
|категория в Commons =
|сайт =
}}
'''Аьлте-Юрт''' ({{Lang-ru|Альтиево}}) — хьалхагӀа къаьстта [[юрт]] хинна, хӀанз '''Аьлте-Юрта административни округ''' ({{lang-ru|«Альтиевский административный округ»}}) яхаш цӀи а йолаш, [[Наьсаре]]н йиъ административни округех цаӀ я.
== Географи ==
Таханарча [[Наьсаре]]н [[гӀинбухе]]н-малхбоалехьарча даькъе улл. [[Къулбехье]]хьа [[Центральный административный округ (Назрань)|Юккъера административни округ]] я, зӀилбухехьа — [[Насыр-Кортский административный округ|Наьсар-Кертен административни округ]], малхбоалехьа — [[Гамурзиевский административный округ|Дошлакъий-Юрта административни округ]]. Йисте́ яда юрташ: [[Барсуки (Ингушетия)|Буро-КӀале]], [[ГӀаьзе-Коа]]
== Тархьар ==
[[ГӀалгӀай шаьрача ӀокӀалабовлар|ГӀалгӀай шаьрача ӀокӀалабувла]] болабенначул тӀехьагӀа хӀанз Дошлакъий-Юрт уллача метте массехк [[пхьа]] хьахиннай, 1840-ча шера хиннача хьалах [[Орасха-Юрт]]и, [[Ӏовлурга-Юрт]]и кхыяраши хиннай Ӏояхка. [[Наьсарен гӀовттам]] ӀотоӀабаьчул тӀехьагӀа тӀеман администраце кагий пхьанаш ([[хутор|отараш]]) дӀа а йоахаш йоккхий юрташ Ӏоехкаш план кхоачашъе йолаяьй. Цу хана вӀашгӀйийхкай хӀанз [[Наьсаре]]нах лоархӀа цхьайола юрташ: Аьлте-Юрт а, [[Дошлакъий-Юрт]] а, [[Наьсар-Керте]] а<ref>{{Cite web |url=http://euingush.com/index.php?newsid=1079 |title=История села Гамурзиево |access-date=2015-08-26 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221218/http://euingush.com/index.php?newsid=1079 |deadlink=no }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20160304221218/http://euingush.com/index.php?newsid=1079 |date=2016-03-04 }}</ref>.
Аьлте-Юрт йиллар [[Малсаганаькъан Темар-Солтий Лахан]] хиннав, из ва укх лаьтта эггара хьалха Ӏохайнар. Юрта цӀи хьахиннай цун хьалхара [[хьалххо]] хиннача милице урядник хиннача Малсаганаькъан Хьусе Аьлте цӀера тӀара<ref>{{Cite web |url=http://www.nazrangrad.ru/index.php/1016-altievskij-administrativnyj-okrug-istoricheskij-ekskurs |title=Альтиевский административный округ. Исторический экскурс |accessdate=2015-08-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304071155/http://www.nazrangrad.ru/index.php/1016-altievskij-administrativnyj-okrug-istoricheskij-ekskurs |archivedate=2016-03-04 |deadlink=yes }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20160304071155/http://www.nazrangrad.ru/index.php/1016-altievskij-administrativnyj-okrug-istoricheskij-ekskurs |date=2016-03-04 }}</ref>.
1944—1958-ча шерашка [[Депортация чеченцев и ингушей|гӀалгӀайи нохчийи мехках баьха]] хиннача хана юртах ''Баркаджин'' аьнна цӀи тилла хиннай, [[хӀирий мотт|хӀирий ӀаьдалагӀа]] «{{comment|овсара|изобильный}} яхаш маӀан хиннад цун<ref>{{Cite web |url= https://lib.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-290-6/978-5-88431-290-6_05.pdf#:~:text=Селение%20Насыр-Корт%20в%20селение%20Ново-Дигорское%2C,переселились%20жители%20из%20Дигорского%20района |title= М.С.-Г. Албогачиева. Демаркация границ Ингушетии |accessdate= 2023-02-15 |deadlink= no |archive-date= 2022-04-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220402011029/https://lib.kunstkamera.ru/files/lib/978-5-88431-290-6/978-5-88431-290-6_05.pdf#:~:text=Селение%20Насыр-Корт%20в%20селение%20Ново-Дигорское%2C,переселились%20жители%20из%20Дигорского%20района }}</ref>.
1995-ча шера Аьлте-Юрт яха муниципальни кхоллам дӀа а баьккха, [[Наьсарен шахьар]]ах из хьа а къоастаяь, [[Наьсаре]]н [[пхье]]нна дӀаюкъе а йихьа, Наьсарен пхьен Аьлте-Юрта муниципальни округ хьаяьй цох<ref>{{Cite web |url=http://www.perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_P1_bot.htm |title=Изменения в административном устройстве РФ |access-date=2015-08-25 |archive-date=2009-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124211745/http://www.perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_P1_bot.htm |deadlink=no }}</ref>.
2009-ча шера Аьлте-Юрта административни округ аьнна цӀи тиллай цох<ref>{{Cite web |url=http://www.nazrangrad.ru/index.php/ustav-goroda |title=Устав муниципального образования «Городской округ город Назрань». Утверждён Решением Городского совета № 5/22-1 от 24.12.2009 г. |access-date=2015-08-25 |archive-date=2015-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009044508/http://nazrangrad.ru/index.php/ustav-goroda |deadlink=no }} {{Архиве диллад|url=https://web.archive.org/web/20151009044508/http://nazrangrad.ru/index.php/ustav-goroda |date=2015-10-09 }}</ref>.
== Бахархой ==
{{ Население | Альтиевский административный округ | Столбцов=8}}
{{ Население | Альтиевский административный округ | График }}
== ЦӀихеза юртахой ==
{{список примеров|26 августа 2019|версия=|дата=26 августа 2019}}
* [[Мальсагов, Ахмед Татарханович|Малсаганаькъан Татархана Ахьмад]] — бомбаш етта кема лийхка́р, ШоллагӀча дунен тӀема доакъашхо, Россе Федерацен турпал.
* [[Мальсагов, Созерко Артаганович|Малсаганаькъан АртагӀа Сосаркъа]] — офицер [[Русская императорская армия|Эрсий паччахьа эскара]] эпсар, [[кӀайэскархо]], Соловкашкарча лагерера вадда а ведда́ цох кинашка яздаьр.
{{Хьажа иштта оагӀатага|Аьлте-Юрта баьраш}}
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Административные округа Назрани}}
[[ОагӀат:Наьсарен административни округаш]]
[[ОагӀат:Наьсаре]]
[[ОагӀат:ГӀалгӀай юрташ]]
ogsgvh6pr00t3b0ar473d5swa3fbz5v
КербӀитӀе
0
17644
74185
71241
2026-04-25T09:38:01Z
BlueWave04
5472
74185
wikitext
text/x-wiki
{{Историческая область
|Статус = тархьара пхьа / кхаьлл
|Географический регион = Юкъера Кавказ ([[Даькъасте]])
|Название = КербӀитӀе
|Оригинальное название =
|Иллюстрирование = Кербите.jpg
|Подпись к иллюстрации =
|Другие названия =
|Экзотопонимы =
|Период = X—XVII бӀаьшераш
|Локализация = {{Флагификация|ГӀалгӀайче}}, [[ЖӀайраха шахьар]]
|lat_dir = |lat_deg = 42|lat_min = 47|lat_sec = 44.5
|lon_dir = |lon_deg = 44|lon_min = 45|lon_sec = 54.2
|CoordScale = <!-- масштаб (например, 100000) -->
|region = <!-- код региона -->
|Население = хӀанз саг вахац
|Площадь =
|В составе =
|Включает =
|Карта региона =
|Государство-1 = Россе Федераци
|Герб-1 = [[Файл:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|30px]]
|Годы-1 =
|Вставка = {{+ИПК|Выделение=|Метка=да|Ширина=320|Увеличение=13|Высота=270|Кайма=да}}
}}
'''КербӀитӀе''', е '''КӀирбитӀе''' ({{lang-ru|Кербите}}{{Дехьавалар|ЦӀи}}) — [[гӀалгӀай]] [[Юкъера бӀаьшераш|юкъерча бӀаьшерий заман]] [[пхьа]] я. [[ГӀалгӀайче|ГӀалгӀай Мехка]] [[ЖӀайраха шахьар]]е улл. X—XVII бӀаьшерий хан [[ГӀалгӀай архитектура|тархьара архитектурах]] лоархӀа гӀишлош я укхаза: цхьа [[ГӀалгӀай гӀалаши вӀовнаши#ГӀалаш|гӀалеи]], цхьа [[вӀов]]и{{Дехьавалар|Тархьар}}.
Административни лоархӀаш хилча КербӀитӀе улла лаьтта ''«[[юрта хьисапе моттиг Хьули]]»'' яхача [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъедодаш да, амма ше КербӀитӀе «юрт» яха статус йолаш хьакъоастаяьяц законагӀа{{Дехьавалар|Статус}}.
== ЦӀи ==
[[ГӀалгӀай мотт|ГӀалгӀай меттала]] укх пхьанах (е вешта аьлча, укх [[кхаьлл]]ах) «КербӀитӀе» оал, иштта «КӀирбитӀе» аьнна а нийслу<ref>1990-ча шера бӀаьра ваьнна хинна Евкуранаькъан Махьмада Аюб{{sfn|Дахкильгов|1990|с=10}}</ref>, хьагучох, хьаалар хувцаденнандаь. Эрсий меттала «Кербите» язду{{sfn|Агиров|2021|с=413}}.
== Статус ==
[[Россе Федераци|Россе Федерацен]] а [[ГӀалгӀай Республика]] а [[Моттигера шедоалдар|моттигерча шедоалдарах]] лаьца долча законашка диллача, гӀалгӀай лоам [[ЖӀайраха шахьар]]е яда дукхагӀа йола шира пхьанаш ''«[[село]]»'' аьнна статус а енна, 5 [[муниципальни кхоллам]]а́ юкъейолхаш я. Амма ер КербӀитӀе яхар, вожаш мо, 2009 шерарча саькура бетта 23-ча ден 5-РЗ номер йолча ГӀалгӀай Республика Закона тӀа къаьстта белгалъяьккхаяц «юрт» яха статус йолаш<ref name="Закон РИ № 5-РЗ">[http://docs.cntd.ru/document/895201294 Закон Республики Ингушетия от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа»]</ref>.
«Юрт» яха статус йолаш еце а, моттигерча шедоалдарах лаьца долча закона тӀа хьоахаяь еце а, из «юрт» яха юкъара термин дӀачӀоагӀъенна хиларга хьажжа, моллагӀа йолча, хьалха хиннача а хӀанз йолаш йолча а, къаьна а къона а йолча, массайолча нах бахача моттигех цхьатарра «юрт» аьнна цӀи йоаккх тахан гӀалгӀаша. Цхьабакъда, укх мо йолча къаьнарча моттигех, гӀалгӀай лоамарча моттигех хӀаьта а, «юрт» ца оалаш, «[[кхала]]» е «[[пхьа]]» аьлча нийсагӀа да, хӀана аьлча, гӀалгӀаша юххьанцара «юрт» яха дош тӀадийттадац тӀеххьарча (XVIII—XIX) бӀаьшерашка ара Ӏояхка́ хиннача нах бахача моттигий цӀерашта мара.
== Географи ==
ГӀалгӀай Мехка зӀилбухерча оагӀорахьа [[ЖӀайраха шахьар]]е лоам улл Вици. Форда тӀехенал лакхал 1970 м я. [[Цхьори|Цхьорера]] наькъа тӀа гӀолла хьалводаш хилча аьттехьа гоннахьа хьу йолаш улл КербӀитӀе. [[ЖӀайрах]]ара 30 км гаьна гӀинбухен-малхбоалехьа йоалл Вици, новкъа гӀолла доацаш нийсса Ӏдусташ хилча. Новкъа гӀолла дӀалаьрхӀача 5 км гаьна хул. Цунна юхе яда кхыйола пхьанаш я: [[Герашке]], [[Цхьори]], [[ГӀул]].
=== Сахьата оаса ===
Вици, беррига ГӀалгӀай Мохк мо, МСК ([[Москвера ха|москверча хан]]) [[Сахьатий зона|сахьатий зоне]] уллаш я. [[Россе Федераце лела ха|Лелаш йолча ханнеи]] [[Всемирное координированное время|UTC]] ханнеи юкъе +3:00 (кхо сахьат) башхало я<ref>{{Cite web|url=http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_114656/b2707989c276b5a188e63bc41e7bcbcc18723de8/|title=Федеральный закон от 03.06.2011 № 107-ФЗ «Об исчислении времени», статья 5|lang=ru|date=2011-06-03}}</ref>.
== Тархьар ==
КербӀитӀе йоазонца духхьашха маца хьоахаяьй хӀанзехьа белггала ховш дац. Шоай хана ер моттиг тохкаш, укхазарча тархьара гӀишлоех бӀаргтеха хиннараш ба: Л. П. Семёнов, И. П. Щеблыкин, В. И. Марковин, Д. Ю. Чахкиев{{sfn|Чахкиев|2003|с=23}}, Т. Агиров{{sfn|Агиров|2021|с=413}}.
[[ГӀалгӀай архитектура]]х лоархӀаш укхаза йиссар цхьа [[ГӀалгӀай гӀалаши вӀовнаши#ГӀалаш|гӀала]] я. Хьалха уж пхиъ хиннай. Хьалха уж ерригаш юкъелоацаш, царех цхьа [[гӀап-гӀала]] хьа а еш, царна гоннахьа [[гӀап]] лаьттай{{sfn|Чахкиев|2003|с=21}}. Иштта, цхьа [[маьлхара каш]] а да укхаза. КербӀитӀа тархьаре баьхараш [[Оарцхой]] ба{{sfn|Чахкиев|2003|с=22}}{{sfn|Агиров|2021|с=413}}.
== Бахархой ==
{{ Население2 | npAction = таблица | npRow = 6 }}
{{ Население2 | npAction = график }}
== Белгалдаккхар ==
{{белгалдаккхар}}
== Литература ==
* {{публикация|книга
|автор = Агиров Т. А.
|заглавие = Горная Ингушетия. Путеводитель по Джейрахскому району и предгорьям (Highland Ingushetia. A Guide to Jeyrakh and Mountain Foothills)
|издание = 2-е изд., испр. и доп
|место = М.
|издательство = Издательство «Перо»
|год = 2021
|страниц = 416
|isbn = 978-5-00189-455-1
|ref = Агиров
}}
* {{публикация|книга
|заглавие = Ономастикон Ингушетии
|вид = справ.-энцикл. изд.
|ответственный = Сост. [[Коазой Дауда Нурдин|Н. Д. Кодзоев]], З. Х. Киева. Реценз.: д.п.н., проф. Т. В. Жеребило, к. филол. н., Ф. М. Костоева, Ред.: [[Ноакъастхой Ӏаьлий Хаваж|Х. А. Накостоев]], Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров; [[Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева]]
|место = М.
|издательство = ТПК «Центробланк»
|год = 2021
|страниц = 120
|isbn = 978-5-91303-022-1
|тираж = 500
|ref = Ономастикон Ингушетии
}}
* {{публикация|книга
|автор = Чахкиев Д. Ю.
|заглавие = Древности горной Ингушетии
|ответственный = Отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев
|место = Минеральные воды
|издательство = ФГУП «Издательство «Кавказская здравница»
|год = 2003
|том = I
|страниц = 144
|тираж = 2000
|ref = Чахкиев
}}
* {{публикация|книга
|автор = Чахкиев Д. Ю.
|заглавие = Древности горной Ингушетии
|ответственный = Отв. ред. д.и.н. И. А. Алироев
|место = Нальчик
|издательство = ГП КБР «Республиканский полиграфкомбинат имени Революции 1905 года»
|год = 2009
|том = II
|страниц = 122
|тираж = 1000
|ref = Чахкиев
}}
* {{публикация|книга
|автор=
|заглавие = Ингушетия в политике Российской империи на Кавказе. XIX век. Сборник документов и материалов
|язык = ru
|ответственный = Сост., вступ. ст., примеч., указат. и др. М. М. Картоев
|издание = 2-е, исправленное и дополненное. Государственная архивная служба Республики Ингушетия
|место = Ростов-на-Дону
|издательство = Южный издательский дом
|год = 2020
|страниц = 760
|серия = История Ингушетии: открытый архив
|isbn = 978-5-98864-060-8
|тираж = 1000
|ref = Сборник документов и материалов
}}
* {{статья
|автор = [[Дахкилганаькъан ИбрахӀим|Дахкильгов И. А.]]
|заглавие = Аьрзи йилларах
|ссылка = https://archive.org/details/selaad--i---mgz-m/Села1ад%201990г.%20№1/page/n9/mode/2up
|язык = inh
|издание = [[СелаӀад (журнал)|СелаӀад]]
|тип = журнал
|год = 1990
|месяц = 02
|день = 09
|страниц = 16
|ref = Дахкильгов
|archiveurl =
|archivedate =
}}
== ТӀатовжамаш ==
{{Населённые пункты Джейрахского района}}
[[ОагӀат:ЖӀайраха шахьара нах баха моттигаш]]
[[ОагӀат:Оарцхой]]
7dqwyb9gol2yr10tj3lvjs5sxa9vme7
Ло:Potd/2026-04-25
10
18628
74179
2026-04-24T17:10:53Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Pig heads in a market.jpg»
74179
wikitext
text/x-wiki
Pig heads in a market.jpg
2oc4hffk5i2xafcb35wlrhggtb5z193
Ло:Motd/2026-04-25
10
18629
74180
2026-04-24T17:14:44Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Donald Trump Swears In Pam Bondi as the U.S. Attorney General.webm»
74180
wikitext
text/x-wiki
Donald Trump Swears In Pam Bondi as the U.S. Attorney General.webm
lh8djlplst0n9dw2pe06ck2gr255wie
Ло:Potd/2026-04-26
10
18630
74183
2026-04-25T04:13:25Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Parco Regionale dei Colli Euganei 2.jpg»
74183
wikitext
text/x-wiki
Parco Regionale dei Colli Euganei 2.jpg
rtmmlo9ydoywjhtey2eksdicqegnoua
Ло:Motd/2026-04-26
10
18631
74184
2026-04-25T04:17:19Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Observatory Comparison (Hubble-Spitzer-Webb) (SVS31363).webm»
74184
wikitext
text/x-wiki
Observatory Comparison (Hubble-Spitzer-Webb) (SVS31363).webm
088rg1m46u9t7oi7ysm0u8cw1a28ahv