Википеди
inhwiki
https://inh.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B0%D0%B3%D3%80%D1%83%D0%B2
MediaWiki 1.47.0-wmf.7
first-letter
Медиа
Гӏулакха
Ювцар
Доакъашхо
Доакъашхочун дувцар
Википеди
Википеди ювцар
Файл
Файл ювцар
MediaWiki
MediaWiki ювцар
Ло
Ло бувцар
Новкъостал
Новкъостал дувцар
ОагӀат
ОагӀат ювцар
Моартал
Моарталах къамаьл
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль ювцар
Event
Event talk
Каьтший мотт
0
18776
74508
74507
2026-06-19T13:07:40Z
Toymine
5604
74508
wikitext
text/x-wiki
{{Мотт
| имя = Каьтший мотт
| самоназвание = каьтш мицӀ, kaʕtʃ mitsʼ, kätš, kätiš, kättid mic’
| страны = [[ГӀозлойче]]
| регионы = [[Губинский район]]
| официальный язык =
| регулирующая организация =
| число носителей = ~1000 саг
| рейтинг =
| статус =
| вымер =
| категория = [[Языки Евразии]]
| классификация = {{Tree list}}
* [[Нахско-дагестанские языки|Нахско-дагестанская семья]]
** Хиналугская ветвь
{{Tree list/end}}
| ГОСТ 7.75–97 =
| ISO1 =
| ISO2 =
| ISO3 = kjj
}}[[Хиналугцы|Ка́ьтший]] [[мотт]] (каьт. ''каьтш мицӀ'') ([[Эрсий мотт|эрс.]]<nowiki/>хиналу́гский язы́к)— из мотт [[ГӀозлойче]] дахаш зӀамига къамий ба. Уж [[Губинский район|Губиний шахьаре]] [[Хыналыг|Хуналуг]] ({{lang-az|Xınalıq}}; каьт: ''Кетш, Ketş'') яха юрта ба́ха.
Цунга [[Нах-Даьгӏастен дезал|Нах-Даьгӏастен дезалачу]] ший тоаба я.
== Понетик (фонетика) ==
=== Мукъаза оазаш===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Мукъаза оазаш<ref name=":1">Kodzasov, S.V., et al., 2007. [http://www.philol.msu.ru/~languedoc/assets/texts/xin-abc.pdf Khinalug language alphabet (in: Russian)].</ref><ref>{{Cite book |last=Khvtisiashvili |first=Tamrika |title=Principal aspects of Xinaliq phonology and morphosyntax |publisher=University of Utah |year=2013}}</ref>
|-
! colspan="2" |
![[labial consonant|лабиалий]]
![[dental consonant|царгий]]
![[Postalveolar consonant|посталвеоларий]]/<br>[[Palatal consonant|палаталий]]
![[velar consonant|веларий]]
![[uvular consonant|увуларий]]
![[pharyngeal consonant|къамаргий]]
![[glottal consonant|лакаший]]
|-
! colspan="2" |[[мераж|мерий]]
| ||
|
|
|
|
|
|-
! rowspan="4" |плоссиваш
!къора
| p ||
|
| k
| q
|
| ʔ
|-
!Шолх. Къора
| pː|| tː
|
| kː
| qː
|
|
|-
!зовне
| b || d
|
| ɡ
|
|
|
|-
! абруптиваш
| pʼ || tʼ
|
| kʼ
|
|
|
|-
! rowspan="4" |аффрикаташ
!къора
| || t͡s
| t͡ʃ
| k͡x
| q͡χ
|
|
|-
!Шолх.къора
| || t͡sː
| t͡ʃː
|
|
|
|
|-
!зовне
|
|
| d͡ʒ
|
|
|
|
|-
! абруптиваш
| || t͡sʼ
| t͡ʃʼ
|
| q͡χʼ
|
|
|-
! rowspan="2" |фрикативаш
!къора
| f || s
| ʃ
| x
| χ
| ħ
| h
|-
!зовне
| v
| z
| ʒ
| ɣ
| ʁ
| ʕ
|
|-
! colspan="2" |калха
|
| r
|
|
|
|
|
|- align="center"
! colspan="2" |аппроксиматаш
|
| l
| j
| w
|
| ||
|}Къамаргий оазаш дуккхагӏа ӏарбий дешашчу кхоача
=== Мукъа оазаш===
<ref name=":1" />
Каьтший моттачу 9 мукъа оаз а, 4 дифтонг а я
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |
! colspan="2" |Хьалхашкара
! colspan="2" |Тӏехьашкара
|-
!Бордашца яцар
!Бордашца
!Бордашца яцар
!Бордашца
|-
!Лакхера
|i
|y
|ɯ
|u
|-
!Юкъера
|e
|ø
|
|o̞|о
|-
!Лохера
|æ
|
|ä|a
|
|}
Дифтонгаш: [iu] [ui] [oe] [oa].
== Ссылкаш ==
<references />
dov6zo6su5pbanu3uzl5fp8ume581cw
74509
74508
2026-06-19T13:08:13Z
Toymine
5604
/* */
74509
wikitext
text/x-wiki
{{Мотт
| имя = Каьтший мотт
| самоназвание = каьтш мицӀ, kaʕtʃ mitsʼ, kätš, kätiš, kättid mic’
| страны = [[ГӀозлойче]]
| регионы = [[Губинский район]]
| официальный язык =
| регулирующая организация =
| число носителей = ~1000 саг
| рейтинг =
| статус =
| вымер =
| категория = [[Языки Евразии]]
| классификация = {{Tree list}}
* [[Нахско-дагестанские языки|Нахско-дагестанская семья]]
** Хиналугская ветвь
{{Tree list/end}}
| ГОСТ 7.75–97 =
| ISO1 =
| ISO2 =
| ISO3 = kjj
}}[[Хиналугцы|Ка́ьтший]] [[мотт]] (каьт. ''каьтш мицӀ'') ([[Эрсий мотт|эрс.]]<nowiki/>хиналу́гский язы́к)— из мотт [[ГӀозлойче]] дахаш зӀамига къамий ба. Уж [[Губинский район|Губиний шахьаре]] [[Хыналыг|Хуналуг]] ({{lang-az|Xınalıq}}; каьт: ''Кетш, Ketş'') яха юрта ба́ха.
Цунга [[Нах-Даьгӏастен дезал|Нах-Даьгӏастен дезалачу]] ший тоаба я.
== Понетик (фонетика) ==
=== Мукъаза оазаш===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Мукъаза оазаш<ref name=":1">Kodzasov, S.V., et al., 2007. [http://www.philol.msu.ru/~languedoc/assets/texts/xin-abc.pdf Khinalug language alphabet (in: Russian)].</ref><ref>{{Cite book |last=Khvtisiashvili |first=Tamrika |title=Principal aspects of Xinaliq phonology and morphosyntax |publisher=University of Utah |year=2013}}</ref>
|-
! colspan="2" |
![[labial consonant|лабиалий]]
![[dental consonant|царгий]]
![[Postalveolar consonant|посталвеоларий]]/<br>[[Palatal consonant|палаталий]]
![[velar consonant|веларий]]
![[uvular consonant|увуларий]]
![[pharyngeal consonant|къамаргий]]
![[glottal consonant|лакаший]]
|-
! colspan="2" |[[мераж|мерий]]
| ||
|
|
|
|
|
|-
! rowspan="4" |плоссиваш
!къора
| p ||
|
| k
| q
|
| ʔ
|-
!Шолх. Къора
| pː|| tː
|
| kː
| qː
|
|
|-
!зовне
| b || d
|
| ɡ
|
|
|
|-
! абруптиваш
| pʼ || tʼ
|
| kʼ
|
|
|
|-
! rowspan="4" |аффрикаташ
!къора
| || t͡s
| t͡ʃ
| k͡x
| q͡χ
|
|
|-
!Шолх.къора
| || t͡sː
| t͡ʃː
|
|
|
|
|-
!зовне
|
|
| d͡ʒ
|
|
|
|
|-
! абруптиваш
| || t͡sʼ
| t͡ʃʼ
|
| q͡χʼ
|
|
|-
! rowspan="2" |фрикативаш
!къора
| f || s
| ʃ
| x
| χ
| ħ
| h
|-
!зовне
| v
| z
| ʒ
| ɣ
| ʁ
| ʕ
|
|-
! colspan="2" |калха
|
| r
|
|
|
|
|
|- align="center"
! colspan="2" |аппроксиматаш
|
| l
| j
| w
|
| ||
|}Къамаргий оазаш дуккхагӏа ӏарбий дешашчу кхоача
=== Мукъа оазаш===
<ref name=":1" />
Каьтший моттачу 9 мукъа оаз а, 4 дифтонг а я
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |
! colspan="2" |Хьалхашкара
! colspan="2" |Тӏехьашкара
|-
!Бордашца яцар
!Бордашца
!Бордашца яцар
!Бордашца
|-
!Лакхера
|i
|y
|ɯ
|u
|-
!Юкъера
|e
|ø
|
|o̞|о
|-
!Лохера
|æ
|
|ä|a
|
|}
Дифтонгаш: [iu] [ui] [oe] [oa].
== Ссылкаш ==
<references />
ipyvhlw4jti54izppacg65729urnurq
74513
74509
2026-06-20T08:58:21Z
Тоадархо
5207
74513
wikitext
text/x-wiki
{{Мотт
| имя = Каьтший мотт
| самоназвание = каьтш мицӀ, kaʕtʃ mitsʼ, kätš, kätiš, kättid mic’
| страны = [[ГӀозлойче]]
| регионы = [[Губинский район|Губан шахьар]]
| официальный язык =
| регулирующая организация =
| число носителей = ~1000 саг
| рейтинг =
| статус =
| вымер =
| категория = [[Языки Евразии|Евразе метташ]]
| классификация = {{Tree list}}
* [[Нахско-дагестанские языки|Нахски-селий дезал]]
** Хиналугская ветвь
{{Tree list/end}}
| ГОСТ 7.75–97 =
| ISO1 =
| ISO2 =
| ISO3 = kjj
}}
'''Каьтший мотт''' (шоай цӀи: ''каьтш мицӀ'', {{lang-ru|хиналу́гский язы́к}}) — [[ГӀозлойче]] да́хача зӀамигача [[хиналугцы|каьтший]] къаман [[мотт]]. [[Губинский район|Губан шахьаре]] [[Хыналыг|Хуналуг]] ({{lang-az|Xınalıq}}; каьт: ''Кетш, Ketş'') яхача юрта бувцаш ба.
[[Нахско-дагестанская семья|Нахски—селий дезала чу]] ший тоаба я цун.
== Фонетика ==
=== Мукъаза оазаш===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Мукъаза оазаш<ref name=":1">Kodzasov, S.V., et al., 2007. [http://www.philol.msu.ru/~languedoc/assets/texts/xin-abc.pdf Khinalug language alphabet (in: Russian)].</ref><ref>{{Cite book |last=Khvtisiashvili |first=Tamrika |title=Principal aspects of Xinaliq phonology and morphosyntax |publisher=University of Utah |year=2013}}</ref>
|-
! colspan="2" |
![[labial consonant|бордий]]
![[dental consonant|царгий]]
![[Postalveolar consonant|посталвеолий]]/<br>[[Palatal consonant|сигален]]
![[velar consonant|велюма]]
![[uvular consonant|меттилга]]
![[pharyngeal consonant|къамарга]]
![[glottal consonant|лакан]]
|-
! colspan="2" |[[мераж|мерий]]
| ||
|
|
|
|
|
|-
! rowspan="4" |плоссиваш
!къора
| p ||
|
| k
| q
|
| ʔ
|-
!Шолх. Къора
| pː|| tː
|
| kː
| qː
|
|
|-
!зовне
| b || d
|
| ɡ
|
|
|
|-
! абруптиваш
| pʼ || tʼ
|
| kʼ
|
|
|
|-
! rowspan="4" |аффрикаташ
!къора
| || t͡s
| t͡ʃ
| k͡x
| q͡χ
|
|
|-
!Шолх.къора
| || t͡sː
| t͡ʃː
|
|
|
|
|-
!зовне
|
|
| d͡ʒ
|
|
|
|
|-
! абруптиваш
| || t͡sʼ
| t͡ʃʼ
|
| q͡χʼ
|
|
|-
! rowspan="2" |фрикативаш
!къора
| f || s
| ʃ
| x
| χ
| ħ
| h
|-
!зовне
| v
| z
| ʒ
| ɣ
| ʁ
| ʕ
|
|-
! colspan="2" |калха
|
| r
|
|
|
|
|
|- align="center"
! colspan="2" |аппроксиматаш
|
| l
| j
| w
|
| ||
|}Къамарга чура оазаш дуккхагӏа ӏарбий дешашка хул
=== Мукъа оазаш===
<ref name=":1" />
Каьтший моттачу 9 мукъа оаз а, 4 дифтонг а я
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |
! colspan="2" |Хьалхашкара
! colspan="2" |Тӏехьашкара
|-
!Бордашца йоацараш
!Бордашца
!Бордашца йоацараш
!Бордашца
|-
!Лакхера
|i
|y
|ɯ
|u
|-
!Юкъера
|e
|ø
|
|o̞|о
|-
!Лохера
|æ
|
|ä|a
|
|}
Дифтонгаш: [iu] [ui] [oe] [oa].
== ТӀатовжамаш ==
<references />
r8sp2cm2mej5j4wlfuly4l26b96zb7w
Ло:Potd/2026-06-20
10
18777
74510
2026-06-19T19:36:02Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Geranium sanguineum, 27-06-2024. (actm.).jpg»
74510
wikitext
text/x-wiki
Geranium sanguineum, 27-06-2024. (actm.).jpg
f257adulo3ceiqj8uskihdrsqdaiilx
ГӀалгӀай мухӀажирал
0
18778
74511
2026-06-20T08:50:41Z
Тоадархо
5207
[[ГӀалгӀайи нохчийи мухӀажирал]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74511
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ГӀалгӀайи нохчийи мухӀажирал]]
19w7afyw52ybkid2b7qkwy899c81475
Оарстхой мухӀажирал
0
18779
74512
2026-06-20T08:51:09Z
Тоадархо
5207
[[ГӀалгӀайи нохчийи мухӀажирал]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74512
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ГӀалгӀайи нохчийи мухӀажирал]]
19w7afyw52ybkid2b7qkwy899c81475
Нахско-дагестанские языки
0
18780
74514
2026-06-20T09:00:02Z
Тоадархо
5207
Керда оагIув: «.»
74514
wikitext
text/x-wiki
.
6t9fg2gmch401ldtk8m7pyzz632ixbb
74515
74514
2026-06-20T09:41:31Z
Тоадархо
5207
[[Нахски-селий метташ]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74515
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Нахски-селий метташ]]
k9c0yefuswqal1esa6h534yorrxlvjd
Нахски-селий метташ
0
18781
74516
2026-06-20T09:41:42Z
Тоадархо
5207
Керда оагIув: «{{Яз-группа | название = Нахско-дагестанские языки | прародина = | таксон = семья | статус = общепризнанна | ареал = {{RUS}}<br>{{*}} {{Флагификация|Дагестан}}<br>{{*}} {{Флагификация|Чечня}}<br>{{*}} {{Флагификация|Ингушетия}}<br>{{Флагификация|Гру...»
74516
wikitext
text/x-wiki
{{Яз-группа
| название = Нахско-дагестанские языки
| прародина =
| таксон = семья
| статус = общепризнанна
| ареал = {{RUS}}<br>{{*}} {{Флагификация|Дагестан}}<br>{{*}} {{Флагификация|Чечня}}<br>{{*}} {{Флагификация|Ингушетия}}<br>{{Флагификация|Грузия}}<br>{{Флагификация|Азербайджан}}<br>''и другие регионы''
| число носителей = 2,6–4,3 млн человек
| исчезла =
| категория = [[Языки Евразии]]
| классификация = [[Кавказские языки]] (ареально)
| делится на = [[Аваро-андо-цезские языки|аваро-андо-цезские]], [[Даргинские языки|даргинские]], [[Лезгинские языки|лезгинские]], [[Нахские языки|нахские]] группы; [[Лакский язык|лакский]] и [[Хиналугский язык|хиналугский]] языки)
| время распада = конец III тысячелетия до н. э.
| процент совпадений = 30—33 %
|карта=Northeast Caucasus languages map ru.svg}}
'''На́хски-селий метташ''' (иштта '''малхбоалехьарча Кавказа метташ'''{{Переход|Название}}) — [[Даькъасте]]н малхбоалехьарча даькъеи ([[ДаьгӀасте]]и, [[Нохчийче]]и, [[ГӀалгӀайче]]и), иштта цхьандаькъе [[ГӀозлойче]]и [[Гуржехье]]и, тайп-тайпарча мехка диаспорашкеи{{Переход|Распространение}} баьржа бола [[языковая семья|меттай дезал]]. Тайп-тайпарча Ӏилманхоша дагардечох, дезала метташ дувцаш 2,6—4,3 миллион саг ва. Царех цхьадараш дувцаш массехк бӀаь саг мара вац{{Переход|Численность}}.
Нахски-селий метташ вай замал хьалха III-гӀа эзаршу чакхдоаллача хана юкъарча тӀехметта тӀара дӀадекъаденнад. Уж долаш хиннача юкъа царна чӀоагӀа ӏоткъам баьб [[Иранские языки|хӀиранхойи]], [[Тюркские языки|тюркийи]] метташеи, иштта [[Арабский язык|ӏарбий меттои]], тӀаккха XX-ча бӏаьшера денз — [[Русский язык|эрсий]] метто а{{Переход|История}}. Нахски-селий дезалаш [[Макросемья|макродезалашка]] (кхыча [[Кавказские языки|Кавказа метташца]] а) вӏашагӏтохаш массехк гипотеза я, цхьабакъда массане тӀаийца́ яц царех цхьаккха а{{Переход|Связь с другими семьями и языками}}. Региона географеи товшхалеи белгалонаш бахьан долаш селий метташ шоайла цхьандаькъе къаьста долаш даьхад, цудухьа метташ чӀоагӀа дукха хьахиннад цига{{Переход|История}}. Цунца цхьана ДаьгӀасте [[многоязычие|дукха метташ хилар]] даьржа а хиннад — массехк мотт ховш хилар, царна юкъе кхыдола нахски-селий метташ а долаш{{Переход|Многоязычие}}. ДукхагIдола нахски-селий метташ [[Бесписьменные языки|йоазув доацаш]] да{{Переход|Письменности}}.
Дезала чухьанахьара генеалогецара классификации, метташкеи диалекташкеи декъари Ӏилман дискуссей предмет я. Эттача ӀадатагӀа, дезал ялх ткъовронах бекъ{{Переход|Классификаци}}. Нахски-селий метташ, кхычарца дусташ хилча, шортта [[Согласные|мукъаза оазаш]] хиларцеи, [[Фарингализация|къамарга чура]] алапаш хьадахар даьржа хиларцеи белгала да{{Переход|Фонологии фонетикаи}}. Грамматикагахьа дезала экама белгалонаш я хандеша аргументашта [[Эргативни строй|эргатива-абсолютива кодировани]] яри, дожарий ши система хилари (массаза хулараши, меттига дожараши), [[Именной класс|цӀера класса]] оагӀаташ хилари{{Переход|Морфология}}.
== ЦӀи ==
Нахски-селий меттаех иштта «Малхбоалехьарча Кавказа метташ» а оал. Лингвист хиннача [[Трубецкой, Николай Сергеевич|Николай Трубецкойс]] ший хана «нохчий-лаьзгий» метташ аьнна цӀи тиллача бакъахьа я царех а оалаш хиннад{{Sfn|Алексеев|1999|страницы=156}}.
«[[Селий метташ]]» яхача терминца [[Нахские языки|нахски]] ткъоврон мел доаца метташ чулоацаш йолча дезала чухьанахьа йолча юкъаралах цӀи йоаккха{{Sfn|БРЭ|2013}}{{Sfn|Коряков|2006|страницы=26}}{{Переход|Классификация}}. Хьалха «лаьзий метташ» оалар царех; [[Армянский язык|эрмалойи]], [[Азербайджанский язык|гӀозлойи]], [[Грузинский язык|гуржий]], [[Среднеперсидский язык|юкъерча фаьрсийи]] метташка селий белгалбеш «[[Лезгины|лаьзгий]]» [[этноним]]а гарга хинна дешаш леладеш хиннад{{Sfn|Алексеев|1999|страницы=156}}.
== Тахкара тархьар ==
Нахски-селий меттай дезал Ӏилманца кӀоарга тахкар XIX-ча бIаьшера [[Российская академия наук|Россе Iилмай академе]] лингвисташ болча [[Шифнер, Антон Антонович|Шифнер Антонеи]] [[Услар, Пётр Карлович|Услар Пётреи]] белхашца доладаьд. Дуккхача меттай грамматикех хьалхара материалаш кепатехай цар. из меттай дезал тохкаш доккха дакъа лингвист хиннача [[Дирр, Адольф|Дирр Адольфа]] а лаьцад XX-гӀа бIаьшу долалуш, 1904—1913-ча шерашка массехк метта грамматикаш кепатехай цо. ДаьгӀасте советий Iаьдал оттадаьчул тӀехьагӀа нахски-селий метташ тахкар дукхагӀа СССР-е дӀахьош хиннад. XX-гIча бIаьшера юкъе уж тохкаш бар [[Бокарёв, Анатолий Алексеевич|Бокарёв Анатолий]], [[Бокарёв, Евгений Алексеевич|Бокарёв Евгений]], [[Генко, Анатолий Несторович|Генко Анатолий]], [[Жирков, Лев Иванович|Жирков Лев]] мо бола Россе Iилманхойи, иштта [[Гудава, Того Евстафьевич|Гудава Того]], Джейранишвили Евгений, Имнайшвили Давид, [[Магомедбекова, Загидат Магомедовна|Магомедбекова ЗахӀидат]], [[Магометов, Александр Амарович|Магометов Александр]], [[Церцвадзе, Илья Иванович|Церцвадзе Илья]] санна бола гуржий ишкола Iилманхойи. Советий замалахьа лексикографе балхаши дошлоргаши дукхагӀа стандартагӀа долча литературан метташца деш хиннад{{Sfn|Ganenkov, Maisak|2021|p=92—94}}{{Sfn|Daniel, Lander|2011|p=149—150}}.
== Белгалдаккхар ==
=== Доашхамаш ===
{{Примечания|group=К}}
=== Бовхамаш ===
{{примечания}}
== Литература ==
* {{Статья|ссылка=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21571925/|ref=Balanovsky et al.|автор=Oleg Balanovsky, Khadizhat Dibirova, Anna Dybo, Oleg Mudrak, Svetlana Frolova|заглавие=Parallel evolution of genes and languages in the Caucasus region|год=2011|язык=en|издание=Molecular Biology and Evolution|месяц=10|том=28|выпуск=10|страницы=2905–2920|issn=1537-1719|doi=10.1093/molbev/msr126}}
* {{Статья|ref=van den Berg|автор=[[ван ден Берг, Хельма|Berg, H. van den]]|заглавие=The East Caucasian language family|ссылка=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0024384103001268|год=2005|язык=en|том=15|номер=1|страницы=147—190|издание=Lingua|issn=0024-3841|издательство=[[Elsevier]]|doi=10.1016/j.lingua.2003.06.004}}
* {{Статья|ref=Comrie|автор=[[Комри, Бернард|Comrie, Bernard]]|заглавие=Linguistic Diversity in the Caucasus|год=2008|язык=en|издание=Annual Review of Anthropology|номер=37|страницы=131—143|издательство=[[Annual Reviews]]|issn=0084-6570|doi=10.1146/annurev.anthro.35.081705.123248}}
* {{Статья|ref=Chirikba|автор=[[Чирикба, Вячеслав Андреевич|Chirikba, Viacheslav]]|заглавие=The problem of the Caucasian Sprachbund|год=2008|ответственный=Pieter Muysken (ed.)|язык=en|издание=From Linguistic Areas to Areal Linguistics|издательство=''{{нп5|John Benjamins|John Benjamins|en|John Benjamins Publishing Company}}''|тип=сборник|pages=25—94|isbn=978 90 272 3100 0}}
* {{Статья|ссылка=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110220261.125/html|ref=Daniel, Lander|автор=Daniel, Michael & [[Ландер, Юрий Александрович|Lander, Yuri]]|заглавие=The Caucasian languages|год=2011|ответственный=B. Kortmann & J. Auwera (eds.)|язык=en|место=Berlin, Boston|издание=The Languages and Linguistics of Europe: A Comprehensive Guide|издательство=[[Mouton de Gruyter|De Gruyter Mouton]]|pages=125—158|doi=10.1515/9783110220261.125}}
* {{Статья|ссылка=https://publications.hse.ru/chapters/76555100|ref=Daniel, Ganenkov|автор=Daniel Michael, Ganenkov Dmitry|заглавие=Case marking in Daghestanian: limits of elaboration|год=2012|ответственный=Malchukov A., Spencer A.|язык=en|место=Oxf.|издание=The Oxford Handbook of Case|isbn=978-0-19-920647-6|издательство=[[OUP]]|doi=10.1093/oxfordhb/9780199206476.001.0001}}
* {{Статья|ссылка=https://muse.jhu.edu/article/806347|ref=Daniel et al.|автор=Michael Daniel, Ilia Chechuro, Samira Verhees, [[Добрушина, Нина Роландовна|Nina Dobrushina]]|заглавие=Lingua francas as lexical donors: Evidence from Daghestan|год=2021|язык=en|издание=Language|том=97|выпуск=3|pages=520—560|issn=1535-0665|doi=10.1353/lan.2021.0046}}
* {{статья|автор=Ganenkov D., Maisak T.|заглавие=Nakh-Dagestanian Languages|ссылка=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780190690694.001.0001/oxfordhb-9780190690694-e-4|язык=en|автор издания={{нп5|Полински, Мария|Maria Polinsky|en|Maria Polinsky}} (ed.)|издание=The Oxford Handbook of Languages of the Caucasus|тип=|место=Oxf.|издательство=Oxford University Press|год=2021|том=|выпуск=|страницы=|doi=10.1093/oxfordhb/9780190690694.013.4|ref=Ganenkov, Maisak}}
* {{Статья|ссылка=https://www.nature.com/articles/jhg2015132|ref=Karafet et al.|автор=Tatiana M. Karafet, Kazima B. Bulayeva, Johanna Nichols, Oleg A. Bulayev, Farida Gurgenova|заглавие=Coevolution of genes and languages and high levels of population structure among the highland populations of Daghestan|год=2016|язык=en|издание=Journal of Human Genetics|месяц=3|том=61|выпуск=3|страницы=181–191|issn=1435-232X|doi=10.1038/jhg.2015.132}}
* {{Статья|ссылка=https://www.academia.edu/126825239|ref=Nichols|автор=[[Николс, Джоханна|Nichols, Johanna]]|заглавие=The East Caucasian homeland and dispersal: A preliminary model|год=2024|язык=en|ответственный=Ed. Florian Muehlfried|издание=Languages and cultures of the Caucasus: A Festschrift for Kevin Tuite|место=Wiesbaden|издательство=Reichert Verlag|страницы=57–71|doi=10.29091/9783752003048}}
* {{Статья|ссылка=https://www.ingentaconnect.com/content/jbp/hl/2008/00000035/f0020001/art00004|ref=Tuite|автор=Tuite, Kevin|заглавие=The Rise and Fall and Revival of the Ibero-Caucasian Hypothesis|год=2008|язык=en|издание=Historiographia Linguistica|месяц=03|число=01|том=35|выпуск=1—2|страницы=23–82|doi=10.1075/hl.35.1.05tui}}
* {{Статья|ref=Алексеев|автор=[[Алексеев, Михаил Егорович|Алексеев М. Е.]]|заглавие=Нахско-дагестанские языки|год=1999|место=М.|издательство=Academia|издание=Языки мира. Кавказские языки|isbn=978-5-874-44079-4|страницы=156—165|ссылка=https://iling-ran.ru/staff_only/langworld_proto/static/pdf_volumes/09_caucasian.pdf#page=158}}
* {{Книга|ref=Бокарев|автор=Бокарев Е. А.|заглавие=Введение в сравнительно-историческое изучение дагестанских языков|год=1961|место=Махачкала|страниц=99}}
* {{статья|автор=Добрушина Нина|заглавие=Многоязычие в Дагестане, или зачем человеку три языка|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/mnogoyazychie-v-dagestane-ili-zachem-cheloveku-tri-yazyka|издание=[[Социологический журнал]]|год=2007|выпуск=1|страницы=103—127|issn=1562-2495|место=М.|издательство=[[Институт социологии РАН]]|ref=Добрушина}}
* {{статья|автор=Добрушина Нина|заглавие=Многоязычие в Дагестане конца XIX – начала XX века: попытка количественной оценки|ссылка=https://publications.hse.ru/mirror/pubs/share/folder/onrvs7bb3n/direct/76607524|издание=[[Вопросы языкознания]]|год=2011|страницы=61—80|ref=Добрушина|место=М.|издательство=[[Институт русского языка имени В. В. Виноградова РАН|Институт русского языка им. В. В. Виноградова РАН]]|номер=4}}
* {{Книга|ref=Кибрик, Кодзасов|автор=[[Кибрик, Александр Евгеньевич|Кибрик А. Е.]], [[Кодзасов, Сандро Васильевич|Кодзасов С. В.]]|заглавие=Сопоставительное изучение дагестанских языков. Глагол|год=1988|место=М.|страниц=225|издательство=[[Издательство МГУ]]|isbn=5-211-00541-4|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01001397829}}
* {{Книга|ref=Кибрик, Кодзасов|автор=Кибрик А. Е., Кодзасов С. В.|заглавие=Сопоставительное изучение дагестанских языков. Имя. Фонетика|год=1990|место=М.|издательство=Издательство МГУ|страниц=366|isbn=5-211-01420-0}}
* {{Книга|ref=Коряков|автор=[[Коряков Ю. Б.]]|заглавие=Атлас кавказских языков|год=2006|место=М.|издательство=Пилигрим|страниц=76|isbn=5990077211}}
== ТӀатовжамаш ==
* {{БРЭ|автор=[[Майсак, Тимур Анатольевич|Майсак Т. А.]]|2=22|3=173|год=2013|ref=БРЭ|статья=Нахско-дагестанские языки|ссылка=https://old.bigenc.ru/linguistics/text/2252710|архив=https://web.archive.org/web/20230103204310/https://bigenc.ru/linguistics/text/2252710|архив дата=2023-01-03}}
* {{YouTube Playlist|PLO-Ehm9gWUTkZ2iMrTL2b37PLwzkGFKFg|2020 Online course on East Caucasian languages (курс лекций, Лаборатория языковой конвергенции НИУ ВШЭ)|logo=1}}
* {{YouTube Playlist|PLO-Ehm9gWUTmSLqpbxpT1sGJf9X-Y2-aX|2021 Online course on East Caucasian languages (курс лекций, Лаборатория языковой конвергенции НИУ ВШЭ)|logo=1}}
{{ВС}}
{{Северокавказские языки}}
{{Нахско-дагестанские языки}}
{{Языковые семьи Евразии}}
{{Нахско-дагестанские народы}}
{{Избранная статья|Лингвистика}}
[[ОагӀат:Кавказа метташ]]
[[ОагӀат:Нахски-селий метташ]]
[[ОагӀат:Евразе метташ]]
bmiar7j4jetbh9qh5ab2b2skrg00iag
74518
74516
2026-06-20T09:49:10Z
Тоадархо
5207
74518
wikitext
text/x-wiki
{{Яз-группа
| название = Нахски-селий метташ
| прародина =
| таксон = дезал
| статус = массане тӀаийца
| ареал = {{RUS}}<br>{{*}} {{Флагификация|Дагестан}}<br>{{*}} {{Флагификация|Чечня}}<br>{{*}} {{Флагификация|Ингушетия}}<br>{{Флагификация|Грузия}}<br>{{Флагификация|Азербайджан}}<br>''иштта кхыйола регионаш а''
| число носителей = 2,6–4,3 млн саг
| исчезла =
| категория = [[Языки Евразии|Евразе метташ]]
| классификация = [[Кавказские языки|Кавказа метташ]] (шо-шоай ареалах)
| делится на = [[Аваро-андо-цезские языки|маӀарлой-Ӏандий-дидой]], [[Даргинские языки|доаргӀой]], [[Лезгинские языки|лаьзгий]], [[Нахские языки|нахски]] тоабаш; [[Лакский язык|гӀазгӀумкий]], [[Хиналугский язык|каьтший]] метташ)
| время распада = вай замал хьалха III-ча эзаршера чаккхе
| процент совпадений = 30—33 %
|карта=Northeast Caucasus languages map ru.svg}}
'''На́хски-селий метташ''' (иштта '''малхбоалехьарча Кавказа метташ'''{{Переход|Название}}) — [[Даькъасте]]н малхбоалехьарча даькъеи ([[ДаьгӀасте]]и, [[Нохчийче]]и, [[ГӀалгӀайче]]и), иштта цхьандаькъе [[ГӀозлойче]]и [[Гуржехье]]и, тайп-тайпарча мехка диаспорашкеи{{Переход|Распространение}} баьржа бола [[языковая семья|меттай дезал]]. Тайп-тайпарча Ӏилманхоша дагардечох, дезала метташ дувцаш 2,6—4,3 миллион саг ва. Царех цхьадараш дувцаш массехк бӀаь саг мара вац{{Переход|Численность}}.
Нахски-селий метташ вай замал хьалха III-гӀа эзаршу чакхдоаллача хана юкъарча тӀехметта тӀара дӀадекъаденнад. Уж долаш хиннача юкъа царна чӀоагӀа ӏоткъам баьб [[Иранские языки|хӀиранхойи]], [[Тюркские языки|тюркийи]] метташеи, иштта [[Арабский язык|ӏарбий меттои]], тӀаккха XX-ча бӏаьшера денз — [[Русский язык|эрсий]] метто а{{Переход|История}}. Нахски-селий дезалаш [[Макросемья|макродезалашка]] (кхыча [[Кавказские языки|Кавказа метташца]] а) вӏашагӏтохаш массехк гипотеза я, цхьабакъда массане тӀаийца́ яц царех цхьаккха а{{Переход|Связь с другими семьями и языками}}. Региона географеи товшхалеи белгалонаш бахьан долаш селий метташ шоайла цхьандаькъе къаьста долаш даьхад, цудухьа метташ чӀоагӀа дукха хьахиннад цига{{Переход|История}}. Цунца цхьана ДаьгӀасте [[многоязычие|дукха метташ хилар]] даьржа а хиннад — массехк мотт ховш хилар, царна юкъе кхыдола нахски-селий метташ а долаш{{Переход|Многоязычие}}. ДукхагIдола нахски-селий метташ [[Бесписьменные языки|йоазув доацаш]] да{{Переход|Письменности}}.
Дезала чухьанахьара генеалогецара классификации, метташкеи диалекташкеи декъари Ӏилман дискуссей предмет я. Эттача ӀадатагӀа, дезал ялх ткъовронах бекъ{{Переход|Классификаци}}. Нахски-селий метташ, кхычарца дусташ хилча, шортта [[Согласные|мукъаза оазаш]] хиларцеи, [[Фарингализация|къамарга чура]] алапаш хьадахар даьржа хиларцеи белгала да{{Переход|Фонологии фонетикаи}}. Грамматикагахьа дезала экама белгалонаш я хандеша аргументашта [[Эргативни строй|эргатива-абсолютива кодировани]] яри, дожарий ши система хилари (массаза хулараши, меттига дожараши), [[Именной класс|цӀера класса]] оагӀаташ хилари{{Переход|Морфология}}.
== ЦӀи ==
Нахски-селий меттаех иштта «Малхбоалехьарча Кавказа метташ» а оал. Лингвист хиннача [[Трубецкой, Николай Сергеевич|Николай Трубецкойс]] ший хана «нохчий-лаьзгий» метташ аьнна цӀи тиллача бакъахьа я царех а оалаш хиннад{{Sfn|Алексеев|1999|страницы=156}}.
«[[Селий метташ]]» яхача терминца [[Нахские языки|нахски]] ткъоврон мел доаца метташ чулоацаш йолча дезала чухьанахьа йолча юкъаралах цӀи йоаккха{{Sfn|БРЭ|2013}}{{Sfn|Коряков|2006|страницы=26}}{{Переход|Классификация}}. Хьалха «лаьзий метташ» оалар царех; [[Армянский язык|эрмалойи]], [[Азербайджанский язык|гӀозлойи]], [[Грузинский язык|гуржий]], [[Среднеперсидский язык|юкъерча фаьрсийи]] метташка селий белгалбеш «[[Лезгины|лаьзгий]]» [[этноним]]а гарга хинна дешаш леладеш хиннад{{Sfn|Алексеев|1999|страницы=156}}.
== Тахкара тархьар ==
Нахски-селий меттай дезал Ӏилманца кӀоарга тахкар XIX-ча бIаьшера [[Российская академия наук|Россе Iилмай академе]] лингвисташ болча [[Шифнер, Антон Антонович|Шифнер Антонеи]] [[Услар, Пётр Карлович|Услар Пётреи]] белхашца доладаьд. Дуккхача меттай грамматикех хьалхара материалаш кепатехай цар. из меттай дезал тохкаш доккха дакъа лингвист хиннача [[Дирр, Адольф|Дирр Адольфа]] а лаьцад XX-гӀа бIаьшу долалуш, 1904—1913-ча шерашка массехк метта грамматикаш кепатехай цо. ДаьгӀасте советий Iаьдал оттадаьчул тӀехьагӀа нахски-селий метташ тахкар дукхагӀа СССР-е дӀахьош хиннад. XX-гIча бIаьшера юкъе уж тохкаш бар [[Бокарёв, Анатолий Алексеевич|Бокарёв Анатолий]], [[Бокарёв, Евгений Алексеевич|Бокарёв Евгений]], [[Генко, Анатолий Несторович|Генко Анатолий]], [[Жирков, Лев Иванович|Жирков Лев]] мо бола Россе Iилманхойи, иштта [[Гудава, Того Евстафьевич|Гудава Того]], Джейранишвили Евгений, Имнайшвили Давид, [[Магомедбекова, Загидат Магомедовна|Магомедбекова ЗахӀидат]], [[Магометов, Александр Амарович|Магометов Александр]], [[Церцвадзе, Илья Иванович|Церцвадзе Илья]] санна бола гуржий ишкола Iилманхойи. Советий замалахьа лексикографе балхаши дошлоргаши дукхагӀа стандартагӀа долча литературан метташца деш хиннад{{Sfn|Ganenkov, Maisak|2021|p=92—94}}{{Sfn|Daniel, Lander|2011|p=149—150}}.
== Белгалдаккхар ==
=== Доашхамаш ===
{{Примечания|group=К}}
=== Бовхамаш ===
{{примечания}}
== Литература ==
* {{Статья|ссылка=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21571925/|ref=Balanovsky et al.|автор=Oleg Balanovsky, Khadizhat Dibirova, Anna Dybo, Oleg Mudrak, Svetlana Frolova|заглавие=Parallel evolution of genes and languages in the Caucasus region|год=2011|язык=en|издание=Molecular Biology and Evolution|месяц=10|том=28|выпуск=10|страницы=2905–2920|issn=1537-1719|doi=10.1093/molbev/msr126}}
* {{Статья|ref=van den Berg|автор=[[ван ден Берг, Хельма|Berg, H. van den]]|заглавие=The East Caucasian language family|ссылка=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0024384103001268|год=2005|язык=en|том=15|номер=1|страницы=147—190|издание=Lingua|issn=0024-3841|издательство=[[Elsevier]]|doi=10.1016/j.lingua.2003.06.004}}
* {{Статья|ref=Comrie|автор=[[Комри, Бернард|Comrie, Bernard]]|заглавие=Linguistic Diversity in the Caucasus|год=2008|язык=en|издание=Annual Review of Anthropology|номер=37|страницы=131—143|издательство=[[Annual Reviews]]|issn=0084-6570|doi=10.1146/annurev.anthro.35.081705.123248}}
* {{Статья|ref=Chirikba|автор=[[Чирикба, Вячеслав Андреевич|Chirikba, Viacheslav]]|заглавие=The problem of the Caucasian Sprachbund|год=2008|ответственный=Pieter Muysken (ed.)|язык=en|издание=From Linguistic Areas to Areal Linguistics|издательство=''{{нп5|John Benjamins|John Benjamins|en|John Benjamins Publishing Company}}''|тип=сборник|pages=25—94|isbn=978 90 272 3100 0}}
* {{Статья|ссылка=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110220261.125/html|ref=Daniel, Lander|автор=Daniel, Michael & [[Ландер, Юрий Александрович|Lander, Yuri]]|заглавие=The Caucasian languages|год=2011|ответственный=B. Kortmann & J. Auwera (eds.)|язык=en|место=Berlin, Boston|издание=The Languages and Linguistics of Europe: A Comprehensive Guide|издательство=[[Mouton de Gruyter|De Gruyter Mouton]]|pages=125—158|doi=10.1515/9783110220261.125}}
* {{Статья|ссылка=https://publications.hse.ru/chapters/76555100|ref=Daniel, Ganenkov|автор=Daniel Michael, Ganenkov Dmitry|заглавие=Case marking in Daghestanian: limits of elaboration|год=2012|ответственный=Malchukov A., Spencer A.|язык=en|место=Oxf.|издание=The Oxford Handbook of Case|isbn=978-0-19-920647-6|издательство=[[OUP]]|doi=10.1093/oxfordhb/9780199206476.001.0001}}
* {{Статья|ссылка=https://muse.jhu.edu/article/806347|ref=Daniel et al.|автор=Michael Daniel, Ilia Chechuro, Samira Verhees, [[Добрушина, Нина Роландовна|Nina Dobrushina]]|заглавие=Lingua francas as lexical donors: Evidence from Daghestan|год=2021|язык=en|издание=Language|том=97|выпуск=3|pages=520—560|issn=1535-0665|doi=10.1353/lan.2021.0046}}
* {{статья|автор=Ganenkov D., Maisak T.|заглавие=Nakh-Dagestanian Languages|ссылка=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780190690694.001.0001/oxfordhb-9780190690694-e-4|язык=en|автор издания={{нп5|Полински, Мария|Maria Polinsky|en|Maria Polinsky}} (ed.)|издание=The Oxford Handbook of Languages of the Caucasus|тип=|место=Oxf.|издательство=Oxford University Press|год=2021|том=|выпуск=|страницы=|doi=10.1093/oxfordhb/9780190690694.013.4|ref=Ganenkov, Maisak}}
* {{Статья|ссылка=https://www.nature.com/articles/jhg2015132|ref=Karafet et al.|автор=Tatiana M. Karafet, Kazima B. Bulayeva, Johanna Nichols, Oleg A. Bulayev, Farida Gurgenova|заглавие=Coevolution of genes and languages and high levels of population structure among the highland populations of Daghestan|год=2016|язык=en|издание=Journal of Human Genetics|месяц=3|том=61|выпуск=3|страницы=181–191|issn=1435-232X|doi=10.1038/jhg.2015.132}}
* {{Статья|ссылка=https://www.academia.edu/126825239|ref=Nichols|автор=[[Николс, Джоханна|Nichols, Johanna]]|заглавие=The East Caucasian homeland and dispersal: A preliminary model|год=2024|язык=en|ответственный=Ed. Florian Muehlfried|издание=Languages and cultures of the Caucasus: A Festschrift for Kevin Tuite|место=Wiesbaden|издательство=Reichert Verlag|страницы=57–71|doi=10.29091/9783752003048}}
* {{Статья|ссылка=https://www.ingentaconnect.com/content/jbp/hl/2008/00000035/f0020001/art00004|ref=Tuite|автор=Tuite, Kevin|заглавие=The Rise and Fall and Revival of the Ibero-Caucasian Hypothesis|год=2008|язык=en|издание=Historiographia Linguistica|месяц=03|число=01|том=35|выпуск=1—2|страницы=23–82|doi=10.1075/hl.35.1.05tui}}
* {{Статья|ref=Алексеев|автор=[[Алексеев, Михаил Егорович|Алексеев М. Е.]]|заглавие=Нахско-дагестанские языки|год=1999|место=М.|издательство=Academia|издание=Языки мира. Кавказские языки|isbn=978-5-874-44079-4|страницы=156—165|ссылка=https://iling-ran.ru/staff_only/langworld_proto/static/pdf_volumes/09_caucasian.pdf#page=158}}
* {{Книга|ref=Бокарев|автор=Бокарев Е. А.|заглавие=Введение в сравнительно-историческое изучение дагестанских языков|год=1961|место=Махачкала|страниц=99}}
* {{статья|автор=Добрушина Нина|заглавие=Многоязычие в Дагестане, или зачем человеку три языка|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/mnogoyazychie-v-dagestane-ili-zachem-cheloveku-tri-yazyka|издание=[[Социологический журнал]]|год=2007|выпуск=1|страницы=103—127|issn=1562-2495|место=М.|издательство=[[Институт социологии РАН]]|ref=Добрушина}}
* {{статья|автор=Добрушина Нина|заглавие=Многоязычие в Дагестане конца XIX – начала XX века: попытка количественной оценки|ссылка=https://publications.hse.ru/mirror/pubs/share/folder/onrvs7bb3n/direct/76607524|издание=[[Вопросы языкознания]]|год=2011|страницы=61—80|ref=Добрушина|место=М.|издательство=[[Институт русского языка имени В. В. Виноградова РАН|Институт русского языка им. В. В. Виноградова РАН]]|номер=4}}
* {{Книга|ref=Кибрик, Кодзасов|автор=[[Кибрик, Александр Евгеньевич|Кибрик А. Е.]], [[Кодзасов, Сандро Васильевич|Кодзасов С. В.]]|заглавие=Сопоставительное изучение дагестанских языков. Глагол|год=1988|место=М.|страниц=225|издательство=[[Издательство МГУ]]|isbn=5-211-00541-4|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01001397829}}
* {{Книга|ref=Кибрик, Кодзасов|автор=Кибрик А. Е., Кодзасов С. В.|заглавие=Сопоставительное изучение дагестанских языков. Имя. Фонетика|год=1990|место=М.|издательство=Издательство МГУ|страниц=366|isbn=5-211-01420-0}}
* {{Книга|ref=Коряков|автор=[[Коряков Ю. Б.]]|заглавие=Атлас кавказских языков|год=2006|место=М.|издательство=Пилигрим|страниц=76|isbn=5990077211}}
== ТӀатовжамаш ==
* {{БРЭ|автор=[[Майсак, Тимур Анатольевич|Майсак Т. А.]]|2=22|3=173|год=2013|ref=БРЭ|статья=Нахско-дагестанские языки|ссылка=https://old.bigenc.ru/linguistics/text/2252710|архив=https://web.archive.org/web/20230103204310/https://bigenc.ru/linguistics/text/2252710|архив дата=2023-01-03}}
* {{YouTube Playlist|PLO-Ehm9gWUTkZ2iMrTL2b37PLwzkGFKFg|2020 Online course on East Caucasian languages (курс лекций, Лаборатория языковой конвергенции НИУ ВШЭ)|logo=1}}
* {{YouTube Playlist|PLO-Ehm9gWUTmSLqpbxpT1sGJf9X-Y2-aX|2021 Online course on East Caucasian languages (курс лекций, Лаборатория языковой конвергенции НИУ ВШЭ)|logo=1}}
{{ВС}}
{{Северокавказские языки}}
{{Нахско-дагестанские языки}}
{{Языковые семьи Евразии}}
{{Нахско-дагестанские народы}}
{{Избранная статья|Лингвистика}}
[[ОагӀат:Кавказа метташ]]
[[ОагӀат:Нахски-селий метташ]]
[[ОагӀат:Евразе метташ]]
7uq8uu35xa3ilppi7a542askmxt1pla
Ло:Нахско-дагестанские народы
10
18782
74517
2026-06-20T09:43:50Z
Тоадархо
5207
[[Ло:Нахски-селий къамаш]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74517
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ло:Нахски-селий къамаш]]
pup8c3gtumwdwcwn2wpm263wpexk6my
Хиналугский язык
0
18783
74519
2026-06-20T09:51:09Z
Тоадархо
5207
[[Каьтший мотт]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74519
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Каьтший мотт]]
h594bihxcvf8ixlfxw2xj98ufh7hx4v
Ло:Флагификация/Дагестан
10
18784
74520
2026-06-20T09:53:16Z
Тоадархо
5207
[[Ло:Флагификация/ДаьгӀасте]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74520
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Ло:Флагификация/ДаьгӀасте]]
beewbsnd71nckbu2lq2ft8rpyerfklw
ГӀалгӀай Мехка паччахьалкхен архив
0
18785
74521
2026-06-20T09:54:42Z
Тоадархо
5207
[[ГӀалгӀай Мехка паччахьалкхен архива гӀулакх]] яхача оагӀонгахьа дӀасалостам
74521
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[ГӀалгӀай Мехка паччахьалкхен архива гӀулакх]]
o5i0iq4keg8hjlxinhk4udq3dw6wdvy
Ло:Motd/2026-06-20
10
18786
74522
2026-06-20T11:21:28Z
Frhdkazan
139
Керда оагIув: «Male Red-Winged Blackbird (Agelaius phoeniceus) Singing - John Heinz National Wildlife Refuge.webm»
74522
wikitext
text/x-wiki
Male Red-Winged Blackbird (Agelaius phoeniceus) Singing - John Heinz National Wildlife Refuge.webm
spc23h69smwoerl9ki5wjowvzeumpwt