Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 969 1114360 1082647 2026-04-18T20:45:39Z ThWiki1910 31363 1114360 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Albania | Lokala_nomo = Republika e Shqipërisë | Flago = Flag of Albania.svg | Blazono = Coat of arms of Albania.svg | Imajo_mapo = Europe location ALB.png | Chefurbo = [[Tirane]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:418495}} (2011)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Censusii Populsisë dhe Banesave - Population and Housing Census|url=https://web.archive.org/web/20170823071731/http://www.instat.gov.al/media/195838/11__tirane.pdf|vidita ye=8ma di januaro 2021}}</ref> | Precipua_urbo = [[Tirane]] | Oficala_lingui = [[Albaniana linguo|Albaniana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Albania | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Bajram Begaj]] | Nomo_listo_chefo_guverno = Listo pri chefministri di Albania | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Edi Rama]] | Surfaco = {{formatnum:28748}} | Rango_surfaco = 139 | Surfaco_aquo = 4,7 | Habitanti = {{formatnum:2876591}}<ref>{{Extera ligilo|titulo=Popullsia e Shqipërisë, 1 Janar 2017|editero=INSTAT |url=https://web.archive.org/web/20171014102732/http://www.instat.gov.al/al/themes/popullsia/publications/books/2017/popullsia-e-shqip%C3%ABris%C3%AB,-1-janar-2017.aspx |vidita ye=23ma di marto 2019}}</ref> | Rango_habitanti = 98 | Yaro = 2017 | Denseso di habitantaro = 111,1 | Reto_kodexo = .al | Nomo_himno = ''Hymni I Flamurit'' | Pekunio = [[Lek]] }} '''Albania''' ([[Albaniana linguo|Albaniane]] ''Shqipëri/Shqipëria'') esas lando jacanta an sudal Europa. Ol havas kom vicini [[Montenegro]] nord-weste, [[Kosovo]] (regiono neagnoskata da [[Serbia]] kom nedependanta) nord-este, [[Norda Makedonia]] este, e [[Grekia]] sude. Weste jacas la litoro di [[Adriatiko]]. Albania distas min kam 72 km de [[Italia]], tra l'Adriatiko. '''Bazala fakti pri Albania''' ==Historio == [[Arkivo:Apollonia,_Albania_(by_Pudelek)_-_Monument_of_Agonothetes.JPG|thumb|250px|left|Ruini di Apolonia.]] {{PA|Historio di Albania}} Greki unesmafoye mencionis [[Iliria]], regiono partale okupata dal teritorio di la nuna Albania, cirkume 3.000 aK. En 588 aK, Greki de [[Korfu]] e [[Korinto]] fondis l'urbo ''Apolonia'', qua havis prosperoza skolo pri [[filozofio]]. L'urbo divenis richa pro la komerco di [[sklaveso|sklavi]] e di [[asfalto]], produkturo qua uzesis por igar nepermeebla la ligno di la navokorpi. En 148 aK l'urbo divenis parto di la provinco [[Romana imperio|Romana]] ''[[Epirus Nova]]''. Dum la periodo dil [[Romana imperio]] la nuna teritorio di Albania dividesis inter provinci [[Dalmatia]], [[provinco Makedonia|Makedonia]] (precipue [[Epirus Nova]]) e Supra Moesia. La teritorio esis sub Romana e pose sub [[Bizancana Imperio|Bizancana]] dominaco til la [[7ma yarcento]], kande [[Populo slavo|Slavi]] enmigris vers la regiono. Albania divenis parto dil [[Unesma Bulgara Imperio]] dum la [[9ma yarcento]]. [[Arkivo:Sanjak_of_Albania_Map_1431-es.svg|thumb|250px|left|''Sanjak'' (provinco) di Albania en 1431.]] L'[[Otoman imperio|Otomani]] komencis konquestar la regiono dum la [[14ma yarcento]] e transformis ol en ''Sanjak'' (provinco). Dum la [[15ma yarcento]], de [[1443]] til [[1468]], [[Gjergj Kastrioti Skanderbeg]] konquestis la nedependo del Otoman imperio e divenis rejulo di parto di la nuna Albania, ma en [[1478]] l'Otomani rikonquestis komplete la regiono. Granda parto di la habitantaro adoptis Mohamedana [[religio]], e l'Albaniani esis la lasta populo Europana qua deziris separar su del Otoman imperio.<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|vidita ye=23ma di marto 2019|editero=Area Handbook of the US Library of Congres|titulo="NATIONAL AWAKENING AND THE BIRTH OF ALBANIA|url=http://motherearthtravel.com/albania/history-7.htm}}</ref> Tamen, dum la fino dil [[19ma yarcento]] eventis multa revolti kontre Turka dominaco. Albania nedependanteskis del Otoman imperio erste ye la [[28ma di novembro]] [[1912]]. Ol adoptis [[republiko]] kom sistemo di guvernerio en [[1920]]. En [[1928]] [[Ahmet Zogu]], lua unesma prezidanto, adoptis la rejala titulo [[Zog la 1ma]], e la lando divenis [[monarkio]]. En [[1939]], [[Italia]]ni invadis Albania ed okupis la lando til [[1943]], kande [[Germania|Germani]] remplasis li e restis ibe til oktobro [[1944]]. [[Nacionalismo|Nacionalista]] grupi, qui inkluzis [[komunismo|komunista]] partisani, kombatis unesme kontre l'Italiani e pose kontre Germani sen [[Soviet-Uniono|Sovietiana]] helpo. [[Enver Hoxha]], chefo dil Albaniana Partiso di Laboro (komunista) divenis chefo di la lando. Ilu federis su kun Sovietiani til [[1960]], ma ruptis ca federo kande [[Nikita Sergeyevich Hrushchyov|Nikita Hrushchyov]] denuncis la krimini di [[Iosif Vissarionovich Stalin|Stalin]]. Do, Hoxha federis su kun [[Popul-Republiko Chinia]]. Ye la [[11ma di aprilo]] [[1985]] Hoxha mortis. Lua sucedinto, [[Ramiz Alia]] pokope komencis politikala aperto. Dum marto [[1991]] organizesis libera elekti en Albania, e Ramiz Alia vinkis l'unesma prezidantala elekto. Tamen, generala striko koaktis la guvernerio abandonar [[komunismo|komunista rejimo]]. Ramiz Alia guvernis Albania til lua renunco, ye la [[3ma di aprilo]] [[1992]]. Nova elekti eventis, e [[Sali Berisha]] elektesis prezidanto. Ye la [[4ma di aprilo]] [[2009]] Albania membreskis [[NATO]]. ==Politiko == [[Arkivo:Tirana,_consiglio_dei_ministri,_02.JPG|thumb|320px|''Kryeministria'' laboreyo dil chefministro di Albania.]] [[Arkivo:Tirana_-_Albanian_National_Assembly_(by_Pudelek).jpg|thumb|left|320px|Parlamento di Albania.]] Albania esas [[parlamento|parlamentala]] [[republiko]]. La prezidanto esas la [[chefo di stato]] ed elektesas por 5-yara periodo da Nacional Asemblitaro. La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]], ilqua esas nun [[Edi Rama]]. La parlamento (''Kuvendi i Republikës së Shqipërisë'' - Nacional Asemblitaro di Albania) esas singlachambra kun adminime 140 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari, segun sistemo di listi di kandidati qui elaboresas dal partisi. La fundamenti dil elektala sistemo esas sekreta ed universala votado, segun l'artiklo 45ma de la konstituco Albaniana. [[Judiciala povo]] konsitas ek konstitucala korto, kasaco-korto, apelo-korti e distriktala korti. La membri dil konstitucala korto elektesas dal parlamento por admaxime 9-yara periodo. La nuna [[konstituco]] adoptesis ye la [[28ma di novembro]] [[1998]]. La bazo di Albaniana legaro esas Napoleonala kodexo, e la korti di la lando subdividesas en du tipi: administrala korti, e civila e kriminala korti. ==Geografio == [[Arkivo:2013-10-05_Valbona,_Albania_8265.jpg|thumb|320px|left|Tale nomizita "Albanian Alpi" esas prolonguro de la Dinarik Alpi, qui iras de Italia til Albania e Kosovo.]] [[Arkivo:Himarë-Albania6.JPG|thumb|right|320px|Litoro en [[Himarë]].]] Albania havas 172 km de [[frontiero|frontieri]] kun [[Montenegro]], 115 km kun [[Kosovo]],<ref>Kosovo ne agnoskesas kom nedependanta stato da [[Serbia]]. La Nacional Asemblo di Kosovo unlatere deklaris sua nedependo ye la 17ma di februaro 2008.</ref> 151 km kun [[Norda Makedonia]] e 282 km kun [[Grekia]]. Lua [[litoro]] esas longa de 487 km. [[Stretajo Oronto]] separas Albania de [[Italia]] ed esas larja de min kam 100 kilometri. La [[reliefo]] di la lando konsistas ek monti, kolini e mikra plana tereni. La maxim alta monto esas [[Golem Korab]], kun 2.754 metri de [[altitudo]], jacanta an tale nomizita "Albanian Alpi". La maxim longa [[fluvio]] di la lando esas [[fluvio Drin|Drin]], longa de 335 km. An la litoro la [[klimato]] esas Mediteraneala, kun mezavalora temperaturi di 7[[Celsius|°C]] dum [[vintro]] e 24°C dum [[somero]], kontre ke en montoza regioni la klimato esas kontinentala, kun mezavalora temperaturi di −1 °C dum vintro e 21,8 °C dum somero. La maxim alta [[temperaturo]] enrejistrata en la lando esis 43,89 °C, ye la 18ma di julio 1973 en [[Kuçovë]]. Existas 15 nacionala parki en Albania, 4 marshoza tereni prezervata, ed 1 rezerveyo di la [[biosfero]]. ==Politikala subdividuro == Segun la politikala subdividuro adoptita ye la 31ma di julio 2000, Albania subdividesas en 12 komtii (''Qark''), nomizita segun lia chef-urbi: {| width="80%" align="center" | | width="70%" style="vertical-align: top;" | * [[Komtio Berat|Berat]] * [[Komtio Dibër|Dibër]] * [[Komtio Durrës|Durrës]] * [[Komtio Elbasan|Elbasan]] * [[Komtio Fier|Fier]] * [[Komtio Gjirokastër|Gjirokastër]] * [[Komtio Korcë|Korcë]] * [[Komtio Kukës|Kukës]] * [[Komtio Lezhë|Lezhë]] * [[Komtio Shkodër|Shkodër]] * [[Komtio Tiranë|Tiranë]] * [[Komtio Vlorë|Vlorë]] | width="30%" style="vertical-align: top;" | [[Arkivo:AlbaniaNumberedPrefectures.png|thumb|right|150px|Regioni di Albania.]] |} ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Albania}} Albania duras esar povra lando kande komparata al altra Europana stati<ref>[https://web.archive.org/web/20091009185058/http://www.dfat.gov.au/geo/albania/country_brief.html Albania Country Brief] Department of Foreign Affairs and Trade (Australia)</ref>. Lua [[TNP]] po persono esas 26% del mezavaloro dil Europana Uniono en [[2010]].<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF "Albania's GDP per capita in PPS (2008)"]] eurostat.eu</ref> ==Demografio == [[Arkivo:Albanian_dialects.svg|thumb|280px|Dialekti dil [[Albaniana linguo|Albaniana]]]] [[Arkivo:Great_Mosque_of_Durres_2016_Albania.jpg|thumb|left|280px|La granda [[moskeo]] di [[Durrës]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Albania havis {{formatnum:3057220}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (82,6%) esas Albaniani. Greki esas 0,9%, altri esas 1%, e 15,5% esas sen specigo, segun la [[demografiala kontado]] di 2011.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/albania/|titulo=Albania - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=23ma di marto 2019|idiomo={{en}}}}</ref> La mezavalora evo dil Albaniana habitantaro esas 28,9 yari,<ref>[https://web.archive.org/web/20090303205559/http://www.instat.gov.al/graphics/doc/downloads/publikime/femrameshkuj2006.pdf Women, Men and shefit's in Albania 2006]</ref> yuna, kande komparata ad altra Europana landi. De [[1991]] til [[2004]] cirkume {{formatnum:900000}} Albaniani ekmigris, de qui cirkume {{formatnum:600000}} establisis su en [[Grekia]].<ref>[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=239 Albania:looking beyond borders]. Migration Policy Institute</ref> L'oficala linguo di la lando esas [[Albaniana linguo|Albaniana]], parolata da 98,8% de la habitantaro. Ol havas du precipua [[dialekto|dialekti]], ''Gheg'' e ''Tosk'', ed altra dialekti (''Arbanasi'', ''Arbëreshë'') parolata en vicina landi (Kroatia, Italia, edc). [[Greka linguo|La Greka]] parolesas da 0,5%; 0,6% parolis altra lingui, e 0,1% ne informis pri linguo en 2011.<ref name=CIA/> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas Islamo: 56,7% de la habitantaro. Katoliki Romana esas 10%, Ortodoxi esas 6,8%, ateisti esas 2,5%, ''[[Bektashismo|bektashi]]'' (religio qua originis de Sufismo) esas 2,1%, 5,7% praktikis altra religii e 16,2% ne mencionis religio.<ref name=CIA/> La maxim populoza urbo esas [[Tirane]]. Altra importanta urbi esas [[Durrës]] ed [[Elbasan]]. ==Kulturo == L'[[arto]], la tradicioni e la religio di Albania influesis da multa antiqua e mezepokala populi. L'influi di Bizancana ed Otomana imperii dum [[Mezepoko]] esas videbla en multa [[mozaiko|mozaiki]] ed arkitekturala verki en tota lando. Multa exempleri di anciena arkitekturo esas videbla en kasteli, ed en edifici komercala e religiala, en qui povas videsar l'evoluciono di arkitekturala tekniki. Dum la 19ma yarcento, l'arkitekturo influesis dal ''[[Art Nouveau]]'' e da Neoklasikismo, e dum la komenco dil 20ma yarcento, ol influesis da moderna stilo ariktekturala Italiana. Anke dum la 20ma yarcento, multa historiala e religiala edifici destruktesis dum la komunista rejimo. [[Arkivo:Meshari.jpg|thumb|250px|''Meshari''.]] [[Arkivo:Ismail Kadare v0.jpg|thumb|250px|left|[[Ismail Kadare]]]] ''Meshari'' ("la mesolibro") da [[Gjon Buzuku]] publikigita en [[1555]] judikesas kom la maxim anciena libro en [[Albaniana linguo]], ma existas evidentaji ke ca linguo ja skribesis dum la 14ma yarcento. Dum la [[19ma yarcento]] eventis "Albaniana rivivigo" kun influi de [[romantikismo]], e kelka skriptisti divenis notora en Albaniana [[literaturo]]: la romanisti [[Jeronim De Rada]] e [[Naim Frashëri]], e la poeti [[Ndre Mjeda]] e [[Andon Zako Çajupi]]. La maxim bone konocata nuntempa skriptisto en Albaniana linguo esas [[Ismail Kadare]]. Albania havas richa folklorala [[muziko]], ed ol esas parto di la nacional identeso. Ol havas influi Iliriana, Greka, Romana, Bizancana ed Otomana. Existas granda stilistikala diferi inter la muziko da le ''Gheg'' (qui habitas norde de la lando) e da le ''Tosk'' e le ''Labs'' (qui habitas sude di la lando). Pri la moderna muziko, ol recevis influi del Ocidentala [[rock]], [[hip hop]] e [[pop]]. Recente, kelk artisti naskinta en Albania, [[Kosovo]], od en la Albaniana diasporo ganis internaciona notoreso, exemple [[Silva Gunbardhi]], [[Bebe Rexha]], [[Action Bronson]] (artala nomo di '''Ariyan Arslani''') [[Elvana Gjata]] e [[Dua Lipa]]. ===Sporti === [[Arkivo:Kukes vs Elbasani.jpg|thumb|280px|Futbalo-partio en [[Kukës]], Albania.]] Albania partoprenis unesmafoye l'[[Olimpiala Ludi]] en [[Olimpiala Ludi en München, 1972|München, 1972]]. Ol ne partoprenis la Ludi de 1976 til 1988, ma itere partoprenis de 1992 til nun. En 2006 ol unesmafoye partoprenis la [[Vintrala Olimpiala Ludi]]. La lando nulatempe ganis medalii en la Ludi, ma lua atleti ordinare konkursas pri [[natado]], [[atletismo]], [[haltero-levo]], [[sporta pafado]] e luktado. De 1987 til nun la lando partoprenis en la Mediteranea Ludi, e lua atleti ganis entote 43 medalii, de qui 8 ora, de 1987 til 2013. Inter la maxim populara sporti esas [[futbalo]], [[haltero-levo]], [[basketbalo]], [[voleibalo]], [[teniso]], [[natado]], [[rugbio]] e [[gimnastiko]]. ==Noti e referi == {{reflist}} ==Extera ligili == {{Commonscat|Albania}} * [http://www.parlament.al/ Albaniana Parlamento] * [https://web.archive.org/web/20120716210958/http://www.president.al/english/pub/presidentet.asp Prezidanto di Albania] {{EU-stati}} {{Stati en Europa}} [[Kategorio:Albania| ]] d4vtvccdrlr1hvdyj0kkl50zsz2yd5j 0 975 1114361 1106138 2026-04-18T20:45:59Z ThWiki1910 31363 1114361 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Bulgaria | Lokala_nomo = Република България<br />Republika Balgariya | Flago = Flag of Bulgaria.svg | Blazono = Coat of arms of Bulgaria.svg | Imajo_mapo = EU location BUL.png | Chefurbo = [[Sofiya]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:1282171}} (2024) | Precipua_urbo = [[Sofiya]] | Oficala_lingui = [[Bulgara linguo|Bulgara]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Bulgaria | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Iliana Iotova]] | Nomo_listo_chefo_guverno = Listo pri chefministri di Bulgaria | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Dimitar Glavchev]] | Surfaco = {{formatnum:110993.6}} | Rango_surfaco = 105 | Surfaco_aquo = 2,16 | Habitanti = {{formatnum:6873253}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 107 | Yaro = 2022 | Denseso di habitantaro = 63,35 | Reto_kodexo = .bg | Nomo_himno = ''Mila Rodino'' | Pekunio = [[Euro]] (€) | Religii = [[kristanismo]] }} '''Bulgaria''' esas lando jacanta an sud-estal [[Europa]]. Ol havas kom vicini [[Rumania]] norde, [[Serbia]] e [[Norda Makedonia]] weste, e [[Grekia]] e [[Turkia]] sude. Este jacas [[Nigra maro]]. == Historio == {{PA|Historio di Bulgaria}} [[Arkivo:Old Europe.png|thumb|320px|left|Europana prehistorial kulturi cirkume 4000 yari aK.]] En la teritorio di nuna Bulgaria trovesis restaji da homi de [[Paleolitiko]], exemple animala osti kun signi skultita. La "kulturo Vinča" o Vincha esis la maxim anciena konocita qua existis en Europa, e habitis la regiono cirkume 5 mil o 6 mil yari ante Kristo. [[Trakia]]ni, un ek l'ancestri di la nuna Bulgari, habitis urbeti separita l'una di l'altra til ke lora rejulo [[Teres la 1ma]] unionis li cirkume 500 aK. Li submisesis da [[Alexandros la Magna]], e cirkume yaro 15, la regiono divenis provinco di [[Romana imperio]].<ref name=Delta>''Enciclopédia Delta Universal - Vol. 3.'' Editora Delta S.A. Rio de Janeiro, Brasil. Pag. 1529 til 1534</ref> [[Slavi]] establisis su en la regiono dum la [[6ma yarcento]], ed asimilis Trakiani. Cirkume la [[9ma yarcento]] la mixo inter Slavi e Bulgari kompleteskis. En 680 o 681, lora rejulo [[Asparukh di Bulgaria|Asparukh]] establisis l'[[Unesma Bulgara imperio]]. Dum la 8ma e la 9ma yarcenti, lua sucedinti plufortigis l'imperio. En 717, rejulo [[Tervel di Bulgaria|Tervel]] vinkis [[Arabia|Araba]] armeo kun 22.000 soldati. [[Krum de Bulgaria|Krum]], qua regnis depos 803 til 814, introduktis skribita legaro. En 864, Rejulo [[Boris la 1ma di Bulgaria|Boris la 1ma]] adoptis [[ortodoxa kristanismo]] kom religio, ed introduktis [[kirila alfabeto]]. Dum la regno di [[Simeon la 1ma di Bulgaria|Simeon la granda]], l'imperio atingis lua maxia vasteso. L'[[Anciena Bulgara linguo]] divenis ''lingua franca'' en estal Europa. Pos la morto di Simeon, l'imperio komencis febleskar. En 1014, [[Bizancana Imperio|Bizancan]] imperiestro [[Basil la 2ma di Bizanco|Basil la 2ma]] vinkis Bulgari en la batalio di Kleidion. En 1018, Bulgaria komplete enkorpigesis dal Bizancana imperio. [[Arkivo:20140621_Veliko_Tarnovo_002.jpg|thumb|320px|left|Murego de la fortreso ''Tsarevets'' en [[Veliko Tarnovo]], chef-urbo di la [[Duesma Bulgara imperio]].]] En 1185, Ivan Asen la 1ma e Petar la 4ma organizis revolto kontre Bizancani, e kreis la [[Duesma Bulgara imperio]], qua duris til [[1393]], kande [[Otoman imperio|Otomani]] kaptis lua chef-urbo, Tarnovo. En [[1396]] Otomani vinkis Bulgari ed okupis komplete lua teritorio. Dum yarcenti eventis revolti kontre Otoman okupeso, exemple en 1598, 1686 e 1689. Dum la [[19ma yarcento]], kom rezulto de la [[Rusa-Turka milito (1877-1878)]] e pose de la kontrato di Santa Stefan, establisesis autonoma princio en Bulgaria. La princio di Bulgaria nedependanteskis de [[Otoman imperio]] ye la [[22ma di septembro]] [[1908]]. Dum l'[[Unesma Balkana milito]] Bulgaria luktis kontre Otoman Imperio kun la helpo di [[Grekia]], [[Serbia]] e [[Montenegro]], ma dum la [[Duesma Balkana Milito]] ol luktis kune l'Otomani, e subisis ataki de lua ex-helpinti. Dum l'[[unesma mondomilito]] Bulgaria decidis luktar kune la [[Centrala potenti]], ed itere vinkesis e perdis teritorii. Entote 87.500 Bulgara soldati mortis dum la milito. Plua kam 230.000 personi enmigris vers Bulgaria kom rezulto de la militi,<ref name="Mintchev 1999 124">{{Extera ligilo|titulo= External Migration in Bulgaria |surnomo=Mintchev |nomo=Vesselin |url=https://web.archive.org/web/20130117012418/http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=473FBAEF-623D-4ADA-903A-17241B78BDDB |editero=South-East Europe Review |vidita ye=8ma di mayo 2013 |publikigita ye=oktobro 1999 |pagini=124}}</ref> e kreis plusa problemi por l'ekonomio di la lando. Sociala e politikala konflikti duris pos la militi, e stimulis lora caro [[Boris la 3ma di Bulgaria|Boris la 3ma]] implantacar autoritatoza rejimo. En [[1940]] [[Nacional-Socialista Germania]] ed [[Italia]] koaktis [[Rumania]] cedar la sudo di [[Dobrudja]] a Bulgaria. La lando divenis bazo por naziista operaci en [[Balkani]] kontre [[Soviet-Uniono]].<ref name=Delta/> Kambie, Germania permisis Bulgaria okupar granda parto di [[Makedonia]] de [[Yugoslavia]] e de [[Grekia]].<ref name=Delta/> Bulgaria deklaris milito kontre [[Usa]] e [[Soviet-Uniono]] en [[1941]]. Lora rejulo [[Boris la 3ma di Bulgaria|Boris la 3ma]] mortis mistikale en [[1943]], e lua 6-yar evinta filiulo Simeon divenis [[Simeon la 2ma di Bulgaria]]. Ye la [[5ma di septembro]] [[1944]] Soviet-Uniono deklaris milito kontre Bulgaria, e vinkis ol ye la [[10ma di septembro]] sam yaro. La komunista rejimo komencis kande la [[monarkio]] abolisesis e la [[republiko]] instalesis, pos elekto en septembro 1944.<ref name=Delta/> Ye la [[15ma di septembro]] [[1946]] instalesis [[komunismo|komunista]] diktatoreso e, gradope, komunisti simpatiinda a Soviet-Uniono remplasis nacionalisti en la guvernerio. En [[1950]] [[Vulko Chervenkov]], simpatiinda a [[Iosif Vissarionovich Stalin|Iosif Stalin]], divenis chefministro.<ref name=Delta/> De [[1946]] til [[1990]] Bulgaria esis [[socialismo|socialista]] stato. En [[julio]] [[1990]] eventis unesma libera elekti pos la fino di [[komunismo|komunista rejimo]]. La partiso Socialista, qua sucedis la partiso komunista, ganis la povo. En julio [[1991]] la lando adoptis lua nuna [[konstituco]] qua institucis l'ofico di [[chefministro]]. En [[2004]] la lando membreskis [[NATO]], ed en [[2007]] ol divenis membro dil [[Europana Uniono]]. == Politiko == [[Arkivo:P7120045.JPG|thumb|250px|Konsilistaro di Ministri di Bulgaria.]] [[Arkivo:National_Assembly_of_Bulgaria_Sofia_TB.jpg|thumb|250px|left|Parlamento di Bulgaria.]] {{PA|Listo pri prezidanti di Bulgaria}} Bulgaria esas [[parlamentala republiko]]. La [[chefo di stato]] esas la prezidanto, qua elektesas dal populo por kin-yara periodo. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua ordinare reprezentas la partiso qua havas la majoritato de la membri dil parlamento. La [[parlamento]] (''Narodno Sabranie'', Народно събрание) establisesis en [[1879]]. Ol konsistas ek unika chambro kun 240 membri, qui elektesas dal populo por 4-yara periodo. [[Judiciala povo]] konsistas ek regionala korti, distriktala korti ed apelo-korti, e la Supra korto. Anke existas militala korti, la Supra Administrala Korto e la Supra Konstitucala Korto, qua analizas kad ula lego konfliktas o ne kun la [[konstituco]] e, se to eventas, deklaras ol kom kontrekonstituca. La nuna konstituco di Bulgaria adoptesis ye la [[12ma di julio]] [[1991]]. == Geografio == [[Arkivo:Bulgarien EN.png|thumb|250px|Topografiala mapo di Bulgaria.]] [[Arkivo:The_Village_Of_Beden_2.jpg|250px|left|thumb|[[Autuno]] che la monti [[Rodopi]].]] Cirkume 30% de Bulgariana teritorio esas plana, dum ke alta planaji e kolini esas 41% de lua teritorio.<ref>[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0072) Topography] Library of Congress</ref> Bulgaria havas importanta jaceyi di [[bauxito]], [[kupro]], [[zinko]], [[bismuto]] e [[mangano]]. [[Danubio]] esas la precipua fluvio di la lando. L'altra fluvii ordinare esas kurta - la maxim longa esas Iskar, kun 368 km. Lua maxim alta monto esas Musala, kun {{formatnum:2925}} metri di [[altitudo]]. Bulgaria havas du montari: en la centro di la lando jacas [[Balkani]], ed en la sudo, [[Rodopi]]. La dominacanta [[klimato]] esas [[oceanala klimato|oceanala]], kun kolda vintri e varma someri. La mezavalora [[temperaturo]] di la lando esas 10,6°C, e varias de -2,9°C en la maxim alta monto di la lando, Musala, til 13,9°C che l'urbeto Sandanski, an la valo Struma. La maxim alta [[temperaturo]] de la historio di Bulgaria, 45,2 °C, mezuresis en 1916 che l'urbo Sadovo, dum ke la minima mezuresis en 1947 che Tran: -38,3 °C. Balkani modifikas la klimato norde de la lando, qua esas plu kolda kam lua sudo. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Bulgaria}} Bulgaria havas ekonomio di [[libera merkato]] kun importanta [[industrio|industrii]], importanta privata sektoro, e kelka strategiala kompanii kontrolata dal stato. L'ekonomio di la lando kreskis rapide dum recenta yari, malgre ke ol havas un ek la min granda TNP per persono de l'[[Europana Uniono]]. Ye la 1ma di januaro 2026, la lando adoptis [[Euro]] kom monetaro. == Demografio == [[Arkivo:Bulgaria-demography.png|thumb|320px|Demografiala evoluciono di Bulgaria, de 1961 til 2009.]] [[Arkivo:Saints Peter and Paul Church - Sofia.jpg|thumb|left|320px|Kirko di Santa Petrus e Santa Paulus, en Sofiya.]] Ante 1946, granda parto di Bulgariara habitantaro habitis povra rurala zoni. Pos ke komunisti asumis la povo, li expansis l'[[industrio]], e konseque granda parto de la habitantaro transferis su al urbi.<ref name=Delta/> Nun, 72,5% ek la habitantaro rezidas en urbi.<ref>[http://www.nsi.bg/EPDOCS/Census2011final.pdf Kontado 2011]</ref> Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2022, Bulgaria havis {{formatnum:6873253}} habitanti. Segun la [[demografiala kontado]] di 2011, la maxim multa (76,9%) esas Bulgari. Turki esas 8%, Romani ([[Cigano|Cigani]]) esas 4,4%, Rusi, Armeniani ed altra etnii esas 0,7%. Ne konocesas l'etnio di 10% de la habitantaro.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/#people-and-society |titulo=Bulgaria - The World Factbook|vidita ye=22ma di mayo 2022|idiomo={{en}}}}</ref> Cirkume 76,4% de la habitantaro rezidas en urbi.<ref name=CIA/> De la yari 1990 til nun la habitantaro diminutabas durante, e la lando konfrontas demografiala krizo.<ref>[http://www.novinite.com/view_news.php?id=112069 UN:Bulgaria faces demographic crisis over aging population] Novinite.com</ref> La fertileso-procento totala esas 1,56 filii po muliero, min kam la remplasigo-procento, quo esas 2,1 filiulo po muliero en fertila evo. L'oficala linguo di la lando esas [[Bulgara linguo|Bulgara]], oficala e parolata da 76,8% de la habitantaro. La [[Turka linguo|Turka]] parolesas da 8,2%, Romani parolesas da 3,8%, altra lingui parolesas da 0,7%, e ne konocesas la linguo parolata da 10,5% de la habitantaro en 2011.<ref name=CIA/> Segun la sama statistiki, la maxim praktikata religio en Bulgaria esas [[Ortodoxa kristanismo]], por 59,4% de la habitantaro. Mohamedani esas 7,8%, altri (inkluzite katoliki, Protestanti, Armeniana kristani e Judi) esas 1,7%. Ne existas informo pri religio por 27,4% de la habitantaro, e 3,7% praktikas nula religio.<ref name=CIA/> Existas {{formatnum:150000}} til {{formatnum:200000}} [[Mohamedana Bulgari]] en Bulgaria. Segun statistiki de 2015, 98,4% de la habitantaro evanta 15 yari o pluse savas lektar e skribar.<ref name=CIA/> {{10 maxim grand urbi | regiono= Bulgaria | dato= 2011 | nomo1 = Sofiya | hab1 = 1204685 | nomo2 = Plovdiv | hab2 = 338153 | nomo3 = Varna | hab3 = 334870 | nomo4 = Burgas | hab4 = 200271 | nomo5 = Ruse | hab5 = 149642 | nomo6 = Stara Zagora | hab6 = 138272 | nomo7 = Pleven | hab7 = 106954 | nomo8 = Sliven | hab8 = 91620 | nomo9 = Dobrich | hab9 = 91030 | nomo10 = Shumen | hab10= 80855 | imajo1 = Sofia_skyline.jpg | imajo2 = Sofia_skyline.jpg | fonto= <ref name="Kontado">{{Extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20101113165731/http://www.nsi.bg/otrasalen.php?otr=53&a1=1583&a2=1584&a3=1588 |titulo= Bulgarian National Statistical Institute - POPULATION BY TOWNS AND SEX AS OF 31.12.2010|vidita ye= 16ma di aprilo 2019 |autoro=Nacionala Institucuro pri Statistiko di Bulgaria}}</ref> }} == Kulturo == [[Arkivo:Bulgarian_Girls_02.jpg|thumb|250px|Tradicionala danso Bulgara.]] [[Arkivo:Peio_Yavorov.jpeg|thumb|left|180px|[[Peyo Yavorov]]]] La [[kulturo]] di Bulgaria mixas influi Trakiana, Greka (antiqua), Kelta, Romana, Vizigota, Ostrogota, Slava, Vikinga e Bulgara. La pazi de lua folklorala dansi esas komplexa ed ordinare dansesas per cirklara o lineara formacuri, ma kelka dansi exekutesas da singla dansero o pari di danseri. Bulgariana [[literaturo]] komencis en [[9ma yarcento]] dum l'[[Unesma Bulgara imperio]], pos la kreo di [[kirila alfabeto]]. Exemplo pri moderna Bulgariana skriptisti esas la poeto [[Peyo Yavorov]] (1878 til 1914), [[Geo Milev]], [[Dimcho Debelyanov]], [[Dimitar Dimov]] ed [[Elias Canetti]], qua ganis [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio en literaturo]] en [[1981]].<ref>{{Citez jurnalo od edituro |surnomo=Lorenz |nomo=Dagmar C.G. |titulo= Elias Canetti |volume=1.4.1 |url=http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=725 |issn=1747-678X |editero=Literary Encyclopedia |publikigita ye=17ma di aprilo 2004}}</ref> [[Folkloro|Folklorala]] [[muziko]] varias segun la regiono di la lando, ed inspiris moderna muzikisti, exemple [[George Harrison]] e [[Kate Bush]]. [[Kantado]] developesis dum [[Mezepoko]] kun [[Bizancana Imperio|Bizancan]] influo. [[Yoan Kukuzel]] (c. 1280 til 1360) skribis kelk ek l'unesma muziki en la Bulgara.<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Lang|nomo=David Marshall |titulo= The Bulgarians: From Pagan Times to the Ottoman Conquest |editero= Westview Press|pagini=145|publikigita ye=1976|isbn=978-0-89158-530-5 |citajo=John Kukuzel, the eminent Bulgarian/born reformer of Byzantine music.}}</ref> La moderna klasika muziko komencis kun [[Emanuil Manolov]], qua kompozis l'unesma [[opero]] en Bulgara, en 1890. [[Pancho Vladigerov]] e [[Petko Staynov]] pose kompozis simfonii, [[baleto|baleti]] ed operi, e la kantisti [[Ghena Dimitrova]], Boris Christoff, Ljuba Welitsch e Nicolai Ghiaurov divenis mondale famoza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1491905/Ghena-Dimitrova.html |titulo= Obituary: Ghena Dimitrova|newspaper=The Telegraph|publikigita ye=13ma di junio 2005 |vidita ye= 20ma di decembro 2011}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-boris-christoff-1494547.html |titulo= Obituary: Boris Christoff|newspaper=The Independent |publikigita ye=29ma di junio 1993 |vidita ye= 20ma di decembro 2011 |nomo=Elizabeth |surnomo=Forbes}}</ref><ref>{{Extera ligilo |url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-ljuba-welitsch-5601321.html |titulo= Obituary: Ljuba Welitsch|newspaper= The Independent |publikigita ye=9ma di septembro 1996 |vidita ye= 4ma di oktobro 2018 |nomo=Elizabeth |surnomo=Forbes}}</ref><ref>{{Extera ligilo|titulo= Boris Christoff, Bass, Dies at 79; Esteemed for His Boris Godunov |url=https://www.nytimes.com/1993/06/29/obituaries/boris-christoff-bass-dies-at-79-esteemed-for-his-boris-godunov.html |publikigita ye=29ma di junio 1993|editero=The New York Times|vidita ye= 20ma di decembro 2011 |nomo=Allan |surnomo=Kozinn}}</ref> Pri moderna muziko, la jenri [[pop]], ''chalga'' (pop-folk) e la mixo chalga-folk divenis populara en la lando. Kelk artisti de ta jenri obtenis granda suceso lokale o mem internacione, exemple [[Galena (kantistino)|Galena]], [[Anelia]], [[Malina Stancheva]], [[Teodora Andreeva]] (artala nomo ''Andrea''), [[Kamelia Veskova]], [[Mihaela Fileva]] edc. === Sporto === [[Arkivo:Grigor Dimitrov 3, Aegon Championships, London, UK - Diliff.jpg|thumb|250px|[[Grigor Dimitrov]]]] Bulgaria aparis unesmafoye dum la moderna [[Olimpiala Ludi]] en 1896, kande la gimnastikisto Charles Champaud konkursis por la lando. Til nun, Bulgarian atleti ganis 52 ora, 89 arjenta e 83 bronza medalii Olimpiala. [[Halterlevo]] esas importanta Olimpiala sporto en la lando, ed anke Greka-Romana luktado, [[boxo]], [[gimnastiko]], [[voleibalo]] e [[teniso]]. [[Grigor Dimitrov]] divenis l'unesma Bulgara tenisisto inter la ''Top 3'' de la mondo. [[Futbalo]] esas la maxim populara [[sporto]] en Bulgaria. La maxim konocata Bulgara futbalisto esas [[Hristo Stoichkov]]. == Referi == {{reflist}} {{Commons|Kategorio:Bulgaria|Bulgaria}} == Extera ligili == * [http://www.president.bg prezidanto di Bulgaria] * [https://web.archive.org/web/20110210182313/http://www.government.bg/ Guvernerio di Bulgaria] {{EU-stati}} {{Stati en Europa}} [[Kategorio:Bulgaria|*]] 7sjx7gbhb3okrelbt8gnnd2nkegc783 0 1048 1114348 1103987 2026-04-18T20:31:05Z Idisto 28999 /* Naski */Inform-adjunto 1114348 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1943''' (MCMXLIII per Romala algarismi) esis ordinara yaro komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 943ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 43ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 4ma yaro di la [[yari 1940a]]. ==Eventi == ===Mondo === * [[Duesma mondomilito#1943|Duesma mondommilito]] duras. [[Federiti de la duesma mondomilito|Federiti]] vinkas importanta batalii kontre l'Axo en [[Batalio di Kursk|Kursk]], [[invado di Sicilia dum la duesma mondomilito|Sicilia]] ed en [[invado di Italia dal Federiti|kontinental Italia]], e che Pacifiko. [[Benito Mussolini]] fugas a la nordo di Italia e fondas tale nomizita [[Republiko Sociala Italiana]], konocata kom ''Repubblica di Salò''. Samatempe, la nova guvernerio Italiana deklaras milito kontre [[Naziista Germania]]. ===[[Europa]] === * [[27ma di januaro]] - Usana bombardoavioni [[Boeing B-17|B-17]] e [[Consolidated B-24 Liberator|B-24]] lansas l'unesma atako kontre [[doko|doki]] uzata por fabrikar [[submara navo|submara navi]] en [[Wilhelmshaven]], [[Naziista Germania]]. To esas l'unesma bombardo Usana kontre Germana teritorio. * [[2ma di februaro]] - Duesma mondomilito: exhaustinta trupi Germana kapitulacas apud [[Stalingrad]], [[Sovietia]]. * [[16ma di februaro]] - Duesma mondomilito: [[Sovietia|Sovietiani]] rikonquestas [[Harkiv]]. * [[16ma di aprilo]] - Suisa kemiisto [[Albert Hoffmann]] deskovras l'efekti di [[LSD]]. * [[19ma di aprilo]] - [[Holokausto]]: revolto dal [[judo|Judi]] en la [[ghetto]] di [[Warszawa]] komencas. * [[17ma di mayo]] - [[Duesma mondomilito]], [[operaco Chastise]]: [[aviono|avioni]] de [[Unionita Rejio]] atakas [[digo|digi]] en la fluvii Eder e [[Ruhr]]. To efektigas granda inundado qua produktas 1000 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.warhistoryonline.com/war-articles/operation-chastise-dambusters.html |titulo=Operation Chastise: The Dambusters of WWII Explored in a New Documentary|editero=War History Online|vidita ye=4ma di aprilo 2020|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[4ma di julio]] til la [[23ma di agosto]] - Duesma mondomilito: Eventas la [[batalio di Kursk]], la maxim granda batalio inter [[militala tanko|militala tanki]] de la historio. Sovietiani vinkas ed informas ke li kaptis 1.500 [[tanko|tanki]] e 3.700 aeroplani de Germana trupi. Germania probable perdis {{formatnum:170000}} soldati.<ref>Zetterling/Frankson Kursk 1943 pagini 117, 116 e noto di fino 18. De julio til agosto on evaluas posible {{formatnum:203000}} morti (Germani e Sovietiani)</ref> * [[9ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: dum la nokto ca dio, westala federiti komencas [[invado di Sicilia dum la duesma mondomilito|invadar Sicilia]]. * [[24ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Unionita Rejio|Britaniana]], [[Kanada]]na e [[Usa]]na aeroplani komencas intensa ataki kontre [[Hamburg]], [[Germania]], qui produktos plua kam {{formatnum:30000}} morti. * [[25ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Benito Mussolini]] renuncas. * [[27ma di julio]] - [[Duesma mondomilito]]: Eventas fairala burasko en [[Hamburg]], pro aerala bombardo da [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala Federiti]]. * [[17ma di agosto]] - [[Operaco Husky]]: Westala Federiti kaptas [[Sicilia]]. * [[28ma di agosto]] - Duesma mondomilito: komencas generala [[striko]] en [[Dania]] kontre Germana okupado. * [[3ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] invadas [[Italia]]. * [[11ma di septembro]] - Duesma mondomilito: [[Naziista Germania|Germana]] trupi okupas [[Korsika]] e [[Kosovo]]. * [[23ma di septembro]] - [[Italiana Sociala Republiko]], konocata kom ''Repubblica di Salò'' establisesas.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.ilpost.it/2013/09/23/repubblica-di-salo/ |titulo=La nascita della Repubblica di Salò|idiomo={{it}}|editero=Il Post|publikigita ye=23ma di septembro 2013|vidita ye=12ma di agosto 2016}}</ref> * [[13ma di oktobro]] - Italia deklaras milito kontre [[nacional-socialista Germania]]. * [[25ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Josip Broz Tito]] liberigas [[Bosnia e Herzegovina]] de nacional-socialista okupeso. * [[29ma di novembro]] - Demokrata Uniono di [[Yugoslavia]] fondesas en Jajce. * [[30ma di novembro]] - [[Duesma mondomilito]]: Eventas la [[konfero di Tehran]]. [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin Roosevelt]] ([[Usa]]), [[Winston Churchill]] ([[Unionita Rejio]]) e [[Iosif Vissarionovich Stalin|Iosif Stalin]] ([[Sovietia]]) decidas atakar [[Naziista Germania|Germana]] armeo en [[Normandia]] * [[4ma di decembro]] - [[Josip Broz Tito]] proklamas provizora [[Yugoslavia]]na guvernerio en exilo. ===[[Azia]] === * [[16ma di januaro]] - [[Irak]] deklaras milito kontre l'Axo. * [[9ma di februaro]] - Duesma mondomilito: finas oficale la [[batalio di Guadalcanal]], pos retreto di lasta Japoniana trupi du dii ante. * [[13ma di septembro]] - [[Chiang Kai-shek]] elektesas prezidanto di [[Republiko Chinia (1912-1949)|Chinia]]. * [[22ma di novembro]] - [[Libano]] divenas nedependanta de [[Francia]]. ===[[Afrika]] === * [[23ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] konquestas [[Tripoli]], lasta Italiana urbo en Nord-[[Afrika]]. ===[[Sud-Amerika]] === * [[1ma di marto]] - [[Juan José de Amézaga]] divenas prezidanto di [[Uruguay]]. * [[7ma di aprilo]] - [[Bolivia]] deklaras milito kontre l'[[Axo Roma-Berlin-Tokio]]. * [[26ma di novembro]] - [[Kolumbia]] deklaras milito kontre l'Axo. ===[[Oceania]] === * [[15ma di januaro]] - [[Duesma mondomilito]]: Usani ekpulsas [[Japonian imperio|Japoniani]] de [[Guadalcanal]]. * [[5ma di oktobro]] - Duesma mondomilito: Sucesoza atako da [[Usa]]n avioni kontre [[Japonia]]ni che [[insulo Wake]]. ==Naski == * [[1ma di januaro]] - [[John Bourne]], Britaniana piktisto * [[14ma di januaro]] - [[Ralph Marvin Steinman]], Kanadana biologiisto, Nobel-laureato (m. 2011) [[Arkivo:René_Préval_on_March_31,_2010.jpg|thumb|130px|[[René Préval]]]] * [[17ma di januaro]] - [[René Préval]], prezidanto e chefministro di Haiti (m. 2017) * [[19ma di januaro]] - [[Larry Clark]], Usana fotografisto e cinematografisto * [[19ma di januaro]] - [[Janis Joplin]], Usana kantistino (m. 1970) * [[20ma di januaro]] - [[Armando Emílio Guebuza]], prezidanto di Mozambik * [[22ma di januaro]] - [[Marília Pêra]], Brazilian aktorino (m. 2015) * [[3ma di februaro]] - [[Dennis Edwards]], Usana kantisto e muzikisto ([[The Temptations]]) (m. 2018) * [[5ma di februaro]] - [[Michael Mann]], Usana filmifisto * [[9ma di februaro]] - [[Joseph E. Stiglitz]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato * [[9ma di februaro]] - [[Joe Pesci]], Usan aktoro * [[19ma di februaro]] - [[Richard Timothy Hunt]], Britaniana biokemiisto, Nobel-laureato * [[22ma di februaro]] - [[Horst Köhler]], prezidanto di Germania * [[24ma di februaro]] - [[Pablo Milanés]], Kubana muzikisto [[Arkivo:George Harrison 1974 (cropped).jpg|thumb|130px|[[George Harrison]]]] * [[25ma di februaro]] - [[George Harrison]], Britaniana gitaristo ([[The Beatles]]) (m. 2001) * [[26ma di februaro]] - [[Kazimira Prunskienė]], chefministro di Lituania * [[4ma di marto]] - [[Lucio Dalla]], Italiana kantisto, kompozisto, muzikisto ed aktoro (m. 2012) * [[6ma di marto]] - [[Bobby Fischer]], Usana shakoludisto (m. 2008) * [[17ma di marto]] - [[Bakili Muluzi]], prezidanto di Malawi * [[19ma di marto]] - [[Mario José Molina]], Mexikiana kemiisto, Nobel-laureato * 19ma di marto - [[Mario Monti]], chefministro di Italia<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/Mario-Monti |titulo=Mario Monti{{!}}Biography|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}|vidita ye=15ma di februaro 2023}}</ref> * [[22ma di marto]] - [[George Benson]], Usana muzikisto e kantisto * [[23ma di marto]] - [[Nils-Aslak Valkeapää]], Finlandana skriptisto e muzikisto (m. 2001) [[Arkivo:British Prime Minister John Major, in the Terme Hotel on Ilidza Compound in Sarajevo, Bosnia and Herzegovina, during Operation JOINT ENDEAVOR.jpg|thumb|130px|[[John Major]]]] * [[29ma di marto]] - [[John Major]], chefministro di Unionita Rejio<ref>{{extera ligilo|url=https://www.britannica.com/biography/John-Major |titulo=John Major{{!}}Biography|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[29ma di marto]] - [[Eric Idle]], Britanian aktoro * [[4ma di aprilo]] - [[Howardena Pindell]], Usana piktistino * [[10ma di aprilo]] - [[Tömöriyn Artag]], Mongoliana luktisto (m. 1993) * 10ma di aprilo - [[Włodzimierz Schmidt]], Polona shakoludisto (m. 2023) * [[15ma di aprilo]] - [[Robert Joseph Lefkowitz]], Usana kemiisto, Nobel-laureato * [[23ma di aprilo]] - [[Frans Koppelaar]], Nederlandana piktisto * 23ma di aprilo - [[Danzandarjaagiyn Sereeter]], Mongoliana luktisto * [[30ma di aprilo]] - [[Frederick Chiluba]], prezidanto di Zambia (m. 2011) [[Arkivo:Michael Palin (46317977182) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Michael Palin]]]] * [[5ma di mayo]] - [[Michael Palin]], Britanian aktoro * [[6ma di mayo]] - [[Andreas Baader]], Germana teroristo, fondinto dil grupo [[Rote Armee Fraktion]] (m. 1977) * [[10ma di mayo]] - [[Liu Chao-shiuan]], prezidanto di Republiko Chinia * [[13ma di mayo]] - [[Kurt Trampedach]], Dana piktisto (m. 2013) * [[14ma di mayo]] - [[Ólafur Ragnar Grímsson]], prezidanto di Islando * [[16ma di mayo]] - [[Wieteke van Dort]], Nederlandana kantisto ed aktoro (m. 2024) * [[17ma di mayo]] - [[Tuanku Syed Sirajuddin]], rejulo di Malaizia * [[20ma di mayo]] - [[Imata Kabua]], prezidanto di Insuli Marshall (m. 2019) [[Arkivo:Betty Williams W 134 Nr 105602v Bild 1 (5-1049846-1) (cropped).jpg|thumb|130px|[[Betty Williams]]]] * [[22ma di mayo]] - [[Betty Williams]], Usana politikal aktivistino, Nobel-laureato pri paco * [[29ma di mayo]] - [[Ion Ciubuc]], chefministro di Moldova (m. 2018) * [[2ma di junio]] - [[Blinky Palermo]], Germana piktisto (m. 1977) * [[6ma di junio]] - [[Richard Errett Smalley]], Usana kemiisto, Nobel-laureato pri kemio (m. 2005) * [[13ma di junio]] - [[Emilio Ambasz]], Arjentinian arkitekto * [[13ma di junio]] - [[Püreviyn Dagvasüren]], Mongoliana judoisto (m. 2014) * 13ma di junio - [[Malcolm McDowell]], Angla cinem-aktoro [[Arkivo:Johnny hallyday (2003).jpg|thumb|130px|[[Johnny Hallyday]]]] * [[15ma di junio]] - [[Johnny Hallyday]], Franca kantisto ed aktoro (m. 2017) * 15ma di junio - [[Poul Nyrup Rasmussen]], chefministro di Dania * [[20ma di junio]] - [[Wojciech Gąssowski]], Polona muzikistulo e kantistulo * [[22ma di junio]] - [[John Michael Kosterlitz]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato * [[23ma di junio]] - [[Albert Pintat Santolària]], chefministro di Andora * [[28ma di junio]] - [[Klaus von Klitzing]], Germana fizikisto, Nobel-laureato * [[30ma di junio]] - [[Daniel Kablan Duncan]], chefa ministro di Ivora Rivo * [[19ma di julio]] - [[Thomas John Sargent]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato [[Arkivo:Mick Jagger (1982).jpg|thumb|130px|[[Mick Jagger]]]] * [[26ma di julio]] - [[Mick Jagger]], Britaniana kantisto ([[Rolling Stones]]) * [[30ma di julio]] - [[Giovanni Goria]], chefministro di Italia (m. 1994) * [[3ma di agosto]] - [[Krisztina de Châtel]], Hungar-Nederlandana [[dans-arto|dans-artisto]] (m. [[2025]]) * [[10ma di agosto]] - [[Louis Eugene Brus|Louis Brus]], Usana fizikisto, Nobel-laureato pri kemio en 2023 * [[11ma di agosto]] - [[Pervez Musharraf]], prezidanto di Pakistan (m. 2024) * [[13ma di agosto]] - [[Roberto Micheletti]], prezidanto di Honduras * [[15ma di agosto]] - [[Barbara Bouchet]], Germana cinem-aktorino [[Arkivo:Robert De Niro TIFF 2011.jpg|thumb|130px|[[Robert De Niro]]]] * [[17ma di agosto]] - [[Robert De Niro]], Usan aktoro e filmifisto * [[21ma di agosto]] - [[Perry Christie]], chefministro di Bahama * [[22ma di agosto]] - [[Nahas Angula]], chefministro di Namibia * [[23ma di agosto]] - [[Raúl Cubas Grau]], prezidanto di Paraguay * [[25ma di agosto]] - [[Damirangiyn Baatarjav]], Mongoliana judoisto * [[28ma di agosto]] - [[Surayud Chulanont]], chefministro di Tailando * 28ma di agosto - [[David Soul]], Usana-Britanian aktoro (m. 2024) [[Arkivo:Arthur_B._McDonald_5193-2015.jpg|thumb|130px|<small>[[Arthur Bruce McDonald|Arthur B. McDonald]]</small>]] * [[29ma di agosto]] - [[Arthur Bruce McDonald]], Kanadan astrofizikisto, Nobel-laureato * [[30ma di agosto]] - [[Robert Crumb]], Usana desegnisto di rakonti * [[septembro]] - [[Negaso Gidada]], prezidanto di Etiopia (m. 2019) * [[6ma di septembro]] - [[Roger Waters]], Britaniana muzikisto ([[Pink Floyd]]) * 6ma di septembro - [[Richard John Roberts]], Britaniana biologiisto, Nobel-laureato * [[9ma di septembro]] - [[Mohammad Khatami]], prezidanto di Iran * [[20ma di septembro]] - [[Sani Abacha]], prezidanto di Nigeria (m. 1998) * [[22ma di septembro]] - [[Robert Ballagh]], Irlandana piktisto * [[23ma di septembro]] - [[Julio Iglesias]], Hispana kantisto * [[29ma di septembro]] - [[Mohammad Khatami]], prezidanto di Iran [[Arkivo:Lechwalesafra.jpg|thumb|130px|[[Lech Wałęsa]]]] * 29ma di septembro - [[Lech Wałęsa]], sindikatano, prezidanto di Polonia, Nobel-laureato pri paco * [[30ma di septembro]] - [[Johann Deisenhofer]], Germana biokemiisto, Nobel-laureato * [[1ma di oktobro]] - [[Jean-Jacques Annaud]], Franca filmifisto * [[18ma di oktobro]] - [[Andrej Bajuk]], chefministro di Slovenia (m. 2011) * 18ma di oktobro - [[Edison Chenfil James]], chefministro di Dominika * [[21ma di oktobro]] - [[Tariq Ali]], Britaniana-Pakistanana historiisto e jurnalisto * 21ma di oktobro - [[Herman Gvardjančič]], Sloveniana piktisto [[Arkivo:Catherine deneuve.jpg|thumb|130px|<small>[[Catherine Deneuve]]</small>]] * [[22ma di oktobro]] - [[Catherine Deneuve]], Franca aktorino * [[24ma di oktobro]] - [[Theodor Stolojan]], chefministro di Rumania * [[5ma di novembro]] - [[Sam Shepard]], Usan aktoro, filmifisto e skriptisto por cinemo (m. 2017) * [[7ma di novembro]] - [[Petr Bavor]], Chekoslovakiana hokeisto (m. 2011) * 7ma di novembro - [[Andrew Michael Spence]], Usana ekonomikisto, Nobel-laureato * [[13ma di novembro]] - [[Clément Mouamba]], chefa ministro di Republiko Kongo (m. 2021) * [[14ma di novembro]] - [[Rafael Leonardo Callejas]], prezidanto di Honduras (m. 2020) * [[19ma di novembro]] - [[Fred Lipsius]], Usana muzikisto ([[Blood, Sweat & Tears]]) * [[1ma di decembro]] - [[Finn E. Kydland]], Norvegian ekonomikisto, Nobel-laureato * [[5ma di decembro]] - [[Nicolae Văcăroiu]], chefministro di Rumania [[Arkivo:Jim Morrison 1969.JPG|thumb|130px|[[Jim Morrison]]]] * [[8ma di decembro]] - [[Jim Morrison]], Usana kantisto e muzikisto di ''rock'' ([[The Doors]]) (m. 1971)<ref>{{extera ligilo|titulo=Jim Morrison|url=https://www.britannica.com/biography/Jim-Morrison|editero=Encyclopaedia Britannica|idiomo={{en}}}}</ref> * [[11ma di decembro]] - [[John Kerry]], Usana politikisto * [[12ma di decembro]] - [[Grover Washington Jr.]], Usana saxofonisto (m. 1999) * [[23ma di decembro]] - Rejino [[Silvia de Suedia]] * [[24ma di decembro]] - [[Tarja Halonen]], prezidanto di Finlando * [[25ma di decembro]] - [[Wilson Fittipaldi Júnior]], Brazilian automobilisto (m. 2024) * [[27ma di decembro]] - [[Joan Manuel Serrat]], Hispana kantisto * [[31ma di decembro]] - [[Yawovi Agboyibo]], chefministro di Togo (m. 2020) * [[Benjamin Jack Benoliel]], Usan-Nederlandana kompozisto (m. 2017) ==Morti == [[Arkivo:Tesla_Sarony.jpg|130px|thumb|[[Nikola Tesla]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Nikola Tesla]], Austrian-Usana fizikisto (n. 1876) * [[11ma di januaro]] - [[Agustín Pedro Justo]], prezidanto di Arjentinia (n. 1876)<ref>{{Extera ligilo|editero=Britannica.com |url=https://www.britannica.com/biography/Agustin-Pedro-Justo|titulo=Agustín Pedro Justo{{!}} president of Argentina|vidita ye=12ma di oktobro 2018}}</ref> * [[21ma di januaro]] - [[Aimo Cajander]], chefministro di Finlando (n. 1879) * [[22ma di januaro]] - [[Gyula Peidl]], chefministro di Hungaria (n. 1873) * [[26ma di januaro]] - [[Nikolai Ivanovich Vavilov|Nikolai Vavilov]], Rusa botanikisto e genetikisto (n. 1887) * [[14ma di februaro]] - [[David Hilbert]], Germana matematikisto (n. 1862) * [[17ma di februaro]] - [[Konstantin Fyodorovich Bogayevski]], Rusa piktisto (n. 1872) * [[23ma di februaro]] - [[Thomas Madsen-Mygdal]], chefministro di Dania (n. 1876) * [[28ma di marto]] - [[Sergei Vasilyevich Rahmaninov|Sergei Rahmaninov]], Rusa kompozisto (n. 1873) * [[29ma di marto]] - [[Ann Brockman]], Usana piktistino (n. 1899) * [[6ma di aprilo]] - [[Alexandre Millerand]], prezidanto di Francia (n. 1859) * [[18ma di aprilo]] - [[Isoroku Yamamoto]], Japonian admiralo (n. 1884) * [[21ma di aprilo]] - [[Rihard Jakopič]], Sloveniana piktisto (n. 1869) [[Arkivo:Otto_Jespersen.jpg|thumb|130px|[[Otto Jespersen]]]] * [[30ma di aprilo]] - [[Otto Jespersen]], Dana linguisto, membro di la [[Delegitaro|Ido-Delegitaro]] (n. 1860) * [[7ma di mayo]] - [[Ali Fethi Okyar]], chefministro di Turkia (n. 1880) * [[14ma di mayo]] - [[Henri La Fontaine]], Belga politikisto, Nobel-laureato (n. 1854) * [[12ma di junio]] - [[Hanns Heinz Ewers]], German aktoro, poeto e skriptisto (n. 1871) * [[26ma di junio]] - [[Karl Landsteiner]], Austrian-Usana mediko e biologiisto, Nobel-laureato pri Fiziologio o Medicino (n. 1868) * [[4ma di julio]] - [[Władysław Sikorski]], militisto e chefministro di Polonia (n. 1881) * [[29ma di julio]] - [[Pedro Pablo Peña]], prezidanto di Paraguay (n. 1864) * [[9ma di agosto]] - [[Chaim Soutine]], Rusa piktisto (n. 1893) * [[21ma di agosto]] - [[Henrik Pontoppidan]], Dana skriptisto, Nobel-laureato pri literaturo (n. 1857) * [[24ma di agosto]] - [[Simone Weil]], Franca filozofo (n. 1909)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.jesuismort.com/tombe/simone-weil#general |titulo=Simone WEIL: Biographie|vidita ye=4ma di aprilo 2020|idiomo={{fr}}}}</ref> * [[28ma di agosto]] - Rejulo [[Boris la 3ma di Bulgaria]] (n. 1894) * [[1ma di septembro]] - [[Arthur Streeton]], Australiana piktisto (n. 1867) * [[2ma di septembro]] - [[Marsden Hartley]], Usana piktisto (n. 1877) * [[9ma di septembro]] - [[Dionís Baixeras i Verdaguer]], Kataluniana piktisto (n. 1862) * [[30ma di septembro]] - [[Johan Ludwig Mowinckel]], chefministro di Norvegia (n. 1870) * 30ma di septembro - [[Maria Jotuni]], Finlandana skriptisto (n. 1880) * [[9ma di oktobro]] - [[Pieter Zeeman]], Nederlandana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1865) * [[19ma di oktobro]] - [[Camille Claudel]], Franca skultisto (n. 1864) * [[30ma di oktobro]] - [[Max Reinhardt]], Austriana aktoro (n. 1873) * [[13ma di novembro]] - [[Maurice Denis]], Franca piktisto (n. 1870) * [[28ma di decembro]] - [[Léopold Leau]], Franca matematikisto, membro di la Delegitaro en 1907 (n. 1868) * [[Jan Gotard]], Polona piktisto (n. 1898) ==Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Otto Stern]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[George de Hevesy]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[Carl Peter Henrik Dam]], [[Edward Adelbert Doisy]], [[Gerhard Domagk]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: ne premiizita * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: ne premiizita ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1940a]] osb2v0oemoephpxhlkp8ha923kefim5 0 1858 1114350 1106982 2026-04-18T20:32:46Z Idisto 28999 /* Naski */Inform-adjunto 1114350 wikitext text/x-wiki {{Junio}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''13ma di junio''' esas la 164ma [[dio]] di la yaro (165ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 201 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == * Dio di Santa Antonius de Padova, por [[katolikismo]]. == Eventi == * [[1883]] - En [[Suedia]], [[Carl Johan Thyselius]] divenas l'unesma chefministro qua ne apartenas al aristokrataro. * [[1934]] - [[Adolf Hitler]] renkontras [[Benito Mussolini]] en [[Venezia]], [[Italia]]. * [[1944]] - [[Duesma mondomilito]]: unesma [[bombo V-1]] atingas [[Anglia]]. * [[1951]] - Sueda spionanta aeroplano pafesas infre da Sovietiani super [[Baltika Maro]] apud Gotska Sandön en internaciona areo. * [[1953]] - Generalo [[Gustavo Rojas Pinilla]] kaptas povo en [[Kolumbia]]. * [[1982]] - En [[Saudi-Arabia]] [[Fahd di Saudi-Arabia|Fahd]] divenas rejo. * [[1983]] - [[Kosmoprobilo]] ''[[Pioneer 10]]'' livas [[Sunala sistemo]]. * [[1995]] - Prezidanto di [[Francia]] anuncas ke Francia prolongas nukleara probi en [[Pacifiko]]. * [[2010]] - [[Japonia]]na [[kosmoprobilo]] ''Hayabusa'' rivenas a [[Tero]], kun partikuli de [[asteroido]] "25143 Itokawa". * [[2022]] - En [[Delhi]], [[India]], [[kurta cirkuito]] efektigas fairo en 4-etaja edifico, produktanta 27 morti, 40 vunditi e 29 desaparinti.<ref name="I">{{Extera ligilo |publikigita ye=14ma di mayo 2022|titulo=Police arrest 2 after building fire kills 27 in New Delhi |url=https://www.independent.co.uk/news/police-ap-new-delhi-indian-narendra-modi-b2078929.html |editero=The Independent |idiomo={{en}}}}</ref> == Naski == * [[1555]] - [[Giovanni Antonio Magini]], Italiana matematikisto (m. 1617) * [[1580]] - [[Willebrord Snellius]], Nederlandan astronomo e matematikisto (m. 1626) * [[1763]] - [[José Bonifácio de Andrada e Silva]], Braziliana politikisto (m. 1838) * [[1790]] - [[José Antonio Páez]], prezidanto di Venezuela (m. 1873) * [[1821]] - [[Albert, duko de Broglie]], chefministro di Francia (m. 1901) * [[1831]] - [[James Clerk Maxwell]], Skota fizikisto (m. 1879) * [[1839]] - [[Modest Urgell]], Hispana piktisto (m. 1919) * [[1865]] - [[William Butler Yeats]], Irlandana skriptisto, Nobel-laureato (m. 1937) * [[1870]] - [[Jules Bordet]], Belga imunolgiisto e mikrobiologiisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (m. 1961) * [[1884]] - [[Leon Chwistek]], Polona piktisto (m. 1944) * [[1888]] - [[Fernando Pessoa]], Portugalana poeto (m. 1935) * [[1894]] - [[Nikolai Ge]], Rusa piktisto (n. 1831) * [[1897]] - [[Paavo Nurmi]], Finlandana kurero-atleto, obtenanto di 9 Olimpiala ora medalii (m. 1973) * [[1901]] - [[Tage Erlander]], chefministro di Suedia (m. 1985) * [[1908]] - [[Maria Helena Vieira da Silva]], Portugalana pitkisto * [[1911]] - [[Luis Walter Álvarez]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (m. 1988) * [[1928]] - [[John Forbes Nash]], Usana matematikisto ed ekonomikisto, Nobel-laureato (m. 2015) * [[1935]] - [[Lyudmila Ivanovna Chernih|Lyudmila Chernih]], Rusa astronomino (m. 2017) * 1935 - [[Samak Sundaravej]], chefministro di Tailando (m. 2009) * [[1939]] - [[Siegfried Fischbacher]], Usana magiisto ([[Siegfried & Roy]]) * [[1942]] - [[Abdulsalami Abubakar]], prezidanto di Nigeria * [[1943]] - [[Emilio Ambasz]], Arjentinian arkitekto * [[1943]] - [[Püreviyn Dagvasüren]], Mongoliana judoisto (m. 2014) * 1943 - [[Malcolm McDowell]], Angla cinem-aktoro * [[1944]] - [[Ban Ki-moon]], chefo di Unionita Nacioni * [[1945]] - [[Tillman Thomas]], chefministro di Grenada * [[1946]] - [[Paul L. Modrich]], Usana fiziko-kemiisto, Nobel-laureato pri kemio * 1946 - [[Sher Bahadur Deuba]], chefministro di Nepal * [[1954]] - [[Vilis Krištopans]], chefministro di Latvia * [[1957]] - [[Michał Bajor]], Polona kantisto, kompozisto ed aktoro * [[1959]] - [[Boyko Borisov]], chefministro di Bulgaria * 1959 - [[Klaus Iohannis]], prezidanto di Rumania * 1959 - [[Maurice Georges Dantec]], Franca skriptisto * [[1963]] - [[Félix Tshisekedi]], prezidanto di Demokratial Republiko Kongo * [[1986]] - [[Måns Zelmerlöw]], Sueda kantisto * [[1993]] - [[Kairat Jirgalbek uulu]], Kirgiziana futbalistulo * [[1998]] - [[Peter Therkildsen]], Dana futbalisto * [[2003]] - [[Radka Zelníčková]], Slovakiana tenisistino == Morti == * [[1231]] - [[Antonius de Padova]], santo di katolik-eklezio (n. 1195) * [[1886]] - Rejulo [[Ludwig la 2ma di Bavaria]] (n. 1845) * [[1905]] - [[Theodoros Diligiannis]], chefministro di Grekia (n. 1824) * [[1908]] - [[Antonio Aguilar y Correa]], chefministro di Hispania (n. 1824) * [[1920]] - [[Essad Pasha]], chefministro di Albania (n. 1863) * [[1921]] - [[José Miguel Gómez y Gómez]], prezidanto di Kuba (n. 1858) * [[1931]] - [[Santiago Rusiñol]], Hispana piktisto e skultisto (n. 1861) * [[1951]] - [[Ben Chifley]], chefministro di Australia (n. 1885) * [[1958]] - [[Pierre-Étienne Flandin]], chefministro di Francia (n. 1889) * [[1972]] - [[Georg von Békésy]], Hungara biofizikisto, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1899) * [[1975]] - [[José María Guido]], prezidanto di Arjentinia (n. 1910) * [[1981]] - [[Amácio Mazzaropi]], Brazilian aktoro e filmifisto (n. 1912)<ref>{{extera ligilo|titulo=Biografia de AMÁCIO MAZZAROPI |url=https://cinemaclassico.com/biografias/amacio-mazzaropi/|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1982]] - Rejulo [[Khalid di Saudi-Arabia]] (n. 1912) * [[1986]] - [[Benny Goodman]], Usana muzikisto, ([[klarineto|klarinetisto]]) (n. 1909) * [[1987]] - [[Geraldine Page]], Usana cinem-aktorino (n. 1924) * [[1998]] - [[Lucio Costa]], Brazilian arkitekto (n. 1902) * [[2003]] - [[Malik Meraj Khalid]], chefministro di Pakistan (n. 1916) * [[2006]] - [[Charles Haughey]], chefministro (''Taoiseach'') di Republiko Irlando (n. 1925) * [[2012]] - [[William Standish Knowles]], Usana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1917) * [[2018]] - [[Anne Donovan]], Usana basketbalistino (n. 1961) * [[2019]] - [[Edith González]], Mexikian aktorino (n. 1964) ==Referi== {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Junio]] 9u5rakjuphjwgcwmcen48lm0kus3jnn 0 1975 1113891 1066568 2026-04-18T17:51:57Z ThWiki1910 31363 1113891 wikitext text/x-wiki {{Oktobro}} Videz quo ligesas adhike (che utensili). - A pagino di [[yaro]]. La '''29ma di oktobro''' esas la 302ma [[dio]] di la yaro (303ma en [[bisextila yaro|bisextila yari]]) segun [[Gregoriala kalendario]]. Restas 63 dii til la fino di la yaro. ---- == Dio == == Eventi == * [[312]] - Kontantinus eniras [[Roma]] e divenas imperiestro [[Konstantinus la 1ma]], surnomizata "la Granda". * [[1281]] - [[Sultanio Mamluk|Mamluk-a]] sultano Al-Mansur Qalawun vinkas [[Mongolia|Mongola]] invado en [[Siria]]. * [[1591]] - [[papo Inocentius la 9ma|Inocentius la 9ma]] divenas papo. * [[1863]] - En [[Genève]] 16 stati paktas pri la fondo dil [[Internaciona Reda Kruco]]. * [[1923]] - Nuna [[Turkia]] fondesas, kande milital atasheo e generalo [[Mustafa Kemal Atatürk]] vinkas la kombato kontre la povo dil sultano e kontre la Greki. * [[1945]] - En [[Brazilia]], militisti revokas [[Getúlio Vargas]] de povo. * [[1950]] - [[Gustaf la 6ma Adolf]] divenas rejulo di [[Suedia]]. * [[1954]] - Unesma [[televiziono]]-brodkasto en [[Suedia]]. * [[1956]] - Komencas la [[milito di Suez]]. [[Israel]] okupas [[Sinai]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=1956: Israel ocupa o Sinai|url=http://noticias.uol.com.br/ultimas-noticias/deutschewelle/2016/10/29/1956-israel-ocupa-o-sinai.htm |vidita ye=30ma di oktobro 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[1959]] - Desegnita heroulo ''[[Astérix]]'' debutas en l'unesma numero di la kartunala kayero “Pilot”. * [[1960]] - [[Cassius Clay]] (pose [[Muhammad Ali]]) vinkas lua unesma konkurso profesionala pri [[boxo]]. * [[1964]] - [[Julius Nyerere]] divenas prezidanto di [[Tanzania]]. * [[1998]] - En [[Sudafrika]] la Vereso-Komitato publikigas lua raporto pri eventi dum ''apartheid''. Omna partopreninti di rasala konflikti judikesas kom kulpinta pro krimini. * [[1999]] - [[Ciklono]] frapas [[India]]na stato [[Odisha]] e produktas cirkume {{formatnum:9887}} morti, segun l'oficala statistiki.<ref name="IMD">{{Extera ligilo|titulo=Report on Cyclonic Disturbances Over North Indian Ocean During 1999|url=http://www.rsmcnewdelhi.imd.gov.in/images/pdf/archive/rsmc/1999.pdf|editero=RSMC-Tropical Cyclones New Delhi - India Meteorological Department|vidita ye=1ma di januaro 2017 |pagini=50-64|formato=PDF|publikigita ye=Februaro 2000}}</ref> * [[2005]] - Tri atenti per bombi en [[Delhi]], [[India]], produktas 62 morti e vundas adminime 210 plusa homi.<ref name="news24.com">{{Extera ligilo|titulo=Delhi blasts death toll at 62 |url=https://web.archive.org/web/20051105143402/http://www.news24.com/News24/World/News/0%2C%2C2-10-1462_1826434%2C00.html|vidita ye=29ma di oktobro 2017}}</ref> * [[2017]] - Tempesto ''Herwart'' frapas [[Chekia]] e [[Polonia]] per venti di 180 km/h, efektigas inundadi e destruktado di domi, e produktas 5 morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.express.co.uk/news/weather/872724/Storm-Hewart-live-hurricane-winds-central-europe-weather-Germany-Czech-Republic |titulo=Storm Herwart LIVE: Five dead as hurricane-force winds BATTER central Europe - Latest|editero=Sunday Express |vidita ye=29ma di oktobro 2017|idiomo={{en}}}}</ref> * [[2018]] - Aviono [[Boeing 737]] de kompanio ''Lion Air'' falas che oceano pos departar de [[Jakarta]], [[Indonezia]] kun 189 personi ennave.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www1.folha.uol.com.br/mundo/2018/10/aviao-com-mais-de-180-passageiros-cai-na-indonesia.shtml |titulo=Avião com 189 pessoas a bordo cai no mar da Indonésia |editero=Folha de São Paulo|publikigita ye=29ma di oktobro 2018|vidita ye=29ma di oktobro 2018}}</ref> * [[2019]] - Chefministro [[Saad Hariri]] de [[Libano]] renuncas, pos intensa populara protesti.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Lebanon’s Prime Minister, Saad Hariri, Steps Down in Face of Protests|url=https://www.nytimes.com/2019/10/29/world/middleeast/saad-hariri-stepping-down-lebanon.html?smid=tw-nytimes&smtyp=cur|editero=The New York Times|publikigita ye=29ma di oktobro 2019|idiomo={{en}}}}</ref> * [[2020]] - Teror-ocidi en [[Nice]], [[Francia]] * [[2022]] - Adminime 156 personi mortas e 152 plusa homi vundesas pro pelmelo dum [[Halloween]]-festo en [[Seou]], [[Sud-Korea]]. * 2022 - Atako da [[terorismo|terorista]] grupo ''Al-Shabaab'' en [[Somalia]] produktas 100 morti e cirkume 300 plusa homi vundita. * [[2024]] - Granda inundi en [[Provinco Valencia|provinco Valencia]] ([[Hispania]]) pro meteorologiala fenomeno '[[kolda guto]]', 200 mortinti. == Naski == * [[1826]] - [[Giuseppe Zanardelli]], chefministro di Italia (m. 1903) * [[1837]] - [[Abraham Kuyper]], chefministro di Nederlando (m. 1920) * [[1861]] - [[Andrei Ryabushkin]], Rusa piktisto (m. 1904) * [[1879]] - [[Franz von Papen]], kancelero di Germania (m. 1969) * [[1882]] - [[Jean Giraudoux]], Franca skriptisto e politikisto (m. 1944) * [[1889]] - [[Ludomir Sleńdziński]], Polona piktisto (m. 1980) * 1889 - [[Edward Wadsworth]], Angla piktisto (m. 1949) * [[1897]] - [[Joseph Goebbels]], politikisto de la Triesma Reich (m. 1945) * [[1918]] - [[Diana Serra Cary]], Usana cinem-aktorino e historiistino * [[1920]] - [[Baruj Benacerraf]], Venezuelan-Usana mediko, Nobel-laureato (m. 2011) * [[1929]] - [[Yevgeni Maximovich Primakov|Yevgeni Primakov]], chefministro di Rusia (m. 2015) * [[1930]] - [[Niki de Saint Phalle]], Franca-Usana piktistino (m. 2002) * [[1938]] - [[Ellen Johnson Sirleaf]], prezidantino di Liberia, Nobel-laureato pri paco * [[1942]] - [[Bob Ross]], Usana piktisto (m. 1995) * [[1947]] - [[Richard Dreyfuss]], Usan aktoro * [[1948]] - [[Felix Kulov]], chefministro di Kirgizistan * [[1950]] - [[Abdullah Gül]], prezidanto e chefministro di Turkia * [[1958]] - [[Stefan Dennis]], Australian aktoro * [[1959]] - [[John Pombe Magufuli]], prezidanto di Tanzania (m. 2021) * [[1961]] - [[Randy Jackson]], Usana muzikisto * [[1962]] - [[Yaya Sinwar]], chefo di [[Hamas]] (m. 2024) * [[1970]] - [[Philip Cocu]], Nederlandana futbalisto * [[1971]] - [[Winona Ryder]], Usan aktorino * [[1982]] - [[Amed Huseyn al-Shara]], (transirala) prezidanto di [[Siria]] * [[1988]] - [[Dmitri Alexandrovich Muserski|Dmitri Muserski]], Rusa voleibalisto * [[1990]] - [[Amarna Miller]], Hispan aktorino * [[1993]] - [[Michael Copper]] (anke [[Michael Kittrell]]), Usana interreto-persono == Morti == * [[1618]] - Sinioro [[Walter Raleigh]], Angla politikisto ed explorero (n. c. 1554) * [[1892]] - [[William Harnett]], Irlandana-Usana piktisto (n. 1848) * [[1911]] - [[Joseph Pulitzer]], Hungare-naskinta editisto (n. 1847) * [[1933]] - [[George Benjamin Luks]], Usana piktisto (n. 1867) * [[1941]] - [[Károly Huszár]], chefministro di Hungaria (n. 1882) * [[1950]] - Rejulo [[Gustaf la 5ma di Suedia]] (n. 1858) * [[1959]] - [[Sisavang Vong]], rejulo di Laos (n. 1885) * [[1969]] - [[Francisco Orlich Bolmarcich]], prezidanto di Kosta Rika (n. 1907) * [[1971]] - [[Arne Tiselius]], Sueda kemiisto, Nobel-laureato (n. 1902) * [[1981]] - [[Georges Brassens]], Franca kantisto e kompozisto (n. 1921) * [[1991]] - [[Mario Scelba]], chefministro di Italia (n. 1901) * [[2004]] - [[Edward Oliver LeBlanc]], chefministro di Dominika (n. 1923) * [[2016]] - [[Pen Sovan]], chefministro di Kambodja (n. 1936) * [[2021]] - [[Clément Mouamba]], chefa ministro di Republiko Kongo (n. 1943)<ref>[https://web.archive.org/web/20211029160524/https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20211029-congo-brazzaville-l-ancien-premier-ministre-cl%C3%A9ment-mouamba-est-mort Congo-Brazzaville: l'ancien Premier ministre Clément Mouamba est mort] ({{fr}})</ref> == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Dio di yaro]] [[Kategorio:Oktobro]] eus4dtk3z6l1rtgy2u7neqcl09hu5k6 0 3205 1114362 1104828 2026-04-18T20:46:35Z ThWiki1910 31363 1114362 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Honduras | Lokala_nomo = República de Honduras | Flago = Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Honduras.svg | Imajo_mapo = LocationHonduras.svg | Chefurbo = [[Tegucigalpa]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:1444085}} (2021) | Precipua_urbo = [[Tegucigalpa]] | Oficala_lingui = [[Hispana linguo|Hispana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Honduras | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Nasry Asfura]] | Surfaco = {{formatnum:112777}} | Rango_surfaco = 100 | Surfaco_aquo = 2,52 | Habitanti = {{formatnum:11005850}} | Rango_habitanti = 87 | Yaro = 2025 | Denseso di habitantaro = 96,7 | Reto_kodexo = .hn | Nomo_himno = ''Tu bandera es un lampo de cielo'' | Pekunio = [[Lempira]] }} '''Honduras''' esas lando jacanta an [[Central Amerika]]. Ol havas kom vicini [[Nikaragua]] sude, e [[Salvador]] e [[Guatemala]] weste. Norde e nord-este jacas [[Karibia]]. Sud-weste jacas la [[Gulfo di Honduras]], an l'[[Oceano]] [[Pacifiko]]. '''Bazala fakti pri Honduras.''' == Historio == {{PA|Historio di Honduras}} [[Arkivo:Vaso trípode, con personajes, cerámica, cultura Maya-Ulúa (Honduras), Museo Chileno de Arte Precolombino, Santiago, Chile.jpg|thumb|left|280px|Vazo di la kulturo Maya, trovita en Honduras.]] Populi [[Maya]] vivis dum yarcenti proxim Copán, en la nuna Honduras, ma lia kulturo komencis dekadar dum la komenco dil [[9ma yarcento]]. Restaji de altra pre-Kolumbiana kulturi existas en altra regioni, exemple en valo Naco, en Los Naranjos, ed en altra loki. [[Cristoforo Colombo]] arivis en la regiono en [[1502]]. Ilu desembarkis proxim la nuna urbo Trujillo. Honduras esis provinco di Guatemala dum la kolonial epoko, e la Hispani explotis [[arjento]] en lua teritorio. Komence li probis [[sklaveso|sklavigar]] indijeni por explotar arjento-mineyi, ma dum la fino dil [[16ma yarcento]] li adportis [[Afrika]]na sklavi, nome de [[Angola]]. La Hispani koloniigis facile la litoro di [[Pacifiko]], ma fondis poka urbi an l'[[Atlantiko|Atlantikala]] litoro. [[Arkivo:Francisco Morazán Quesada.JPG|thumb|left|250px|[[José Francisco Morazán Quesada]]]] Honduras separis su del [[Hispana imperio]] ye la [[28ma di septembro]] [[1821]] e pose divenis parto di [[Mexikia]]. Pose, en [[1823]], ol divenis parto di [[Federala Republiko di Central Amerika]]. La Hondurasano [[José Francisco Morazán Quezada]], naskinta en 1792 en [[Tegucigalpa]], esis la duesma prezidanto di Central Amerika. En la [[26ma di oktobro]] [[1838]] Honduras separis su de Central Amerika e nedependanteskis. [[Comayagua]] esis chef-urbo di la lando til [[1880]], kande la chef-urbo transferesis a [[Tegucigalpa]]. Dum la fino dil [[19ma yarcento]], [[Usa]]na kompanii komencis plantacar [[banano]] por exportaco. L'unesma esis ''Vaccaro Brothers and Company'' (pose rinomizita ''Standard Fruit''), en 1899. Pose arivis la kompanio ''Cuyamel Fruit Company'', en 1905, e fine l'''United Fruit Co.'', en 1910. L'agadi e la konkurenco inter ca kompanii intruzis su en diversa okazioni en la aferi dil guvernerio di la lando e stimulis Usan interveni en [[1903]], [[1907]], [[1911]], [[1912]], [[1919]], [[1924]] e [[1925]]. [[Arkivo:Juan_Manuel_Galvez.jpg|thumb|250px|[[Juan Manuel Gálvez]]]] [[Tiburcio Carías Andino]] asumis la povo en [[1932]] e guvernis til [[1949]], kande [[Juan Manuel Gálvez]] vinkis en l'elekto ed asumis la povo. Dum la [[duesma mondomilito]], Carías Andino deklaris milito kontre [[nacional-socialista Germania]], [[Italia]] e Japonia, pos [[Japonia]]n atako kontre [[Pearl Harbour]]. [[Arkivo:Policarpo Paz Garcia.jpg|thumb|250px|left|[[Policarpo Paz García]]]] En [[1969]] Honduras militis kontre [[Salvador]], en tale nomizita [[Futbalo-milito]]. La civilo [[Ramón Ernesto Cruz]] asumis la povo por kurta periodo en 1971, til esar revokita per armeala [[stato-stroko]] komandita da [[Oswaldo López Arellano]] en [[1972]]. Arellano revokesis 3 yari pose, pro skandalo pri [[korupto]]. La sequanta generali, [[Juan Alberto Melgar Castro]] (1975-1978) e [[Policarpo Paz García]] (1978-1982) expansis la substrukturi e la sistemi di telekomunikado di la lando. En 1982 adoptesis nova [[konstituco]], qua posibligis restaurar la [[demokratio]]. La mandato di la prezidanti diminutesis a 4 yari sen posibleso di rielekto. [[Roberto Suazo Córdova]] esis l'unesma prezidanto elektita sub la nova konstituco. Dum l'unesma elekto en la [[21ma yarcento]] elektesis [[Ricardo Roberto Maduro]] de la Nacionala Partiso. La skopo di Maduro esis luktar kontre la [[kriminado]], qua kreskabis multe ante lua administrado. En [[2006]] [[Manuel Zelaya]] elektesis e sucedis Maduro. Ye la [[28ma di junio]] [[2009]] eventis militala [[stato-stroko]] qua revokis [[Manuel Zelaya]] de la povo. [[Roberto Micheletti]] asumis la povo, suportita da militestri. En novembro 2009 eventis nova elekto, vinkita da [[Porfirio Lobo Sosa]]. Lobo Sosa asumis la povo ye la [[27ma di januaro]] [[2010]]. Dum la general elekto di novembro 2013, [[Juan Orlando Hernández]] elektesis prezidanto. Ilu asumis la povo ye la [[27ma di januaro]] [[2014]]. En 2015 aprobesis modifiko en la konstituco, qua posibligis Hernández rielektesar en novembro 2017 por plusa 4 yari. == Politiko == [[Arkivo:Congreso_nacional_de_Honduras.jpg|thumb|320px|Edifico dil Nacionala Kongreso di Honduras.]] [[Arkivo:Government Civic Center Tegucigalpa.jpg|thumb|left|320px|Supra Korto (edifico sinistre).]] Segun la [[konstituco]] di [[1982]], Honduras esas [[republiko]] kun forta [[Exekutiva povo|Exekutivo]]. La prezidanto esas la [[chefo di stato]] e la [[chefo di guvernerio]] ed elektesas dal populo por 4-yara periodo. La konstituco modifikesis en 2015 por posibligar la rielekto di la prezidanto<ref>{{extera ligilo|url=https://elpais.com/internacional/2015/04/24/actualidad/1429839601_867027.html|titulo=Honduras modifica su Constitución para permitir la reelección|editero=El País|vidita ye=8ma di januaro 2019|idiomo={{es}}}}</ref>. La [[legifala povo]] konsistas ek singlachambra parlamento kun 128 membri (deputati) qui elektesas dal populo por 4 yari. Ne existas senato. La lando havas 5 politikala partisi. La Supra Korto esas la maxim alta korto di Honduras e konsistas ek 15 judiciisti. Singla membro elektesas dal parlamento de listi kun 7 kandidati. == Geografio == [[Arkivo:Honduras rel 1985.jpg|thumb|280px|Mapo di Honduras.]] [[Arkivo:Celaque.JPG|thumb|left|320px|Montaro ''Celaque'', ube jacas monto ''Cerro Las Minas''.]] La nomo ''Honduras'' probable derivesas del fluvio Hondo, signifikante 'fluvio profunda' en la [[Hispana linguo|Hispana]]. Ca fluvio formacas naturala frontiero inter [[Belize]] (l'olima Britaniana Honduras) e la [[peninsulo]] [[Yukatan]]. La tota surfaco di Honduras esas {{formatnum:112492}} km², di qui 54% kovresas da [[foresto|foresti]]. La [[klimato]] di Honduras esas [[tropikala klimato|tropikala]] en basa altitudi, e temperema en montoza regioni. [[Karibia]]na litoro esas varma e recevas multa [[pluvo-quanto]], bone distributata dum la tota yaro. La basa tereni apud [[Pacifiko]] ank esas varma e recevas multa pluvo-quanto, malgre ke existas sika sezono de novembro til aprilo. Kelkafoye [[uragano|uragani]] frapas la lando, nome an la Karibiana litoro. En [[1998]] uragano ''Mitch'' efektigis granda destruktado per venti e forta pluvi akompananta ol. En Central Amerika ol produktis plu kam 11.000 morti e mili plusa altra homi desaparinta. Honduras subisas anke [[ter-tremo|ter-tremi]]. La maxim alta monto di Honduras esas ''Cerro Las Minas'', kun 2.870 metri de [[altitudo]]. Lua precipua fluvio esas Ulúa, longa de 400 km, qua debushas an [[Karibia]]. Insuli [[Roatán]] (120,6 km²), Guanaja (57,4 km²), Utila (41 km²), insuli ''Islas del Cisne'' (8 km²), ''Cayos Cochinos'' (2 km²) e Zapotillo, an Karibia, apartenas a Honduras e formacas la provinco (''departamento'') nomizita ''Islas de la Bahía''. == Ekonomio == [[Arkivo:Roatan Turquoise Bay.jpg|thumb|280px|left|[[Roatán]], turistala insulo en Honduras.]] [[Arkivo:HN078sMarcs PasturCows.jpg|280px|thumb|Edukado di bovi en Honduras.]] {{PA|Ekonomio di Honduras}} L'[[ekonomio]] di Honduras duras kreskar lente, ma la distributo di richeso restas neegala e la salarii duras esar basa. Dum recenta yari la mezavalora kresko esis 7% omnayare, un ek la maxim alta de [[Latin-Amerika]], ma 50% de la habitantaro (cirkume 3.7 milion personi) restas sub la [[povreso-lineo]].<ref>{{extera ligilo|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/LACEXT/HONDURASEXTN/0,,contentMDK:21035522~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:295071,00.html |titulo=web.worldbank.org |editero=web.worldbank.org |vidita ye=27 June 2010}}</ref> On kalkulas ke plu kam 1,2 milion habitanti, o 27,9% de la [[laboro-povo]], ne havas employo. Segun l'[[indexo pri homala developeso]] Honduras esas la 6ma maxim povra lando en Latin-Amerika, dop [[Haiti]], [[Nikaragua]], [[Guatemala]], [[Guyana]] e [[Bolivia]]. Segun statistiki de la Centrala Banko di Honduras, plu kam 2,33 milion personi vizitis Honduras en 2017. Li spensis 714,8 milion [[Dolaro di Usa|Usana dolari]] en la lando.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.centralamericadata.com/es/article/home/Honduras_Cifras_del_turismo_en_2017|titulo=Honduras: Cifras del turismo en 2017|vidita ye=8ma di januaro 2019|idiomo={{es}}}}</ref> == Demografio == [[Arkivo:Honduras-demography-1950-2019.svg|thumb|320px|Demografial evoluciono di Honduras, 1950-2019]] [[Arkivo:Sabanagrande_Fachada_principal_de_la_Catedral.JPG|thumb|left|320px|Katedralo di Sabanagrande. Plu kam 90% de Hondurasani esas katoliki]] Segun ''The World Factbook'' Honduras havis {{formatnum:8598561}} habitanti en julio [[2014]],<ref name=CIA/> de qui 90% esis mestici, 7% indijeni, 2% negri e 1% blanki.<ref name=CIA/> Segun la sama fonto, 97% de la habitantaro esas [[katolikismo|katolika]] e 3% esas [[protestantismo|protestanta]].<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |titulo=Honduras - The World Factbook|editero=CIA|idiomo={{en}}|vidita ye= 15ma di aprilo 2015}}</ref> L'oficala linguo di la lando esas la [[Hispana linguo|Hispana]]. Anke indijena lingui (exemple: Miskito, Chortí), l'idiomo ''Garifuna'' (del populo ''Garifuna'', mestici di Afrikani ed indijeni) e l'Angla parolesas. La maxim populoza urbo esas [[Tegucigalpa]]. Altra importanta urbi esas [[San Pedro Sula]], El Progreso e La Ceiba. == Kulturo == [[Arkivo:Saw dust carpet Comayagua Honduras (3).jpg|thumb|left|250px|Kolorizita tapisi kreita per pulvero, dum la Pasko-celebro.]] [[Arkivo:Baleada.jpg|thumb|320px|''Baleada'', tradicionala disho Hondurasana.]] Tradicionala festo-dii en Honduras esas la dio di nedependo ([[15ma di septembro]]), e la Dio dil Puero (''Día del Niño''), celebrata heme ed skoli e kirki ye la [[10ma di septembro]]. En ca dio, la pueri recevas donacaji ed en kelka quarteri on pozas ''piñatas'' (pupei plenigita ye bonboni e suspendita en arbori per kordi) por la pueri krevar. En la vespero di [[Kristnasko]] la familii asemblas su por dinear e kambias donacajii ye noktomezo. Dum la nokto ante la [[Nov-yaro]] la familii asemblas su por dinear e pose acendas piroteknaji por celebrar la transiro dil yaro. En multa urbi dum la [[Pasko]], la habitanti facas kolorizita pulvero-tapisi sur la stradi proxim la kirki ube pasko-procedioni paradas. Del tradicionala dishi en la Hondurasana [[gastronomio]] on mencionez: ''baleada'', qua konsistas ek faldita krespo plenigata ye fazeoli fritita; karno rostita kun pipro (''chimol''); konko-moluski koquita; [[hano]] kun [[rizo]] e [[maizo]]; edc. [[Arkivo:Lucila Gamero.jpg|thumb|250px|[[Lucila Gamero de Medina]].]] Pri [[literaturo]] kelka notora skriptisti esas [[Lucila Gamero de Medina]], [[Froylán Turcios]], [[Ramón Amaya Amador]], Juan Pablo Suazo Euceda, Marco Antonio Rosa, Roberto Sosa, Eduardo Bähr, Amanda Castro, e [[Javier Abril Espinoza]]. Ante ke la Hispani arivis a Central Amerika, la populo Maya havis sua propra skribo-sistemo, qua dume ja dechifresis. Exemple, en la piramido di Copán trovesas plu kam 2.500 [[hieroglifo|hieroglifi]]. ''Punta'' esas la precipua muzikala ritmo de Honduras. Karibiana muziko ([[salsa]], [[merengue]], [[reggae]] e [[reggaeton]]) esas populara precipue en la nordo di la lando. [[Mexikia]]na ''rancheras'' esas populara en doplanda regioni. Anke ''Pop Latino'', [[rock]], [[cumbia]] e [[hip hop]] esas populara. La muzikala grupo ''Banda Blanca'' komence pleis [[rock|''rock'']] e pose mixis elementi de ''punta'' e [[merengue]] en sua muzikaji ed obtenis kelka internaciona suceso. [[Futbalo]] esas la maxim populara [[sporto]] en Honduras. Existas cirkume 60 profesionala ed amatora futbalo-klubi en la tota lando. En [[1982]] Honduras unesmafoye partoprenis en la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. Alta sporti multe praktikata esas [[basbalo]], [[basketbalo]] e [[voleibalo]]. Anke [[tabloteniso]], [[atletismo]], [[natado]] ed Usana futbalo praktikesas. == Referi == {{Commons|Kategorio:Honduras|Honduras}} {{reflist}} [[Kategorio:Honduras| ]] pibmiy9l8ajlgiv96jl6bzajv2s5zby 0 3232 1113890 1106219 2026-04-18T17:51:04Z ThWiki1910 31363 1113890 wikitext text/x-wiki {{20ma yarcento}} La [[yaro]] '''1988''' (MCMLXXXVIII per Romala algarismi) esis [[bisextila yaro]] komencinta ye [[venerdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esis la 988ma [[yaro]] di la duesma yarmilo, la 88ma yaro di la [[20ma yarcento]], e la 9ma yaro di la [[yari 1980a]]. == Eventi == === [[Kosmo]] === * [[29ma di septembro]] - Unesma flugo per [[spaco-paromo]] di NASA pos l'explozo di ''Challenger''. * [[15ma di novembro]] - [[Sovietia]] sendas [[spaco-paromo]] ''Buran'' per portanta fuzeo ''Energia''. === [[Europa]] === * [[24ma di mayo]] - [[Boris Nikolayevich Yelcin|Boris Yelcin]] exkomunikesas ek Supra Konsilistaro di [[Sovietia]]. * [[3ma di agosto]] - Germano [[Mathias Rust]], qua flugabis tra aerala surveyo di [[Sovietia]] til la [[Reda Placo]] en [[Moskva]], liberigesas. * [[11ma di septembro]] - En [[Estonia]], {{formatnum:300000}} personi protestas por nedependo. * [[1ma di oktobro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] divenas prezidanto di [[Sovietia]]. * [[9ma di oktobro]] - [[Republiko Socialista Sovietiana Latvia]] demandas nedependo de Sovietia.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1988: Latvia cries freedom from Moscow|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/october/9/newsid_2535000/2535987.stm |editero=BBC |vidita ye=7ma di decembro 2016}}</ref> * [[16ma di novembro]] - [[Republiko Socialista Sovietiana Estonia]] deklaras sua suvereneso. Ol deklaros sua nedependo en 1991. * [[17ma di novembro]] - [[Nederlando]] unionas kom duesma stato en la [[interreto]]. * [[7ma di decembro]] - [[Mihail Sergeyevich Gorbachyov|Mihail Gorbachyov]] anuncas ke l'armeo di [[Sovietia]] diminutesos per {{formatnum:500000}} soldati. * [[12ma di decembro]] - Koliziono inter tri treni en Clapham, proxim [[London]], produktas 35 morti e plusa 100 vunditi.<ref>{{Extera ligilo|titulo=1988: 35 dead in Clapham rail collision|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/12/newsid_2547000/2547561.stm|editero=BBC|vidita ye=3ma di novembro 2016}}</ref> * [[21ma di decembro]] - [[Aeroplano]] de la kompanio ''Pan Am'' explozas super [[Atento di Lockerbie|Lockerbie]], [[Skotia]]. L'explozo produktas 259 morti che l'aeroplano, e plusa 11 morti sur la tero. [[Libia]] akuzesas pro l'atento. === [[Azia]] === * [[Osama bin Laden]], [[Saudi-Arabia|Saudiana]] milioniero, fondas [[Al-Kaida]] en [[Afganistan]]. * [[16ma di marto]] - Eventas gazal atako kontre [[Kurdistan|Kurdi]] en Halabja, norde de [[Irak]]. * [[15ma di mayo]] - [[Milito en Afganistan]]: Sovietiana trupi komencas retretar ek [[Afganistan]]. * [[17ma di agosto]] - Prezidanto di [[Pakistan]] [[Mohammad Zia ul-Haq]] ed ambasadisto di Usa Arnold Raphel perisas en aeroplano-acidento. * [[20ma di agosto]] - [[Iran]] ed [[Irak]] kontratas pri armistico. * [[17ma di septembro]] til la [[2ma di oktobro]] - Eventas l'[[Olimpiala Ludi en Seoul, 1988|Olimpiala Ludi]] en [[Seoul]], [[Sud-Korea]]. * [[16ma di novembro]] - En [[Pakistan]], [[Benazir Bhutto]] elektesas chefministro per libera elekto. * [[2ma di decembro]] - Violentoza [[ciklono]] kun venti di plu kam 150km/h frapas [[Bangladesh]] e produktas mili de morti.<ref>{{Extera ligilo|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/2/newsid_2518000/2518233.stm|titulo=1988: Bangladesh cyclone 'worst for 20 years'|vidita ye=2ma di decembro 2016|editero=BBC}}</ref> * [[7ma di decembro]] - [[Ter-tremo]] en Spitak, [[Armenia]], mortigas oficale {{formatnum:25000}} personi. Probable plusa 60.000 homi mortas, 15.000 vundesas e {{formatnum:400000}} perdas hemo. === [[Nord-Amerika]] === * [[8ma di novembro]] - [[George Bush]] vinkas Michael Dukakis en prezidantala elekto en [[Usa]]. * [[1ma di decembro]] - [[Carlos Salinas de Gortari]] divenas prezidanto di [[Mexikia]] malgre l'akuzi di fraudo. === [[Central Amerika]] === * [[11ma di marto]] - Usa adoptas ekonomiala sancioni kontre [[Panama]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1988/031188a.htm |titulo=Statement on Economic Sanctions Against Panama}}</ref> * [[24ma di marto]] - Armistico en [[Nikaragua]]. * [[12ma di septembro|12ma]] til la [[14ma di septembro]] - [[Uragano]] ''Gilbert'' efektigas granda destruktado en [[Jamaika]]. * Yarala [[inflaciono]] atingas {{formatnum:36000}}% en [[Nikaragua]]. === [[Sud-Amerika]] === * [[5ma di januaro]] - Eventas armeala sedicio en [[Arjentinia]] kontre l'administrado di [[Raúl Alfonsín]]. * [[17ma di marto]] - [[Aviono]] [[Boeing 727]] de [[Kolumbia]]na kompanio Avianca kolizionas proxim la frontiero kun [[Venezuela]], e produktas 143 morti. * [[5ma di oktobro]] - Per 54% no-voti, [[Chili]]ani refuzas prolonguro dil mandato di [[Augusto Pinochet]]. * 5ma di oktobro - [[Brazilia]] adoptas lua nuna [[konstituco]]. == Naski == [[Arkivo:Jonny_Evans.JPG|thumb|130px|[[Jonathan Evans]]]] * [[2ma di januaro]] - [[Jonathan Evans]], Irlandana futbalisto * [[5ma di januaro]] - [[Alba Ribas]], Hispan aktorino * [[16ma di januaro]] - [[Nicklas Bendtner]], Dana futbalisto * 16ma di januaro - [[Li Xiaoxia]], Chiniana tablotenisistino * [[18ma di januaro]] - [[Angelique Kerber]], Germana tenisisto * [[28ma di januaro]] - [[Dorjnyambuugiyn Otgondalai]], Mongoliana boxisto * [[3ma di februaro]] - [[Kamil Glik]], Polona futbalisto * [[12ma di februaro]] - [[Nicolás Otamendi]], Arjentiniana futbalisto [[Arkivo:Angel di Maria-Portugal vs. Argentina.jpg|thumb|130px|[[Ángel Di María]]]] * [[14ma di februaro]] - [[Ángel Di María]], Arjentiniana futbalisto * [[15ma di februaro]] - [[Rui Patrício]], Portugalana futbalisto * [[16ma di februaro]] - [[Valeri Yuryevich Rudnev|Valeri Rudnev]], Rusa tenisistulo * [[17ma di februaro]] - [[Michael Frolík]], Cheka hokeisto * [[20ma di februaro]] - [[Rihanna]], Barbadana kantistino * [[29ma di februaro]] - [[Benedikt Höwedes]], Germana futbalisto * [[4ma di marto]] - [[Laura Siegemund]], Germaniana tenisistino * [[6ma di marto]] - [[Simon Mignolet]], Belga futbalisto * [[10ma di marto]] - [[Ivan Rakitić]], Kroata futbalisto * [[11ma di marto]] - [[Fábio Coentrão]], Portugalana futbalisto [[Arkivo:Sebastian Brendel (cropped).jpg|thumb|130px|[[Sebastian Brendel]]]] * [[12ma di marto]] - [[Sebastian Brendel]], Germana kanoisto * [[20ma di marto]] - [[Maxim Agapov]], Kirgiziana futbalistulo * [[22ma di marto]] - [[Zbyněk Hampl]], Cheka hokeisto * [[27ma di marto]] - [[Atsuto Uchida]], Japoniana futbalisto * [[29ma di marto]] - [[Tacciana Aliaxandrawna Lihtarovich|Tacciana Lihtarovich]], Bielorusa basketbalistino * [[1ma di aprilo]] - [[Sandra Afrika]], Serbiana kantistino * [[13ma di aprilo]] - [[Diana Alexeyevna Yakovleva|Diana Yakovleva]], Rusa skermistino * [[26ma di aprilo]] - [[Rutger Bregman]], Nederlandana historiisto e skribisto * [[28ma di aprilo]] - [[Juan Mata]], Hispana futbalisto * [[7ma di mayo]] - [[Maria Sergeyevna Jarkova|Maria Jarkova]], Rusa tenisistino * 7ma di mayo - [[Pavel Vladislavovich Suhov|Pavel Suhov]], Rusa skermistulo * [[12ma di mayo]] - [[Marcelo Vieira da Silva Júnior]], Braziliana futbalisto * 12ma di mayo - [[Viktor Vasilyevich Tihonov (hokeisto, 1988)|Viktor Tihonov]], Rusa hokeisto * [[18ma di mayo]] - [[Kamilla Yusufovna Gafurzyanova|Kamilla Gafurzyanova]], Rusa skermistino * [[19ma di mayo]] - [[Mandana Karimi]], Iranana cinem-aktorino * [[24ma di mayo]] - [[Artyom Alexeyevich Anisimov|Artyom Anisimov]], Rusa hokeisto * [[25ma di mayo]] - [[Cameron van der Burgh]], Sudafrikana natistulo * [[26ma di mayo]] - [[Juan Cuadrado]], Kolumbiana futbalisto [[Arkivo:Javier "Chicharito" Hernandez vs MLS All Stars (cropped).jpg|thumb|130px|[[Chicharito Hernández]]]] * [[1ma di junio]] - [[Chicharito Hernández]], Mexikiana futbalisto * [[2ma di junio]] - [[Sergio Agüero]], Arjentiniana futbalisto * [[3ma di junio]] - [[Myagmardulamin Nandinceceg]], Mongoliana boxistino * [[6ma di junio]] - [[Gideon Glick]], Usan aktoro * 6ma di junio - [[Alexei Alexandrovich Rogonov|Alexei Rogonov]], Rusa artala sketistulo * [[7ma di junio]] - [[Yekaterina Valeryevna Makarova|Yekaterina Makarova]], Rusa tenisistino * [[7ma di julio]] - [[Maria Yevgenyevna Kryuchkova|Maria Kryuchkova]], Rusa gimnastikistino (m. 2015) * [[9ma di julio]] - [[Nikolai Nikolayevich Chadayev|Nikolai Chadayev]], Rusa shakoludistulo * [[19ma di julio]] - [[Shane Dawson]], Usana komediisto de YouTube * [[21ma di julio]] - [[Sadaf Taherian]], Iranan aktorino e manekinino * [[31ma di julio]] - [[Charlie Carver]], Usan aktoro * [[9ma di agosto]] - [[Willian Borges da Silva]], ''Willian'', Braziliana futbalisto * [[3ma di septembro]] - [[Jérôme Boateng]], Germana futbalisto * [[12ma di septembro]] - [[Norjmoogiyn Cedenbal]], Mongoliana futbalisto * [[19ma di septembro]] - [[Kaciarina Uladzimirawna Damankova-Zinharevich|Kaciarina Damankova-Zinharevich]], Bielorusa manekinino * [[2ma di oktobro]] - [[Ana María Polvorosa]], Hispan aktorino * [[3ma di oktobro]] - [[Alicia Vikander]], Sueda aktorino * [[10ma di oktobro]] - [[Jodie Devos]], Belga opero-kantistino (m. 2024) * [[25ma di oktobro]] - [[Robson Conceição]], Braziliana boxisto * [[28ma di oktobro]] - [[Camila Brait]], Braziliana volebalistino * [[29ma di oktobro]] - [[Dmitri Alexandrovich Muserski|Dmitri Muserski]], Rusa voleibalisto * [[6ma di novembro]] - [[Emma Stone]], Usan aktorino * [[7ma di novembro]] - [[Reid Ewing]], Usan aktoro e muzikisto * [[21ma di novembro]] - [[Patrícia Mamona]], Portugalan atletino * [[4ma di decembro]] - [[Faruh Abitov]], Kirgiziana futbalistulo * [[14ma di decembro]] - [[Vanessa Hudgens]], Usana kantistino ed aktorino * [[17ma di decembro]] - [[Yann Sommer]], Suisa futbalisto * [[18ma di decembro]] - [[Brianne Theisen-Eaton]], Kanadan atletino * [[27ma di decembro]] - [[Hayley Williams]], Usana kantistino ([[Paramore]]) * [[Vi Hart]], Usan artisto di Youtube == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Gaston Eyskens]], chefministro di Belgia (n. 1905) * 3ma di januaro - [[Rose Ausländer]], Germana poetino (n. 1901) [[Arkivo:Vladimir Prelog crop.jpg|thumb|130px|[[Vladimir Prelog]]]] * [[7ma di januaro]] - [[Vladimir Prelog]], Suisiana-Kroatiana kemiisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[11ma di januaro]] - [[Isidor Isaac Rabi]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1898) * [[13ma di januaro]] - [[Chiang Ching-kuo]], prezidanto di la [[Republiko Chinia]] (n. 1910) * [[15ma di januaro]] - [[Seán MacBride]], ex-chefo di [[IRA]], Nobel-laureato pri paco (n. 1904) * [[17ma di januaro]] - [[Artur Cendrowski]], Polona jurnalisto e propagisto pri sporto (n. 1925) * [[15ma di februaro]] - [[Richard Feynman]], Usana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1918) * [[19ma di februaro]] - [[André Frédéric Cournand]], Franca mediko, Nobel-laureato (n. 1895) * [[25ma di februaro]] - [[Kurt Mahler]], Germana-Australiana matematikisto (n. 1903) [[Arkivo:Bundesarchiv B 145 Bild-F028914-0014, Ludwigshafen, CDU-Kongress, Kurt Georg Kiesinger.jpg|thumb|130px|[[Kurt Georg Kiesinger|Kurt G. Kiesinger]]]] * [[7ma di marto]] - [[Divine]], Usana aktoro e kantisto (n. [[1945]]) * [[9ma di marto]] - [[Kurt Georg Kiesinger]], Germana kancelero (n. 1904) * [[10ma di marto]] - [[Andy Gibb]], Britaniana kantisto (n. 1958) * [[12ma di marto]] - [[Romare Bearden]], Usana piktisto e kompozisto (n. 1911) * [[30ma di marto]] - [[Edgar Faure]], chefministro di Francia (n. 1908) * [[31ma di marto]] - [[William McMahon]], chefministro di Australia (n. 1908) * [[17ma di aprilo]] - [[Louise Nevelson]], Usana skultistino (n. 1899) * [[22ma di aprilo]] - [[Ulrich Leman]], Germana piktisto (n. 1885) [[Arkivo:Chet Baker (1955 portrait).jpg|thumb|130px|[[Chet Baker]]]] * [[13ma di mayo]] - [[Chet Baker]], Usana [[jazo]]-muzikisto (n. 1929) * [[14ma di mayo]] - [[Willem Drees]], chefministro di Nederlando (n. 1886) * [[25ma di mayo]] - [[Ernst Ruska]], Germana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1906) * [[28ma di mayo]] - [[Alfredo Volpi]], Braziliana piktisto (n. 1896) * [[29ma di mayo]] - [[Siaka Stevens]], prezidanto di Sierra Leone (n. 1905) * [[10ma di junio]] - [[Henryk Stażewski]], Polona piktisto (n. 1894) * [[11ma di junio]] - [[Giuseppe Saragat]], prezidanto di Italia (n. 1898) * [[18ma di julio]] - [[Nico (kantisto)|Nico]], Germana kantistino, aktorino e manekinino (n. 1938) * [[27ma di junio]] - [[Aparicio Méndez]], prezidanto di Uruguay (n. 1904) * [[30ma di julio]] - [[Ólafur Jóhann Sigurðsson]], Islandana skriptisto (n. 1918) *[[2ma di agosto]] - [[Raymond Carver]], [[Usa|usana]] skribisto di kurta rakonti e [[Poezio|poeto]] (n. 1938) [[Arkivo:A. Arias President of Panama (cropped).jpg|thumb|130px|[[Arnulfo Arias Madrid|Arnulfo Arias]]]] * [[10ma di agosto]] - [[Arnulfo Arias Madrid]], prezidanto di Panama (n. 1901)<ref>{{Extera ligilo|titulo=Arnulfo Arias - biografía |url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/4177/Arnulfo%20Arias|vidita ye=30ma di decembro 2017}}</ref> * [[12ma di agosto]] - [[Jean-Michel Basquiat]], Usan artisto (n. 1960) * [[14ma di agosto]] - [[Enzo Ferrari]], Italian automobilo-konstruktisto (n. 1898) * [[17ma di agosto]] - [[Franklin Delano Roosevelt yun.]], Usana politikisto (n. 1914) * [[17ma di agosto]] - [[Muhammad Zia-ul-Haq]], prezidanto di Pakistan (n. 1924) * [[25ma di agosto]] - [[Françoise Dolto]], Franca psikanalistino e pediatriino (n. 1908) * [[1ma di septembro]] - [[Luis Walter Álvarez]], Usana fizikisto, Nobel-laureato en 1968 (n. 1911) * [[18ma di septembro]] - [[Lyyli Heinänen]], Fin astronomino ed Esperantistino (n. 1902) * [[30ma di septembro]] - [[Trường Chinh]], prezidanto di Vietnam (n. 1907) * [[3ma di oktobro]] - [[Franz-Josef Strauss]], Germana politikisto (n. 1915) [[Arkivo:Felix Wankel 1960s.jpg|thumb|130px|[[Felix Wankel]]]] * [[9ma di oktobro]] - [[Felix Wankel]], Germana motoro-konstruktisto (n. 1902) * [[25ma di oktobro]] - [[Eric Larson]], Usan animisto (n. 1905) * [[4ma di novembro]] - [[Takeo Miki]], chefministro di Japonia (n. 1907) * [[27ma di novembro]] - [[John Carradine]], Usan aktoro (n. 1906) * 27ma di novembro - [[Takieddin el-Solh]], chefministro di Libano (n. 1908) * [[6ma di decembro]] - [[Roy Orbison]], Usana muzikisto (n. 1936) * [[16ma di decembro]] - [[Sylvester James|Sylvester]], Usana kantisto (n. 1948) * [[21ma di decembro]] - [[Nikolaas Tinbergen]], Nederlandan ornitologo, Nobel-laureato pri fiziologio o medicino (n. 1907) * [[30ma di decembro]] - [[Isamu Noguchi]], Japoniana piktisto (n. 1904) == Nobel-premiiziti == * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[Leon M. Lederman]], [[Melvin Schwartz]], [[Jack Steinberger]] * [[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[Johann Deisenhofer]], [[Robert Huber]], [[Hartmut Michel]] * [[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[James W. Black]], [[Gertrude B. Elion]], [[George H. Hitchings]] * [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[Naguib Mahfouz]] * [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[Paco-trupi dil Unionita Nacioni]] * [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[Maurice Allais]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Yari 1980a]] 423jsb0loij8y7qy64z670gveu0c9sa 0 3427 1114363 1033839 2026-04-18T20:47:08Z ThWiki1910 31363 1114363 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Kuwait | Lokala_nomo = دولة الكويت<br />Dawlat al Kuwayt | Flago = Flag of Kuwait.svg | Blazono = Emblem of Kuwait.svg | Imajo_mapo = LocationKuwait.png | Chefurbo = [[Kuwait-Urbo]] | Habitanti_Chefurbo = 96.100 (2005) | Precipua_urbo = [[Kuwait-Urbo]] | Oficala_lingui = [[Araba linguo|Araba]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri monarki di Kuwait | Titulo_chefo_stato = Emiro | Chefo_di_stato = [[Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefa ministri di Kuwait | Titulo_chefo_guverno = Chefa ministro | chefo_guverno = [[Mohammad Sabah Al-Salem Al-Sabah]] | Surfaco = {{formatnum:17820}} | Rango_surfaco = 157 | Surfaco_aquo = neglijebla | Habitanti = {{formatnum:2916467}}<ref name=CIA>{{Extera ligilo|titulo=Kuwait - The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/|editero=CIA|vidita ye=6ma di januaro 2019}}</ref> | Rango_habitanti = 138 | Yaro = 2017 | denseso di habitantaro = 163,66 | Reto_kodexo = .kw | Nomo_himno = ''Al-Nasheed Al-Watani'' | Pekunio = [[Dinaro di Kuwait]] }} '''Kuwait''' esas [[emirio]] jacanta che [[Araba peninsulo]], [[Azia]]. Ol havas kom vicini [[Irak]] norde, e [[Saudi-Arabia]] sude. Este jacas [[Persiana gulfo]]. '''Bazala fakti pri Kuwait.''' == Historio == [[Arkivo:HistoricCoins.jpg|thumb|left|280px|Anciena [[moneto|moneti]] trovita che insulo Failaka.]] {{PA|Historio di Kuwait}} Dum l'epoko Ubaid (c. 6500 til 3800 yari ante nun) Kuwait esis la loko ube la kultiri de [[Mezopotamia]] e de Estal Azia renkontris. La maxim anciena restaji pri homala habitado en la regiono evas de 8.000 yari aK. Dum l'epoko di la [[kulturo Dilmun]] (de cirkume 3.000 aK til l'[[1ma yarmilo aK]]), l'insulo Failaka konocesis kom "Agarum", ed esis importanta centro por ca populo. Dum la [[4ma yarcento aK]], [[Anciena Grekia|anciena Greki]] koloniigis insulo sur la litoro di nuna Kuwait, e nomizis ol ''[[Ikaros (Failaka insulo)|Ikaros]]''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6930285.stm Alexander's Gulf outpost uncovered] bbc.co.uk</ref>. Dum la [[14ma yarcento]] la regiono di Kuwait divenis [[islamo|Islamana]] kalifio. Moderna Kuwait fondesis dum la [[18ma yarcento]], kande membri de la tribuo Bani Utbah fondis urbo Guraine. Li donis la nomo ''Kuwait'' a la urbo, signifikante en [[Araba linguo|Araba]] 'lo inkluzita'. Ico forsan referas Portugalana fuorto konstruktita ibe dum la [[16ma yarcento]]. Unesma habitanti vivis de la komerco di [[perlo|perli]]. En [[1756]] la populo Utub elektis [[Sabah I bin Jaber]] kom l'unesma emiro di Kuwait. Kuwait nedependanteskis de l'[[Unionita Rejio]] ye la [[19ma di junio]] [[1961]]. [[Irak]] okupis Kuwait de la [[2ma di agosto]] [[1990]] til la fino di [[februaro]] [[1991]]. == Politiko == Segun la [[konstituco]] adoptita en [[1961]] Kuwait esas [[konstitucala monarkio|konstitucala]] ed [[islamo|Islamala]] [[monarkio]].<ref>[https://web.archive.org/web/20101002222605/http://www.pm.gov.kw/constitution.asp Konstituco di Kuwait]</ref> La lando havas la maxim antiqua elektita parlamento de Persiana gulfo. L'[[emiro]] (heredala ofico) indikas la [[chefa ministro]]. La parlamento (''Majlis Al-Umma'') havas unika chambro kun 50 membri. == Geografio == [[Arkivo:Ku-map.png|right|thumb|220px|Kuwait kun lua precipua urbi]] [[Arkivo:Sand storm in Salmiya, Kuwait.jpg|thumb|left|320px|Polvo-tempesto kovranta Salmiya.]] Kuwait esas mikra lando, jacanta nord-este del [[Araba peninsulo]], inter la [[latitudo|latitudi]] 28° e 31°N e [[longitudo|longitudi]] 46° e 49°E. Lua tota surfaco, {{formatnum:17818}} km², esas min granda kam olta dil Usana stato [[Nova-Jersey]]. Ol havas 254 kilometri di frontiero norde e nord-weste kun [[Irak]], e 221 kilometri di frontieri sud-weste e sude kun [[Saudi-Arabia]]. Ol havas 499 kilometri di litoro che Persiana gulfo.<ref name=CIA/> La lando havas 10 insuli, kun entote 860 km². Bubiyan, la maxim vasta ek li, ligesas a la kontinento per 2380-metra ponto. Granda parto di la lando kovresas da [[dezerto]]. Nur 0,6% ek Kuwaitiana surfaco judikesas kom kultivebla, kun skarsa vejetantaro alonge lua 499-kilometra litoro. La [[klimato]] di la lando esas [[arida klimato|arida]], kun someri multe varma - ordinare, la maxim varma someri de la Tero -, e vintri kurta e kolda.<ref name=CIA/> Pro lua proximeso kun [[Irak]] ed [[Iran]], la venti qui suflas de nord-westo esas kolda dum vintro e varma dum la somero. La nord-westa vento ''shamal'', qua suflas de julio til agosto, efektigas intensa polvo-tempesti. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Kuwait}} La [[TNP]] po persono di Kuwait esas 81.800 [[Dolaro di Usa|dolari]], la 5ma maxim granda TNP po persono de la mondo. == Demografio == [[Arkivo:Kuwait-demography.svg|thumb|280px|Kresko di habitantaro en Kuwait, 1950 til 2020]] [[Arkivo:Kuwaityouth5020.jpg|thumb|280px|left|Kuwaitiana yunaro celebras la nedependo.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2017, Kuwait havis {{formatnum:2916437}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (30,4%) esas Kuwaitiani. Altra Arabi esas 27,4%, Aziani esas 40,3%, Afrikani esas 1%, altri (inkluzas Europani, Nord- e Sud-Amerikani ed Australiani) esas 0,9%, segun statistiki de 2018.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas [[Araba linguo|Araba]], l'oficala linguo. L'[[Angla linguo|Angla]] esas larje parolata.<ref name=CIA/> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[Islamo]], por 74,6% de la habitantaro. Kristani esas 18,2%, e 7,2% praktikas altra religii o nula religio, segun statistiki de 2013.<ref name=CIA/> La maxim granda urbo esas lua chef-urbo, [[Kuwait-Urbo]]. Altra importanta urbi esas As-Salimiyah, e Qalib ash Shuyuk. == Kulturo == [[Arkivo:Mubarkiya_play.jpg|thumb|320px|Teatrajo ''Fateh Masr'' pleata che skolo dum la yari 1940a.]] Islamo influas Kuwaitian [[arkitekturo]], [[muziko]], [[vestaro]], [[koquarto]] e vivo-stilo. La [[kulturo]] di la lando similesas olta di [[Bahrain]], e la lando exportacas lua [[teatro]], [[radio]] e televizionala noveli a vicina landi. Lua produktado di televizionala dramati esas la maxim granda de la regiono dil Gulfo, e lua televizionala noveli esas populara dum la monato di [[Ramadan]], kande familii kunvenas por ruptar lia abstinenco. Kuwait esas la sola lando che [[Persiana gulfo]] qua havas tradicionala teatro, e teatraji esas importanta elementi de lua kulturala vivo. L'unesma teatrala dramati komencis encenigesar dum la yari 1920a. Teatrala kompanii subsidiesas da la guvernerio, ed irga urbeto havas sua propra publika teatro. Omna yari, existas granda festivalo pri teatro en Kuwait, e multa famoza aktori e kantisti Araba atribuas lia sucesi a lia studii e praktiki en Kuwait. [[Arkivo:Jacckuwait.jpg|thumb|left|320px|Opero-domo di Kuwait.]] Kelka muzikala jenri, exemple ''sawt'' e ''fijiri'', kreesis en Kuwait.<ref name="kwq">{{Extera ligilo|url=https://www.qdl.qa/en/cradle-arabic-sawt-music-early-musician-generations-kuwait|titulo=The Cradle of Arabic Sawt Music: The Early Musician Generations in Kuwait|nomo=Rolf|surnomo=Killius|publikigita ye=15ma di junio 2017|editero=Qatar Digital Library}}</ref> Lua tradiciono muzikala esas anciena, ed ante la deskovro di [[petrolo]] de 20% til 30% de la habitantaro esis profesionala muzikisti. Jenro ''fijiri'' kreesis da [[perlo]]-peskisti, e kontenas kanti, klaki, uzo di tamburi ed argila aquo-jari. Jenri ''liwa'' e ''Fann at-Tanbura'' pleesas precipue da Kuwaitani kun estal Afrikana origino. Muziko anke docesas en universitati de la lando. Kulturala centro ''Sheiko Jaber Al-Ahmad'', anke konocata kom Opero-domo di Kuwait, esas ma maxim granda kulturala centro ed opero-domo di [[Mez-Oriento]]. [[Arkivo:AFC Asian Cup Australia 2015 (16233574886).jpg|thumb|320px|Kuwaitani (blua uniformo) ludanta kontre Australiani, en 2015.]] [[Futbalo]] esas la maxim populara [[sporto]] en Kuwait. La nacional-asociuro pri futbalo di Kuwait organizas la nacionala futbalo-esquadi por viri, por mulieri, e la nacional esquado pri salono-futbalo. En 1980, la nacionala futbalo-esquado Kuwaitana vinkis Aziana championkonkurso ''Asian Cup'', ed en 1982 ol partoprenis unesmafoye la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. Altra populara sporti esas [[basketbalo]] e [[hokeo sur glacio]]. La nacionala basketbalo-esquado di Kuwait vinkis 11 foyi la Championkonkurso Aziana pri basketbalo (''FIBA Asia Cup''). En mayo 2022, Kuwait gastigis la 3ma Ludi di la Konsilo pri Koopero dil Gulfo (GCC). Plu kam 1700 atleti, viri e mulieri, konkurencis en 16 diferanta sporti, inkluzite [[voleibalo]], basketbalo, natado, atletismo, ''[[karate]]'' e [[judoo]]. == Referi == {{reflist}} {{Commons|Kuwait}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Kuwait| ]] [[Kategorio:Proxim Oriento]] [[Kategorio:Mez-Oriento]] 4uhqs7emlfqhb0kvr1xrtdd90u6h0tb 0 3443 1114364 1097165 2026-04-18T20:47:26Z ThWiki1910 31363 1114364 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Ruanda | Lokala_nomo = Repubulika y'u Rwanda<br />Republic of Rwanda | Flago = Flag of Rwanda.svg | Blazono = Coat of arms of Rwanda.svg | Imajo_mapo = LocationRwanda.svg | Chefurbo = [[Kigali]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:656153}} ([[2003]]) | Precipua_urbo = [[Kigali]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]], [[Franca linguo|Franca]], [[Kinyarwanda linguo|Kinyarwanda]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Ruanda | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Paul Kagame]] | Nomo_listo_chefo_guvernerio= Listo pri chefministri di Ruanda | Titulo_chefo_guvernerio = Chefa ministro | chefo_guvernerio = [[Édouard Ngirente]] | Surfaco = {{formatnum:26338}} | Rango_surfaco = 147 | Surfaco_aquo = 5,3 | Habitanti ={{formatnum:13400541}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti =76 | Yaro =2023 | Denseso di habitantaro = 470 | Reto_kodexo =.rw | Nomo_himno =''Rwanda rwacu'' | Pekunio =[[Franko di Ruanda]] }} '''Ruanda''' esas mikra lando jacanta an central [[Afrika]]. Ol havas kom vicini [[Uganda]] norde, [[Tanzania]] este, [[Burundi]] sude, e [[Demokratial Republiko Kongo]] weste. == Historio == [[Arkivo:Rwanda_Nyanza_Mwami_Palace.jpg|thumb|left|280px|Rikonstrukturo di rejala palaco en [[Nyanza]].]] {{PA|Historio di Ruanda}} Homi ja habitis la regiono di nuna Ruanda cirkume 3.000 aK. Inter 700 aK e 1500 Bantua populi enmigris vers la regiono e komencis praktikar [[agrokultivo]].<ref>Chrétien, Jean-Pierre (2003). [http://books.google.co.uk/books?id=Ezo5PQAACAAJ ''The Great Lakes of Africa: Two Thousand Years of History''] Cambridge, Mass.: MIT Press.</ref> L'origino di la populi [[populo Hutu|Hutu]] e [[populo Tutsi|Tutsi]] esas necerta. Kande Europani arivis en la regiono di nuna Ruanda, la du populi habitis ol. Rasala teorii decidis ke la populo Hutu originis de nuna Ruanda, dum ke Tutsi venis de altra regiono. To esis l'origino di la nuna konflikto. Altralatere, la [[populo Twa]], aborijena [[pigmeo|pigmei]], probable habitas la regiono de pos l'[[1ma yarmilo]]. La [[Konfero di Berlin (1884 til 1885)|Konfero di Berlin]] establisis ke Ruanda-Urundi (lor konsistinta ek la nuna teritorii di Ruanda e [[Burundi]]) esus [[Germana imperio|Germana]] teritorio. La regiono unionesis kun [[Tanganyika]] por formacar [[Germana Est-Afrika]]. Germani ne modifikis multe la lokala socio, ma exercis influi e suportis la lokala rejo. Kun la fino dil [[Unesma mondomilito]] Germania perdis la teritorio por [[Belgia]]. Belgia introduktis skoli, projekti pri saneso, ed administris l'agrokultivo. Belgia duris guvernar Ruanda pos la [[duesma mondomilito]], mantenis la sistemo di klasi lokala, e promocis la prepondero di le Tutsi. Ruanda separesis de [[Burundi]] e nedependanteskis de [[Belgia]] ye la [[1ma di julio]] [[1962]]. [[Grégoire Kayibanda]] divenis lua unesma prezidanto. La violento komencis kande Tutsi exilita en vicina landi lansis ataki, que esis violentoze represita da Hutu. En [[1973]] [[Juvenal Habyarimana]] deklaris ke la guvernerio esis korupta, komandis [[stato-stroko]] e divenis prezidanto. Multa autoritatozi mortigesis, inkluzite l'ex-prezidanto Kayibanda e lua spozino. == Politiko == [[Arkivo:RwandaParliament.jpg|thumb|280px|left|Parlamento di Ruanda.]] Ruanda esas prezidantala [[republiko]]. La [[chefo di stato]] e la [[chefo di guvernerio]] esas la [[prezidanto]], qua elektesas dal populo por 7-yara periodo, e povas rielektesar sen limito. Depos [[1994]] esas [[Paul Kagame]]. La [[chefa ministro]] nur essas la chefo dil ministraro. Nun esas [[Édouard Ngirente]]. Pos l'adopto di la nuna [[konstituco]] ye la [[26ma di mayo]] [[2003]], la strukturo di la [[parlamento]] modifikesis. Nun ol havas du chambri. La Senato ''(Umutwe wa Sena or Sénat)'' havas 26 membri, di qui 12 elektesas da la lokala konsilistari de la provinci, 8 indikesas dal prezidanto di la republiko, 4 elektesas da la politikala partisi, e du elektesas da la universitati. Omna membri elektesas o selektesas por 8-yara mandato. La Chambro di Deputati ''(Umutwe w'Abadepite/Chambre des Députés)'' havas 80 membri, qui elektesas o selektesas por 5-yara mandato. L'[[interna milito]] di la [[populo Hutu]] kontre la [[populo tutsi]] produktis, til nun, plu kam 1 milion mortinti. == Geografio == [[Arkivo:Mapa Rwandy.png|thumb|280px|Mapo di Ruanda.]] [[Arkivo:KageraRuvubu.jpg|thumb|left|280px|Riveri Kagera e Ruvubu apartenas a baseno di [[Nilo]].]] Ruanda esas la 4ma min vasta lando de [[Afrika]], dop [[Gambia]], [[Eswatini]] e [[Djibuti]]. Lua [[surfaco]] equivalas aproxime olta di [[Burundi]]. Tota la lando jacas sur granda [[altitudo]]: la min alta punto esas la [[fluvio Rusizi]], jacanta 950 metri sur la [[marala nivelo]]. La maxim alta punto esas monto Karisimbi, jacanta 4507 di altitudo, [[volkano]] an la frontiero kun la [[Demokratial Republiko Kongo]]. Lua riveri apartenas a baseni di [[Nilo]] este, e [[fluvio Kongo|Kongo]] weste. La maxim longa rivero esas Nyabarongo, longa de 297 km, qua debushas an la lago Rweru, frontiero kun [[Burundi]]. Jacanta du gradi sude de [[Equatoro]], la klimato di Ruanda esas moderema pro l'influo di altitudo. La mezavalora [[temperaturo]] proxim la [[lago Kivu]], jacanta 1435 metri sur la marala nivelo, esas 22,8°C. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] esas 800 mm. En [[Kigali]], ube existas sika sezono de junio til agosto, pluvas mezavalore 950 mm omnayare. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Ruanda}} La [[gentocido]] di 1994 domajis serioze l'ekonomio di la lando, pro perdajo di vivi, destrukto di substrukturi ed abandono di plantacerii. Pos ta epoko l'ekonomio pluforteskis, e la [[TNP]] po persono atingis US$ 2.090 dolari en 2017,<ref>{{extera ligilo |titulo=Rwanda |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2022&ssd=1&c=714&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP |autoro=International Monetary Fund (IMF) (II)|publikigita ye=2017}}</ref> kontre US$ 416 en 1994. == Demografio == [[Arkivo:Bevölkerungspyramide_Ruanda_2016.png|thumb|280px|Demografiala piramido di Ruanda, 2016.]] [[Arkivo:RwamaganaChurch.jpg|thumb|left|280px|Katolika kirko en Rwamagana.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Ruanda havis {{formatnum:13400541}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (85%) esas Hutu, de etnio Bantua. Le Tutsi (14% ante la [[gentocido]], probable 10% nun) esas pastorala populo qua arivis en la regiono probable dum la 15ma yarcento. Le Twa (pigmei) esas 1%, e la populo Jabian formacas la cetera. L'oficala lingui di la lando esas Kinyarwanda, de Bantua origino, parolata da 93,2% de la habitantaro, e la lingui [[Franca linguo|Franca]], [[Angla linguo|Angla]] e [[Swahilia linguo|Swahilia]], parolata da min kam 1% de la habitantaro, single. Cirkume 6,3% parolas altra lingui, e 0,2% ne informis pri lia nativa linguo.<ref name=CIA/> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[protestantismo]], praktikata da 49,5% de la habitantaro en 2012 (adventisti esis 11,8%, altra protestanti 37,7%). Katoliki esis 43,7%, Mohamedani esis 2%, altri (inkluzite [[testi di Jehova]]) esis 0,9%, 2,5% praktikis nula religio e ne existas informi pri 1,3% de la habitantaro.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/#people-and-society |titulo=Rwanda - The World Factbook |editero=CIA|vidita ye=22ma di julio 2023|idiomo={{en}}}}</ref> La chefurbo e maxim populoza urbo esas [[Kigali]]. Altra importanta urbi esas [[Ruhengeri]] e [[Butare]]. == Kulturo == [[Arkivo:Danse rwanda3.jpg|thumb|280px|Ruandana dansisti.]] [[Muziko]] e [[danso]] esas parto de ceremonii, festivali, renkontri sociala e mem de orala naraci. La maxim famoza danso tradicionala konsistas ek 3 parti: ''umushagiriro'', dansata da mulieri; ''intore'', o "danso dil heroi", dansata da viri; e tamburado, tradicionale pleata da viri, nomizita ''ingoma''.<ref>{{extera ligilo |skriptisto=Rwanda Development Gateway|titulo=National Ballet&nbsp;– Urukerereza |url=https://web.archive.org/web/20120314152054/http://www.rwandagateway.org/spip.php?article211 |idiomo={{en}}}}</ref> Ordinare, la kansoni transmisesas orale, e la stili varias segun sociala grupi. Pri moderna muziko, la maxim populara stili esas [[hip hop]], [[dancehall]], rap, [[ragga]], [[R&B]] e dance-pop.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|nomo=Mbabazi |surnomo=Linda |publikigita ye=11 May 2008 |titulo=Hip Hop Dominating Music Industry |publikigo=The New Times |loko=Kigali |url=http://www.newtimes.co.rw/section/article/2008-05-11/3642/}}</ref> Ruanda ne havas longa historio koncerne skribita [[literaturo]], tamen existas anciena tradiciono pri folklorala naraci e poezio. En la rejala korti ante la koloniigo, existis la tradicioni ''ibitekerezo'' (epika poemi muzikala), ''ubucurabwenge'' (rejala genealogii ordinare recitita dum kronizo-ceremonii) ed ''ibisigo'' (rejala poemi). La maxim famoza skriptisto Ruandana dum la 20ma yarcento esis [[Alexis Kagame]] (1912-1981).<ref>{{Citez jurnalo od edituro | nomo=Adekunle | surnomo= Julius | titulo= Culture and Customs of Rwanda | editero=Greenwood Publishing Group | loko=Westport, CT | publikigita ye=2007 | isbn=9780313331770 |url=https://books.google.com/books?id=g0FC40EQujwC}}</ref> La guvernerio di Ruanda stimulas [[sporto|sporta]] praktiko kun skopo stimular "developo e konstrukto di la paco". La maxim populara sporti en la lando esas [[futbalo]], [[voleibalo]], [[basketbalo]], [[atletismo]] e paralimpiala sporti. [[Kriketo]] populareskis dum recenta yari, konseque del arivo di [[Kenia]]na refujinti. [[Biciklo-kurado]] anke populareskis, nam bicikli ordinare uzesas kom transporto-moyeno. Ruanda partoprenabas l'[[Olimpiala Ludi]] depos 1984, e la Paralimpiala Ludi depos 2004. La nacionala esquado pri [[basketbalo]] plubonigabas lua rezulti depos la yari 2000a, e de 2007 til nun ol divenis un ek la maxim bona de estal Afrika. == Referi == {{reflist}} {{Landi en Afrika}} [[Kategorio:Ruanda|*]] fiuhku32bn73bp1qypgk0wgysd8bnlm 0 3497 1114386 1068106 2026-04-18T20:58:59Z ThWiki1910 31363 1114386 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Vanuatu | Lokala_nomo = Ripablik blong Vanuatu<br />Republic of Vanuatu<br />République du Vanuatu | Flago = Flag_of_Vanuatu.svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Vanuatu.svg | Imajo_mapo = LocationVanuatu.png | Chefurbo = [[Port Vila]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:24900}} (1999) | Precipua_urbo = [[Port Vila]] | Oficala_lingui = [[Bislama linguo|Bislama]], [[Angla linguo|Angla]], [[Franca linguo|Franca]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Vanuatu | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Nikenike Vurobaravu]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Vanuatu | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Charlot Salwai]] | Surfaco = {{formatnum:12200}} | Rango_surfaco = 161 | Surfaco_aquo = neglijebla | Habitanti = {{formatnum:313046}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 179 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 25,66 | Reto_kodexo = .vu | Nomo_himno = ''Yumi, Yumi, Yumi'' | Pekunio = [[Vatu]] }} '''Vanuatu''' esas lando ed insul-grupo en [[Oceania]] sude de [[Pacifiko]]. Ol distas cirkume 1750 km este de [[Australia]], 500 km nord-weste de [[Nova Kaledonia]], e weste de [[Fidji]]. == Historio == [[Arkivo:Fels_Cave_Drawings_1.jpg|thumb|280px|left|Pikturo en kaverno che l'insulo Lelepa.]] {{PA|Historio di Vanuatu}} L'unesma habitanti, de etnio [[Austronezia]]na, probable arivis en Vanuatu cirkume 3.300 yari ante nun. Fragmenti di [[ceramiko|ceramikaji]] de 1300-100 yari aK trovesis en l'insuli. L'arkipelago deskovresis en [[1606]] dal [[Portugal]]an explorero [[Pedro Fernandes de Queirós]], qua verkis por la rejio di [[Hispania]]. Nur en [[1768]] altra [[Europa]]n explorero, [[Francia|Franca]] [[Louis Antoine de Bougainville]] arivis en l'insuli. Kapitano [[James Cook]] nomizis ol ''Nova Hebridi'', nomo qua duris til la nedependo .<ref name=US>[http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2815.htm "Background Note: Vanuatu". U.S. Department of State]</ref> En [[1825]] Peter Dillon deskovris [[santalo]] en l'insulo Erromango. To stimulis l'arivo di enmigranti al insulo qua duris til [[1830]], kande eventis konflikto inter [[Polinezia]]na laboristi e [[Melanezia]]na indijeni. [[Arkivo:Native_men_of_Tanna,_New_Hebrides.jpg|thumb|280px|left|Viri del insulo Tanna, Nova-Hebridi, c. 1905.]] Dum la [[19ma yarcento]] [[kristanismo|kristana]] misioneri, ed anke enmigranti por kultivar [[kotono]] arivis en la insuli. Kande l'internaciona preci di kotono falis, agrokultivisti chanjis por [[kafeo]], [[kakao]], [[banano]], e precipue [[kokoso]] En 1887 l'insuli komencis administresar da Navala Komisitaro Franca-Britaniana. En [[1906]], la du landi signatis pakto qua kreis kondominio por administrar l'insuli. La kondominio duris dum 74 yari, til 1980. Dum la [[duesma mondomilito]], Usani kreis aerodromi an l'insuli Espiritu Santu ed Éfaté en Nova-Hebridi, por lansar ataki kontre [[Japonia]]ni. Dum ca epoko, cirkume 10 mil Vanuatuani apartenis ad Usana bataliono che l'insuli. Vanuatu nedependanteskis del [[Unionita Rejio]] e de [[Francia]] ye la [[30ma di julio]] [[1980]], kun [[Walter Lini]] kom chefministro. Dum la [[yari 1990a]] eventis politikala nestabileso, qua rezultis pose en politikala descentraligo. En la [[7ma di oktobro|7ma]] e la [[8ma di oktobro]] [[2009]] eventis du [[ter-tremo|ter-tremi]] en la lando: l'unesma kun forteso 7.6 e la duesma kun forteso 7.8 che la [[skalo di Richter]]. == Politiko == [[Arkivo:Vanuatu_Parliament,_Port_Vila_-_Flickr_-_PhillipC.jpg|thumb|280px|left|Parlamento di Vanuatu.]] Vanuatu esas parlamentala [[republiko]]. La [[prezidanto]] esas la [[chefo di stato]], ed elektesas dal elektala kolegio por 5 yari. L'elektala kolegio konsistas ek membri de la [[parlamento]] e prezidanti di regionala konsilistari. La [[chefministro]] elektesas da la parlamento, e mustas recevar 75% ek la voti. La [[legifantaro]] di Vanuatu konsistas ek singla chambra parlamento, kun 52 membri qui elektesas dal populo por 4 yari, ecepte se majoritato de 3/4 ek lua membri decidas kontree. La [[konstituco]] di la lando adoptesis ye la dio di la nedependo, la [[30ma di julio]] [[1980]]. Vanuatu dividesas en 6 provinci. == Geografio == [[Arkivo:Map OC-Melanesia Revised by Tom Emphasizing Vanuatu.PNG|280px|thumb|Mapo di [[Melanezia]] kun Vanuatu.]] [[Arkivo:A_stream_on_Efate,_Vanuatu.jpg|thumb|280px|left|Rivereto an l'insulo Éfaté.]] L'[[arkipelago]] konsistas ek 83 [[insulo|insuli]], di qui 65 havas habitanti. Nur 14 insuli havas plu kam 100 km² di surfaco totala, e la maxim granda esas Espiritu Santu ({{formatnum:3956}} km²). La disto inter la maxim nordala e la maxim sudala insuli esas cirkume 1300 km<ref name=PC>[https://web.archive.org/web/20080910005909/http://www.peacecorps.gov/welcomebooks/vuwb461.pdf ''The Peace Corps Welcomes You to Vanuatu'']</ref>. La posedajo di du insuli —Matthew y Hunter— reklamacesas da Franca transmara departamento [[Nova Kaledonia]]. L'insuli ordinare havas eskarpala [[reliefo]], nestabila sulo e poka [[aquo]].<ref name=PC/> Lia [[klimato]] esas [[subtropikala klimato|subtropikala]] kun 9 varma monati e kun influo del [[alizeo|alizei]] de mayo til oktobro. Kelkafoye eventas [[ciklono|cikloni]] e [[tifono|tifoni]]. La maxim alta monto di Vanuatu esas [[Monto Tabwemasana]], havanta {{formatnum:1739}} metri di [[altitudo]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Vanuatu}} == Demografio == [[Arkivo:Vanuatu_demography.png|thumb|280px|Habitantaro di Vanuatu, de 1961 til 2003.]] [[Arkivo:Landdiving7.jpg|thumb|left|280px|Viri de Vanuatu.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Vanuatu havis {{formatnum:313046}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (99,2%) esas [[Melanezia]]ni. Altra grupi esas 0,8%, segun statistiki de 2016.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/vanuatu/|titulo=Vanuatu - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=11ma di novembro 2023|idiomo={{en}}}}</ref> Existas plu kam 100 lokala idiomi, qui parolesas da 82,6% de la habitantaro. La lingui oficala di la lando esas [[Bislama linguo|Bislama]], parolata da 14,5% de la habitantaro; [[Angla linguo|Angla]], parolata da 2,1% de la habitantaro, e [[Franca linguo|Franca]], parolata da 0,8% de la habitantaro, segun statistiki pri yaro 2020<ref name=CIA/>. La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[protestantismo]], praktikata da 39,9% de la habitantaro. Katoliki esas 12,1%, Apostolala religio praktikesas da 2,3%, adepti del Eklezio di Kristo esas 1,8%, kustumala kredaji praktikesas da 3,1% de la habitantaro. Segun statistiki pri yaro 2020, 12% praktikas altra religii; 1,4% praktikas nula religio, e 0,1% ne informis pri religio<ref name=CIA/>. Segun statistiki pri yaro 2021, 89,1% de la habitantaro savas lektar e skribar. Spensi kun eduko reprezentis 2,2% de la TNP en 2020<ref name=CIA/>. La maxim multa habitanti habitas rurala zoni. La maxim granda urbo esas [[Port Vila]]. == Kulturo == [[Arkivo:Street_band,_Port_Vila,_Vanuatu_-_Flickr_-_PhillipC.jpg|thumb|280px|Muzikisti de ''string band'' pleas en strado di [[Port Vila]].]] La tradicionala [[muziko]] di Vanuatu uzas multa perkut-instrumenti e [[bruiso|bruisi]]. Dum la komenco dil 20ma yarcento aparis muzikala grupi konocata kom ''string bands'', qui uzas kord-instrumenti, exemple ''ukelele'' e gitari por plear populara muziki. Plu recente, multa bandi komencis krear nova identeso por Vanuatuana muziko, e l'internaciona jenri ''[[zouk]]'' e ''[[reggaeton]]'' divenis populara e pleata en noktala klubi. Pri [[literaturo]], existas poka distingiva skriptisti de Vanuatu. De ante la koloniigo til nun, existas forta orala tradiciono qua transmisas folklorala rakonti, miti e kantata poemi de generaciono a generaciono. [[Grace Mera Molisa]], mortinta en 2002, divenis konocata internacione pro elua poemi. En 2007, Marcel Melthérorong publikigis en [[Franca linguo|la Franca]] l'unesma [[novelo]] skribita da ula Vanuatuano: ''Tôghàn''. [[Futbalo]] esas la maxim populara sporto en Vanuatu. En 1988, la lando membreskis [[FIFA]]. Altra populara sporti esas [[kriketo]], [[rugbio]], [[basketbalo]] e, nome por mulieri, [[voleibalo]]. == Referi == {{reflist}} {{Oceania}} {{Commonscat|Vanuatu}} [[Kategorio:Vanuatu|*]] m10vea65h8wwg02qttu46paxhx7eltq 14 3742 1114477 1000017 2026-04-19T10:51:06Z ThWiki1910 31363 1114477 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Boxers from Germany}} [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Germania]] ba5pvr78cg4v1l2u16kbj4chul2ym56 14 3743 1114469 851114 2026-04-19T10:31:55Z ThWiki1910 31363 1114469 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Boxers}} [[Kategorio:Personi en boxo]] [[Kategorio:Milital artisti segun tipo]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]] m979tmaycytv4hhkorgko1fafkimmp0 0 3855 1114365 1085981 2026-04-18T20:48:02Z ThWiki1910 31363 1114365 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Japonia | Lokala_nomo =日本国<br />''Nippon-koku'' o ''Nihon-koku'' | Flago = Flag of Japan.svg | Blazono = Imperial Seal of Japan.svg | Imajo_mapo = Japan-location-cia.png | Chefurbo = [[Tokyo]] | Habitanti_chefurbo = <small>12 570 000 habitanti (2006)</small> | Precipua_urbo = [[Tokyo]] | Oficala_lingui = [[Japoniana linguo|Japoniana]] | Guvernerio = [[Konstitucala monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri monarki di Japonia | Titulo_chefo_stato = Imperiestro | Chefo_di_stato = [[Naruhito]] (徳仁) | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Japonia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Sanae Takaichi]] (高市 早苗) | Surfaco = {{formatnum:377975}} | Rango_surfaco = 62 | Surfaco_aquo = 1,4 | Habitanti = {{formatnum:125360000}}<ref>{{Extera ligilo|titulo=Population Estimates Monthly Report July 2021)|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|editero= Statistics Bureau of Japan|publikigita ye=4ma di oktobro 2021}}</ref> | Rango_habitanti = 11 | Yaro = 2021 | Denseso di habitantaro = 334 | Reto_kodexo = .jp | Nomo_himno = '' [[Kimi Ga Yo]]'' (君が代) | Pekunio = [[Yen]] }} '''Japonia''' esas lando ed [[arkipelago]] kun plu kam {{formatnum:6000}} insuli ed insuleti en estal [[Azia]], che [[Pacifiko]]. == Historio == {{PA|Historio di Japonia}} La maxim anciena homala restaji trovita en Japonia evas de [[Paleolitiko]], cirkume 30 mil yari aK. Pose, cirkume 14.000 yari ante Kristo, la chasera-kolektera kulturo Jōmon vivis ibe, de [[Mezolitiko]] til [[Neolitiko]], e developis rudimenta [[agrokultivo]] e konstruktis mi-subtera domi. La kulturo Jōmon esis l'ancestri ambe de la populo [[Ainu]] e de de la populo Yamato.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/117/2/117_080325/_article |titulo= Dental characteristics of Tohoku residents in Japan: implications for biological affinity with ancient Emishi |skriptisto=Hirofumi Matsumara ed Yukio Dodo|editero=Anthropological Science|publikigita ye=2009|volume=117 |issue=2|pagini=95-105}}</ref><ref>{{Extera ligilo|skriptisto= Michael F. Hammer, TM Karafet, H. Park, K. Omoto, S. Harihara, M. Stoneking, S. Horai|url=http://www.nature.com/jhg/journal/v51/n1/abs/jhg20068a.html |titulo= Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes|journal=Journal of Human Genetics|publikigita ye=2006|volume=51 |pagini=47-58}}</ref> [[Argilo|Argila]] vazi de ta epoko esas la maxim anciena exempleri pri [[terakotajo]] de la mondo. * [[Ero Heian]] ([[794]] til [[1185]]) * [[Ero Kamakura]] [[1185]] til [[1336]] * [[Ero Muromachi]] [[1336]] til [[1573]] * [[Ero Azuchi-Momoyama]] [[1573]] til [[1600]] Dum la [[16ma yarcento]], [[Portugal]]ana komercisti arivis en lando. En [[1549]] misionisto [[Santa Franciskus Xavier]] arivis en Japonia ed introduktis [[kristanismo]] en [[Kagoshima]]. En [[1612]] [[Tokugawa Ieyasu]] interdiktis kristanismo. * [[Edo-ero]] [[1600]] til [[1868]] En [[1707]] ,Monto [[Fujiyama]] eruptis. Nulo komerco acepte kelke kupro de Chinia. En [[1854]] [[Usa]]na oficiro [[Matthew Calbraith Perry|Matthew Perry]] koaktis Japonia signatar la kontrato di Kanagawa, qua posibligis komerco kun Ocidento. Dum la [[Meiji-epoko]] ([[1868]]) Japonia rapide developis lua [[industrio]]. En [[1904]] komencis la [[milito Rusa-Japoniana]], qua duris til [[1905]] kun Japoniana vinko, e l'okupo di [[Taiwan]] e [[Korea]]. L'[[ero Meiji]] finis en [[1912]] kun la morto dil imperiestro. Japonia militis kontre [[Germana imperio|Germania]] dum l'[[Unesma mondomilito]], por expansar lua influo e teritoriala ganaji. En [[1931]] ol okupis [[Mandjuria]]. Kun l'internaciona kondamno a l'invado, Japonia abandonis [[Ligo di la nacioni]] du yari pose. En [[1936]] lando firmis antikomunista pakto kun [[Germania]] ed, ye la [[7ma di decembro]] [[1941]] ol atakis [[Pearl Harbour]], [[Usa]]na bazo en [[Havayi]]. Kom rezulto, [[Usa]] eniris en [[Duesma mondomilito]] kontre Japonia, Italia e Germania. Pos subisar du ataki per [[atomobombo|atomobombi]], Japonia kapitulacis senkondicione, ye la [[15ma di agosto]] [[1945]]. Granda parto de lua substrukturo destruktesis dum la milito. En [[1947]] Japonia adopitis pacifista [[konstituco]], kun emfazo en [[demokratio|demokratiala]] liberesi. En [[1956]], la lando membreskis l'[[Unionita Nacioni]]. == Politiko == [[Arkivo:Diet_of_Japan_Kokkai_2009.jpg|thumb|280px|left|Edifico dil parlamento ("Dieto") Japoniana.]] Segun la [[konstituco]] aprobita ye la [[3ma di mayo]] [[1947]], Japonia esas parlamentala [[monarkio]]. Lua imperiestro havas poka povo, nur ceremoniala. Depos la [[1ma di mayo]] [[2019]], lu esas [[Naruhito]]. La parlamento havas du chambri. La basa chambro esas la Domo di Reprezentanti, qua havas 480 membri qui elektesas dal populo omna 4 yari o kande la chambro dissolvesas. La supera chambro esas la Konsilistaro (equivalanta a [[Senato]]), qua havas 242 membri qui elektesas dal populo por 6 yari. Historiale, la legala sistemo di Japonia recevis influi de [[Chinia]], nome dum l'[[ero Edo]]. Tamen, pos la [[19ma yarcento]] ol recevis influi de [[Europa]]na legala sistemi, nome [[Germania|Germana]]. Exemple, la fundamenti di la legaro adoptita en Japonia la yaro [[1896]] esis la ''Bürgerliches Gesetzbuch'' Germana. Ta legaro, kun modifikuri pos la [[duesma mondomilito]], duras uzesar. == Geografio == [[Arkivo:Japan-CIA_WFB_Map.png|thumb|right|250px|Mapo di Japonia kun lua precipua urbi.]] [[Arkivo:Kongobuji_Koyasan07n3200.jpg|thumb|left|320px|Autunala peizajo proxim monto Kōya.]] Japonia esas [[arkipelago]] kun {{formatnum:6852}} insuli ed insuleti,<ref>[https://web.archive.org/web/20090731072744/http://fpcj.jp/old/e/mres/publication/ff/pdf_07/01_land.pdf ''Facts and Figures of Japan 2007 01: Land'' Foreign Press Center Japan]</ref> e l'extenso di lua teritorio superiras 3.000 kilometri, irante de la maro di Okhotsk til la maro di Estal Chinia.<ref name=water>{{Extera ligilo |titulo=Water Supply in Japan |url= https://web.archive.org/web/20180126130519/https://www.mhlw.go.jp/english/policy/health/water_supply/1.html | editerio= Ministry of Health, Labour and Welfare|idiomo={{en}}}}</ref> La maxim granda insuli di la lando esas [[Honshu]], [[Hokkaido]], [[Kyushu]], [[Shikoku]] ed [[Okinawa]]. L'[[insuli Ryukyu]], qui inkluzas Okinawa, formacas kateno sude de Kyushu. La tota surfaco di Japonia esas {{formatnum:377925.24}} km², e la lando havas la 6ma maxim longa marala rivo de la mondo: {{formatnum:29751}} kilometri. Du triimi ek la surfaco di la lando konsistas ek [[montaro|montari]], kun multa [[volkano|volkani]]. La maxim alta monto di la lando esas [[Fujiyama]], dormanta volkano kun {{formatnum:3776}} metri di [[altitudo]] an lua somito. Entote, 73% ek la surfaco de la lando kovresas per monti, foresti o regioni neuzebla por agrokultivo. Konseque, l'arei habitebla havas alta [[denseso di habitantaro]]. Cirkume 0,5% de la sulo di la lando konquestesis de la maro. Multa projeti de la 20ma e 21ma yarcenti inkluzas la kreado di artifical insuli, exemple l'insulo ube jacas l'Internaciona Aeroportuo Kansai. Che [[Hokkaido]], norde de la lando, la klimato esas humida kontinentala kun longa vintri, e someri varianta de varma til milda. Centre de la lando (Honshu) la [[klimato]] esas [[temperema klimato|temperema]]. Che la westa litoro ([[maro di Japonia]]), nord-westala venti adportas forta [[nivo]]sturmi dum la vintro. Sude de la lando, la klimato esas [[subtropikala klimato|subtropikala]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Japonia}} De [[1960]] til [[1980]] Japoniana ekonomio kreskis mezavalore 10% omnayare, fakto nomizita "Japoniana miraklo". La kresko falis dum la [[yari 1990a]], fakto nomizita "la perdita yardeko". == Demografio == [[Arkivo:Japan_sex_by_age_2015.png|thumb|320px|Demografiala piramido di Japonia en 2015.]] [[Arkivo:Bjs48_02_Ainu.jpg|thumb|320px|left|Le [[populo Ainu|Ainu]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Japonia havis {{formatnum:126168156}} habitanti. La maxim multa (98,1%) esas Japoniani. Chiniani esas 0,5%, Koreani esas 0,4%, altri (inkluzite Filipinani, Vietnamani e Braziliani) esas 1%. Cirkume 230 mil Braziliani ekmigris a Japonia, di qui parto retroiris.<ref name=CIA/> La minoritato ''[[populo Ainu|Ainu]]'' habitas la nordo di [[Hokkaido]] e konsistas adminime ek cirkume 25.000 personi. L'oficala linguo di la lando esas [[Japoniana linguo|Japoniana]].<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/|titulo=Japan - The World Factbook|editero= CIA|vidita ye= 20ma di junio 2019}}</ref>. Minoritati parolas Chiniana, Koreana, Vietnamana e Portugalana, nome inter familiani. La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[Shintoismo]] (70,4%). Budisti esas 69,8%, kristani esas 1,5%, altri esas 6,9%.<ref name=CIA/> La maxim multa Japoniani esas ambe [[shintoismo|shintoani]] e [[budismo|budisti]]. La maxim populoza urbo di la lando esas [[Tokyo]], kun 12,3 milion habitanti. En lua [[metropolala regiono]] habitas cirkume 30 milioni. Altra importanta urbi esas [[Osaka]], [[Yokohama]], [[Nagoya]], [[Fukuoka]], [[Sendai]] e [[Sapporo]]. == Kulturo == [[Arkivo:Odori_Keiyō_Edo-e_no_sakae_by_Toyokuni_III.jpg|thumb|320px|Prizentado di ''kabuki'' en 1858.]] La nuntempa [[kulturo]] di Japonia mixas influi Aziana, Europana e Nord-Amerikana. La tradicionala arti Japoniana inkluzas [[ceramiko]], texuro, lako-mestiero, [[espado|espadi]] e pupei, teatro-spektakli ''bunraku'', ''kabuki'' (tipo di danso-dramato), ''noh'', dansi, ''rakugo'' (rakonto di historio da sigla artisto), ed altra kustumi, exemple teo-ceremonio, ''[[ikebana]]'', lukti, kaligrafo, ''origami'', ''onsen'' (balneyi), [[geisha]] e multa ludi. [[UNESKO]] klasifikis 22 loki en Japonia kom [[Mondala Patrimonio]]. [[Arkivo:Lafcadio_Hearn_portrait.jpg|thumb|220px|left|[[Lafcadio Hearn]]]] La maxim anciena exempleri pri [[literaturo]] Japoniana esas la [[kroniko|kroniki]] ''Kojiki'' e ''Nihon Shoki'', e la poezial antologio ''Man'yōshū'', omni del 8ma yarcento e skribita per Chiniana literi. Dum la komenco dil epoko Heian, developesis la skribo-sistemi konocata kom ''kana'' (''katakana'' e ''hiragana''). La "rakonto dil bambuo-taliisto" (''Taketori Monogatari''), skribita dum la 9ma o 10ma yarcento, esas la maxim anciena ''monogatari'' (fiktiva prozala naraco) konocata. Dum l'epoko Edo, ''chōnin'' (urbala habitanti) remplasis [[samurayo|samuraya]] aristokrataro kom la precipua konsumeri di literaturo. [[Matsuo Basho]] rivivigis poeziala tradiciono dum la 17ma yarcento, kun lua ''haikai'' (poezio kun skopo satirala) e ''haiku'' (kurta poemi). Dum la fino dil 19ma yarcento e komenco dil 20ma yarcento aparis importanta skriptistuli, exemple [[Natsume Sōseki]], [[Mori Ōgai]], [[Shiga Naoya]], [[Kōda Rohan]] e Greka-Japoniano [[Lafcadio Hearn]], qua uzis la pseudonimo ''Koizumi Yakumo''. Un ek la rara skriptistini de epoko esis [[Ichiyō Higuchi]], qua skribis segun Japoniana stilo, vice l'Ocidentala stilo uzita dal skriptistuli. La [[muziko]] di Japonia esas eklektika e diversa. Multa instrumenti, exemple ''koto'', ''shamisen'' e ''biwa'' (kord-instrumenti) e la tamburo ''taiko'' uzesas en tradicionala muziko. Pos [[Meiji-epoko]], westala klasika e militala muziki rapide divenis populara en Japonia. [[Isawa Shūji]] studiis klasika muziko Westala che l'universitato Bridgewater State e pose en Harvard e, pos retroirar a Japonia, ilu fondis skolo pri muziko en [[Tokyo]] (''Tôkyô ongaku gakkô''). Yen altra importanta klasika kompozisti Japoniana: [[Kōsaku Yamada]], Yoshinao Nakada, e [[Toru Takemitsu]]. De la yari 1930a (ecepte dum la [[duesma mondomilito]], kande ol judikesis kom "muziko dil enemiko"), [[jazo]] developis kom muzikala stilo en Japonia. [[Sadao Watanabe]] esas la maxim bone konocata jazo-muzikisto Japoniana. Kelka moderna jazo-grupi esas [[Ego-Wrappin']] e Sakerock. [[Arkivo:Aki basho dohyō-iri on Sept. 28 2014.jpg|thumb|280px|Lukteri di ''sumo''.]] [[Sumo (luktado)|''Sumo'']] esas la nacionala [[sporto]] di Japonia. Ol esas sorto di lukto en qua ula luktero (''rikishi'') probas ekpulsar l'altru de cirklatra areo (''dohyō'') o forsar lu tushar la sulo kun altra parto de la korpo ecepte la pedo. Altra lukto-sporti, exemple [[judoo]]* e ''kendo'' docesas obligende en skoli.<ref name="martial">{{extera ligilo|titulo=Prewar bayonetting martial art makes return to schools |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2017/04/24/reference/prewar-bayonetting-martial-art-makes-return-schools/ |editero=The Japan Times|autoro=Mizuho Aoki|vidita ye=15ma di novembro 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri kolektiva sporti, [[basbalo]] esas la maxim populara. La profesionala ligo di basbalo Japoniana kreesis en 1936. [[Futbalo]] anke divenis populara nome pos 1992, kande kreesis la profesionala futbalo-ligo di Japonia. En 2002, la lando gastigis [[Mondala Kupo di Futbalo]], kune [[Sud-Korea]]. [[Voleibalo]] ank esas populara sporto en Japonia. Dum l'[[Olimpiala Ludi en Tokyo, 1964|Olimpiala Ludi di 1964]], femina esquado Japoniana ganis ora medalio pri voleibalo, uzanta ludo-tekniki surprizanta por l'epoko. Japonia gastigis Somerala Olimpiala Ludi di [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 1964|1964]] e di [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|2020]], ca lasta en 2021 pro l'epidemio di [[COVID-19]]. Ol anke gastigis [[Vintrala Olimpiala Ludi]] en 1972 (en [[Sapporo]]) e 1998 (en [[Nagano]]). == Cetera aferi == * Lektez pri [[Samurayo|samurayi]]. == Referi == {{reflist}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Japonia| ]] 49pebe6288r60eid1ld7d1cm5t609ba 4 3892 1114409 1102516 2026-04-18T21:13:06Z ThWiki1910 31363 1114409 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Crystal Clear action edit.png|128px|right]] '''''La skopo di ta pagino (Listo di artikli quin omna Wikipedii devas havar) diskutesas che [irc://irc.freenode.org/wikilist #wikilist] di la reto IRC [irc://irc.freenode.org Freenode]. Se vu deziras adjuntar ulo nova, voluntez diskutar ol en la [irc://irc.freenode.org/wikilist #wikilist] ante agar tale.''''' ---- Existas Wikipediala projeti qui sempre augmentas. Kelka augmentas rapide, kontre ke altri semblas esar stagnanta. Ca listo esas sorto di guidajo por tala projeti, nam li havez la minim quanto di fundamentala ed utila informajo. Tale la uzeri di Wikipedio kurajigesos por kontributar en lua developo. La listo kontenas 1000 ligili ad esbosuri di artikli qui devas existar en omna Wikipedii. Ca artikli povos esar tre simpla, adjuntanta nur la necesa informo. Ulakaze, on darfas esar nur informo-tabelo, altrakaze li povas esar nur esboso. La skopo di ca iniciemeso esas helpar mikra projeti, ed on esperas disdonar facile tradukebla artikli. == Quale uzar ica listo == Existas multa formi pri quale uzar ca listo. Exemple, on povas tradukar la listo ad un altra linguo di Wikipedia qua havas poka artikli e ta formo, on povas verifikar quante artikli ne existas ankore en ta linguo. Multa artikli en ca prezenta listo ja existas en [[:es:Wikipedia:Lista de artículos que toda Wikipedia debería tener|Hispaniana]] o [[:simple:Wikipedia:List of articles all languages should have|Simpla Angla]]] wikipedii. Tale, esas posibla tradukar l'artikli de ica du Wikipedia vers l'Ido linguo. == [[Biografio]] == Devus existar plu kam tri frazi pro singla biografiala artikli, es 100 biografii por kompletigar. === Kompozisti === # [[Johann Sebastian Bach]] # [[Ludwig van Beethoven]] # [[Wolfgang Amadeus Mozart]] === Exploristi, [[deskovristo|deskovristi]] === # [[Roald Amundsen]] # [[Jacques Cartier]] # [[Cristoforo Colombo]] # [[James Cook]] # [[Hernán Cortés]] # [[Francis Drake]] # [[Vasco da Gama]] # [[Edmund Hillary]] # [[Fernão de Magalhães]] # [[Marco Polo]] # [[Zheng He]] === Inventisti e ciencisti === # [[Marie Curie]] # [[Charles Darwin]] # [[Albert Einstein]] # [[Thomas Alva Edison]] # [[Enrico Fermi]] # [[Henry Ford]] # [[Sigmund Freud]] # [[Galileo Galilei]] # [[Johannes Gutenberg]] # [[Edward Jenner]] # [[John Maynard Keynes]] # [[Isaac Newton]] # [[Leonardo da Vinci]] # [[Fratuli Wright]]: [[Orville Wright]] e [[Wilbur Wright]] === Skriptisti e filozofi === # [[Aristoteles]] # [[Augustinus]] # [[Matsuo Basho]] # [[Dante Alighieri]] # [[Johann Wolfgang von Goethe]] # [[Herodotos]] # [[Hipokrato]] # [[Homeros]] # [[Immanuel Kant]] # [[Lao Tzu]] # [[Li Po]] # [[Martin Luther]] # [[Rosa Luxemburg]] # [[Karl Marx]] # [[Murasaki Shikibu]] # [[George Orwell]] # [[Platon]] # [[Pitagoro]] # [[William Shakespeare]] # [[Adam Smith]] # [[Sokrates]] # [[Sun Tzu]] # [[Luís Vaz de Camões]] # [[Du Fu]] # [[Thomas d'Aquino|Santa Thomas d'Aquino]] # [[Publius Vergilius Maro]] # [[Mary Wollstonecraft]] # [[Zeami Motokiyo]] # [[Konfucius]] # [[Sima Qian]] # [[Carl Sagan]] # [[Hans Blumenberg]] # [[Duns Scotus]] # [[Dashiell Hammett]] # [[Jean-Paul Sartre]] # [[Ludwig Wittgenstein]] # [[Georges Simenon]] === Politikisti === # [[Akbar]] # [[Alexandros la Magna]] # [[Augustus]] # Imperiestro [[Justinianus la 1ma]] # [[Otto von Bismarck]] # [[Simón Bolívar]] # [[Karolus la Granda]] # [[Karolus la 5ma di Germania e la 1ma di Hispania]] # [[Felipe la 2ma di Hispania]] # [[José de San Martín]] # [[Abd al-Rahman la 1ma]] # [[Winston Churchill]] # [[Kleopatra la 7ma]] # [[Iulius Caesar]] # [[Franz Ferdinand, Arkiduko di Austria]] # [[Mohandas Gandhi]] # [[Charles de Gaulle]] # [[Hammurabi]] # [[Hirohito]], [[Imperiestro]] di [[Japonia]] # [[Adolf Hitler]] # [[Ho Chi Minh]] # [[Thomas Jefferson]] # [[Chingiz-kano]] # [[Vladimir Ilyich Lenin|Lenin]] # [[Abraham Lincoln]] # [[Napoléon Bonaparte]] # [[Nelson Mandela]] # [[Mao Zedong]] # [[Benito Mussolini]] # [[Getúlio Vargas]] # [[Petrus la 1ma di Rusia]] (Pyotr la Granda) # [[Pol Pot]] # [[Franklin D. Roosevelt]] # [[Saladino]] # [[Shaka Zulu]] # [[Sidanta Bovo]] # [[Iosif Vissarionovich Stalin|Stalin]] # [[Tamerlan]] o [[Timur Lenk]] # [[Lev Davidovich Trocki|Lev Trocki]] # [[Harry Truman]] # Rejino [[Victoria (rejino)|Victoria]] # [[George Washington]] # Imperiestro [[Wilhelm la 2ma di Germania]] # [[Qin Shihuang]] # [[Barack Obama]] # [[Kofi Annan]] # [[Silvio Berlusconi]] # [[Tony Blair]] # [[George W. Bush]] # [[Jacques Chirac]] # [[Vladimir Vladimirovich Putin|Vladimir Putin]] # [[Luiz Inácio Lula da Silva]] # [[Gerhard Schröder]] ==== Militisti e Stategisti ==== #[[El Cid]] #[[Juan Ponce de León|Ponce de León]] #[[Juan de Austria]] #[[Álvaro de Bazán]] #[[Sun Tzu]] #[[Lev Davidovich Trocki|Lev Trocki]] #[[Paul von Hindenburg]] === Mulieri === <div style="text-align:right; font-style:italic;">Tu provas inkluzar 8 ategorii korespondanta a singla ek ta mulieri</div> #[[Hildegard von Bingen]] #[[Indira Gandhi]] #[[Emmeline Pankhurst]] #[[Sojourner Truth]] #[[Germaine Greer]] #[[Gro Harlem Brundtland]] #[[Sammu-ramat]] (Rejino di [[Asiria]]) #[[Nefertiti]] #[[Yekaterina la 2ma di Rusia|Yekaterina la Granda di Rusia]] #Rejino [[Elizabeth la 2ma di Unionita Rejio]] #Reina [[Victoria (rejino)|Victoria]] 1ma di [[Britania]] #[[Liliʻuokalani]] (rejino di [[Havayi]]) #[[Makeda, Rejino di Saba]] ([[Etiopia]]) #[[Jeanne d'Arc]] #[[Marie Curie]] #[[Harriet Tubman]] #[[Amelia Earhart]] #[[Rachel Carson]] #[[Rosa Luxemburg]] #[[Rosa Parks]] #[[Matro Teresa di Kalkuta]] (Agnes Gonxha Bojaxhiu) #[[Eva Perón]] #[[Emma Goldman]] #[[Mary Wollstonecraft]] #[[Florence Nightingale]] #[[Helen Keller]] #[[Frida Kahlo]] #[[Mary Harris Jones]] ([[Matro Jones]]) #[[Eleanor Roosevelt]] #[[Golda Meir]] #[[Kaahumanu]] #[[Mary Dyer]] #[[Safo]] === Altri === # [[Bill Gates]] # [[Steve Jobs]] # [[Martin Luther King]] === Teroristi === #[[Gavrilo Princip]] #[[Osama bin Laden]] == Landi, yuri e politiki == Informo-tabelo qua kontenas listo la tota landi (203 artikli): [http://io.wikipedia.org/wiki/Listo_di_nedependanta_stati] # [[Komunista publika deklaro]] # [[Universala deklaro pri homala yuri]] # [[Magna Carta]] === Nutrivi === # [[Agrokultivo]] # [[Oleo]] # [[cerealo|cereali]] ## [[Arakido]]s ## [[Rizo]] ## [[Aveno]] ## [[Hordeo]] ## [[Maizo]] ## [[Soya]] ## [[Frumento]] # [[Chokolado]] #[[Dolcaji]] e [[Desero|Deseri]] ## [[Sukro]] ## [[Melaso]] ## [[Mielo]] ## [[Pano]] # [[Frukto|Frukti]] ## [[Citrono]] ## [[Pomo]], [[Pomiero]] ## [[Oranjo]], [[oranjiero]] ## [[Banano]] ## [[vit-bero]] o [[vitobero]] # [[Fungo]] ## [[Champiniono]] # [[Pipro]] #Produkturi de [[lakto]]: ## [[Butro]] ## [[Fromajo]] ## [[Yogurto]] # [[Legumo|Legumi]] ## [[kurkubito]] ## [[Tomato]] ## [[Karoto]] ## [[Terpomo]] # [[Semino|Semini]] ## [[Avelano]] ## [[mandelo]] ## [[Sorgumo]] ## [[glano]] ## [[Kastano]] ## [[Nuco]] # [[Tabako]] #[[Tuberkulo]] ##[[Betravo]] # Verdaji #[[Vinagro]] ==== Karni ==== # [[sociso]] # [[shinko]] # [[mutonokarno]] ==== Fishi e moluski ==== #[[Atuno]] #[[Kalmaro]] #[[Krabo]] #[[Kreveto]] #[[Polpo]] #[[Salmono]] #[[Sardino]] #[[Truto]] === Drinkaji === # [[Aquo]] # [[Alkoholoza drinkaji]] ## [[Alkoholo]] ## [[Biro]] ## [[champanio]] ## [[Pisco]] ##[[Cidro]] ##[[Vino]] # Infuzi # [[Kafeo]] ## [[Teo]] # [[Lakto]] # Drinkaji sen alkoholo ## [[frutosuko]] ## Sododrinkaji ###[[Coca-Cola]] == [[Geografio]] == === [[Kontinento|Kontinenti]] === # [[Afrika]] # [[Antarktika]] # [[Azia]] # [[Australia]] # [[Europa]] # [[Nord-Amerika]] # [[Central Amerika]] # [[Sud-Amerika]] === Altra regioni === # [[Latinal Amerika]] # [[Mez Oriento]] # [[Oceania]] === Granda urbi === # [[Athina]] # [[Bangkok]] # [[Berlin]] # [[Istanbul]] # [[Hong Kong]] # [[Ierusalem]] # [[Lima]] # [[London]] # [[Los Angeles]] # [[Madrid]] # [[Mekka]] # [[Mexiko]] # [[Moskva]] # [[New York]] # [[Paris]] # [[Beijing]] # [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] # [[Roma]] # [[Shanghai]] # [[Sankt Peterburg]] # [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]] # [[Timbuktu]] # [[Tokio]] # [[Washington DC]] === [[Pekunio|Pekunii]] === # [[Dolaro di Usa]] # [[Britaniana pundo]] # [[Euro]] # [[Yen]] # [[Suisiana franko]] # [[Renminbi yuan]] === Geografiala loki === # [[Alpi]] # [[Amazon]] # [[Andi]] # [[Arktika oceano]] # [[Atlantiko]] # [[Baltika maro]] # [[Nigra maro]] # [[Dezerto]] # [[Granda Koralio-barilo]] # [[Granda Lagi]] # [[Granda Valo di la Fenduro]] (''Great Rift Valley'') # [[Himalaya]] # [[Indiana oceano]] # [[Kilimanjaro]] # [[Mediteraneo]] # [[fluvio Mississippi]] # [[Everest]] # [[Niagara-aquofalo]] # [[Nilo]] # [[Norda polo]] # [[Norda maro]] # [[Oceano]] # [[Pacifiko]] # [[Kanalo di Panama]] # [[Equatorala e tropikala foresti]] # [[fluvio]] # [[Rokozi]] # [[Sahara]] # [[Suda polo]] # [[Antarktika oceano]] # [[Kanalo di Suez]] # [[Lago Tanganika]] o [[Tanganyika]] # [[Titicaca-lago]] # [[Lago Viktoria]] # [[Volkano]] [[Grand Canyon]] - [[Mortinta maro]] - [[Maro]] - [[Monto]] - [[Kaspia maro]] - [[Katarakto]] - [[Lago]] == [[Historio]] == # [[Dinosaurio]] # [[Petroepoko]] # [[Bronz-epoko]] # [[Sumeria]] # [[Anciena Egiptia]] # [[Fer-epoko]] # [[Antiqua Grekia]] # [[Imperio Azteka]] # [[imperio Inkao]] # [[Romana imperio]] # [[Bizancana imperio]] # [[Mezepoko]] # [[Vikingo|Vikingi]] # [[Krucomilito|Krucomiliti]] # [[Racion-epoko]] # [[Nigra pesto]] # [[Renesanco]] # [[Protestanta reformo]] # [[Deskovro di Amerika]] # [[Koloniigo di Nord-Amerika]] # [[Koloniigo di Sud-Amerika]] # L'[[Inquiziciono]] # [[Santa Romana Imperio]] # [[Interna Milito di Anglia]] # [[Britanian imperio]] # [[Sklaveso]] # [[Racion-epoko]] # [[Franca Revoluciono]] # [[Industriala Revoluciono]] # [[Usana interna milito]] # [[Divido di Afrika]] # [[Meiji-epoko]] # [[Unesma mondomilito]] # [[Rusa revoluciono di oktobro 1917]] # [[Interna milito di Rusia]] # [[Hispana interna milito]] # [[Duesma mondomilito]] # [[Holokausto]] # [[Frankoismo]] # [[Kolda milito]] # [[Milito di Korea]] # [[Invado di Afganistan da Sovietia]] # [[Apollo-Programo]] # [[Milito di Vietnam]] # [[Apartheid]] # [[Milito dil Gulfo]] == [[Politiko]] == # [[Anarkio]] # [[Kapitalismo]] # [[Komunismo]] # [[Demokratio]] # [[Diktaduro]] # [[Fashismo]] # [[Feminismo]] # [[Religiala netoleremeso]] # [[Globaligo]] # [[Imperialismo]] # [[Liberalismo]] # [[Monarkio]] # [[Nacionalismo]] # [[Rasismo]] # [[Republiko]] # [[Socialismo]] # Separo di la povi ##[[Judiciala povo]] ##[[Legifala povo]] ##[[Exekutiva povo]] # [[polikala partiso]] == Altra sociala temi == #[[Aborto]] #[[nasko-kontrolo]] #[[Mortopuniso]] #[[Homeosexualeso]] #[[homala yuro]] #[[Sexismo]] == Internaciona institucuri == # [[Araba ligo]] # [[Diplomaco]] # [[Europana Uniono]] # [[Internaciona Monetala Fonduro]] # [[NATO]] # [[Nobel-premio]] # [[Olimpiala Ludi]] # [[ONEP]] # [[Mondal organizuro pri komerco]] (OMC) # [[Reda Kruco]]/[[Reda Miluno]] Internaciona Federuro di la Reda Kruci e Reda Miluni # [[Unionita Nacioni]], [[UN]] ## [[OMS]] ## [[UNICEF]] ## [[UNESCO]] # Kontrati == [[Religio]] == Mustas skribesar, adminime, kin frazi qui introduktas omna religio: # [[Bahaa kredo]] ## El [[Báb]] ## [[Bahá'u'lláh]] # [[Budismo]] ## [[Sidarta Gautama]] # [[Kristanismo]] ## [[Iesu]] ## [[Papo]] ## [[kirko]] (kultoloko) - [[katolik eklezio]] [[ortodoxa eklezio]] # [[Konfuceismo]] ## [[Kung Zi]] # [[Deo]] # [[Hinduismo]] ## [[Brahma]] ## [[Vishnu]] ## [[Shiva]] # [[Islamo]] ## [[Ali]] ## [[Muhamad]] ## [[Moskeo]] ## [[Omar]] # [[Jainismo]] # [[judaismo]] ## [[Mozes]] ## [[Sinagogo]] # [[Mitologio]] # [[Shintoismo]] # Sikhismo - [[Sikh]] ## Nanak # [[Spiritismo]] # [[Taoismo]] # [[Vudu]] # [[Zoroastrismo]] ## [[Zoroastro]] Idei qui negas o questionas l'existo di Deo: # [[Agnostikismo]] # [[Ateismo]] # [[Humanismo]] == [[Kulturo]] == Mustas skribar adminime, tri frazi pri: # [[Arto]] # [[Danso]] # [[Literaturo]] ## [[Libro]] ## Klasika libri ### La [[Biblo]] ### ''[[Don Quijote de la Mancha]]'' ### ''[[Gilgamesh]]'' ### ''[[Iliado]]'' ### ''[[Odiseo (libro)|Odiseo]]'' ### ''[[Hamlet]]'' ### ''[[La Princo]]'' da [[Maquiavelo]] ### [[Korano]] ### ''[[La Republiko]]'' da [[Platon]] ### [[Mil-e-un-Nokti]] # [[Poezio]] # [[Muziko]] ## [[Klasika muziko]] ## [[Tradicionala muziko]] ## [[Opero]] ## [[Jazo]] ## [[Pop-muziko]] ### [[ABBA]] ### [[Buddy Holly]] ### [[Michael Jackson]] ## [[Rok-muziko]] ### [[The Beatles]] ### The [[Rolling Stones]] ## [[Muzikala instrumento|Muzikala instrumenti]]: ## [[kord-instrumento]] ### [[Gitaro]] ### [[Piano]] ### [[Violino]] ## [[sufl-instrumento]] ### [[Trumpeto]] ### [[silbato]] ### [[Fluto]] ## [[perkut-instrumento]] ### [[Tamburo]] ##[[CD]] # [[Teatro]] # [[Cinemo]] # [[Fotografado]] ## [[Filmifisto|Filmifisti]] ### [[Woody Allen]] ### [[Walt Disney]] ### [[Ingmar Bergman]] ### [[Akira Kurosawa]] ### [[Stanley Kubrick]] ### [[Alfred Hitchcock]] ## [[Aktoro|Aktori]] ### [[Charlie Chaplin]] ### [[Groucho Marx]] ### [[Humphrey Bogart]] ### [[Marilyn Monroe]] # [[Ludo|Ludi]] ## [[Shakoludo]] ## [[Go]] ## [[Dami]] ## [[Triktrako]] ## [[Kartoludo]] ## [[ludokubo]] # [[Radio]] # [[Televiziono]] == [[Cienco]] == Mustas skribesar adminime, kin frazi pri singla kategorio: === [[Astronomio]] === # La [[Granda Explozo]] (''Big Bang'') # [[Stelo]] # [[Galaxio]] # [[Lakto-voyo]] # [[Sunala sistemo]] # [[Planeto]] # [[Lucero]] # [[Satelito]] # [[Artificala satelito]] # [[Asteroido]] # [[Kometo]] # [[Suno]] # [[Merkuro]] # [[Venuso]] # [[Tero]] # [[Marso]] # [[Jupitero]] # [[Saturno]] # [[Urano]] # [[Neptuno]] # [[Plutono]] # [[Luno]] # [[Lumyaro]] # [[Nigra truo]] === [[Biologio]] === ==== Mamiferi [[Anatomio]] ==== # [[Digestiva sistemo]] ## [[Grosa intestino]] ## [[Tenua intestino]] ## [[Hepato]] # [[Respirala sistemo]] ## [[Pulmono]] # [[Skeleto]] # [[Nervaro]] ## [[Cerebro]] ## [[Senso]] ### [[Audado]] #### [[Orelo]] ### [[Vidado]] #### [[Okulo]] ### [[Flarado]] # [[Sistema endocrino]] # [[Sistema circulatorio]] ## [[Kordio]] # [[riproduktiva sistemo]] ## [[Peniso]] ## [[Vagino]] # [[Tegumentala sistemo]] ## [[Pelo]] # [[Mamo]] ==== [[Biologiala funciono|Biologiala funcioni]] ==== # [[Genitado]] # [[Respiro]] # [[Digestiva sistemo]] # [[Eksekreco]] # [[Fotosintezo]] # [[Gravideso]] ==== [[Vivo]] ==== # [[Animalo]] ## [[Amfibio]] ### [[rano]] ## [[Ucelo]] ### [[Kolombo]] ### [[Aglo]] ## [[Fisho]], [[Pescado]] ### [[Sharko]] - [[Atuno]] - [[sardino]] ## [[Insekto]] ### [[Abelo]] ### [[Formiko]] ### [[Lepidoptero]] ### [[Musho]] ## [[Araneo]] =====[[Mamifero]]===== ### [[Alpako]] - [[Lamao (mamifero)]] - [[vikuno]] ### [[Baleno]] ### [[Kavalo]] ### [[Kamelo]] ### [[Porko]] ### [[Delfino]] ### [[Elefanto]] ### [[Kato]] ### [[Bovo]], [[Bufalo]] ### [[Leono]] ### [[Mamuto]] ### [[Simio]] - [[Orangutano]] - [[Gorilo]] - [[Chimpanzeo]] ### [[Vespertilio]] ### [[Urso]] ### [[Mutono]] ### [[Hundo]] ## [[Reptero]] ### [[Serpento]] # [[Bakterio]] ##[[Prokarioto]] ##[[Eukarioto]] # [[Hongo]] # [[Planto]] ## [[Floro]] ## [[Palmo]] ## [[Arboro]] # [[Protisto]] === [[Kemio]] === # [[Kemiala elementi|Listo pri kemiala elementi]] # [[Periodala tabelo dil elementaro]] # '''Kelka elementi''' ## [[Aluminio]] ## [[Karbono]] ## [[Oro]] ## [[Fero]] ## [[Helio]] ## [[Hidrogeno]] ## [[Azoto]] ## [[Oxo]] ## [[Arjento]] ## [[Uranio]] ## [[Zinko]] === [[Ekologio]] === # [[Efecto invernadero]] # [[Lluvia ácida]] === [[Geologio]] === # [[Bazalto]] # [[Silexo]] # [[Kalko-tereni]] === [[Medicino]] === # [[AIDS]] # [[Alcoholismo]] # [[Kancero]] # [[Kolero]] # [[Diabeto]] # [[Disenterio]] # [[Hiperpreso]] # [[Influenzo]] # [[Malario]] # [[Obezeso]] # [[Variolo]] # [[Sifiliso]] # [[Tuberkloso]] # [[Viruso]] # [[Blindeso]] # [[Enfermedad mental]] # [[Surdeso]] === [[Meteorologio]] === # [[Atmosferala preso]] # [[Nubo]] # [[Pluvo]] # [[Nivo]] # [[Grelo]] # [[Vento]] # [[Teplic-efekto]] # [[Tornado]] # [[Ciklono]] (tropical) # '''Lokala fenomeni''' ## ''[[El Niño]]'' ## ''[[La Niña]]'' === [[Fiziko]] === # [[Atomo]] ## [[Elektrono]] ## [[Neutrono]] ## [[Protono]] # [[Energio]] ## [[Radio elektromagnetala]] ### [[Radio-ondo|Radio-ondi]] ### [[Infrereda]] ### [[Lumo videbla]] ### [[Ultreviolea]] ### [[Gamma-radiaco]] # [[Molekulo]] # [[Lumo]] ## [[Koloro]] ### [[Elektromagnetala spektro]] ### [[Nigra]] ### [[Blanka]] ### [[Reda]] ### [[Flava]] ### [[Verda]] ### [[Blua]] # [[Forco|Forci]] ## [[Gravitado]] ## [[Elektromagnetismo]] ## [[Nukleara energio]] # [[Acelero]] # [[Forco]] # [[Maso]] # [[Tempo]] # [[Rapideso]] # [[Pezo]] === Recursos === # [[Mineralo]] # [[Diamanto]] # [[Manjebla salo|Salo]] Altri: # [[Petrolo]] # [[Naturala gaso]] # [[Karbono]] ==== Industrii ==== #[[Texuro]] ##[[Lano]] ##[[Kotono]] ##[[Silko]] #[[Plastiko]] ##[[Nilono]] ##[[Poliestero]] #[[Parfumo]] ##[[Miro]] ##[[Incenso]] ##[[Mosko]] #[[Konstrukto]] ##[[Cemento]] ##[[Sillar]] ##[[Adobo]] ##[[Briko]] ##[[Arko]] ##[[Vulto]] ##[[Templo]] ##[[Piramido]] ##[[Katedralo]] ##[[Arko dil Triumfo]] ##[[Dolmen]] ##[[Menhir]] ##[[igluo]] === Internaciona Sistemo di Unaji === # [[Internaciona Sistemo di Unaji]] ## [[metro]] ## [[litro]] ## [[kilogramo]] ## [[Newton]] ## [[julio]] ## [[vatio]] ## [[voltio]] === Kalendarii ed instrumenti por mezurar tempo === # [[Kalendario]] ## [[Gregoriala kalendario]] ##[[Juliala kalendario]] # [[Tempo-zono]] ## [[Somero-tempo]] === 100 inventi === La maxim utila inventi, qui homi uzas. #[[Shuo]] #[[Vesto]] #[[Armo]], e [[pafilo]] #[[Domestikigo di animali]] #[[Fairo]] #[[Roto]] #[[Radio]] #[[Televiziono]] #[[Parafulmino]] #[[Fervoyo]] #Produkto e distributo di [[Elektral energio]] == [[Linguo|Lingui]] == # [[Gramatiko]] # [[Hispaniana linguo]] # [[Araba linguo]] # [[Angla linguo]] # [[Ido]] # [[Esperanto]] # [[Franca linguo]] # [[Germana linguo]] # [[Hindi-linguo]] # [[Japoniana linguo]] # [[Latina linguo]] # [[Chiniana linguo]] # [[Rusa linguo]] # [[Sanskrita linguo]] # [[Greka linguo]] # [[Indo-Europana linguaro]] # [[Uralika linguaro]] == [[Arkitekturo]] == # [[Arko]] # [[Vulto]] # [[Fosto]] # [[Ponto]] # [[Klovo]] # [[Piramido]] # [[Edifico|Edifici]] ## [[Sep Marveli de la Mondo]] ## [[Angkor Wat]] ## [[Aquobarilo di Assuam]] ## [[Taj Mahal]] ## [[Turmo Eiffel]] ## [[Granda murego di Chinia]] == [[Matematiko]] == # [[Algebro]] # [[Kalkulo]] # [[Geometrio]] ## [[Círklo]] ### [[Pi]] ## [[Quadrato]] ## [[Triangulo]] # [[Infinito]] # [[Trigonometrio]] # [[Poligono]] == Militar == # [[Armeo]] ## [[Artilrio]] ## [[Kavalrio]] ## [[Infantrio]] # [[Mar-armeo]] # [[Aer-armeo]] Ne esas en la listo, ma havas similesi - [[Polico]] == [[Sporto]] == # [[Basbalo]] # [[Basketbalo]] # [[Kriketo]] # [[Futbalo]] # [[Voleibalo]] # [[Handbalo]] # [[Automobilismo]] == [[Teknologio]] == === Komuna teknologio === # [[Invento]] # [[Motoro di interna kombusto]] # [[Fairo]] # [[Inklinita plano]] # [[Levero]] # [[Metalurgio]] # [[Imprimomashino]] # [[Pulio]] # [[Skrubo]] # [[Vaporomashino]] # [[Konio]] # [[Roto]] === [[Komuniko]] === # [[Alfabeto]] # [[Reto]] # [[Jurnalo]] # [[Radio (telekomuniko)]] # [[Telegrafo]] # [[Telefonilo]] # [[Televiziono]] # [[Skriburo]] === [[Elektro]] === ## [[Biomaso]] # [[Rinovigebla energio]] ## [[Sunala energio]] ## [[Energía hidráulica]] ## [[Energía eólica]] ## [[Energía mareomotriz]] ## [[Nukleara energio]] # Naturala rekursi e [[fosila kombustivi]] ## [[Karbono]] ## [[Naturala gaso]] ## [[Petrolo]] === [[Komputero|Komputeri]] === # [[Linux]] # [[Microsoft Windows]] # [[Mac OS]] # [[Unix]] === Materii === # [[Glaso]] # [[Porcelano]] # [[Papero]] # [[Plastiko]] # [[Ligno]] # [[Kauchuko]] # [[Metalo]] === Transporti === # [[Aeroplano]] # [[Automobilo]] # [[Biciklo]] # [[Treno]]/[[Fervoyo]] # [[Katamarano]] (Barko) # [[Navo]] === Armi === # [[Glavo]] # [[Explozivo]] # [[Pulvero]] # [[Mitralioso]] == Katastrofi == #[[Avalancho]] #[[Ter-tremo]] #[[Inundado]] == [[Filozofio]] == # [[Ciencala metodo]] # [[Savo]] # [[Vereso]] # [[Vidopunto neutrala]] # [[Etiko]] # [[Politiko]] # [[Ontologio]] # [[Pragmatismo]] [[Kategorio:Wikipedio|Obligita artikli]] 20oymhlqg73v51y5fbt75n3xdm5w37s 0 4586 1114366 1097470 2026-04-18T20:48:24Z ThWiki1910 31363 1114366 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Maurico | Lokala_nomo = Republic of Mauritius | Flago = Flag_of_Mauritius.svg | Blazono = Coat of arms of Mauritius.svg | Imajo_mapo = LocationMauritius.png | Chefurbo = [[Port Louis]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:147688}} ([[2003]]) | Precipua_urbo = [[Port Louis]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]]<ref>[http://www.gov.mu/portal/site/AssemblySite/menuitem.ee3d58b2c32c60451251701065c521ca/?content_id=4cb54555fc808010VgnVCM100000ca6a12acRCRD#assembly Article 49 of the Constitution] National Assembly of Mauritius</ref> | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Maurico | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Prithvirajsing Roopun]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Maurico | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Pravind Jugnauth]] | Surfaco = {{formatnum:2040}} | Rango_surfaco = 179 | Surfaco_aquo = 0,05 | Habitanti = {{formatnum:1309448}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 158 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 641,9 | Reto_kodexo = .mu | Nomo_himno = ''Motherland'' | Pekunio = [[Rupio di Maurico]] }} '''Maurico''' esas [[arkipelago]] e lando jacanta sud-este de [[Afrika]] en [[Indial oceano]], inter [[Madagaskar]], [[Seycheli]] e [[Reunion]]. Ol distas cirkume 2.000 km este de Afrikana kontinento. == Historio == {{PA|Historio di Maurico}} Maurico ja konocabis depos la [[10ma yarcento]] dal Araba maristi, qui nomizis ol ''Dina Arobi''. [[Portugal]]ani, qui esis l'unesma [[Europa]]ni qui vizitis l'insuli, trovis l'insulo sen habitantaro en [[1507]]. En 1512, Portugalana maristo [[Pedro de Mascarenhas]] trovis l'insulo, ed, en lua homajo, navigisto Diogo Rodrigues nomizis li ''Mascarenhas''. Pose, la vicina insuli nomesis [[insuli Rodrigues]], homaje Diogo Rodrigues. En [[1598]] l'unesma [[Nederlando|Nederlandani]] aparis ed, ye la [[20ma di septembro]] sam yaro, li nomizis l'insulo ''Prins Maurits van Nassaueiland'' (Insulo di Princo Mauritius, origino di nuna nomo "Maurico") memoriginta Nederlandana princo [[Johan Maurits van Nassau-Siegen]]. Nederlandani komencis koloniigar l'insulo en [[1638]] e finis lua koloniigo en [[1710]]. [[Arkivo:Bonne_-_Isle_de_France_(Detail).jpg|thumb|280px|left|Franca mapo di 1791 nomizis Maurico ''Isle de France'' ("insulo di Francia").]] [[Francia|Franci]] okupis l'insulo en [[1710]] til la [[3ma di decembro]] [[1810]], kande [[Britania]]ni vinkis Franca armeo en l'insulo ed okupis ol. Britanian administrado, qua komencis kun [[Robert Townsend Farquhar]] karakterizis su por rapida ekonomiala e sociala chanji. un ek la maxim importanta esis l'aboliso di [[sklaveso]] en [[1835]]. Agrokultivisti recevis indemni di du milion [[Britaniana pundo|Britaniana pundi]] por la perdajo di lua sklavi, importita de Afrika e [[Madagaskar]] dum Franca dominaco. Pos l'aboliso di la sklaveso, [[India]]ni enmigranti komencis arivar en l'insulo quale libera laboristi por remplasar la sklavi. Elekti por legifal asemblajo qui eventis en [[1947]], vinkesis da ''Labour Party'' e markizis la fino di dominaco di [[Franca linguo|Franca-parolanti]] en la politiko dil insulo, e l'unesma pazo por futura nedependo. La kampanio por nedependo kreskis pos [[1961]], ed en [[1965]] Britaniani separis l'arkipelago Chagos del teritorio di Maurico por krear la [[Britaniana teritorio che Indial Oceano]] ed uzar ta insuli en defensiva strategii kun Usa. La nedependo di Maurico eventis ye la [[12ma di marto]] [[1968]], kom membro di la "[[Commonwealth]]". Ye la [[12ma di marto]] [[1992]], la lando divenis [[republiko]]. == Politiko == [[Arkivo:National_Assembly_(4721256601).jpg|thumb|left|280px|Nacional Asemblo di Maurico.]] [[Arkivo:Port Louis, Building of the Prime Minister.JPG|thumb|280px|Laboro-loko dil chefministro di Maurico.]] Maurico esas [[parlamento|parlamentala]] [[republiko]]. La [[chefo di stato]] esas la [[prezidanto]], qua elektesas da la parlamento por 5 yari. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua elektesas da la prezidanto. La prezidanto indikas l'altra ministri, kun la helpo di la chefministro. La [[konstituco]] di Maurico adoptesis ye la [[12ma di marto]] [[1968]], dio di la nedependo di la lando. La [[parlamento]] havas unika chambro, la Nacional Asemblo ''(National Assembly)'', kun 70 membri, di qui 62 elektesas direte dal populo por 4 yari. L'altra 8 membri elektesas da supra korto di la lando, por sekurar ke rasala e religiala minoritati havas reprezenteri en la parlamento. La bazo di la legala sistemo di Maurico esas l'Angla e la Franca legala sistemi. La supra korto di Maurico havas 6 membri. Ank existas alta apelo-korto. == Geografio == [[Arkivo:Mauritius_(%2Bclaim_islands).svg|thumb|320px|Mapo di Maurico kun lua insuli. La lando postulas l'[[arkipelago Diego Garcia]] e l'insulo [[Tromelin]].]] [[Arkivo:Mauritius_23.08.2009_09-44-36.jpg|thumb|left|320px|Peizajo che chaso-rezerveyo ''Domain du Chasseur''.]] La teritorio di Maurico kreesis per [[volkano|volkanal]] aktiveso cirkume 8 milion yari ante nun. Lua maxim alta punto esas monto "Piton de la Petite Rivière Noire", kun 828 [[metro|m]] sur [[marala nivelo]]. [[Insuli Rodrigues]], jacanta 560 km nord-este de Maurico, insuli Agaléga, kun 289 habitanti e 1.100 km norde de Maurico, ed anke l'[[arkipelago]] Cargados Carajos ank esas parto di la lando. Maurico havas [[tropikala klimato]] kun [[oceano|oceanal]] influo. La pluvoza sezono eventas de novembro til aprilo. L'yarala mezavalora [[pluvo-quanto]] varias de 900 mm en litoro til 1.500 mm en alta regioni. La mezavalora [[temperaturo]] varias de 20.4 °C dum [[vintro]] til 24.7 °C dum [[somero]]. [[Ciklono|Cikloni]] povas eventar de [[januaro]] til [[marto]]. En 1993 49,26% de lua sulo uzesis por [[agrokultivo]], e 22% esis boski e foresti. Multa rara speci di animali existas en Maurico, ma l'introdukto di exotika speci minacas la nativa. [[Dronto]] esis nativa ucelo qua desaparis en [[1681]], min kam du yarcenti pos lua deskovro. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Maurico}} Pos la nedependantesko, l'[[ekonomio]] di Maurico diversigesis. [[Turismo]], la produktado di stofi e [[sukro]] e financal agadi esas la precipua ekonomial agadi di la lando. Recente, komunikala teknologii, pesko e rinovigebla fonti di energio anke divenis importanta. == Demografio == [[Arkivo:Mauritius-CIA WFB Map.png|thumb|left|280px|Mapo di Maurico kun lua precipua urbi.]] [[Arkivo:Mauritius_population_pyramid_2011.svg|280px|thumb|Demografiala piramido, segun la kontado di 2011.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' pri 2023, Maurico havis {{formatnum:1309448}} habitanti<ref name=CIA/>. Segun la [[demografiala kontado]] di 2011, Maurico havis {{formatnum:1286340}} habitanti, di qui {{formatnum:1248129}} habitis Maurico e {{formatnum:37922}} habitis Rodrigues. La habitantaro mixas Indian-Mauricani, kreoli, Chinian-Mauricani, Franca Mauricani ed Angla-Mauricani. De 1972 til nun, la demografiala kontadi ne havas inquesti pri raso.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |titulo=Mauritius - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=24ma di agosto 2023}}</ref> La linguo oficala esas [[Angla linguo|Angla]], parolata da min kam 1% de la habitantaro kom matrala linguo. La kreola linguo di Maurico esas la maxim parolata: 86,5%. Bhojpuri parolesas da 5,3%, [[Franca linguo|Franca]] da 4,1%, 1,4% parolas du lingui, 2,6% parolas altra lingui (inkluzite l'Angla), e 0,1% ne informis lia matrala linguo en 2011.<ref name=CIA/> La Franca ank uzesas en [[televiziono]] e [[jurnalo|jurnali]]<ref name=Francophonie>http://www.lemauricien.org/weekend/081116/pam.htm</ref>. Segun statistiki de 2015, 97,5% dil adulti Mauricana savis lektar e skribar<ref>{{extera ligilo |titulo=Mauritius – Adult (15+) literacy rate |url=https://knoema.com/atlas/Mauritius/topics/Education/Literacy/Adult-literacy-rate |publikigo=World Data Atlas |editero=Knoema}}</ref>, un ek la maxim alta procenti en Afrika. Omna studianti mustas lernar l'[[Angla linguo|Angla]] e la [[Franca linguo|Franca]], e frequentar skolo esas obligata til evar 16 yari<ref>{{extera ligilo |titulo=Labour Act - Minimum age of employment raised from 15 to 16 years|idiomo={{en}} |url=https://web.archive.org/web/20121116054236/http://www.gov.mu/portal/site/Mainhomepage/menuitem.a42b24128104d9845dabddd154508a0c/?content_id=f13e036cf1f2f010VgnVCM1000000a04a8c0RCRD|vidita ye=7ma di septembro 2023}}</ref>. La procento di habitantaro segun [[religio]] esas: [[hinduismo]] (48,5%). [[Katolikismo|Katoliki]] esas 26,3%, Mohamedani esas 17,3%, altra kristani esas 6,4%, altra religii esas 0,6%, sen religio esas 0,7%, e 0,1% ne informis pri religio.<ref name=CIA/> {{10 maxim grand urbi | regiono= Maurico | dato= 2019 | nomo1 = Port Louis | hab1 = 155226 | nomo2 = Vacoas-Phoenix | hab2 = 115289 | nomo3 = Beau Bassin-Rose Hill | hab3 = 111355 | nomo4 = Curepipe | hab4 = 78618 | nomo5 = Quatre Bornes | hab5 = 77308 | nomo6 = Triolet | hab6 = 23269 | nomo7 = Goodlands | hab7 = 20910 | nomo8 = Centre de Flacq | hab8 = 17710 | nomo9 = Bel Air Rivière Sèche | hab9 = 17671 | nomo10 = Mahébourg | hab10 = 17042 | imajo1 = Port_Louis_Waterfront_(4717482626).jpg | imajo2 = Bureau_CEB_Vacoas.jpg | fonto= <ref name="Kontado">{{extera ligilo|url=https://www.geonames.org/MU/largest-cities-in-mauritius.html |titulo=Mauritius - 10 Largest Cities|autoro= GeoNames|vidita ye=7ma di septembro 2023}}</ref> }} == Kulturo == Mauricana [[koquoarto]] mixas Indiana, Afrikana, Chiniana ed Europan influi. [[Atuno]], [[buliono]], ''daube'' (klasika Provencala disho), ''civet de lièvre'' e ''coq au vin'' (hano bolieskata kun [[vino]], lardo, fungi, e kelkafoye [[alio]]) esas lua precipua dishi. [[Pipro]] esas kelkafoye uzata por elaborar li. [[Arkivo:Mauritius Divali Diwali Lighting and Decorations 2010.jpg|thumb|280px|Domo dekorita dum ''[[diwali]]'' (festivalo di la lumi).]] La celebro-dii dil Indiana festivali Ratha-Yatra, Ugadi, Maha Shivratree e Thaipoosam Cavadee, Ganesh Chaturthi, [[Diwali]], e di la printempo-festivalo Chiniana esas publika vakancodii. [[Kristnasko]], l'asunciono di la Virgino Maria, e la Mohamedana festo Eid ul-Fitr ank celebresas kom vakancodii. [[Arkivo:Musée_naval_de_l'île_Maurice.JPG|thumb|280px|left|Edifico konstruktita en 1771, nun sideyo dil Navala Muzeo.]] L'[[arkitekturo]] di Maurico influesis dal kontakto komercala inter Europa e l'Oriento. Arkitekturala stili adportita da Nederlandani, Franci ed Angli pos la 17ma yarcento mixesis kun influi Indiana e de estal Afrika, e rezultis unika arkitekturala stilo, kun artala importo. Tamen, la multa yardeki di politikala, ekonomiala e kulturala chanji rezultis la destrukto di multa exempleri del arkitekturala heredajo Mauricana. Pri [[literaturo]], la maxim importanta skriptisti esas [[Malcolm de Chazal]], Ananda Devi, Raymond Chasle, Loys Masson, Marcel Cabon ed [[Edouard Maunick]]. La maxim multa skriptisti skribas en la lingui [[Franca linguo|Franca]], [[Angla linguo|Angla]] o [[Bhojpuri-linguo|Bhojpuri]], ma skriptisto Abhimanyu Unnuth skribas en [[hindi-linguo]]. La maxim populara muzikala jenri esas ''sega'', kantata en kreola linguo, qua originis de la muziki kantita e pleita da sklavi, e lua fuziono kun ''reggae'', nomizita ''seggae''. Muziki kantata en Bhojpuri, la muziki di filmi de [[Bollywood]] e [[rock]] ank esas populara. [[Arkivo:Horse_racing_in_Mauritius_2.JPG|thumb|280px|Parado di jokei ante kavalo-kurado.]] La maxim populara [[sporto]] en Maurico esas [[futbalo]]. Altra populara sporti esas biciklado, [[tabloteniso]], [[kavalo-kurado]], ''badminton'', [[voleibalo]], [[basketbalo]], [[handbalo]], [[boxo]], [[judoo]] ed altra kombato-sporti, ed [[atletismo]]. == Referi == {{reflist}} {{wikivortaro}} {{Landi en Afrika}} [[Kategorio:Maurico|*]] h1vskfjpxn4huud31rixuio0lxh1mzd 0 4619 1114376 1097072 2026-04-18T20:52:25Z ThWiki1910 31363 1114376 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Slovenia | Lokala_nomo = Republika Slovenija | Flago = Flag of Slovenia.svg | Blazono = Coat of Arms of Slovenia.svg | Imajo_mapo = EU location SLO.png | Chefurbo = [[Ljubljana]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:265881}} (2005) | Precipua_urbo = [[Ljubljana]] | Oficala_lingui = [[Sloveniana linguo|Sloveniana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Slovenia | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Nataša Pirc Musar]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Slovenia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Robert Golob]] | Surfaco = {{formatnum:20273}} | Rango_surfaco = 153 | Surfaco_aquo = 0,6 | Habitanti = {{formatnum:2099790}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 149 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 103,6 | Reto_kodexo = .si | Nomo_himno = ''Zdravljica'' | Pekunio = [[Euro]] }} '''Slovenia''' esas mikra-stato jacante en sudal [[Europa]]. Ol havas kom vicini [[Austria]] norde, [[Hungaria]] nord-este, [[Kroatia]] este e sude, ed [[Italia]] weste. La lando havas nur 47 km di litoro. == Historio == [[Arkivo:Ad Pirum Slovenia.JPG|thumb|280px|left|Restaji di murego Romana en Podkraj.]] {{PA|Historio di Slovenia}} Dum lua historio, la teritorio di Slovenia apartenis a diferanta stati. Dum l'epoko di [[Romana imperio]], ol dividesis inter la provinci ''Pannonia'' e ''Noricum'' e la regiono ''Venetia et Histria'' (regiono X de Romana Italia). Dum la [[14ma yarcento]], Slovenia esis parto del [[imperio Habsburgo]], ed inter [[1815]] e [[1866]] del [[Austrian imperio]]. Sloveni lore habitis la regioni Kranjska, Goriška en Gradiščanska e parti de [[Istria]]. Kelka Sloveni anke habitis l'[[Otoman imperio]]. De la komenco dil [[18ma yarcento]] til la komenco dil [[19ma yarcento]] Slovenia vivis pacoza, kun pasabla ekonomiala kresko. L'urbo [[Trieste]] deklaresis libera portuo en [[1718]], e to stimulis la kresko dil ekonomio di la regiono. En [[1848]], la nacionalista movado nomizita ''Zedinjena Slovenija'' aparis en la regiono. Pro manko di ekonomial oportunaji, de [[1880]] til [[1910]] cirkume {{formatnum:300000}} Sloveni (1/6 de lora habitantaro) ekmigris vers altra landi, nome [[Usa]], ma anke vers [[Arjentinia]]. Kande l'[[unesma mondomilito]] komencis, Sloveniana teritoro esis fronto di kombato inter [[Italia]]ni ed [[Austria-Hungaria|Austri-Hungari]]. Kande la milito finis, Slovenia unionesis kun [[Serbia]] e [[Montenegro]] por formacar la [[Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni]], pose rinomizita [[Yugoslavia]], malgre l'opozo de 70% ek la Slovena parlamentani. Tamen, Sloveni mantenis kelka kulturala autonomeso en la rejio, e pose en la republiko di Yugoslavia. Kontree, Sloveni en [[Italia]], [[Austria]] e [[Hungaria]] koaktesis por aceptar asimileso, e kelkafoye subisis violentoza persekuti. [[Arkivo:Bundesarchiv_Bild_121-0721,_Marburg-Drau,_Adolf_Hitler.jpg|thumb|left|280px|[[Adolf Hitler]] vizitas [[Maribor]], en aprilo [[1941]].]] Dum la [[duesma mondomilito]], Slovenia invadesis e dividesis komplete da [[Nacional-socialista Germania]], [[Italia]] e [[Hungaria]]. An la centro di Slovenia, lor okupita dal Italiani, kreesis la Nacionala Fronto pri Libereso, qua formacis grupi di partizani por kombatar kontre nacional-socialisti. To kreis la strukturo por futura Slovena stato en Yugoslaviana federuro. Kande la milito finis, Yugoslavia divenis [[komunismo|komunista]] stato, e Slovenia divenis un ek la republiki de la [[Republiko Socialista Federala di Yugoslavia]]. Slovenia nedependanteskis ye la [[25ma di junio]] [[1991]] e, pos 10-dia milito kontre centrala guverno di [[Yugoslavia]], eventis armistico. Lasta [[Yugoslavia]]na trupi foriris la lando en oktobro 1991. Em decembro sam yaro Slovenia adoptis lua [[konstituco]]. [[Europana Uniono]] agnoskis Slovena nedependo en [[1992]], e la lando divenis membro dil [[Unionita Nacioni]] en mayo sam yaro. Ye la [[1ma di mayo]] [[2004]] Slovenia divenis membro del [[Europana Uniono]], ed ye la 1ma di januaro [[2007]] ol adoptis l'Euro kom monetaro. Ye la [[21ma di julio]] [[2010]] ol divenis membro dil [[OKED]].<ref>{{extera ligilo |url=http://www.oecd.org/slovenia/sloveniasaccessiontotheoecd.htm |editero=Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo - OKED |titulo=Slovenia's accession to the OECD |publikigita ye=21ma di julio 2010 |vidita ye=22ma di julio 2016 }}</ref> == Politiko == [[Arkivo:Presidential_Palace._Ljubljana.jpg|thumb|280px|Prezidantala palaco en [[Ljubljana]].]] [[Arkivo:Peta Vseslovenska ljudska vstaja 20130427 1742.jpg|thumb|280px|left|Edifico dil parlamento di Slovenia (sinistre).]] Slovenia esas parlamentala [[republiko]]. La prezidanto esas [[chefo di stato]] di la lando ed elektesas dal populo por 5-yara periodo, e povas rielektesar unfoye por la sequanta periodo. La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]], selektita dal prezidanto ed elektita dal parlamento. La [[parlamento]] (''Državni Zbor'', Nacional Asemblo) havas unika chambro kun 90 membri, di qui 88 elektesas dal populo por 4-yara periodo segun proporcionala votado (uzanta D'Hondt-formulo), e 2 membri elektesas da etniala minoritati. [[Judiciala povo]] konsistas ek judiciisti qui elektesas da la Nacional Asemblo. Existas korti specaligita segun temi. La Konstitucala korto konsistas ek 9 judiciisti qui verifikas se ula lego aprobita respektas la determini di konstitucala texto. Sloveniana [[konstituco]] adoptesis ye la [[23ma di decembro]] [[1991]] e til nun ol emendesis 7 foyi. == Geografio == [[Arkivo:General_map_of_slovenia.svg|thumb|320px|Topografiala mapo di Slovenia.]] [[Arkivo:Triglav.jpg|thumb|left|320px|Monto Triglav, la maxim alta monto di Slovenia.]] Slovenia havas quar geografiala regioni: [[Alpi]], Dinarik Alpi, Panoniana baseno e [[Mediteraneo]]. Cirkume la duimo de lua teritorio ({{formatnum:10124}} km²) kovresas da [[foresto|foresti]]. La mezvalora [[altitudo]] di Slovenia esas 557 metri. La maxim alta monto di la lando esas Triglav, kun {{formatnum:2864}} metri di [[altitudo]]. Malgre jacar proxim Mediteraneo, 81% de lua teritorio e riveri apartenas a la baseno di [[Nigra maro]], e nur 19% apartenas a la baseno di [[Adriatiko]]. La precipua riveri de la lando esas Sava (qua naskas en la lando), Drava e Mura. Lua [[klimato]] esas temperema, kun granda influo del altitudo proxim l'Alpi ed en la valo di Soča (anciena Isonzo), e del Mediteraneo proxim la litoro. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] varias de 3.500 mm weste de la lando til 800 mm en [[Prekmurje]]. Ofte [[nivo|nivas]] dum la vintri. La maxim intensa nivego en Ljubljana eventis en 1952: 146 cm. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Slovenia}} Preske 2/3 de lua laboro-povo verkas en la sektoro di servadi, e cirkume 1/3 verkas en la [[industrio]] e la konstrukturo. Slovenia havas edukita laboro-povo, bona substrukturo, e jacas proxim importanta komercala voyi. Ol havas la maxim alta [[TNP]] per persono inter la landi qui membreskis [[Europana Uniono]] pos 2004. Slovenia adoptis [[Euro]] kom monetaro ye la [[1ma di januaro]] [[2007]]. Ye la sama yaro, lua ekonomio kreskis preske 7%, stimulita dal kresko dil extera debo. Kande eventis l'Europana krizo de 2007 til 2010, ol afektis forte la lando. En 2009 l'ekonomio diminutis 8%. == Demografio == [[Arkivo:Dancing_in_the_Square_-_Ljubljana_(15617215922).jpg|thumb|left|320px|Pueri dansas en placo di Ljubljana.]] [[Arkivo:Ljubljana from the Castle.JPG|thumb|320px|[[Ljubljana]], chef-urbo e maxim grand urbo di Slovenia.]] Segun statistiki da ''The World Factbook'' pri 2023, la lando havis {{formatnum:2099790}} habitanti.<ref name=CIA/> Segun la [[demografiala kontado]] di 2002, 83,1% esis Sloveni, 2% esis Serbi, 1,8% esis Kroati, 1,1% esis Bosniani, e 12% esis altri, o ne deklaris etnio<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/slovenia/#people-and-society|titulo=Slovenia - The World Factbook|editero=CIA|idiomo={{en}}|vidita ye=27ma di decembro 2023}}</ref>. En 2023 la mezavalora viv-esperajo esis 82 yari, esanta 79,2 yari por viri e 85 yari por mulieri<ref name=CIA/>. Cirkume 12.4% de la habitantanti naskis exterlande, segun statistiki de 2008<ref>[http://www.rtvslo.si/slovenija/vsak-osmi-prebivalec-slovenije-priseljenec/246585 ''Vsak osmi prebivalec Slovenije priseljenec :: Prvi interaktivni multimedijski portal, MMC RTV Slovenija'']</ref> Segun la demografiala kontado di 2002, 57.8% de la habitantaro esas [[katolikismo|katolika]]. Altra religii esas [[Islamo]] (2.4%, precipue pro l'enmigro di [[Bosnia e Herzegovina|Bosniani]]), e [[Ortodoxa kristanismo|Ortodoxa kristani]] (2.2%). Evangeliala ed altri kristani esis 1.6%. Cirkume 10% deklaris esar [[ateismo|ateisti]]<ref name=CIA/>. La linguo oficala - e maxim parolata - esas Sloveniana, qua parolesas da 87,7% de la habitantaro. Kroata linguo parolesas da 2,8%, Serbo-Kroata parolesas da 1,8%, e Bosniana da 1,6%. Hungara, qua esas oficala ube existas komunitati Hungara, parolesas da 0,4%, Italiana parolesas da 0,2%, ed esas oficala ube existas komunitati di Italiani. La cetera 3,9% parolas altra lingui, o ne informis pri linguo dum la demografiala kontado di 2002<ref name=CIA/>. La maxim grand urbo esas [[Ljubljana]], la chef-urbo di la lando. Altra du importanta urbi esas [[Maribor]] e [[Kranj]]. == Kulturo == [[Arkivo:AntonijevRov-Idrija.jpg|thumb|320px|Eniro di la mineyo di Idrija.]] Slovenia havas difuzita e variita arkitekturala heredo, qua inkluzas 2.500 kirki, 1.000 kasteli, ruini, kasteleti e farmo-domi. Tri historiala loki deklaresis "patrimonio di la homaro" segun l'[[UNESKO]]: la kaverni e la naturala peizajo di Škocjan, la mineyo di [[merkurio]] en Idrija (del yaro 1490), e la prehistoriala domi konstruktita super palisi proxim [[Ljubljana]]. Notora exemplo pri mezepokala e baroka arkitekturo esas la kirko e la kastelo konstruktita che l'insulo Blejski. [[Arkivo:Ivan_Grohar_-_Sejalec.jpg|thumb|left|320px|''La semanto'', pikturo [[Impresionismo|Impresionista]] da [[Ivan Grohar]].]] La [[pikto]] e la [[skulto]] developesis en Slovenia dum la fino dil 18ma e dum la 19ma yarcenti, komence influita dal [[Neoklasikismo]], pose dal movado Austriana ''Biedermeier'' e fine dal [[Romantikismo]]. L'unesma artal expozo di Slovenia organizesis da la piktistino [[Ivana Kobilca]], qua piktis sub influo dal [[Realismo]]. L'[[impresionismo]] influis la piktisti [[Ivan Grohar]], [[Matej Sternen]], [[Rihard Jakopič]] e Rihard Jakopič. Pri [[literaturo]], l'unesma libro skribita en [[Sloveniana linguo]] esis ''Abecedarium'', imprimita en [[1550]]. Yen kelka importanta skriptisti en Sloveniana: poeti [[France Prešeren]], [[Oton Župančič]], [[Edvard Kocbek]], e [[Aleš Šteger]], e la skriptisti di prozo [[Ivan Cankar]], [[Vladimir Bartol]], [[Alojz Rebula]], [[Drago Jančar]]. Pri [[muziko]], la lando havis importanta kompozisti, exemple [[Jacobus Gallus]], [[Janez Krstnik Dolar]], [[Giuseppe Tartini]] (naskinta en [[Istria]]) ed dum la [[20ma yarcento]], [[Bojan Adamič]]. Exemple pri moderna muziko esas [[pop-muziko|pop-]] e [[rock]]-bandi ed artisti Laibach, [[Big Foot Mama]], [[Dan D]], [[Adi Smolar]], [[Vlado Kreslin]] e la bando di ''gothic metal'' [[Naio Ssaion]]. === Sporto === [[Arkivo:Spain vs Slovenia at 2013 World Handball Championship (17).jpg|thumb|320px|Sloveniana nacionala handbalo*-esquado ludanta kontre Hispania, 2013.]] Multa Sloveniani praktikas sporti reguloze, e diversa sporti praktikesas profesionale en la lando. Kelkafoye, Sloveniana sportisti sucesis en internaciona konkursi pri [[handbalo]]*, [[basketbalo]], [[voleibalo]], [[futbalo]], [[glacio-hokeo]]*, [[remado]], [[natado]], [[teniso]], [[boxo]] ed [[atletismo]]. [[Kavalk-arto]] e [[gimnastiko]] ank esis populara sporti ante la duesma mondomilito. [[Leon Štukelj]] konkursis por [[Yugoslavia]] e ganis du ora-medalii pri [[gimnastiko]] dum l'[[Olimpiala Ludi en Paris, 1924]], bronza dum l'[[Olimpiala Ludi en Antwerpen, 1928]], ed arjenta dum l'[[Olimpiala Ludi en Berlin, 1936]]. Pos 1992, Sloveniana sportisti ganis 22 Olimpiala medalii, di qui 3 ora, e 19 Paralimpiala medalii, de qui 3 ora. == Extera ligili == * [http://www.slovenia.si/ Slovenia.si Slovenia] * [http://www.vlada.si/en/ guvernerio di Republiko Slovenia] == Referi == {{reflist}} {{Commons|Slovenia}} {{Yugoslavia}} {{EU-stati}} {{Stati en Europa}} [[Kategorio:Slovenia|*]] 7o0qjp2gcpgry61qpja3gb4p5t7v4na 0 4871 1114387 1082979 2026-04-18T20:59:24Z ThWiki1910 31363 1114387 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Nepal | Lokala_nomo = संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल<br />Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl | Flago = Flag of Nepal.svg | Blazono = | Imajo_mapo = Nepal in its region.svg | Chefurbo = [[Katmandu]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:1081845}}<ref name=NR2001>http://www.cbs.gov.np/Population/National%20Report%202001/districts/kathmandu.htm</ref> ([[2001]]) | Precipua_urbo = [[Katmandu]] | Oficala_lingui = [[Nepali linguo|Nepali]] | Guvernerio = [[Republiko]] <small>(pos la [[28ma di mayo]] [[2008]])</small> | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Nepal | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Ram Chandra Poudel]] (रामचन्द्र पौडेल) | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefa ministri di Nepal | Titulo_chefo_guverno = Chefa ministro | chefo_guverno = [[Sushila Karki]] (सुशीला कार्की) | Surfaco = {{formatnum:147181}} | Rango_surfaco = 93 | Surfaco_aquo = 2,8 | Habitanti = {{formatnum:30666598}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 49 | Yaro = 2022 | denseso di habitantaro = 213,93 | Reto_kodexo = .np<br>.नेपाल | Nomo_himno = ''Sayaun Thunga Phool Ka'' | Pekunio = [[Rupio di Nepal]] }} '''Nepal''', oficale '''Republiko Federala Demokrata Nepal''', esas lando en central [[Azia]], inter [[India]] e [[Popul-Republiko Chinia]]. ==Historio == {{PA|Historio di Nepal}} [[Neolitiko|Neolitika]] objekti trovita en la valo di Katmandu montras ke [[Himalaya]] habitesas de adminime 10 mil yari ante nun.<ref name="Krishna P. Bhattarai">{{Citez jurnalo od edituro‎ |titulo=Nepal |autoro=Krishna P. Bhattarai |editero=Infobase publishing |url=https://books.google.com/books?id=-aArqOqBGBQC&pg=PA32&dq |isbn=978-1-4381-0523-9 |publikigita ye=2009}}</ref> Nepal mencionesis unesmafoye en la ''Veda'' texto ''Atharvaveda Pariśiṣṭa'' kom loko qua exportacis lana kovrili. [[Arkivo:Prithvi Narayan Shah.jpg|thumb|left|280px|[[Prithvi Narayan Shah]]]] La moderna Nepal kreesis ye la [[21ma di decembro]] [[1768]], kande [[Prithvi Narayan Shah]], lor rejulo di mikra princio Gorkha, konquestis [[Katmandu]] ed unionis nedependanta rejii de la regiono di [[Himalaya]], quankam ica uniono ne duris troe: de [[1814]] til [[1816]] eventis [[Angla-Nepalana milito]], e Nepal perdis la regiono [[Sikkim]], okupita dal [[Unionita Rejio|Britaniani]]. La dinastio ''Shah'' finis en [[1846]], kande [[Jung Bahadur Rana]] kaptis la povo pos ocidar diversa princi e centi di importanta personi en Katmandu. Lua decendinti konvertis su en heredantala chefministri, kontre ke la rejulo fakte ne havis povo. La dinastio Rana duris til [[1948]], kande lora rejulo Tribhuvan, direta decendanto di Prithvi Narayan Shah, rekuperis la povo helpita da Indiana chefministro [[Jawaharlal Nehru]]. La [[monarkio]] duris til la [[28ma di mayo]] [[2008]], kande la Nacional Asemblitaro supresis la rejimo e transformis Nepal en [[republiko]]. Ye la [[21ma di julio]] sam yaro la Nacional Asemblitaro elektis [[Ram Baran Yadav]] kom prezidanto. ==Politiko == [[Arkivo:Kathmandu-35.JPG|thumb|left|280px|Singha Durbar, sideyo di Nepalana guvernerio.]] Til [[1990]] Nepal esis absoluta [[monarkio]]. Ca yaro eventis populala revolto, e lora rejulo [[Birendra de Nepal|Birendra]] konvenis pri politikala reformi. La lando divenis [[parlamento|parlamentala]] monarkio, kun duchambra parlamento. En [[2008]], lua [[konstituco]] emendesis por transformar la lando en [[republiko]]. Ye la [[21ma di julio]] sam yaro, la Nacional Asemblitaro elektis [[Ram Baran Yadav]] kom prezidanto. La [[legifala povo]] di Nepal, nomizita Federala Parlamento, konsistas ek la Chambro di Reprezentanti e la Nacional Asemblitaro. La Chambro di Reprezentanti havas 275 membri, qui elektesas dal populo por 5 yari. La Nacional Asemblitaro havas 59 membri, qui elektesas da elektala kolegii en la provinci. Singla du yari eventas elekti por 1/3 ek lua membri. La maxim alta korto di la lando esas la supera korto, qua povas havar til 20 membri. En la strukturo di [[judiciala povo]], ank existas apelo-korti e diversa lokala korti. Nepal esis un ek la poka landi de [[Azia]] qui abolisis [[mortopuniso]]. ==Geografio == [[Arkivo:NASA Landsat 7 Nepal.png|thumb|320px|Satelital imajo pri Nepal.]] [[Arkivo:Gosaikunda of Rasuwa.jpg|thumb|280px|left|Lago Gosaikunda, che Nacionala Parko Langtang.]] La teritorio di Nepal esas longa de cirkume 800 km e larja de cirkume 200 km. Ol subdividesas en 3 geografiala regioni: Himal, Parad e Terai. La regiono ''Terai'' jacas sude, e konsistas ek basa tereni kun kelka kolini. Ol drenesas da tri fluvii qui naskas en [[Himalaya]]: Kosi, Narayani e Karnali. La [[klimato]] en ta zono varias de [[tropikala klimato|tropikala]] a [[subtropikala klimato|subtropikala]]. La regiono ''Pahad'' esas montoza, jacanta inter 800 e 4.000 metri di altitudo, tamen lua monti ne kontenas [[nivo]] en la somito. La klimato varias de [[subtropikala klimato|subtropikala]] ad [[alpala klimato|Alpala]], en altitudi super 3.600 metri. La basa monti de Himalaya jacas en ta regiono. Himal esas l'alta e montoza regiono di [[Himalaya]]. Sep ek l'ok maxim alta monti de la [[Tero]] jacas en Nepal, exemple [[Monto Everest]] (''Sagarmāthā'' en [[Nepali linguo|Nepali]]), kun {{formatnum:8848}} metri di [[altitudo]] e [[Lhotse]] (la 4ma maxim alta monto de la mondo). ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Nepal}} La [[totala nacionala produkturo]] di Nepal en [[2008]] esis 12 miliardi [[dolaro di Usa|dolari]], la 115ma maxim granda [[ekonomio]] del mondo. [[Agrokultivo]] reprezentas cirkume 40% de la TNP. ==Demografio == [[Arkivo:Nepal-demography.png|thumb|280px|Habitantaro di Nepal de 1960 til 2010.]] [[Arkivo:Teej.jpg|left|thumb|280px|Mulieri dansas dum hindua festivalo ''teej''.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2022, Nepal havis {{formatnum:30666598}} habitanti, de diversa etnii e populi. La precipua esas Chhettri (16,6%). Brahman-Hill esas 12,2%, Magar esas 7,1%, Tharu esas 6,6%, Tamang esas 5,8%, Newar esas 5%, Kami esas 4,8%, Mohamedani de diversa etnii esas 4,4%, Yadav esas 4%, Rai esas 2,3%, Gurung (2%), Damai/Dholii (1,8%), Thakuri (1,6%), Limbu (1,5%), Sarki (1,4%), Teli (1,4%), Chamar/Harijan/Ram (1,3%), Koiri/Kushwa (1,2%), e 19% apartenas ad altra etnii. Segun la [[demografiala kontado]] di 2011, existis 125 kasti ed etnii en la lando.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/#people-and-society|titulo=Nepal - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=28ma di aprilo 2022}}</ref> L'oficala linguo esas [[Nepali linguo|Nepali]], parolata da 44,6% de la habitantaro. Maithali parolesas da 11,7%, Bhojpuri da 6%, Tharu da 5,8%, Tamang da 5,1%, Newar da 3,2%, Magar da 3%, Bajjika da 3%, [[Urdu linguo|Urdu]] da 2,6%, Avadhi da 1,9%, Limbu da 1,3%, Gurung da 1,2%, 10,4% parolas altra lingui, e ne existis informi pri 0,2% de la habitantaro segun statistiki de 2011.<ref name=CIA/> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[hinduismo]], praktikata da 81,3% de la habitantaro. Buddhismo praktikesas da 9%, Mohamedani esas 4,4%, Kirant esas 3,1%, Kristani esas 1,4%, 0,5% praktikas altra religii, e 0,2% ne informis pri religio.<ref name=CIA/> ==Kulturo == La tradicionala socio di Nepal kelkafoye definesas segun sociala hierarkio e sistemo di [[kasto|kasti]]. [[Mariajo|Mariaji]] ofte aranjesas da familii, interne la sama sociala klaso. La mariajo di pueri anke duras eventar, nome en rurala regioni. En 1963 la lando proskriptis tale nomizita "netushebleso", o l'exkluzo di yuri por la maxim basa sociala klaso. [[Arkivo:Bauddhanath_stupa_Nepal.jpg|thumb|320px|''Stupa'' Bauddhanath, en Nepal.]] Pri [[arkitekturo]] la maxim anciena exempleri esas tale nomizita ''stupa'', qui esas monumenti konstruktita super reliquii, ed uzata kom loki por rekoleco, konstruktita proxim la nuna distrikto Kapilvastu, cirkume 250 aK. Chiniani posible lernis de Nepalani la tekniki por konstruktar [[pagodo|pagodi]]. [[Arkivo:JanakpurChhathParvaFestival.jpg|thumb|left|320px|Festivalo ''Chhath''.]] Festivali Nepalana havas religiala origini, sive Buddhista, sive Hindua. Multa festivali duras dum plu kam 1 dio. Exempli pri importanta festivali esas ''Dashain'', ''Tihar'', ''Teej'', ''Chhath'', ''Maghi'', ''Sakela'', ''[[Holi]]'', ''Eid ul-Fitr'', [[Kristnasko]], e la Nov-yaro Nepalana, qua komencas proxim aprilo. Segun legendi, la [[danso|dansi]] di Nepal originis en la habiteyo di [[Shiva|Sioro Shiva]] - [[Himalaya]], ube ilu exekutis la danso ''tandava''. To montras ke la dansi de Nepal esas multe anciena ed unika. La danso ''Dishka'' facesas dum mariajo-ceremonii, ed inkluzas komplexa movi di la pedi e brakii. Havanta plu kam 50 etniala grupi en la lando, la [[muziko]] di Nepal esas multe diversa. Muzikala jenri de [[Tibet]] e de [[India]] influis multe la muziko Nepalana. Exempli pri populara jenri en la lando esas ''Tamang Selo'', ''Chyabrung'', ''Dohori'', ''Adhunik Geet'', ''Bhajan'', la muziko por cinematografuri, ''Ghazal'', klasika muziko ocidentala, e ''Ratna''. La moderna muziko ocidentala, exemple [[rock]], [[heavy metal]], [[hip hop]], [[rap]] e [[R&B]] ank esas populara en la radiostacioni lokala. La [[literaturo]] di Nepal esis multe simila ad altra literaturi de sud-Azia til l'unigo di la lando en unika rejio. La maxim anciena libri pri religio e pri reji, dei e demoni skribesis per [[sanskrita linguo]]. Tamen, ne esis posibla trovar libri en la Nepalana de ante la 17ma yarcento. La moderna literaturo di Nepal komencis kun Bhanubhakta Acharya 814-1868), qua skriptis unesmafoye per la Nepalana, linguo parolata da la maxim multa habitanti. Ilu tradukis ''Bhanubhakta Ramayana'', tradicionala epikajo Hindua. [[Motiram Bhatta]] esas la maxim konocata poeto de la 19ma yarcento. [[Arkivo:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|320px|Futbalo-stadio en [[Katmandu]].]] ''Dandi biyo'', qua ludesas uzanta bastono e splinto, esis Nepalana nacionala [[sporto]] til 2017, kande [[voleibalo]] oficale remplasis ol. Altra lokala sporto esas ''kabaddi'', kontakto-sporto ordinare ludata inter du esquadi kontenanta 7 individui single, qua komencis ludesar profesionale erste recente. [[Futbalo]] e [[kriketo]] esas populara sporti profesionala.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Saff Championship: Nepal eye historic final|url=https://web.archive.org/web/20190722102020/https://kathmandupost.com/sports/2018/09/12/nepal-eye-historic-final |editero=The Kathmandu Post}}</ref> Nepalana nacional-esquado pri futbalo konkursas kontre altra landi de sudal Azia, ma nulafoye vinkis la championkonkurso de la Federuro Sudal-Aziana pri Futbalo (''South Asian Football Federation'' - SAFF). ''Badminton'', [[montoacensado]], [[handbalo]] e [[basketbalo]] anke praktikesas. ==Referi == {{reflist}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Nepal| ]] l4wlx4yfwhvbokg2y5pcycdjyy38uvz 0 5965 1114388 1072745 2026-04-18T21:00:10Z ThWiki1910 31363 1114388 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Pakistan | Lokala_nomo = ''اسلامی جمہوریۂ پاکست<br />Islami Jamhuriya-i-Pakistan'' | Flago = Flag_of_Pakistan.svg | Blazono = Coat of arms of Pakistan.svg | Imajo_mapo = Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg | Chefurbo = [[Islamabad]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:529180}} ([[1998]]) | Precipua_urbo = [[Karachi]] | Oficala_lingui = [[Urdu-linguo|Urdu]] ed [[Angla linguo|Angla]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Pakistan | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Arif Alvi]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Pakistan | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Anwar ul Haq Kakar]] | Surfaco = {{formatnum:880254}} | Rango_surfaco = 36 | Surfaco_aquo = 3,1 | Habitanti = {{formatnum:225199937}}<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.macrotrends.net/countries/PAK/pakistan/population-growth-rate|titulo= Pakistan Population Growth Rate (1950-2021|vidita ye= 20ma di julio 2021)}}</ref> | Rango_habitanti = 6 | Yaro = 2021 | denseso di habitantaro = 244,4 | Reto_kodexo = .pk | Nomo_himno = ''Pak sarzamin shad bad'' | Pekunio = [[Rupio di Pakistan]] }} '''Pakistan''' esas lando jacanta an central [[Azia]], inter [[Afganistan]], [[India]] e [[Popul-Republiko Chinia]]. Ol esas la 5ma maxim populoza lando de la mondo, havanta plu kam 225 milion habitanti. La vorto "Pakistan" formacesis dal [[akronimo]] PAKSTAN, kreita da Choudhry Rahmat Ali en 1933, aludante la kin regioni nord-weste de [[Indiana subkontinento]] ube [[Islamo|Mohamedana religio]] esas dominacanta: '''P'''unjab, '''A'''fgania, '''K'''ashmir, '''S'''indh, e Beludjis'''tan'''. ==Historio == {{PA|Historio di Pakistan}} Homi ja habitis la nuna teritorio di Pakistan cirkume 1,9 milion yari ante nun, en la regiono dil valo Soan. L'[[Indus-kulturo]] evolucionis en la regiono de cirkume 3300 aK til cirkume 1900 aK. Dum yarcenti, diversa nedependanta rejii existis en la regiono. [[Arkivo:Mbq.jpg|thumb|left|220px|Generalo [[Muhammad bin Qasim]] komandas trupi en batalio.]] En [[712]], [[Arabia|Araba]] generalo [[Muhammad bin Qasim]] konquestis granda parto di la regiono ed adportis [[islamo]]. La regiono divenis provinco del Araba imperio kun chef-urbo en Al-Mansurah, urbo 72 km norde de la nuna [[Hyderabad, Sindh]]. En [[997]] Mahmud de Ghazni konquestis la regiono, ed en [[1206]], decendanti de Muhammad Ghori - qua konquestabis la regiono en [[1160]] - establisis tale nomizita [[kalifio Delhi]]. En [[1526]] l'[[imperio Mughal]] establisesis en la regiono da Babur, un decendanto di [[Chingiz-kano]]. De [[1799]] til [[1849]] Sikh-imperio fondesis da ''Maharaja'' (rejo) [[Ranjit Singh]] en la regiono di [[Punjab]]. L'imperio extensis weste til la paseyo Khyber, [[Kashmir]] norde, til l'urbo Multan sude, e til Kapurthala (nune en [[India]]) este. Tota la teritorio di moderna Pakistan gradope okupesis da Est-Indiana Kompanio (''East Indian Company'') e pose gradope pozesis sub la regno di rejino [[Victoria (rejino)|Victoria di Unionita Rejio]], tra serio di batalii, exemple la batalio di Miani en [[1843]] en [[Sindh]], e l'exhaustinta [[militi Angla-Sikh]] ([[1845]] til [[1849]]). En [[1857]], eventis tale nomizita [[sedicio dil Sepoy]] kontre Britaniani. Britaniani havis diferanta relati kun [[islamo|Mohamedani]] e [[Hinduismo|hindui]]; to stimulis religiala violento en [[Indiana subkontinento]]. Britaniani anke stimulis l'uzado di Persiana kursiva tipo por skribarla dialekto di Hindi-linguo parolata norde del subkontinento. To originis [[Urdu-linguo|Urdu]], ne aceptita dal Hindui. La Hindua nacionalisti komencis uzar Sanskrita letri por skribar lua linguo, ed en [[1885]] li fondis la partiso Indiana Nacionala Kongreso. La linguala polemiko augmentis la tenso inter Hindui e Mohamedani. En respondo a Hindua nacionalismo, Syed Ahmad Khan fondis en [[1901]] la Ligo di Tota Mohamedani di India, konocita simple kom Mohamedana Ligo. Opozanta a la Hindui, qui deziris India nedependanta kom singla naciono, Mohamedana Ligo esis favorebla a Britaniani e defensis ke Britaniana valori influus la futura civila socio di Pakistan. Dum l'[[unesma mondomilito]] Indi kunlaboris kun Britaniana milito-esforco. Mili di soldati sendesis por luktar en Europa. Pos la milito kreskis neviolentoza protesti kontre Britanian okupo, dum la [[yari 1920a]] e [[yari 1930a|1930a]] Samatempe, Mohamedana Ligo populareskis, ed ye la [[29ma di decembro]] [[1930]] lua chefo Allama Iqbal defensis "l'amalgamigo di la nord-westala stati, ube Mohamedani esis la majoritato dil habitantaro". Ca stati esis [[Punjab]], Afgania (la nord-westala provinco), [[Kashmir]], [[Sindh]] e [[Beludjistan]]. [[Arkivo:All India Muslim League Working Committee Lahore 1940.jpg|thumb|left|200px|Laboranta komitato di Mohamedana Ligo en 1940.]] En [[1937]] eventis provincal elekti en India, e Mohamedana Ligo ne obtenis la majoritato inkluzite en la provinci ube Mohamedani esis la majoritato. En [[1940]], [[Muhammad Ali Jinnah]] kunvokis renkontro di la Ligo por diskutar la situaciono pos l'eniro di India en la [[duesma mondomilito]]. Jinnah kritikis Indiana Kongreso e la nacionalisti, e demandis "du separita nacioni", ed explikis la motivi por demandar separita nacioni por Hindui e por Mohamedani.<ref name="wolpert">{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Wolpert|nomo=Stanley A.|titulo=Jinnah of Pakistan|editero=Oxford University Press|publikigita ye=1984|loko=New York |isbn=978-0-19-503412-7}}</ref> Sikandar Hayat Khan, chefministro di [[Punjab]], skribis l'originala decido, ma repudiis la finala texto,<ref name="tinker">{{Citez jurnalo od edituro‎|surnomo=Tinker|nomo=Hugh|titulo=Men who overturned empires : fighters, dreamers, and schemers|editero=University of Wisconsin Press|publikigita ye=1987|loko=Madison|pagini=50 |isbn=978-0-299-11460-2}}</ref> qua senambiguale rejektis l'ideo pri un India unionita, pro lor kreskanta religiala violento. En l'elekti qui eventis en l'[[Indiana subkontinento]] en [[1946]] Mohamedana Ligo ganis 425 de la 496 ofici rezervita por Mohamedani en la parlamento. Britaniana chefministro [[Clement Attlee]] sendis ministrara komisiono ad India por mediacar la situaciono. Kande komisiono faliis en lua skopo, Attlee sendis [[Louis Mountbatten|Lord Mountbatten]] kom lasta vicerejo di India. Mountbatten decidis donar nedependo a Pakistan ye la [[14ma di agosto]] [[1947]] ed a [[India]] la sequanta dio. [[Arkivo:Partition of India.PNG|thumb|left|180px|Divido di Indiana subkontinento.]] Nemediate pos nedependantesko, Pakistan membreskis [[Commonwealth]], ma religiala violento rapide explozis. Milioni di personi vivis en la "nekorekta latero" di la nova frontieri; plu kam 2 milioni ekmigris al "korekta latero", e plu kam {{formatnum:100000}} mortigesis en serio di masakri en vilaji. La violento esis plu granda dum la divido di [[Punjab]], [[Kashmir]] e [[Bengal]], e to efektigis l'unesma milito inter India e Pakistan. La tensi en [[Estala Bengal]] komencis kande Ali Jinnah deklaris ke [[Urdu-linguo]] divenus oficala en tota lando, tamen ante ilu dicabis ke [[Bengali-linguo|Bengali]] esus oficala en Bengal. La tensi kreskis en [[1952]], pos ke la polico mortigis studenti qui demandis egala stando por Urdu e Bengali, proxim la medikala fakultato di [[Dhaka]]. En [[1953]] eventis religiala konflikti en [[Lahore]], ube 200 til 2.000 membri di religiala movado ''Ahmadiyya'' mortigesis. Pos [[stato-stroko]] en [[1958]], Pakistan divenis [[republiko]]. En marto [[1971]] komencis militeto por nedependo en [[Est-Pakistan]]. [[Bangladesh]] nedependanteskis de Pakistan en decembro sam yaro, kun militala helpo di India. On kalkulas ke la nombro di morti pro la milito esis preske 3 milion personi. Deskreditinda, Yahya Khan renuncis ye la [[20ma di decembro]] [[1971]], e [[Zulfikar Ali Bhutto]] asumis la povo. Ali Bhutto developis l'atomala programo di Pakistan, e guvernis til [[1977]], kande generalo [[Muhammad Zia-ul-Haq]] revokis lu de la povo. Pos kontroversa judicio, Bhutto recevis [[mortopuniso]] en [[1979]]. Zia-ul-Haq plufortigis diplomacala relati kun [[Usa]], recevis miliardi di dolari en militala helpo e posibligis financar [[Afganistan]]ana rebeli tra Pakistan. Ilu mortis misterioze en aviono-acidento ye la [[17ma di agosto]] [[1988]]. Pos lua morto, Pakistan itere divenis [[demokratio]]. Pos elekto, [[Benazir Bhutto]] divenis l'unesma chefministrino di la lando. En [[2001]] generalo [[Pervez Musharraf]] divenis prezidanto di Pakistan. Ilu guvernis til [[2008]], e suportis [[Usa]]n operaci en [[Afganistan]] pos l'[[atenti ye la 11ma di septembro 2001]]. En 2008 la longa e nepopulala milito en Afganistan, la stato di urjanteso e l'interveno en judiciala povo tra revoko dil chefa-judiciisto febligis la rejimo di Musharraf. Tra nedireta elekto [[Asif Zardari]] sucedis Musharraf en la prezidanteso, e la demokrata rejimo duras til nun. ==Politiko == [[Arkivo:Parliament House, Islamabad by Usman Ghani.jpg|thumb|250px|Domo dil Parlamento di Pakistan.]] Nun, Pakistan esas [[republiko]] federala, demokrata e parlamentala, ed [[islamo]] esas l'oficala [[religio]] dil stato.<ref>[http://pakistani.org/pakistan/constitution/part1.html Artiklo 1ma en la Parto 1ma: Prefaco di la Konstituco di Pakistan]</ref> L'unesma [[konstituco]] di Pakistan adoptesis en [[1956]], ma en [[1958]] generalo [[Ayub Khan]] suspensis ol ed adoptis altra en [[1962]]. En [[1973]] la lando adoptis altra kompleta konstituco, ma la guvernerio dil generalo Zia-ul-Haq suspensis ol, ma itere adoptis ol en [[1985]]. Militisti influis multe la guvernerio dum la historio di nedependanta Pakistan. Segun la [[konstituco]], la prezidanto esas [[chefo di stato]], ed elektesas dal Elektala Kolegio di Pakistan, konsistanta ek [[Senato|Senatani]] e membri de la Nacional Asemblo e de la provincal asembli. La membri de la Nacional Asemblo e de la provincal asembli elektesas dal populo, kontre ke la senatani elektesas da la provincala asembli. La [[Senato]] di Pakistan havas 100 membri, e la Nacional Asemblo (basa chambro) havas 342 membri. Membri di la Nacional Asemblitaro elektesas dal populo en elektala distrikti, per universala votado. Segun la konstituco, 70 sidili rezervesas por mulieri e por religiala minoritati, e la partisi okupas ol segun proporcionala votado. La [[judiciala povo]] havas du tipi di korti: la supera korti, e la subordinita od infra korti. La chef-judiciisto surveyas la jurisprudenco di la korti en omna niveli. La konstituco di Pakistan konfidas a la chef-judiciisto la taski pri prezervar, protektar e defensar la konstituco e la legaro di la lando. Pakistan havas plurapartisala sistemo. La precipua politikala partisi esas: Mohamedana Ligo di Pakistan (N), la sinistrana partiso ''Pakistan Peoples Party'' - PPP, e la partiso di centro ''Tarik-e-Insaf''. ==Geografio == [[Arkivo:K2_2006b.jpg|thumb|280px|[[K2]], la maxim alta monto di Pakistan, kun {{formatnum:8611}} metri di altitudo.]] Pakistan havas entote 6.774 km di frontieri, di qui 2.430 km kun [[Afganistan]], 523 km kun [[Popul-Republiko Chinia]], 2.912 km kun [[India]] e 909 km kun [[Iran]]. Lua tota surfaco equivalas la sumo di la surfaci di [[Unionita Rejio]] e [[Francia]]. Lua [[litoro]] en [[Araba maro]] havas 1.046 km. Lua [[geografio]] e [[klimato]] esas variata, e la lando havas richa sovaja vivo. Geografiale, [[Beludjistan]] e granda parto di [[Khyber Pakhtunkhwa]] (l'anciena Afgania) jacas super Euraziana plako, kontre ke l'altra provinci jacas super Indiana plako. [[Arkivo:Indus_river,_Pakistan.jpg|left|thumb|280px|[[Fluvio Indus]], en Pakistan.]] Pakistan dividesas en tri precipua geografiala regioni: la montoza nordo kun lua tri montari ([[Karakoram]] - ube jacas la maxim alta monto di la lando, [[K2]], kun 8.611 m di [[altitudo]], [[Hindu Kush]] e [[Pamir montaro|Pamir]]); la [[valo dil fluvio Indus]]; e la platajo di Beludjistan.<ref>{{Extera ligilo|titulo=About Pakistan: Geography|url=https://web.archive.org/web/20110721035911/http://www.pakistanstudies-aips.org/pakistan/geography/index.html|editero=American Institute For Pakistan Studies|vidita ye=24ma di julio 2010}}</ref> Lua precipua [[fluvio]] esas [[Fluvio Indus|Indus]], longa de 1.609 km. La [[klimato]] varias de [[tropikala klimato|tropikala]] a moderema norde, ed [[arida klimato|arida]] sude. La [[musono]] ofte efektigas severa inundadi dum la pluvoza sezono, kontre ke dum la sika sezono povas pluvar nulo. En [[2010]] e [[2011]] eventis granda inundadi en Sindh, en l'esto di Beludjistan ed en la sudo di [[Punjab]] dum la musonala sezono. De la [[15ma di aprilo]] til la [[15ma di julio]], ante musonala sezono, ed nemediate pose, de la 15ma di septembro til la 15ma di decembro, povas eventar [[ciklono|cikloni]] e [[Tornado|tornadi]] che litoro di Araba Maro. [[Nivo]] falas en montari norde de la lando. [[Karachi]] subisas serioza efekti de [[atmosferala polutajo]] produktata da vehili, industrii, e brulo di eskombri. ==Ekonomio == [[Arkivo:ISLAMABAD-DAMA-E-KOH - panoramio.jpg|thumb|280px|[[Islamabad]].]] {{PA|Ekonomio di Pakistan}} L'[[ekonomio]] di Pakistan esas en rapida kresko. Simila a l'ekonomii de [[BRICS]], la lando montras granda potencialo por kresko dum la [[21ma yarcento]]. Tamen, kom rezulto de yardeki di sociala nestabileso, multa problemi existas, nome en la sektori di transporto ed energio. L'ekonomio esas miindustriizita, kun centri di kresko alonge la valo dil fluvio Indus. La diversigata ekonomii di [[Karachi]] e dil urbi en Punjab kontrastas kun regioni poke developata en altra parti di la lando. Pakistan, kun lua diversa peizaji e kulturi, atraktis 1 milion [[turismo|turisti]] en [[2012]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=One million tourists visit Pakistan in 2012 |url=http://pakobserver.net/201210/21/detailnews.asp?id=179025|editero=Pakistan Observer|idiomo={{en}}|publikigita ye=21ma di oktobro 2012 |vidita ye=21ma di oktobro 2012}}</ref> ==Demografio == [[Arkivo:Pakistan_population_density.png|thumb|250px|[[Denseso di habitantaro]] en Pakistan.]] [[Arkivo:Blue Hour at Faisal Mosque.jpg|thumb|280px|left|Moskeo Faisal, en [[Islamabad]].]] Pakistan havas la 6ma maxim granda habitantaro del mondo, dop [[Popul-Republiko Chinia]], [[India]], [[Usa]] ed [[Indonezia]]. Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2021, la lando havis {{formatnum:238181034}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (44,7%) esas Punjabi. Pashtun (Pathan) esas 15,4%, Sindhi esas 14,1%, Saraiki esas 8,4%, Muhajir esas 7,6%, Belujdi (Baluchi) esas 3,6%, e 6,3% esas de altra etnii.<ref name=CIA/> La mezavalora yarala kresko di lua habitantaro esas 1,99% en 2021.<ref name=CIA/> Lua demografiala kontadi exkluzas stranjeri, ma 1,7 milion [[Afganistan|Afganiani]] vivas en Pakistan kom refujanti. Altra enmigranti esas: plua kam 1,6 milion Bengalani, {{formatnum:650000}} legala Afganiani, {{formatnum:200000}} Birmaniani, ed altri. On kalkulas ke plu kam 7 milion Pakistanani vivas exterlande. Kande India dividesis en 1947, Pakistan havis 32,5 milion habitanti.<ref name=young/><ref name=popu1>{{Extera ligilo|titulo=High population growth rate affecting economy'|url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2011\07\12\story_12-7-2011_pg7_9 |idiomo={{en}} |vidita ye=19ma di decembro 2011|editero=Daily Times|publikigita ye=12ma di julio 2011}}</ref> On kalkulas ke en [[2030]] lua habitantaro superiros olta di [[Indonezia]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.aina.org/news/20110127104753.htm |titulo=World Muslim Population Doubling, Report Projects|idiomo={{en}} |editero=Assyrian International News Agency |publikigita ye=27ma di januaro 2011 |vidita ye=16ma di aprilo 2011}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.samaa.tv/newsdetail.aspx?ID=27990 |titulo=Pakistan set to become most populous Muslim nation |editero=Samaa Tv |publikigita ye=27ma di januaro 2011 |vidita ye=16ma di aprilo 2011}}</ref> Cirkume 104 milion personi evis min kam 30 yari en [[2010]]. Cirkume 35% de lua habitantaro evas min kam 15 yari.<ref name=young>{{Extera ligilo|autoro=N.S. Nizami |titulo=Population, Labour Force and Employment|url=http://www.finance.gov.pk/survey/chapter_10/16_Population.pdf|editero=Ministry of Finance, Pakistan|publikigita ye=2010|pagini=1, 2, 9, 12, 20|idiomo={{en}}|vidita ye=18ma di decembro 2013}}</ref> L'oficala lingui di la lando esas [[Urdu-linguo|Urdu]], parolata kom matrala linguo da 8% de la habitantaro, e l'[[Angla linguo|Angla]].<ref name=CIA/> Urdu esas ''lingua franca'' e simbolo di Mohamedana identeso. La lingui maxim parolata en la lando esas Punjabi (48%), Sindhi (12%), Saraiki (varianto de Punjabi, 10%), Urdu, e Pashtun (8%). Altra lingui: Baluchi (3%), Hindko (2%), Brahui (1%), e 8% parolas Burushaski od altra lingui.<ref name=CIA/>Plu kam 60 lingui parolesas en Pakistan. La [[religio]] kun la maxim granda nombro di adepti en Pakistan esas Mohamedana, qua ank esas oficala, e praktitata da 96,5% de la habitantaro (di qui 85% til 90% esas Sunni, e 10% til 15% esas Shi'a). Altra religii, inkluzite [[kristanismo]] e [[Hinduismo]], praktikesas da 3,5% de la habitantaro, segun statistiki por 2020.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pakistan/#people-and-society|titulo=Pakistan - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=20ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> {{10 maxim grand urbi | regiono=Pakistan | dato=2021 | nomo1 =Karachi | hab1 =14916456 | nomo2 =Lahore | hab2 =11126286 | nomo3 =Faisalabad | hab3 =3204726 | nomo4 =Rawalpindi | hab4=2098231 | nomo5 =Gujranwala | hab5 =2027001 | nomo6 =Peshawar | hab6 =1970042 | nomo7 =Multan | hab7 =1871843 | nomo8 =Hyderabad, Sindh{{!}}Hyderabad | hab8 =1734309 | nomo9 =Islamabad | hab9 =1009832 | nomo10 =Quetta | hab10 =1001205 | imajo1 =Karachi_from_above.jpg | imajo2 =Beauty_of_Pakistan_(lahore).jpg | fonto=<ref name="Kontado">{{Extera ligilo|url=https://www.citypopulation.de/Pakistan-100T.html |titulo=Pakistan: Provinces and Major Cities |editero=Citypopulation.de}}</ref> }} ==Kulturo == [[Arkivo:TilkeSalwar.jpg|thumb|180px|Tradicionala Pakistanana vestaro «shalwar kameez».]] [[Arkivo:Iqbal.jpg|thumb|left|160px|Poeto [[Muhammad Iqbal]].]] La tradicionala [[kulturo]] di Pakistan mixas influi Persa, China, Indiana, Afganistanana ed Islama. La tradicionala [[vesto]] ambe por mulieri e viri esas ''shalwar kameez'', quankam [[pantalono|pantaloni]], ''Jeans'' e kamizi ank esas populara inter viri. [[Literaturo]] Pakistanana skribesas en [[Urdu linguo|Urdu]], Sindhi, Punjabi, Pushto, Baluchi, [[Persiana linguo|Persiana]] ed [[Angla linguo|Angla]]. La komuna literaturo-tradiciono en Urdu ed en Angla de l'Indiana subkontinento heredesis da Pakistan. Lua nacionala poeto esas [[Muhammad Iqbal]] qua unesme konceptis l'ideo pri Pakistan. Exempli di skriptisti e poeti plu recenta esas [[Hasan Shaheed Suhrawardy]], Ahmed Ali, [[Ghulam Muhammad Qasir]], [[Sayyid Shamsullah Qadri]] e [[Jaswant Singh Rahi]]. [[Arkivo:Overload_Dhol_Player.jpg|thumb|180px|Tradicionala muzikisto pleas «dholak».]] Inter la tradicionala stili di [[muziko]] esas «Qawwali», devocala muziko de la tradiciono «Sufi», qua uzas la versi «Ghazal Gayaki» (poemi kun la sama versoritmo en omna frazi). Inter la tradicional instrumenti esas «tabla» e «dholak» (tipi di [[tamburo|tamburi]]), [[harmoniumo]] e «rubab» o «rabab Hussain» (kordo-instrumento). Dum recenta yari, [[rock]], [[pop]] e [[hip hop]] kreskis en populareso en Pakistan. En [[2013]] [[Atif Aslam]] divenis l'unesma Pakistanana kantisto qua facis spektaklo du foyi en la granda stadio O2 Arena, en [[London]]. Altra remarkind artisto esas [[rock]]-muzikisto [[Shallum Asher Xavier]], de la bando ''Fuzön''. La [[sporto|sporti]] maxim populara en Pakistan havas Britanian origino: la precipua esas [[kriketo]], [[hokeyo sur gazono]] e «[[squash]]», ma [[boxo]], [[biliardo Angla]], [[remado]], [[golfo]] e [[voleibalo]] ank esas populara. En [[Lahore]] e [[Karachi]], [[basketbalo]] ank esas populara. ==Referi == {{reflist}} {{commons|Paquistan|Pakistan}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Pakistan| ]] 61na2725wtgn6ym8zqbvw7k07f81x3x 0 7598 1114395 1100453 2026-04-18T21:05:11Z ThWiki1910 31363 1114395 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Belize | Lokala_nomo = Belize | Flago = Flag of Belize.svg | Blazono = Coat of arms of Belize.svg | Imajo_mapo = LocationBelize.svg | Chefurbo = [[Belmopan]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:20000}} (2009) | Precipua_urbo = [[Belize City]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]] | Guvernerio = [[Konstitucala monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Commonwealth | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]] | Generala guvernisto = [[Froyla Tzalam]] | Nomo_listo_chefo_guverno = Listo pri chefministri di Belize | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Johnny Briceño]] | Surfaco = {{formatnum:22966}} | Rango_surfaco = 14,10 | Surfaco_aquo = 0.7 | Habitanti = {{formatnum:419137}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 175 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 18,25 | Reto_kodexo = .bz | Nomo_himno = ''Land of the Free'' | Pekunio = [[Dolaro di Belize]] }} '''Belize''', olim '''Britaniana Honduras''', esas lando jacanta an [[Central Amerika]]. Lu havas kom vicini [[Mexikia]] norde e [[Guatemala]] weste e sude. Este jacas [[Karibia]]. Ol esas l'unika lando en Central Amerika ube [[Angla linguo]] esas oficala, quankam la [[Hispana linguo|Hispana]] e la [[Kreola linguo|Kreola]] anke parolesas. == Historio == [[Arkivo:Caracolfacup_o.jpg|thumb|left|280px|Konstrukturo de le ''Maya'' en El Caracol, Belize.]] {{PA|Historio di Belize}} Ante l'arivo dil Europani, le [[populo Maya|Maya]] habitis la regiono di la nuna Belize. Ante la yaro [[1000]], cirkume 400 mil personi vivis en ta regiono. [[Hispania]] komencis konquestar la [[peninsulo di Yukatan]] en [[1527]]. Tamen, le Maya rezistis la konquesto. Dum la [[17ma yarcento]], Hispana misioneri establisis kirki en Maya urbeti. Samatempe, en [[1638]] [[Anglia|Angla]] e [[Skotia|Skota]] [[pirato|pirati]] establisis su en la regiono por atakar Hispana navi, e pose por explotar [[mahagono]]. En [[1642]] ed itere en [[1648]] pirati atakis Salamanca de Bacelar (nun [[Bacalar, Quintana Roo]], en [[Mexikia]]), sideyo di Hispana guvernerio en la [[peninsulo di Yukatan]]. Kom rezulto Hispaniani abandonis Yukatan. Dum kelka tempo eventis konflikti inter [[Anglia|Angli]] e Hispani pri Yukatan. Fine Britaniani kaptis la regiono pos milito, en [[1796]]. [[Sklaveso]] abolisesis en Britanian imperio en [[1838]]. Tamen, poka kozi chanjis por la laboristi en la regiono di Belize. En [[1862]] [[Unionita Rejio]] formale deklaris Belize kolonio di Britaniana Krono, subordinita a [[Jamaika]]. Kom kolonio, Belize komencis atraktar kolokinti, exemple l'entraprezo ''Belize Estate e Produce Company'', qua divenis proprietero di cirkume 50% de la [[privata proprieto|privata proprieti]] di Belize. [[Arkivo:Flag of British Honduras (1919–1981).svg|thumb|280px|left|Standardo di Britaniana Honduras.]] L'exploto di [[ligno]], nome [[mahagono]], esis la precipua ekonomial agado di la kolonio, ma ol preske krulis dum la [[yari 1930a]] pos l'[[ekonomiala krizego di 1929]]. L'ekonomiala situo plubonigis dum la [[duesma mondomilito]], kande granda nombro di Belizeani eniris l'armeo, o kunlaboris por laboro por la milital esforco. Pos la milito, l'ekonomio itere stagnesis. La decido di [[Unionita Rejio]] pri diminutar la valoro dil Dolaro di Honduras (lokala valuto) domajis pluse l'ekonomiala situo, ed enduktis la kreado di ''People's Committee'' (populala komitato), partiso qua defensis la [[nedependo]]. La sucedinto di Populala Komitato, ''People's United Party'' - PUP - demandis konstitucala reformi por grantar voto-yuro por omna adulti. En [[1954]] komencis konstitucala reformi, qui rezultis la kreado di nova [[konstituco]] 10 yari pose. [[Unionita Rejio]] grantis propra guvernerio a Belize en [[1964]], e [[George Cadle Price]], chefo dil PUP, divenis chefa ministro di la lando. En [[1973]] la nomo di la kolonio chanjesis de Britaniana Honduras a Belize. Fine Belize nedependanteskis ye la [[28ma di septembro]] [[1981]], ma [[Guatemala]] refuzis aceptar la nedependo. Cirkume {{formatnum:1500}} Britaniana soldati restis en Belize por grantar lua nedependo. Kun [[George Cadle Price]] kom lua chefo, PUP vinkis tota l'elekti til [[1984]], kande la partiso ''United Democratic Party'' - UDP - vinkis elekto e [[Manuel Esquivel]] divenis chefministro. Price itere ganis povo per l'elekti di [[1989]], ma en [[1993]] Esquivel e lua UDP itere vinkis. En [[1994]] lasta Britaniana soldati foriris Belize. En [[1998]], partiso ''People's United Party'' ganis l'elekti, e [[Said Musa]] divenis chefministro. Ilu promisis plubonigar ekonomiala stando di la sudo di la lando. == Politiko == [[Arkivo:John Briceño (cropped).jpg|thumb|250px|[[Johnny Briceño]].]] [[Arkivo:Belmopan Parliament.jpg|thumb|left|320px|Parlamento di Belize, en [[Belmopan]].]] Belize esas [[konstitucala monarkio]]. La bazo di la legaro esas Angla sistemo. La nuna [[konstituco]] signatesis ed adoptesis en septembro [[1981]]. La [[chefo di stato]] di Belize esas la rejo di [[Anglia]], qua reprezentesas da generala guvernisto, nun [[Froyla Tzalam]]. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua indikesas dal generala guvernisto. Nun esas [[Johnny Briceño]]. La parlamento havas du chambri. La Chambro di Deputati havas 31 membri<ref name =Parlamento>{{extera ligilo|url= http://www.belize.gov.bz/ |titulo="The Government of Belize Official Homepage"}}</ref>, qui elektesas segun lua distrikti, por admaxime 5 yari. La membri dil [[Senato]] esas 12<ref name=Parlamento/>, qui elektesas dal populo por 5 yari. Tota civitano evanta 18 yari o pluse darfas votar. La [[judiciala povo]] inkluzas lokala judiciisti qui judicias minora krimini e kauzi, grupigita en la Korto di Judiciisti; la Supra Korto (Chefa Korto) qua judicias mortigi ed altra severa krimini; e la Apelo-Korto, qua judicias rekursi prizentita da kondamniti en l'altra du. La membri di judiciala povo elektesas. La chefo di la Supra Korto esas nun Kenneth Benjamin, depos 2011. == Geografio == [[Arkivo:Belize-CIA WFB Map.png|thumb|250px|Mapo di Belize.]] [[Arkivo:Great_Blue_Hole.jpg|thumb|320px|left|La Granda Blua Truo, an la litoro di Belize, proxim [[Belize City]].]] Belize jacas en [[Central Amerika]] apud la litoro di [[Karibia]]. Ol havas 250 km di frontieri kun [[Mexikia]] norde e 266 km kun [[Guatemala]] weste. Lua [[litoro]] esas longa de 386 kilometri. En ol jacas [[koralio|koraliala]] rifo longa de 322 km norde til sude. Lua tota surfaco, {{formatnum:22960}} km², equivalas cirkume duople olta di [[Libano]], e duime olta di Braziliana stato [[Rio de Janeiro (stato)|Rio de Janeiro]]. Lua maxim alta monto, havanta {{formatnum:1124}} metri di [[altitudo]], esas ''Doyle's Delight''. Lua maxim longa fluvio esas [[Fluvio Belize|Belize]], longa de 290 km, formacita per l'uniono dil riveri Macal e Mopán. Cirkume 60% de la lando kovresas da [[foresto|foresti]]<ref>{{extera ligilo|autoro=Cherrington, E.A., Ek, E., Cho, P., Howell, B.F., Hernandez, B.E., Anderson, E.R., Flores, A.I., Garcia, B.C., Sempris, E., and D.E. Irwin.|publikigita ye=2010 |url= http://www.servir.net/servir_bz_forest_cover_1980-2010.pdf |titulo=“Forest Cover and Deforestation in Belize: 1980-2010.” Water Center for the Humid Tropics of Latin America and the Caribbean}} Panama-urbo, Panama. 42 pp.</ref> e 20% per [[agrokultivo|plantacerii]]<ref>[https://web.archive.org/web/20100922195904/http://biological-diversity.info/Ecosystems.htm "Biodiversity in Belize - Ecosystems Map"]. Biological-diversity.info. 23ma di agosto 2005. Informo rekuperita ye la 29ma di agosto 2010</ref>. La litoro en [[Karibia]] ordinare kovresas da [[marsho|marshi]]. La [[klimato]] esas [[tropikala klimato|tropikala]] kun poka [[pluvo-quanto]] de [[januaro]] til [[mayo]], note de [[februaro]] til [[aprilo]]. La pluvo-quanto varias de 1.350 mm an la nordo e la westo di la lando til plu kam 4.500 mm an l'extrema sudo. La mezavalora [[temperaturo|temperaturi]] en litoro varias de 24[[Celsius|°C]] en januaro til 27°C en julio. En Belizeana historio kelka [[Uragano|uragani]] efektigis granda destruktadi, exemple Uragano ''Greta'', qua efektigis [[Dolaro di Usa|US$]] 25 milioni en perdaji en [[1978]], od Uragano ''Iris'', qua afektis la produktado di [[banano]] e [[citruso|citrusi]] en [[2001]]. Uragani ordinare eventas de [[septembro]] til [[decembro]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Belize}} La bazo di la mikra [[ekonomio]] di Belize esas [[agrokultivo]], [[agroindustrio]], komerco e, plue recente, [[turismo]] e konstrukto. La lando havas jaceyi di importanta [[mineralo|minerali]], exemple [[dolomito]] e [[bauxito]], ma en quanto nesuficanta por komercala minado. == Demografio == [[Arkivo:Kek'Chi Maya Children.jpg|thumb|250px|Pueri ''Maya''.]] [[Arkivo:Garifuna.jpg|thumb|left|320px|Pueri ''Garifuna''.]] Koloniigo, sklaveso ed enmigro afektis la kompozuro di Belizeana habitantaro. Nun, la lando havas diversa kulturi, lingui e rasala grupi.<ref>{{extera ligilo|titulo="Belize, Central American jewel"|url= http://www.aarp.org/travel/destinations/americas/belize_mayan_past.html |autoro=Joe Volz & Sissie Coy|editero= aarp.org}}</ref> Segun statistiki de 2023, Belize havis {{formatnum:419137}} habitanti<ref name=CIA/>, dE qui, segun la [[demografiala kontado]] 2000, 38,7% esas [[mestico|mestici]], 32,9% [[kreolo|kreoli]], 10,6% [[populo Maya|Maya]], 6,1% [[populo Garifuna|Garifuna]] e 9.7% altri.<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/|titulo=Central America::Belize - The World Factbook|editero= CIA|vidita ye=10ma di januaro 2019}}</ref> Le maya probable habitabas la regiono de la 2ma yarmilo aK, tamen la maxim multa mortigesis dum frequa tribuala konflikti e pose pro la morbi adportita dal Europani. La kreoli decendas de la mixo inter sklavi e lia mastri. Le ''Garifuna'' (pluralo: ''Garinagu'') etniale esas mestici de indijeni Arawak e Karib kun Afrikani, e nulatempe sklavigesis. Cirkume 4% de la habitantaro decendas de Menonita [[Germania|Germani]], qui ekmigris de [[Rusa imperio]] dum la 18ma e 19ma yarcenti. Li habitas precipue la vilajeti Spanish Lookout, Shipyard, Little Belize, e Blue Creek. Segun la demografiala kontado di 2010, 40% de la Belizeani esis [[katolikismo|katoliki]], 35,7% [[protestantismo|protestanti]], 1,7% esis [[Testi di Jehova]], 17,2% de altra religii e 8,6% ne havis religio. == Kulturo == [[Arkivo:Garifuna Umalali.jpg|thumb|320px|Garifuna kantistini.]] Belizeana koquarto havas Britaniana, [[Mexikia]]na e Karibian influi. Dum dejuno, ''tortillas'' de [[farino]] (quale en Mexikia), kuki e pani manjesas kun fromaji, [[fabo|fabi]], [[ovo|ovi]] o cereali. Lua [[muziko]] havas influi kreola, mestica, Maya e Garifuna. Europani adportis [[polko]], [[valso|valsi]], skotisho e quadrili, kontre ke [[Afrika]]ni adportis perkut-instrumenti. Quale en [[Honduras]], ''punta'' esas la maxim populara jenro di muziko ''Garifuna'', ed [[Andy Palacio]] esis la maxim konocata ''punta''-muzikisto. ''[[Reggae]]'', ''[[dancehall]]'' e ''[[soca]]'' de Karibia, e [[hip hop]] de [[Usa]] ank esas populara ritmi. [[sporto|Sporti]] esas importanta en Belizeana kulturo. La maxim populara en la lando esas [[futbalo]], [[basketbalo]], [[voleibalo]] e [[biciklismo]]. Altra sporti poke min praktikata esas batelo-konkurso, [[atletismo]], ''softball'', [[kriketo]], [[rugbio]]*, ''netball'', plunjado e natado. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Belize|*]] r60m15mltcglzomgll3mdw5jm61himp 0 7606 1114394 1056829 2026-04-18T21:04:39Z ThWiki1910 31363 1114394 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Panama | Lokala_nomo = República de Panamá | Flago = Flag of Panama.svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Panama.svg | Imajo_mapo = LocationPanama.svg | Chefurbo = [[Panama-Urbo]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:880691}} (2013) | Precipua_urbo = [[Panama-Urbo]] | Oficala_lingui = [[Hispana linguo|Hispana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Panama | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[José Raúl Mulino]] | Surfaco = {{formatnum:75517}} | Rango_surfaco = 118 | Surfaco_aquo = 2,9 | Habitanti = {{formatnum:4509517}} | Rango_habitanti = 130 | Yaro = 2024 | Denseso di habitantaro= 57 | Reto_kodexo = .pa | Nomo_himno = ''Himno Istmeño'' | Pekunio = Balboa<br />''De facto'': [[Dolaro di Usa]] }} '''Panama''' ([[Hispana linguo|Hispane]]: ''Panamá'') esas lando jacanta an [[Central Amerika]]. Lu havas kom vicini [[Kosta Rika]] nord-weste e [[Kolumbia]] sud-este. Este jacas [[Karibia]] e weste jacas [[oceano Pacifiko]]. == Historio == {{PA|Historio di Panama}} [[Arkivo:Balboa südsee.jpg|thumb|250px|left|[[Vasco Núñez de Balboa]].]] Kande [[Hispania|Hispana]] [[Rodrigo de Bastidas]] navigis de [[Venezuela]] e arivis en Panama en [[1501]], posible vivis en la regiono cirkume 2 milion [[indijeno|indijeni]], nome del etnii ''Cuevas'' e ''Coclé''. [[Cristoforo Colombo]] arivis en la regiono en [[1502]]. En [[1513]], explorero [[Vasco Núñez de Balboa]] deskovris ke Panama esas [[istmo]] e ne existis marala uniono inter [[Atlantiko]] e [[Pacifiko]]. Hispani fondis [[Panama-urbo]] en [[1519]], ed establisis la ''Real Audiencia de Panama'' (l'unesma reprezentero di Hispana guvernerio) en [[1538]]. Li transportis [[arjento]] ed [[oro]] de la litoro di Pacifiko tra la istmo til [[Karibia]], de ube ol sendesis vers [[Europa]]. Kom rezulto di la desfacileso pri kontrolar vasta teritorii, la regiono Panamana esis vundebla al atako di [[Anglia|Angla]] e [[Nederlando|Nederlandana]] [[pirato|pirati]] e di [[sklaveso|ex-sklavi]], nomizita ''cimarrones'' dal Hispani. De [[1572]] til [[1573]] [[Francis Drake]] atakis la regiono, helpata da ''cimarrones''. En [[1717]], Hispania unionis Panama a [[Vicerejio Nova-Granada]]. Panama esis parto de [[Hispana imperio]] dum preske 300 yari, de 1538 til 1821. Ye la [[3ma di novembro]] [[1821]] Panama nedependanteskis del [[Hispana imperio]]. Ye la [[28ma di novembro]] sam yaro, ol unionesis a [[Nova-Granada]] por formacar lando nun nomizita [[Granda Kolumbia]]. [[Arkivo:Culebra Cut 1904.jpeg|thumb|left|320px|Konstrukto di [[kanalo di Panama]], 1904.]] Dum 80 yari, la regiono esis parto di [[Kolumbia]]. Kande Kolumbiana senato rejektis tale nomizita kontrato Hay-Herran, [[Usa]] decidis suportar politikala movadi pri nedependo di Panama. Ye la [[3ma di novembro]] [[1903]], Panama nedependanteskis de [[Kolumbia]], e signatis tale nomizita "[[kontrato Hay/Bunau-Varilla]]" kun Usa. La kontrato grantis yuro por Usani konstruktar ed explorar [[kanalo di Panama]], qua inauguresis en [[1914]]. En [[1936]], lora prezidanto di Panama [[Harmodio Arias Madrid]] ed [[Usa]]na [[Franklin Delano Roosevelt]] signatis tale nomizita "pakto Arias-Roosevelt", qua revokis l'ideo pri Usan interveno en internal aferi di Panama. [[Arkivo:Jimmy Carter and General Omar Torrijos signing the Panama Canal Treaty.jpg|320px|thumb|[[Jimmy Carter]] ed [[Omar Torrijos Herrera|Omar Torrijos]] signatas pakto pri la kanalo di Panama, 1977.]] De [[1903]] til [[1968]] Panama esis [[konstituco|konstitucala]] [[demokratio]] dominacita da politikal [[oligarkio]]. Ye la [[1ma di oktobro]] [[1968]], lor elektita prezidanto [[Arnulfo Arias Madrid]] asumis la povo e promisis "guverno di nacional uniono", ma ye la [[11ma di oktobro]] ilu revokesis per militistala [[stato-stroko]] komandita da kolonelo [[Omar Torrijos Herrera]]. Omar Torrijos komencis militistala diktatoreso qua duris dum 21 yari. En [[1972]], Torrijos lansis nova [[konstituco]] qua konsideris ilu [[chefo di stato]]. En [[1977]], Torrijos e [[Jimmy Carter]] signatis tale nomizita "pakti Torrijos-Carter", pri transfero di suvereneso sur [[kanalo di Panama]] a Panama. En agosto [[1983]], 4-stela generalo [[Manuel Antonio Noriega]] divenis chefo di la Nacionala Guardo, e transformis ol en Defenso-trupo di Panama. Usa akuzis Noriega pri fraudo, korupto e komerco di drogi, e blokusis l'ekonomio di Panama. En mayo [[1989]], Noriega revokis prezidantal elekto, vinkita da [[Guillermo Endara Galimany]]. Ye la [[20ma di decembro]] sam yaro Usa invadis Panama, kaptis Noriega, e militala diktatoreso finis. Guillermo Endara asumis la povo ye la [[27ma di decembro]] [[1989]]. De 2007 til 2016 exekutesis ambicioza projeto por duopligar la kapaceso di la kanalo, posibliganta la navigado di plu granda navi<ref name=CIA/>. == Politiko == [[Arkivo:Asamblea Nacional de Panamá.JPG|thumb|320px|Nacional Asemblitaro di Panama.]] [[Arkivo:Palacio de las garzas1.JPG|thumb|left|320px|''Palacio de las Garzas'', prezidantala rezideyo oficala.]] Panama esas demokratiala [[prezidantala republiko]]. La prezidanto esas la [[chefo di stato]] e la [[chefo di guvernerio]], ed elektesas dal populo por 5 yari. La singlachambra [[parlamento]] havas 78 deputati, elektita dal populo por 5 yari. La nuna [[konstituco]] adoptesis en [[1972]], ed emendesis en 1978, 1983, 1993, 1994, e 2004. [[Judiciala povo]] esas nedependanta de la povi exekutiva e legifala, ma lua membri elektesas dal chefo di stato. Ol havas tri niveli: la Supra Korto, la tribunali e la lokala judiciisti. L'Elektala Tribunalo Nedependanta inspektas la registro di votanti, elektala procedi ed agadi di politikala partisi. Omna civitani evanta 18 yari o pluse povas votar. Nacional elekti prezidantala e por la parlamento eventas singla 5 yari. == Geografio == [[Arkivo:Mapa de Panamá.svg|thumb|320px|Provinci e precipua urbi di Panama.]] [[Arkivo:Graduandos Panameños.jpg|thumb|left|320px|Ponto ''Puente de las Américas'', super [[kanalo di Panama]].]] Panama jacas inter [[Karibia]] norde, [[Pacifiko]] sude, [[Kolumbia]] este e [[Kosta Rika]] weste, inte la [[latitudo|latitudi]] 7°11' N e 9°39'N, e la [[longitudo|longitudi]] 77°10'W e 83°03'W. Insuli Coiba (493 km²), Del Rey (234 km²), e Cebaco (80 km²) en Pacifiko ank apartenas a la lando. La lokizo di Panama en l'istmo esas strategiala: en [[2000]] la lando recevis plena kontrolo super [[kanalo di Panama]]. {{PA|kanalo di Panama}} [[Arkivo:Beluga Family on Gatun Lake.JPG|thumb|320px|Navo trairas artificala [[lago Gatún]].]] Panama havas cirkume 500 fluvii e riveri. La maxim granda esas la fluvio Chagres, qua uzesas por furnisar elektral energio a Panama, e por formacar artificala [[Lago Gatún]], qua esas parto di [[kanalo di Panama]]. [[Arkivo:Volcán_Barú_and_the_mountain_city_of_Boquete_(8375649877).jpg|thumb|left|320px|[[Volkano]] Barú (3.475 metri di altitudo).]] Lua [[reliefo]] konsistas ek basa tereni en la du litori, e monti e kolini en la centro. La monti ne esas parto di la montari di Nord- o Sud-Amerika, e nur proxim la frontiero kun [[Kolumbia]] la monti esas parto dil sistemo di [[Andi]]. La maxim alta monto di la lando esas [[volkano]] Barú, kun {{formatnum:3475}} metri di [[altitudo]]. La [[marsh-lando]] di Darién, an la frontiero kun Kolumbia, esas longa de 160 km e larja de cirkume 50 km, ed impedas konstruktar choseo por unionar [[Nord-Amerika]] kun [[Sud-Amerika]] tra Panama. La [[klimato]] di Panama subisas modifiki segun l'altitudo. En regioni infre 1.000 metri di altitudo esas [[tropikala klimato|tropikala]] e varma dum tota yaro; la regioni de 1.000 til 2.000 metri di altitudo havas agreabla klimato, dum ke en regioni super la 2.000 metri di altitudo la klimato esas kolda. La mezavalora yarara [[pluvo-quanto]] esas plu granda proxim [[Karibia]], ube superiras 3.000 mm omnayare e preske ne existas sika sezono, kontraste kun la litoro di [[Pacifiko]], ube existas sika sezono de decembro til marto e la mezavalora yarala pluvo-quanto esas 1.500 mm. En la montoza regioni la pluvo-quanto povas superirar 5.000 mm omnayare. [[Uragano|Uragani]] ne minacas la lando, pro ol jacar sude de la zono di uragani (supre la 10°N). == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Panama}} La sektoro di servadi esas la precipua del [[ekonomio]] di la lando. Pro la kresko di cirkulado di navi tra la kanalo, on mustis augmentar lua kapaceso, e to stimulis koloki en la substrukturo di la lando. Dum recenta yari, kreskis la komerco kun [[Popul-Republiko Chinia]], qua nun esas fonto de 21% del importaci Panamana<ref name=CIA/>. Malgre havar sua propra monetaro, nomizita "Balboa", la [[dolaro di Usa]] esas multe uzata por la habitantaro. La [[kurso di kambio]] Balboa-Usana dolaro esas 1 po 1<ref name=CIA/>. == Demografio == [[Arkivo:Panama-Kuna_0605a.jpg|thumb|320px|Mulieri de raso Kuna, en Panama.]] [[Arkivo:Banda_de_musica.jpg|thumb|320px|left|Defilo di Panamana studianti.]] [[Arkivo:Iglesia_San_Pedro,_Panama.jpg|thumb|320px|Kirko di Santa Petrus an insulo Taboga, la 2ma maxim anciena de Amerika.]] [[Arkivo:BahaiPanama.JPG|thumb|left|320px|Templo di la [[fido Bahaa]] en [[Panama-Urbo]].]] Segun statistiki da ''The World Factbook'' por 2023, Panama havis {{formatnum:4404108}} habitanti<ref name=CIA/>, esanta un ek la min populoza landi di [[Amerika]]. Segun statistiki de 2010 pri raso, 65% de la habitantaro esis mestici di indijeni kun blanki, 12,3% esis indijeni, 9,2% negri o decendanti de Afrikani, 6,8% mestici di blanki kun negri, e 6,7% esis blanki.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/panama/|titulo=Panama - The World Factbook|idiomo={{en}}|editero= CIA - The World Factbook|vidita ye=12ma di februaro 2024}}</ref> Existas 7 indijena grupi en Panama: Ngäbe, Kuna (Guna), Emberá, Wounaan, Naso Tjerdi (Teribe) e Bri Bri.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.iwgia.org/regions/latin-america/panama/887-update-2011-panama|titulo="Update 2011 - Panama"|editero= Iwgia.org |vidita ye= 15ma di junio 2013}}</ref> La maxim multa negri e decendanti de Afrikani habitas Panama-Urbo o en lua metropolala regiono. Plu kam 70% de la habitantaro esis urbala,<ref>{{extera ligilo|titulo=UNICEF - Panama - Statistics|idiomo={{en}}|editero=UNICEF |url=https://web.archive.org/web/20090908055526/http://www.unicef.org/spanish/infobycountry/panama_statistics.html}}</ref> e cirkume la duimo habitas [[Panama-urbo]] o regioni vicina. La vivoesperado dil habitantaro atingis 77 yari en 2009, segun la [[Mondal Organizuro pri Saneso]]. La sistemo pri publika saneso nun esas acensebla a preske omna habitanti dil urbala regioni. La guvernerio di Panama ne kolektas statistiki pri [[religio]], ma diversa fonti kalkulas ke 75% til 85% ek la habitantaro esas [[katolikismo|katoliki]] dum ke 15% til 25% esas [[Protestantismo|protestanti]]. Cirkume 2% de la habitantaro praktikas la [[fido Bahaa]], e 40 mil personi esas membri del [[Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi]]. Existas mikra grupi di Adventisti, [[Testi di Jehova]], Episkopalisti (c. 7 mil til 10 mil adepti), e komunitati di Judi e Mohamedani (c. 10 mil), Hindui, Budhisti ed altra Kristani, e mikra grupi di Rastafariani e di praktikanti di indijena religii. L'idiomo oficala di la lando esas la [[Hispana linguo|Hispana]], tamen on parolas diversa lingui aborijena. Aborijena lingui ngäbe, buglé, kuna, emberá, wounaan, naso tjerdi e bri bri ank agnoskesas kom oficala lingui<ref>{{extera ligilo|url=http://www.gacetaoficial.gob.pa/pdfTemp/26669_A/30623.pdf |titulo=Lego 88, de la 26ma di novembro 2010|idiomo={{es}}}}</ref>. Angla linguo parolesas da Antiliana negri qui habitas la litoro di Atlantiko, ed ank esas la linguo uzata da multa stranjeri. L'Araba parolesas da Siriani e Libanani en la provinco Colón. Pri eduko, segun statistiki de 2010, 94,1% de la habitantaro savis lektar e skribar (94,7% ek la viri, e 93,5% ek la mulieri). Eduko en Panama esas obligenda por pueri ed adolecanti evanta 6 til 18 yari. {{10 maxim grand urbi | regiono= Panama | dato= 2010 | nomo1 = Panama-urbo | hab1 = 880691 | nomo2 = San Miguelito | hab2 = 315019 | nomo3 = Tocumen | hab3 = 103177 | nomo4 = David, Panama{{!}}David | hab4 = 89442 | nomo5 = Las Cumbres | hab5 = 89000 | nomo6 = Colón, Panama{{!}}Colón | hab6 = 78000 | nomo7 = La Chorrera | hab7 = 68896 | nomo8 = Pacora | hab8 = 52494 | nomo9 = Santiago de Veraguas | hab9 = 50877 | nomo10 = Chitré | hab10= 46191 | imajo1 = Panama City financial district.jpg | imajo2 = San Miguelito skyline.jpg | fonto= https://en.wikipedia.org/wiki/Panama }} == Kulturo == [[Arkivo:Tuna_panama.jpg|thumb|320px|Paro dansas ''[[cumbia]]''.]] [[Arkivo:Nando_Boom.jpg|thumb|left|280px|[[Nando Boom]]]] Panamana kulturo havas granda Hispana influo, ma mixas kultural elementi Afrikana ed Indijena. Exemple danso ''tamborito'', qua havas Hispana origino, kun ritmi, movi e temi Afrikana. Altra danso kun Afrikana influo nominesas ''congo'', ed esas populara en negra komunitati de la norda litoro, nome regiono Costa Arriba. La danso e muzikala ritmo ''[[cumbia]]'', simila a Kolumbiana ''cumbia'', havas granda populareso. La [[muziko]] di Panama ank esas multe divesa.Artisti [[El General]], [[Nando Boom]] ed altri kreis tale nomizita ''reggae en Español'', qua pose evolucionis e populareskis en altra landi sub nomo ''[[reggaeton]]''. Altra populala muzikala stili esas Haitiana ''compas'', [[jazo]], ''[[blues]]'', ''[[salsa]]'', ''[[reggae]]'' e [[rock]]. Jazo en Panama havas longa historio, komencinta kun [[Luis Russell]], pianisto qua voyajis a [[New Orleans]] en 1919, e portis multa kontributadi. En 1940 existis adminime 10 jazo-orkestri che urbo Colón. Altra exemplo pri jazo-muzikisti Panamana esis pianisto e kompozisto Victor Boa, bas-gitaristo Clarence Martin, e pianisto [[Danilo Pérez]], qua organizis l'unesma jazo-festivalo di la lando en 2004. La [[koquoarto]] Panamana mixas Hispana, Afrikana ed Indijena influi, kun multa tropikala frukti. La precipua ingredienti uzata esas [[maizo]], [[rizo]], farino di frumento, [[banano]] koquita, [[manioko]], karni de bovo, hano e porko, e fishi. Segun historiisto ed esayisto Rodrigo Miró, l'unesma autoro di [[literaturo|literaturala verko]] en Panama esis Hispano Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés, qua kreis karaktero "Andrea de la Roca" en lua libro ''Historia General y Natural de Las Indias'', de 1535. Tamen, l'unesma exemplero literaturala de Panama esis ''Llanto de Panamá a la muerte de don Enrique Enríquez'', skribita dum la 17ma yarcento. Dum l'epoko di [[romantikismo]] (komenco dil 19ma yarento) aparis [[Manuel María Ayala]] (1785-1824) e [[Tomás Miró Rubini]] (1800-1881). Pose aparis José María Alemán (1830–1887), [[Gil Colunje]] (1831-1899), [[Amelia Denis de Icaza]] (1836-1911), Darío Herrera (1870-1914), [[Ricardo Miró]] (1883-1940) ed altri. [[Arkivo:Estadio_b%C3%A9isbol_La_Chorrera.jpg|thumb|320px|[[Basbalo]]-stadio en La Chorrera.]] Dum multa yari, [[basbalo]] esis la maxim populara [[sporto]] en Panama, pro Usan influo. Adminime 140 Panamani ludas o ludis en Usana basbalo-esquadi. [[Voleibalo]], [[taekwondo]], [[golfo]], [[teniso]], [[Usana futbalo]], [[rugbio]]*, [[hokeo sur agro|hokeo* sur agro]] e ''softball'' ank esas populara. Panama anke havas quar sportisti mencionata en l'Internaciona Salono di la Famo pri [[Boxo]]: [[Roberto Durán]], Eusebio Pedroza, Ismael Laguna, e Panama Al Brown. De la fino di la [[20ma yarcento]] til nun, [[futbalo]] populareskas kom sporto en Panama. La Nacionala Ligo pri Futbalo e la nacionala esquado pokope atraktabas spektanti. [[Basketbalo]], [[voleibalo]], [[taekwondo]], [[golfo]] e [[teniso]] anke havas populareso. Segun inquesto de 2013, 75% respondis ke [[futbalo]] esis lia preferata sporto, kontre 19% qui mencionis [[basbalo]], 4% qui mencionis [[boxo]], e 2% qui mencionis [[gimnastiko]]<ref>{{extera ligilo |titulo=El fútbol es el deporte rey de los panameños |url=https://www.panamaamerica.com.pa/deportes/el-futbol-es-el-deporte-rey-de-los-panamenos-901784 |editero=Panama America|idiomo={{es}}|publikigita ye=1ma di oktobro 2013}}</ref>. En 2018, Panama unesmafoye partoprenis la [[Mondala Kupo di Futbalo]]. == Referi == {{reflist}} {{Landi en Sud-Amerika}} {{Commons|Panama}} [[Kategorio:Panama|*]] ma7kopnjtc3i02o00l5e1b0e5at0wnq 0 7609 1114377 1028890 2026-04-18T20:52:51Z ThWiki1910 31363 1114377 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Bahama | Lokala_nomo = Commonwealth of The Bahamas | Flago = Flag of the Bahamas.svg | Blazono = Coat of arms of the Bahamas.svg | Imajo_mapo = LocationBahamas.svg | Chefurbo = [[Nassau]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:260000}} (2008) | Precipua_urbo = [[Nassau]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Britaniana komunitato | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio|Charles la 3ma]] | Generala guvernisto = [Cynthia Alexandria Pratt]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Bahama | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Philip Edward Davis]] | Surfaco = {{formatnum:13878}} | Rango_surfaco = 160 | Surfaco_aquo = 28 | Habitanti = {{formatnum:358508}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 178 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 25,21 | Reto_kodexo = .bs | Nomo_himno = ''March On, Bahamaland'' | Pekunio = [[Dolaro di Bahama]] }} '''Bahama''' esas [[insulo|insul]]-grupo konsistanta ek 700 insuli en [[Nord-Amerika]], distanta 80 km este del [[insulo Bimini]], en [[Florida]], [[Usa]]. == Historio == [[Arkivo:Landing_of_Columbus_(2).jpg|320px|left|thumb|Cristoforo Colombo arivas an insulo Watling, nomizita ''San Salvador'' da ilu.]] {{PA|Historio di Bahama}} Indijeni [[Taino]] arivis en Bahama dum la [[7ma yarcento]]. Kande [[Cristoforo Colombo]] trovis l'insulo San Salvador ye la [[12ma di oktobro]] [[1492]] posible exisitis cirkume {{formatnum:30000}} indijeni en ol. Indijeni ''Lucayan'' exterminesis, pro morbi adportita dal Europani. [[Variolo]] exterminis preske la duimo del indijeni ''Taino'' de Bahama.<ref>{{extera ligilo|titulo=Schools Grapple with Columbus' Legacy: Intrepid Explorer or Ruthless Conquistator? |editero=Education Week|url=http://www.edweek.org/login.html?source=http://www.edweek.org/ew/articles/1991/10/09/06columb.h11.html&destination=http://www.edweek.org/ew/articles/1991/10/09/06columb.h11.html&levelId=2100 }}</ref> De la [[15ma yarcento|15ma]] til la [[17ma yarcento|17ma]] yarcenti, l'insuli apartenis ad [[Hispana imperio]]. Tamen, [[pirato|pirati]] - nome [[Unionita Rejio|Britaniani]] - ja celis su en l'arkipelago, qua vere esas labirinto di insuli. En [[1648]] [[Unionita Rejio|Britanian]] aventureri arivis en l'arkipelago. La regiono divenis definitive Britaniana kolonio en [[1783]], tra la [[Kontrato di Versailles (1783)|Kontrato di Versailles]]. Pos la nedependantesko di Usa, cirkume {{formatnum:7300}} personi fidela a Britaniana monarkio diplasis de [[Nova-York (stato)|Nova-York]], [[Florida]] e Karolini til Bahama kun lia [[sklaveso|sklavi]]. Ca personi stablisis kultivi en l'insuli. En 1807 aprobesis l'Akto pri Sklavo-Komerco, qua abolisis komerco di sklavi en Britaniana kolonii, inkluzite Bahama. Unionita Rejio anke koaktis altra landi a facar lo sama, e donis autoritato a Britaniana mar-armeo por interceptar navi qui transportis sklavi. Mili di sklavi liberigita establisis su en Bahama. [[Arkivo:Escaping_To_Freedom_In_The_Bahamas_sign_01.jpg|thumb|320px|left|Plako che parko ''Bill Baggs Cape Florida State Park'' homajas sklavi qui fugis de [[Florida]] a Bahama.]] Dum la [[yari 1820a]] eventis tale-nomizita "Seminole-militi" en Florida, e dum ca epoko mili di sklavi ed aborijeni Seminole fugis de Kabo Florida a Bahama. Li establisis su an [[insulo Andros]]. En 1823, segun okulo-testo, 300 personi fugis kune de [[Florida]] a Bahama. Ye la [[1ma di agosto]] [[1834]] [[sklaveso]] abolisesis komplete en [[Britanian imperio]]. Anke sklavi qui irus sendesar ad Usa liberigesis, exemple 38 sklavi transportita da navo ''Hermosa'', qua naufrajis proxim insulo Abaco en 1840. La maxim notora exemplo esis navo ''Creole'', qua departis de [[Virginia]] kun sklavi qui vendesus en [[New Orleans]], e deviacesis a Bahama kande revoltinta sklavi asumis la komando di ol. Dum l'unesma yardeki dil [[20ma yarcento]], l'[[ekonomio]] di Bahama esis stagnanta, e la povreso esis dissemita. Multa habitanti transvivis de agrokultivo o pesko por propra konsumo. En 1940, [[Edward la 8ma di Unionita Rejio]], lor duko de Windsor, asumis kom lokala guvernisto. Ilu ne prizis ca ofico, e nomizis l'insuli "kolonio di triesma klaso". La habitantaro di Bahama votis pri nedependo de [[Unionita Rejio]] en [[1973]], e la lando nedependanteskis ye la [[10ma di julio]] [[1973]]. Milo Butler esis l'unesma generala guvernisto pos la nedependantesko. == Politiko == [[Arkivo:Government House - panoramio.jpg|thumb|320px|Oficala rezideyo dil generala guvernisto di Bahama]] [[Arkivo:BahamianParliamentPanorama.jpg|thumb|320px|left|Parlamento di Bahama, en Nassau.]] Bahama esas [[konstituco|konstitucala]] [[monarkio]]. La nuna [[chefo di stato]] esas rejo [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]], lokale reprezentata da generala guvernisto. La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]]. La nuna chefministro esas [[Philip Edward Davis]], qua asumis la povo ye la [[17ma di septembro]] [[2021]]. La parlamento havas du chambri: [[Senato]] kun 16 membri, e chambro di deputati kun 40 membri. La du precipua politikala partisi esas la ''Free National Movement'' (libera nacionala movado) - FNM, e la ''Progressive Liberal Party'' (progresanta liberala partiso) - PLP. Lua [[konstituco]] adoptesis ye la [[10ma di julio]] [[1973]]. La membri de la Supera korto, la civila registristi e lokala judiciisti indikesas dal generala guvernisto. [[Judiciala povo]] esas nedependanta del exekutivo e de la legifantaro, e lua tradicioni politikala e legala originas del sistemo di Westminster, Britaniano. Quankam Bahama ne jacas en [[Karibiana Maro|Karibia]] ol esas membro di [[Karibiana Komunitato|Karibiana komunitato]] ([[CARICOM]]). == Geografio == [[Arkivo:Bf-map.gif|thumb|280px|Mapo di Bahama.]] [[Arkivo:Emerald bay great exuma bahamas.jpg|thumb|left|320px|Plajo en Emerald Bay, Bahama.]] Bahama esas vasta [[arkipelago]] jacanta inter [[Florida]] ([[Usa]]) e la nordo di [[Kuba]], kun plu kam 700 atoli, insuli ed insuleti, di qui cirkume 30 o 40 habitesas. La maxim granda insulo esas Andros, jacanta 200 km sud-este de [[Florida]]. La 2ma maxim populoza urbo dil arkipelago, [[Freeport, Bahama|Freeport]], jacas an l'insulo Grand Bahama, norde del arkipelago. La kompanio ''Walt Disney Company'' havas sua propra privata insulo che arkipelago Lucaya: Castaway Cay, kun surfaco di 4 km². La tereni dil insuli esas basa: la maxim alta monto dil arkipelago esas Monto Alvernia, kun 62 metri di [[altitudo]]. L'insuli konsistas precipue ek longa koraliala formacuri. Lua litoro (sumo di omna insuli) havas 3.452 km. Ne existas importanta fluvii en l'insuli, nur fluveti. La [[klimato]] varias de [[subtropikala klimato|subtropikala]] a [[tropikala klimato|tropikala]] di [[savano]]. Pro la basa [[latitudo]], la basa [[altitudo]] e l'efekti de la [[marofluo dil Gulfo]] la klimato preske ne havas [[vintro]]. En tre rara okazioni la temperaturi povas falar infre 10°C. Dum [[somero]] e [[autuno]], l'insuli subisas l'efekti di [[uragano|uragani]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Bahama}} Segun [[Listo di landi segun TNP per persono|TNP per persono]], Bahama esas un ek la maxim richa landi de [[Amerika]], dop [[Bermuda]], [[Usa]], [[Insuli Kaiman]], [[Kanada]] e [[Virgin Insuli Britaniana]]. [[Turismo]], qua reprezentas 60% de lua [[TNP]], esas la precipua fonto di revenuo di la lando. Financal agadi, qui reprezentas 15% de la TNP, esas la duesma maxim importanta. Altra ekonomikala resursi esas [[salo]], [[aragonito]] e ligno. La lando havas poka kultivebla tereni. == Demografio == [[Arkivo:Bahamas_population_pyramid_2005.png|thumb|320px|Demografiala piramido di Bahama en 2005.]] [[Arkivo:Gary White Visits Local Schools - Bahamas.JPG|thumb|320px|left|Skolala pueri en Bahama.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Bahama havis {{formatnum:358508}} habitanti. La maxim multa (90,6%) esas negri. Blanki esas 4,7%, mestici (blanki kun negri) esas 2,1%, altri esas 1,9%, e 0,7% sen specigo (statistiki de 2010).<ref name=CIA/> En [[2008]] cirkume 84% de la habitantaro vivis en urbi. L'oficala linguo di la lando esas [[Angla linguo|Angla]]. Haitiana kreolo parolesas dal Haitiana enmigranti.<ref name=CIA>{{extera ligilo|titulo= Bahamas - The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas/|editero=CIA|vidita ye=18ma di julio 2018|idiomo={{en}}}}</ref> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[protestantismo]] (69%), di qui 34,9% esas baptisti, 13,7% esas Anglikani, 8,9% esas Pentekostisti, 4,4% esas Adventisti, 3,6% esas Metodisti, 1,9% esas del Eklezio di Deo). Katoliki esas 12%, ed altra kristani esas 13%.<ref name=CIA/> == Kulturo == [[Arkivo:Junkanoo.jpg|thumb|left|280px|Celebro di ''Junkanoo'' en [[Nassau]].]] ''Junkanoo'' esas tradicionala parado kun dansi e muziki en la stradi, qua eventas en la Dio di [[Nov-yaro]] (1ma di januaro) ed en [[10ma di julio]] (dio di la nedependo). Ultre ''junkanoo'', altra stili di [[muziko]] inkluzas [[calypso]], [[soca]], [[reggae]], rap e [[Hip hop]]. La maxim populala muzikala grupo exter Bahama esas [[Baha Men]]. [[Arkivo:Tommy_Robinson_National_Stadium.jpg|thumb|280px|Stadio ''Thomas Robinson'', en [[Nassau]]]] La nacionala [[sporto]] di Bahama duras esar [[kriketo]], qua ludesis ibe unesmafoye en 1846. Tamen dum recenta yari ol komencis dekadar. L'unesma sporto-docisti di la lando venis de Britania, e prizis kriketo pasionoze. Pos la duimo dil yari 1970a, la nova sporto-docisti diplomizesis en Usa, e preferis altra sporti, exemple kurado, [[basketbalo]], ''softball'', [[voleibalo]] e [[futbalo]], e nun existas konkursi inter primara e sekundara skoli pri ca sporti. L'unika sporto qua komencis esar praktikata ante kriketo esis kavalo-kurado, qua komencis en 1796. Nun, pro influo Usana, la maxim populara sporti en la lando esas [[basketbalo]], [[basbalo]] ed Usana futbalo. Exempli pri basketbalisti naskinta en Bahama qua sucesis en la Nacionala Basketbal Asociuro ([[NBA]]) de [[Usa]] esis [[Mychal Thompson]], Dexter Cambridge, [[Ulrich Alexander Fox|Ulrich "Rick" Fox]], Ian Lockhart, Magnum Rolle, Buddy Hield e Deandre Ayton. == Referi == {{reflist}} {{Wikivortaro}} {{Stati en Karibia}} [[Kategorio:Bahama| ]] tgl5q3rx9mnx8qi105kpx9mr6bfuvpm 0 7617 1114384 1089634 2026-04-18T20:57:31Z ThWiki1910 31363 1114384 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Bolivia | Lokala_nomo = Estado Plurinacional de Bolivia<br />Bulivya Mamallaqta<br />Wuliwya Suyu | Flago = Flag of Bolivia.svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Bolivia.svg | Imajo_mapo = LocationBolivia.svg | Chefurbo = [[La Paz]] <small>(sideyo di guvernerio)</small><br>[[Sucre]] <small>(konstitucala chef-urbo) | Precipua_urbo = [[Santa Cruz de la Sierra]] | Oficala_lingui = [[Hispana linguo|Hispana]]<br />[[Quechua-linguo|Quechua]], [[Aymara-linguo|Aymara]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Bolivia | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Rodrigo Paz Pereira]] | Surfaco = {{formatnum:1098581}} | Rango_surfaco = 28 | Surfaco_aquo = 1,29 | Habitanti = {{formatnum:12186079}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 79 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 10,4 | Reto_kodexo = .bo | Nomo_himno = ''Bolivianos, el hado principio'' | Pekunio = [[Boliviano (pekunio)|Boliviano]] }} '''Bolivia''' esas [[republiko]] jacanta an [[Sud-Amerika]]. Lua nomo homajas [[Simón Bolívar]], heroo di la movado por nedependo di [[Hispania|Hispana]] kolonii en [[Sud-Amerika]]. Bolivia havas kom vicini [[Brazilia]] norde ed este, [[Paraguay]] sud-este, [[Arjentinia]] sude, e [[Chili]] e [[Peru]] weste. == Historio == [[Arkivo:Puerta_del_Sol_Símbolo_de_Tiwanaku_-_Bolivia.jpg|thumb|left|280px|''La Puerta del Sol'' (la pordo di la suno), simbolo di la kulturo ''Tiwanaku'' o ''Tiahuanako''.]] {{PA|Historio di Bolivia}} Ja existis civilizuro en la regiono [[Tiahuanako]] de la [[4ma yarcento|4ma]] til la [[10ma yarcento]]. Tamen, [[Arkeologio|arkeologiisti]] poke savas pri ta civilizuro, ecepte ke lu kreis granda [[petro|petra]] konstrukturi kun imaji pri animali. Posible ta populo dekadis pos la 10ma yarcento. Cirkume la yaro [[1200]] [[imperio inkao|inkai]] okupis la regiono e vicina monti. L'imperio Inkao developis til [[1535]], kande [[Hispania|Hispani]] destruktis ol.<ref name=Delta>''Enciclopédia Delta Universal, vol 3'' - pag. 1337 til 1343. Editora Delta, Rio de Janeiro, Brasil, 1989</ref> Hispani establisis kolonii en la regiono dum la [[16ma yarcento|16ma]] e la [[17ma yarcento|17ma]] yarcenti. Pos deskovrir [[arjento]] en [[Potosí]], Hispania koncentris lua atenco en Bolivia, e nomizis la regiono ''Alto Perú''. En [[1559]] la regiono divenis parto dil [[Vicerejio Peru]], kun chef-urbo en [[Sucre]]<ref name=Delta/>. Dum koloniala periodo eventis multa indijena revolti sensucese, note de la fino dil [[18ma yarcento]] til la komenco dil [[19ma yarcento]]. [[Arkivo:Coat_of_arms_of_Bolivia_(1825).svg|thumb|left|280px|Unesma blazono di Bolivia, portanta la nomo "República de Bolívar" homaje [[Simón Bolívar]].]] Bolivia nedependanteskis de [[Hispania]] ye la [[6ma di agosto]] [[1825]]. [[Simón Bolívar]] helpis [[Antonio José de Sucre]] dum la milito por nedependo. Por ca motivo, la lando recevis la nomo ''Bolivia''. En [[1826]], Antonio José de Sucre divenis l'unesma prezidanto di Bolivia.<ref name=Delta/> Dum l'administrado da [[Andrés de Santa Cruz]] en [[1836]], Bolivia invadis Peru e formacis lora Kunfederuro Bolivia-Peru. Kun la falio dil invado, la kunfederuro finis. Inter [[1879]] e [[1883]] eventis la [[milito di Pacifiko]]: Bolivia e Peru luktis kontre [[Chili]]. Konseque, Bolivia perdis lua aceso al [[Oceano Pacifiko]]. En [[1903]], per la [[kontrato di Petrópolis]], Bolivia perdis la regiono [[Acre (Brazilia)|Acre]] por [[Brazilia]], kambie indemno e la konstrukto di [[ferovoyo Madeira-Mamoré]]. Dum l'[[unesma mondomilito]] Bolivia restis neutra. De [[1932]] til [[1935]] Bolivia militis kontre [[Paraguay]] dum la [[milito di Chaco]]. Konseque de la milito, Bolivia perdis granda parto di la regiono [[Chaco]] por Paraguay. De [[1935]] til [[1952]] eventis diversa armeala revolti. En [[1943]], la lando deklaris milito kontre [[nacional-socialista Germania]] ma ne sendis soldati por kombatar en Europa. En [[1945]] Bolivia divenis membro dil [[Unionita Nacioni]].<ref name=Delta/> [[CIA]] entrenis e furnisis pekunio a Boliviana militisti dum la [[yari 1960a]]. [[Che Guevara]] mortigesis ye la [[9ma di oktobro]] [[1967]] dal Boliviana militisti helpita da CIA. En [[1979]] ed en [[1981]] eventis elekti kun akuzi pri fraudi. Inter l'elekti eventis [[stato-stroko|stato-stroki]] ed militistala administri. Dum la militistala guvernisteso eventis violenti kontre la [[homala yuri]], augmentis la vendo di drogi, e kreskis l'ekonomiala kaoso kun grand augumento dil [[inflaciono]]. Pos armeala revolto en [[1981]] e dum la kaoso politikala ed ekonomiala, la generalo [[Gido Vildoso Calderón]] asumis la povo en [[1982]] e proklamis valida la rezulto dil elekti qui eventis en 1980. Do, [[Hernán Siles Suazo]] povis asumar la povo e guvernar til [[1985]]. Ta yaro eventis anticipita elekti, e [[Víctor Paz Estenssoro]] asumis la povo por guvernar 4 yari, til [[1989]]. == Politiko == [[Arkivo:Palacio_de_Gobierno_-_Plaza_Murillo.jpg|thumb|320px|Palaco dil Guvernerio, en [[La Paz]].]] [[Arkivo:Palacio de Congresos Bolivia.jpg|thumb|320px|left|Sideyo di Boliviana kongreso.]] Bolivia esas [[prezidantala republiko]]. La prezidanto esas [[chefo di stato]] e [[chefo di guvernerio]] di la lando, ed elektesas dal populo por 5 yari. Nun la ministraro konsistas ek 20 ministri. La Kongreso (''Asamblea Legislativa Plurinacional'') havas 2 chambri: [[Senato]] kun 27 membri, e Chambro di Deputati kun 130 membri. La nuna [[konstituco]] adoptesis la [[7ma di februaro]] [[2009]]. La [[judiciala povo]] konsistas ek la Supra Judicieyo, kun 7 membri qui elektesas dal Kongreso, ed ek departmentala tribunali e lokala judicieyi. Existas la Konstitucala Tribunalo por diskutar se ula lego konfliktas o ne kun la konstituco. Bolivia havas 2 chef-urbi: la judiciala chef-urbo esas [[Sucre]], ube jacas la Supra Judicieyo di la lando, e l'administrala chef-urbo esas [[La Paz]]. == Geografio == [[Arkivo:Bolivia satelite.png|thumb|280px|Satelital imajo pri Bolivia.]] [[Arkivo:Sajama_National_Park.jpg|thumb|left|320px|[[Nevado Sajama]] (6.452 metri di altitudo).]] Bolivia esas la 28ma maxim vasta lando de la mondo, e la 5ma maxim vasta de [[Sud-Amerika]]. La montaro [[Andi]] jacas adweste ed adsud-weste, an la frontiero kun [[Peru]] e [[Chili]], e kovras 28% de la teritorio di Bolivia, kun altitudi qui superiras 3.000 metri super [[marala nivelo]]. La plana regiono (''Llanos'') kovras 29% de Boliviana teritorio, de la bazo di Andi til la baseno dil [[fluvio Paraguay]]. Altra 30% kovresas dal [[Equatorala foresto|Equatorala]] Amazoniana foresto adnorde, an la norda departmento Beni. Este e sud-weste jacas la plana regiono ''Chaco''. La [[reliefo]] di la lando varias multe: la minima [[altitudo]] esas 70 metri sur la [[marala nivelo]] en ''Chaco'', kontre ke la maxima altitudo esas {{formatnum:6542}} metri sur la marala nivelo, che monto ''[[Nevado Sajama]]'', en [[Andi]]. [[La Paz]], chef-urbo e duesma maxim populoza urbo di Bolivia, situesas mezavalore {{formatnum:3650}} metri sur la marala nivelo. [[Arkivo:Salar_de_Uyuni,_Bolivia2.jpg|thumb|left|320px|''Salar'' (olima saloza lago, nun sika) di Uyuni.]] [[Arkivo:Los_Yungas_La_Paz_-_Bolivia.jpg|thumb|320px|''Yungas'', proxim [[La Paz]].]] Bolivia havas granda [[biodiverseso]], e variita [[reliefo]] e [[klimato|klimati]]. En la regiono [[Andi]]ana vivas 39% de la habitantaro. Ol havas kolda e sika klimato dum tota yaro. Existas vasta platajo kun mezavalora altitudo di {{formatnum:3800}} metri. En ta regiono jacas l'urbi [[El Alto]] (nun la maxim populoza de Bolivia), [[Oruro]] e [[Potosí]], ed anke [[Lago Titicaca]], la maxim alta navigebla lago de la mondo. Inter l'alta platajo e la basa tereni en la regiono di ''Chaco'' existas regiono kun mezavalora altitudo di 2.000 metri, ube jacas la Vali de Bolivia (''Los Valles de Bolivia'') e la regiono konocata kom ''[[Yungas]]''. La [[departmento Cochabamba]] e parto dil departmento di Santa Cruz de la Sierra jacas en ''Los Valles de Bolivia''. La regiono ''[[Yungas]]'' konsistas ek boski e foresti di altitudo. Ta regiono biogeografiala trairas la teritorii di [[Peru]], Bolivia e la nordo di [[Arjentinia]]. Granda parto di Boliviana fluvii qui fluas vers la baseni di [[Amazon]] o dil [[fluvio Plata]] naskas en o trairas la regiono ''Yungas''. == Ekonomio == [[Arkivo:Sucre_capital_de_Bolivia.jpg|thumb|280px|[[Sucre]].]] [[Arkivo:MinerosCerroRico.jpg|thumb|left|280px|Ministi en Bolivia.]] {{PA|Ekonomio di Bolivia}} La precipua produkturi por exportaco di Bolivia esas [[hidrokarbido|hidrokarbidi]] (45%), minerali (27%), industriala vari (24%) ed agrokultivala produkturi (4%). Ol esas la 8ma maxim granda produktero di [[plombo]], la 9ma maxim granda produktero di [[arjento]] e la 10ma maxim granda produktero di [[zinko]] del mondo. Bolivia havas la duesma maxim granda jaceyo di [[naturala gaso]] de Sud-Amerika, quankam ol reprezentas nur 1% de omna jaceyi del mondo. Nun existas programo por exportacar [[elektro]] produktita en termoelektrala e hidroelektrala centrali. L'exportaci kreskis plu kam 30% de 2010 til 2011. [[Brazilia]] (33%), [[Arjentinia]] (11%), [[Usa]] (10%), [[Japonia]] (6%), [[Peru]] (5%), [[Sud-Korea]] (5%), [[Belgia]] (4%), [[Popul-Republiko Chinia]] (3%) e [[Venezuela]] esas la precipua merkati por Boliviana produkturi. == Demografio == [[Arkivo:La_Paz,_Bolivia.png|thumb|280px|[[La Paz]]]] [[Arkivo:Santa_cruz_skyline_1.jpg|thumb|left|280px|[[Santa Cruz de la Sierra]]]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Bolivia havis {{formatnum:12186079}} habitanti<ref name=CIA>{{Extera ligilo|idiomo={{en}}|titulo=Bolivia - The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/#people-and-society|vidita ye=21ma di decembro 2023|editero=CIA}}</ref>. Segun etnio, 68% esas mestici, 20% mestici, 5% blanki, 1% decendanti de Afrikani, 1% de altra etnii, e 3% nekonocata. Del individui qui informis pri etnio en 2009, 44% afirmis decendar de aborijeni, nome ''Quechua'' ed ''Aymara''<ref name=CIA/>. Altra indijeni populi esas ''Chiquitani'' ({{formatnum:180000}}) e [[populo Guarani|Guarani]] ({{formatnum:150000}}). Dop l'indijeni pura, la sequanta grupo esas la mestici. Blanki decendanti de [[Europa]]ni esas la 3ma rasala grupo. La decendanti de [[Afrika]]ni esas nur 0,5% de la habitantaro. L'urbala habitantaro esas 64%. La maxim populoza urbo esas [[Santa Cruz de la Sierra]], kun {{formatnum:2102998}} habitanti en [[2010]].<ref>[http://www.word-gazetteer.com/ "The World Gazetteer"]</ref> La maxim populoza departmenti esas [[Departmento La Paz|La Paz]], [[Departmento Santa Cruz|Santa Cruz]] e [[Departmento Cochabamba|Cochabamba]]. La tri koncentras plu kam 70% de la habitantaro. [[Arkivo:Aymara ceremony copacabana 4.jpg|thumb|280px|Ceremonio dil [[populo aymara]] en Copacabana.]] [[Arkivo:Calamarca-Fiesta.jpg|thumb|280px|left|procediono katolika en Calamarca.]] Cirkume 96% de la habitantaro savas lektar e skribar. Pos 2006 adoptesis programi qui posibligis alfabetizar cirkume 820.000 personi en tota lando, precipue indijeni e rurani.<ref>{{extera ligilo|url=http://web.archive.org/web/http://www2.lavoz.com.ar/08/12/13/Bolivia-erradico-analfabetismo.html |titulo=Bolivia erradicó el analfabetismo}}</ref> Ultre la [[Hispana linguo|Hispana]], la [[konstituco]] di Bolivia agnoskas 37 altra idiomi de origino indijena kom oficala: [[Aymara-liguo|aymara]], ''araona, baure, bésiro, canichana, cavineño, cayubaba, chácobo, chimán, ese ejja'', [[guarani-linguo|guaraní]], ''guarasuawe, guarayu, itonama, leco, machajuyai-kallawaya, machineri, maropa, mojeño-trinitario, mojeño-ignaciano, moré, mosetén, movima, pacawara, puquina'', [[Quechua-linguo|quechua]], ''sirionó, tacana, tapiete, toromona, uruchipaya, weenhayek, yaminawa, yuki, yuracaré'' e ''zamuco''. Anke segun la konstituco, omna publika funcioneri mustas savar adminime 1 indijena linguo ultre la Hispana. Segun la [[demografiala kontado]] di 2001, 78% de la habitantaro deklaris esar [[katolikismo|katolila]], 19% deklaris esar protestanta, cirkume 2,5% deklaris ne havar religio e min kam 0,2% deklaris praktikar altra religio, exemple la [[testi di Iehovah]], [[Islamo|Mohamedani]], le [[Bahaa Kredo|Bahá'i]], ed altri. Segun internaciona statistiki, 1.6 milion Boliviani vivas exterlande, precipue en [[Arjentinia]], [[Usa]] e [[Hispania]], ube rezidas cirkume 230.000 Boliviani. == Kulturo == [[Arkivo:Desfile en El Alto, Bolivia.jpg|thumb|left|320px|Tradicionala vestari dum festo en Bolivia.]] [[Arkivo:Diablada_oruro_fraternidad.jpg|thumb|320px|''Diablada'', en la [[karnavalo]] di [[Oruro]].]] La kulturo di Bolivia havas influi del indijeni ''Quechua'' ed ''Aymara'', e de altra populala kulturi di [[Latin-Amerika]]. La lando havas richa [[folkloro]]. Lua folklorala muziki e dansi esas distingiva e variata. ''Diablada'', la "Danso dil diablo", eventas dum la [[karnavalo]] di [[Oruro]], ed esas un ek la maxim importanta folklorala eventi di Sud-Amerika. La karnavalo di Oruro judikesas kom [[Kulturala Patrimonio di la Homaro]] dal [[Unesco]]. La kulturala developo dividesas en 3 historiala epoki: preKolumbiana periodo, koloniala periodo e republiko. Importanta arkeologiala ruini restas de preKolumbiana periodo, note en ''[[Tiahuanako]]'', ''El Fuerte de Samaipata'', ''Incallajta'' ed ''Iskanawaya''. [[Arkivo:Puerta_de_la_Iglesia_San_Lorenzo_Potosí_Bolivia.jpg|left|thumb|280px|Pordo di la kirko San Lorenzo, en [[Potosí]]. Arkitekturo de [[baroko|barok-epoko]].]] Hispaniani adportis lua kulturo e religiala arto, qua mixis kun lokala kulturi indijena e kreis richa e distingiva stilo por l'[[arkitekturo]], [[pikto]] e [[skulto]], konocata kom "[[baroko|mestica baroko]]". La precipua piktisto de barok-epoko esis [[Melchor Pérez de Holguín]] (1660-1732). [[Arkivo:Marina_Nuñez_del_Prado.jpg|thumb|280px|[[Marina Núñez del Prado]]]] La maxim anciena exempli pri [[skulto]] en Bolivia evas del epoko di Tiahuanako, exemple la figuri skultita en la Pordo di Suno (''Puerta del Sol''). Dum kolonial epoko, la katolik artisto de raso aymara Tito Yupanqui skultis la Virgino di Copacabana en la kirko Nia Damo di Copacabana, la maxim anciena religiala imajo qua mixas influi Europana ed Indijena. Dum republikana epoko inauguresis la Skolo di Bel Arti en [[La Paz]], e nomi quale [[Emiliano Luján]], Hugo Almarás e precipue [[Marina Núñez del Prado]]<ref name="mnp">{{extera ligilo|url=http://info.caserita.com/Marina-Nunez-del-Prado-escultora-boliviana-a247-sm40 |titulo=Marina Núñez del Prado: Escultora boliviana|vidita ye=6ma di septembro 2012 |formato=HTML|autoro=Caserita |publikigita ye=s/d |editero=www.info.caserita.com|idiomo={{es}}}}</ref> ganis notoreso. La [[muziko]] havas Andiana, Aymarana, Afrikana e Hispana influi. ''Bailecito'', ''Kullawada'', ''Tonada'' (o, direte ''Tinku''), ''Taquirari'', ''Carnavalito'', ''Lamento'', ''Saya'', ''Tuntuna'', ''Taki Taki'' e ''Cueca'' esas populala stili en Bolivia. Existas diversa populara muzikisti qui kunfuzas moderna urbala muziko kun tradicionala ritmi e muzikala instrumenti. Ank existas multa tradicionala [[danso|dansi]] en omna departmenti di Bolivia, quale la ''Danza del Sol y de la Luna'' e ''Danza de los Macheteros'' en [[Beni]], ''Tinku'' e ''Cueca de Potosí'' en la [[departmento Potosí]], edc. Boliviana [[literaturo]] subisis efekti di politikala nestabileso: multa skriptisti ekmigris o suspensis lua verko dum epoki opresiva. Anciena skriptisti, exemple [[Nataniel Aguirre]], [[Ricardo Jaimes Freyre]], [[Adela Zamudio]], [[Oscar Alfaro]] e [[Franz Tamayo]] duras esar importanta. Dum la 20ma yarcento, [[Alcides Arguedas]] e lua romano ''Raza de Bronce'', publikigita en 1919, prizentis temi pri nacional identeso ed exercis granda influo sur moderna literaturo Boliviana. Altra importanta nomi de la 20ma yarcento esas [[Marcelo Quiroga Santa Cruz]] e [[Carlos Medinaceli]]. === Sporto === [[Arkivo:Hernando_Siles_Stadium_-_La_Paz.jpg|thumb|320px|Stadio ''Hernando Siles'', en [[La Paz]].]] [[Futbalo]] esas la maxim populara [[sporto]] en Bolivia. Unesma partio di futbalo en Bolivia eventis en [[1896]]. Lua precipua esquadi esas ''Bolívar'' (de [[La Paz]]), ''The Strongest'' (La Paz), ''Club Deportivo Jorge Wilstermann'' (de [[Cochabamba]]), ''Blooming'' (de [[Santa Cruz de la Sierra]]), ''Oriente Petrolero'' (Santa Cruz de la Sierra), San José (de [[Oruro]]), ''Real Potosí'' (de [[Potosí]]), ''Universitario'' ([[Sucre]]) e ''Aurora'' (Cochabamba). Altra populara sporti esas [[voleibalo]], [[basketbalo]], lokala sporto nomizita ''raket-balo''*, [[biciklismo]], [[automobilismo]], e [[monto-acenso]]. En 2016, Boliviana basketbalo-esquado maskulala finis 8ma plaso lor Sud-Amerikana Basketbalo-Konkurso. En 1978, feminala esquado pri Basketbalo ganis arjenta medalio en Sud-Amerikana konkurso. == Referi == {{reflist}} {{Commons|Bolivia}} {{Landi en Sud-Amerika}} [[Kategorio:Bolivia| ]] rizbz08edy1fg7j6rabh9uqrxvfm2hx 0 7880 1114378 1107298 2026-04-18T20:53:19Z ThWiki1910 31363 1114378 wikitext text/x-wiki '''Real Madrid''' esas [[Hispania|Hispana]] miltisportala klubo nune nur pri [[futbalo]] ([[Real Madrid CF]] e [[Real Madrid Femenino]]) e [[basketbalo]] ([[Real Madrid Baloncesto]]), ed olime anke pri [[voleibalo]], [[handbalo]] e [[rugbio]]. Lua domo-urbo esas [[Madrid]]. Ol kreesis ye la [[6ma di marto]] [[1902]], ed historiale, en la praktiko dil [[futbalo]] e di [[basketbalo]], ol sempre esis un ek la maxim granda [[Europa]]na klubi. Lua [[stadio]], ''Santiago Bernabéu'', inauguresis en [[1947]]. Nun ol esas la maxim chera sportala klubo del mondo, evaluita en €2.5 miliardi, e ganis €549.5 milioni dum la sportala sezono 2013-2014.<ref>{{extera ligilo | titulo= Deloitte Football Money League 2015 | url= http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/deloitte-football-money-league-2015.PDF | editero=Deloitte UK|vidita ye=22ma di januaro 2015}}</ref><ref>{{Citez jurnalo od edituro|titulo= The World's Most Valuable Soccer Teams | url= http://www.forbes.com/soccer-valuations/ |editero=Forbes}}</ref><ref name="Sports teams">{{Citez jurnalo od edituro |url=http://www.forbes.com/sites/kurtbadenhausen/2013/07/15/real-madrid-tops-the-worlds-most-valuable-sports-teams/|titulo=Real Madrid Tops The World's Most Valuable Sports Teams |publikigita ye=15ma di julio 2013 |vidita ye=13ma di decembro 2013 |editero=Forbes| surnomo=Kurt|nomo=Badenhausen}}</ref> Ol esas un de la maxim granda klubi del mondo segun la nombro di suportanti.<ref>Dongfeng Liu, Girish Ramchandani (2012). "The Global Economics of Sport". p. 65. Routledge,</ref> == Precipua trofei pri futbalo == [[Arkivo:Santiago Bernabeu Stadium.jpg|thumb|200px|Stadio ''Santiago Bernabéu'']] * 9 Kupi de Europa * 1 Super-Kupo de Europa * 3 Interkontinentala kupi * 2 UEFA-Kupi * 35 Hispana konkursi * 20 Hispana Kupi dil Rejo * 10 Hispana Super-Kupi == Chefa trofei pri basketbalo == [[Arkivo:Jump ball - Real Madrid vs Fuenlabrada - Ante Tomić vs Gustavo Ayón.jpg|thumb|200px|Esquado di [[basketbalo]] di Real Madrid]] * 8 Kupi de Europa * 4 Europana Kupi pri championi di Kupo * 30 Hispana konkursi * 22 Hispana Kupi dil Rejo * 1 Korak-Kupo == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Real Madrid|*]] [[pl:Real Madryt]] m5ia822k62tmo2ls8mofb7yapy4qisd 0 8104 1114379 1066035 2026-04-18T20:53:56Z ThWiki1910 31363 1114379 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Sri-Lanka | Lokala_nomo = [[Arkivo:SrilankaFont.png|260px]]<br />Sri Lanka- Prajathanthrika Samajavadi Janarajaya<br />இலங்கை சனநாயக சோஷலிசக் குடியரசு<br />Illankai Chananaayaka Chosalisa Kudiyarasu | Flago = Flag of Sri Lanka.svg | Blazono = Coat of arms of Sri Lanka.svg | Imajo_mapo = LocationSriLanka.png | Chefurbo = [[Sri Jayawardenepura Kotte]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:107925}} (2012) | Precipua_urbo = [[Colombo]] | Oficala_lingui = [[Sinhalana linguo|Sinhalana]], [[Tamil linguo|tamil]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Sri-Lanka | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Anura Kumara Dissanayake]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefa ministri di Sri-Lanka | Titulo_chefo_guverno = Chefa ministro | chefo_guverno = [[Harini Amarasuriya]] | Surfaco = {{formatnum:65610}} | Rango_surfaco = 122 | Surfaco_aquo = 4,4 | Habitanti = {{formatnum:22037000}} | Rango_habitanti = 60 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 337,7 | Reto_kodexo = .lk | Nomo_himno = ''Sri Lanka Matha'' | Pekunio = [[Rupio di Sri-Lanka]] }} '''Sri-Lanka''', oficale '''Republiko Demokrata Socialista Sri-Lanka''', esas [[insulo|insulala]] naciono en sudal [[Azia]], sude de [[India]]. Ol havas marala frontieri kun [[India]] nordweste, e kun [[Maldivi]] sudweste. Til [[1972]] la nomo di la lando esis '''Ceylon'''. ==Historio == [[Arkivo:Adams_Bridge_aerial.jpg|thumb|left|200px|La "ponto di Adam" vidita de l'aero.]] {{PA|Historio di Sri-Lanka}} Sri-Lanka ja habitesis dum [[paleolitiko]], de adminime {{formatnum:125000}} yari ante nun. [[Arkeologio|Arkeologiisti]] kredas ke kelka restaji deskovrita de ta periodo similesas restaji deskovrita en sudal [[India]]. Til cirkume 7 000 yari ante nun, Sri-Lanka unionabis a la kontinento per streta "terala ponto", konocita kom "la ponto di Adam" o "ponto di Rama" (Angle: ''Adam's Bridge'', [[Tamil-linguo|Tamil]]: ''Irāmar pālam'', [[Sanskrita linguo|Sanskrite]]: ''rāmasetu''). Ta "ponto" ruptesis komplete en [[1480]] pro [[ciklono]]. L'unesma habitanti posible esis l'ancestri de la populo Veda, qui nun esas cirkume 2 500 personi e duras habitar la lando. [[Linguistiko|Linguisti]] trovis relati inter Sinhalana linguo e la lingui parolata en [[Sindh]] e [[Gujarat]]. [[Budismo]] introduktesis en Sri-Lanka dum la [[3ma yarcento aK]]. Dum la [[Mezepoko]], lora rejo Raja Raja Chola la 1ma de sudal India, invadis la rejio Anuradhapura. L'invado koaktis lora rejo Mahinda la 5ma fugar vers la sudo di nuna Sri Lanka. En [[1505]], [[Portugal]]ani komandita da [[Lourenço de Almeida]] desembarkis en l'insulo. Lor existis 3 rejii ibe: Kandy centre del insulo, Kotte weste, ed Yarlpanam (Angle: Jaffna) norde. En 1517, Portugalani konstruktis fuorto an la portuala urbo [[Colombo]], e gradope prenis kontrolo di la litoro. En [[1592]], pos yardeki di lukti kontre la Portugalani, la rejulo Vimaladharmasuriya la 1ma diplasis la chef-urbo de lua rejio a [[Kandy]], fora la litoro. En [[1619]] la rejio di Jaffna desaparis, pos atako dal Portugalani. Dum la regno di Rajasinghe la 2ma, [[Nederlando|Nederlandani]] arivis al insulo. En 1638 Rajasinghe signatis pakto kun la Kompanio Nederlandana di la Westal Indii. Nederlandani militis kontre Portugalani e vinkis li, ed en [[1656]] li prenis kontrolo di Colombo. [[Unionita Rejio|Britaniani]] okupis Nederlandan avanposteni an la litoro en [[1796]]. En [[1802]] Sri-Lanka divenis kolonio di la Britaniana krono, direte administrita da Britaniana guvernerio. Unionita Rejio fine anexis la rejio Kandy en [[1815]]. Europani establisis plantacerii di [[cinamo]], [[sukrokano]], [[kafeo]], [[indigo]], e pose [[teo]] e [[kauchuko]]. Britaniani anke trovis granda quanto di laboristi de [[Tamil Nadu]]. L'urbo [[Colombo]] divenis centro di Britanian administrado. [[Arkivo:SL_Independence.jpg|thumb|left|250px|Unesma parlamento Pos la nedependantesko.]] Pos la [[Duesma mondomilito]], Unionita Rejio gradope preparis Ceylon por lua nedependo. Ye la [[14ma di oktobro]] [[1947]] kreesis l'ofico di [[Listo pri chefa ministri di Sri-Lanka|chefa ministro di Ceylon]]. La lando nedependanteskis de Unionita Rejio ye la [[2ma di februaro]] [[1948]]. [[Don Stephen Senanayake]] divenis l'unesma [[chefa ministro]] di la lando, dum ke la rejulo di [[Anglia]] duris esar lua [[chefo di stato]]. En [[1972]] Ceylon divenis [[republiko]], e adoptis la nuna nomo, Sri-Lanka. En [[1977]], [[Junius Richard Jayewardene]] elektesis prezidanto di la lando ed asumis povo la sequanta yaro, ye la 4ma di februaro. Dum la guvernisteso di Jayawardene Sri-Lanka adoptis nova [[konstituco]], l'[[ekonomio di merkato]] e l'[[exekutiva povo]] divenis plu forta. En [[1983]] komencis l'[[interna milito di Sri Lanka]], qua duris dum 30 yari. La milito opozis la centrala guvernerio di Sri Lanka kontre la politikala grupo "Tigri di la Libereso de Tamil Eelam" (TLTE), qua militis por la nedependantesko di la regiono Tamil Eelam, habitita da la minoritatala populo Tamil. Kande la negocii pri paco komencis en 2002, la TLTE kontrolabis cirkume 15 000 km² de la teritorio di Sri-Lanka. Ye la [[26ma di decembro]] [[2004]], [[ondego]] produktis plua kam 35 mil morti en Sri-Lanka, e diplasis plua kam 500 mil plusa homi. En 2006 la guvernerio lansis granda kontre-atako ed ye la [[16ma di mayo]] [[2009]] lora prezidanto [[Mahinda Rajapaksa]] anuncis ke la guvernerio vinkabis la rebeli. On kalkulas ke dum la 26-yara konflikto, de 60 mil til 100 mil personi mortis en la lando. ==Politiko == [[Arkivo:New Sri Lankan Parliament in Kotte.jpg|thumb|320px|La nuna edifico dil parlamento di Sri Lanka]] [[Arkivo:Supreme Court Colombo.jpg|thumb|left|320px|Sideyo di la Supera Korto di Sri-Lanka.]] Segun la [[konstituco]] promulgita ye la [[7ma di septembro]] [[1978]], Sri-Lanka esas [[socialismo|socialista]] [[republiko]] ed unitara stato. Ol esas la maxim anciena [[demokratio]] di Azia. La guvernerio mixas prezidantala e parlamentala sistemi. La prezidanto esis la [[chefo di stato]], [[chefo di guvernerio]], e komandas militala forci. La [[chefa ministro]] nur esas chefo dil ministraro. La [[legifala povo]] konsistas ek la [[parlamento]], qua havas singla chambro kun 225 membri, qui elektesis dal populo por 6 yari. La prezidanto povas kunvokar legifala kunsido o dissolvar la parlamento irgatempe pos 4 yari e duime. Nun, la povo en la lando disputesas inter du politikala koalisuri: centro-sinistrana e progresema ''United People's Freedom Alliance'' - UFPA -, e dextrana ''United National Party'' - UNP. Depos 2018, du altra politikala grupi divergis de le du: politikala koalisuro ''Samagi Jana Balawegaya'' separis su de UNP, kontre ke ''Sri Lanka Podujana Peramuna'' separis su de UFPA. La lando esencale esas plurpartisa [[demokratio]], kun mikra partisi Budista, socialista e nacionalista de populo Tamil. La [[judiciala povo]] konsistas ek la supera korto (la maxim alta korto di la lando), apelo-korti, alta korti e lokala korti. Lua komplexa legaro influesis da diversa legala sistemi. Exemple, kriminala legaro kopiesis de Britaniana legaro, kontre ke civila legi kopiesis de Romana legaro e Nederlandana legaro. Legi pri mariajo, divorco o heredo originis de kustumi lokala. ==Geografio == [[Arkivo:Ce-map - 2.png|thumb|240px|Mapo di Sri-Lanka kun lua precipua urbi.]] [[Arkivo:Horton Plains National Park 79.JPG|thumb|320px|left|Peizajo an la Nacionala Parko Horton Plains.]] Sri-Lanka jacas inter [[latitudo|latitudi]] 5°N e 10°N, e [[longitudo|longitudi]] 79°E e 82°E. Parto di la lando kovresas per [[tropikala foresti]] kun granda [[biodiverseso]]. Granda parto di la tereni esas basa, kun monti nur an la centro e sudo del insulo. La maxim alta monto esas Pidurutalagala, kun {{formatnum:2524}} metri di [[altitudo]]. La [[klimato]] esas [[tropikala klimato|tropikala]] kun influo di [[monsono|monsona venti]] ed alta [[humideso]]. Exemple en [[Colombo]] la humideso sempre superiras 70% dum la tota yaro. La mezavalora [[pluvo-quanto]] proxim la centrala monti esas 2.500 mm omnayare. La mezavalora yarala [[temperaturo]] di la lando varias de 28°C til 30°C. La lando havas 103 fluvii e riveri. La maxim longa esas Mahaweli, longa de 335 km.<ref>Aves, Edward (2003). ''Sri Lanka''. London: Footprint Travel Guides. p. 372</ref>. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Sri-Lanka}} ==Demografio == [[Arkivo:Distribution_of_Languages_and_Religious_groups_of_Sri_Lanka_1981.jpg|thumb|180px|Lingui e religii en Sri-Lanka.]] [[Arkivo:Sri-Lanka-demography.png|thumb|320px|left|Demografio di Sri-Lanka.]] Sri-Lanka esas la 60ma maxim populoza lando de la mondo. Lua habitantaro kreskas 0,61% omnayare. Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2022, la lando havis {{formatnum:23187516}} habitanti.<ref name=CIA/> Segun la [[demografiala kontado]] di 2012, la maxim multa (74,9%) esis etniale Sinhala. Srilankana Tamil esis 11,2%, Mauri esis 9,2%, Indiana tamil esis 4,2%, e 0,5% apartenis ad altra etnii.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas Sinhala, parolata da 87% de la habitantaro. [[Tamil-linguo|Tamil]] parolesas da 28,5% de la habitantaro ed ank esas oficala. L'[[Angla linguo|Angla]] parolesas da 28,3% de la habitantaro ed uzesas freque en l'administrado. Multa habitanti parolas plu kam 1 linguo.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sri-lanka/|titulo=Sri Lanka - The World Factbook|vidita ye=27ma di septembro 2019|editero=CIA|idiomo={{en}}}}</ref> Segun statistiki de 2012, la [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti - praktikata da 70,2% de la habitantaro - esas [[Budismo]], qua ank esas oficala. Hindui esas 12,6%, Mohamedani esas 9,7%, katoliki esas 6,1%, altra kristani esas 1,3%, e 0,05% praktikas altra religii.<ref name=CIA/> La maxim populoza urbo esas [[Colombo]], l'anciena chef-urbo di la lando, havanta plu kam {{formatnum:600000}} habitanti. Altra importanta urbi esas [[Dehiwala-Mount Lavinia]] (plu kam 200 mil habitanti en 2001), Moratuwa (plu kam 177 mil habitanti en 2001), la chef-urbo [[Sri Jayawardenapura Kotte]] (plu kam 100 mil habitanti), e Jaffna (plu kam 80 mil habitanti en 2007). ==Kulturo == [[Arkivo:Vavuniya_Kavadi.JPG|thumb|320px|[[Hinduismo|Hindua devoti]] dansas avan templo che urbo Vavuniya.]] [[Arkivo:Rice and curry at Liberty Mall food court.jpg|thumb|320px|left|[[Rizo]] e [[kerio]], tradicionala dishi en Sri-Lanka.]] La kulturo di Sri-Lanka evas plu kam 2500 yari<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.reddottours.com/53/culture-and-history-activity-profile.htm |titulo="Sri Lankan culture and history"|autoro=reddttours.com}}</ref>, ed influesis dal [[Budismo]] e [[Hinduismo]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.panix.com/~kendra/tea/precolonial_history.html |titulo=Pre-Colonial Sri Lankan history}}</ref> Segun l'[[islamo|Mohamedana]] folkloro, Adam ed Eva refujiis su en l'insulo pos ekpulsesar de Paradizo.L'unesma habitanti de [[etnio Tamil]] arivis al insulo dum la 3ma yarcento aK. Populi Tamil e Sinhala kunexistis ed intermariajis depos ta epoko. L'anciena Sri-Lankani distingesis por sua habilesi pri [[hidrauliko|hidraulikal injeniorarto]] ed [[arkitekturo]]. Exempli pri nacionala dishi di Sri-Lanka inkluzas [[rizo]], [[kerio]], ''puttu'' (cilindri di koquita rizo kun spanifita kokoso), ''idiyappam'' ([[nudlo|nudli]] ek rizo), ''watalappam'' ([[flado]] ek koncentrita lakto, ovi, spici ed altra ingredienti), ''roti'' ([[pano]] sen [[fermento]]), ''kottu'' (''roti'' kun karno ek mutono, hano, bovo o marala nutrivi) e ''appam'' (dina [[krespo]] ek fermentacita rizo e kokoso-lakto). En [[aprilo]], Srilankani celebras la Nova Yaro segun [[Budismo|Budista]] e [[Hinduismo|Hinduista]] kalendarii. En agosto, celebresas Hinduista festivalo ''Esala Perahera'' en [[Kandy]], kun dansi e dekorita elefanti. [[Kristanismo|Kristani]] celebras [[Kristonasko]] ye la 25ma di decembro, e [[Pasko]] por celebrar la rezurekto di [[Iesu]]. [[Arkivo:Pandit W. D. Amaradeva.jpg|thumb|320px|left|[[Wannakuwattawaduge Don Amaradeva]]]] La [[muziko]] di Sri-Lanka originis de Budista tradicioni e de teatrala spektakli, exemple ''Kolam'', ''Sokari'' e ''Nadagam''. La lando anke havas kom tradiciono spektakla paradi kun unika tradiciono muzikala. Tradicionala instrumenti, exemple ''yak béla'', ''Thammátama'', ''Daŭla'' e ''Răbān'' uzesis por akompanar ta dramati. Kompozisti [[Mahagama Sekara]] e [[Ananda Samarakoon]], e muzikisti [[Wannakuwattawaduge Don Amaradeva]], Victor Ratnayake, Nanda Malini e Clarence Wijewardene kontributis por l'evoluciono di Srilankana muziko. Del arivo di Portugalani til nun, Ocidentala muziko Ocidento studiabas e pleabas en sekundara skoli e fakultati. La Simfonial Orkestro di Sri-Lanka esas un ek la maxim anciena orkestri de sudal Azia. La [[literaturo]] di Sri-Lanka havas plu kam 2.000 yari di historio. La maxim anciena verki esis legendi e religiala verki. Dum la [[20ma yarcento]] un ek lua precipua skriptisti esis [[Martin Wickramasinghe]] (1890-1976). La nacionala [[sporto]] di Sri-Lanka essas [[voleibalo]]. Tamen, la maxim populara sporto esas [[kriketo]]. [[Rugbio]]*, [[atletismo]], [[futbalo]], ''netball'' e [[teniso]] anke havas populareso. La nacionala kriketo-esquado di Sri-Lanka sucesis multe dum la yari 1990a, e ganis la mondala championkonkurso pri kriketo en 1996. Pri Olimpiala sporti, til nun Sri-Lankani ganis nur du arjenta medalii: pri 400-metra kurado kun obstakli por viri, ganita da Duncan White en 1948, e pri 200-metra kurado por mulieri, ganita da Susanthika Jayasinghe en 2000. ==Referi == {{Wikivortaro}} {{reflist}} {{Commons|Sri Lanka}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Sri-Lanka| ]] 4m04w15dx0d2nlimuznndbjnxb412tt 0 8129 1114393 1093169 2026-04-18T21:03:44Z ThWiki1910 31363 1114393 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Vietnam | Lokala_nomo = Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam | Flago = Flag of Vietnam.svg | Blazono = Coat of arms of Vietnam.svg | Imajo_mapo = LocationofVietnam.png | Chefurbo = [[Hanoi]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:3977202}} (2003) | Precipua_urbo = [[Ho Chi Minh urbo]]<br /><small>4 850 717 habitanti (2003)</small> | Oficala_lingui = [[Vietnamana linguo|Vietnamana]] | Guvernerio = [[Socialismo|Socialista]] [[republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Vietnam | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Lương Cường]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Vietnam | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Phạm Minh Chính]] | Surfaco = {{formatnum:331690}} | Rango_surfaco = 65 | Surfaco_aquo = 1,3 | Habitanti = {{formatnum:96208984}}<ref name="Kontado2019"/> | Rango_habitanti = 15 | Yaro = 2019 | Denseso di habitantaro = 295 | Reto_kodexo = .vn | Nomo_himno = ''Tiến Quân Ca'' | Pekunio = [[Dong]] }} '''Vietnam''' esas lando jacanta an sud-estal [[Azia]]. Ol havas kom vicini [[Popul-Republiko Chinia]] norde, e [[Laos]] e [[Kambodja]] weste. Este e sude jacas l'[[Oceano]] [[Pacifiko]]. == Historio == {{PA|Historio di Vietnam}} [[Arkivo:Tambour-song-da2.jpg|thumb|280px|left|Bronza tamburo de Đông Sơn-kulturo.]] Homi ja habitis Vietnam dum [[Paleolitiko]]. Norde de la lando trovesis fosili dil [[Homo erectus]] de 500.000 yari ante nun. ''[[Homo sapiens]]'' komencis habitar la regiono dum [[Pleistoceno]]. Cirkume la yaro [[1000 aK]] la kulturo Đông Sơn prosperis en l'inundebla tereni inter la fluvii Ma e [[Reda fluvio (Vietnam)|Reda]]. La dinastio Hồng Bàng o la reji Hùng judikesas kom l'unesma Vietnamana stato. En 257 aK, la lasta rejulo Hùng vinkesis da Thục Phán, qua unionis du tribui, Lạc Việt e Âu Việt, e proklamis su kom rejulo ("An Dương Vương") di Âu Lạc. En 207 aK, [[Chinia]]na generalo Zhao Tuo vinkis Thục Phán e kreis la rejio Nanyue. La [[dinastio Han]], Chiniana, enkorpigis la rejio Nanyue en 111 aK. Dum lua historio, multa konflikti eventis inter dominacinta [[dinastio|dinastii]] de la nordo e de la sudo di nuna Vietnam, nome la konflikti inter dinastii [[dinastio Mạc|Mạc]] e [[dinastio Lê|Lê]], ed inter dinastii Trịnh e Nguyễn. Dum la yaro [[1778]], fratuli Tây Sơn vinkis dinastii Trịnh e Nguyễn e komencis rejio qua duris til [[1802]]. [[Arkivo:Flag of French Indochina.svg|thumb|left|280px|Standardo di Franca indochinia.]] De [[1859]] til [[1885]] [[Francia]] pokope okupis la regiono, e kreis tale nomizita [[Franca Indochinia]]. Westala instrukto developesis, e [[kristanismo]] propagesis en granda parto di Vietnamala socio. En [[1941]] [[Japonia]] okupis [[Indochinia]]. Kom rezulto, [[Viet Minh]], [[komunismo|komunista]] grupo komandita da [[Ho Chi Minh]], komencis militeto kontre Japoniani. Japonian duris okupar la regiono til finar la [[duesma mondomilito]], en 1945. Vietnam nedependanteskis de [[Francia]] ye la [[2ma di septembro]] [[1945]]. Francia ne aceptis to, e komencis milito qua duris til la [[1ma di agosto]] [[1954]], kande Francia vinkesis ed agnoskis la nedependo Vietnamana. La lando dividesis en [[Nord-Vietnam]] - kun chefurbo en [[Hanoi]] - e [[Sud-Vietnam]], kun chefurbo en [[Saigon]] (nune [[Ho Chi Minh urbo]]). [[Popul-Republiko Chinia]] komencis helpar Nord-Vietnam en [[1949]] por transformar [[Viet Minh]] en reguloza armeo. De [[1953]] til [[1956]] Nord-Vietnam adoptis [[agrala reformo]] por ridistributar landi inter rurani. {{PA|Nord-Vietnam}} {{PA|Sud-Vietnam}} {{PA|Milito di Vietnam}} Pos la milito di Vietnam, Vietnamana komunisti proskriptis altra partisi, arestis civila servinti e militestri de [[Sud-Vietnam]] e sendis li a koncentreyi por ri-eduko. En [[1978]], Vietnam invadis [[Kambodja]] e komencis [[Kambodjana-Vietnamana milito]]. En [[1986]] Komunista Partiso di Vietnam inkulkis ekonomiala reformi konocata kom Đổi Mới (rinovigo) qua kreis [[libera merkato]]. Ta reformi duktesis da Nguyễn Văn Linh, lor la chef-sekretario di komunista partiso di Vietnam. Malgre la reformo, stato duris kontrolar strategiala sektori, e lua autoritato ne modifikesis. Kom rezulto di Đổi Mới, l'ekonomiala produktado di [[agrokultivo]] ed [[industrio]] kreskis rapide dum la sequanta yari. == Politiko == [[Arkivo:National_Assembly_of_Vietnam.JPG|thumb|320px|left|Nacional Asemblitaro di Vietnam.]] [[Arkivo:Presidential_Palace_Hanoi_388606781_40a24f0ceb.jpg|thumb|320px|Prezidantala palaco, en Hanoi.]] La nuna [[konstituco]] aprobesis en [[2013]]. Segun ol, Vietnam esas [[socialismo|socialista]] e [[parlamento|parlamentala]] [[republiko]] kun singla legala partiso: [[Komunismo|Komunista]] Partiso di Vietnam. L'[[exekutiva povo]] konsistas ek la [[prezidanto]], qua esas [[chefo di stato]] di la lando ed elektesas da la Nacional Asemblitaro por servar 5 yari, la [[chefministro]], qua esas la [[chefo di guvernerio]] ed ank elektesas dal Nacional Asemblitaro, kun antea indiko dal prezidanto. La prezidanto povas rielektesar admaxime du foyi. La [[legifantaro]] konsistas ek singla chambra parlamento, o Nacional Asemblitaro (''Quốc hội Việt Nam'') kun 500 membri, di qui nun 458 apartenas a Komunista partiso di Vietnam. La 500 membri dil parlamento elektesas direte dal populo por 4-yara periodo. La [[judiciala povo]] konsistas ek la Supera Korto dil Populo di Vietnam, qua esas la maxim alta apelo-korto di Vietnam, provincala korti e lokala korti. Ank existas militala korti, por krimini koncernanta l'armei Vietnamana. == Geografio == [[Arkivo:Ban_do_Viet_Nam.png|right|280px|thumb|Precipua urbi di Vietnam (mapo en la Vietnamana).]] [[Arkivo:Mai_Chau_-_Haus_im_Reisfeld,_Palmen.jpg|thumb|left|320px|Peizajo en la vilajeto Mai-Chau.]] Havanta {{formatnum:331690}} km², la teritorio di Vietnam esas plu granda kam olta di [[Italia]] e [[Nova-Mexikia]], ed esas simila en extenso ad olta di [[Germania]]. La lando havas entote 4639 km di terala frontieri kun lua vicini, e 3444 km di [[litoro]]. La transversa disto en la punto maxim streta di lua teritorio, an la provinco Quảng Bình, inter [[Laos]] e la litoro, esas nur 50 kilometri. La [[topografio]] konsistas ek monti e monteti, qui kovras plu kam 40% de Vietnamana teritorio. La maxim alta monto, ''Phan Xi Păng'', havas {{formatnum:3143}} metri di [[altitudo]]. La maxim importanta fluvii esas [[Reda fluvio]] e [[Mekong]]. La fluvio Đồng Nai, longa de 586 kilometri, esas la maxim longa fluvio qua fluas komplete en Vietnamana teritorio. La delto di Reda fluvio, kovranta 15.000 km², esas min vasta kam la delto di [[Mekong]], qua kovras cirkume 40 mil km². Tamen, la valo dil Reda fluvio esas plu populizita. La nuna delto dil Mekong, olima bayo de la [[gulfo di Tonkin]], kovresis dum yarmili per aluvionala depozaji. Basa regioni, inkluzite la delti dil Mekong e dil Reda fluvio, reprezentas 20% de la tota surfaco di Vietnam, ed esas zoni vundebla a la levo di [[marala nivelo]] pro klimatala chanji. [[Arkivo:Nha_Trang_skyline.jpg|thumb|320px|left|Urbo [[Nha Trang]] havas klimato tropikala di [[savano]].]] Pro diferi di [[latitudo]] ed influi de la [[reliefo]], la [[klimato]] di Vietnam varias segun regiono. Norde, ol esas [[subtropikala klimato|subtropikala]] kun quar sezoni, moderema vintri e varma [[somero|someri]]. Dum la vintro o sezono sika, ordinare de novembro til aprilo, la venti de [[musono]] suflas denordeste, alonge la litoro di Chinia, ed adportas multa [[humideso]], qua superiras 84% dum tota yaro. En du regioni la klimato esas temperema pro influo dil [[altitudo]], Sa Pa, e Da Lat. En Sa Pa enrejistresis la maxim kolda [[temperaturo]] de la historio di Vietnam, −6.1°C, en 1974. Centre e sude de la lando la klimato influesas da [[musono]] e havas du sezoni, pluvoza e sika. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] varias de 1.200 mm til 3.000 mm segun regiono, e 90% ek la pluvi falas dum [[somero]]. Vietnam havas importanta [[biodiverseso]]: on kalkulas ke cirkume 16% de mondala speci vivas ibe. Entote, {{formatnum:15986}} speci di planti katalogizesis ibe, di qui 10% esas endemika. Pri animali, 260 speci di repteri, 120 speci di amfibii, 840 speci di uceli e 310 speci di mamiferi trovesas ibe, di qui 100 speci di uceli e 78 speci di mamiferi esas endemika. == Ekonomio == [[Arkivo:Landmark 81 (32099609868).jpg|thumb|320px|''Landmark 81'', moderna [[cieloskrapero]] inaugurita en [[Ho-Chi-Minh-urbo]].]] [[Arkivo:07-HAIPHONG PORT.jpg|thumb|left|320px|[[Portuo]] di [[Haiphong]], la maxim importanta di la lando.]] {{PA|Ekonomio di Vietnam}} Historiale, l'[[ekonomio]] di Vietnam dependis del [[agrokultivo]], nome [[rizo]]. La [[milito di Vietnam]] destruktis multe la substrukturi di la lando. Kun l'adopto di [[komunismo|komunista]] rejimo en tota lando pos l'unigo en [[1975]], Vietnam adoptis kolektivajo di farmeyi e fabrikeyi. En [[1986]], la 6ma Kongreso di la Komunista Partiso adoptis la nomizita [[Doi Moi]], ekonomial aperturo al [[ekonomio di merkato]]. Vietnam membreskis la [[Mondal Organizuro pri Komerco]] en [[2007]]. L'ekonomio di la lando havis un ek la maxim granda kresko del mondo dum la pasinta yardeko.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3752682.stm Vietnam's new-look economy] bbc.co.uk</ref> Turismo kreskis forte dum recenta yari. En [[2009]], la lando recevis 3,77 milion turisti.<ref>[http://www.vietnamtourism.com/e_pages/news/index.asp?loai=2&uid=11723 "Vietnamtourist"]</ref> La guvernerio e la privata entraprezi kolokas kapitalo en rivala regioni por plubonigar turistala substrukturi. == Demografio == [[Arkivo:Vietnam-demography.svg|thumb|320px|Demografio di Vietnam, 1950-2020]] [[Arkivo:Vietnamese_cultural_dance.jpg|320px|thumb|left|Danso de un ek la 54 etniala grupi agnoskata en Vietnam]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Vietnam havis {{formatnum:104799124}} habitanti. La guvernerio agnoskas l'existo di 54 etniala grupi en la lando. La maxim multa habitanti - 85,3% - apartenas al etnio Kinh (anke nomizita Viet). Altra grupi esis Tay (1,9%), Thai (1,9%), Muong (1,5%), Kmer (1,4%), Mong (1,4%), Nung (1,1%), e la cetera 5,5% apartenis ad altra etnii, segun la kontado di 2019.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/vietnam/ |titulo=Vietnam - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=28ma di agosto 2023}}</ref> La linguo oficala esas [[Vietnamana linguo|Vietnamana]]. Altra lingui parolata esas l'[[Angla linguo|Angla]], qua docesas en skoli. Kelka habitanti anke parolas Franca, Chiniana e Kmer. Altra lingui Mon-Kmer e Malayo-Polineziana parolesas en montoza regioni.<ref name=CIA/> La procento di habitantaro segun [[religio]] esas: [[katolikismo|katoliki]] 6,6%, [[Budismo|Budisti]] 5,8%, Protestanti 1%, altri 0,8%, e 86,3% praktikas nula religio.<ref name=CIA/> {{10 maxim grand urbi | regiono= Vietnam | dato= 2019 | nomo1 = Ho-Chi-Minh-urbo | hab1 = 8993082 | nomo2 = Hanoi | hab2 = 8053663 | nomo3 = Haiphong | hab3 = 2028514 | nomo4 = Can Tho{{!}}Cần Thơ | hab4 = 1235171 | nomo5 = Da Nang | hab5 = 1134310 | nomo6 = Bien Hoa{{!}}Biên Hòa | hab6 = 1055414 | nomo7 = Thu Duc{{!}}Thủ Đức | hab7 = 1013795 | nomo8 = Hue{{!}}Huế | hab8 = 652572 | nomo9 = Thuận An | hab9 = 508433 | nomo10 = Hải Dương | hab10 = 508190 | imajo1 = | imajo2 = Hanoi_skyline_at_night.jpg | fonto= <ref name="Kontado2019">{{extera ligilo|url=https://www.gso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |titulo=Completed Results of the 2019 Viet Nam Population and Housing Census|vidita ye=28ma di agosto 2023|idiomo={{vi}} ed {{en}} |autoro= General Statistics Office - Tổng cục Thống kê}}</ref> }} == Kulturo == [[Arkivo:Đường hoa Nguyễn Huệ, 2013.JPG|thumb|280px|Skulti kreita por celebrar ''Tết''.]] [[Arkivo:Hue_Vietnam_Citadel-of-Huế-01.jpg|thumb|left|280px|Imperial urbo en [[Huế]].]] Vietnamana kulturo influesis precipue da [[Chinia]]. Pos la vinko di [[socialismo]], la kulturo influesis da socialista landi, e dum kelka yari la precipua influi originis de [[Sovietia]], [[Popul-Republiko Chinia]] e [[Kuba]]. Nun ol recevas kulturala influi de sud-estal Azia, [[Europa]] ed [[Usa]]. Vietnam agnoskas l'existo di 54 etniala grupi, singla ek li havanta sua propra kulturo. La lando oficale agnoskas 11 vakancodii, inkluzite westala Nov-yaro (1ma di januaro), Vietnamana nov-yaro o Tết (kande celebresas l'arivo di la [[printempo]]), la festivalo dil templo de la reji Hùng (qua eventas dum la 10ma dio de la 3ma lunala monato), edc. === Literaturo === La linguo Vietnamana skribesas per [[latina alfabeto]]. Lua [[literaturo]] developis dum yarcenti, ed inter la maxim importanta skriptisti esas [[Nguyễn Trãi]] (15ma yarcento) [[Trần Hưng Đạo]] (13ma yarcento), [[Trần Hưng Đạo]] (18ma e 19ma yarcenti) e la poeto Nguyễn Gia Thiều. Inter la moderna (20ma yarcento til nun) Vietnamana skriptisti esas [[Trần Trọng Kim]], [[Vũ Trọng Phụng]], e la poeti [[Tản Đà]] e [[Hàn Mặc Tử]]. === Sporti === [[Arkivo:Khán_đài_B_-_Sân_vận_động_Quốc_gia_Mỹ_Đình.jpg|thumb|320px|Stadio ''Mỹ Đình'' en [[Hanoi]].]] Lukti ''Vovinam'', ''kim ke'' ''bình định'' esas dissemata en la lando. Pri kolektiva sporto, [[futbalo]] esas la maxim populara. La futbalo-esquado Vietnamana ganis la futbalo-konkurso di [[ASEAN]] du foyi, en 2008 ed en 2018. La feminala esquado pri futbalo esas plu multe sucesoza kam la virala, ed esis 8-foye vinkanto di la Sud-Estal Aziana Ludi. Vietnam partoprenabas l'[[Olimpiala Ludi]] depos 1952. Altra populara sporti esas [[badmintono]], [[teniso]], [[voleibalo]], ''ping-pong'' e [[shakoludo]]. == Referi == {{reflist}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Vietnam|*]] a18f1obpbc139apvcip2on3k8lvkw0g 0 11390 1114457 1042815 2026-04-19T00:39:30Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1114457 wikitext text/x-wiki {{Urbi | Nomo = Abilene | Mapo = KSMap-doton-Abilene.png | Imajo = Aerial view of Abilene Kansas 09-04-2013.JPG | TextodilImajo = Aeral imajo pri Abilene, 2013. | Shablono_lando = {{USA}} | Tipodisubdividuro = [[Stati di Usa|Stato]] | Regiono2 = [[Kansas]] | Latitudo = 38°55′23″N | Longitudo = 97°13′31″W | Altitudo = 349 | Surfaco = 12.34 | Habitanti = 6460 | Yaro = 2020 | Denseso di habitantaro= 524 | Urbestro = Brandon L. Rein | Chefurbo = Topeka, Kansas{{!}}Topeka | Disto = 141,2<ref>https://www.rome2rio.com/pt/s/Topeka/Abilene-KS-EUA</ref> | Horala_zono = -6<br><small>(UTC-5 dum somero)</small> | Reto = {{URL|https://www.abilenecityhall.com/|abilenecityhall.com}} }} '''Abilene''' esas urbo che komtio Dickinson, en [[Kansas]], [[Usa]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2020, ol havis {{formatnum:6460}} habitanti, kontre {{formatnum:6844}} habitanti en 2010, {{formatnum:6543}} habitanti en 2000, e {{formatnum:3507}} habitanti en 1900. Segun [[Usana Kontado Ministerio]], l'urbo havas entote 12,34 [[quadrata kilometro|km²]], equivalanta a 4,76 [[quadrata milio|mi²]], de qui 12,33 km² esas lando e 0,01 km² esas aquo. Abilene komencis en 1857 kom ferovoyala staciono. La fratala urbo di Abilene esas [[Minori, Ibaraki|Minori]], [[Japonia]]. == Demografio == Segun la [[demografiala kontado]] di 2000 esis {{formatnum:6543}} homi, {{formatnum:2836}} hemanari, e {{formatnum:1772}} familii qui rezidis en la urbo. La [[denseso di habitantaro]] esis 611.7/km² ({{formatnum:1584.7}}/mi²). Esis {{formatnum:3104}} domi kun mezvalora denseso di 290.2/km² (751.8/mi²). Segun raso, esis 95.52% Blanki, 1.01% Negri od [[Afrikan-Usani]], 0.52% indijeni Amerikana, 0.38% Aziani, 0.00% Pacifik-insulani, 0.96% de altra rasi, e 1.60% de du o plura rasi, e 2.72% de la habitantaro esis Hispan-Usani o Latin-Amerikani de irga raso. Esis {{formatnum:2836}} hemanari, di qui 29.0% havis pueri od adolecanti evanta min kam 18 yari en la domo, 50.5% esis mariajita e habitis kune; en 9.0% muliero sen spozulo esis la domo-chefo, e 37.5% esis ne-familii. En 34.2% de omna hemanari vivis unika sola individuo, e 17.2% habitesis da singla individuo evanta 65 yari o pluse. La mezvalora grandeso po hemanaro esis 2.27 personi e la mezvalora grandeso po familio esis 2.90 personi. La procento di habitanti segun evo esis: 24.7% evanta min kam 18 yari, 7.0% de 18 til 24 yari, 26.5% de 25 til 44 yari, 21.7% de 45 til 64 yari, e 20.0% evanta 65 yari o plu evoza. La mezvalora evo esis 40 yari. Po singla 100 mulieri esis 89.2 viri. Po singla 100 mulieri evanta 18 o pluse esis 85.4 viri. La mezvalora revenuo po hemanaro en la urbo esis US$ {{formatnum:33778}}, e la mezvalora revenuo po familio esis US$ {{formatnum:46052}}. La mezvalora revenuo por la viri esis US$ {{formatnum:31971}}, kontre US$ {{formatnum:17361}} por la mulieri. La revenuo ''per capita'' por la urbo esis US$ {{formatnum:17356}}. Vivis sub [[povreso-lineo]] 7,3% de la habitantaro e 4,8% de la familii, inkluzite 7,2% ek omna habitantaro evanta min kam 18 yari, e 14,9% ek omna habitantaro evanta 65 yari o pluse. {{referi}} [[Kategorio:Urbi en Kansas]] espxupujjda1uoneh4471mrnx4xffnb 0 17068 1114392 1076975 2026-04-18T21:03:00Z ThWiki1910 31363 1114392 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Surinam | Lokala_nomo = Republiek Suriname | Flago = Flag of Suriname.svg | Blazono = Coat of arms of Suriname.svg | Imajo_mapo = Suriname in its region.svg | Chefurbo = [[Paramaribo]] | Habitanti_chefurbo = 242 946 (2002) | Precipua_urbo = [[Paramaribo]] | Oficala_lingui = [[Nederlandana linguo|Nederlandana]]. En kelka regioni, altra lingui ank agnoskesas kom oficala | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Surinam | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Jennifer Geerlings-Simons]] | Surfaco = 163 821 | Rango_surfaco = 91 | Surfaco_aquo = ? | Habitanti = {{formatnum:639759}}<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/suriname/|titulo=Surinam - The World Factbook|editero=CIA|idiomo={{en}}|vidita ye=15ma di decembro 2023}}</ref> | Rango_habitanti = 170 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro= 3,9 | Reto_kodexo = .sr | Nomo_himno = ''God zij met ons Suriname'' | Pekunio = [[Dolaro di Surinam]] }} '''Surinam''' (en la Nederlandana: ''Suriname'') esas lando jacanta norde de [[Sud-Amerika]]. Lu havas kom vicini [[Franca Guyana]] este, [[Brazilia]] sude, e [[Guyana]] weste. Norde jacas [[Oceano]] [[Atlantiko]]. Ol esas la min granda nedependanta lando de Sud-Amerika. Kulturale, ol judikesas kom parto de [[Karibia]]. == Historio == {{PA|Historio di Surinam}} [[Arkivo:Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_60008905_Een_groep_Arowakken_en_Karaiben_in_fe.jpg|thumb|280px|left|Arawak-indijeni, 1880.]] Surinam ja habitesis cirkume 3.000 yari aK. L'unesma habitanti esis [[populo Arawak|indijeni Arawak]], nomadi qui transvivis de chasado e peskado proxim la litoro. Pose arivis la [[populo Karib]], qua konquestis l'''Arawak''i. Le Karib establisis vilajeti apud la fluvio Marowijne (Maroni) ed en la [[savano]] doplande. Dum la [[16ma yarcento]] [[Francia|Franci]], [[Hispania|Hispani]] ed [[Anglia|Angli]] vizitis la regiono di la nuna Surinam. Un yarcento pose, [[Nederlando|Nederlandani]] establisis plantacerii en la regiono. L'[[Anglia|Angli]] probis krear kolonio e kultivar [[tabako]] en [[1630]], ma faliis, ed en [[1666]] Nederlandani riokupis la teritorio. Li introduktis [[Afrika]]na [[sklaveso|sklavi]] en la regiono, qui kultivis [[kafeo]], [[kakao]], [[sukrokano]] e [[kotono]] en plantacerii alonge la fluvii. [[Arkivo:KITLV - 12669 - Bend of the Surinam River in Paramaribo - circa 1899.tif|thumb|280px|left|Paramaribo c. 1899.]] [[Sklaveso]] abolisesis en [[1863]], ma sklavi ne divenis komplete libera til [[1873]], pos 10-yara transito-periodo. Kande li divenis komplete libera, la ex-sklavi abandonis rurala regioni e migris vers [[Paramaribo]]. En [[1954]] Surinam recevis partal autonomeso de [[Nederlando]]. En [[1973]] lokala guvernerio komencis negocii pri nedependo, qua eventis nur ye la [[25ma di novembro]] [[1975]]. L'unesma prezidanto di la lando esis [[Johan Ferrier]], kun [[Henck Arron]] kom chefministro. Ye la [[25ma di februaro]] [[1980]] eventis [[stato-stroko]] komandita da [[Dési Bouterse]], qua revokis Ferrier e proklamis Surinam [[socialismo|socialista]] republiko. Bouterse revokesis de povo ye la [[15ma di agosto]] [[1980]] ma de la 5ma til la 7ma di decembro [[1982]] ilu rivenis a la povo, ed enkarcerigis e mortigis 15 ek lua opozinti. En 1987 eventis nacional elekti. La Nacional Asemblo elektita ta yaro posibligis Bouterse restar chefo dil Armeo. En 1999, Nederlando judiciis Bouterse ''in absentia'' pro trafiko di narkotigivi. Tamen ilu restis en Surinam e nulatempe enkarcerigesis. Fine ye la 19ma di julio 2010, Bouterse demokratiale elektesis prezidanto di la lando. La 25ma di mayo 2020 la ''Vooruitstrevende Hervormings Partij'' ganis la parlamental elekti. La 13ma di julio 2020 [[Chandrikapersad Santokhi]] per aklamo da parlamento di Surinam elektesis kom prezidanto di la Republiko Surinam. == Politiko == [[Arkivo:AssembleeSurinaam.jpg|thumb|left|280px|Nacional Asemblitaro di Surinam.]] [[Arkivo:Presidential_palace,_Paramaribo,_Suriname.jpg|thumb|280px|Prezidantala palaco en [[Paramaribo]].]] Surinam esas prezidantala [[republiko]]. La [[prezidanto]] esas [[chefo di stato]] ed anke [[chefo di guvernerio]]. Il elektesas da adminime 2/3 de la membri dil [[Parlamento]] por 5-yara periodo. Se la nomo dil prezidanto ne esas generala konsento por 2/3 de la parlamentani, l'Asemblajo dil Populo kunvokesas. L'Asemblajo dil Populo formacesas per la membri de la Nacional Asemblitaro plu la reprezenteri de municipi elektita en l'antea nacional elekti. La [[legifala povo]] konsistas ek la Nacional Asemblitaro, qua havas unika chambro kun 51 membri qui elektesas dal populo por 5-yara periodo. La nuna [[konstituco]] adoptesis la [[30ma di septembro]] [[1987]]. [[Judiciala povo]] konsistas ek la Supra Korto o Judiciala Korto, qua surveyas lokala judiciisti. La membri de la Supra Korto elektesas dal prezidanto por dumviva tempo. == Geografio == [[Arkivo:Suriname_Topography.png|thumb|280px|Topografiala mapo di Surinam.]] [[Arkivo:Maroni River.jpg|thumb|left|280px|Peizajo apud la fluvio Maroni.]] Surinam havas landala frontieri longa de 597 km kun [[Brazilia]], de 510 km kun [[Franca Guyana]], e de 600 km kun [[Guyana]]. Ol jacas inter la [[latitudo|latitudi]] 1° e 6°N, e la [[longitudo|longitudi]] 54° e 58°W. La du precipua montari de la lando esas la monti Bakhuys e la monti Van Asch Van Wijck. La maxim alta punto dil teritorio esas Julianatop (c. 1.286 metri di [[altitudo]]) proxim la centro di la lando. Surinam havas [[tropikala klimato]], e lua [[temperaturo|temperaturi]] ne varias multe dum la yaro. Cirkume 80% del teritorio kovresas da [[equatorala foresto]], nome en la sudo, kun dispersita regioni kovrata per [[savano]], nome proxim la frontiero kun [[Brazilia]]. En 2000, la Natura Rezerveyo di Centrala Surinam ([[Nederlandana linguo|Nederlandane]] ''Centraal Suriname Natuurreservaat'') deklaresis Mondala Patrimonio di la Homaro da [[UNESKO]], pro lua richa [[biodiverseso]]. Granda parto di lua habitantaro vivas proxim la [[litoro]], qua havas 386 km de extenso. La precipua [[fluvio|fluvii]] di Surinam esas [[fluvio Courantyne|Courantyne]] o Corantijn (longa de 724 km, an la frontiero kun [[Guyana]]), Maroni o Marowijne (longa de 520 km, an la frontiero kun [[Franca Guyana]]), e Suriname (longa de 480 km, ube jacas la granda artificala lago ''Professor Doctor Ingenieur W. J. van Blommestein Meer'', proxim urbo [[Brokopondo]]). == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Surinam}} == Demografio == [[Arkivo:Tropenmuseum_Royal_Tropical_Institute_Objectnumber_60008924_Een_groep_Brits-Indische_immigranten.jpg|thumb|280px|Indiani en Surinam, fino dil 19ma yarcento.]] [[Arkivo:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 10031753 Groepsportret van Aukaner Marrons in.jpg|thumb|left|280px|Decendanti de Afrikani, 1919.]] Segun statistiki de The World Factbook por 2023, Surinam havis {{formatnum:639759}} habitanti<ref name=CIA/>. Segun la [[demografiala kontado]] di 2012, 27,4% esas Indiani-Surinamani, 21,7% esas ''Marroni'' (t.e., decendanti di sklavi kun kelka mixo di aborijeni), 15,7% esas mestici de Afrikani ed Europani ("Kreoli"), 13,7% esas [[Java]]ni-Surinamani, 13.4% esas mestici di plura rasi, e 8,2% apartenas ad altra grupi<ref name=CIA/>. [[Chinia]]ni e lua decendanti esis {{formatnum:40000}} en 2011. Cirkume 90% de la habitantaro habitas [[Paramaribo]] od en la litoro. En [[2005]], {{formatnum:328300}} Surinamani habitis [[Nederlando]], e reprezentis 2% de la habitantaro di Nederlando. La precipua [[religio]] dil habitantaro esas [[kristanismo]] (48.4% en 2012<ref name="CENSUS2012">|titulo=2012 Suriname Census Definitive Results|url=https://web.archive.org/web/20150924105905/http://www.statistics-suriname.org/images/Presentatie.pdf|editero=Algemeen Bureau voor de Statistiek - Suriname}}</ref>, inkluzite [[katolikismo|katoliki]] e [[protestantismo|protestanti]]). Multa ''Marroni'' praktikas ''Winti'', Afrikan-Amerikana religio. [[Hinduismo|Hindui]] esas 22,3% de la habitantaro<ref name="CENSUS2012"/>. [[Islamo|Mohamedani]] esas 19,3% de la habitantaro<ref name="CENSUS2012"/>. === Lingui === [[Nederlandana linguo]] esas l'unika linguo oficala, e la linguo dil eduko, guvernero, administrado e jurnalaro.<ref name=CIA/> Plu kam 60% de la habitantaro parolas Nederlandana kom matrala linguo,<ref name="taalgebied">{{extera ligilo|url= http://taalunieversum.org/taalpeil/2005/het_nederlandse_taalgebied.html |titulo=Het Nederlandse taalgebied |vidita ye=4ma di novembro 2008|editero=Nederlandse Taalunie |publikigita ye=2005|idiomo=Nederlandana}}</ref> e preske tot altra habitanti parolas Nederlandana kom duesma linguo. Ol esas l'unika lando en [[Sud-Amerika]] qua parolas la Nederlandana, ed esas membro de l'Uniono por la Nederlandana linguo (''Nederlandse Taalunie'') depos 2005. ''[[Sranantongo]]'', lokala kreola linguo, parolesas da Kreoli ed usesas kom ''lingua franca'' per mult altra grupi, kune la Nederlandana. == Kulturo == [[Arkivo:Bigi spikri, Suriname, 2018 - 1.png|thumb|320px|Celebro di ''ketikoti'' en [[Paramaribo]].]] [[Arkivo:Johannes Helstone.jpg|thumb|left|250px|[[Johannes Nicolaas Helstone]]]] Surinamana kulturo mixas influi Aziana, Europana ed Afrikana, ed anke indijena. Ca mixo esas videbla, exemple, en Surinamana [[koquarto]]. Ol mixas influi Est-Aziana, Afrikana, Javanana, Chiniana, Nederlandana, Juda, Portugalana ed indijena, en dishi quale ''roti'' (plata plano de origino Indiana), ''nasi goreng'' (fritita rizo de origino Indoneziana kun onyono, alio, hano, pipro...), ''bami'', ed altri, e nutrivi quale [[rizo]], [[fazeolo]], [[manioko]] e [[berenjeno]]. La mixo kulturala ank esas videbla en celebri e festivali, exemple Chiniana Nov-Yaro (ye fino di januaro o komenco di februaro), Hindua festivalo ''Holi'' (marto), [[Pasko]] (marto o aprilo), la 1ma di mayo, ''Ketikoti'' (ya la 1ma di jullio, por celebrar la fino di [[sklaveso]] en la lando), Mohamedana festi ''Eid-ul-adha'', ''Eid-ul-Fitr'' e ''Satu Suro'' (Nov-yaro Mohamedana), edc. ''Kaseko'' esas muzikala jenro de Surinam e [[Franca Guyana]] kun komplexa ritmo, ed influi Afrikana, Europana ed indijena. Dum la duesma mondomilito, [[jazo]] e [[calypso]] divenis populara ritmi, dum ke l'influo de [[rock]] esis precipue l'uzo di elektrik instrumenti. La folklorala muziko Indiana, pleita per l'instrumenti ''dhantal'', ''dholak'' e perkut-instrumenti arivis kun l'Indiana enmigranti. Inter la kompozisti Surinamana esas [[Johannes Nicolaas Helstone]] e [[Eddy Snijders]], e la muzikisto [[Clarence Breeveld]]. Pri [[literaturo]], la maxim konocata nomo esas [[Lou Lichtveld]], qua skribis sub la pseudonimo ''Albert Helman'' ed ank esis muzikala kompozisto. [[Arkivo:Essedstadion2016.jpg|thumb|320px|Plursporta-stadio ''Dr. Ir. Franklin Essed Stadion''.]] La maxim populara [[sporto|sporti]] en Surinam esas [[futbalo]], [[basketbalo]] e [[voleibalo]]. Multa futbalisti naskinta en Surinam o decendanta de Surinamani ludas o ludis por [[Nederlando]], exemple [[Gerald Vanenburg]], [[Ruud Gullit]], [[Frank Rijkaard]], [[Edgar Davids]], [[Clarence Seedorf]], ed altri. En 1999, [[Humphrey Mijnals]], qua ludis ambe por Nederlando e por Surinam, elektesis la Futbalisto Surinamana dil Yarcento.<ref>{{extera ligilo|url=https://web.archive.org/web/20130921055955/http://www.olympischstadion.nl/nl/2_nieuws/?news_id=913 |titulo=Het debuut van Humphrey Mijnals}}</ref> [[Kriketo]] ank esas populara en Surinam, nam ol esas populara ambe en Nederlando ed en la vicina [[Guyana]]. La maxim famoza kuristo di la lando esis [[Letitia Vriesde]], qua ganis arjenta medalio dum la Mondala Championkonkurso pri Atletismo en 1995. El anke ganis medalii pri atletismo dum [[Tot-Amerika Ludi]]. == Referi == {{Reflist}} {{Landi en Sud-Amerika}} {{Commons|Suriname|Surinam}} [[Kategorio:Surinam|*]] lohb4gxffmlgktz65hoimb5c6ar7cmw 0 17245 1114391 1048922 2026-04-18T21:01:54Z ThWiki1910 31363 1114391 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Tuvalu | Lokala_nomo = Tuvalu | Flago = Flag of Tuvalu.svg | Blazono = Coat of arms of Tuvalu.svg | Imajo_mapo = LocationTuvalu.png | Chefurbo = [[Funafuti]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:6320}} (2017) | Precipua_urbo = [[Funafuti]] | Oficala_lingui = [[Tuvaluana linguo|Tuvaluana]], [[Angla linguo|Angla]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Britaniana komunitato | Titulo_chefo_stato = Monarko | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio|Charles la 3ma]] | Generala guvernisto = [[Teniku Talesi Honolulu]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Tuvalu | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Feleti Teo]] | Surfaco = 26 | Rango_surfaco = 226 | Surfaco_aquo = neglijebla | Habitanti = {{formatnum:11192}}<br><small>segun [[demografiala kontado]] | Rango_habitanti = 213 | Yaro = 2017 | Denseso di habitantaro = 475,88 | Reto_kodexo = .tv | Nomo_himno = ''Tuvalu mo te Atua'' | Pekunio = [[dolaro di Tuvalu]], [[Australiana dolaro]] }} '''Tuvalu''', olim nomizita '''Insuli Ellice''', esas mikra stato en [[Oceania]], konsistanta ek 3 [[insulo|insuli]] e 6 [[atolo|atoli]]. Ol jacas est-nordeste del arkipelago Santa Cruz, qua apartenas ad [[Insuli Salomon]], nordeste de [[Vanuatu]], sud-este de [[Nauru]], sude de [[Kiribati]], weste de [[Tokelau]], nord-weste de [[Samoa]] e [[Wallis e Futuna]], e norde de [[Fidji]]. Lua nomo signifikas "8 unionita", homaje l'ok insuli habitata. ==Historio == [[Arkivo:Nukufetauman1831.jpg|thumb|280px|left|Aborijeno del atolo Nukufetau.]] {{PA|Historio di Tuvalu}} L'unesma habitanti di Tuvalu posible arivis al insuli cirkume 3000 yari ante nun, veninta de [[Tonga]] e de [[Samoa]]. Dum la periodo ante l'arivo di [[Europa]]ni, la kontakto inter insuli esis frequa. Ok ek la non insuli habitantesis, e la vorto ''Tuvalu'' signifikas "8 unionita", homaje a la 8 [[insulo|insuli]] di la lando qui havis habitantaro. On kredas ke hommi habitis l'insuli dum mili di yari. En [[1568]] [[Hispania|Hispana]] navigisto [[Álvaro de Mendaña de Neira]] deskovris l'insulo Nui, nomizita ''Isla de Jesús'' da ilu. Ye la 29ma di agosto 1595, Mendaña pasis proxim insulo Niulakita, quan lu nomizis ''La Solitaria''. En 1764, Britaniana kapitano John Byron vidis l'insuli, dum ilua cirkumnavigado. En 1781, Hispana oficisto Francisco Antonio Mourelle deskovris insulo Nanumea, quan ilu nomizis ''San Agustín'', ma ne desembarkis ibe. Erste en mayo [[1819]], Usana kapitano Arent Schuyler de Peyster, navigint por [[Britania]], deskovris Nukufetau e [[Funafuti]], nomizita "insulo Ellice" da ilu, homaje Britaniana politikisto Edward Ellice. Pose la nomo Ellice adoptesis por la 9 insuli di la regiono. En 1820, Rusa explorero Mikhail Lazarev vizitis Nukufetau dum cirkumnavigado. [[Arkivo:Flag of the Gilbert and Ellice Islands (1937–1976).svg|thumb|250px|left|Standardo dil insuli Gilbert ed Ellice.]] Tuvalu esis kolonio di [[Hispania]] til [[1892]]. Ca yaro, l'insuli divenis [[Unionita Rejio|Britaniana]] protektorato kun nomo ''Insuli Ellice''. De [[1916]] til [[1974]] L'[[Insuli Gilbert]] (nune [[Kiribati]]) e l'insuli Ellice administresis quale unika kolonio, "Insuli Gilbert ed Ellice". Tuvaluani votis em 1974 por separar su del insuli Gilbert. La lando nedependanteskis del Unionita Rejio ye la [[1ma di oktobro]] [[1978]], kom [[monarkio]] en la [[Commonwealth]]. En [[1979]] la lando signatis pakto kun [[Usa]], qua agnoskis Tuvaluana posedajo di 4 insuli, ante demandita da Usa<ref>[http://books.google.com/?id=NBo_NTpAhwYC&pg=PA59&lpg=PA59&dq=1979+Tuvalu+treaty Ogashiwa, Yoko S. (1991). ''Microstates and nuclear issues: regional cooperation in the Pacific''. Editorips@Usp.Ac.Fj. p. 59. ISBN 978-982-02-0063-0.]</ref>. ==Politiko == [[Arkivo:Feleti Teo 2016 taken in Nadi, Fiji at the annual meeting of the Western and Central Pacific Fisheries Commission.jpg|thumb|left|220px|Chefministro [[Feleti Teo]].]] [[Arkivo:Government_office_building.jpg|thumb|320px|Sideyo di la guvernerio di Tuvalu]] Tuvalu esas [[konstitucala monarkio]] e membro di [[Rejio dil Commonwealth|Britaniana komunitato]]. Lua [[chefo di stato]] esas rejo [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]], qua reprezentesas lokale da da generala guvernisto. La chefo di guvernerio esas la [[chefministro]], nominata dal generala guvernisto. De 2024, lu esas [[Feleti Teo]]. Per [[plebicito]] en 2008, Tuvaluani refuzis abolisar [[monarkio]] e divenir [[republiko]]. Lua parlamento, ''Palamene o Tuvalu'' havas unika chambro kun 15 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari. Ne existas politikala partisi en la lando. Lua [[konstituco]] adoptesis ye la [[15ma di septembro]] [[1986]].<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.unhcr.org/refworld/category,LEGAL,,,TUV,3ae6b5554,0.html |titulo=UNHCR - Refworld - Constitution of Tuvalu}}</ref> [[Judiciala povo]] konsistas ek Supra Korto, Korto di Judiciisti, e lokala korti en singla insulo. La legaro di Tuvalu konsistas ek legi votita en Britaniana parlamento dum la kolonial epoko, en ordinara legi kun Britaniana influo, en kustumala legi lokala, ed en legi votita dal parlamento di Tuvalu pos la nedependantesko. ==Geografio == [[Arkivo:Tv-map.png|thumb|250px|left|Mapo di Tuvalu.]] [[Arkivo:Tuvalu_-_Funafuti_-_Beach.jpg|thumb|320px|Plajo che atolo Funafuti.]] Tuvalu konsistas ek 3 [[koralio|koralia]] insuli e 6 atoli. Un ek ta atoli, [[Funafuti]], di qua la maxim granda insulo esas Fongafale, judikesas kom la chef-urbo di la lando. Entote, Tuvalu havas 24 km di [[litoro]]. La maxim granda [[altitudo]] di la lando esas 4,5 metri sur la [[marala nivelo]]. Pro la tereni esar basa, Tuvalu esas sentiva al acenso de la marala nivelo. On kalkulas ke se la [[marala nivelo]] acensas 40 o mem 20 [[centimetro|centimetri]] dum la proxima 100 yari, Tuvalu povas divenar nehabitebla.<ref>{{Extera ligilo|url=http://www.scidev.net/pdffiles/nature/tuvalu.pdf |autoro=Patel, S. S. |publikigita ye=2006|titulo=A sinking feeling|editero=Nature 440:734-736}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20111007232502/http://staff.acecrc.org.au/~johunter/tuvalu.pdf Hunter, J. A. 2002. ''Note on Relative Sea Level Change at Funafuti, Tuvalu'']</ref> La [[klimato]] dil insuli esas [[Tropikala klimato|tropikala]], kun pluvoza sezono de novembro til marto. Malgre ke la tropikala tempesti esas rara, en 1997 eventis 3 [[ciklono|cikloni]]. En marto 2015 la ciklono ''Pam'' frapis l'insulo Nukufetau e domajis domi, plantacerii e substrukturi. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Tuvalu}} ==Demografio == [[Arkivo:APTC graduation, Tuvalu, 2011. Photo- AusAID (10666574745).jpg|thumb|250px|Studentini de Tuvalu en Australia.]] [[Arkivo:Children of Niutao Island.JPG|thumb|250px|left|Pueri del insulo Niutao, en Tuvalu.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Tuvalu havis {{formatnum:11147}} habitanti.<ref name=CIA/> La maxim multa (86,8%) esas Tuvaluani. Mestici Tuvaluani/I-Kiribati esas 5,6%, e Mestici Tuvaluani/altri esas 6,7%. La cetera apartenas ad altra etnii, segun statistiki por 2012.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tuvalu/ |titulo=Australia - Oceania::Tuvalu - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=19ma di aprilo 2019}}</ref> L'oficala lingui di la lando esas [[Tuvaluana linguo|Tuvaluana]] ed [[Angla linguo|Angla]]. La lingui [[Samoana linguo|Samoana]] e Kiribatiana (en l'insulo Nui) anke parolesas.<ref name=CIA/> La [[Tuvaluana linguo|Tuvaluana]] havas kelka relati kun altra [[Polinezia]]na lingui, exemple [[Havayi]]ana, [[Samoa]]na, ed altri. Ol parolesas da preske omna habitanti. La [[religio]] maxim praktikata esas [[protestanismo]], por 92,4% de la habitantaro, di qui la maxim multa apartenas a la Kongregacionala Eklezio di Tuvalu (''Te Ekalesia Kelisiano Tuvalu''). Bahá'i esas 2%, [[testi di Jehova]] esas 1,3%, Mormoni esas 1%, 3,1% praktikas altra religii, e 0,2% praktikas nula religio.<ref name=CIA/> La lokala religio [[animismo|animista]] desaparis kun l'arivo di Kristanismo al insuli. La [[konstituco]] di la lando grandas religiala libereso por la habitantaro. L'[[eduko]] en Tuvalu esas gratuita ed obligata por omna pueri evante 6 til 15 yari. Omna insuli havas primara skolo, dum ke la sekundara skolo di Motufoua jacas an l'atolo Vaitupu.<ref name="mapia">{{Extera ligilo| titulo=Motufoua Secondary School|url=http://wikimapia.org/4492759/Motufoua-Secondary-School |vidita ye=20ma di novembro 2012}}</ref> La fakultato Fetuvalu jacas en Funafuti, e mantenesas dal Eklezio di Tuvalu. ==Kulturo == [[Arkivo:Dancer, Tuvalu stage, 2011 Pasifika festival.jpg|thumb|150px|Tuvaluana dansistino.]] La tradicionala konstrukturi de Tuvalu uzas materii de lokala foresti, inkluzite ligno, fibri de [[kokoso]] e de lokala [[hibisko]] ''Hibiscus tiliaceus''. Pos la kontakto kun l'Europani, materii kom [[klovo|klovi]] e teguli de stalo kun zinko adoptesis. Nun uzesas [[betono]] e ligno importacita por la nova konstrukturi. La [[koquarto]] tradicionala di Tuvalu uzas [[kokoso]], [[artokarpofrukto]], radiki e [[banano]]. [[Fluganta fisho|Fluganta fishi]] ed altra fishi kaptesas kom fonto di [[proteino|proteini]]. La precipua [[muziko|muziki]] e [[danso|dansi]] esas ''fatele'', ''fakanau'' e ''fakaseasea''. ''Fatele'' tradicionale uzesas por homajar la chefi od altra importanta personi. Existas tradicionala [[sporto]] nomizita ''kilikiti'', qua esas simila a [[kriketo]]. ''Ano'' esas populara sporto simila a [[voleibalo]], ma pleata kun du 12-centimetra baloni. [[Futbalo]], salona futbalo, [[basketbalo]] e [[rugbio]] ank esas populara. ==Referi == {{reflist}} {{Oceania}} [[Kategorio:Tuvalu|*]] 0t5d2chgxchj94rnk3qmofpvpcip8kv 0 17297 1114367 1033716 2026-04-18T20:48:54Z ThWiki1910 31363 1114367 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Insuli Marshall | Lokala_nomo = Aolepān Aorōkin M̧ajeļ<br />Republic of the Marshall Islands | Flago = Flag of the Marshall Islands.svg | Blazono = Seal of the Marshall Islands.svg | Imajo_mapo = LocationMarshallIslands.png | Chefurbo = [[Majuro]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:25400}} (2004) | Precipua_urbo = [[Majuro]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]], Marshallana | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Insuli Marshall | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Hilda Heine]] | Surfaco = 181 | Rango_surfaco = 213 | Surfaco_aquo = neglijebla | Habitanti = {{formatnum:80966}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 200 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro= 293 | Reto_kodexo = .mh | Nomo_himno = ''Forever Marshall Islands'' | Pekunio = [[Dolaro di Usa]] }} '''Insuli Marshall''' esas [[arkipelago]] e lando en [[Oceania]], norde di [[Nauru]] e [[Kiribati]]. == Historio == {{PA|Historio di Insuli Marshall}} L'unesma habitanti di la nuna Insuli Marshall esis [[Mikronezia]]ni qui arivis dum la duesma yarmilo aK. Lia historio esas poke konocata. L'unesma [[Europa]]no qua arivis en la teritorio esis [[Hispania|Hispana]] Alonso de Salazar en [[1526]]. Pos du yarcenti, en [[1786]], [[Anglia|Angla]] [[John Marshall]] vizitis l'insuli, qui tale nomizesis pro homajo a Marshall. [[Arkivo:Sailing_Canoe_and_Crew,_Jaliut_Lagoon,_Marshall_Islands_(1899-1900).jpg|thumb|320px|left|Peskeri en tradicionala vesti dum la 19ma yarcento.]] [[Germana imperio]] okupis l'arkipelago depos [[1885]] ed establisis [[protektorato]]. Li establisis komercala stapli sur l'insuli Jaluit ed Ebon. Marshallana ''iroij'' (lokala chefi) mantenis lia lokala autoritato dum Germana dominaco. [[Japonia]] konquestis la teritorio dum la komenco dil [[Unesma mondomilito]] ed establisis lia guvernerio sur l'insulo Jaliut. Ye la [[31ma di januaro]] [[1944]] dum la [[Duesma mondomilito]], [[Usa]]ni okupis [[atolo Kwajalein]]. Pos komplete vinkir la Japoniani en [[1945]], lu komencis administrar l'insuli e granda parto di Mikronezia kom Fidekomiso-Teritorio di Pacifiko. De [[1946]] til [[1958]] Usa uzis l'arkipelago por probar [[atomobombo|atomobombi]]: eventis 67 explozi di atomobombi en ta epoko. En [[1979]] l'insuli recevis propra guvernerio, e ye la [[21ma di oktobro]] [[1986]] ol divenis nedependanta de Usa. [[Amata Kabua]], qua guvernis pos 1979, esis l'unesma prezidanto di la lando. En [[1986]], la lando signatis kontrato pri kompleta asocio kun [[Usa]]. Til [[1999]] l'insuli recevis 180 milion dolari kom pekuniala kompenso pri l'uzo di atolo Kwajalein e plusa 250 milion dolari por nukleara probi. == Politiko == [[Arkivo:Republic of the Marshall Islands Capitol Building.gif|thumb|left|320px|Parlamento di Insuli Marhsall.]] Segun la [[konstituco]] adoptita en 1979, Insuli Marshall esas [[republiko]]<ref>[https://web.archive.org/web/20110102080552/http://www.paclii.org/mh/legis/consol_act/cotmi363/ Constitution of the Marshall Islands]</ref>. Elekti eventas ye singla 4ma yaro, ed omna civitani evanta 18 yari o plue povas votar. La prezidanto, qua esas [[chefo di stato]] ed anke chefo di guvernerio, elektesas da la membri dil parlamento. Lu nominas 10 ministri, qui mustas esar aprobata da ''Nitijeļā''. La legifanta povo konsistas ek singlachambra parlamento (''Nitijeļā'') kun 33 membri, qui elektesas dal populo por 4 yari. Existas 24 elektala distrikti en la lando, e 4 politikala partisi: ''Aelon Kein Ad'' (AKA), ''Kien Eo Am'' (KEA), ''United People's Party'' (UPP), ed ''United Democratic Party'' (UDP). [[Judiciala povo]] havas quar sistemi di korti: supra korto, alta korto, lokala (municipala) korti e korti tradicionala - olci traktas nur questioni pri landal yuro. Insuli Marshall havas libera asociuro kun [[Usa]], qua responsas pri la defendo dil insuli. == Geografio == [[Arkivo:MH -map A.png|thumb|320px|Mapo pri Insuli Marshall.]] [[Arkivo:JJ7V2741_(40325750).jpg|thumb|left|320px|Aeral imajo pri Majuro, un ek la multa atoli qui formacas la lando.]] Jacanta cirkume an la duimo de la disto inter [[Australia]] e [[Havayi]], Marshall Insuli konsistas ek 29 [[atolo|atoli]] e 5 izolita [[insulo|insuli]]. Del atoli, 5 esas nehabitata, pro nesuficanta resursi por vivo, pro manko di aquo o pro kontamino radioaktiva. Granda parto di lua teritorio jacas an la [[marala nivelo]]. Ne existas alta monti, od importanta fluvii. Preske 66% de la habitanti rezidas en la chef-urbo [[Majuro]] ed en l'urbo Ebeye. [[Atolo Bikini]], uzita por probar [[atomobombo|atomobombi]] e havanta sulo kontaminata per radioaktiva eskombri, esas un ek l'atoli sen habitanti. Marshall Insuli anke reklamacas la teritorio dil [[insulo Wake]], qua administresas da Usa depos 1899. Lua [[klimato]] esas [[tropikala klimato|tropikala]], kun sika sezono de decembro til aprilo. La maxim intensa [[pluvo|pluvi]] eventas de [[mayo]] til [[novembro]]. Multa [[tifono|tifoni]] de Pacifiko komencas kom tropikala sturmi che l'Insuli Marshall, e divenas plu forta kande movas adnorde, vers [[Mariani]] e [[Filipini]]. La [[pluvo-quanto]] en nordala atoli esas 1300 mm omnayare, kontre ke la pluvo-quanto en sudala atoli esas dufoye granda. En oktobro [[2011]] la lando deklaris {{formatnum:770000}} km² de oceano kom rezerveyo por protektar [[sharko|sharki]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Insuli Marshall}} L'insuli havas poka naturala resursi. [[Agrokultivo]] eventas en mikra tereni. La lando recevas ekonomiala helpo de Usa, ed adoptas [[dolaro di Usa|dolaro]] kom monetaro. == Demografio == [[Arkivo:Marshall_Islands_demography.png|320px|thumb|Demografial evoluciono dil Insuli Marshall, 1961 til 2003.]] [[Arkivo:Marshall_Islands_PICT0669_(4776527881).jpg|thumb|left|320px|Katoliki en l'Insuli Marshall.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Insuli Marshall havis {{formatnum:80966}} habitanti. Segun etnio, 95,6% esas Marshallani, de [[Mikronezia]]na origino. Filipinani esis 1,1%, e 3,3% apartenis ad altra etnii<ref name=CIA>{{extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/#people-and-society|titulo=Marshall Islands – The World Factbook|editero=CIA|idiomo={{en}}|publikigita ye=6ma di septembro 2023|vidita ye=10ma di septembro 2023}}</ref> La lingui oficala esas Marshallana (parolata da 98,2% de la habitantaro) ed Angla, parolata kom duesma linguo. La cetera 1,8% parolas altra lingui<ref name=CIA/>. La studio-programi de publika skoli esas bilinguala, en Marshallana ed en Angla. Existas du [[universitato|universitati]] en la lando, ''College of the Marshall Islands'', e l'Universitato di Suda Pacifiko (''University of South Pacific''). Dum la yari 1990a, modifikesis l'eduko-sistemo dil insulo, e nun l'Angla linguo docesas pos la 3ma skologrado, probanta prezervar la tradicionala konoco di Marshallana linguo. La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[protestantismo]]: 79%, de qui 47,9% del Unionita Eklezio di Kristo, 14,1% del Asemblo di Deo, 5% de ''Full Gospel'', 3% de ''Bukol Nan Jesus'', 2,3% de Salveso-Armeo, 2,2% de Reformita Eklezio Kongregacionala, 1,7% Adventisti, ed altri. [[Katolikismo|Katoliki]] esas 9,3%, [[Eklezio di Iesu Kristo di Lasta-Dia Santi|Mormoni]] esas 5,7%, [[Testi di Jehova]] esas 1,3%, altra religii esas 3,3%, e 1,1% praktikas nula religio, segun statistiki por 2021<ref name=CIA/>. == Kulturo == [[Arkivo:Jobwa.jpg|thumb|320px|Danso di le ''jobwa''.]] [[Arkivo:Marshallese_Rito_Fans.jpg|thumb|left|320px|[[Abaniko|Abaniki]] tradicionala.]] La tradicionala [[kulturo]], nome mestiero, dekadabas dum recenta yari. Olim, Marshallani esis habila navigeri, e savis navigar dum la nokto per observo di [[stelo|steli]] ed uzo di "cielala mapi" konstruktita ek bastoni e konki. La bazo di lua socio esis la familii e la tradicioni. Moderne, lua kulturo influesis da religiala misionieri qui komencis arivar dum la fino di la 19ma yarcento. L'ekonomial agado dil antiqua habitanti di [[atolo Bikini|Bikini]] divenis kreskante dependanta del indemni pagata da Usana guverno. La bazo di la koquarto di Marshall Insuli uzas [[rizo]], qua preparesas kun porkokarno, fisho, konki o hano. Rare uzesas bovokarno, ecepte se ol kompresas konjelita. [[Kokoso]] ank uzesas en tradicionala koquarto. Koncerne [[muziko]], ''roro'' esas tradicionala kanto, ordinare pri anciena legendi, kantata da mulieri dum laboro o por guidar la navigeri. La muziko Marshallana rare uzas tamburi. Existas tradicionala danso, nomizita ''beet'', qua influesis da Hispana folklorala dansi, qua havas komplexa e desfacila ritmo. La tradicionala danso de la populo ''jobwa'' nun exekutesas nur dum specala okazioni. [[Arkivo:2008 Summer Olympics - Marshall Islands eniras.jpg|thumb|320px|Marshallan atleti paradas dum l'Olimpiala Ludi en Beijing.]] La maxim populara [[sporto|sporti]] en la lando esas [[voleibalo]], [[basketbalo]] (ludata precipue da viri), [[basbalo]], [[futbalo]] e diversa aquala sporti. Marshall Insuli partoprenabas omna [[Olimpiala Ludi]] depos l'[[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008]]. Dum l'[[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020]], Marshall Insuli reprezentesis da du natisti. == Referi == {{reflist}} {{Commons|Kategorio:Marshall Islands|Marshall Insuli}} {{Oceania}} [[Kategorio:Insuli Marshall| ]] idvsljmx3hfcf16psdrxyewhlp0lvmv 0 17958 1114445 1075218 2026-04-18T21:36:47Z Joao Xavier 110 +texto 1114445 wikitext text/x-wiki {{Provinci stati kantoni | OficalaNomo = Kansas | Flago = Flag of Kansas.svg | Blazono = Great Seal of the State of Kansas Colored.svg | Imajo = Kansas State Capitol.jpg | TextodilImajo = Parlamento di Kansas, en [[Topeka, Kansas|Topeka]]. | TipoSubdividuro = [[Stati di Usa|Stato]] | Lando = {{USA}} | Chefurbo = [[Topeka, Kansas|Topeka]] | MaximGrandaUrbo = [[Wichita, Kansas|Wichita]] | Datostato = 29 di januaro 1861 | TituloGuvernisto = Guvernisto | Guvernisto = Laura Kelly (D) | Surfaco = {{formatnum:213096}} | Habitanti = {{formatnum:2937880}}<ref name=POP/> | Yaro = 2020 | Denseso di habitantaro= 13,5 | Abreviuro = KS | Horo = -6 (grandaparte)<br>UTC-7 (estala komtii)<br><small>(dum somero: UTC-5; UTC-6)</small> | Internet = www.kansas.gov | TNP = USD {{formatnum:173145}} milioni (2019) | Mapo = Kansas in United States.svg }} '''Kansas''' esas [[Usa]]na [[Stati di Usa|stato]] senlitora. Ol havas kom vicini [[Nebraska]] norde, [[Missouri]] este, [[Oklahoma]] sude, e [[Kolorado]] weste. Segun la [[demografiala kontado]] di 2020, ol havis habitanti<ref name=POP>{{Extera ligilo|editero=United States Census Bureau|url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/apportionment/apportionment-2020-table02.pdf |titulo=Resident Population for the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 2020 Census|idiomo={{en}}|vidita ye= 26ma di aprilo 2021}}</ref> La nomo dil stato originis de [[rivero Kansas]]. La vorto ''Kansas'' havas origino en indijena populo ''Kansa''. ==Historio== Dum [[paleolitiko]], inter 12 mil o 7 mil yari aK, decendanti di populi Aziana qui migris ad Amerika atingis la nuna Kansas. Li esis chaseri di granda animali, exemple [[mamuto|mamuti]]. Pos ke la granda animali desaparis, li komencis chasar mikra animali e konsumar planti. Cirkume 3500 aK, lokala populi komencis uzar [[ceramiko]]. [[Agrokultivo]], nome [[maizo]], developesis cirkume 3 mil yari ante nun, e la vivo-stilo di lokala populi divenis sedentaria. Dum centi di yari la regiono habitesis da indijena populi, nome populi Osage, Pawnee, Kaw (Kansa) e Wichita. Cirkume 1450, populo Wichita fondis urbo Etzanoa, qua habitesis til cirkume 1700. [[Arkivo:U.S._Territorial_Acquisitions.png|thumb|320px|left|Aquiraji teritoriala di Usa (Kansas centre de la mapo).]] L'unesma Europano qua arivis ibe esis [[Hispana imperio|Hispano]] [[Francisco Vázquez de Coronado]], qua exploris la regiono en 1541. En 1803, granda parto di la nuna Kansas aquiresis de [[Francia]] dum la [[kompro di Louisiana]]. L'expediciono di Lewis e Clark en 1804, e l'expediciono di Zebulon Pike en 1806 mapigis la regiono. De 1812 til 1821 Kansas apartenis a lora teritorio Missouri. En 1827, Fort Leavenworth divenis l'unesma kolonieto di blanki en la regiono<ref>{{extera ligilo|titulo=A Brief History of Fort Leavenworth|url=https://apps.dtic.mil/dtic/tr/fulltext/u2/a211662.pdf|autoro=Partin, John W. Partin|publikigita ye=1983|vidita ye=24ma di januaro 2019}}</ref>. La koloniigo kreskis en la regiono pos la yari 1830a. La Treko Santa Fe (''Santa Fe Trail'') trairis la teritorio de 1821 til 1880, ed uzesis por transportar industriizita vari de [[Missouri]], ed [[arjento]] e peli de [[Nova-Mexikia]]. La sud-westo di Kansas restis parto di [[Hispana imperio]] e pose di [[Mexikia]] e di [[republiko Texas]] til la fino di la [[milito Usana-Mexikiana]] en 1848, kande la regiono cedesis ad Usa. L'oficala organizo di la teritorio komencis en 1854, kun tale nomizita "lego Kansas-Nebraska", qua permisis kolonieri votar pri [[sklavigo]]. Konseque, violento kreskis en la stato, kun konflikti inter individui favorebla a sklavigo ed individui favorebla ad abolisismo. La violento cesis erste en 1859, kande aprobesis tale nomizita "konstituco di Wyandotte", qua proskriptis sklavigo. Kansas divenis Usana stato ye la [[29ma di januaro]] [[1861]]. Dum l'[[interna milito di Usa]] eventis violentoza konflikti en la stato, exemple tale nomizita "masakro di Lawrence", en 1863. Pos finir la milito e kun l'arivo dil unesma [[ferovoyo|ferovoyi]] e l'expanso di edukado di bovi, diversa urbi prosperis, exemple [[Dodge City, Kansas|Dodge City]] ed [[Abilene, Kansas|Abilene]]. En 1879 eventis granda enmigrado di Afrikan-Usani veninta de sudala stati. Pro demando da [[Metodismo|Metodisti]] ed altra evangeliala protestanti, Kansas esis un ek l'unesma stati Usana qui proskriptis [[alkoholo|alkoholoza]] drinkaji. Ca proskripto revokesis erste en 1948. En 1922, Ella Uphay Mowry divenis l'unesma [[muliero]] en Usa qua kandidatis su kom guberniestrino. Dum la yari 1930a, Kansas subisis serioza domajo ambientala, pro la kombinita efekti dil [[ekonomiala krizego di 1929|ekonomiala krizego]] e di severa tempesti di areno, konocata Angle kom ''Dust Bowl'' qua destruktis plantacerii e pasturaji. Pro to, multa habitanti de la sudo dil stato abandonis sua farmeyi e migris ad altra regioni. Kande komencis [[duesma mondomilito]], la produktado di milital avioni instalesis en [[Wichita, Kansas|Wichita]], e la sektoro duras esar importanta en l'ekonomio dil stato. Altralatere, la deskresko ekonomiala di la ruro plumaleskis dum la yari 1950a pro nova periodo di sikeso, e l'ekmigrado duris. Ye la fino dil yari 1950a, plua kam la duimo dil habitanti di Kansas rezidis en urbi. En 1953, [[Dwight Eisenhower]], naskinta en la stato, divenis Usana prezidanto. En 1954, la Supera Korto di Usa deklaris kontrekonstituca la segregaco rasala en la tota skoli di la lando. Ta decido adoptesis kande judiciesis la kazo ''Brown kontre Ekuko-konsilistaro di Topeka''. ==Geografio== {{PA|Listo pri municipi en Kansas}} [[Arkivo:Map of Kansas NA.png|thumb|320px|Precipua urbi e chosei di Kansas.]] [[Arkivo:Kansas City Kansas aerial view.jpg|thumb|left|320px|Aeral imajo pri [[Kansas City, Kansas]].]] Kansas jacas centre de Usana teritorio, an la duimo di la disto inter [[Atlantiko]] e [[Pacifiko]]. Ol havas 105 komtii 628 municipi. La tereni dil stato konsistas precipue ek sedimentala roki. Este e sude, sedimentala strati komencis formacesar de 350 til 250 milion yari ante nun, kontre ke weste la strati komencis formacesar dum [[kretaceo]], ed originis del erodo di [[Rokoza Monti]]. La nordo dil stado kovresis da [[glacio]] dum la lasta [[glacial epoko]], e lua sedimentala roki transportesis dum ca epoko. La maxima [[altitudo]] di Kansas esas 1231 metri che Monto Sunflower. Nord-weste del stato, cirkume 121 kilometri di lua limiti kun vicina stati definesas da [[rivero Missouri]], lua maxim importanta aquofluo. [[Rivero Kansas]], longa de 270 km, trairas la nord-esto dil stato ante debushar an Missouri. ==Ekonomio== En 2014, la totala produkturo interna di Kansas esis {{formatnum:140.96}} miliard Usana dolari. Cirkume 90% de la lando dil stato uzesas por [[agrokultivo]], nome [[frumento]], [[sorgumo]], [[soyo]], [[kotono]] e [[sunofloro]], e l'edukado di [[porko|porki]], bovi e mutoni. En 2018, existis 59 mil farmeyi en la stato, di qui 84 havis certifikuro pri praktiki di tale nomizita "organika kultivado". ==Referi== {{reflist}} {{Stati di Usa}} [[Kategorio:Kansas| ]] sdj34wxl624vaaj5h1fath51ygsj2b9 0 18630 1114380 1097049 2026-04-18T20:54:17Z ThWiki1910 31363 1114380 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Montenegro | Lokala_nomo = Република Црна Гора<br />Republika Crna Gora | Flago = Flag of Montenegro.svg | Blazono = Coat of arms of Montenegro.svg | Imajo_mapo = Europe_location_MNE.png | Chefurbo = [[Podgorica]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:169132}} (2003) | Precipua_urbo = [[Podgorica]] | Oficala_lingui = [[Montenegrana linguo|Montenegrana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Montenegro | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Jakov Milatović]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Montenegro | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Milojko Spajić]] | Surfaco = {{formatnum:13812}} | Rango_surfaco = 160 | Surfaco_aquo = 1,5 | Habitanti = {{formatnum:678326}} | Rango_habitanti = 164 | Yaro = 2017 | Denseso di habitantaro = | Reto_kodexo = .me | Nomo_himno = ''Oj, svijetla majska zoro'' | Pekunio = [[Euro]] }} '''Montenegro''' esas lando jacanta sude de [[Europa]]. Ol havas kom vicini [[Kroatia]] weste, [[Bosnia e Herzegovina]] nordweste, [[Serbia]] nordeste, ed [[Albania]] sudeste. [[Adriatika Maro]] jacas sudweste de la lando. == Historio == {{PA|Historio di Montenegro}} Dum [[bronz-epoko]], Iliriani habitis la regiono proxim lago Skadar, qua nun apartenas ad [[Albania]] e Montenegro. Li esis vicini di [[Antiqua Grekia|Greka]] tribui, qui habitis sude. [[Arkivo:Roman_Roads_in_Montenegro_6a.svg|thumb|320px|left|Romana chosei en Montenegro]] [[Arkivo:South-Eastern_Europe,_ca._1090,_by_User-Hxseek.png|thumb|320px|left|Princio Duklja (Dioklea) c. 1080.]] [[Roman imperio|Romani]] konquestis la regiono um la yaro [[9]]. Dum la [[6ma yarcento]] [[slavi]] koloniigis ol. Dum la [[9ma yarcento]] existis tri princii en la regiono: Duklja (korespondanta a la suda duimo di Montenegro), Travunia (weste) e Rascia, norde. En [[1042]] [[Stefan Vojislav]] duktis revolto qua efektigis la nedependo di Duklja. Ta princio havis lua apogeo c. 1046, kande [[Mihailo la 1ma di Duklja|Mihailo la 1ma]] e pose [[Konstantin Bodin]], rispektive filiulo e nepotulo di Stefan Vojislav, guvernis. Dum la [[16ma yarcento]] Montenegro developis certa autonomio relate [[Otoman imperio]]. Tamen, Montenegrani ne aceptis Otomana dominaco, e dum la [[17ma yarcento]] eventis diversa revolti kontre Otomani, qui vinkesis en la [[Granda Turka milito]]. [[Otoman imperio]] agnoskis la nedependo di Montenegro erste en [[1878]]. Pos [[1918]], la lando divenis parto di la [[Rejio di Serbi, Kroati e Sloveni]] e pose di [[Yugoslavia]] e di la [[Republiko Socialista Federala di Yugoslavia]]. Kun la rupturo di Yugoslavia, Montenegro divenis parto di [[Serbia e Montenegro]]. Ol nedependanteskis ye la [[3ma di junio]] [[2006]]. La lando havis diplomacala problemi kun [[Serbia]] ye la [[6ma di septembro]] [[2007]] kande Montenegro impedis chefo dil [[Ortodoxa kristanismo|eklezio ortodoxa]] Serbiana enirar la lando. Serbiana chefministro komentis l'incidento e dicis ke Montenegro esis "quaz-stato". [[Podgorica]] demandis exkuzi de Serbia, e Serbiana vice-chefministro Božidar Đelić prizentis formala exkuzi. == Politiko == [[Arkivo:Plavi dvorac, Montenegro.jpg|thumb|320px|Prezidantala palaco en [[Cetinje]]]] [[Arkivo:Podgorica_Trg_Republike.JPG|thumb|320px|left|Edifico dil parlamento en [[Podgorica]]]] Montenegro esas [[parlamentala republiko]]. La [[chefo di stato]] esas la prezidanto, qua elektesas dal populo por 5-yara periodo, kun posibleso di rielekto por la sequanta periodo. La [[chefo di guvernerio]] esas la chefministro, qua elektesas dal prezidanto kun aprobo dal parlamento. Lua nuna [[konstituco]] adoptesis ye la [[22ma di oktobro]] [[2007]]. La [[legifala povo]] konsistas ek singla chambra [[parlamento]] (''Skupština'') kun 81 membri, qui elektesas direte dal populo por 4-yara periodo. La parlamento povas aprobar voto di desfido kontre la guvernerio per simpla majoritato. La maxim alta korto di la [[judiciala povo]] esas la Supra korto (''Vrhovni Sud''), konsistanta ek 15 judiciisti ed 1 judiciisto-prezidanto. Existas Konstitucala korto kun 8 membri, korti por administrala e komercala temi, apelo-korti, e lokala korti. == Geografio == [[Arkivo:Montenegro Map.png|thumb|180px|left|Mapo di Montenegro.]] Tereni en Montenegro esas montoza, e lua maxim alta monto esas Zla Kolata, kun {{formatnum:2534}} metri di [[altitudo]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Montenegro}} == Demografio == [[Arkivo:MontenegroEthnic2011.PNG|thumb|250px|Rasala distributo en Montenegro.]] Segun la [[demografiala kontado]] di 2011, Montenegro havis {{formatnum:620029}} habitanti.<ref name="census2011">{{Extera ligilo |url=http://monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |format=PDF |idiomo={{en}}|titulo=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine (Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011)|editero=Statistical office, Montenegro |publikigita ye=12ma di julio 2011 |vidita ye=30ma di marto 2011}}</ref> La maxim multa (45%) esas Montenegrani. Serbi esis 28,7%, Bosniani esis 8,7%, Albaniani esis 4,9%, Mohamedani esis 3,3%, Cigani esis 1%, Kroati esas 1%, 2,6% esis de altra etnio, e 4,9% ne informis pri etnio en 2011.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas [[Montenegrana linguo|Montenegrana]], parolata da 37% de la habitantaro. La [[Serbiana linguo|Serba]] parolesas da 42,9% de la habitanti, la Bosniana parolesas da 5,3%, l'Albaniana parolesas da 5,3%, Serbi-Kroati parolesas da 2%, 3,5% parolas altra lingui, e la cetera 4% ne informis, segun la kontado di 2011.<ref name=CIA/> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas [[Ortodoxa kristanismo]], por 72,1% de la habitanti. Mohamedani esas 19,1%, Katoliki esas 3,4%, atei esas 1,2%, altri esas 1,5%, e 2,6% ne informis pri religio en 2011.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |titulo=Montenegro - The World Factbook|editero=CIA |vidita ye=29ma di novembro 2018}}</ref> == Kulturo == [[Arkivo:Kotor_Cathedral_church.jpg|thumb|280px|Katedralo di Kotor.]] La [[kulturo]] di Montenegro recevis diversa influi dum la historio, nome de kulturi Ortodoxa, Otomana (Turka), Slava, central Europana e de populi del Adriatiko (exemple, [[Venezia]]ni). La lando havas multa historiala loki, kun arkitekturi pre-romanala, Gotika e Baroka. La litoro di la lando havas multa religiala monumenti, exemple la katedralo di [[Kotor]], qua konsekracesis en 1166. La chef-urbo di Montenegro, [[Podgorica]], e l'anciena rejala chef-urbo, [[Cetinje]], esas la du maxim importanta centri pri kulturo - inkluzite [[literaturo]] - ed arto di la lando. Malgre existar libri skribita en la regiono de adminime 800 yari ante nun, exemplo la "Kroniko dil sacerdoto di Duklja", la maxim reprezentiva texti skribesis dum la 19ma e la 20ma yarcenti. En Cattaro (la nuna [[Kotor]]) existis grupo di skriptisti qui introduktis la [[Renesanco]] en la regiono e skribis per Latina od Italiana, exemple Ludovico Pasquali, Giovanni Bona de Boliris, Giovanni Polizza, Giorgio Bisanti, Girolamo Pima, Timoteo Cisilla, Giovanni Crussala, Giuseppe Bronza and Girolamo Panizzola. Exempli pri skriptisti de la 18ma e 19ma yarcenti esis princo Petar la 2ma Petrović Njegoš, [[Andrija Zmajević]], l'episkopo [[Vasilije Petrović]], Petar la 1ma Petrović-Njegoš, [[Vuk Vrčević]], Marko Miljanov e [[Marko Miljanov]]. Exempli pri skriptisti de la 20ma yarcento: [[Mihailo Lalić]], Milovan Đilas, Radovan Zogović, Ćamil Sijarić, Čedo Vuković, Mirko Kovač, Dragan Radulović e [[Vito Nikolić]]. Exempli pri nuntempa skriptisti: Balša Brković, Borislav Jovanović, Jevrem Brković, Andrej Nikolaidis, [[Tanja Bakić]], [[Bosiljka Pušić]] e Dragana Kršenković Brković. == Sporto == [[Aqua-balono]] esas la maxim populara sporto en Montenegro. En [[2008]] la maskulala esquado di Montenegro vinkis la mondala championkonkurso pri aqua-balono. [[Futbalo]], [[basketbalo]], [[handbalo]] e [[voleibalo]] ank esas multe populara. == Referi == {{reflist}} {{Yugoslavia}} {{EU-stati}} [[Kategorio:Montenegro|*]] flsavg7u4mby0dsabo5a6ebbmqvbctj 0 18681 1114381 1097068 2026-04-18T20:55:21Z ThWiki1910 31363 1114381 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Serbia | Lokala_nomo = Република Србија<br />Republika Srbija | Flago = Flag of Serbia.svg | Blazono = Coat of arms of Serbia.svg | Imajo_mapo = Europe location Serbia2.png | Chefurbo = [[Beograd]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:1670000}}<ref>https://zis.beograd.gov.rs/upload/G_2007E.pdf</ref> ([[2007]]) | Precipua_urbo = [[Beograd]] | Oficala_lingui = [[Serbiana linguo|Serbiana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Serbia | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Aleksandar Vučić]] (Александар Вучић) | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Serbia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Đuro Macut]] (Ђуро Мацут) | Surfaco = {{formatnum:88499}}<ref name=kos/> | Rango_surfaco = 113 | Surfaco_aquo = | Habitanti = {{formatnum:6693375}}<ref name=CIA/><ref name=kos>Sen [[Kosovo]]</ref> | Rango_habitanti = 108 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 85,8 | Reto_kodexo = .rs | Nomo_himno = ''Bože pravde'' | Pekunio = [[dinaro di Serbia]] }} '''Serbia''' esas lando an sudal [[Europa]]. Ol havas kom vicini [[Hungaria]] norde, [[Rumania]] e [[Bulgaria]] este, [[Kosovo]] e [[Norda Makedonia]] sude, e [[Montenegro]], [[Bosnia e Herzegovina]] e [[Kroatia]] weste. == Historio == {{PA|Historio di Serbia}} On savas ke la nuna Serbia habitesas de [[Paleolitiko]], cirkume 525.000 til 397.000 yari ante nun, malgre poka restaji trovita, exemple fragmento de [[mandibulo]] trovita en Sićevo.<ref>{{Citez jurnalo od edituro|surnomo=Roksandic|nomo=Mirjana|titulo=A human mandible (BH-1) from the Pleistocene deposits of Mala Balanica cave (Sićevo Gorge, Niš, Serbia)|publikigo=Journal of Human Evolution |publikigita ye=2011|volume=61|issue=2|pagini=186-196|url=https://www.academia.edu/538946|doi=10.1016/j.jhevol.2011.03.003}}</ref> Cirkume 6500 yari ante nun, kulturi Starčevo e Vinča florifis en la nuna urbo [[Beograd]]. [[Arkivo:Felix_Romuliana,_built_in_298_AD_by_Emperor_Galerius,_Dacia_Ripensis,_Serbia_(42905999032).jpg|thumb|left|280px|Koloni de anciena Romana palaco, proxim Gamzigradska Banja.]] [[Roman imperio|Romani]] konquestis la regiono dum l'[[1ma yarcento aK]], e la regiono divenis parto di kelka Romana provinci. Entote 18 Romana imperiestri naskis en la regiono.<ref>[https://web.archive.org/web/20120421114248/http://brendovisrbije.com/vesti/ave-srbijo.html ''Ave, Srbijo'' Aleksandra Krsmanović (en Serbiana)]</ref> Dum la [[11ma yarcento]], Serbia divenis parto de [[Bizancana Imperio|Bizancana]] e [[unesma imperio Bulgara|Bulgara]] imperii. En [[1217]], la lando adoptis la maxim anciena [[konstituco]] de la historio. En [[1386]], [[Otoman imperio|Otomani]] vinkis Serbi en la [[Batalio di Plocknik]], e parto de la regiono okupesis dal Otomani. En la regioni okupita dal Otomani, parto ek la habitantaro koaktesis konvertar su ad [[Islamo]], e multa filiuli de Kristana familii rekrutesis kom janichari, to esis, l'infantrio Otomana. Multa sedicii eventis dum l'okupado, exemple en Banat, de 1594 til 1595. La nordo di Serbia (nun [[Voivodina]]) okupesis dal Otomani erste dum la 16ma yarcento, ma partale cedesis al [[Austrian imperio|Austriani]] en 1699, e komplete en 1718. Serbia nedependanteskis del [[Otoman imperio]] ye la [[13ma di julio]] [[1878]]. De [[1918]] til [[1945]] ol apartenis al [[Rejio Yugoslavia]], e de [[1945]] til [[1991]] ol divenis parto de la [[Republiko Socialista Federala Yugoslavia]]. {{PA|Yugoslavia}} Kande interna militi desintegrigis Yugoslavia de [[1991]] til [[1992]], Serbia restis unionita a [[Montenegro]] en lando qua prezervis la nomo ''Yugoslavia'' til [[2003]]. Ca yaro, lua nomo chanjesis a [[Serbia e Montenegro]]. {{PA|Serbia e Montenegro}} Kun la nedependantesko di [[Montenegro]] en [[2006]], Serbia divenis sola stato. En februaro [[2008]], [[Kosovo]] deklaris nedependo, tamen Serbia e plu kam 100 altra landi ne agnoskis to nemediate. {{PA|Kosovo}} Ye la [[22ma di decembro]] [[2009]] Serbia oficale prizentis sua kandidateso por membreskar [[Europana Uniono]]<ref>{{extera ligilo |url=http://noticias.uol.com.br/midiaglobal/elpais/2009/12/23/ult581u3722.jhtm |titulo=Sérvia bate à porta da Europa dez anos depois da guerra de Kosovo|idiomo={{pt}}|editero=UOL (tradukuro di artiklo de Hispana jurnalo ''El País''}}</ref>. == Politiko == [[Arkivo:Дом_Народне_Скупштине_Србије.jpg|thumb|left|320px|Sideyo di la nacional asemblitaro di Serbia.]] [[Arkivo:Đuro Macut (cropped).jpg|thumb|250px|Chefministrino [[Đuro Macut]].]] Depos la separo di Serbia e [[Montenegro]] en 2006, la guvernerio-formo di Serbia esas [[parlamentala republiko]]. La konstituco de 2006 aprobesis per referovoto populala ye la 30ma di oktobro ca yaro, e remplasis l'antea, de 1990. La [[chefo di stato]] esas la [[prezidanto]], qua elektesas dal populo por kin-yara periodo. La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]], e selektesas dal prezidanto inter la membri del parlamento. La parlamento, o nacional asemblitaro (''Narodna Skupština'') havas unika chambro kun 250 sideyi. Singla quar yari, eventas elekti di lua membri, per direta populala votado. La chefministro povas dissolvar la parlamento e kunvokar anticipa elekti. Omna civitani evanta 18 yari o pluse darfas votar. [[Judiciala povo]] di Serbia havas tri niveli. La maxim alta esas la Supra Korto di Kasaco, pose existas l'Apelo-korti en duesma instanco, e lokala korti por judiciar en unesma instanco. Ank existas specaligata korti, exemple l'Administrala korto, komercala korti (inkluzite la Komercala Apelo-korto en duesma instanco), e delikto-korti, inkluzite la Supra Delikto-korto en duesma instanco. Serbia esas unitara stato, konsistanta ek municipi/urbi, distrikti e du autonoma provinci. En Serbia, exkluzite [[Kosovo]], existas 145 municipi (''opštine'') e 29 urbi (''gradovi''). Ank existas 24 distrikti, separata del urbi/municipi, e [[Beograd]] konsistas ek separata distrikto. La konstituco di Serbia agnoskas l'existo du autonoma provinci: [[Voivodina]] e [[Kosovo]], e ne agnoskas la nedependo Kosovana, judikata kom nelegala. == Geografio == [[Arkivo:Serbia-CIA WFB Map.png|thumb|250px|Serbia, e lua precipua urbi.]] [[Arkivo:Danube_near_Iron_Gate_2006.JPG|thumb|left|320px|Danubio en Đerdap.]] Serbia jacas inter 41° e 47° N. Norde ([[Voivodina]]), lua tereni esas basa, kontre ke sude (sudala Karpati) esas alta. [[Danubio]] esas la precipua fluvio di Serbia. Altra importanta fluvii e riveri esas Granda Morava (longa de 493 km, tote en Serbia) [[rivero Sava|Sava] (longa de 945 km, de qui 206 km en Serbia), e Tisza o Tisa (longa de 1358 km, de qui 168 km en Serbia). La maxim alta monto di la lando esas [[Monto Midzhur]], kun {{formatnum:2169}} metri di [[altitudo]], an la frontiero kun [[Bulgaria]]. Lua [[klimato]] influesas da [[Mediteraneo]] e da [[Eurazia]]. La mezavalora [[temperaturo|temperaturi]] esas 0[[celsius|°C]] dum [[vintro]] e 22°C dum [[somero]]. La minima temperaturo enrejistrita en Servia esis -39,5 °C, ye la 13ma di januaro 1985, kontre ke la maxima temperaturo enrejistrita esis 44,9 °C, ye la 24ma di julio 2007. La [[pluvo-quanto]] esas bone distributata dum la tota yaro. Cirkume 29,1% de Serbiana teritorio kovresas da [[foresto|foresti]].<ref>[http://www.balkans.com/sr/open-news.php?uniquenumber=53766 "Dragin obrazlozio predloge zakona u oblasti poljoprivrede".] Vlada Srbije. 2005</ref>. Nacionala parki kovras cirkums 10% dil teritorio<ref>[https://web.archive.org/web/20080622122642/http://www.poslovnimagazin.biz/magazin/privreda/u-srbiji-do-2010-godine-10-teritorije-nacionalni-parkovi-30-377 "U Srbiji do 2010. godine 10% teritorije nacionalni parkovi".] Poslovni Magazin - Business Surfer</ref> Entote, foresti kovras {{formatnum:2252000}} hektari, de qui 53% protektesas en publika arei, e 47% jacas en privata arei. Kovranta 1,9% de tota teritorio Europana. Foresti de Serbia habitesas da 74% de la speci di uceli, 51% ek la fishi, e 67% de la mamiferi de la kontinento. [[Konifero]] ''Picea omorika'' esas endemika de la vicineso dil monto Tara. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Serbia}} Dum recenta yari, granda entraprezi, exemple US Steel, Philip Morris, [[Microsoft]], [[FIAT]], [[Coca-Cola]] ed altre kolokis en Serbia<ref>[http://archive.is/20120629003659/www.siepa.gov.rs/site/en/home/2/success_stories/ SIEPA - Success stories]</ref>. == Demografio == [[Arkivo:Serbia_Ethnic_Map_2011.png|thumb|250px|Etniala mapo di Serbia en 2011.]] [[Arkivo:Cathedral_of_Saint_Sava,_Belgrade.jpg|thumb|320px|left|Katedralo di Santa Sava, en [[Beograd]], un ek la maxim granda Ortodoxa katedrali de la mondo.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por 2023, Serbia havis {{formatnum:6693375}} habitanti, de qui 57,1% esas urbala<ref name=CIA/>. Segun la [[demografiala kontado]] di 2011, la maxim multa (83,3%) esas Serbi. Hungari esas 3,5%, Cigani esas 2,1%, Bosniani esis 2%, e 5,7% apartenis ad altra etnii e 3,4% ne deklaris etnio<ref name=CIA>{{extera ligilo|titulo=Serbia - The World Factbook|idiomo={{en}} |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/|editero=CIA|vidita ye=23ma di decembro 2023}}</ref>. En 2011, la maxim multa Albani boikotis la demografiala kontado. Ne existas preciza statistiko pri la procento di [[cigano|cigani]] en la habitantaro, ed ordinare kalkulesas ke li reprezentas de 5% til 11% de la habitantaro<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas [[Serbiana linguo|Serbiana]], parolata da 88,1% de la habitantaro. Hungara parolesas da 3,4%, 1,9% parolas Bosniana, Romani parolesas da 1,4%, 3,4% parolis altra lingui, e 1,8% ne informis pri la linguo. En 2011, la maxim multa Albani boikotis la demografiala kontado, pro to ne existas preciza statistiko pri la procento di habitanti qui parolas l'Albaniana. Segun statistiki de 2019, 99% ek la habitanti di Serbia savas lektar e skribar<ref name=CIA/>. Segun la demografiala kontado di 2011, 16,2% havis universitatala diplomo, kontre ke 13,7% ne finis primara studii. Eduko esas obligiva dum la 8 yari de primara skolo. Segun la demografiala kontado di 2011, la [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas Ortodoxa kristanismo (84,6% de la habitantaro). Katoliki esas 5%, Mohamedani esas 3,1%, Protestanti esas 1%, atei esas 1,1%, 0,8% praktikis altra religii, e 4,5% ne informis pri religio. La maxim granda urbo esas [[Beograd]]. Altra importanta urbo esas [[Novi Sad]] e [[Niš]]. == Kulturo == [[Arkivo:PajaJovanovic.jpg|thumb|250px|[[Paja Jovanović]].]] Serbia havas multa monumenti del epoki Romana e [[Bizancana Imperio|Bizancana]], nome en Sirmium, Gamzigrad, e Justiniana Prima. Lua monumenti de [[Mezepoko]] esas precipue [[kirko|kirki]] e monakeyi. Existas 5 monumenti qui deklaresis Mondala Patrimonio di la Homaro da [[UNESKO]]: mezepokala chef-urbo [[Stari Ras]] e la monakeyo Sopoćani, en Kosovo]]; monakeyo Studenica, distanta 39 km del urbo [[Kraljevo]]; komplexo Gamzigrad–Felix Romuliana, del epoko [[Romana imperio|Romana]]; mezepokala tombeyi en Stećci; e minacita monakeyi Visoki Dečani, Nia Damo de Ljeviš, Gračanica, e patriarkala monakeyo di Peć, omni ek li en Kosovo. Dum Turka okupado, Serbiana [[arto]] preske desaparis, ecepte por Serbian artisti qui vivis en regioni sub [[Habsburgo|Habsburga]] dominaco. Dum la fino di la [[18ma yarcento]] Serbian arto montris kelka influi de [[baroko]], e dum la [[19ma yarcento]] ol influesis de [[romantikismo]] e realismo. Dum la [[20ma yarcento]], la maxim importanta piktisti esis [[Paja Jovanović]], [[Milan Konjović]], [[Marko Čelebonović]], [[Petar Lubarda]], [[Uroš Predić]], Milo Milunović, [[Vladimir Veličković]], Mića Popović, Sava Šumanović e [[Milena Pavlović-Barili]]. [[Arkivo:Isidora_Sekulić_1996_Yugoslavia_stamp.jpg|thumb|250px|left|[[Isidora Sekulić]]]] Pri [[literaturo]], dum la [[20ma yarcento]] la maxim importanta skriptisti di [[prozo]] esis [[Isidora Sekulić]], [[Miloš Crnjanski]], [[Ivo Andrić]], [[Branko Ćopić]], [[Meša Selimović]], [[Borislav Pekić]], [[Dobrica Ćosić]], Danilo Kiš, [[Aleksandar Tišma]] e [[Milorad Pavić]]. [[Stevan Mokranjac]] judikesas kom kreinto di la moderna muziko Serbiana. [[Petar Konjović]], [[Stevan Hristić]] e [[Miloje Milojević]] modernigis romantika muziko samatempe kam mantenis l'expresado nacionala. Nun existas tri opero-domi en Serbia: l'Opero-domo di la Nacionala Teatro e l'Opero ''Madlenianum'', ambe en [[Beograd]], e l'Opero de la Nacionala Teatro di Serbia, en [[Novi Sad]]. Nun, multa artisti sucesas per la moderna [[pop-muziko]] e la tale nomizita ''turbo-folk'' (qua mixas elementi de ''pop'' e ''dance''-muziko kun lokala folklorala muziko), exemple [[Aca Lukas]], [[Seka Aleksić]], [[Jelena Karleuša]], [[Dara Bubamara]], [[Maya Berović]], [[Sandra Afrika]], ed altri. [[Arkivo:Srpsko_Narodno_pozoriste_Serbian_National_Theatre_02.jpg|thumb|320px|La nuna sideyo di Nacionala Teatro di Serbia.]] La teatrala tradiciono di Serbia komencis en 1861, kande inauguresis la maxim anciena [[teatro]] di la lando, la Nacionala Teatro di Serbia, en [[Novi Sad]]. Dum la fino dil 19ma yarcento, komencis prizentesar ibe spektakli di [[opero]], qui divenis permananta pos 1947. En 1868 inauguresis la Nacionala Teatro di Beograd. La Nacionala Teatro-festivalo di Beograd, qua eventis unesmafoye en 1967, esas un ek la maxim anciena festivali pri teatro de la mondo. Yen exempli pri dramatifisti Serbiana: [[Branislav Nušić]], [[Milovan Glišić]], Massuka Živojinović, [[Dušan Kovačević]] e [[Borislav Pekić]]. L'unesma cinematografuro de Serbia, ed anke de [[Balkani]], ''Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa'' ("La vivo ed agi de la nemortiva chefo Karađorđe") enrejistresis en 1896. Ol naracas la biografio di [[Karađorđe]], chefo di revolucionala movado pri la nedependo di Serbia dum la komenco dil 19ma yarcento. Nun, la [[cinemo]] Serbiana esas un ek la maxim produktiva de Europa, e subsidiesas dal guvernerio. En 2019, 26 cinematografuri produktesis en Serbia, di qui 14 esis lokala produkturi. Un ek la maxim konocata filmifisti de la lando esas [[Emir Kusturica]], qua dufoye ganis l'Ora Palmo (''Palme d'Or'') de la [[Film-festo di Cannes]], en 1985 ed itere en 1995. == Sporto == [[Arkivo:Ser-Swi_(7).jpg|thumb|320px|Serbiana futbalo-esquado dum la [[Mondala Kupo di Futbalo 2018]].]] [[Arkivo:2023_FIBA_Basketball_World_Cup_Serbia_vs_Canada_9-50.jpg|thumb|left|320px|Basketbalo-esquado Serbiana en 2023.]] La maxim populara [[Sporto|sporti]] en Serbia esas precipue kolektiva sporti, exemple [[futbalo]], [[basketbalo]] e [[voleibalo]]. [[Futbalala Asociuro di Serbia]] (''Fudbalski savez Srbije'', Фудбалски савез Србије) fondesis en 1919, e havas {{formatnum:146845}} futbalisti enrejistrita. Futbalo esas la maxim populara sporto di la lando. [[Dragan Džajić]] agnoskesis kom "la maxim bona Serbiana futbalisto de la historio". La nacionala virala [[basketbalo]]-esquado di Serbia ganis du ora medalii (1998 e 2002) en modala championkonkursi, ed anke du arjenta medalii, en 2014 e 2023. La femina esquado ganis dufoye - en 2015 ed en 2021 - l'Europana Championkonkurso pri Basketbalo, e bronza medalio dum l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]]. La maskula nacional-esquado pri [[voleibalo]] di Serbia ganis ora medalio dum l'[[Olimpiala Ludi en Sydney, 2000]], arjenta e bronza medalii dum Mondala Championkonkursi pri Voleibalo, e du ora e tri bronza medalii dum Europana Championkonkursi. La femina voleibalo-esquado ganis la Mondala Championkonkurso pri Voleibalo por Mulieri en 2018, esis trifoye vinkinto di Europana Championkonkurso, e l'arjenta medalio dum l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]]. [[Arkivo:Novak_Djokovic_(26858222505).jpg|thumb|320px|[[Novak Djokovic]]]] Recente, anke [[teniso]] populareskis. Ye la [[6ma di oktobro]] [[2008]] Serbiana tenisistino [[Jelena Janković]] rangizesis unesma del mondo. Pri maskula tenisisti, un ek la maxim konocata nomi esas [[Novak Djokovic]], qua nun rangizesas unesma del mondo. == Referi == {{reflist}} {{Yugoslavia}} {{EU-stati}} [[Kategorio:Serbia|*]] ioxhnb0vpgki7xykcdb2obsqtsehjic 0 19941 1114347 1062298 2026-04-18T20:30:25Z Joao Xavier 110 +texto 1114347 wikitext text/x-wiki {{Urbi | Nomo = Rotterdam | Flago = Flag of Rotterdam.svg | Blazono = Rotterdam wapen.svg | Imajo = Rotterdam (6970397299).jpg | TextodilImajo = Aeral imajo pri Rotterdam. | Mapo = Rotterdam a.png | Shablono_lando = {{NLD}} | Regiono = | Tipodisubdividuro= | Regiono2 = | Fondita ye = | Fondita da = | Urbestro = Carola Schouten | Latitudo = 51°55'21"N | Longitudo = 4°28'45"E | Altitudo = -2 | Surfaco = 319,35 | Habitanti = {{formatnum:650000}} | Yaro = 2021 | Denseso di habitantaro = 1843 | Chefurbo = | Disto = | Horala_zono = +1<br><small>(UTC +2 dum la somero)</small> | Reto = http://www.rotterdam.nl/ }} [[Arkivo:Aanlegplaats Spido.jpg|thumb|320px|left|Paromo ''Spido'' en Rotterdam.]] '''Rotterdam''' esas la duesma maxim populoza urbo di [[Nederlando]] dop [[Amsterdam]], e la maxim populoza urbo di la provinco Zuid-Holland. Segun statistiki dil yaro 2021, ol havis {{formatnum:588490}} habitanti. Lua tota [[surfaco]] esas 319,35 km². Lua [[metropolala regiono]], inkluzite [[Den Haag]], [[Haarlem]] ed altra urbi formacas urbego konocata kom Randstad, havanta plu kam 7 milion habitanti. Jacanta an l'ekflueyo di [[Rheno]], Rotterdam ank esas la maxim granda ed importanta [[portuo]] di [[Europa]] e la duesma maxim granda portuo di la mondo, dop [[Shanghai]]. La substrukturi portuala kovras preske 42 kilometri, iranta til [[Norda maro]]. Ensemble la portuo [[Le Havre]], ol esas un ek la du portui Europana qui povas recevar [[petrolonavo|petrolonavi]] kun kapaceso por transportar til 400 mil tuni di [[petrolo]]. L'[[universitato]] ''Erasmus de Rotterdam'' esas importanta inquesto-centro en Nederlando. L'internaciona universitato ''[[Codarts]]'' ofras art-eduko pri muziko, danso e [[cirko]]. Single yaro l'[[Internaciona Film-festo di Rotterdam]] eventas en Rotterdam. ==Historio== En 2001 trovesis restaji pri homala habitado en la regiono dum [[mezolitiko]]. Cirkume 7000 aK, dum [[neolitiko]], ca regiono habitesis da peskisti. L'unesma permananta habiteyi aparis en la regiono cirkume 4 mil yari aK. Dum l'[[1ma yarcento]], la regiono apartenis a [[Romana imperio|Romana]] provinco "Germania Inferior". Trupi komandita da Romana generalo Cnaeus Domitius Corbulo instalis garnizono ibe. [[Arkivo:Rotterdam_Map_by_Frederick_De_Wit_c1690.jpg|thumb|320px|left|Mapo pri Rotterdam en 1690.]] La historio dil urbo komencis cirkume 900; ol esis situata an la fluvio Rotte. Cirkum la yaro 1150 eventis severa inundadi, e dum [[Mezepoko]] digi konstrukesis. En 1270, konstruktesis [[aquobarilo]] apud rivero Rotte, do l'origino de la nomo dil urbo: ''Rotte'' + ''dam'' (aquobarilo). Komto Willem la 4ma di [[Holando]] donis [[urbala yuri]] a Rotterdam ye la [[7ma di junio]] [[1340]]. Un ek la privilejo dil urbo esis la posibleso pri konstruktar kanalo iranta norde de Rotterdam ad Overschie. Ca kanalo, nomizita ''Rotterdamse Schie'', kompleteskis en 1348. Tale, Rotterdam ganis aceso ad urbi norde de Holando, e to pluforteskis exterlanda komerco, nome kun [[Anglia]] e [[Germania]]. Cirkume 1466 naskis [[Erasmus de Rotterdam]], sacerdoto katolika, [[teologio|teologiisto]] ed importanta [[filozofo]] [[Humanismo|humanista]]. Ilua tradukuro di la [[Nova Testamento]] a [[Latina linguo]] esis la bazo por posa studii di la [[Biblo]] dum la [[Reformo protestanta]]. Dum la 16ma yarcento komencis revolti en [[Holando]] kontre la dominaco di [[Felipe la 2ma di Hispania]]. En 1572 eventis tumulti en Rotterdam, qua kaptesis da revoltinti. En 1579 kreesis [[Nederlandana republiko]], qua agnoskesis kom nedependanta da Hispana rejo erste en 1648. La portuo di Rotterdam kreskis lente ma konstante, til divenar un ek la 6 branchi di la kompanio komercala "Nederlandana Kompanio di Estal Indii" (''Vereenigde Oostindische Compagnie'' - VOC), ed un ek la 5 branchi di la "Nederlandana Kompanio di Westal Indii" (''West-Indische Compagnie'' - WIC). La maxim granda acelero di kresko - sive portuala, sive demografiala - eventis pos ke kanalo ''Nieuwe Waterweg'' kompleteskis en 1872. == Geografio == [[Arkivo:Rotterdam-plaats-OpenTopo.jpg|thumb|left|320px|Mapo pri Rotterdam.]] La [[reliefo]] di Rotterdam esas plana, situita mezavalori 2 metri sub la [[marala nivelo]]. Ol okupas cirkume 320 km², di qui 115 km² o cirkume 35% kovresas da aquo. Lua mezavalora [[altitudo]] esas 2 metri sub la [[marala nivelo]], e lua maxim alta punto jacas 10 metri super la marala nivelo. L'ubala perimetro protektesas da [[digo|digi]] por preventar inundadi. Existas tri tipi di [[sulo|suli]] en Rotterdam: suli [[sablo]]za, suli [[argilo]]za e suli [[torfo]]za. Li formacesis dum [[Terciara epoko]], de depozaji transportita da fluvii e glacieri. La klimato dil urbo esas oceanala temperema (''Cfb'' segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen]]) kun moderema someri e kolda vintri. La mezavalora [[temperaturo]] en januaro ([[vintro]]) esas 3,6°C, kontre ke la mezavalora temperaturo en julio ([[somero]]) esas 17,8°C. La proximeso kun [[Norda maro]] regulas la temperaturi dil urbo ed impedas extremi kolda o varma. Tamen, l'atmosferala humideso esas alta dum tota yaro. La mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] esas 855,6 mm. La maxim pluvoza monato esas oktobro, kun mezavalore 90,1 milimetri, e la min pluvoza monato esas aprilo, kun 42,6 milimetri. ==Subtera fervoyo== Ye la [[9ma di februaro]] [[1968]] en Rotterdam, l'unesma subtera ferovoyo di Nederlando apertesis. Ca unesma lineo di la sistemo, la Norda-Suda-lineo, esis longa de 5,9 km. Ol esis un ek la maxim kurta subtera ferovoyi en la mondo. En 1982, la duesma lineo, la Esta-Westa-lineo, esis apertata. La sistemo nun havas 5 linei e totala longeso di 78,3 km, de qui 17,7 km esas subtera. {{panoramo|Rotterdam Panorama Euromast 5 July 2019.jpg|1000px|<center>Panoramo pri Rotterdam.</center>}} [[Kategorio:Urbi en Nederlando]] qe0jito8m9dvsllrsjjotdozcuuum4n 0 20973 1114390 1080419 2026-04-18T21:01:10Z ThWiki1910 31363 1114390 wikitext text/x-wiki {{Por altra senco|altra loki nomizita 'Kanada'|[[Kanada (homonimo)]]}} {{Landi | Nomo = Kanada | Lokala_nomo = Canada | Flago = Flag of Canada.svg | Blazono = Royal Coat of arms of Canada.svg | Imajo_mapo = Canada (orthographic projection).svg | Chefurbo = [[Ottawa]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:812129}}<ref>[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/popdwell/Table.cfm?T=301&S=3&O=D Population and dwelling counts, for census metropolitan areas and census agglomerations, 2006 and 2001 censuses - 100% data notepad]</ref> (2006) | Precipua_urbo = [[Toronto]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]] e [[Franca linguo|Franca]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Britaniana komunitato | Titulo_chefo_stato = Rejino | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]] | Generala guvernisto = [[Mary May Simon]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Kanada | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Mark Carney]] | Surfaco = {{formatnum:9984670}} | Rango_surfaco = 2 | Surfaco_aquo = 8,92 | Habitanti = {{formatnum:37694085}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 38 | Yaro = 2020 | Denseso di habitantaro = 3,92 | Reto_kodexo = .ca | Nomo_himno = ''O Canada'' | Pekunio = [[Dolaro di Kanada]] }} '''Kanada''' esas lando jacanta an [[Nord-Amerika]], konsistanta ek 10 provinci e 3 teritorii. Ol havas kom vicini [[Usa]] sude, [[Alaska]] (Usana stato) weste, [[Grenlando]] e [[Santa Pierre e Mikelon]] este. Norde jacas l'[[Arktika oceano]]. En [[2018]] la lando havis cirkume 37 milioni habitanti. Kanada esas la duesma maxim vasta lando de la mondo dop [[Rusia]], e lua komuna frontiero kun [[Usa]] esas la maxim longa terala frontiero de la mondo. == Historio == [[Arkivo:Langs_N.Amer.png|thumb|left|280px|Linguala regioni en Nordal Amerika ante l'arivo di Europani.]] {{PA|Historio di Kanada}} [[Arkeologio|Arkeologiala]] e [[genetiko|genetikala]] studii indikas ke homi ja habitis [[Yukon]] cirkume {{formatnum:26500}} yari ante nun, e sude de [[Ontario]] cirkume {{formatnum:9500}} yari ante nun<ref>https://web.archive.org/web/20110917042735/http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/Bortolini-AJHG-03-YAmer.pdf</ref>. On kalkulas ke existis 200 mil til 2 milioni indijeni en Kanada dum la [[15ma yarcento]]. L'unesma [[Europa]]ni qui arivis en la nuna Kanada esis [[vikingo|vikingi]]. Li establisis su en la regiono [[Newfoundland e Labrador|Newfoundland]] dum la [[yari 1000a]]<ref>[http://books.google.com/?id=m-4rb_GhQ5EC&lpg=PP1&dq=The%20Vinland%20sagas%3A%20the%20Norse%20discovery%20of%20America&pg=PA28#v=onepage&q Pálsson, Hermann (1965) (Digitized online by Google books). The Vinland sagas: the Norse discovery of America. Penguin Classics. p. 28. ISBN 0-14-044154-9]</ref> e, pos ke lia koloniigo faliis, li ne pluse probesis koloniigar la regiono. Erste en [[1497]], [[Italia]]n explorero [[Giovanni Caboto]] exploris la litoro por [[Anglia]]. [[Jacques Cartier]] exploris l'[[Atlantiko|Atlantika]] litoro di Kanada en [[1534]]. [[Samuel de Champlain]] arivis en [[1603]] e fondis [[Quebec]] en [[1608]]. En [[1610]] [[Unionita Rejio|Britaniani]] fondis lua unesma kolonii en la regiono, en Cupids e Ferryland<ref>{{Extera ligilo|url=http://books.google.com/books?id=_5AHjGRigpYC&pg=PA55|titulo= ''The Atlantic region to Confederation: a History''|autoro=Phillip Alfred Buckner; John G. Reid (1994)|editero=University of Toronto Press. pp. 55-56}}</ref>. La [[Dek e tri kolonii]] fondesis poka yari pose. [[Nova-Skotia]] divenis Britaniana teritorio en [[1713]] per la [[kontrato di Utrecht]]. [[Arkivo:Benjamin_West_005.jpg|thumb|280px|left|La morto di Benjamin West dum la [[batalio di Abraham-planaji]].]] En [[1759]] Britaniani vinkis [[Francia|Franci]] en la [[batalio di Abraham-planaji]]. Pos la [[Sep-yara milito]] Francia cedis granda parto di Kanada ad Unionita Rejio. Rejala proklamo en [[1763]] kreis la provinco Quebec, ed unionis l'insulo di Cape Breton a Nova-Skotia. Por preventar konflikti en Quebec, Britania aprobis l'Akto pri Quebec en [[1774]], qua expansis la teritorio di la provinco a la [[Granda Lagi]] e la valo dil [[fluvio Ohio]]. [[Franca linguo]] riestablisesis ibe. Ta agado iracigis la kolonigiisti di la [[Dek e tri kolonii]] ed stimulis anti-Britaniana sentimenti poka yari ante l'[[milito pri nedependo di Usa|Usana revoluciono]]. Per tale nomizita [[Paco di Paris]] signatita en [[1783]], la nedependo di la dek e tri kolonii agnoskesis, e teritorii sude de la Granda Lagi cedesis ad [[Usa]]. Dum la [[Milito di 1812]], Usa atakis Kanada, ma pos du yari patis. Pos diversa konferi, konstitucala akto en [[1867]] kreis Kanadana Kunfederuro nedependanta de Unionita Rejio ye la [[1ma di julio]] [[1867]]. Komence Kanada konsistis ek quar provinci: [[Ontario]], [[Quebec]], [[Nova-Skotia]] e [[New Brunswick]]. Pose Kanada asumis kontrolo di tale nomizita Tero di Rupert, e di Nord-Westala Teritorio. Britaniana Kolumbia ed insulo Vancouver unionesis a la kunfederuro en [[1871]] kontre ke [[insulo Prince Edward]] unionesis erste en [[1873]]. Por stimular l'expanso adweste, Kanadana guvernerio stimulis la konstrukturo di [[ferovoyo]] ''North Canadian Pacific'', qua kompleteskis en [[1915]] e ligis [[Québec]] a [[Britaniana Kolumbia]]. Unionita Rejio duris prenar kontrolo di Kanadan exeteral aferi. Konseque, kande [[Unesma mondomilito]] komencis, Kanada eniris la milito. Volontarii sendesis al westala fronto. De cirkume {{formatnum:625000}} soldati sendita, cirkume 60.000 perisis e 173.000 vundesis. En [[1939]] sub la guvernerio dil chefministro [[William Lyon Mackenzie King]] Kanada deklaris milito kontre Germania tri dii pos l'Unionita Rejio. Kanadana trupi esis multe importanta dum l'[[inkurso di Dieppe]] en [[1942]], dum la [[batalio di Normandia]] en [[1944]], ed anke protektis lora rejulo di [[Nederlando]] dum Germana okupo en ta lando. En [[1949]], Newfoundland (nuna [[Newfoundland e Labrador]]) unionesis a Kanada. En [[1982]], [[parlamento]] di Kanada aprobis ''Canada Act'', qua kompletigis la nedependo di Kanada del [[Unionita Rejio]]. En [[1999]], kreesis [[Nunavut]], la triesma teritorio di la lando. {{PA|Militala historio di Kanada}} == Politiko == [[Arkivo:Ottawa-parlement.jpg|320px|left|thumb|Parlamento di Kanada.]] [[Arkivo:Trudeau visit White House for USMCA (cropped).jpg|thumb|Chefministro [[Justin Trudeau]]]] {{PA|Generala guvernisto di Kanada}} Kanada esas [[demokratio]] kun duranta tradiciono di politikala libereso. Lua politikala sistemo esas [[parlamentarismo]], sub formo di [[konstitucala monarkio]]. La monarko di Kanada esas la [[rejo]] di [[Anglia]], qua esas nur [[chefo di stato]], e lua povo esas precipue simbolala. Lu nominas la [[Generala guvernisto di Kanada|generala guvernisto]] por reprezentar lu, konsilita da la [[chefministro]]. Malgre ke l'ofico di chefministro ne existas formale en la [[konstituco]] di Kanada, fakte lu esas la [[chefo di guvernerio]] di la lando. Ordinare lu esas la chefo dil partiso qua havas la majoritato en la chambro di deputati (Chambro di la Komoni). La [[legifala povo]] konsistas ek [[parlamento]] kun du chambri. La Chambro di la Komoni ([[Angla linguo|Angle]] ''House of Commons''; [[Franca linguo|France]] ''Chambre des communes'') havas 308 membri, qui elektesas dal populo por admaxime 5 yari. Singla deputato reprezentas nura distrikto. La Senato (''Senate of Canada''/''Le Sénat du Canada'') havas 105 membri qui nominesas da la generala guvernisto. La maxima evo por senatani esas 75 yari. La nuna Kanadana [[konstituco]] (''Constitutional Act'') adoptesis en [[1982]]. Ol kontenas la ''Constitutional Act'' de [[1867]] e sequanta emendi. La [[Statuto di Westminster]] de 1931 donis kompleta autonomio a la lando. Simila ad [[Unionita Rejio]], kelka ne-skribita konvencioni anke judikesas kom parto di Kanadana konstituco, exemple l'existo di chefministro. De [[1871]] til [[1921]] Kanadana guvernerio anke signatis 11 pakti qui grantis yuri por aborijeni, exemple aceso a [[saneso-sistemo]] e dispenso di taxado, malgre l'existo di konflikti. == Geografio == [[Arkivo:Political map of Canada.png|thumb|280px|Politikala mapo di Kanada.]] [[Arkivo:Nunavut_tundra_-c.jpg|thumb|320px|left|[[Tundro]] kovras parto de la nordo di Kanada.]] {{PA|Geografio di Kanada}} Kanada okupas 41% di [[Nord-Amerika]]. Ol esas la duesma maxim vasta lando e havas la maxim granda [[litoro]] dil mondo, kun {{formatnum:243082}} km. Norde, la klimato esas [[Polala klimato|Polala]] e subpolala. En [[Vancouver]], sude de la lando ed apud la litoro la klimato esas oceanala. Centre de la lando ol esas kontinentala. En [[Montréal]], la mezavalora [[temperaturo]] en [[julio]] ([[somero]]) esas 22,3°C, ed en [[januaro]] ([[vintro]]) esas -8,9°C. La peizaji di Kanada varias de [[boreala foresto|boreala foresti]] sude til [[tundro]] e [[glaciero|glacieri]] an la nordo. Weste existas l'alta monti di la [[Rokoza montaro]]. Sud-weste, plana tereni (Kanadana plano) posibligas kultivi. La regiono proxim la [[Granda Lagi]] koncentras granda parto di la habitantaro. La maxim longa [[fluvio]] di Kanada esas [[fluvio Mackenzie|Mackenzie]], longa de 1738 kilometri, qua naskas en la [[Granda Lago Sklavo]]. Kande altra riveri qui debushas an la Granda Lago Sklavo inkluzesas, la tota extenso di Mackenzie amontas 4241 kilometri, e lua baseno amontas {{formatnum:1805200}} km².<ref>{{Extera ligilo|titulo=What is Canada's longest river?|url=https://smartwatermagazine.com/q-a/what-canadas-longest-river|vidita ye=17ma di novembro 2020}}</ref> == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Kanada}} [[Usa]] esas la maxim importanta [[ekonomio|ekonomiala]] partenero di Kanada. == Demografio == [[Arkivo:Graph Evolution Population Canada.png|thumb|320px|Demografiala evoluciono di Kanada, 1867 til 2007.]] [[Arkivo:Canadiens Francais Montage.jpg|thumb|left|220px|Kanadani kun Franca acendenti.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2020, Kanada havis {{formatnum:37694085}} habitanti.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |titulo=North America::Canada|editero=The World Factbook|vidita ye=29ma di agosto 2020}}</ref> La maxim multa (32,3%) esas Kanadani. Angli esas 18,3%, Skoti esas 13,9%, Franci esas 13,6%, Irlandani esas 13,4%, Germani esas 9,6%, Chiniani esas 5,1%, Italiani esas 4,6%, indijeni Nord-Amerikana esas 4,4%, estal Indiani esas 4,1%, e 56,1% apartenas ad altra etnii. La quanto superiras 100%, nam multa personi mencionis plu kam 1 rasala origino.<ref name=CIA/> La maxim multa habitanti rezidas proxim la frontiero kun [[USA]]. Kanada recevis granda quanto di enmigranti, precipue de [[Europa]]na landi (cirkume 23%), Chinia (3,5%) ed altri. L'oficala lingui de la lando esas [[Angla linguo|Angla]], parolata da 58,7%, e [[Franca linguo|Franca]], parolata da 22%. Punjabi parolesas da 1,4%, Italiana da 1,3%, Hispana da 1,3%, Germana da 1,3%, Kantonana da 1,2%, Tagalog da 1,2%, Araba da 1,1%, e 10,5% parolas altra lingui.<ref name=CIA/> La [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti esas Katolikismo, por 39%. Protestanti esas 20,3%, Ortodoxa kristani esas 1,6%, altra kristani esas 6,3%, Mohamedani esas 3,2%, Hindui esas 1,5%, Sikh esas 1,4%, Buddhisti esas 1,1%, Judaisti 1%, e 0,6% praktikas altra religii. Sen religio esas 23,9%, segun dati de 2011. La maxim populoza urbo esas [[Toronto]], kun plu kam 5 milioni habitanti. Altra importanta urbi esas [[Montreal]] (plu kam 1,6 milion habitanti en 2006), [[Calgary]] (plu kam 900 mil habitanti) [[Ottawa]] (plu kam 800 mil habitanti), [[Edmonton]] (plu kam 700 mil habitanti), [[Vancouver]] (plu kam 570 mil habitanti) e [[Quebec-urbo]] (plu kam 400 mil habitanti). == Kulturo == [[Arkivo:Museum of Anthropology UBC 02.jpg|thumb|320px|Diversa [[totem]] che Universitato di British Columbia.]] La [[kulturo]] di Kanada recevis Angla, Franca ed aborijena influi. Dum mili di yari, aborijeni produktis variita exempleri pri vidal arti, nome [[totem]]. Katolika eklezio portis multa influi kulturala en regioni koloniigita da Franci, nome [[Kebekia]]. Pose, artisti kombinis influi Britaniana, Franca, aborijena ed Usana en lia labori. [[Arkivo:Profile of the painter Tom Thomson wearing a hat.jpg|thumb|left|220px|[[Tom Thomson]].]] La maxim famoza Kanadana piktisti esas [[Tom Thomson]] e tale nomizita "grupo di le sep". Pose, aparis piktisti kun foko idealista e nacionalista, qui komencis montrar lia pikturi publike dum la yari 1920a. Malgre nomizita "grupo di le sep", fakte 5 developis la precipua idei dil grupo: [[Lawren Harris]], [[Franklin Carmichael]], [[Alexander Young Jackson]], [[Arthur Lismer]] e [[James Edward Hervey MacDonald]]. Pri [[literaturo]] en l'Angla, importanta nomi esas [[Robertson Davies]], [[Michael Ondaatje]], [[Stephen Leacock]], Carol Shields, [[Alistair MacLeod]] e [[Margaret Atwood]]. En Franca linguo esas [[Philippe-Ignace-Francois Aubert de Gaspé]], [[Louis-Honoré Fréchette]], [[Gabrielle Roy]], [[Anne Hébert]], [[Antonine Maillet]], Nicole Brossard e [[Roch Carrier]]. En 2013, [[Alice Munro]] divenis l'unesma Kanadana skriptisto qua recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio pri literaturo]]. Pos la [[17ma yarcento]] Kanada developis bona muzikala substrukturo, kun konservatorii, akademii, radio-stacioni, edc. Kompozisto [[Joseph Quesnel]] skribis unesma Kanadan [[opero]] en fino di la 18ma yarcento. [[Alexander Muir]] kompozis ''The Maple Leaf Forever'' en [[1867]] por celebrar Kanadana kunfederuro. Pri [[jazo]], importanta nomi esis [[Oscar Peterson]], [[Guy Lombardo]], e l'unesma Kanadana [[rock]]-idolo, [[Paul Anka]]. Inter l'artisti de la [[yari 1960a]], kantisto e kompozisto [[Neil Young]] eniris ''Rock And Roll Hall of Fame'' du foyi. En pop-kulturo, kelka notora nomi esas [[Céline Dion]], [[Nelly Furtado]], [[Avril Lavigne]] ed [[Alanis Morissette]]. === Frankofonio === Kanada esas membro dil organizuro internaciona pri [[Frankofonio]] e dil asemblajo parlamentala di la Frankofonio. Pluse, dil organizuro di municipi Franca-parolanta di New-Brunswick, di la federuro di municipi Kebekiana, dil uniono di municipi di [[Kebekia]], di la federuro Kanadana pri municipi quale Levis, Quebec, Sherbrooke, Gatineau, Montréal, Saguenay e Trois-Rivières esas membri di asociuro di Franca-parolanta urbestri. === Sporti === [[Arkivo:Canada2010WinterOlympicsOTcelebration.jpg|thumb|320px|Kanadana esquado pri [[hokeo sur glacio|hokeo* sur glacio]] celebras sua vinko dum la [[Vintrala Olimpiala Ludi]] di 2010.]] Kanada komencis praktikar organizita [[sporto|sporti]] dum la yari 1770a. Nun, la precipua profesionala sporti praktikata en la lando esas [[hokeo sur glacio|hokeo* sur glacio]], ''lacrosse'', [[basketbalo]], [[basbalo]] e diversa formi di pedbalono-sporti, nome [[Usana futbalo]] e [[futbalo]]. La nacionala sporti di Kanada esas hokeo* sur glacio e ''lacrosse''. [[Golfo]], [[futbalo]], [[basbalo]], [[teniso]], [[skio]], ''[[badmintono]]'', [[voleibalo]], [[biciklado]], [[natado]], [[kugloludo]], [[rugbio|rugbio*-uniono]], pirogo-remado, kavalk-arto, ''squash'' e lukti ank esas prizata ed ordinare praktikata da yuni ed amatori. La lando partoprenabas en preske omna [[Olimpiala ludi]] depos 1900. En 1976, ol gastigis l'[[Olimpiala Ludi en Montréal, 1976|la 21ma Somerala Olimpiala Ludi]], e kelkafoye anke la [[Vintrala Olimpiala Ludi]]. En 2026, kelka partii de la [[Mondala Kupo di Futbalo]] ank eventos en Kanada. == Videz anke == {{Commons|Kategorio:Canada|Kanada}} * [[Rejara jendarmaro di Kanada|Rejara jendarmaro]] * [[Senimposta sparokonto]] == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Kanada| ]] sm973qehm3dqor0lfhw0phjd5lzck1g 0 21092 1114382 1104549 2026-04-18T20:55:45Z ThWiki1910 31363 1114382 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Slovakia | Lokala_nomo = Slovenská republika | Flago = Flag of Slovakia.svg | Blazono = Coat of Arms of Slovakia.svg | Imajo_mapo = EU location SVK.png | Chefurbo = [[Bratislava]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:462603}} (2012) | Precipua_urbo = [[Bratislava]] | Oficala_lingui = [[Slovaka linguo|Slovaka]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri prezidanti di Slovakia | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Peter Pellegrini]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Slovakia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Robert Fico]] | Surfaco = {{formatnum:49035}} | Rango_surfaco = 123 | Surfaco_aquo = Neglijebla | Habitanti = {{formatnum:5805215}}<ref>{{Extera ligilo |titulo=Slovakia Population 2023 |url=https://worldpopulationreview.com/countries/slovakia-population |vidita ye=31ma di mayo 2023|editero=World Population Review}}</ref> | Rango_habitanti = 117 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 118 | Reto_kodexo = .sl | Nomo_himno = ''Nad Tatrou sa blýska'' | Pekunio = [[Euro]] }} '''Slovakia''' ([[Slovakiana linguo|slovak.]] ''Slovensko''), longe '''Slovaka Republiko''' (slovak. ''Slovenská republika''), esas lando senlitora en central [[Europa]], habitata da plua kam kin milion homi en areo di cirkume 49 000 km². Slovakia havas frontieri kun [[Chekia]] ed [[Austria]] weste, [[Polonia]] norde, [[Ukraina]] este e [[Hungaria]] sude. Lua chef-urbo e maxim granda urbo esas [[Bratislava]]. Slovakia esas membro dil Uniono Europana, NATO, [[Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo]] (OKED), [[Mondal organizuro pri komerco]] ed altra internaciona organizuri. Slavi venis al teritorio di nuna Slovakia inter la 5ma e la 6ma yarcenti dum migrado di populi. Diversa parti di Slovakia apartenis al unesma unajo politikal di Slavi dum la historio: l'imperio Samo, Granda Moravia, [[Rejio Hungaria]], Habsburga monarkio, [[Austria-Hungaria]] e [[Chekoslovakia]]. Slovakia nedependanteskis ye la 1ma di januaro 1993 per la pacoza dividesko di Chekoslovakia en tale nomizita "Divorco di Veluro". Ol esis la lasta lando Europana qua ganis sua autonomeso dum la [[20ma yarcento]]. Slovakiana ekonomio esas un ek la maxim rapide kreskanta del Europana Uniono e del [[Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo]]. Ol membreskis l'Uniono Europana en la yaro 2004 e l' [[Eurozono]] ye la [[1ma di januaro]] [[2009]]. == Historio == {{PA|Historio di Slovakia}} [[Arkivo:Trencin-Roman2.JPG|thumb|left|320px|Romana enskriburo proxim Trenčín (178-179).]] Pos [[500 aK]], la teritorio di nuna Slovakia populizesis da [[Kelti]], qui konstruktis povoza fortifikita kolonieti, konocata en Latina kom ''oppida'', en la loki di nuna Bratislava e [[Havránok]]. Arjenta moneti kun la nomi di Kelta reji, konocata kom ''biatek'', reprezentas l'unesma uzo konocata di skribo en Slovakia. Depos la yaro 2, l'expanso di [[Romana imperio]] establisis e mantenis serio di avanposteni cirkum e norde dil Danubio; la maxim granda ek li nomesis ''[[Carnuntum]]'' e ''Brigetio''. Proxim la lineo maxim nordal dil Romana doplando existis vitral kampeyo di [[Laugaricio]] (nuna Trenčín), ube en la batalio decidigiva, Romana legiono kombatis e vinkis Germana tribuo ''Quadi'' en la yaro 179 dum tale nomizita "militi Markomana". La barbara Rejio Vannius, fondita dal [[Suevi|Sueva]] tribui Germana Quadi e Markomani, same quale kelka mikra tribui Germana e Kelta, inkluzite l'Osi e la Kotini, existis en west- e central Slovakia depos la yaro 8-6 aK til la yaro 179. [[Slavi|Slava]] tribui populizis la teritorio di Slovakia dum 6ma yarcento. West-Slovakia esis centro dil Imperio Samo dum la 7ma yarcento. Slava stato, konocata kom [[princio Nitra]], kreesis en la 8ma yarcento ed olua regninto Pribina lasis konsakrar l' unesma kirko Kristana konocata en Slovakia en la yaro 828. Kun la vicina [[Moravia]], la princio formacis la nukleo dil imperio [[Granda Moravia]] depos la yaro 833. La kulmino di ca Slava imperio eventis pos l'arivo di [[Santa Kirilos e Metodius]] en la yaro 863, dum la regno di princo Rastislav e l'expanso teritorial sub rejo [[Svatopluk la 1ma]]. === Rejio Hungaria === [[Arkivo:Europe_mediterranean_1190_cropped.jpg|thumb|left|250px|Rejio Hungaria en 1190.]] [[Arkivo:SK BS Trinity Square.PNG|thumb|250px|''Trojičné námestie'' en [[Banská Štiavnica]], mondala patrimonio, segun [[UNESCO]].]] Pos la krulo dil imperio Granda Moravia en la frua 10ma yarcento, Hungari gradope anexis la teritorio di la nuna Slovakia. En la tarda 10ma yarcento, sud-west-Slovakia divenis parto di naskinta Princio Hungaria, qua divenis la [[Rejio Hungaria]] pos la yaro 1000. Granda parto di Slovakia integresis a la Rejio Hungaria ante la yaro 1100, e nord-estal Slovakia integresis til la yaro 1300. Dum preske du yarcenti, ol regnesis autonome kom la Princio Nitra interne la Rejio Hungaria. Slovaka kolonii extensis su a nuna nord- e sud-est-Hungaria. L'etniala kompozo diversigesis pos l'arivo di Germani de Karpati, dum la 13ma yarcento, [[Valakia|Valaki]] dum la 14ma yarcento, e Judi. L'[[Mongola invado di Europa|invado di Europa]] da [[Mongolia|Mongoli]] dum la yaro 1241 e la sequanta famino efektigis diminutado di habitantaro. Dum [[Mezepoko]], Slovaka urbi kreskis rapide, nombroza petroza kasteli konstruktesis, e l'arto developesis. En 1465 rejo [[Matthias Korvinus]] fondis l'unesma [[universitato]] en [[Bratislava|Pressburg]], ma ol klozesis en 1490 pos ilua morto. Pos ke [[Otoman imperio|Otomani]] komencis lia expanso a Hungaria ed okupis [[Buda|Budim]] dum frua 16ma yarcento, la centro dil Rejio Hungaria (lor nomizita Rejala Hungaria) transferesis a Pressburg (nun Bratislava), qua divenis chef-urbo di Rejala Hungaria en la yaro 1536. Ma la militi Otomana ed ofta revolti kontre Hasbsburg-a monarkio anke divenis kauzo di multa destruktado, nome en rurala regioni. Pos ke Turki retretis de Hungaria en la tarda 17ma yarcento, l'importanto di Slovakia interne dil rejio diminutis, quankam Pressburg duris esar chef-urbo di Hungaria til la yaro 1848, kande la chef-urbo transferesis a [[Budapest]]. Dum la revoluciono di 1848 til 1849, Slovaki suportis Austrian imperiestro, ambiciante separar su de la parto Hungariana di Austriana monarkio, sensucese. Dum la periodo di [[Austria-Hungaria]], Slovaki subisis severa opreso e similigo-procedo, stimulita dal guvernerio Hungara. === Chekoslovakia til la duesma mondomilito === En 1918, Slovakia e la regioni [[Bohemia]], [[Moravia]], [[Silezia]] e [[Rutenia]] unionesis por formacar [[Chekoslovakia]]. La frontieri di la nova stato konfirmesis dal traktati di [[Traktato di Saint-Germain-en-Laye|Saint-Germain-en-Laye]] e [[Traktato di Trianon|Trianon]]. En 1919, dum la kaoso pos la krulo di [[Austria-Hungaria]], Slovakia atakesis dal provizora [[Sovieta Republiko Hungaria]] ed un triimo di Slovakia provizore divenis tale nomizita "Republiko Sovietiana Slovaka". Dum la periodo intermiliti, Chekoslovakia esis demokrata e prosperoza stato. Lua habitantaro konsistis ek Cheki (51%), Slovaki (16%), Germani (22%), Hungari (5%) e Karpato-Ruteni (4%).<ref>"The War of the World". Author:Niall Ferguson. Publisher:Allen Lane, 2006.</ref> La minoritati Germana e Hungara plendis subisar diskriminaco, samatempe kam Naziista Germania e Hungaria demandis revizo di la frontieri. L'[[Interkonsento di München]], signatita en septembro 1938, posibligis l'enkorpigo di [[Sudetenlando]], regiono di majoritato Germana, a Naziista Germania. Sub preso da Naziista-Germania, la [[Republiko Slovaka (1939-1945)|Republiko Slovaka]], duktita dal klerikala fashisto [[Jozef Tiso]], deklaris sua nedependo de Chekoslovakia en 1939. Sequante, Germana trupi invadis ed okupis tota Chekia. La guvernerio di Slovakia influesis forte da Germania, e gradope divenis rejimo marioneta. Samatempe, l'exilita guvernerio Chekoslovakiana probis revokar l'interkonsento di München e l'invado di Chekoslovakia. Kelka guvernerii agnoskis l'exilita guvernerio kom legitima reprezentero di Chekoslovakia. Kom parto dil [[holokausto]], cirkume 75 mil Judi, de lora 80 mil qui rezidis en Slovakia sendesis a Germana [[koncentreyo|koncentreyi]]. En 1944, kande divenis klara ke [[Reda Armeo]] ekpulsus Naziisti de estal Europa, komencis sangoza revolto kontre Naziisti, konocata kom "Nacionala Revolto Slovaka". Sangoza militeto komencis, e Germani e lia kunlaborinti destruktis 93 urbeti e masakris mili di civili.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Slovenské Národné Povstanie - the Slovak national uprising |editero=SME.sk|url=http://travel.spectator.sme.sk/articles/80/slovenske_narodne_povstanie_the_slovak_national_uprising}}</ref> Erste en aprilo 1945 Sovietiani e Rumani sucesis liberigar Slovakia de Naziisti. === Komunista epoko === Pos la [[duesma mondomilito]], Chekoslovakia riunigesis, e Jozef Tiso enkarcerigesis, judiciesis e mortigesis per jibeto en 1947. Plu kam 76 mil Hungari e 32 mil Germani koaktesis forirar de Slovakia, en serio di transferi di populi komencinta dal federiti pos la [[Konfero di Potsdam]] e konfirmita per Dekreti dal prezidanto Beneš. Ca ekpulso duras esar fonto di tensi inter Slovakia e Hungaria. Pos stato-stroko en 1948, Chekoslovakia venis sub l' influo di [[Sovietia]] e dil [[Pakto di Warszawa]]. En 1968, la lando [[Invado di Chekoslovakia en 1968|okupesis]] da trupi dil [[Pakto di Warszawa]], qua finis [[Printempo di Praha|periodo di libereso]] sub duktado di [[Alexander Dubček]]. En 1969, Chekoslovakia divenis federuro, konsistanta ek la Republiko Socialista Cheka e la Republiko Socialista Slovaka. === Establiso di Slovakia === Komunista rejimo finis en 1989 en Chekoslovakia, dum la pacoza [[Revoluciono di Veluro]]. Slovakia duktata dal chef-ministro [[Vladimír Mečiar]], deklaris su kom stato suverena en julio di 1992, signifikinte ke lokala legaro esis "plu efikiva kam" federala legi. Dum l'autuno 1992, Mečiar e Cheka chef-ministrulo [[Václav Klaus]] negociis detali pri dissolvo di la federuro. En novembro, federala parlamento votis l'oficala dissolvo di Chekoslovakia ye la 31ma di decembro 1992. Slovakia e Chekia divenis stati sendependanta ye la 1ma di januaro 1993. Ca evento kelkafoye nomesas Divorco di Veluro. Slovakia restis proxim asociito di Chekia ed altra landi dil [[Grupo di Visegrád]]. Slovakia divenis membro di [[NATO]] ye la 29ma di marto 2004 e dil [[Europana Uniono|Uniono Europana]] ye la 1ma di mayo 2004. == Politiko == [[Arkivo:Grassalkovich Palace (2).jpg|left|thumb|320px|Palaco prezidantal Slovaka en Bratislava]] [[Arkivo:Bratislava,_Letný_arcibiskupský_palác,_Slovensko.jpg|thumb|320px|Episkopala palaco, sideyo dil guvernerio Slovaka.]] Slovakia esas parlamentala demokrata republiko kun plurapartisala sistemo. La [[chefo di stato]] esas la prezidanto, qua elektesas direte dal populo por 5-yara periodo. La [[chefo di guvernerio]] esas la chefministro, qua havas plua povo kam la prezidanto, ed ordinare esas la chefo dil partiso qua havas la majoritato. Ofte lu bezonas formacar majoritata koalisuro en la parlamento. La [[chefministro]] komisesas dal prezidanto. La [[legifala povo]] konsistas ek la Nacional Asemblo di Slovaka Republiko, qua havas unika chambro kun 150 deputati, qui elektesas por periodo di quar yari segun proporcionala reprezento. La maxim alta korto di la [[judiciala povo]] esas la Konstitucala Korto, qua judicias [[konstituco|konstitucala]] questioni. La 13 membri di ca korto indikesas dal prezidanto meze kandidati rekomendita dal parlamento. Slovakia esas membro dil [[Europana Uniono]] e NATO depos la yaro 2004. Kom membro dil [[Unionita Nacioni]] depos la yaro 1993, Slovakia elektesis ye la 10ma di oktobro 2005 por periodo di du yari (2006-2007) en la [[Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni]]. Slovakia ank esas membro dil [[Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo]], [[Mondala organizuro pri komerco]] e Organizuro por la Sekureso e la Kunlaborado en Europa ed altra internaciona organizuri. Segun Montala indexo pri Libereso di Jurnalaro, kreita da [[Raportisti sen Frontieri]] (2007), Slovakia esas la 3ma maxim libera lando ek 169 landi, same kam [[Estonia]]. Segun l'Indexo pri Percepto dil Korupto, en 2007 Slovakia okupis la 49ma poziciono inter 180 landi. === Regioni e distrikti === [[Arkivo:Slovakiakrajenumbers.png|right|350px]] Slovakia administrale dividesas en ok regioni nomizata segun olia chef-urbo. La regioni juas kelka autonomeso depos la yaro 2002. # Regiono [[Bratislava]] # Regiono [[Trnava]] # Regiono [[Trenčín]] # Regiono [[Nitra]] # Regiono [[Žilina]] # Regiono [[Banská Bystrica]] # Regiono [[Prešov]] # Regiono [[Košice]] La regioni subdividesas en multa distrikti. Slovakia nun havas 79 distrikti, singla ek li subdividita en municipi. Westala regioni de la lando esas plu richa kam l'estala, sive pri ekonomiala produktado, sive pri chomeso, ma la difero ne esas plu granda kam en la maxim multa altra landi del Europana Uniono. == Geografio == [[Arkivo:Slovakia topo.jpg|250px|thumb|Mapo [[topografio|topografiala]] di Slovakia.]] [[Arkivo:Krivanska mala fatra hreben.jpg|thumb|L'aristo chefa dil Kriváň ([[Mikra Fatra]]).]] Slovakiana peizajo esas montoza. [[Karpati]] extensas su tra majoritato dil nordal duimo dil lando. Inter ca montari esas l' alta somiti dil [[Tatra]]. En la nordo, proxim la frontiero Poloniana, esas l' Alta Tatra, qua esas populara ski-glital frequenteyo. En l' Alta Tatra esas multa cenal lagi e vali, la somito maxim alta di Slovakia, la [[Gerlachovský štít]] (2 655 m), e la [[Kriváň]], monto tre simbola por la lando. La precipua fluvio Slovaka esas [[Danubio]] ed olua riveri enfluanta, Váh e Hron. La klimato Slovaka esas inter la zoni di klimato oceanala e kontinentala, kun relative varma someri e vintri kolda, nuboza e humida. La teritorio di Slovakia povas dividesar ye tri speci di zoni klimatala e lo unesma povas dividesar ye du sub-zoni. En la zoni kun influo oceanala, la mezavalora yarala temperaturo esas cirkume 9°C til 10°C. La mezavalora temperaturo dil monato maxim varma esas cirkume 20°C e la mezavalora temperaturo dil maxim kolda monato esas -3°C. Ca tipo di klimato existas en la plani di Záhorie e Danubiana, ed esas la tipala klimato di Bratislava. En la zoni kun influi kontinentala, la mezavalora yarala temperaturo esas cirkum 8-9°C. la mezavalora temperaturo dil monato maxim varma esas cirkum 19°C e la mezavalora temperaturo dil monato maxim kolda esas min kam -3°C. Ca speco di klimato esas en [[Baseno di Košice]] e [[Baslando di Est-Slovakia]]. Co esas la tipala klimato dil urbo di Košice. En la zoni di baseni, la mezavalora yarala temperaturo esas inter 5°C e 8,5°C. la mezavalora temperaturo dil monato maxim varma esas inter 15°C e 18,5°C e la mezavalora temperaturo dil monato maxim kolda esas inter -3°C e -6°C. Ca klimato existi en preske omna hidrografiala baseni di Slovakia. To esas la tipala klimato di [[Poprad]] e [[Sliač]]. En zoni kun klimato di monti, la mezvalora yarala temperaturo esas min kam 5°C. La mezvalora temperaturo dil monato maxim varma esas min kam 15°C e la mezvalora temperaturo dil monato maxim kolda esas min kam -5°C. Exemple di regioni kun ca klimato esas Orava e [[Spiš]]. == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Slovakia}} [[Arkivo:Bratislava highrises 2009 4.jpg|upright|thumb|320px|[[Cieloskrapero|Cieloskraperi]] en Nivy, un ek la chefa quarteri komercala di Bratislava]] [[Arkivo:STRBSKE PLESO.jpg|thumb|320px|[[Vysoké Tatry]] ("Alta monti Tatra"), turistala regiono di Slovakia]] La transito di Slovakia al [[ekonomio di merkato]] esis desfacila. Nun, la privatigo esas preske kompleta, la banki esas preske komplete privata, e la lando recevis multa kolokado exterlandala. L'ekonomio kreskis multe dum l'unesma yardeko dil 21ma yarcento. En 2006, la [[totala nacionala produkturo]] di la lando esis 8,9%, la maxim alta inter la membri dil [[Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo|OKED]]. Altralatere, [[chomeso]] atingis sua somito (19,2%) en la fino dil yaro 2001, diminutis a 7,84% en februaro 2008 segun la Kontoro Statistikal di Slovaka Republiko. Ultre la kresko ekonomiala, la migrado di laboristi ad altra landi dil Uniono Europana anke kontributis por ca diminuto. Segun [[Eurostat]], qua uzas metodo di kalkulo diferanta de la Kontoro Statistikala di Slovaka Republiko, la chomeso en la lando ankore esas la duesma maxim alta del Europana Uniono, dop Hispania (10,3%). Slovakia esas lando atraktiva por exterlanda kolokadi nome pro la basa kusto di lua [[laboro-povo]], basa imposti e laboro-povo bone edukata. Dum yari recenta, Slovakia okupas su per kurajigar exterlandala kolokado. L'enfluo di exterlanda koloki direta kreskis plu kam 600% depos la yaro 2000. L'[[inflaciono]] diminutis de mezvalore 12% en 2000 til nur 3,3% en la yaro 2002, ma ol kreskis itere en la yari 2003-2004 pro augmento di imposti e preci regulata. Ol atingis 3,7% en la yaro 2005. Slovakia adoptis l'[[Euro]] kom monetaro ye la 1ma di januaro 2009 kom la 16ma lando dil [[Europana Uniono]]. L'Euro en Slovakia aprobesis dal [[Europana Komisitaro]] ye la 7ma di mayo 2008. Ye la 28ma di mayo 2008, la ''koruna'' Slovakiana remplasesis po 30,126 koruni vice 1 euro. La lando havas evoluinta kazina industrio, kiu estas strikte licencita.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Legálne kasína na Slovensku |editero=Reas|url=https://acasino.sk/}}</ref> En marto 2008, la financo-ministerio anuncis ke Slovaka ekonomio esis sat developita e ne pluse bezonis helpo de [[Mondala Banko]]. En 2006, segun l'[[indexo pri homala developeso]] (2006), Slovakia rangizesis 42ma ek 177 landi. Slovakia havas naturala peizaji, monti, [[kaverno|kaverni]], mezepokala urbi e [[kastelo|kasteli]], populala arkitekturo, termala e skio-stacioni. Plu kam 1,6 milion homi vizitis Slovakia en 2006. La destini maxim atraktiva esas la chef-urbo Bratislava e Tatra montaro. La maxim multa vizitanti venas de Chekia (cirkume 26%), Polonia (15%) e [[Germania]] (11%). == Demografio == [[Arkivo:Population_density_in_Slovakia.png|thumb|320px|Denseso di habitantaro di Slovakia, 2019.]] [[Arkivo:Bratislava_Panorama_R01.jpg|thumb|left|320px|Panoramo pri [[Bratislava]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2021, Slovakia havis {{formatnum:5436066}} habitanti. La maxim multa (80,7%) esas Slovaki. Hungari esas 8,5%, Cigani esas 2%, altri (Cheki, Ruteni, Ukrainani, Rusi, Germani, Poloni) esas 1,8%, e 7% esis nekonocata en 2011.<ref name=CIA/> Cirkume {{formatnum:10000}} Lemki (populo kun origino en [[Karpati]]) habitas Slovakia. La fertileso-statistiko esis 1,45 filio po muliero, e la viv-expekto pos nasko esis 78,07 yari, ambe en 2021.<ref name=CIA/> L'oficala linguo di la lando esas [[Slovaka linguo|Slovaka]], por 78,6%. Hungara parolesas da 9,4%, Roma-linguo da 2,3%, Rutena da 1%, e 8,8% parolis altra lingui, segun la kontado di 2011.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/slovakia/#people-and-society|titulo=Slovakia - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=12ma di junio 2021 |idiomo={{en}}}}</ref> La [[Hungara linguo|Hungara]] ank esas multe parolata sude de la lando ed ol juas ko-oficala stando en kelka municipi. Segun la sama statistiki, la maxim praktikata religio en Slovakia esas katolikismo (62% de la habitantaro). Protestanti esis 8,2%, Greka katoliki esis 3,8%, altri esis 12,5%, e 13,4% praktikis nula religio en 2011.<ref name=CIA/> Slovaka konstituco grantas religiala libereso. Restas cirkume 2,3 mil Judi, ek 90 mil ante la [[duesma mondomilito]]. La maxim populoza urbo esas [[Bratislava]], chef-urbo di la lando. Altra importana urbi esas [[Košice]] e [[Prešov]]. == Kulturo == === Koqu-arto === [[Arkivo:BryndzoveHalusky.JPG|thumb|Potata pastobuli kun fromajo di mutono (''bryndzové halušky''), la disho nacional di Slovakia]] Karno di [[porko]], [[bovo]] e [[pultro]] esas la chefa speci di karno konsumata en Slovakia. Karno di porko esas la maxim populara. Inter pultri, hano esas la maxim ordinara, avan anado, ganso e dindo. Sangoza sociso nomizita ''jaternica'' kontenas parti di porko buchita. Karno di vildo, specale apro, kuniklo e cervo, esas anke komprebla dum la yaro. Karno di agnelo e kapro esas anke komprebla, ma oli ne esas tre populara. La konsumo di karno di kavalo ordinare desaprobesas. [[Vino]] esas ordinara en la tota Slovakia. Vino Slovakiana venas precipue del sudal regioni alonge la Danubio ed olua enfluanti; la nordal duimo dil lando esas tre kolda e montoza por plantacar vito. Tradicione, blanka vino esis plu populara kam la reda (exter kelka regioni), e dolca vino plu populara kam lo sika, ma amba ca gusti semblas chanjar. [[Biro]] ank esas populara en la tota lando. === Muziko === La muziko populara komencis remplasar muziko tradicional en la komenco dil yari 1950a, kande Slovakia esis parto di Chekoslovakia; Usana [[jazo]], [[rhythm and blues]], e [[rock]] esis populara, ultre [[valso|valsi]], [[polko|polki]] e [[chardasho|chardashi]]. Til la fino dil 1950ma yari, radio-recevili divenis ordinara apartenaji di familii, quankam nur statal brodkastado esis legala. Muziko Slovakiana populara komencis kom mixuro di [[bossa nova]], ''cool jazz'' e ''[[rock]]'' kun texti di propagando. Disidenti askoltis radio Austriana ''ORF'', ''Radio Luxemburg'' o ''Radio Europa Libera'', qui pleis plu multa rock. Chekoslovakia esis plu pasiva kontre dominaco Sovietiana, do radio e la tota fako di muziko esis plu favorebla al rejimo kam altra stati satelita. Pos la Revoluciono di Veluro e la deklaro di Slovakia, muziko multe diverseskis, pro ke libera merkato posibligis granda expanso dil nombro di bandi e jenri reprezentata en la merkato Slovakiana. Ma balde [[popmuziko]] divenis dominacanta, ekpulsante multa mikra jenri. Dum la [[yari 1990a]], Usana ''[[grunge]]'', ''alternative rock'' e ''[[britpop]]'' ganis adherado, same quale [[muzikalo|muzikali]] itere populara. === Sporto === [[Arkivo:Slovakia2010WinterOlympicscelebration2.jpg|thumb|320px|Slovakiana esquado pri hokeo* sur glacio celebras vinko kontre Suedia en 2010.]] Multa sportal agadi praktikesas en Slovakia, diversa ek li profesionale. [[Futbalo]] e [[hokeo sur glacio|hokeo* sur glacio]] judikesas kom la maxim populara sporti de la lando, ma [[teniso]], [[handbalo]], [[voleibalo]], [[kanoo]]-''slalom'', [[biciklado]], Alpala skio, biatlo* ed [[atletismo]] ank esas populara. [[Hokeo sur glacio|*Hokeo sur glacio]] esas la maxim populara sporto praktikata. Slovakia esas membro del Internaciona Federuro pri Hokeo depos 1993 e, de lore, ol ganis 4 medalii en championkonkursi pri hokeo*, de qui 1 ora, du arjenta ed 1 bronza. == Extera ligili == * [http://www.government.gov.sk/ guvernerio di Slovakia] - oficala pagino, {{en}} e {{sk}} * [https://web.archive.org/web/20080224063654/http://www.sktoday.com/ Slovakia today] - Jurnalo interretala en Angla linguo * [https://web.archive.org/web/20080914061636/http://www.slovakia.sk/ Slovakia] == Referi == {{reflist}} {{Commons|Slovakia}} {{EU-stati}} [[Kategorio:Slovakia|*]] durgknfc2z4aocxvw4qgyk837gy56cl 0 21204 1114375 1106051 2026-04-18T20:51:56Z ThWiki1910 31363 1114375 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Nederlando | Lokala_nomo = Koninkrijk der Nederlanden | Flago = Flag_of_the Netherlands.svg | Blazono = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg | Imajo_mapo = EU-Netherlands.svg | Chefurbo = [[Amsterdam]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:859732}} (2018) | Precipua_urbo = [[Amsterdam]] | Oficala_lingui = [[Nederlandana linguo|Nederlandana]], [[Friziana linguo|Friziana]], [[Papiamento]] (en [[Bonaire]]), [[Angla linguo|Angla]] (en [[Sint Eustatius]] e [[Saba]]) | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Listo pri monarki di Nederlando | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]] | Nomo_listo_chefo_guverno= Listo pri chefministri di Nederlando | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Rob Jetten]] | Surfaco = {{formatnum:41526}} | Rango_surfaco = 135 | Surfaco_aquo = 18,41 | Habitanti = {{formatnum:17084719}} | Rango_habitanti = 61 | Yaro = 2017 | Denseso di habitantaro = 411,3 | Reto_kodexo = .nl | Nomo_himno = ''[[Wilhelmus|Het Wilhelmus]]'' | Pekunio = [[Euro]] }} '''Nederlando''' esas un de la landi di la [[Rejio di la Nederlandi]] en westal [[Europa]]. Ol havas kom vicini [[Germania]] este e [[Belgia]] sude. Norde e weste jacas [[Norda Maro]]. Olua oficala linguo esas la Nederlandana. Ol esas [[konstitucala monarkio]] e parlamentala demokratio. Lua duchambra parlamento esas la ''Staten-Generaal'', havanta remarkinda egala reprezentado di partisi. La nunala rejo esas Willem-Alexander. Nederlando esas membrostato dil [[Europana Uniono]], [[NATO]], [[Organizuro por Kunlaboro ed Ekonomiala Developo|OKED]], [[MOK]], e signatis la [[protokolo di Kyoto]]. Kun [[Belgia]] e [[Luxemburgia]] ol apartenas al ekonomiala regiono [[Benelux]]. == Historio == {{PA|Historio di Nederlando}} Dum la regno di [[Karolus la 5ma di Germania e la 1ma di Hispania|Karolus la 5ma di Germania]] la regiono di nunala Nederlando divenis parto de la 17 Provinci, qui inkluzis la nuntempa [[Belgia]] e [[Luxemburgia]]. En [[1579]], la nordo di la regiono unionis e formacis l'[[Uniono di Utrecht]], kontrato pri reciproka defenso kontre la [[Hispania]]n armeo. Ye la [[26ma di julio]] [[1581]] la provinci qui formacis la nunal Nederlando nedependanteskis, revokis oficale la lora rejulo [[Felipe la 2ma di Hispania|Felipe la 2ma]] e divenis [[republiko]], qua duris til [[1795]]. Felipe, filiulo di Karolus la 5ma, ne aceptis la nedependo, e komencis milito qua duris til [[1648]]. [[Arkivo:Dutch_Empire35.PNG|thumb|left|320px|Nederlandana kolonial imperio. Verda klare, teritorii qui apartenis od administresis da [[Nederlandana Est-India-Kompanio]]. Verde obskure, teritorii qui apartenis od administresis da Nederlandana West-India-Kompanio. Flave, teritorii okupita dum la [[19ma yarcento]].]] La Nederlandana kolonial imperio komencis kreskar dum la [[17ma yarcento]]. En [[1614]], Nederlandani fondis Nieuw Amsterdam, en la sudo dil insulo [[Manhattan]] - nun [[New-York]]. En [[Sudafrika]], Nederlandani establisis kolonio en [[1652]]. Cirkum [[1650]] Nederlandani posedis aproxime {{formatnum:16000}} komercala navi<ref>[http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display_printable.cfm?HHID=682 The middle colonies] Digital History</ref>, e lua habitantaro kreskis de 1,5 til 2 milion habitanti. Multa ekonomiala historiisti judikas Nederlando kom la bersilo di la moderna [[kapitalismo]]. En [[Amsterdam]] fondesis l'unesma [[borso]] dil mondo. Ye la [[19ma di januaro]] [[1795]], un dio pos ke lora princo [[Willem la 5ma di Orange]] fugis vers [[Anglia]], la [[republiko Batavia]] proklamesis, simile a la [[Francia|Franca republiko]], e duris til la [[5ma di junio]] [[1806]]. De [[1806]] til [[1810]] la Franca imperiestro [[Napoléon la 1ma]] establisis la [[Rejio Holando]] kom marioneta stato, kontrolata da lua fratulo [[Louis Bonaparte]]. En 1810 Napoléon enkorpigis Holando a la Franca imperio. L'enkorpigo duris til [[1813]]. [[Arkivo:1815-VerenigdKoninkrijkNederlanden-en.svg|thumb|320px|left|Provinci dil [[Rejio Nederlando]] (1815-1830)]] En [[1815]], [[Kongreso di Wien]] establisis [[Rejio Nederlando]], expansita sude por kontrolar la nunala [[Belgia]] e [[Luxemburgia]]. En [[1830]] la Belgi revoltis e deklaris sua nedependanteso. En [[1890]] l'uniono kun Luxemburgia cesis. Malgre ke Nederlando deklaris su neutra dum l'[[unesma mondomilito]], la lando esis forte implikata en la milito<ref>Abbenhuis, Maartje M. The Art of Staying Neutral. Amsterdam: Amsterdam UP, 2006.</ref>. [[Germana imperio|Germani]] projetis invadar la lando, ma generalo [[Helmuth Johann Ludwig von Moltke]] abortigis ca projeto. Nederlando furnisis vari a Germania til la Britaniana blokuso en [[1916]]. [[Arkivo:Rotterdam,_Laurenskerk,_na_bombardement_van_mei_1940.jpg|thumb|320px|[[Rotterdam]] pos bombardo da Germana ''Luftwaffe''.]] Ye la [[10ma di mayo]] [[1940]] dum la [[duesma mondomilito]], la [[Nacional-socialista Germania]] invadis Nederlando por atakar [[Francia]]. Ye la [[14ma di mayo]] Nederlando kapitulacis. Dum la Germana okupeso, cirkume 100 mil [[judo|judei]] transportesis aden [[koncentreyo|koncentreyi]] en Germania, [[Polonia]] e [[Chekoslovakia]], inkluzite la judea puerino [[Anne Frank]]. Nur 876 transvivis la milito. La lando esis un ek la fondinti di [[Benelux]] (ekonomiala pakto kun [[Belgia]] e [[Luxemburgia]]) en [[1944]], e pose esis un ek la sis fondinti di la [[Komunitato Europana pri Karbono e Stalo]] en [[1951]], e pose del [[Europana Ekonomiala Komunitato]], embriono di la nunala [[Europana Uniono]]. Nederlando anke esis un ek la 12 fondinti di [[NATO]], ye la [[4ma di aprilo]] [[1949]]. Dum la [[yari 1960a]] e [[yari 1970a|1970a]], eventis multa sociala transformi: yuni, nome studenti, refuzis tradicional [[etiko]] ed aktiveskis pri sociala temi, exemple yuri por la mulieri, [[sexualeso]], [[desarmizo]] ed ekologiala temi. [[Arkivo:Koningin Beatrix in Vries.jpg|thumb|280px|[[Beatrix di Nederlando|Rejino Beatrix]].]] [[Arkivo:Bejaardendefile Soestdijk koningin Juliana , zwaaiend (close), Bestanddeelnr 253-8002.jpg|thumb|280px|left|[[Juliana di Nederlando|Rejino Juliana]], en 1978.]] Ye la [[30ma di aprilo]] [[1980]] rejino [[Juliana di Nederlando|Juliana]] abdikis, e lua filiino [[Beatrix la 1ma di Nederlando|Beatrix]] asumis la krono. Dum lua regno signatesis la [[kontrato di Maastrich]], qua kreis l'[[Europana Uniono]] ye la [[1ma di januaro]] [[1993]]. Longatempe la politiko en Nederlando dominacesis da la partisi Kristana-Demokrata, qui guvernis la lando de la [[yari 1910a]]. To chanjesis en [[1994]], kande social-demokrati e liberali formacis la nomizita "purpurea ministraro", qua guvernis til [[2002]]. Ye la [[6ma di mayo]] di ta yaro asasinesis [[Pym Fortuyn]], populisto dextrana qua esis kontre l'eniro di enmigranti. Lua partiso divenis importanta pos l'elekti, ma l'interna disputi en la partiso febligis ol dum la sequanta elekto. Ye la [[10ma di oktobro]] [[2010]] [[Nederlandan Antili]] desaparis. Kom rezulto di plebiciti, [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] e [[Saba]] decidis enkorpigar su a Nederlando kom specala municipi, kontre ke [[Aruba]], [[Sint Maarten]] e [[Kuracao]] votis por divenar suverena monarkii en la rejio Nederlando. == Politiko == [[Arkivo:Willem-Alexander_(Royal_Wedding_in_Stockholm,_2010)_cropped.jpg|thumb|250px|Rejulo [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]].]] [[Arkivo:Den_Haag_Binnenhof.jpg|thumb|left|320px|''Binnenhof'', sideyo di la duchambra parlamento di Nederlando, ed oficeyo dil chefministro.]] Nederlando esas [[konstitucala monarkio]]. La chefo dil stato esas la rejo, nun [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]]. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua ordinare esas la chefo di guvernanta koalisuro. La [[legifala povo]] konsistas ek duchambra parlamento. L'infra chambro nominesas Domo di Reprezenteri, qua havas 150 membri qui elektesas dal populo por 4 yari, segun listo elaborita dal partisi. La supera chambro nominesas [[Senato]], e havas 75 membri qui elektesas dal membri de lokala legifanta asemblitari. La [[judiciala povo]] konsistas ek 11 distriktala korti, 4 apelo-korti, tri administrala apelo-korti e la Supra Korto. La judiciisti nominesas da la guvernerio por dumviva ofico-tempo, ma mustas retretar evante 70 yari. La [[konstituco]] di la lando skribesis en [[1815]] ed emendesis en [[1848]] por institucar [[parlamentala demokratio]]. Recente, granda parto di lua texto modifikesis en [[1993]]. Super lua texto nun existas la Statuto dil Rejio Nederlando, por enkorpigar [[Aruba]], [[Sint Maarten]] e [[Kuracao]]. De longa tempo, la lando havas tradiciono di sociala tolero. Dum la [[18ma yarcento]], kande [[protestantismo]] esis l'oficala religio, [[katolikismo]] e [[judaismo]] toleresis. Nun, la lando judikesas kom un ek la maxim liberala del mondo en temi pri [[aborto]], yuri por [[Homeosexualeso|homeosexuali]], [[eutanazio]], uzado di drogi, ed altra sociala temi. === Politikala subdividuro === Nederlando subdividesas en 12 provinci, singla ek li kun sua propra guberniestro. La provinci esas: {| width="100%" align="center" |- | width="33%" style="vertical-align: top;" | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Frizia]] * [[Gelderland]] * [[Groningen (provinco)|Groningen]] * [[Limburgo (Nederlando)|Limburg]] | width="33%" style="vertical-align: top;" | * [[Norda Brabant]] * [[Norda Holando]] * [[Overijssel]] * [[Provinco Utrecht|Utrecht]] * [[Suda Holando]] * [[Zeeland|Zelando]] | width="50%" style="vertical-align: top; rowspan=6" | [[Arkivo:Map provinces Netherlands-en.svg|thumb|200px|Mapo di Nederlando kun lua provinci (nomi en l'Angla).]] |} == Geografio == [[Arkivo:NederlandSatelliet.jpg|thumb|220px|Satelital imajo pri Nederlando.]] [[Arkivo:Nijlânnermolen_Workum.jpg|thumb|320px|left|Peizajo en [[Frizia]].]] L'Europana teritorio di Nederlando jacas inter la [[latitudo|latitudi]] 50° e 54° N, e la [[longitudo|longitudi]] 3° e 8°W. Ol dividesas da 3 fluvii en du regioni: [[Rheno]] e du ek lua branchi, [[fluvio Waal|Waal]] e [[fluvio Meuse|Meuse]]. La sudo di Nederlando esas granda fluviala delto. Vasta regioni di Nederlando jacas sub la [[marala nivelo]]. De la nokto di 31ma di januaro til la jornesko di 1ma di februaro [[1953]] violentoza tempesto efektigis inundadi qua ruptis [[digo]] e produktis la morto di 1853 personi e l'evakuo di 70 mil plusa homi. Ultre to, 4500 edifici domajesis. Por preventar nova simila dizastro, developesis ambicioza projeto nomizita "Projeto Delta" (Nederlandane: ''Deltawerken''), qua konsistis ek serio di digi, shibri, [[sluzo|sluzi]] e barili konstruktita de 1954 til 1957 an la delto dil fluvii [[Rheno]], [[fluvio Meuse|Meuse]] e Scheld. Tota projeto parfinesis ye la 4ma di oktobro 1986, ed ensemble kun la digo Afsluitdijk konstruktita de 1927 til 1932 qua klozis l'anciena [[bayo]] Zuiderzee, posibligas homala habitado e kultivo di vasta zoni sub marala nivelo. La dominacanta [[vento]] en Nederlando suflas de sudweste. To rezultas moderema [[marala klimato]], kun kolda someri, moderema venti, e [[humideso]] ofte alta. To eventas nome en la litoro, ube [[temperaturo|temperaturi]] povas esar 10 °C plu alta kam en la regioni doplanda, sud-este de la lando. Konjelanta temperaturi (infre 0 °C) ordinare eventas de la mezo di novembro til la fino di marto. Povas [[nivo|nivar]] de novembro til aprilo, plu rare de oktobro til mayo. [[Karibia|Karibiana insuli]] ([[Bonaire]], [[Saba]] e [[Sint Eustatius]]) esas specala komoni di Nederlando. Lia [[klimato]] esas [[Tropikala klimato|tropikala]], varma dum la tota yaro. [[somero|Somere]], [[uragano|uragani]] povas frapar Saba e Sint Eustatius. == Ekonomio == [[Arkivo:AkzoNobel Hengelo (15182789305).jpg|thumb|left|280px|Aeral imajo pri kemial industrio ''Akzo Nobel''.]] [[Arkivo:Amazonehaven.JPG|thumb|280px|La portuo di [[Rotterdam]] esas la maxim granda de Europa.]] {{PA|Ekonomio di Nederlando}} Nederlando havas forta [[ekonomio]], ed esas un ek la 10 maxim granda exportaceri de la mondo. Pos la [[16ma yarcento]] la konstruktado di navi, la pesko, l'[[agrokultivo]], la [[komerco]] e la banki esas la precipua ekonomial agadi di la lando. La [[portuo]] di [[Rotterdam]] esas la maxim granda de [[Europa]]. L'ekonomio di Nederlando esas la 17ma maxim granda del mondo, e lua TNP per persono esas la 10ma maxim granda del mondo. L'industrio di nutrivi esas la precipua industriala sektoro. Altra importanta industrii esas kemiala, metalifala, mashinifaro, elektrala produkturi, e [[turismo]]. [[Amsterdam]] esas la financala centro di la lando. == Demografio == [[Arkivo:Netherlands population.svg|thumb|320px|Habitantaro di Nederlando, 1960 til 2015.]] [[Arkivo:Amsterdam Westerkerk 06.jpg|thumb|left|320px|''Westkerk'', [[Kalvinismo|Kalvinista]] kirko en [[Amsterdam]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2018, Nederlando havis {{formatnum:17151228}} habitanti.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|titulo= Netherlands|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ |editero=CIA|vidita ye=6ma di januaro 2019}}</ref>. Ol esas la 11ma maxim populoza lando di [[Europa]]. Lua [[denseso di habitantaro]] (411,3 habitanti/km²) esas un ek la maxim granda del mondo. Cirkume 7,6 milion personi habitas l'ekonomiala regiono konocata kom ''Randstat'', qua extensas su tra la provinci [[Norda Holando]], [[Suda Holando]], [[Provinco Utrecht|Utrecht]] e [[Flevoland]]. La maxim multa habitanti - 80,9% - esas Nederlandani. Altra grupi esas [[Indonezia]]ni (2,4%), [[Germania|Germani]] (2,4%), [[Turkia|Turki]] (2%) ed altri. Plu kam 99% de lua habitantaro savas lektar e skribar. Til la fino dil [[20ma yarcento]], la maxim multa habitanti esis adepti de religii [[Kristanismo|kristana]]. Tamen, segun statistiki de 2015, 50,1% ek la habitantaro deklaris havar nula [[religio]]. Kristani esis 43,8% ek la habitantaro, esante 23,7% katoliki, 15,5% adepti de la Protestanta eklezio di Nederlando, e 4,5% altra kristani. Mohamedani esis 4,9%, e 1,2% praktikis altra religii. [[Nederlandana linguo|Nederlandana]] parolesas da la maxim multa habitanti. [[Friziana linguo|Friziana]] parolesas en [[Frizia]], ube ank ol esas oficala. == Kulturo == [[Arkivo:Hollande04.jpg|thumb|320px|Simboli ed ikoni de Nederlandana kulturo.]] [[Arkivo:Holbein-erasmus.jpg|thumb|left|200px|[[Erasmus de Rotterdam]].]] Nederlando esis la patrio di importanta [[filozofio|filozofi]], exemple [[Erasmus de Rotterdam]] e [[Baruch Spinoza]]. Multa verki da [[René Descartes]] redaktesis en Nederlando. Yen kelka [[cienco|ciencisti]] Nederlandana: [[Christiaan Huygens]] (deskovrinto di [[Titan]], luno di [[Saturno]], e l'unesma persono qua propozis ke la lumo voyajas tra la kosmo per ondi), [[Antonie van Leeuwenhoek]] (qua developis l'unesma [[mikroskopo]]), [[Daniel Bernoulli]] (studiisto pri la [[teorio di probablesi]] e la [[mekaniko di fluidi]]), edc. Dum la [[20ma yarcento]] la lando havis [[Nobel-premio|Nobel-laureati]], nome [[Jacobus Henricus van 't Hoff]], [[Christiaan Eijkman]], [[Paul Jozef Crutzen]], ed altri. Nederlando esas notora pri sua [[pikto|piktisti]], nome [[Rembrandt van Rijn]], [[Johannes Vermeer]], [[Jan Steen]], [[Jacob van Ruysdael]] ed altri. De la [[19ma yarcento|19ma]] e [[20ma yarcento|20ma]] yarcenti la maxim famoza piktisti esis [[Vincent van Gogh]] e [[Piet Mondrian]]. [[Maurits Cornelis Escher]] esas famoza grafik-artisto. Pri [[literaturo]], importanta nomi esas [[Desiderius Erasmus]], [[Joost van den Vondel]], [[Pieter Corneliszoon Hooft]], [[Multatuli]], [[Willem Frederik Hermans]], ed altri. Pri [[cinemo]]<nowiki/>filmifisti, nome [[Paul Verhoeven]], [[Jan de Bont]], Dick Maas e [[Theo van Gogh]], obtenis internaciona notoreso. === Muziko === [[Arkivo:Popgroep Shocking Blue gaf persconferentie in verband met succes van plaat Ve, Bestanddeelnr 923-1956.jpg|thumb|280px|[[Shocking Blue]].]] [[Arkivo:2U_Live_Photo_NEWCUT.jpg|thumb|left|280px|[[2 Unlimited]].]] La lando havas multopla muzikala tradicioni. Lua precipua folklorala jenro esas ''Levenslied'', "la muziko di la vivo"; ca muziki havas simpla melodii e ritmi, e lua temi ordinare esas amoro, morto e soleso. nuntempa [[rock]] e [[pop]] aparis dum la [[yari 1960a]], kun forta influo de [[Usa]] ed [[Unionita Rejio]]. Dum la yari 1960a e 1970a la muziki maxim-multa-kaze kompozesis en la Angla linguo. Bandi, nome [[Shocking Blue]] (kun sua kansono ''Venus''), Golden Earring e [[Focus (bando)|Focus]], atingis internaciona suceso. Dum la [[yari 1990a]] la Nederlandana e Belga ''House''-muziko kunfuzis en la projeto [[2 Unlimited]], qua vendis plu kam 18 milion kopiuri de lua muziki. Pos la yari 1990a, Nederlandana [[disk-jokeo|disk-jokei]], exemple [[Armin van Buuren]], [[Tiësto]], Hardwell, [[Sander van Doorn]] ed [[Afrojack]], obtenis granda internaciona suceso. Pri klasika muziko, [[Louis Andriessen]] judikesas kom un ek la maxim bona kompozisti vivinta. [[Janine Jansen]] ed [[André Rieu]] esas eminenta violinisti. [[Lavinia Meijer]] esas famoza [[harpo|harpisto]]; en [[2012]] el lansis [[CD]] kun muziki de [[Philip Glass]] transskribita por harpo, kun la propra aprobo da Philip Glass.<ref>[http://www.allmusic.com/album/philip-glass-metamorphosis-the-hours-mw0002435025 Lavinia Meijer - Philip Glass : Metamorphosis & The Hours], Allmusic.com</ref> La koncertodomo ''Concertgebouw'' esas domo por la Rejala Simfonial Orkestro (''Koninklijk Concertgebouworkest''), konsiderata kom un ek la maxim bona orkestri del mondo. La muziko de [[Aruba]] e de l'anciena [[Nederlandan Antili]] mixas Afrikana, nativa e Nederlandana elementi ed esas simila a la muziki de altra Karibiana insuli, exemple [[Barbados]], [[Martinik]], [[Trinidad e Tobago]] e [[Guadelupa]]. [[Surinam]], Nederlandana ex-kolonio en Sud-Amerika, exportacis la jenro ''kaseko'' a l'insuli. En [[Kuracao]] kreesis muzikala jenro konocata kom ''tumba''. == Sporto == [[Arkivo:NED-DEN_Euro_2012_(10).jpg|thumb|320px|Futbalisti [[Arjen Robben]] e [[Robin van Persie]] ludanta por Nederlandan esquado en 2012.]] Cirkume 4,5 milioni ek la 16,8 milion habitanti di Nederlando registragesas en un ek la 35 mil sportala klubi di la lando. Cirkume 2/3 de lua habitantaro evanta 15 til 75 yari praktikas sporti omnasemane. [[Futbalo]] esas la maxim populara sporto, ante [[hokeo]] en la feldo e [[voleibalo]]. [[Teniso]], [[gimnastiko]] e [[golfo]] esas la maxim populara individuala sporti. == Extera ligili == * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1043423.stm BBC News - The Netherlands country profile] * [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3204.htm Background note: The Netherlands] US Dept. of State == Referi == {{reflist}} {{wikivortaro}} {{EU-stati}} {{Stati en Europa}} [[Kategorio:Nederlando|*]] k9jyu6dxu1l1l79ks4zixw30n5xthuw 0 21250 1114374 1057977 2026-04-18T20:51:33Z ThWiki1910 31363 1114374 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Kuba | Lokala_nomo = República de Cuba | Flago = Flag of Cuba.svg | Blazono = Coat of Arms of Cuba.svg | Imajo_mapo = LocationCuba.svg | Chefurbo = [[Havana]] | Habitanti_chefurbo ={{formatnum:2106146}}<ref name=Official_census>{{Extera ligilo|url=http://www.one.cu/publicaciones/cepde/cpv2012/20131107resumenadelantado/Tablas/4.pdf|titulo=Oficala kontado di 2012}}</ref> | Precipua_urbo = [[Havana]] | Oficala_lingui = [[Hispana linguo|Hispana]] | Guvernerio = [[Republiko]] [[socialismo|socialista]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Kuba | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Miguel Díaz-Canel]] | Surfaco = {{formatnum:109884}} | Rango_surfaco = 105 | Surfaco_aquo = neglijebla | Habitanti ={{formatnum:10985974}}<ref name=CIA/> | Rango_habitanti = 85 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro= 101,8 | Reto_kodexo = .cu | Tempo_zono =UTC-5<br><small>(UTC-4 dum somero)</small> | Nomo_himno = ''La Bayamesa'' | Pekunio = [[peso di Kuba]] | Religii = [[kristanismo]], 44,5% ([[Katolikismo]]: 39%). Ateismo 29,8% }} '''Kuba''', oficale '''Republiko Kuba''', esas lando en [[Karibia]] konsistanta ek la samnoma insulo, altra vicina insuleti e l'Insulo dil Yuneso (''Isla de la Juventud''). Insulo Kuba esas la maxim vasta insulo de [[Karibia]], havanta {{formatnum:104556}} km². La lando havas entote {{formatnum:109884}} km². Lua chef-urbo esas [[Havana]]. Insulo Kuba distas 150 km sude de [[Key West, Florida]], [[Usa]], 77 km weste de [[Haiti]], 210 km este de [[Mexikia]]na litoro e 140 km norde de [[Jamaika]]. ==Historio == {{PA|Historio di Kuba}} [[Arkivo:Hatuey_monument,_Baracoa,_Cuba.JPG|thumb|left|200px|Monumento memoriganta ''Taíno''-chefo Hatuey, en Baracoa.]] Ante l'arivo di [[Cristoforo Colombo]] en Kuba ye la [[28ma di oktobro]] [[1492]], l'insulo habitesis da indijeni ''Ciboney'' e ''Taíno'' (anke nomizita ''Arawak''). Colombo nomizs l'insulo ''Isla Juana'', memoriganta Juan, Princo di [[Asturia]], filiulo di [[Isabel la 1ma di Kastilia]] e [[Fernando la 2ma di Aragon]]. [[Hispania|Hispani]] kompletigis la [[kartografio]] dil insulo en [[1511]] e komencis koloniigo la sam yaro. Kuba restis Hispana posedajo dum 400 yari, e la bazo di lua [[ekonomio]] esis la produktado ed exportaco di [[sukrokano]], [[kafeo]] e [[tabako]] por [[Europa]] e pose por [[Nord-Amerika]]. Kande anciena kolonii di Hispania en [[Amerika]] komencis divenar nedependanta dum la [[yari 1820a]], Kuba restis loyala a Hispana krono. Hispania donis a Kuba la titulo ''La Siempre Fidelisima Isla''. En [[1868]], eventis revolto favorebla a la nedependo, komandita da [[Carlos Manuel de Céspedes]]. Pose, eventis 10-yara milito kontre Hispania, qua finis kun pakto en qua Hispania promisis granda autonomeso por l'insulo. En [[1892]] [[José Martí]], exiliita en [[Usa]], fondis partiso qua defensis la nedependo. Martí arivis en Kuba ye la [[11ma di aprilo]] [[1895]] e probis deklarar nedependo, ma mortigesis en kombato ye la [[19ma di mayo]] sam yaro. [[Arkivo:Raising_the_Cuban_flag_on_the_Governor_General's_Palace_at_noon_on_May_20,_1902.gif|thumb|280px|left|Levo dil standardo Kubana dum la nedependo-ceremonio.]] De la [[25ma di aprilo]] til la [[12ma di agosto]] [[1898]] eventis la [[milito Hispana-Usana]], qua komencis pos explozo che [[Usa]]na navo ''Maine'' che portuo di [[Havana]]. Usana guvernerio afirmis ke l'explozo rezultis de Hispana atako kontre la navo. Pos la milito, Hispania perdis [[Filipini]], [[Guam]], [[Porto-Riko]] e Kuba por Usa. Kuba divenis [[Usa]]na protektorato, ed erste ye la [[20ma di mayo]] [[1902]] la lando nedependanteskis, kom republiko. Tamen, sub l'unesma Kubana [[konstituco]], Usa darfis intervenar en Kuban aferi. Usa anke darfis instalar militarala garnizono che [[bayo di Guantánamo]]. [[Tomás Estrada Palma]] divenis l'unesma prezidanto di la lando. Palma rielektesis en [[1906]], malgre granda opozo. Eventis denunci pri fraudi e revolto kontre lua guvernerio. Konseque, Usa intervenis en Kubana guvernerio ed indikis [[Charles Edward Magoon]] kom guberniestro dum 3 yari. En [[1908]] eventis nova elekto, e [[José Miguel Gómez]] asumis la povo dum la sequanta yaro. Konstitucala guverni duris til [[1930]] kande [[Gerardo Machado y Morales]] suspensis la [[konstituco]]. Generala [[striko]] e revolti di laboristi koaktis Machado y Morales renuncar, en agosto [[1933]]. [[Carlos Manuel de Céspedes y Quesada]] remplasis lu. [[Arkivo:Fulgencio_Batista,_president_of_Cuba.jpg|thumb|250px|[[Fulgencio Batista]].]] En [[1933]], lora [[sergento]] [[Fulgencio Batista]] komandis revolto qua revokis Céspedes y Quesada de povo en septembro 1933. [[Ramón Grau San Martín]] nominesis provizora prezidanto. Grau renuncis en [[1934]], e komencis la 25-yara dominaco di Batista en Kubana politiko. Nova [[konstituco]] adoptesis en [[1940]]. Ta yaro Batista elektesis prezidanto. En [[1952]], pos perdar elekto, ilu komandis [[stato-stroko]] e proskriptis la Komunista partiso sam yaro. En novembro [[1956]] [[Fidel Castro]] ed altra 82 revolucioneri arivis en Kuba de exilo, per la [[yakto]] ''Granma''. Lia skopo esis revokar l'administro di Batista. En [[1958]] la rebeli abandonis lia refujeyo en Sierra Maestra e lansis populala revolto. [[Arkivo:CheyFidel.jpg|thumb|280px|left|[[Che Guevara]] e [[Fidel Castro]], [[1961]].]] Ye la [[1ma di januaro]] [[1959]] Fidel Castro komandis la vinko di la [[Revoluciono Kubana]] kontre Batista, qua abandonis Kuba por exilar su en [[Portugal]]. Castro komencis promulgar dekreti qui abolisis [[privata proprieto]] ed adoptis [[landala reformo]]. Ta dekreti afektis l'interesti di [[Usa]]na entraprezi e di granda proprieteri, qua komencis fugar vers [[Miami]]. Ye la [[7ma di novembro]] [[1960]] [[Che Guevara]] voyajis a [[Sovietia]], [[Chekoslovakia]], [[Est-Germania]], [[Nord-Korea]] e [[Popul-Republiko Chinia]]. Sovietia e Chinia promisis komprar kubana produktado di [[sukro]]. Kom respondo, ye la [[3ma di januaro]] [[1961]] Usana prezidanto [[Dwight Eisenhower]] ruptis diplomacala relati kun Kuba. Ye la [[15ma di aprilo]] [[1961]] Usan avioni atakis Kubana teritorio. La sequanta dio, Fidel Castro deklaris Kuba [[socialismo|socialista]] lando. [[Arkivo:Cuba_Missiles_Crisis_U-2_photo.jpg|thumb|320px|Spion avioni fotografis bazi por lansar misili en 1962.]] Ye la [[17ma di aprilo]] [[1961]] Kuban exiliiti, kun la helpo di [[CIA]], probis [[invado di la bayo di Porki|invadar Kuba]], ma faliis 72 hori pose. Cirkume 100 invaderi mortis, e {{formatnum:1200}} kaptesis. En junio la sequanta yaro, [[Sovietia]] komencis [[Krizo dil fuzei en Kuba|instalar atomala lans-armi en Kubana teritorio]]. To efektigis diplomacala krizo kun Usa, ed ye la [[20ma di novembro]] [[1962]] Sovietia desmuntis la lans-armi instalita en Kuba. Pos Usana preso, Kuba ekpulsesis del [[Organizuro di Amerikana Stati]] en [[1962]]. Nur Kuba votis kontre lua ekpulsado: sis landi abstenis ([[Arjentinia]], [[Bolivia]], [[Brazilia]], [[Chili]], [[Equador]] e [[Mexikia]]) dum ke 14 votis favorebla. Dum la [[yari 1970a]] Kuba sendis soldati ad [[Afrika]], por helpar la partiso MPLA en [[Angola]] e la rejimo di [[Mengistu Haile Mariam]] en [[Etiopia]]. En 1975, l'Organizuro di Amerikana Stati, per voti de 16 ek lua membri inkluzite Usa, suspensis sancioni kontre Kuba. Tamen, Usa duris mantenar sua propra sancioni. La rejimo Kubana subisis serioza ekonomiala problemi pos la falio di [[Sovietia]] en 1991. La perdajo di subsidii Sovietiana a Kuba, kalkulata de 4 miliardi til 6 miliardi dolari omnayare, efektigis diminuto di furniso di fueli e nutrivi. ==Politiko == [[Arkivo:Comité_Central_PCC.jpg|thumb|320px|Sideyo di Komunista partiso di Kuba.]] [[Arkivo:El Capitolio Havana Cuba.jpg|thumb|left|320px|Parlamento di Kuba.]] La [[konstituco]] adoptita en [[1976]], qua deklaris Kuba [[socialismo|socialista]] [[republiko]], remplasesis da la konstituco di [[1992]], qua influesas dal idei de [[José Martí]], [[Karl Marx|Marx]], [[Friedrich Engels|Engels]] e [[Vladimir Ilyich Lenin|Lenin]]<ref name=Konstituco>{{extera ligilo|url=http://www.cuba.cu/gobierno/cuba.htm |titulo=Constitución de la República de Cuba|idiomo={{es}}}}</ref>. La konstituco deklaras ke Kuba esas "socialista, laborala, nedependanta e suverena lando, organizita da omni e por la bonajo di omni, kom unitarala e demokratiala republiko, por la juo di politikala libereso, sociala yusteso, por individuala e kolektala bona stando e por homala solidareso<ref name=Konstituco/>. Nun, la generala-sekretario de la Komunista Partiso di Kuba ank esas prezidanto di la Konsilistaro di Stato (prezidanto di la lando), ed anke prezidanto di la Konsilistaro di ministri (equivalanta a chefo di guvernerio o chefministro). Membri de la du konsilistari elektesas da la Nacional Asemblo di Populala Povo<ref name=Konstituco/>. La [[legifala povo]] konsistas ek la Nacional Asemblo di la Populala Povo, qua havas 609 membri qui elektesas por 5 yari dal populo.<ref name=Konstituco/> La Nacional Asemblo kunsidas du foyi dum la yaro, entote sis dii. Inter la kunsidi la 31 membri de la Konsilistaro di ministri agas quale legifala povo. La [[legaro]] di Kuba influesis dal Hispana legaro e dal idei Marxista-Leninista. La [[judiciala povo]] konsistas ek municipala korti, provincala korti e la Supra korto. La judiciisti ne obligesas esar membri de la Komunista Partiso. ==Geografio == [[Arkivo:Cuba Topography.png|thumb|320px|Topografiala mapo di Kuba.]] [[Arkivo:PicoTurquino.jpg|thumb|left|250px|monto ''Pico Turquino''.]] Kuba esas [[arkipelago]] qua konsistas ek l'insulo di Kuba, l'[[insulo dil Yuneso]] (''isla de la Juventud'') kun {{formatnum:2200}} km², ed altra mikra insuli. L'insulo di Kuba havas {{formatnum:1250}} km nord-weste til sud-este, 191 km di maxima larjeso, e 31 km di minima larjeso. Sude de la lando jacas la montaro ''Sierra Maestra''. Ibe jacas la maxim alta monto di Kuba, ''Pico Turquino'', kun {{formatnum:2005}} metri di [[altitudo]]. La [[fluvio|fluvii]] di Kuba esas kurta e rapida. La maxim longa esas: Cauto, longa de 343 km; Sagua la Grande, longa de 163 km; Zaza, longa de 155 km; e Caonao, longa de 133 km.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Ríos de Cuba|editero=Ecured.cu |url=https://www.ecured.cu/R%C3%ADos_de_Cuba|vidita ye=1ma di oktobro 2017}}</ref> Lua [[klimato]] ordinare esas varma, kun mezvalora [[temperaturo|temperaturi]] de 24 °C en basa tereni doplanda til 34 °C en la litoro. La [[pluvo]]za sezono eventas de mayo til oktobro, e la sika de novembro til aprilo. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Kuba}} Granda parto di Kuban [[ekonomio]] kontrolesas da la guvernerio, ma la nombro di laboristi qui verkas en stalala entraprezi diminutis de 91% en [[1981]] til 76% en [[2000]].<ref>[https://web.archive.org/web/20060524031450/http://www.oxfamamerica.org/newsandpublications/publications/research_reports/art3670.html/pdfs/social_policy.pdf Social Policies at the Crossroads] Oxfamofamerica.org</ref> ==Demografio == [[Arkivo:Kids in School Uniform along Waterfront - Baracoa - Cuba.jpg|thumb|320px|Pueri kun skolala uniformi en Baracoa.]] [[Arkivo:Havana_-_Cuba_-_0616.jpg|thumb|320px|left|Praktikanti di ''Santería'' en Havana.]] Segun la [[demografiala kontado]] di 2012, Kuba havis {{formatnum:11167325}} habitanti, di qui 50,01% esis mulieri. Segun raso, en 2012 64,1% ek la habitantaro esis blanki, 9,3% esis negri, e 26,6% mestici<ref name=CIA>{{extera ligilo|titulo=Cuba – The World Factbook|editero=CIA|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/#people-and-society|idiomo={{en}}|publikigita ye=7ma di septembro 2023|vidita ye=16ma di septembro 2023}}</ref>. Tota habitanti di la lando havas gratuita aceso a hospitali e medikala sokursado e [[vacinizo]] gratuita. La viv-esperajo esis 78 yari, un ek la maxim alta de [[Latin-Amerika]]. Pos la [[Revoluciono Kubana]] lansesis kampanio por [[alfabetizado]] di la habitantaro. L'iliterateso desaparis preske komplete del insulo, e la skolala eduko nun esas obligata til la 12ma grado (equivalanta a bachelereso). Pri [[religio]], 58,9% de la habitantaro esas [[kristanismo|kristani]], 23,2% deklaris ne havar religio, 17,6% praktikas populala religii (exemple: ''Santería''), e la cetera praktikas altra religii (Hinduismo, Islamo, Buddhismo, edc)<ref name=CIA/>. Kuba esas sekulara stato, tamen religiala libereso kreskis pos la yari 1980a, nome pos la modifiko en la [[konstituco]] qua eliminis la frazo [[ateismo|"ateista stato"]]. Cirkume 2,5 milion Kubani vivas exterlande, pro motivi politikala, ekonomiala od altri. {{10 maxim grand urbi | regiono=Kuba | dato=2011 | nomo1 =Havana | hab1 =2201610 | nomo2 =Santiago de Cuba | hab2 =423392 | nomo3 =Camagüey | hab3 =301574 | nomo4 =Holguín | hab4 =269618 | nomo5 =Santa Clara, Kuba{{!}}Santa Clara | hab5 =210220 | nomo6 =Guantánamo | hab6 =208145 | nomo7 =Bayamo | hab7 =144664 | nomo8 =Las Tunas | hab8 =143582 | nomo9 =Cienfuegos | hab9 =140734 | nomo10 =Manzanillo | hab10=132789 | imajo1 =Habana_P3.jpg | imajo2 =Santiago_de_cuba_al_atardecer.jpg | fonto=<ref> http://www.geonames.org/CU/largest-cities-in-cuba.html</ref> }} ==Kulturo == [[Arkivo:Alejocarpentier.jpg|thumb|250px|Kubana skriptisto Alejo Carpentier.]] [[Arkivo:Wilfredo Lam.jpg|thumb|left|250px|[[Wilfredo Lam]]]] La kulturo di Kuba havas influi de [[Hispania]] ed [[Afrika]]. ''[[Salsa]]'', ''[[mambo]]'', ''Guaracha'', ''Guaguancó'', ''Timba'' e ''[[rumba]]'' esas importanta muzikala stili kun origini en l'insulo. Ek la maxim konocata muziki kompozita en Kuba esas ''Guantanamera'', dal muzikisto [[Joseíto Fernández]] kun versi da [[José Martí]]. Pri danso, la ''conga'' (pronuncez: konga), la ''salsa'', la ''danson'' e la ''mambo'' esas la maxim populara stili. Ultre la populara dansi, la Nacionala [[Baleto]] di Kuba, qua interpretas klasika dansi, esabas internacione premiizita. Pri [[literaturo]], kelka remarkinda skriptisti di prozo esas [[Cirilo Villaverde]], [[Reinaldo Arenas]], [[Alejo Carpentier]], [[Guillermo Cabrera Infante]], e plue recente [[Daína Chaviano]], [[Pedro Juan Gutiérrez]] e [[Zoé Valdés]]. Pri [[poezio]], du importanta nomi esas [[José Martí]] e [[Nicolás Cristóbal Guillén]]. Pri plastik-arti, kelka notora piktisti aparis dum la komenco dil 20ma yarcento, exemple [[Wilfredo Lam]], qua havas kelka verki en la Muzeo pri Modern Arto di New York. Altra importanta nomi esas [[Armando Menocal]], Eduardo Abela, Fidelio Ponce de León, [[Amelia Peláez]], [[Tomás Sánchez Requeiro]], ed altri. La [[cinemo]] di Kuba aparis dum la komenco dil 20ma yarcento, e til 1959 cirkume 80 filmi cinematografesis ibe. En 1959, la Revolucionala guvernerio kreesis ministerio pri la cinemo qua produktis dokumentala filmi, exemple ''Esta Tierra Nuestra'' e ''Memorias del subdesarrollo'', da [[Tomás Gutiérrez Alea]], e ''Lucía'', da [[Humberto Solás]]. Altra notora filmifisti Kubana esas Sara Gómez, Juan Carlos Tabío, [[Santiago Álvarez Román]] e [[Miguel Coyula]]. Kelka importanta filmifisti ed aktori stranjera, exemple [[Francis Ford Coppola]], [[Sydney Pollack]], [[Robert De Niro]] e [[Jack Lemmon]], recevis permisi de Kubana guvernerio por facar filmi en la lando. Pro historiala motivi, la maxim multa Kubani praktikas sporti qui esas populara en Nord-Amerika. [[Basbalo]] esas la maxim populara. Altra populara sporti esas [[voleibalo]], [[basketbalo]], [[boxo]], Greka-Romana luktado, [[segliro]] ed [[atletismo]]. Dum recenta yari, [[futbalo]] divenabas populara, nome meze yunaro. [[Arkivo:Bundesarchiv Bild 183-1985-1004-023, Teofilo Stevenson cropped.jpg|thumb|250px|[[Teófilo Stevenson]]]] Kuba havas tradiciono en amatora boxo, e ganabas Olimpiala medalii pri boxo en diversa kategorii. Un ek la maxim famoza boxisti Kubana esis [[Teófilo Stevenson]] (1952-2012). Segun totalo di Olimpiala medalii pri diversa sporti, Kuba rangizesas en 18ma poziciono, havanta la 2ma maxim granda quanto di Olimpiala medalii de Amerika, dop [[Usa]]. Kuba ank esis patrio di famoza [[shakoludo|shakoludisto]] [[José Raúl Capablanca]], qua esis mondala championo pri shakoludo de 1921 til 1927. ==Referi == {{reflist}} {{Stati en Karibia}} [[Kategorio:Kuba| ]] kcrup8f6x52thbl8ynbvcxuiqceo1ee 0 21447 1114383 1067771 2026-04-18T20:56:57Z ThWiki1910 31363 1114383 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Filipini | Lokala_nomo = Republika ng Pilipinas<br />Republic of the Philippines | Flago = Flag_of_the_Philippines.svg | Blazono = Coat of Arms of the Philippines.svg | Imajo_mapo = The Philippines and ASEAN (orthographic projection).svg | Chefurbo = [[Manila]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:1660714}}<ref>[http://www.census.gov.ph/data/sectordata/2007/municipality.pdf "Population and Annual Growth Rates by Region, Province, and City/Municipality: 1995, 2000, 2007] National Statistics Office.</ref> (2007) | Precipua_urbo = [[Quezon City]] | Oficala_lingui = [[Filipinana linguo|Filipinana]], [[Angla linguo|Angla]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Filipini | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Ferdinand Marcos Jr.|Bongbong Marcos]] | Surfaco = {{formatnum:300000}} | Rango_surfaco = 72 | Surfaco_aquo = 0,61 | Habitanti = {{formatnum:109244475}} | Rango_habitanti = 12 | Yaro = 2020 | Denseso di habitantaro= 330 | Reto_kodexo = .ph | Nomo_himno = ''Lupang Hinirang'' | Pekunio = [[Peso di Filipini]] }} '''Filipini''' esas lando ed [[arkipelago]] en [[Azia]] konsistanta ek {{formatnum:7640}} [[insulo|insuli]]. == Historio == {{PA|Historio di Filipini}} La maxim anciena homala restajo trovita en Filipini, un [[metatarso]], evas de 67.000 yari ante nun. ''[[Negrito|Negriti]]'' esis un ek la maxim anciena habitanti dil arkipelago, ma l'epoko di lua arivo esas necerta. [[Arkivo:Fort_Santiago_Gate.jpg|thumb|200px|left|Fuorto Santiago, konstruktita dal Hispaniani en 1590.]] [[Fernão de Magalhães]] deskovris l'insuli en [[1521]]. [[Hispania|Hispani]] komencis lua koloniigo en [[1565]] e fondis [[Manila]] en [[1571]], qua divenis chef-urbo di la teritorio. Li anke introduktis [[latinal alfabeto]], [[Gregoriala kalendario]] e skribita yuri, ed anke la kultivi di [[maizo]], [[ananaso]] e [[chokolado]] de [[Latin-Amerika]].<ref>''Recopilación de las Leyes de Indias. Titulo Quince''. De las Audiencias y Chancillerias Reales de las Indias (1680)</ref> Dum la [[yari 1800a]], Filipinana portui apertesas a la mondala komerco, e chanji eventis en Filipinana socio. Multa Hispani naskinta en Filipini (''criollos'') e personi kun mixita acendentaro (''mestizos'') divenis richa. L'enfluo di Hispana e Latina kolonieri sekularigis kirki, e apertis por li la guvernala ofici tradicionale okupita dal Hispani naskinta en [[Iberia]] (''peninsulares''). L'idei pri revoluciono anke expansis tra l'insuli. En [[1872]], eventis mutino di kreoli, prekursoro di Filipinana revoluciono, che Cavite El Viejo.<ref>Agoncillo, Teodoro A. (1990). ''History of the Filipino People'' (8th ed.). Garotech Publishing</ref> En [[1898]] depos [[Hispana-Usana milito]], Filipini divenis [[Usa]]na protektorato. Usa pagis 20 milioni dolar indemno a Hispania. Do, divenis klara por Filipiniani ke Usa ne aceptos la nedependo dil insuli. Ye la [[12ma di junio]] [[1898]], [[Emilio Aguinaldo]] deklaris la nedependo di Filipini, ma ye la sequanta yaro komencis la [[milito Filipinana-Usana]], qua duris til [[1902]], kande l'Unesma Filipinana Republiko desaparis. Populo ''Moro'' anke komencis rebeleskar en 1899 sude de la lando, ma vinkesis dal Usani en [[1913]]. Usana prezidanto selektis la generala guvernisto di Filipini til 1935, qua administris la teritorio. Ye la [[8ma di februaro]] ca yaro la [[konstituco]] di la Republiko di Filipini aprobesis, kreinta la Komunitato di Filipini (''Commonwealth of the Philippines'') ankore sub Usana kontrolo, ma en preparo por futura nedependo. Ca konstituco anke stimulis la kreo di nacionala linguo, [[Filipinana linguo|Filipinana]], developita sur lokala dialekti. Ye la [[17ma di septembro]] [[1935]] eventis prezidantal elekti, e [[Manuel Quezón]] elektesis. [[Arkivo:Close to Leyte beach.jpg|thumb|280px|left|Usana soldati dum l'invado di Leyte, 1944.]] Dum la [[Duesma mondomilito]], [[Japonia]]ni komencis invadar l'insuli ye la [[8ma di decembro]] [[1941]]. Manuel Quezon exilis su, e generalo [[Douglas McArthur]], komandero di Usana trupi en l'extrema oriento, recevis ordini por abandonar l'insuli en marto [[1942]]. Ye la [[8ma di mayo]] sam yaro, Japoniani okupis tote l'arkipelago, e l'okupeso duris til la [[15ma di agosto]] [[1945]], kande Japoniani perdis la milito. Dum Japonian okupo, [[José Paciano Laurel]] esis la chefo di marioneto-stato kreita dal Japoniani en Filipini. Pos la vinko Usana, la Komunitato di Filipini riestablisesis. Prezidantal elekti eventis en aprilo [[1946]], e [[Manuel Roxas]] elektesis. Ye la [[4ma di julio]] [[1946]], Filipini nedependanteskis de Usa. Tamen, la lando subisis politikala nestabileso, kun ataki de [[komunismo|komunista]] grupi en rurala regioni. Prezidanto [[Ramón Magsaysay]] propozis rikoncilio a ca grupi. En [[1965]], [[Ferdinand Marcos]] asumis la povo unesmafoye, e rielektesis en [[1969]]. Kande il impedesis kandidatar su triesmafoye por la prezidanteso, ilu deklaris [[militala judicio]] ye la [[21ma di septembro]] [[1972]], e divenis [[diktatoreso|diktatoro]]. Ilu guvernis ensemble kun lua spozino [[Imelda Marcos]]. En [[1986]], eventis tale-nomizita "Revoluciono di la Populala Povo", e Marcos aceptis disputar elekti kontre [[Corazón Aquino]], qua vinkis. Pos la vinko di Aquino, Marcos e lua spozino abandonis Filipini por rezidar en [[Havayi]].<ref>Aquino, Corazon. ''Corazon Aquino Speaks to Fulbrighters'' Washington, D.C. (1996-10-11). vidita ye la 15ma di aprilo 2008</ref> ==Politiko == [[Arkivo:Malacañan Palace 2013 stamp of the Philippines.jpg|thumb|320px|Palaco Malakanyang.]] [[Arkivo:2011 Philippine State of the Nation Address.jpg|thumb|320px|left|Kongreso di Filipini.]] La [[konstituco]] di Filipini kompleteskis ye la 12ma di oktobro [[1986]] e ratifikesis per nacionala plebicito ye la [[2ma di februaro]] [[1987]]. Ol determinas ke Filipini esas prezidantala [[republiko]]. Segun ol, la prezidanto elektesas dal populo por 6-yara-periodo. Ne existas [[chefministro]]. La [[legifala povo]] konsistas ek du chambri, Senato e Domo di Reprezenteri. La [[Senato]] havas 24 membri, qui elektesas da un grupo di populala reprezenteri por 6 yari (la duimo di la Senato rinovigas omna 3 yari). Fakte la senatani reprezentas la politikala partisi. La Domo di Reprezenteri havas 292 membri qui elektesas dal populo por 3 yari. [[Judiciala povo]] konsistas ek la Supera Korto ed altra lokala korti. La Supera Korto esas la maxim alta korto, e decidas per judiciala revizo. Lua membri servas kom judiciisti til evar 70 yari. L'Apela Korto esas la 2ma maxim alta korto di la lando. Ank existas specala apelo-korto por [[imposto|impostal aferi]]. ===Administrala subdividuro === Yen la subdividuro di Filipini segun Administrala regioni: [[Arkivo:Labelled map of the Philippines - Provinces and Regions.png|thumb|250px|Administrala subdividuro di Filipini.]] {|class="wikitable" ! Regiono !! Titulo |- | Regiono Nord-westala Luzon || Regiono I |- | Regiono Cagayan Valley || Regiono II |- | Regiono Central Luzon || Regiono III |- | Regiono [[CALABARZON]]'''¹''' '''²''' || Regiono IV-A |- | Regiono [[MIMAROPA]]'''¹''' '''²''' '''³''' || Regiono IV-B |- | [[Regiono Bicol]] || Regiono V |- | Regiono Westal Visayas'''³''' || Regiono VI |- | Regiono Central Visayas || Regiono VII |- | Regiono Estal Visayas || Regiono VIII |- | Regiono di la Peninsulo Zamboanga || Regiono IX |- | Regiono Nordal Mindanao || Regiono X |- | [[Regiono Davao]] || Regiono XI |- | Regiono [[SOCCSKSARGEN]]'''¹''' || Regiono XII |- | [[Regiono Caraga]] || Regiono XIII |- | Autonoma Regiono Mohamedana en Mindanao || ARMM |- | Administrala Regiono Cordillera || CAR |- | [[Regiono Manila|Regiono di la Nacionala Chefurbo]] || NCR |} ==Geografio == [[Arkivo:Ph Territorial Map.png|thumb|320px|Teritoriala limiti di Filipini.]] [[Arkivo:The Ring of Mt. Apo.jpg|thumb|left|320px|Monto Apo.]] [[Arkivo:Mt_Pinatubo_trekking_-_panoramio_(5).jpg|thumb|left|280px|Lago Pinatubo.]] Filipini esas [[arkipelago]] konsistanta ek {{formatnum:7640}} insuli, havanta entote 36.289 km di [[litoro]]. La maxim granda insuli esas [[Luzon]] (109 165 km²), e [[Mindanao]] (97 530 km²). La tota [[surfaco]] di la lando, {{formatnum:300000}} km², esas poke min granda kam olta dil Usana stato [[Arizona]]. La maxim multa insuli kovresas da 8 varietati di [[tropikala foresto|tropikala foresti]] kun richa [[biodiverseso]]. Cirkume 1100 speci di vertebroza animali vivas ibe, di qui plu kam 100 speci di mamiferi e 170 speci di uceli esas endemika. La teritoriala maro di Filipini kovras plu kam 2,2 milion km², ed anke havas granda biodiverseso. En 1993, [[Koralio|koralia rifo]] Tubbataha deklaresis Patrimonio di la Homaro. La maxim alta monto di la lando esas [[Monto Apo]], dormanta [[volkano]] havanta {{formatnum:2954}} metri di [[altitudo]], an insulo [[Mindanao]]. Filipini situesas an tale nomizita "fairo-zono di Pacifiko", ed ofte frapesas da [[ter-tremo|ter-tremi]] e volkanal aktiveso. Cirkume 20 ter-tremi enrejistresas omnadie, tamen la maxim multa esas febla. La maxim recenta destruktiva ter-tremo eventis ye la 16ma di julio 1990 en [[Luzon]], e produktis 1621 morti. Existas multa aktiva volkani en la lando, exemple Mayon, [[Pinatubo]] e Taal. En 1992, pos la maxim recenta erupto dil monto Pinatubo, eventinta en 1991, komencis formacesar lago interne lua kratero. Nun, lago Pinatubo havas cirkume 5 km² di surfaco e maxima profundajo varianta de 95 metri til 115 metri. La maxim longa [[fluvio]] esas [[fluvio Cagayan|Cagayan]], longa de 505 kilometri. Laguna de Bay esas la maxim granda [[lago]] di Filipini. Lua tota surfaco varias de 911 til 949 km², kun mezavalora profundajo di 2,8 metri. [[Tropikala klimato]] predominacas en la lando, sive pluvoza (''Af'', segun la [[klimatala klasifikuro da Köppen]]) sive influata da [[musono]] (''Am''), sive klimato de [[savano]], kun sika sezono (''Aw''). Alta regioni di Luzon havas temperema klimato (''Cwb''). La mezavalora yarala [[temperaturo]] esas 26.6[[Celsius|°C]]. La [[pluvo-quanto]] che montoza regioni atingas mezavalore 5000 milimetri omnayare, ma en kelka vali ol esas mezavalore infre 1000 milimetri omnayare. Omnayare, Filipini frapesas da 15 til 20 [[ciklono|cikloni]], nomizita lokale ''baguios''. La maxim intensa pluvego de la historio di Filipini eventis dum 4 dii, de la 14ma til la 18ma di julio 1911: forta [[tifono]] adportis 2.210 milimetri di pluvo en Baguio. ==Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Filipini}} ==Demografio == [[Arkivo:Philippines-demography.png|thumb|320px|Evoluciono demografiala di Filipini, 1961-2014.]] [[Arkivo:Black Nazarene procession.jpg|thumb|320px|left|Katolika procesiono en [[Manila]].]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2020, Filipini havis {{formatnum:109180815}} habitanti, havanta la 12ma maxim granda habitantaro del mondo.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/|editero=CIA |titulo=East Asia/Southeast Asia::Philippines - The World Factbook|vidita ye=29ma di agosto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> La maxim multa (24,4%) esas Tagalog. Binisaya esas 11,4%, Cebuani esas 9,9%, Ilokani esas 8,8%, Hiligaynon/Ilonggo esas 8,4%, Bikol esas 6,8%, Waray esas 4%, 26,1% apartenas ad altra etnii lokala, e stranjeri esis 1%, segun statistiki por la yaro 2010.<ref name=CIA/> L'oficala lingui di la lando esas [[Filipinana linguo|Filipinana]] e l'[[Angla linguo|Angla]]. Altra lingui parolata: Tagalog, Cebuano, Ilocano, Hiligaynon or Ilonggo, Bicol, Waray, Pampango, e Pangasinan.<ref name=CIA/> Segun statistiki por la yaro 2010, la [[religio]] kun maxim granda nombro di adepti en Filipini esas katolikismo: 80,6% ek la habitantaro. Protestanti esas 8,2%, altra kristani esas 3,4%, e 5,6% esas Mohamedani; 0,2% praktikas tribuala religii, 1,9% praktikas altra religii, e 1% praktikas nula religio.<ref name=CIA/> La maxim populoza urbo di la lando esas [[Quezon City]]. Altra importanta urbi esas la chefurbo [[Manila]], e [[Davao City]]. ==Kulturo == [[Arkivo:Kasag.jpg|thumb|320px|''Kasag'' (lokala [[krabo]]), uzata en lokala koquarto.]] La kulturo di Filipini mixas Estala e Westala influi. Tradicionala festi konocata kom ''barrio fiestas'' celebras patrona santi. L'[[arkitekturo]] havas granda influo del Hispani. La [[koquarto]] Filipinana esas richa pro la mixo inter la koquarti di plu kam 100 lokala etnii, kun Chiniana, Aziana, Malaya-Polineziana, Hispana e kolonial Amerikana influi. Sude de la lando ank existas l'influo Mohamedana. Un ek la maxim videbla [[Hispania]]na influi esas la nomi e surnomi kun origino en [[Hispana linguo]], ultre literaturo, [[religio]] ([[katolikismo]]) e kelka kustumi. Filipinana [[mitologio]] transmisesas precipue parole. Exemple pri populala legendi: Maria Makiling, Biag ni Lam-ang ("la vivo di Lam-ang"), e legendal ucelo Sarimanok. [[Arkivo:Luna_1899.png|thumb|320px|left|[[Juan Luna de San Pedro]]]] L'arto Filipinana kombinas influi de tradicioni lokala, est-Aziana, e klasika. Dum Hispana dominaco, l'[[arto]] uzesis por dissemar [[katolikismo]] precipue per pikturi e skulturi. L'unesma skultisto de qua existas registro en Filipini esis Juan de los Santos (1590 – 1660). En 1821, [[Damian Domingo]], judikata kom "patro di Filipinana piktado", apertis skolo nomizita ''Academia de Dibujo'' en Binondo. Altra exempli dum kolonial epoko Hispana esis piktisti Josef Luciano Dans e [[Jose Honorato Lozano]], e skultisti [[Isabelo Tampinco]] e Crispulo Hocson. Exemple pri artisti Filipinana qui fameskis internacione esas [[Juan Luna de San Pedro]] e [[Félix Resurrección Hidalgo]]. [[Arkivo:Francisco Balagtas 1953 stamp of the Philippines.jpg|thumb|280px|[[Francisco Balagtas]]]] Lua [[literaturo]] inkluzas verki en [[Angla linguo|Angla]], [[tagalog-linguo|tagalog]] e [[Hispana linguo|Hispana]]. Du importanta kriptisti de la [[19ma yarcento]] esis [[Francisco Balagtas]] e [[José Rizal]]. Altra importanta nomi esas Néstor Vicente Madali González, Nick Joaquin, F. Sionil Jose, e [[Alejandro Reyes Roces]]. [[Arkivo:Regine Velasquez red carpet.jpg|thumb|left|250px|[[Regine Velasquez]]]] Tradicionala [[muziko]] di Filipini mixas influi tribuala, Aziana (nome Chiniana ed Indiana) e Mohamedana, ed uzas kom perkut-instrumenti du tipi lokala di tamtami, nomizita ''kulintang'' e ''gangsà''. La 333-yara influo Hispana aparas en muzikala stili ''rondalla'', ''harana'' e ''kundiman'' (kansoni qui parolas pri amo). ''Tinikling'' e ''Cariñosa'' esas du folklorala dansi kon forta influo Hispana. Dum la 20ma yarcento, aparis lokala stilo di ''pop''-muziko nomizita ''Original Filipino Music'', od ''Original Pinoy Music'', od ''OPM''. Dozeni di artisti, exemple [[Ryan Cayabyab]], [[Freddie Aguilar]], [[Francis Magalona]], [[Regine Velasquez]], [[Ogie Alcasid]], inter altri, populareskis kun kansoni de ca jenro. [[Jazo]] originis en Filipini inter yari 1910a e 1920a, dum Usan okupo. Dum ca epoko, Filipinani komencis experimenti kun Afrikan-Usana e Hispan-Usana muziki. Un ek la notora muzikisti de ca epoko esis [[Luis Borromeo]] qua surnomizis su "la rejo di jazo". Klasika ompozisti [[Francisco Santiago Santiago]] e José Anastasio Estella y Barredo komencis kunfuzar elementi di jazo, e kreis nova elementi di danso-muziki surnomizita "himno one-step", "Filipino foxtrot" e "Filipino tango-foxtrots". Dum la yari 1970a, ''Pinoy Jazz'' divenis unika jenro, qua mixis elementi de folklorala muziko Filipinana kun moderna jazo del epoko, exemple en l'albumo di jazo-kompozisto e pianisto [[Ryan Cayabyab]]. ''[[Rock]]'', ''[[blues]]'' ed altra exterlanda jenri ank influis moderna muziko Filipinana. Dum la yari 1960a, bando "The Rocky Fellers" sucesis lokale kun ''rock''-kansono ''Killer Joe''. Recenta exempli esas bandi Greyhoundz (qua mixas [[heavy metal]] e [[hip hop]], kantata en Tagalog), Razorback, Wolfgang ed altri. [[hip hop|''Hip-hop'']]-bando [[Ex Battalion]] havas plu kam 3 milion sequanti che Youtube, e lua videi ensemble havis plu kam 800 milion vidadi. Exempli pri ''[[reggae]]''-bandi qui kantas en Tagalog esas Chocolate Factory e Brownman Revival. Dum recenta yari, muzikala stili ''[[K-pop]]'' e ''J-Pop'' anke populareskis. [[Cinemo|Cinematografuri]] Filipinana esas lokale populara, malgre la konkurenco de Usana, Aziana ed Europana cinematografuri. Exempli pri filmifisti lokale aklamita esas [[Lino Brocka]] e [[Nora Aunor]], qua ank esas aktorino. José Zialcita Nepomuceno judikesas kom "la patro di Filipinana cinemo". ==Sporto== [[Arkivo:Gilas_Cadets_2015_SEA_Games.jpg|thumb|320px|Nacionala basketbalo-esquado di Filipini celebras lua vinko en Sud-Estal Azia Ludi di 2015.]] [[Basketbalo]], ludita amatore o profesionale, judikesas kom la maxim populara [[sporto]] en Filipini. Altra populara sporti inkluzas [[boxo]] e [[biliardo]], stimulita por la sucesi di [[Manny Pacquiao]] ed [[Efren Manalang Reyes]], rispektive. Existas lokala kombato-sporto nomizita ''arnis'', anke konocata kom ''kali'' o ''eskrima''. [[Voleibalo]] [[Usana futbalo]], [[rugbio]]*, ''[[badmintono]]'', [[karate]], [[taekwondo]] ed altri ank esas populara. La nacionala [[futbalo]]-esquado Filipinana partoprenis la Kupo di Azia 2019. En 2023, la feminala futbalo-esquado di la lando unesmafoye partoprenis la Mondala Kupo di Futbalo por Mulieri, en Australia e Nova-Zelando. Depos 2024, la lando partoprenabas l'[[Olimpiala Ludi]], ecepte en 1980, kande Usa ed altra landi boikotis l'[[Olimpiala Ludi en Moskva, 1980|Olimpiala Ludi en Moskva]]. En 2021, la lando ganis lua unesma ora olimpiala medalio, en [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Tokyo]], kande pezo-levistino [[Hidilyn Diaz]] vinkis en la kategorio til 55 kilogrami. Ante, en 1972, Filipini divenis l'unesma tropikala lando qua partoprenis la [[Vintrala Olimpiala Ludi]], en [[Sapporo]], [[Japonia]]. ==Referi == {{reflist}} {{Landi en Azia}} [[Kategorio:Filipini| ]] oyfqn1o0nz07qhf61rqjzwnlx0wa1jb 0 22209 1114373 1031508 2026-04-18T20:51:03Z ThWiki1910 31363 1114373 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Arjentinia | Lokala_nomo = República Argentina | Flago = Flag_of Argentina.svg | Blazono = Coat of arms of Argentina.svg | Imajo_mapo = Argentina_orthographic.svg | Chefurbo = [[Buenos Aires]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:2776138}} (2001) | Precipua_urbo = [[Buenos Aires]] | Oficala_lingui = [[Hispana linguo|Hispana]] | Guvernerio = [[Republiko]] | Nomo_listo_chefo_stato= Listo pri prezidanti di Arjentinia | Titulo_chefo_stato = Prezidanto | Chefo_di_stato = [[Javier Milei]] | Surfaco = {{formatnum:2766890}} | Rango_surfaco = 8 | Surfaco_aquo = 1,1 | Habitanti = {{formatnum:43590368}} | Rango_habitanti = 32 | Yaro = 2016 | Denseso di habitantaro= 15,68 | Reto_kodexo = .ar | Nomo_himno = Nacionala himno di Arjentinia | Pekunio = [[Arjentiniana peso]] }} '''Arjentinia''' esas lando jacanta an [[Sud-Amerika]]. Ol havas kom vicini [[Bolivia]] e [[Paraguay]] norde, [[Brazilia]] ed [[Uruguay]] nord-este, l'[[oceano]] [[Atlantiko]] este, e [[Chili]] sude e weste. Lua chef-urbo esas [[Buenos Aires]]. == Origino dil nomo == La nomo di la lando en la [[Hispana linguo]], ''Argentina'', venas del poemo ''Argentina y Conquista del Río de la Plata'', skribita da [[Martín del Barco Centenera]] e publikigita unesmafoye en [[1602]]. ''Argentina'' venas de [[latina linguo|latina]] vorto ''argentum'', signifikanta [[arjento]]. L'oficala nomo di la lando en la Hispana esas '''República Argentina'''. == Historio == {{PA|Historio di Arjentinia}} [[Arkivo:SantaCruz-CuevaManos-P2210651b.jpg|thumb|250px|left|Pikturi en la kaverno ''Cueva de las Manos'', la maxim anciena artajo trovita en Sud-Amerika.]] La teritorio di la nuna Arjentinia ja habitesis dum [[paleolitiko]], cirkume 7.300 aK, quale montras la pikturi trovita en la [[kaverno]] ''Cueva de las Manos'', en la nuna [[provinco Santa Cruz (Arjentinia)|provinco Santa Cruz]]. Indijena populi qui praktikis [[agrokultivo]] habitis nord-weste, en la regiono ''Cuyo'', en la monti di la nuna [[provinco Córdoba, Arjentinia|provinco Córdoba]] e pose en la "mezopotamia Arjentiniana" (inter la fluvii Paraná ed Uruguay), kontre ke la grupi di chaseri e peskeri vivis precipue en [[Patagonia]], ''Pampa'' e ''Chaco''. Tastil esis la maxim granda pre-Kolumbiana urbo di Arjentinia, ube vivis cirkume 2.000 personi. Dum la [[14ma yarcento|14ma]] e [[15ma yarcento|15ma yarcenti]] [[populo inkao|inkai]] konquestis regioni di la nuna provinci [[provinco Jujuy|Jujuy]], [[provinco Salta|Salta]], [[provinco Katamarka|Katamarka]] e parto di la nuna provinci [[provinco Tukuman|Tukuman]] e [[provinco La Rioja (Arjentinia)|La Rioja]]. [[Hispania|Hispana]] [[Juan Díaz de Solís]] arivis en la baseno dil Fluvio Plata en [[1516]]. En [[1520]] [[Fernão de Magalhães]] deskovris la [[Stretajo di Magalhães|stretajo qua recevis lua nomo]]. [[Sebastião Caboto]] exploris la fluvii [[fluvio Paraná|Paraná]] e [[Fluvio Paraguay|Paraguay]] en [[1527]]. En [[1533]] Hispaniani fondis l'urbo [[Santiago del Estero]]. [[Buenos Aires]], la chef-urbo di la lando, fondesis dufoye: unesme en [[1536]], e pose en [[1580]]. Ye la [[6ma di julio]] [[1573]] [[Jerónimo Luis de Cabrera]] fondis [[Córdoba, Arjentinia|Córdoba]], cirkume 700 km nord-weste de Buenos Aires. En [[1776]] [[Carlos la 3ma di Hispania|Carlos la 3ma]] kreis la [[Vicerejio di fluvio Plata]] e separis lua administro de la del [[Vicerejio Peru]]. En [[1806]] ed itere en [[1807]] [[Unionita Rejio|Britaniani]] probis invadar Buenos Aires, ma lokala habitanti e trupi sub la komando di [[Santiago de Liniers]] agis por ekpulsar l'invaderi. [[Arkivo:Manuelbelgrano.jpg|thumb|left|160px|[[Manuel Belgrano]]]] Kande l'informi pri la dissolvo di centrala guvernerio por la kolonii en [[Sevilla]] arivis en [[Buenos Aires]] en mayo [[1810]], cirkume 200 civitani, inter li [[Manuel Belgrano]], [[Cornelio Saavedra]] ed altri, deklaris ''cabildo abierto'' (extraordinara asemblo di habitanti dum urjantesi o katastrofi) ye la [[22ma di mayo]] [[1810]]. Arjentinia divenis fakte nedependanta ye la [[25ma di mayo]] 1810 kande la ''cabildo'' deklaris fideleso a la revokita rejulo [[Fernando la 7ma di Hispania|Fernando la 7ma]], e ne al fratulo di [[Napoléon la 1ma]], [[Joseph Bonaparte]], qua lor fakte esis la suvereno di Hispania. Tamen, Arjentinia oficale proklamis sua nedependo erste ye la [[9ma di julio]] [[1816]], en l'urbo [[San Miguel de Tucumán]]. [[Arkivo:Julio A Roca.jpg|thumb|200px|Generalo [[Julio Argentino Roca]].]] En [[1853]], pos sangoza interna militi, Arjentinia adoptis [[konstituco]] qua transformis la lando a [[federuro]]. De [[1866]] til [[1870]], pos l'invado di Arjentiniana teritorio da Paraguayana trupi por atakar la sudo di Brazilia, Arjentinia kombatis kune [[Uruguay]] e [[Brazilia]] kontre [[Paraguay]], en la [[Milito di la Triopla Koalisuro]], anke nomizita [[Milito di Paraguay]]. Pos ta milito, en qua Paraguay vinkesis, Arjentinia komencis recevar enmigranti de [[Europa]], precipue [[Italia]]ni e [[Hispania|Hispani]]. De [[1878]] til [[1884]] dum l'administradi di [[Nicolás Avellaneda]] e [[Julio Argentino Roca]] eventis la nomizita ''Conquista del Desierto'', literale "la konquesto di la dezerto", ma fakte [[gentocido]] kontre indijeni, nome le [[populo Mapuche|Mapuche]]. De [[1880]] til [[1929]] Arjentiniana [[ekonomio]] kreskis 15-foye e la lando divenis un ek la 10 maxim richa landi del mondo.<ref name=PAUL>Lewis, Paul. ''The Crisis of Argentine Capitalism'' - University of North Carolina Press, 1990</ref> Konservema grupi dominacis la politiko di la lando til [[1912]], kande lora prezidanto [[Roque Sáenz Peña]] sancionis lego qua kreis l'universala votado por homuli e la sekreta balot-voto. To posibligis l'opozanta partiso ''Unión Cívica Radical'' vinkar lor l'unesma libera elekti en [[1916]] kun [[Hipólito Yrigoyen]], qua guvernis unesmafoye til [[1922]]. En [[1928]] Yrigoyen itere elektesis kom prezidanto, ma en [[1930]] ilu revokesis per [[stato-stroko]]. Dum l'[[Unesma mondomilito|unesma]] e granda parto di la [[Duesma mondomilito|duesma]] mondomiliti, Arjentinia restis neutrala, quankam ol furnisis nutrivi por la [[Federiti de la duesma mondomilito|Westala federiti]] dum la duesma mondomilito.<ref name=PAUL/> [[Arkivo:Peron y Eva - Acto en Plaza de Mayo -1MAY1952.jpg|thumb|left|200px|[[Juan Domingo Perón|Perón]] ed [[Eva Duarte de Perón|Evita]].]] La generalo [[Juan Domingo Perón]] divenis prezidanto unesmafoye en 1946. Kun lua spozino [[Eva Duarte de Perón|Evita]], Perón kreis politikala movado konocata kom ''[[Peronismo]]'', emfaze la sociala equitato. En [[1947]] mulieri darfis votar. ''Peronismo'' recevis granda populala susteno, ma ol dividis profunde la socio en ''peronisti'' e ''antiperonisti''. En [[1955]] eventis nova [[stato-stroko]] qua revokis Perón. Ilu koaktesis exilar su. En [[1958]] [[Arturo Frondizi]], del partiso UCRI (opozita a ''peronismo'') elektesis, ma en [[1962]] altra stato-stroko revokis ilu. [[Arkivo:Junta Militar argentina 1976.png|thumb|200px|[[Jorge Rafael Videla]] (centre).]] ''Peronismo'' divenis itere legala en [[1973]]. Perón retroiris ad Arjentinia e asumis la povo kande [[Héctor José Cámpora]] renuncis. Kun lua morto ye la [[1ma di julio]] [[1974]] lua spozino e vice-prezidantino [[María Estela Martínez de Perón]] asumis la povo. María Estela revokesis ye la [[24ma di marto]] [[1976]] per nova militistala stato-stroko, e la generalo [[Jorge Rafael Videla]] asumis la povo. Balde komencis sangoza represo kontre personi konsiderata "subversiva". De la [[2ma di aprilo]] til la [[14ma di junio]] [[1982]] militestri duktis [[milito di Falklandi|dizastroza milito]] kontre l'[[Unionita Rejio]] pri la kontrolo di [[Falklandi]]. La milito produktis 649 morti e 1188 plusa soldati vundita. La vinkeso en la milito pluprofundigis l'ekonomiala e morala krizo en Arjentinia. [[Leopoldo Galtieri]], lora prezidanto qua decidabis komencar la milito, renuncis. La lando divenis itere [[demokratio|demokratiala]] en [[1983]], kande [[Raúl Alfonsín]] elektesis. Alfonsín konfrontis l'ekonomiala krizo e judiciis militestri responsebla pri la milito. Dum lua administrado, Arjentinia, asemble kun [[Brazilia]], [[Uruguay]] e [[Paraguay]], fondis l'internaciona ekonomial asociuro [[Mercosur]]. == Politiko == [[Arkivo:194 - Buenos Aires - Casa Rosada - Janvier 2010.jpg|thumb|center|700px|''Casa Rosada'' ("rozea domo"), oficala sideyo di la prezidanteso.]] La [[konstituco]] di [[1853]] establisis sistemo di guvernerio reprezentiva, [[republiko|republikala]] e [[federuro|federala]], qua mantenesis dum la sequanta reformi en lua texto. Arjentinia esas [[prezidantala republiko]], ube la prezidanto esas [[chefo di stato]] ed anke [[chefo di guvernerio]]. Lu elektesas dal populo por 4-yara periodo per du votadi. La duesma votado eventas kande nula kandidato recevas plu kam 45% de la valida voti o, se existos kandidato qua recevos de 40% til 45% de la valida voti, la difero inter lu e la sequanta kandidato kun plu multa voti esas min grada kam 10% ek la valida voti. La [[parlamento]] konsistas ek 2 chambri: la [[Senato]], kun 72 membri qui elektesas direte dal populo por 6-yara periodo, e la Chambro di Deputati, kun 257 membri qui elektesas direte por 4 yari. {{PA|Listo di prezidanti di Arjentinia}} Pri la [[judiciala povo]], la maxim alta korto esas la Supra Judiciala Korto, qua havas 5 membri indikita dal prezidanto. En la provinci existas federala tribunali. Segun la konstituco, Arjentinia esas [[federuro]] konsistanta ek 23 provinci qui havas autonomeso. La provinci povas krear sua propra legi, ecepte pri materii konsiderata federal aferi segun la konstituco (exemple: l'aferi civila, komercala, kriminala e laborala, legaro pri sociala sekureso, e legaro pri minerala extrakto). === Konstituco === La [[konstituco]] di Arjentinia aprobesis en [[1853]] e reformesis 7 foyi dum lua historio, lastafoye en [[1984]] dum l'administrado da [[Raúl Alfonsín]]. Ol havas 129 artikli, e lua unesma parto (de la 1ma til la 43ma artiklo) kontenas deklari, yuri e garantii por homi. Tamen, la konstituco ipsa konsideras ke la pakti aprobita internacione kun la partopreno da Arjentinia, exemple l'[[Universala deklaro pri homala yuri]], havas la sama judiciala efikiveso kam la konstituco. == Geografio == {{PA|Provinci di Arjentinia}} [[Arkivo:Argentina topo blank.jpg|thumb|right|250px|Topografiala mapo di Arjentinia.]] [[Arkivo:ViñedoCafayate.jpg|thumb|left|280px|Vit-agri en Cafayate, [[provinco Salta]].]] La teritorio di Arjentinia esas la duesma maxim vasta en [[Sud-Amerika]], dop [[Brazilia]], e la 8ma maxim vasta del mondo. De nordo til sudo, la maxima disto esas 3.700 km, kontre ke de esto til westo la maxima disto esas 1.400 km. Lua tota surfaco, {{formatnum:2766890}} km², esas 5-ople plu granda kam olta di [[Francia]]. Segun la Fonduro Mondala pri la Sovaja Vivo ([[Angla linguo|Angle]]: ''World Wildlife Fund - WWF'') Arjentinia havas la 9ma maxim granda [[biodiverseso]] en la mondo. En [[2011]] l'[[aquofalo Iguasu]] deklaresis un ek la 7 Naturala Marveli del Mondo.<ref>{{Extera ligilo|url=http://noticias.terra.com.ar/sociedad/oficializaron-la-consagracion-de-las-cataratas-del-iguazu-como-una-de-las-nuevas-siete-maravillas-del-mundo,e07506ea57a87310VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html |titulo= «Oficialización de las Cataratas del Iguazú como una de las Nuevas Siete Maravillas del Mundo»|editero= Noticias Terra|idiomo= {{es}}}}</ref> L'Arjentiniana teritorio jacas inter l'[[Andi]], l'[[oceano Atlantiko]] e l'[[Antarktika]]. On povas distingar klare tri geografiala zoni en lua teritorio: la basa tereni (''llanuras'') centre e norde di la lando, la plataji sude e la montaro ([[Andi]]) weste.<ref name="reg01">Videz en Hispana: [https://web.archive.org/web/20130803021053/http://www.oni.escuelas.edu.ar/olimpi98/campos-estancias/regiones.htm oni.escuelas.edu.ar] [https://web.archive.org/web/20150311103534/http://www.redargentina.com/MiPais/regiones/index.asp redargentina.com].</ref> [[Arkivo:Palmar_en_Resistencia.jpg|thumb|280px|left|[[Palmiero|Palmieri]] en la regiono ''Chaco''.]] Norde di la lando existas regioni kun boski o foresti kun densa vejetantaro, exemple ''[[Chaco (regiono)|Chaco]]'' e la marshi di Iberá en la [[provinco Corrientes]]. La peizajo en la regiono di Misiones esas prolonguro di la montoza regioni di Brazilia, kun vejetantaro subtropikala. An l'extremo nordwestal di la lando la peizajo esas prolonguro di [[Bolivia]]na ''Puna''. [[Arkivo:La Pampa - Laguna La Amarga - Ruta 152.jpg|thumb|280px|''Pampa'' sika en Puelches.]] La tereni qui formacas la ''pampa'', an la centro di la lando, esas basa e plana. ''Pampa'' esas vorto de [[quechua-linguo]] qua signifikas "plano". Lua vejetantaro povas dividesar en du. Este existas la ''pampa'' humida, kun mezavalora yarala [[pluvo-quanto]] di plu kam 500 mm, qua povas uzesar por [[agrokultivo]]. Weste existas la ''pampa'' sika, kun mezavalora yarala pluvo-quanto infre 500 mm e povra vejetantaro til lua extrema westo, ube existas [[kaktuso|kaktusi]]. La [[sulo|suli]] dil ''pampa'' esas richa de [[humuso]], do ta regiono esas bona por [[agrokultivo]]. [[Arkivo:Aconcagua.8.22.03w.jpg|thumb|left|250px|[[Aconcagua]], la maxim alta monto en la sudala misfero, en la regiono ''Cuyo''.]] Centre e weste di la lando existas la regiono ''Cuyo'', en la provinci [[provinco San Juan (Arjentinia)|San Juan]], [[provinco Mendoza|Mendoza]] e [[provinco San Luis (Arjentinia)|San Luis]], ube existas montoza [[reliefo]] kun poka vejetantaro. Ibe jacas la monto [[Aconcagua]] en l'[[Andi]], la maxim alta monto en la sudala misfero, havanta {{formatnum:6960.8}} metri di [[altitudo]]. La vejetantaro di [[savano]] existas proxim l'Andi. Sude di la lando jacas [[Patagonia]], qua konsistas ek [[prekambriano|prekambriana]] tereni, en la provinci [[provinco Río Negro|Río Negro]], [[provinco Neuquén|Neuquén]], [[provinco Chubut|Chubut]], [[provinco Santa Cruz (Arjentinia)|Santa Cruz]] e Tierra del Fuego, kun [[glaciero|glacieri]] en lua extrema sudo. La maxim multa [[fluvio|fluvii]] Arjentiniana debushas an [[Atlantiko]]. Kelka fluvii, exemple Manso e Futalefú, debushas an [[Pacifiko]]. La precipua fluvii di la lando jacas nord-este e formacas l'estuario dil [[fluvio Plata]]. La maxim importanta esas [[fluvio Paraná|Paraná]], ma anke [[fluvio Paraguay|Paraguay]], [[fluvio Bermejo|Bermejo]] e [[fluvio Uruguay|Uruguay]] havas granda aquo-volumino. La fluvii [[Fluvio Colorado (Arjentinia)|Colorado]] e Negro, qui naskas en [[Andi]] e debushas an Atlantiko sude di la provinco Buenos Aires, judikesas kom la "naturala limiti" inter ''pampa'' e Patagonia. Existas granda [[lago|lagi]] en la regiono [[Patagonia]], sen komuniko kun l'oceano. La maxim importanta esas [[Nahuel Huapi]], Viedma e Lago Argentino. En la regiono ''pampa'' existas lagi kun aqui dolca o saloza, exemple la lago Mar Chiquita. Kelka fluvii e fluveti debushas an ta lagi. {{Panoramo|Bariloche-11-2003.jpg|1000px|La monti Catedral, López e Capilla, e la lagi [[Nahuel Huapi]] e Moreno, vidata de la monto Cerro Campanario.}} {{Panoramo|155_-_Glacier_Perito_Moreno_-_Panorama_de_la_partie_nord_-_Janvier_2010.jpg|1000px|[[Glaciero]] Perito Moreno, en la Nacionala Parko ''Los Glaciales'', [[provinco Santa Cruz (Arjentinia)|provinco Santa Cruz]].}} == Ekonomio == {{PA|Ekonomio di Arjentinia}} == Demografio == Segun statistiki di ''The World Factbook'' pri julio 2018, Arjentinia havis {{formatnum:44694198}} habitanti. La maxim multa (97,2%) esis blanki (decendanti de Hispani od Italiani) e mestici, 2,4% esis indijeni e 0,4% decendis de Afrikani, segun la demografiala kontado di 2010.<ref name=CIA/> On kalkulas ke 25 milion Arjentiniani havas adminime un Italian ancestro. L'oficala linguo di la lando esas la [[Hispana linguo|Hispana]]. Anke l'Italiana, Angla, Germana, Franca e lingui indijena (Mapudungun, Quechua) parolesas.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |titulo=Argentina - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=22ma di decembro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> La [[religio]] kun maxim granda nombro de adepti esas katolikismo: 92% de la habitantaro (tamen, nur 20% esas praktikanti). Protestanti esas 2%, Judi esas 2%, e 4% praktikas altra religii.<ref name=CIA/> La maxim multa habitanti vivas en [[Buenos Aires]] ed en la [[provinco Buenos Aires]]. La [[metropolala regiono]] di Buenos Aires havis plu kam 13 milion habitanti segun la kontado 2010. Sequante, la duesma e triesma maxim granda metropolala regioni esas [[Córdoba, Arjentinia|Córdoba]] ({{formatnum:1468812}} habitanti) e [[Rosario, Arjentinia|Rosario]] ({{formatnum:1353846}} habitanti), segun la sama kontado. {{10 maxim grand urbi | regiono= Arjentinia | dato= 2010 | nomo1 = Buenos Aires | hab1 = 2890151 | nomo2 = Córdoba, Arjentinia{{!}}Córdoba | hab2 = 1329604 | nomo3 = Rosario, Arjentinia{{!}}Rosario | hab3 = 948312 | nomo4 = La Plata | hab4 = 740369 | nomo5 = Mar del Plata | hab5 = 618989 | nomo6 = San Miguel de Tucumán | hab6 = 549163 | nomo7 = Salta | hab7 = 420137 | nomo8 = Santa Fe de la Vera Cruz | hab8 = 391231 | nomo9 = Corrientes, Arjentinia{{!}}Corrientes | hab9 = 314546 | nomo10 = Bahía Blanca | hab10= 291327 | imajo1 = Puerto Madero DLightning.jpg | imajo2 = Puerto Madero DLightning.jpg | fonto= <ref name="Kontado">{{Extera ligilo|url=https://www.indec.gob.ar/ftp/cuadros/poblacion/censo2010_tomo1.pdf |titulo=Instituto Nacional de Estadística y Censos Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010|autoro=INDEC|pagini=65|vidita ye=22ma di decembro 2018|idiomo= {{es}}}}</ref> }} == Kulturo == L'Arjentiniana [[kulturo]] ed [[arkitekturo]] recevis forta [[Europa]]na influo. Lua chef-urbo, [[Buenos Aires]], judikesas kom la ''maxim Europana chef-urbo'' en Sud-Amerika. === Literaturo === [[Arkivo:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern.jpg|thumb|200px|[[Jorge Luis Borges]]]] [[Arkivo:JuanBaustistaAlberdi.JPG|200px|left|thumb|[[Juan Bautista Alberdi]]]] Pos la [[19ma yarcento]] l'Arjentiniana [[literaturo]] divenis un ek la maxim importanta literaturi en la [[Hispana linguo]]. Importanta skriptisti, exemple [[José Hernández]] (autoro di ''Martín Fierro'', libro tradukita en plu kam 70 idiomi), e [[Domingo Faustino Sarmiento]]. Sarmiento skribis la libro ''Facundo'' ante divenir prezidanto di la republiko. En la libro ilu deskriptis Facundo Quiroga, guberniestro di la provinco La Rioja qua asasinesis en 1835. L'advokato, yuristo, jurnalisto, politikisto e diplomacisto [[Juan Bautista Alberdi]] kontributis multe por l'elaboro di la [[konstituco]] di Arjentinia de 1853 e kompozis multa libri pri yuro, ekonomio e historio. Dum la komenco dil [[20ma yarcento]] existis literaturala kontrapunto inter la surnomizita ''grupo de Florida'', o ''grupo Martín Fierro'', e la surnomizita ''grupo de Boedo''. La ''grupo de Florida'' adportis [[surealismo]] e [[dadaismo]] a la literaturo Arjentiniana, e lua precipua skriptisti esis [[Jorge Luis Borges]], [[Leopoldo Marechal]], [[Victoria Ocampo]] ed [[Oliverio Girondo]]. La skriptisti de la ''grupo de Boedo'' adportis sociala temi ed ideologio de sinistra a la literaturo. Kelka importanta skriptisti de ta grupo esis [[Leónidas Barletta]], [[Elías Castelnuovo]], la poeto [[Raúl González Tuñón]], Abel Rodríguez ed Aristóbulo Echegaray. Yen altra importanta skriptisti dum la [[20ma yarcento]]: [[Julio Cortázar]], [[Adolfo Bioy Casares]], [[Ernesto Sabato]], [[Leopoldo Lugones]] e [[Juan Gelman]]. === Muziko === [[Arkivo:Mercedes Sosa, by Annemarie Heinrich.jpg|thumb|250px|[[Mercedes Sosa]]]] [[Arkivo:Homenaje Gustavo Cerati (15528982867).jpg|thumb|left|250px|[[Fito Páez]]]] ''[[Tango]]'' esas [[muziko|muzikala stilo]] e danso qua originis e divenis populala en Arjentinia ed ank en [[Uruguay]]. Ol "naskis" en la povra portuala regiono di [[Buenos Aires]], e pose konquestis la richi. ''Tango'' produktis la remarkinda kantisto [[Carlos Gardel]] e la muzikisto [[Ástor Piazzolla]]. En 2003 kreesis la Mondala Champiokonkurso pri Dansado di ''Tango'', qua eventas omnayare en Buenos Aires. La folklorala muziko Arjentiniana influis kelka artisti, exemple [[Atahualpa Yupanqui]], [[Mercedes Sosa]], [[Soledad Pastorutti]] e la muzikala grupo [[Los Chalchaleros]]. En [[Córdoba, Arjentinia|Córdoba]] eventas la Festivalo di Cosquín, pri folklorala muziko. ''[[Rock]]'' evolucionis en Arjentinia dum e pos la [[yari 1960a]]. Yen kelka notora ''rock''-kantisti e muzikisti Arjentiniana: [[Fito Páez]], [[Charly García]], [[Andrés Calamaro]], la muzikala grupi [[Soda Stereo]], e [[Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota]]. [[La Mona Jiménez]] esas la precipua kantisto di quarteto. === Cinemo === [[Arkivo:Cristina, elenco y Oscar.jpg|thumb|320px|[[Cristina Kirchner]], l'aktori di ''El secreto de tus ojos'', e [[Juan José Campanella]], sinistre sur la imajo.]] [[Arkivo:Leonardo Favio (1968).jpg|thumb|left|180px|[[Leonardo Favio]]]] L'Arjentiniana [[cinemo]] esas un ek la maxim developata en [[Latin-Amerika]]. Du cinematografuri Arjentiniana ganis [[Oscar-premio]] pri "maxim bona filmo stranjera" dum la historio: ''La historia oficial'' ("L'Oficala Historio", de 1985) dal filmifisto [[Luis Puenzo]], pri la [[diktatoreso]] de 1976 til 1983, e ''El secreto de sus ojos'' ("La sekretajo di tua okuli", de 2009) dal filmifisto [[Juan José Campanella]], cinematografita en Arjentinia ed en Hispania. Ultra ca du premii ''Oscar'', la cinemo Arjentiniana anke premiizesis en [[Hispania]] per la ''Premio Goya'', en [[Berlin]] dum l'Internaciona Festivalo pri Cinemo, ed en la Festivalo Internaciona pri la Nova Cinemo Latin-Amerikana en [[Havana]]. La cinematografuro Arjentiniana kun la maxim granda nombro de spektanti esis ''Nazareno Cruz y el lobo, las palomas y los gritos'' de la yaro 1975, spektita da 3,3 milion personi e direktita da [[Leonardo Favio]]. Altra tri filmi - ''El Santo de la espada'', de 1970, direktita da Leopoldo Torre Nilsson; ''Juan Moreira'', de 1973, direktita da Leonardo Favio; e ''El secreto de sus ojos'', de 2009 - superiris 2,4 milion spektanti. === Sporto === [[Arkivo:Pato-2118950755.jpg|thumb|250px|Konkurso pri ''pato''.]] [[Arkivo:Maradona cup azteca.jpg|thumb|left|250px|[[Diego Armando Maradona|Maradona]] kun la trofeo di la [[Mondala Kupo di Futbalo]], en 1986.]] La nacionala [[sporto]] di Arjentinia nomesas ''pato'', kavalkala ludo kreita dal ''gauchi'' de la regiono ''pampa'' dum la koloniala epoko, e deklarita kom nacionala sporto en 1953. La ludo ''pato'' uzas ledra balono qua mustas kaptesar de la sulo dal kavalkeri e jetesar tra cirklala hemo, e komence praktikesis en farm-agri. Nun existas nacionala konkurso pri ta sporto. [[Futbalo]] esas la maxim populara sporto en Arjentinia. Arjentinia esas membro di [[CONMEBOL]], e dum lua historio lua nacionala esquado ganis dufoye la [[Mondala Kupo di Futbalo]], en 1978 ed en 1986. La nacionala futbal-esquado ''Sub-23'' (konsistanta ek futbalisti evanta admaxime 23 yari) reprezentas la lando dum l'Olimpiala Ludi, e ganis dufoye l'ora medalio, en [[Olimpiala Ludi en Athina, 2004|Athina (2004)]] e [[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008|Beijing (2008)]]. La 5 maxim populara futbalo-esquadi Arjentiniana esas ''C.A. Boca Juniors'', ''C.A. River Plate'', ''C.A. Independiente'', ''Racing Club'' e ''C.A. San Lorenzo''. La futbalisti [[Diego Armando Maradona]] e [[Lionel Messi]] esas la du maxim konocata futbalisti de la historio. Ante li, [[Alfredo Di Stéfano]] obtenis sucesoza kariero en klubi Arjentiniana ed anke en [[Real Madrid]], dum la yari 1940a e 1950a. [[Arkivo:2 AG-ARGENTINA AUSTRALIA.jpg|thumb|250px|''Las Leonas'' ludas kontre Australiana esquado.]] [[Arkivo:HOCKEY ARGENTINA PAKISTAN.jpg|thumb|left|250px|''Los Leones'' ludas kontre Pakistanana esquado.]] Arjentinia esis l'unesma [[Sud-Amerika]]na lando ube on komencis praktikar [[Hokeo sur gazoneyo|hokeo* sur gazoneyo]],<ref name="UAI">{{Extera ligilo|url= http://www.uai.edu.ar/comunicacion/conexion-abierta/conexion-9/hockey01.asp|titulo= El hockey en la Argentina |editorial= Universidad Abierta Interamericana|vidita ye= 19ma di agosto 2012}}</ref> ludo portita dal Britaniani dum l'unesma yari dil 20ma yarcento. Komence ol praktikesis en Britaniana skoli, frequentita dal [[mez-klaso]] e dal richi. En 1908 fondesis l'Asociuro Arjentiniana pri *Hokeo. La mulieri komencis praktikar ol dum ta epoko, e nun ol esas la maxim populara hominala sporto en Arjentinia. La ludistini de la nacionala esquado pri hokeo* surnomizesas ''Las Leonas'' ("La leonini") e ganis 4 Olimpiala medalii e du mondala championkonkursi de 2000 til 2016. La maskulala esquado surnomizesis ''Los Leones'' ("La Leonuli"), e ganis l'ora medalio dum l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]]. La precipua esquadi pri hokeo* sur gazoneyo en Arjentinia esas ''Quilmes Atlético Club'', ''Club Atlético San Isidro'', ''Club San Martín'', ''Belgrano Athletic'', ''San Isidro Club'', ''Hurling Club'', ''Club Mitre'', ''Club San Fernando'', ''Club Ciudad de Buenos Aires'', ''Lomas Athletic Club'', ''Gimnasia y Esgrima de Buenos Aires'' (GEBA) e ''Club Universitario de Rosario''. [[Arkivo:Leonardo Rocco and Gabriela Sabatini.jpg|thumb|250px|[[Gabriela Sabatini]]]] [[Arkivo:Grand Prix i Kristianstad (cropped) - L0058 902aFo30141701100026.jpg|thumb|left|200px|[[Juan Manuel Fangio]]]] Pri [[automobilismo]], l'unesma mondala championo di [[Formulo 1]] esis [[Juan Manuel Fangio]]. Ilu konkursis dum 8 yari, e vinkis la championkonkurso 5-foye: 1951, 1954, 1955, 1956 e 1957. Pri [[basketbalo]], dum l'Olimpiala Ludi la nacionala esquado por viri evolucionis de la 4ma rango en [[Olimpiala Ludi en Helsinki, 1952|Helsinki-1952]] til la 1ma rango en [[Olimpiala Ludi en Athina, 2004|Athina-2004]], kun la partopreno da [[Emanuel Ginóbili]]. Ginóbili, nun retretinta, divenis un ek la precipua basketbalisti de Arjentinia, e ludis en klubi Arjentiniana, Italiana ed en NBA. Pri [[judoo]]* por mulieri, [[Paula Pareto]] ganis l'unesma ora medalio Olimpiala por Arjentinia en la kategorio sub 48 kg, dum la Ludi di Rio de Janeiro. Pri [[teniso]], la maxim sucesoza Arjentiniana tenisistino esas [[Gabriela Sabatini]]. Elua suceso stimulis l'intereso pri ta sporto en la lando. Pri teniso por viri, [[Juan Martín del Potro]] rangizesis kom 4ma en l'internaciona rango di ATP. Ilu ganis arjenta medalio pri teniso por viri dum l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]], e bronza medalio dum l'[[Olimpiala Ludi en London, 2012]]. Yen altra notora tenisistuli: [[José Luis Clerc]], [[David Nalbadián]], [[Gastón Gaudio]] e [[Paola Suárez]]. Altra sporti populara en la lando, e/o qui obtenis suceso dum internaciona konkursi, esas hokeo* sur rul-sketili, [[taekwondo]], [[natado]], [[handbalo]], [[voleibalo]], [[poloo]]* ed altri. == Referi == {{Commons|Argentina|Arjentinia}} {{reflist}} {{Landi en Sud-Amerika}} [[Kategorio:Arjentinia| ]] pshxb7q566n9mv8mtwlxidb3k8c2j1k 0 24075 1114497 1068807 2026-04-19T11:19:28Z Tekstman 5301 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Hubert Pierlot 1947 (cropped).jpg]] → [[File:Hubert Pierlot 1943 (cropped).jpg]] Obvious error 1114497 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Government_Ensign_of_Belgium.svg|thumb|200px|Standardo di Belga guvernerio.]] La '''[[chefministro]]''' esas la [[chefo di guvernerio]] di [[Belgia]]. Ante l'[[Unesma mondomilito]], la titulo dil ofico esis Chefo dil Ministraro. La precipua partisi (Demokrata-kristani, Liberali e Socialisti) havas du ali, segun la linguo: Waloniana e Flandriana. Yen listo pri la tota chefministri di Belgia depos [[1830]]. {|class="wikitable" style="text-align:center;width:90%" ! # ! colspan=2 | Chefminstro ! colspan=2 | Guvernisteso ! colspan=2 | Partiso |- !1 | [[Arkivo:E. de gerlache (cropped).jpg|60px]] | '''[[Etienne de Gerlache]]'''<br><small>(1785-1871)</small> | [[26ma di februaro]] [[1831]] | [[23ma di marto]] [[1831]] | colspan="2" | Onafhankelijk (Katholiek) |- ! 2 | [[Arkivo:Portrait de Joseph Lebeau (cropped).jpg|60px]] | '''[[Joseph Lebeau]]'''<br><small>(1794-1865)</small> | [[23ma di marto]] [[1831]] | [[21ma di julio]] [[1831]] |- ! 3 | [[Arkivo:Portret van Félix Amand De Mûelenaere.jpg|60px]] | '''[[Felix de Mûelenaere]]'''<br><small>(1793-1862)</small> | [[26ma di julio]] [[1831]] | [[17ma di septembro]] [[1832]] | colspan="2" | Onafhankelijk (Katholiek) |- ! 4 | [[Arkivo:Albert Goblet (cropped).png|60px]] | '''[[Albert Goblet d'Alviella]]'''<br><small>(1790-1873)</small> | [[20ma di oktobro]] [[1832]] | [[4ma di agosto]] [[1834]] | colspan="2" | Onafhankelijk (Liberaal) |- ! 5 | [[Arkivo:Barthélemy de Theux (03) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Barthélémy de Theux de Meylandt]]'''<br><small>(1794-1874)</small> | [[4ma di agosto]] [[1834]] | [[18ma di aprilo]] [[1840]] | colspan="2" | Onafhankelijk (Katholiek) |- ! 6 | [[Arkivo:Portrait de Joseph Lebeau (cropped).jpg|60px]] | '''[[Joseph Lebeau]]'''<br><small>(1794-1865)</small> | [[18ma di aprilo]] [[1840]] | [[13ma di aprilo]] [[1841]] | colspan="2" rowspan="3" | Onafhankelijk (Liberaal) |- ! 7 | [[Arkivo:Portrait de Jean-Baptiste Nothomb par Jean-Baptiste Bernard (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jean-Baptiste Nothomb]]'''<br><small>(1805-1881)</small> | [[13ma di aprilo]] [[1841]] | [[30ma di julio]] [[1845]] |- ! 8 | [[Arkivo:Sylvain van de Weyer after Wappers (cropped).jpg|60px]] | '''[[Sylvain Van de Weyer]]'''<br><small>(1802-1874)</small> | [[30ma di julio]] [[1845]] | [[31ma di marto]] [[1846]] |- ! 9 | [[Arkivo:Barthélemy de Theux (03) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Barthélémy de Theux de Meylandt]]'''<br><small>(1794-1874)</small> | [[31ma di marto]] [[1846]] | [[12ma di agosto]] [[1847]] | colspan="2" | Onafhankelijk (Katholiek) |- ! 10 | [[Arkivo:Charles Rogier (cropped).jpg|60px]] | '''[[Charles Rogier]]'''<br><small>(1800-1885)</small> | [[12ma di agosto]] [[1847]] | [[31ma di oktobro]] [[1852]] | rowspan="2" | Liberala partiso |- ! 11 | [[Arkivo:Henri de Brouckère (cropped).jpg|60px]] | '''[[Henri de Brouckère]]'''<br><small>(1801-1891)</small> | [[31ma di oktobro]] [[1852]] | [[30ma di marto]] [[1855]] |- ! 12 | [[Arkivo:Pierre De Decker (cropped).jpg|60px]] | '''[[Pieter de Decker]]'''<br><small>(1812-1891)</small> | [[30ma di marto]] [[1855]] | [[9ma di novembro]] [[1857]] | colspan="2" | Onafhankelijk (Katholiek) |- ! 13 | [[Arkivo:Charles Rogier (cropped).jpg|60px]] | '''[[Charles Rogier]]'''<br><small>(1800-1885)</small> | [[9ma di novembro]] [[1857]] | [[3ma di januaro]] [[1868]] | rowspan="2" | Liberala partiso |- ! 14 | [[Arkivo:Walthère Frère-Orban (cropped).png|60px]] | '''[[Walthère Frère-Orban]]'''<br><small>(1812-1896)</small> | [[3ma di januaro]] [[1868]] | [[2ma di julio]] [[1870]] |- ! 15 | [[Arkivo:Portret van baron Jules Joseph d'Anethan, voorzitter van de Senaat (1884-1885) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules Joseph d'Anethan]]'''<br><small>(1803-1888)</small> | [[2ma di julio]] [[1870]] | [[7ma di decembro]] [[1871]] | rowspan="3" | Katolika partiso <small>(konservema, Franca-parolanta)</small> |- ! 16 | [[Arkivo:Barthélemy de Theux (03) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Barthélémy de Theux de Meylandt]]'''<br><small>(1794-1874)</small> | [[7ma di decembro]] [[1871]] | [[21ma di agosto]] [[1874]] |- ! 17 | [[Arkivo:Jules Malou ars-moriendi (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules Malou]]'''<br><small>(1810-1886)</small> | [[21ma di agosto]] [[1874]] | [[19ma di junio]] [[1878]] |- ! 18 | [[Arkivo:Walthère Frère-Orban (cropped).png|60px]] | '''[[Walthère Frère-Orban]]'''<br><small>(1812-1896)</small> | [[19ma di junio]] [[1878]] | [[16ma di junio]] [[1884]] | Liberala partiso |- ! 19 | [[Arkivo:Jules Malou ars-moriendi (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules Malou]]'''<br><small>(1810-1886)</small> | [[16ma di junio]] [[1884]] | [[26ma di oktobro]] [[1884]] | rowspan="20" | Katolika partiso |- ! 20 | [[Arkivo:Auguste Beernaert(03) (cropped).jpg|60px]] | '''[[August Beernaert]]'''<br><small>(1829-1912)</small> | [[26ma di oktobro]] [[1884]] | [[26ma di marto]] [[1894]] |- ! 21 | [[Arkivo:Jules de burlet (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules de Burlet]]'''<br><small>(1844-1897)</small> | [[26ma di marto]] [[1894]] | [[25ma di februaro]] [[1896]] |- ! 22 | [[Arkivo:Paul de Smet de Naeyer - Cropped (cropped).jpg|60px]] | '''[[Paul de Smet de Naeyer]]'''<br><small>(1843-1913)</small> | [[25ma di februaro]] [[1896]] | [[24ma di januaro]] [[1899]] |- ! 23 | [[Arkivo:Jules van den Peereboom (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules Vandenpeereboom]]'''<br><small>(1843-1917)</small> | [[24ma di januaro]] [[1899]] | [[5ma di agosto]] [[1899]] |- ! 24 | [[Arkivo:Paul de Smet de Naeyer - Cropped (cropped).jpg|60px]] | '''[[Paul de Smet de Naeyer]]'''<br><small>(1843-1913)</small> | [[5ma di agosto]] [[1899]] | [[2ma di mayo]] [[1907]] |- ! 25 | [[Arkivo:Jules de Trooz (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules de Trooz]]'''<br><small>(1857-1907)</small> | [[2ma di mayo]] [[1907]] | [[31ma di decembro]] [[1907]] |- ! 26 | [[Arkivo:Frans Schollaert (cropped).jpg|60px]] | '''[[Frans Schollaert]]'''<br><small>(1851-1917)</small> | [[9ma di januaro]] [[1908]] | [[17ma di junio]] [[1911]] |- ! 27 | [[Arkivo:Comte de Broqueville (cropped).jpg|60px]] | '''[[Charles de Broqueville]]'''<br><small>(1860-1940)</small> | [[17ma di junio]] [[1911]] | [[1ma di junio]] [[1918]] |- ! 28 | [[Arkivo:Gerard Cooreman (cropped).jpg|60px]] | '''[[Gerard Cooreman]]'''<br><small>(1852-1926)</small> | [[1ma di junio]] [[1918]] | [[21ma di novembro]] [[1918]] |- ! 29 | [[Arkivo:Léon Delacroix 1924 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Léon Delacroix]]'''<br><small>(1867-1929)</small> | [[21ma di novembro]] [[1918]] | [[20ma di novembro]] [[1920]] |- ! 30 | [[Arkivo:Henri Carton de Wiart (cropped).jpg|60px]] | '''[[Henri Carton de Wiart]]'''<br><small>(1869-1951)</small> | [[20ma di novembro]] [[1920]] | [[16ma di decembro]] [[1921]] |- ! 31 | [[Arkivo:Georges Theunis 1921 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Georges Theunis]]'''<br><small>(1873-1966)</small> | [[16ma di decembro]] [[1921]] | [[13ma di mayo]] [[1925]] |- ! 32 | [[Arkivo:Brussels, Palais de la Nation, Aloys Van de Vyvere (cropped).jpg|60px]] | '''[[Aloys Van de Vyvere]]'''<br><small>(1871-1961)</small> | [[13ma di mayo]] [[1925]] | [[17ma di junio]] [[1925]] |- ! 33 | [[Arkivo:Comte Poullet LCCN2014718420 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Prosper Poullet]]'''<br><small>(1868-1937)</small> | [[17ma di junio]] [[1925]] | [[20ma di mayo]] [[1926]] |- ! 34 | [[Arkivo:Henri Jaspar 1921 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Henri Jaspar]]'''<br><small>(1870-1939)</small> | [[20ma di mayo]] [[1926]] | [[6ma di junio]] [[1931]] |- ! 35 | [[Arkivo:JulesRenkin1931 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Jules Renkin]]'''<br><small>(1862-1934)</small> | [[6ma di junio]] [[1931]] | [[22ma di oktobro]] [[1932]] |- ! 36 | [[Arkivo:Comte de Broqueville (cropped).jpg|60px]] | '''[[Charles de Broqueville]]'''<br><small>(1860-1940)</small> | [[22ma di oktobro]] [[1932]] | [[20ma di novembro]] [[1934]] |- ! 37 | [[Arkivo:Georges Theunis 1921 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Georges Theunis]]'''<br><small>(1873-1966)</small> | [[20ma di novembro]] [[1934]] | [[25ma di marto]] [[1935]] |- ! 38 | [[Arkivo:Paul-Henri Spaak, Paul van Zeeland, 1937 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Paul van Zeeland]]'''<br><small>(1893-1973)</small> | [[25ma di marto]] [[1935]] | [[24ma di novembro]] [[1937]] |- ! 39 | [[Arkivo:PaulEmileJanson (cropped).jpg|60px]] | '''[[Paul-Emile Janson]]'''<br><small>(1872-1944)</small> | [[24ma di novembro]] [[1937]] | [[15ma di mayo]] [[1938]] | Liberala partiso |- ! 40 | [[Arkivo:Bundesarchiv Bild 183-39998-0427, Paul-Henri Spaak.jpg|60px]] | '''[[Paul-Henri Spaak]]'''<br><small>(1899-1972)</small> | [[15ma di mayo]] [[1938]] | [[22ma di februaro]] [[1939]] | BWP |- ! 41 | [[Arkivo:Hubert Pierlot 1943 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Hubert Pierlot]]'''<br><small>(1883-1963)</small> | [[22ma di februaro]] [[1939]] | [[12ma di februaro]] [[1945]] | Katolika partiso |- ! 42 | [[Arkivo:Achiel Van Acker (1958).jpg|60px]] | '''[[Achiel Van Acker]]'''<br><small>(1898-1975)</small> | [[12ma di februaro]] [[1945]] | [[13ma di februaro]] [[1946]] | rowspan="5" | Socialista partiso di Belgia |- ! 43 | [[Arkivo:Bundesarchiv Bild 183-39998-0427, Paul-Henri Spaak.jpg|60px]] | '''[[Paul-Henri Spaak]]'''<br><small>(1899-1972)</small> | [[13ma di marto]] [[1946]] | [[31ma di marto]] [[1946]] |- ! 44 | [[Arkivo:Achiel Van Acker (1958).jpg|60px]] | '''[[Achiel Van Acker]]'''<br><small>(1898-1975)</small> | [[31ma di marto]] [[1946]] | [[3ma di agosto]] [[1946]] |- ! 45 | [[Arkivo:CamilleHuysmans1966cropped.jpg|60px]] | '''[[Camille Huysmans]]'''<br><small>(1871-1968)</small> | [[3ma di agosto]] [[1946]] | [[20ma di marto]] [[1947]] |- ! 46 | [[Arkivo:Bundesarchiv Bild 183-39998-0427, Paul-Henri Spaak.jpg|60px]] | '''[[Paul-Henri Spaak]]'''<br><small>(1899-1972)</small> | [[20ma di marto]] [[1947]] | [[11ma di agosto]] [[1949]] |- ! 47 | [[Arkivo:Gaston Eyskens (1969).jpg|60px]] | '''[[Gaston Eyskens]]'''<br><small>(1905-1988)</small> | [[11ma di agosto]] [[1949]] | [[8ma di junio]] [[1950]] | rowspan="4" | CVP |- ! 48 | [[Arkivo:Jean Duvieusart.jpg|kaderloos|60px]] | '''[[Jean Duvieusart]]'''<br><small>(1900-1977)</small> | [[8ma di junio]] [[1950]] | [[16ma di agosto]] [[1950]] |- ! 49 | [[Arkivo:Placeholder no text.svg|60px]] | '''[[Joseph Pholien]]'''<br><small>(1884-1968)</small> | [[16ma di agosto]] [[1950]] | [[15ma di januaro]] [[1952]] |- ! 50 | [[Arkivo:Placeholder no text.svg|60px]] | '''[[Jean Van Houtte]]'''<br><small>(1907-1991)</small> | [[15ma di januaro]] [[1952]] | [[23ma di aprilo]] [[1954]] |- ! 51 | [[Arkivo:Achiel Van Acker (1958).jpg|60px]] | '''[[Achiel Van Acker]]'''<br><small>(1898-1975)</small> | [[23ma di aprilo]] [[1954]] | [[26ma di junio]] [[1958]] | BSP |- ! 52 | [[Arkivo:Gaston Eyskens (1969).jpg|60px]] | '''[[Gaston Eyskens]]'''<br><small>(1905-1988)</small> | [[26ma di junio]] [[1958]] | [[25ma di aprilo]] [[1961]] | rowspan="5" | CVP |- ! 53 | [[Arkivo:Théo Lefèvre 1963 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Théo Lefèvre]]'''<br><small>(1914-1973)</small> | [[25ma di aprilo]] [[1961]] | [[28ma di julio]] [[1965]] |- ! 54 | [[Arkivo:Benelux conferentie te Den Haag. De ministers van Buitenlandse Zaken van de drie, Bestanddeelnr 121-0412 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Pierre Harmel]]'''<br><small>(1911-2009)</small> | [[28ma di julio]] [[1965]] | [[19ma di marto]] [[1966]] |- ! 55 | [[Arkivo:Paul Vanden Boeynants.jpg|60px]] | '''[[Paul Vanden Boeynants]]'''<br><small>(1919-2001)</small> | [[19ma di marto]] [[1966]] | [[17ma di julio]] [[1968]] |- ! 56 | [[Arkivo:Gaston Eyskens (1969).jpg|60px]] | '''[[Gaston Eyskens]]'''<br><small>(1905-1988)</small> | [[17ma di julio]] [[1968]] | [[26ma di januaro]] [[1973]] |- ! 57 | [[Arkivo:Placeholder no text.svg|kaderloos|60px]] | '''[[Edmond Leburton]]'''<br><small>(1915-1997)</small> | [[26ma di januaro]] [[1973]] | [[25ma di aprilo]] [[1974]] | PSB |- ! 58 | [[Arkivo:Persconferentie na afloop Overleg van de 9 , Den Haag Tindemans (premier Belgi, Bestanddeelnr 928-9156 (cropped).jpg|60px]] | '''[[Leo Tindemans]]'''<br><small>(1922-2014)</small> | [[25ma di aprilo]] [[1974]] | [[20ma di oktobro]] [[1978]] | CVP |- ! 59 | [[Arkivo:Paul Vanden Boeynants.jpg|60px]] | '''[[Paul Vanden Boeynants]]'''<br><small>(1919-2001)</small> | [[20ma di oktobro]] [[1978]] | [[3ma di marto]] [[1979]] | ''Centre démocrate humaniste'' |- ! 60 | [[Arkivo:Flickr - europeanpeoplesparty - CDU Congress Karlsruhe (9) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Wilfried Martens]]'''<br><small>(1936-2013)</small> | [[3ma di marto]] [[1979]] | [[31ma di marto]] [[1981]] | rowspan="4" | CVP |- ! 61 | [[Arkivo:Mark Eyskens 1986.jpg|60px]] | '''[[Mark Eyskens]]'''<br><small>(1933)</small> | [[31ma di marto]] [[1981]] | [[17ma di decembro]] [[1981]] |- ! 62 | [[Arkivo:Flickr - europeanpeoplesparty - CDU Congress Karlsruhe (9) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Wilfried Martens]]'''<br><small>(1936-2013)</small> | [[17ma di decembro]] [[1981]] | [[7ma di marto]] [[1992]] |- ! 63 | [[Arkivo:Deheane cropped..jpg|60px]] | '''[[Jean-Luc Dehaene]]'''<br><small>(1940-2014)</small> | [[7ma di marto]] [[1992]] | [[12ma di julio]] [[1999]] |- ! 64 | [[Arkivo:Guy Verhofstadt die 30 Martis 2012 recortado.jpg|60px]] | '''[[Guy Verhofstadt]]'''<br><small>(1953)</small> | [[12ma di julio]] [[1999]] | [[20ma di marto]] [[2008]] | ''Open Vlaamse Liberalen en Democraten'' - VLD, Open VLD |- ! 65 | [[Arkivo:Yves Leterme.jpg|60px]] | '''[[Yves Leterme]]'''<br><small>(1960)</small> | [[20ma di marto]] [[2008]] | [[30ma di decembro]] [[2008]] | rowspan="3" | ''Christen-Democratisch en Vlaams'' - CD&V |- ! 66 | [[Arkivo:EPP Summit, 28 June 2012 (7460494318) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Herman Van Rompuy]]'''<br><small>(1947)</small> | [[30ma di decembro]] [[2008]] | [[25ma di novembro]] [[2009]] |- ! 67 | [[Arkivo:Yves Leterme.jpg|60px]] | '''[[Yves Leterme]]'''<br><small>(1960)</small> | [[25ma di novembro]] [[2009]] | [[6ma di decembro]] [[2011]] |- ! 68 | [[Arkivo:Elio Di Rupo (26611679961).jpg|60px]] | '''[[Elio Di Rupo]]'''<br><small>(1951)</small> | [[6ma di decembro]] [[2011]] | [[11ma di oktobro]] [[2014]] | Parti Socialiste'' - PS |- ! 69 | [[Arkivo:Tallinn Digital Summit. Welcome dinner hosted by HE Donald Tusk. Handshake (37348247852) (cropped).jpg|60px]] | '''[[Charles Michel]]'''<br><small>(1975)</small> | [[11ma di oktobro]] [[2014]] | [[27ma di oktobro]] [[2019]] | rowspan="2" | ''Mouvement Réformateur'' - MR |- ! 70 | [[Arkivo:Gesprek met ICC hoofdaanklager Karim Khan 26.jpg|60px]] | '''[[Sophie Wilmès]]'''<br><small>(1975)</small> | [[27ma di oktobro]] [[2019]] | [[1ma di oktobro]] [[2020]] |- !71 |[[Arkivo:Alexander De Croo on 5 January 2024 (cropped).jpg|60px]] |'''[[Alexander De Croo]]'''<br><small>(1975)</small> | [[1ma di oktobro]] [[2020]] | [[3ma di februaro]] [[2025]] | ''Open Vlaamse Liberalen en Democraten'' - Open Vld |- !72 |[[Arkivo:BartDeWever.jpg|60px]] |'''[[Bart de Wever]]'''<br><small>(1970)</small> | [[3ma di februaro]] [[2025]] | nun | ''Nieuw-Vlaamse Alliantie'' - N-VA |} ==Videz anke== * [[Listo pri monarki di Belgia|Monarki di Belgia]] [[Kategorio:Chefministri di Belgia| ]] hrbyqix9u2wn4brwgm35300qyz9ikur 14 26568 1114490 940086 2026-04-19T11:05:15Z ThWiki1910 31363 1114490 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Boxers from the United States}} [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Usa]] 3evdb5fhu2wuh3kmaovfdilv9vytszi 0 26581 1114396 980296 2026-04-18T21:05:36Z ThWiki1910 31363 1114396 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Olympic flag.svg|border|thumb|200px|L'Olimpiala Standardo.]] L''''Olimpiala Ludi en Sydney, 2000''', oficale la '''27ma Olimpiala Ludi''', esis internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis en [[2000]] en [[Sydney]], [[Australia]]. Lore duesmafoye l'[[Olimpiala Ludi]] eventis en [[Australia]] ed anke en la sudala misfero. L'unesma foyo esis en [[Melbourne]], Australia, en [[1956]]. La Ludi komencis ye la [[15ma di septembro]] e finis la [[1ma di oktobro]] [[2000]]. Partoprenis 10.561 atleti (6.582 viri e 4.069 mulieri) de 194 landi e teritorii qui havas Olimpiala komitati. Esis 300 eventi de 28 sporti. == Selekto dil urbo == [[Arkivo:LT-2005-50litų-XXVII Olympic Games-b.png|thumb|200px|Arjenta Medalio pri l'Olimpiala Ludi en Sydney.]] Ye la [[23 di septembro]] [[1993]] elektesis la eventeyo di L'Olimpiala Ludi en [[2000]]. Sydney ganis la konkurso kontre [[Beijing]], [[Berlin]], [[Istanbul]] e [[Manchester]]. {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#efefef" ! colspan="6" | Kandidata urbi por Olimpiala Ludi 2000 - rezulti: |- bgcolor="#efefef" | '''Urbo''' | bgcolor="silver" |'''1ma baloto''' | bgcolor="silver" |'''2ma baloto''' | bgcolor="silver" |'''3ma baloto''' | bgcolor="silver" |'''4ma baloto''' |- | [[Sydney]], {{AUS}}||30||30||37||'''45''' |- | [[Beijing]], {{CHN}}||'''32'''||'''37'''||'''40'''||43 |- | [[Manchester]], {{GBR}}||11||13||11||- |- | [[Berlin]], {{DEU}}||9||9||-||- |- | [[Istanbul]], {{TUR}}||7||-||-||- |} En [[2002]] Australia anuncis ke lua tota spenso por la 2000 Olimpiala Ludi amontis a 6.6 miliard [[Australiana dolaro|Australiana dolari]]. == Kelka fakti == [[Arkivo:Ian Thorpe on a plane cropped.jpg|150px|thumb|[[Ian Thorpe]].]] * [[Triatlo]] por viri e por mulieri ludesis unesmafoye. Kanadana [[Simon Whitfield]] ganis ora medalio por triatlo por viri, e Suisa [[Brigitte McMahon]] ganis ora por triatlo por mulieri. * [[Australia]]na natisto [[Ian Thorpe]] ganis 6 medalii en la Ludi, de qui 2 ora e 3 arjenta. * [[Cathy Freeman]], decendanto de Australian aborijeni, ganis l'ora medalio por 400-metra kurado por mulieri. * [[Gezahegne Abera]] de [[Etiopia]] ganis ora medalio por [[maratono]] por viri. [[Kenia]]no [[Erick Wainaina]] ganis l'arjenta, ed anke Etiopiano [[Tesfaye Tola]] ganis la bronza. * La quar ora medalii por [[voleibalo]]-konkursi atribuesis al femina esquado de [[Kuba]], al maskula esquado de [[Yugoslavia]], al femina duo de [[Australia]] ed al maskula duo de [[Usa]]. * La du esquadi - femina e maskula - de Usa ganis ora medalii por [[basketbalo]]. * [[Kamerun]] ganis l'unesma ora medalio Olimpiala di lua historio, pri [[futbalo]] por viri, pos vinkir [[Hispania|Hispana]] esquado en la finala partio. [[Chili]]ana esquado ganis la bronza. Inter la ludisti Kamerunana esis lor 19-yar-evanta [[Samuel Eto'o]]. == Medalii ganita == [[Arkivo:2000_Summer_Olympic_games_countries.svg|thumb|250px|Landi partopreninta en Sydney, 2000. Blue, landi qui partoprenis unesmafoye.]] [[Arkivo:Sydney Olympics Opening Ceremony.jpg|thumb|250px|Inauguro-ceremonio di l'Olimpiala Ludi en Sydney, 2000.]] [[Arkivo:Fireworks,_Sydney_Harbour_Bridge,_2000_Summer_Olympics_closing_ceremony.jpg|thumb|250px|Pirotekno-spektaklo en Sydney. La kolori dil Olimpiala standardo super l'Opero-domo di Sydney.]] Yen la listo di landi qui recevis adminime 1 medalio en Sydney, 2000. {{Totalo di medalii}} |- | 1 ||align=left| {{USA}} || 36 || 24 || 31 || 91 |- | 2 ||align=left| {{RUS}} || 32 || 28 || 28 || 88 |- | 3 ||align=left| {{CHN}} || 28 || 16 || 15 || 59 |- bgcolor=ccccff | 4 ||align=left| {{AUS}} || 16 || 25 || 17 || 58 |- | 5 ||align=left| {{GER}} || 13 || 17 || 26 || 56 |- | 6 ||align=left| {{FRA}} || 13 || 14 || 11 || 38 |- | 7 ||align=left| {{ITA}} || 13 || 8 || 13 || 34 |- | 8 ||align=left| {{NLD}} || 12 || 9 || 4 || 25 |- | 9 ||align=left| {{CUB}} || 11 || 11 || 7 || 29 |- | 10 ||align=left| {{GBR}} || 11 || 10 || 7 || 28 |- | 11 ||align=left| {{ROU}} || 11 || 6 || 9 || 26 |- | 12 ||align=left| {{KOR}} || 8 || 10 || 10 || 28 |- | 13 ||align=left| {{HUN}} || 8 || 6 || 3 || 17 |- | 14 ||align=left| {{POL}} || 6 || 5 || 3 || 14 |- | 15 ||align=left| {{JAP}} || 5 || 8 || 5 || 18 |- | 16 ||align=left| {{BEL}} || 5 || 6 || 2 || 13 |- | 17 ||align=left| {{GRC}} || 4 || 6 || 3 || 13 |- | 18 ||align=left| {{SWE}} || 4 || 5 || 3 || 12 |- | 19 ||align=left| {{NOR}} || 4 || 3 || 3 || 10 |- | 20 ||align=left| {{ETH}} || 4 || 1 || 3 || 8 |- | 21 ||align=left| {{UKR}} || 3 || 10 || 10 || 23 |- | 22 ||align=left| {{KAZ}} || 3 || 4 || 0 || 7 |- | 23 ||align=left| {{BLR}} || 3 || 3 || 11 || 17 |- | 24 ||align=left| {{CAN}} || 3 || 3 || 8 || 14 |- | 25 ||align=left| {{ESP}} || 3 || 3 || 5 || 11 |- | 26 ||align=left| {{TUR}} || 3 || 0 || 2 || 5 |- | 27 ||align=left| {{IRN}} || 3 || 0 || 1 || 4 |- | 28 ||align=left| {{CZE}} || 2 || 3 || 3 || 8 |- | 29 ||align=left| {{KEN}} || 2 || 3 || 2 || 7 |- | 30 ||align=left| {{DEN}} || 2 || 3 || 1 || 6 |- | 31 ||align=left| {{FIN}} || 2 || 1 || 1 || 4 |- | 32 ||align=left| {{AUT}} || 2 || 1 || 0 || 3 |- | 33 ||align=left| {{LTU}} || 2 || 0 || 3 || 5 |- | 34 ||align=left| {{AZE}} || 2 || 0 || 1 || 3 |- | 35 ||align=left| {{SVN}} || 2 || 0 || 0 || 2 |- | 36 ||align=left| {{SWI}} || 1 || 6 || 2 || 9 |- | 37 ||align=left| {{IDN}} || 1 || 3 || 2 || 6 |- | 38 ||align=left| {{SVK}} || 1 || 3 || 1 || 5 |- | 39 ||align=left| {{MEX}} || 1 || 2 || 3 || 6 |- | 40 ||align=left| {{DZA}} || 1 || 1 || 3 || 5 |- | 41 ||align=left| {{UZB}} || 1 || 1 || 2 || 4 |- | 42 ||align=left| {{LVA}} || 1 || 1 || 1 || 3 |- | 42 ||align=left| {{YUG}} || 1 || 1 || 1 || 3 |- | 44 ||align=left| {{BHS}} || 1 || 1 || 0 || 2 |- | 45 ||align=left| {{NZL}} || 1 || 0 || 3 || 4 |- | 46 ||align=left| {{EST}} || 1 || 0 || 2 || 3 |- | 46 ||align=left| {{THA}} || 1 || 0 || 2 || 3 |- | 48 ||align=left| {{HRV}} || 1 || 0 || 1 || 2 |- | 49 ||align=left| {{CMR}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- | 49 ||align=left| {{COL}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- | 49 ||align=left| {{MOZ}} || 1 || 0 || 0 || 1 |- | 52 ||align=left| {{BRA}} || 0 || 6 || 6 || 12 |- | 53 ||align=left| {{JAM}} || 0 || 4 || 3 || 7 |- | 54 ||align=left| {{NGA}} || 0 || 3 || 0 || 3 |- | 55 ||align=left| {{BEL}} || 0 || 2 || 3 || 5 |- | 55 ||align=left| {{ZAF}} || 0 || 2 || 3 || 5 |- | 57 ||align=left| {{ARG}} || 0 || 2 || 2 || 4 |- | 58 ||align=left| {{ROC}} || 0 || 1 || 4 || 5 |- | 58 ||align=left| {{MAR}} || 0 || 1 || 4 || 5 |- | 60 ||align=left| {{PRK}} || 0 || 1 || 3 || 4 |- | 61 ||align=left| {{MDA}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- | 61 ||align=left| {{SAU}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- | 61 ||align=left| {{TTO}} || 0 || 1 || 1 || 2 |- | 64 ||align=left| {{IRL}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- | 64 ||align=left| {{URY}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- | 64 ||align=left| {{VNM}} || 0 || 1 || 0 || 1 |- | 67 ||align=left| {{GEO}} || 0 || 0 || 6 || 6 |- | 68 ||align=left| {{CRI}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- | 68 ||align=left| {{PRT}} || 0 || 0 || 2 || 2 |- | 70 ||align=left| {{ARM}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{BRB}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{CHL}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{ISL}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{IND}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{ISR}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{KWT}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{KGZ}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{MKD}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{QAT}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- | 70 ||align=left| {{LKA}} || 0 || 0 || 1 || 1 |- !colspan=2| Totali || 297 || 299 || 325 || 921 |} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|Sydney 2000]] 4hcfdvceo9irycylsj6ter0jgjicwmh 0 26588 1114397 1017975 2026-04-18T21:05:56Z ThWiki1910 31363 1114397 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:1968 Mexico emblem.svg|thumb|280px|Simbolo pri l'Olimpiala Ludi en México, 1968.]] L''''Olimpiala Ludi en México, 1968''', od oficale la '''19ma Olimpiala Ludi''', esis internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis en [[1968]] en [[México]], [[Mexikia]]. Lore unesmafoye [[Hispana linguo|Hispana-lingua]] lando developanta gastigis l'[[Olimpiala Ludi]]. La Ludi komencis ye la [[12ma di oktobro]] e finis ye la [[27ma di oktobro]] [[1968]]. Partoprenis 5.530 atleti (4750 viri e 780 mulieri) de 112 landi e teritorii qui havis Olimpiala komitati. Esis 172 eventi di 20 sporti. == Selekto dil urbo == {| class="wikitable" border="1" align ="right" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" | Kandidata urbi por l'Olimpiala Ludi 1968 - rezulti: |- | [[México]], {{MEX}} | align="center" |'''30''' |- | [[Detroit]], {{USA}} | align="center" |14 |- | [[Lyon]], {{FRA}} | align="center" |12 |- | [[Buenos Aires]],{{ARG}} | align="center" |2 |} Ye la [[18ma di oktobro]] [[1963]] elektesis l'eventeyo di L'Olimpiala Ludi por [[1968]]. Eduardo Hay, reprezentanto di [[México]] argumentis avan l'Olimpiala Komitato ke l'[[altitudo]] di México (2240 metri super la [[marala nivelo]]) ne afektos l'atleti e promisis ke l'urbo pagos la spensi di l'aklimato di la atleti qui deziros lo. Ilu anke parolis pri la «politikala stabileso, forta ekonomio e socia liberesi» ed anke pri la substrukturo por sporti en la urbo. Fine [[México]] ganis la konkurso, kontre [[Detroit]], [[Lyon]] e [[Buenos Aires]]. Pos askoltar la rezulti, [[Mexikia]]na reprezenteri aplaudis ed aklamis kontente. Mexikiana prezidanto [[Adolfo López Mateos]] deklaris ke la vinko esas «rikonoco pri la esforco dal populo di Mexikia». == Kelka fakti == [[Arkivo:John_Carlos,_Tommie_Smith,_Peter_Norman_1968cr.jpg|thumb|220px|[[Tommie Smith]] e [[John Carlos]] facas la saluto dil movado ''Black Power'' (“Nigra Povo”).]] * [[Sudafrika]] provizore invitesis dal Olimpiala Komitato. Tamen, Afrikana landi e negra atleti de Usa promisis boikotar la Ludi se Sudafrika partoprenos. Fine, l'Olimpiala Komitato decidis ke "esus dessaja se Sudafrika partoprenus".<ref>{{extera ligilo |autoro=Espy, Richard |titulo=''The Politics of the Olympic Games: With an Epilogue, 1976-1980'' |url=http://books.google.com/books?id=JEA_Ss_2wK0C&pg=PA125 |pagini=125-8 |vidita ye=16ma di junio 2013 |publikigita ye=1981 |editero=University of California Press. ISBN 9780520043954|idiomo=Angliana}}</ref> * Dum la premio-ceremonio di 200-metra kurado [[Usa]]na negra atleti [[Tommie Smith]] (qua ganis ora medalio) e [[John Carlos]] (qua ganis bronza medalio) levis nigra ganti kom homajo al movado di Nigra Povo (''Black Power''). Li subisis ekpulso-puniso da l'Olimpiala Komitato. * La probi kontre [[dopado]] uzesis unesmafoye. [[Suedia|Sueda]] atleto [[Hans-Gunnar Liljenwall]] desqualifikesis pro l'uzado di [[alkoholo]]<ref>''Atletismo Español'' nº 508</ref>. * Dek dii ante l'Olimpiala Ludi, ye la [[2ma di oktobro|2ma di oktobro]], eventis studentala protesto en la placo ''Plaza de las Tres Culturas''. La protesto divenis konocata kom [[Masakro en Tlateloco]] pro la morto di 300 studenti dum sedicio kontre la [[polico]] e l'armeo. Malgre la protesto, l'Olimpiala Komitato rezolvis ne nihiligar la Ludi pro judikar la sedicio kom izolita incidento. * [[Est-Germania|Est-]] e [[West-Germania|West-]]Germania konkursis unesmafoye kom separita landi. Ica separeso duris til l'[[Olimpiala Ludi en Seoul, 1988]]. * [[Chekoslovakia]]na [[gimnastiko|gimnastikistino]] [[Věra Čáslavská]] - qua recevis arjenta medalio - silence retroinklinis lua kapo kande el askoltis la [[nacionala himno]] [[Sovietia]]na por [[Natalia Kuchinskaya]], qua ganis l'ora medalio. Ta ago esis tacema protesto da Čáslavská kontre l'invado di Chekoslovakia da Sovietiana trupi en ta yaro. * Amba esquadi de [[Sovietia]] - maskula e homina - ganis ora medalii por [[voleibalo]]. * Usana [[natado|natistulo]] [[Charles Hickcox]] ganis 3 ora medalii (200 metri, 400 metri e 4x100 metri kun mixita stili) ed un arjenta medalio. Anke l'Usana natistino [[Debbie Meyer]] ganis 3 ora medalii (200 metri, 400 metri e 800 metri kun mixita stili). == Medalii ganita == [[Arkivo:1968_Summer_Olympic_games_countries.png|thumb|320px|Landi partopreninta en México, 1968. Landi blua partoprenis unesmafoye.]] [[Arkivo:Tunisian delegation 1968.JPG|thumb|320px|[[Tunizia]]n atleti dum l'inauguro-ceremonio en México, 1968.]] [[Arkivo:Estadio 68.jpg|thumb|320px|Stadio Olimpiala Universitatala.]] Yen la listo di landi qui recevis adminime 1 medalio en México 1968. {{Totalo di medalii}} |- |1||align=left| {{USA}} ||45||28||34||107 |- |2||align=left| {{URS}} ||29||32||30||91 |- |3||align=left| {{JAP}} ||11||7||7||25 |- |4||align=left| {{HUN}} ||10||10||12||32 |- |5||align=left| {{DDR}} ||9||9||7||25 |- |6||align=left| {{FRA}} ||7||3||5||15 |- |7||align=left| {{CSK}} ||7||2||4||13 |- |8||align=left| [[Arkivo:Flag of Germany.svg|21px]] [[West-Germania]] ||5||11||10||26 |- |9||align=left| {{AUS}} ||5||7||5||17 |- |10||align=left| {{GBR}} ||5||5||3||13 |- |11||align=left| {{POL}} ||5||2||11||18 |- |12||align=left| {{ROU}} ||4||6||5||15 |- |13||align=left| {{ITA}} ||3||4||9||16 |- |14||align=left| {{KEN}} ||3||4||2||9 |-style="background:#ccccff" |15||align=left| {{MEX}} ||3||3||3||9 |- |16||align=left| {{YUG}} ||3||3||2||8 |- |17||align=left| {{NLD}} ||3||3||1||7 |- |18||align=left| {{BEL}} ||2||4||3||9 |- |19||align=left| {{IRN}} ||2||1||2||5 |- |20||align=left| {{SWE}} ||2||1||1||4 |- |21||align=left| {{TUR}} ||2||0||0||2 |- |22||align=left| {{DEN}} ||1||4||3||8 |- |23||align=left| {{CAN}} ||1||3||1||5 |- |24||align=left| {{FIN}} ||1||2||1||4 |- |25||align=left| {{ETH}} ||1||1||0||2 |- |25||align=left| {{NOR}} ||1||1||0||2 |- |27||align=left| {{NZL}} ||1||0||2||3 |- |28||align=left| {{TUN}} ||1||0||1||2 |- |29||align=left| {{PAK}} ||1||0||0||1 |- |29||align=left| {{VEN}} ||1||0||0||1 |- |31||align=left| {{CUB}} ||0||4||0||4 |- |32||align=left| {{AUT}} ||0||2||2||4 |- |33||align=left| {{SWI}} ||0||1||4||5 |- |34||align=left| {{MNG}} ||0||1||3||4 |- |35||align=left| {{BRA}} ||0||1||2||3 |- |36||align=left| {{BEL}} ||0||1||1||2 |- |36||align=left| {{KOR}} ||0||1||1||2 |- |36||align=left| {{UGA}} ||0||1||1||2 |- |39||align=left| {{CMR}} ||0||1||0||1 |- |39||align=left| {{JAM}} ||0||1||0||1 |- |41||align=left| {{ARG}} ||0||0||2||2 |- |42||align=left| {{GRC}} ||0||0||1||1 |- |42||align=left| {{IND}} ||0||0||1||1 |- |42||align=left| {{ROC}} ||0||0||1||1 |- class="sortbottom" !colspan=2| Totali||174||170||183||527 |} == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|Mexico 1968]] [[Kategorio:Mexikia]] 7o5m4s7u2ptpnx9pi619msw7dn37q9b 0 26760 1114398 1058565 2026-04-18T21:06:15Z ThWiki1910 31363 1114398 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tokyo_1964_Summer_Olympics_logo.svg|border|thumb|160px|Simbolo por l'Olimpiala Ludi en Tokyo.]] L''''Olimpiala Ludi en Tokyo, 1964''', od oficale la '''18ma Olimpiala Ludi''', esis internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis en [[1964]] en [[Tokyo]], [[Japonia]]. Lore unesmafoye l'[[Olimpiala Ludi]] eventis en [[Azia]]. La Ludi komencis ye la [[10ma di oktobro]] e finis ye la [[24ma di oktobro]] [[1964]]. Partoprenis 5,151 atleti de 93 landi e teritorii. Esis 163 eventi de 19 sporti. == Selekto dil urbo == [[Arkivo:Komazawa Gymnasium 2009.jpg|thumb|200px|Gimnazio Komazawa, uzita dum la Somerala Olimpiala Ludi 1964.]] Ye la [[26ma di mayo]] [[1959]] elektesis l'eventeyo di L'Olimpiala Ludi en [[1964]]. [[Tokyo]] ganis la konkurso kontre [[Detroit]], [[Wien]] e [[Bruxel]]. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;" |- ! colspan="7" | Kandidata urbi por Olimpiala Ludi 1964 – rezulti: |- |'''Urbo''' |'''Lando''' |'''1ma baloto''' |- ||[[Tokyo]]||{{JAP}} ||'''34''' |- ||[[Detroit, Michigan|Detroit]]||{{USA}} ||10 |- ||[[Wien]]||{{AUT}} ||9 |- ||[[Bruxel]]||{{BEL}} ||5 |} == Kelka fakti == [[Arkivo:BillyMills Crossing Finish Line 1964Olympics.jpg|thumb|200px|Billy Mills, de [[Usa]], vinkas 10.000-metra kurado por viri, en l'Olimpiala Ludi.]] * Imaji pri la Ludi transmisesis per [[artificala satelito|artificala sateliti]] unesma-foye. On uzis telekomuniko-satelito ''Syncom'' 3 por transmisar imaji de Japonia ad [[Usa]]<ref>{{extera ligilo|url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,876272,00.html|titulo= For Gold, Silver & Bronze|date = ye la 16ma di oktobro 1964|work = TIME magazine|vidita ye= 5ma di januaro 2010|language = Angla}}</ref>. De Usa, l'imaji transmisesis ad [[Europa]] per satelito Relay 1, qua permisis transmisar nur 15-20 minuti dum singla orbito<ref name="martin_2000">{{extera ligilo|nomo=Martin|surnomo=Donald H.|titulo=Communications Satellites|editero=The Aerospace Press|loko=El Segundo, CA|publikigita ye=2000|edition=fourth|pagini=8-9|isbn=1-884989-09-8| url=http://books.google.com/books?id=_azf94TByF8C&dq=%E2%80%9CCommunications+Satellites%E2%80%9D&printsec=frontcover&source=bl&ots=FmAl0E1Lhw&sig=VJJDtAkVOiuNPN859rsm3o69tNU&hl=en&ei=UczsSojPHYbwMdGzgIQM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBAQ6AEwAjgK#v=onepage&q=Relay%201&f=false|vidita ye= 31ma di oktobro 2009}}</ref><ref name="NASA-SP-93">{{extera ligilo|url=http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660009169_1966009169.pdf|titulo=Significant Achievements in Space Communications and Navigation, 1958-1964|publikigita ye=1966|work=NASA-SP-93|editero=NASA|pagini=30-32|vidita ye= 31ma di oktobro 2009}}</ref>. * [[Komputoro|Komputori]]* e lenta kamero uzesis unesmafoye por registragar l'exakta tempi di la konkursi. * Japonia inauguris lua unesma lineo di [[treno di granda rapideso]] 9 dii ante la komenco di la Ludi. * Yoshinori Sakai, atleto naskinta en [[Hiroshima]] ye la [[6ma di agosto]] [[1945]] (la dio kande l'unesma [[atom-bombo]] falis sur la urbo) acendis l'Olimpiala Flamo. * [[Judoo]]* e [[voleibalo]] por mulieri aparis en l'Olimpiala Ludi unesma-foye<ref name=JUDOO>[https://web.archive.org/web/20100707162648/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1964/or1964v1pt1.pdf Organizing Committee for the Games of the XVIII Olympiad (1964). ''THE GAMES OF THE XVIII OLYMPIAD TOKYO 1964: The Official Report of the Organizing Committee'']</ref>. Japoniani [[Takehide Nakatani]] (kategorio til 68 kilogrami), [[Isao Okano]] (de 68 til 80 kg) e [[Isao Inokuma]] (plu kam 80 kg) ganis ora medalii en judoo. * Anke pentatlo por mulieri aparis unesma-foye. [[Sovietia|Sovietana]] [[Irina Press]] ganis ora medalio por pentatlo. * [[Etiopia]]n atleto [[Abebe Bikila]] divenis l'unesma persono qua vinkis la [[maratono]] duesma-foye. * Usana [[Don Schollander]] ganis quar ora-medalii en [[natado]]. Entote, Usana natado-esquado ganis 7 de 10 ora medalii. * [[Nova-Zelando|Nova-Zelandana]] atleto [[Peter Snell]] ganis du ora-medalii, por 800-metra e 1500-metra kurado. * Usana pezoza boxisto [[Joe Frazier]] ganis ora medalio por [[boxo]]. * [[Malaizia]], formacita per l'uniono di [[Malaya]], [[Singapur]] e [[Norda Borneo]], partoprenis unesmafoye en l'Olimpiala Ludi . * En la [[gimnastiko]] por mulieri, [[Věra Čáslavská]] ganis 3 ora medalii por [[Chekoslovakia]]. * [[Francia|Franca]] [[Pierre Jonquères d'Oriola]] ganis lua duesma ora-medalio por salto individuala en [[kavalk-arto]]. * [[Billy Mills]], de [[Usa]], divenis la duesma indijena atleto Amerikana qua ganis ora medalio en l'Olimpiala Ludi. == Medalii ganita == [[Arkivo:1964 Summer Olympic games countries.png|thumb|250px|Landi partopreninta en l'Olimpiala Ludi en [[1964]]. Blue, landi qui partoprenis unesmafoye.]] [[Arkivo:Bundesarchiv Bild 183-C1012-0001-026, Tokio, XVIII. Olympiade, Gesamtdeutsche Mannschaft.jpg|thumb|250px|L'inauguro-ceremonio en Tokyo, 1964.]] Yen la listo di landi qui recevis adminime 1 bronza medalio en Tokyo en [[1964]]. {{Totalo di medalii}} |- ||'''1'''||align="left"|{{USA}} ||36||26||28||90 |- ||'''2'''||align="left"|{{URS}} ||30||31||35||96 |- style="background:#ccccff" ||'''3'''||align="left"|{{JAP}} ||16||5||8||29 |- ||'''4'''||align="left"|{{GER}} (unionita)<ref>[[Est-Germania]] e [[West-Germania]] partoprenis kun unionita esquado</ref> ||10||22||18||50 |- ||'''5'''||align="left"|{{ITA}} ||10||10||7||27 |- ||'''6'''||align="left"|{{HUN}} ||10||7||5||22 |- ||'''7'''||align="left"|{{POL}} ||7||6||10||23 |- ||'''8'''||align="left"|{{AUS}} ||6||2||10||18 |- ||'''9'''||align="left"|{{CSK}} ||5||6||3||14 |- ||'''10'''||align="left"|{{GBR}} ||4||12||2||18 |- ||'''11'''||align="left"|{{BGR}} ||3||5||2||10 |- ||'''12'''||align="left"|{{FIN}} ||3||0||2||5 |- ||'''12'''||align="left"|{{NZL}} ||3||0||2||5 |- ||'''14'''||align="left"|{{ROU}} ||2||4||6||12 |- ||'''15'''||align="left"|{{NLD}} ||2||4||4||10 |- ||'''16'''||align="left"|{{TUR}} ||2||3||1||6 |- ||'''17'''||align="left"|{{SWE}} ||2||2||4||8 |- ||'''18'''||align="left"|{{DEN}} ||2||1||3||6 |- ||'''19'''||align="left"|{{YUG}} ||2||1||2||4 |- ||'''20'''||align="left"|{{BEL}} ||2||0||1||3 |- ||'''21'''||align="left"|{{FRA}} ||1||8||6||15 |- ||'''22'''||align="left"|{{CAN}} ||1||2||1||4 |- ||'''22'''||align="left"|{{SWI}} ||1||2||1||4 |- ||'''24'''||align="left"|{{BHS}} ||1||0||0||1 |- ||'''24'''||align="left"|{{ETH}} ||1||0||0||1 |- ||'''24'''||align="left"|{{IND}} ||1||0||0||1 |- ||'''27'''||align="left"|{{KOR}} ||0||2||1||3 |- ||'''28'''||align="left"|{{TTO}} ||0||1||2||3 |- ||'''29'''||align="left"|{{TUN}} ||0||1||1||2 |- ||'''30'''||align="left"|{{ARG}} ||0||1||0||1 |- ||'''30'''||align="left"|{{CUB}} ||0||1||0||1 |- ||'''30'''||align="left"|{{PAK}} ||0||1||0||1 |- ||'''30'''||align="left"|{{PHL}} ||0||1||0||1 |- ||'''34'''||align="left"|{{IRN}} ||0||0||2||2 |- ||'''35'''||align="left"|{{BRA}} ||0||0||1||1 |- ||'''35'''||align="left"|{{GHA}} ||0||0||1||1 |- ||'''35'''||align="left"|{{IRL}} ||0||0||1||1 |- ||'''35'''||align="left"|{{KEN}} ||0||0||1||1 |- ||'''35'''||align="left"|{{MEX}} ||0||0||1||1 |- ||'''35'''||align="left"|{{NGA}} ||0||0||1||1 |- ||'''35'''||align="left"|{{URY}} ||0||0||1||1 |- !colspan=2|Totali ||163||167||174||504 |} == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|Tokyo 1964]] qblpfqich914hye40hzun8j8ehty9ku 0 32759 1114443 1113790 2026-04-18T21:32:46Z Tortoise0308 15578 inversigi vandalismon 1114443 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Acto cerremos guantanamo.jpg|thumb|250px|right|Protesto di Amnestio Internacionala kontre l'existo di Usana karcerala centro en [[Guantánamo]].]] '''Internaciona Amnestio''', IA, od [[Angla linguo|Angle]] ''Amnesty International'', AI esas internaciona neguvernala organizuro qua laboras por defensar la [[homala yuri]] en la tota mondo, segun la texto di l'[[Universala deklaro pri homala yuri]] ed altra internaciona kontrati. Ol fondesis en [[1961]] dal [[Unionita Rejio|Britaniana]] advokato [[Peter Benenson]]<ref name =origino>[http://books.google.es/books?id=Ga_yyzeoku0C&pg=PA33&dq=amnistia+internacional+1961+Benenson&hl=es&ei=UkFMTYrVC5Gr8AOZkbTeCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Juan Antonio Monroy ''Obras Completas'', X, pag. 3]</ref>. Benenson lektis pri [[Portugal]]ana studenti enkarcerigita por defensar lia idei ed, indignita, il skribis alegajo pri lia defenso<ref name=origino/>. Benenson publikigis lua texto en [[1961]] sub la titulo ''The Forgotten Prisoners'' ("l'obliviita karcerani") en l'Angla jurnalo ''The Observer'', e to esis l'origino dil organizuro, qua komence havis la nomo ''Amnestio 61''. Lua unesma renkontro eventis ye julio sam yaro, kun delegitari de [[Belgia]], [[Unionita Rejio]], [[Usa]], [[Republiko Irlando]], [[West-Germania]] e [[Suisia]]. Nuntempe ol existas en multa landi. L'unesma oficala raporto di Internaciona Amnestio esis pri la karceri de [[Sudafrika]] dum ''[[Apartheid]]''-rejimo. Ol publikigesis en [[1965]], un yaro pos la celebro di judicio qua desvelizis la sistemal uzo di [[tormento]] da Sudafrikana polico kontre negri enkarcerigita, dum polical inquesti. Kelka personi mortis pro intensa tormenti. Ank en [[1965]] altra du raporti - pri la situaciono en [[Portugal]] dum la rejimo ''Salazarista'', ed en [[Rumania]] dum la rejimo komunista - lansesis. Ye la sequanta yaro ol lansis raporto pri la rasista rejimo en [[Rhodezia]]. L'organizuro recevis [[Listo di Nobel-laureati pri paco|Nobel-premio]] pri [[paco]] en [[1977]]. == Skopi == La precipua skopi di IA esas: * defensar kredajo-libereso * demandar yusta judicii por politikala karcerani * aboliso di tormenti * denuncar asasini kun politikala skopi * aboliso di [[mortopuniso]] * kondamnar kidnapi, tormenti kontre gajo-homi e l'asasino di karcerani, ed anke kondamnar [[gentocido|gentocidi]] ed altra sango-krimini * helpar exilita personi qui subisas minaci pri lia fundamentala yuri en extera landi, edc. == Referi == {{reflist}} {{Nobel-premiiziti pri paco}} [[kategorio:Mondal organizuri]] [[Kategorio:Organizuri pri homala yuri]] mql0pkr7nf9olnnggv2g5yo27ptz6gh 0 34493 1113854 939943 2026-04-18T14:56:22Z Joao Xavier 110 aktualigo di informi 1113854 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Oscar Daniel Bezerra Schmidt | Imajo= [[Arkivo:Schmidtoscar_(cropped).jpg|180px]] | Profesiono = [[basketbalo|basketbalisto]] | Shablono_lando= {{BRA}} | Naskodio= [[16 di februaro]] [[1958]] | Nask-urbo= [[Natal (Rio Grande do Norte)|Natal]], [[Rio Grande do Norte]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = [[Santana de Parnaíba]], [[Sao Paulo (stato)|stato São Paulo]], [[Brazilia]] }} '''Oscar Daniel Bezerra Schmidt''' (n. ye la [[16ma di februaro]] [[1958]] til la [[17ma di aprilo]] [[2026]]<ref>{{extera ligilo|titulo=Lenda do basquete mundial, Oscar Schmidt morre aos 68 anos|url=https://www.lance.com.br/nbb/lenda-do-basquete-mundial-oscar-schmidt-morre-aos-68-anos.html|editero=Lance! |idiomo={{pt}}|publikigita ye=17ma di aprilo 2026}}</ref>) esis [[Brazilia]]na ex-[[basketbalo|basketbalisto]]. Dum ilua kariero, il enrejistris entote {{formatnum:49973}} punti, mondala rekordo por ula basketbalisto til 2024. En 2010, ilua nomo inkluzesis en la ''Hall of Fame'' di la Federuro Internaciona pri Basketbalo - FIBA. {{referi}} {{DEFAULTSORT:Schmidt, Oscar}} [[Kategorio:Braziliana basketbalisti]] jt0ik6a6hqjcvwmek7e5dd9h80af0ed 0 36260 1114399 1058932 2026-04-18T21:06:40Z ThWiki1910 31363 1114399 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:2012 Summer Olympics text logo.svg|thumb|border|280px|Logotipo* dil Olimpiala Ludi en London, 2012.]] L''''Olimpiala Ludi en London, 2012''', od oficale la '''30ma Olimpiala Ludi''', esis internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis en [[2012]] en [[London]], [[Unionita Rejio]]. Lore triesmafoye London gastigis l'Olimpiala Ludi. La Ludi komencis ye la [[27ma di julio]] e finis ye la [[12ma di agosto]] [[2012]]. Partoprenis 10,768 atleti (5,992 viri e 4,776 mulieri) de 204 landi e teritorii, ed anke nedependanta atleti de anciena [[Nederlandan Antili]] e de nova [[Sud-Sudan]]. Esis 303 eventi de 26 sporti. == Selekto dil urbo == [[Arkivo:15-11-05 101 Monument.jpg|thumb|280px|Afisho pri la kandidateso di London por gastigar la Ludi.]] [[Arkivo:Chairman of the London Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games (5164440175).jpg|thumb|280px|Sinioro [[Sebastian Coe]]]] Ye la [[15ma di julio]] [[2003]] 9 urbi prizentis lia kandidatesi por gastigar la Ludi: [[Havana]], [[Istanbul]], [[Leipzig]], [[London]], [[Madrid]], [[Moskva]], [[New York]], [[Paris]] e [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]].<ref>{{extera ligilo|url= http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/3068323.stm |titulo=Olympic bids: The rivals |editero=BBC Sport |publikigita ye=15ma di julio 2003 |vidita ye=3ma di agosto|accesspublikigita ye=2008}}</ref> Dum la selekto-proceso, komence Paris konsiderabis la preferita, pro esir la triesma foyo ke ol prizentis lua kandidateso, ma la nomo di London gradope remarkesis pos [[Sebastian Coe]] divenar chefo di la kampanio ''London 2012''. Ye la [[18ma di mayo]] [[2004]] l'[[Internaciona Olimpiala Komitato]] pro teknikala motivi restriktis la nombro de kandidata urbi a kin: [[London]], [[Madrid]], [[Moskva]], [[New York]] e [[Paris]].<ref>{{extera ligilo|titulo=London bid team delighted |editero=BBC Sport |publikigita ye=18ma di mayo 2004|vidita ye=3ma di agosto |accesspublikigita ye=2008| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/olympics_2012/3725157.stm}}</ref> Ye la [[6ma di julio]] [[2005]] la komitato tandem anuncis London kom eventeyo di l'Olimpiala Ludi. {| class=wikitable |- !colspan=7| Kandidata urbi por Olimpiala Ludi 2012 - rezulti: |- ! Urbo ! Lando |bgcolor=silver| '''1ma votado''' |bgcolor=silver| '''2ma votado''' |bgcolor=silver| '''3ma votado''' |bgcolor=silver| '''4ma votado''' |- ||[[London]]||{{GBR}} || 22 || 27|| '''39'''|| '''54''' |- ||[[Paris]]||{{FRA}} || 21|| 25|| 33|| 50 |- ||[[Madrid]]||{{ESP}} || 20|| 32|| 31|| — |- ||[[New York]]||{{USA}} || 19|| 16|| —|| — |- ||[[Moskva]]||{{RUS}} || 15|| —|| —|| — |} Tamen, 1 dio pos lua selekto por gastigar la Ludi, eventis [[Atenti en London, 7ma di julio 2005|bombal ataki kontre la transporto-sistemo di London]], qua produktis 52 morti e cirkume 700 vunditi.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.20minutos.es/noticia/37083/0/ataque/terrorista/londres/|titulo=Una cadena de atentados en los transportes de Londres deja más de 50 muertos y 700 heridos|vidita ye=31ma di decembro 2013|editorial=20 minutos|publikigita ye=7ma di julio 2005}}</ref> Rapide lore Britaniana ministro pri sporto, Richard Caborn, dicis: "ni montros ke, per l'uniono di la personi tra la sporto, la teroristi nultempe vinkos". Giselle Davies, en nomo de l'[[IOK]], deklaris ke ne existis ligilo inter l'ataki e la kandidateso di London, e ke "IOK havis granda fido en London, pri gastigar sekura Ludi sep yari pose". [[Arkivo:Olympic Park, London, 14 June 2011 (1).jpg|thumb|280px|L'Olimpiala Parko en 2011.]] [[Arkivo:St_Pancras_railway_station_MMB_31_395018.jpg|thumb|280px|left|Treno ''Olympic Javelin''.]] La Komitato pri Organizo dil Olimpiala Ludi en London kreesis (abreviuro en Angla: LOCOG) organizesis por surveyar omna agadi bezonita por gastigar la Ludi, dum ke l'Autoritato pri l'Olimpiala Developeso dil urbo e lua [[metropolala regiono]] (abreviuro en Angla: APD) divenis responsebla pri la konstrukto di la stadii e substrukturi. En novembro 2004 la projeto pri la 200-hektara Olimpiala Parko revelesis. Tamen, la tereni por konstruktar la parko esis en privata manui, ma en mayo 2006, 86% de la surfaco bezonata ja komprabis. La regiono East End, este de [[London]], subisis urbala rekupero pro la konstruktado di l'olimpiala parko. London spensis 5.3 miliard [[britaniana pundo|pundi]] por konstruktar nova loki e substrukturi, e 600 milion pundi por sekureso. La lineo di suburbala treni di East London modernigesis, e recevis la rapida treni nomizita ''Olympic Javelin''. La [[metropoliteno]] di London anke modernigesis, pro la komitato LOCOG decidir ke adminime 80% de l'atleti mustis voyajar admaxime 20 minuti til arivar en la loki ube konkursus. == Kelka fakti == * Du maskoti kreesis kom simbolo di la Ludi: Wenlock e Mandeville, qui reprezentas du guti ek [[stalo]] de staliferio en l'urbeto Bolton, ye 16 km nord-weste de [[Manchester]].<ref name="BBCMascots">{{extera ligilo|titulo=London 2012 unveils Games mascots Wenlock & Mandeville|editero=BBC News|publikigita ye=[[19ma di mayo]] [[2010]]|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympic_games/london_2012/8690467.stm|vidita ye=19ma di mayo|accesspublikigita ye= [[2010]]}}</ref> * Cirkume 4,700 olimpiala medalii produktesis por la ludi. * [[Paul McCartney]], ex-membro di la bando [[The Beatles]], kantis dum l'inauguro-ceremonio. * [[Bahrain]]<ref>[http://www.nytimes.com/2012/08/11/sports/olympics/defar-reclaims-5000-meter-olympic-title-from-kenyan-rival.html?_r=1 "Kenyan Reclaims 5,000-Meter Title From Countrywoman and Rival".] The New York Times, 10ma di agosto 2012.</ref>, [[Botswana]], [[Chipro]], [[Gabon]], [[Grenada]], [[Guatemala]] e [[Montenegro]] recevis medalii unesma-foye en la historio di Olimpiala Ludi. Grenada recevis ora. * 15-yara [[Rūta Meilutytė]] de [[Lituania]] divenis la maxim yuna natistino qua ganis ora medalio por [[natado]] (100-metra pektoral natado por mulieri)<ref>[http://www.gazetaesportiva.net/noticia/2012/07/olimpiadas-de-2012/nadadora-de-15-anos-e-ouro-e-conquista-primeira-medalha-da-lituania.html ''Nadadora de 15 anos é ouro e conquista primeira medalha da Lituânia''] gazetaesportiva.net (en Portugalana)</ref>. * [[Francia|Franca]] [[Camille Muffat]] ganis l'ora medalio por 400-metra natado libera-stila.<ref>{{extera ligilo|titulo=Camille Muffat|url=https://www.olympic.org/camille-muffat|editero=Olympic.org|vidita ye=28ma di agosto 2016}}</ref> [[Arkivo:London 2012 200m medley (7737961552).jpg|thumb|280px|Desinistre addextre: Hungara [[László Cseh]] (bronza) ed Usani [[Michael Phelps]] (centre, ora) e [[Ryan Lochte]] (arjenta), premiizita pri la 200-metra natado mixita-stila.]] * [[Natalya Nikolayevna Antyuh|Natalya Antyuh]] divenis l'ora medaliistino pri 400-metra hurd-kurado * Usana natisto [[Michael Phelps]] recevis lua 22ma olimpiala medalio, e lore ja divenis la maxim premiizita [[atleto]] di la historio dil Olimpiala Ludi. Entote, Phelps ganis 4 ora e du arjenta medalii en London. * [[Jamaika]]n atleto [[Usain Bolt]] itere ganis tri ora medalii: por 100-metra, 200-metra e 4X100-metra [[kurado]]. * [[Jessica Ennis-Hill]] de l'[[Unionita Rejio]] ganis l'ora medalio pri [[heptatlo]]. Germana [[Lilli Schwarzkopf]] ganis l'arjenta, e Rusa [[Tatyana Chernova]] ganis la bronza. * [[Usa]]n esquadi, maskula e femina, itere ganis la du medalii por [[basketbalo]]. * [[Brazilia]]n esquado recevis l'ora medalio pri [[voleibalo]] por mulieri, pos vinkar [[Usa]] en la lasta partio, dum ke [[Japonia]] recevis la bronza. En voleibalo por viri, [[Rusia]] ganis l'ora, [[Brazilia]] l'arjenta ed [[Italia]] la bronza. * [[Stephen Kiprotich]] de [[Uganda]] ganis ora medalio pri [[maratono]] por viri. Pri la maratono por mulieri, [[Tiki Gelana]] de [[Etiopia]] ganis l'ora. * [[Annie Lennox]], [[Spice Girls]], [[The Who]] ed altri kantis dum la klozo-ceremonio. L'urbestro di [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Eduardo Paes]], recevis l'[[Olimpiala standardo]]. * [[Viktoriya Fiodarawna Azaranka|Viktoriya Azaranka]] e [[Maxim Mikalayevich Mirni|Maxim Mirni]] ganis ora medalii por [[Bielorusia]] en [[Teniso|tenisala]] duopla ludo mixita. == Medalii ganita == [[Arkivo:2012 Summer Olympic games countries.png|thumb|280px|Partopreninta landi (verde).]] [[Arkivo:2012 Summer Olympics opening ceremony 3429.jpg|thumb|280px|Inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:2012 Olympics opening ceremony, Industrial Revolution scene.jpg|thumb|280px|Alegorii pri l'[[industriala revoluciono]] dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:2012_Olympics_opening_ceremony_fireworks_1.jpg|thumb|280px|Pirotekno dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:Korea London Yang Hakseon 04 (7771943824).jpg|thumb|280px|Desinistre addextre: Rusa [[Denis Ablyazin]] (arjenta), Sud-Koreana [[Yang Hak-seon]] (ora) ed Ukrainana [[Igor Radivilov]] (bronza), premiizita pri [[gimnastiko]].]] [[Arkivo:Olympic Stadium (London) illuminated, 3 August 2012.jpg|thumb|280px|La stadio por atletismo dum la nokto.]] Yen la listo di landi qui recevis adminime 1 bronza medalio en London en [[2012]]. {{Totalo di medalii}} |- | 1 | align=left | {{USA}} | 46 || 29 || 29 || 104 |- | 2 | align=left | {{CHN}} | 38 || 27 || 22 || 87 |-bgcolor="ccccff" | 3 | align=left style="background-color:#ccccff"| {{GBR}}* | 29 || 17 || 19 || 65 |- | 4 | align=left | {{RUS}} | 24 || 26 || 32 || 82 |- | 5 | align=left | {{KOR}} | 13 || 8 || 7 || 28 |- | 6 | align=left | {{GER}} | 11 || 19 || 14 || 44 |- | 7 | align=left | {{FRA}} | 11 || 11 || 12 || 34 |- | 8 | align=left | {{ITA}} | 8 || 9 || 11 || 28 |- | 9 | align=left | {{HUN}} | 8 || 4 || 5 || 17 |- | 10 | align=left | {{AUS}} | 7 || 16 || 12 || 35 |- | 11 | align=left | {{JAP}} | 7 || 14 || 17 || 38 |- | 12 | align=left | {{KAZ}} | 7 || 1 || 5 || 13 |- | 13 | align=left | {{NLD}} | 6 || 6 || 8 || 20 |- | 14 | align=left | {{UKR}} | 6 || 5 || 9 || 20 |- | 15 | align=left |{{CUB}} | 5 || 3 || 6 || 14 |- | 16 | align=left | {{NZL}} | 5 || 3 || 5 || 13 |- | 17 | align=left | {{IRN}} | 4 || 5 || 3 || 12 |- | 18 | align=left | {{JAM}} | 4 || 4 || 4 || 12 |- | 19 | align=left | {{CZE}} | 4 || 3 || 3 || 10 |- | 20 | align=left | {{PRK}} | 4 || 0 || 2 || 6 |- | 21 | align=left | {{ESP}} | 3 || 10 || 4 || 17 |- | 22 | align=left | {{BRA}} | 3 || 5 || 9 || 17 |- | 23 | align=left | {{BLR}} | 3 || 5 || 5 || 13 |- | 24 | align=left | {{ZAF}} | 3 || 2 || 1 || 6 |- | 25 | align=left | {{ETH}} | 3 || 1 || 3 || 7 |- | 26 | align=left |{{HRV}} | 3 || 1 || 2 || 6 |- | 27 | align=left | {{ROU}} | 2 || 5 || 2 || 9 |- | 28 | align=left | {{KEN}} | 2 || 4 || 5 || 11 |- | 29 | align=left | {{DEN}} | 2 || 4 || 3 || 9 |- | 30 | align=left | {{AZE}} | 2 || 2 || 6 || 10 |- |30 | align=left | {{POL}} | 2 || 2 || 6 || 10 |- | 32 | align=left | {{TUR}} | 2 || 2 || 1 || 5 |- | 33 | align=left | {{SWI}} | 2 || 2 || 0 || 4 |- | 34 | align=left | {{LTU}} | 2 || 1 || 2 || 5 |- | 35 | align=left | {{NOR}} | 2 || 1 || 1 || 4 |- | 36 | align=left | {{CAN}} | 1 || 5 || 12 || 18 |- | 37 | align=left | {{SWE}} | 1 || 4 || 3 || 8 |- | 38 | align=left | {{COL}} | 1 || 3 || 4 || 8 |- | 39 | align=left | {{GEO}} | 1 || 3 || 3|| 7 |- |39 | align=left | {{MEX}} | 1 || 3 || 3 || 7 |- | 41 | align=left | {{IRL}} | 1 || 1 || 3 || 5 |- | 42 | align=left | {{ARG}} | 1 || 1 || 2 || 4 |- |42 | align=left | {{SLV}} | 1 || 1 || 2 || 4 |- |42 | align=left | {{SRB}} | 1 || 1 || 2 || 4 |- | 45 | align=left | {{TUN}} | 1 || 1 || 1 || 3 |- | 46 | align=left | {{DOM}} | 1 || 1 || 0 || 2 |- | 47 | align=left | {{TTO}} | 1 || 0 || 3 || 4 |- |47 | align=left | {{UZB}} | 1 || 0 || 3 || 4 |- | 49 | align=left | {{LVA}} | 1 || 0 || 1 || 2 |- | 50 | align=left | {{DZA}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 50 | align=left | {{BHR}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 50 | align=left | {{GRD}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 50 | align=left | {{UGA}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 50 | align=left | {{VEN}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 55 | align=left | {{IND}} | 0 || 2 || 4 || 6 |- | 56 | align=left | {{MNG}} | 0 || 2 || 3 || 5 |- | 57 | align=left | {{THA}} | 0 || 2 || 1 || 3 |- | 58 | align=left | {{EGY}} | 0 || 2 || 0 || 2 |- | 59 | align=left | {{SVK}} | 0 || 1 || 3 || 4 |- | 60 | align=left | {{ARM}} | 0 || 1 || 2 || 3 |- | 60 | align=left | {{BEL}} | 0 || 1 || 2 || 3 |- | 60 | align=left | {{FIN}} | 0 || 1 || 2 || 3 |- | 63 | align=left | {{BGR}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 63 | align=left | {{EST}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 63 | align=left | {{IDN}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 63 | align=left | {{MYS}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 63 | align=left | {{PRI}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 63 | align=left | {{ROC}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 69 | align=left | {{BWA}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 69 | align=left | {{CYP}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 69 | align=left | {{GAB}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 69 | align=left | {{GTM}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 69 | align=left | {{MNE}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 69 | align=left | {{PRT}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 75 | align=left | {{GRC}} | 0 || 0 || 2 || 2 |- | 75 | align=left | {{MDA}} | 0 || 0 || 2 || 2 |- | 75 | align=left | {{QAT}} | 0 || 0 || 2 || 2 |- | 75 | align=left | {{SGP}} | 0 || 0 || 2 || 2 |- | 79 | align=left | {{AFG}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 79 | align=left | {{BRN}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 79 | align=left | {{HKG}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 79 | align=left | {{SAU}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 79 | align=left| {{KWT}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 79 | align=left | {{MAR}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 79 | align=left | {{TJK}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- class="sortbottom" !colspan=2| Totali || 302 || 304 || 356 || 962 |} == Referi == [[Arkivo:2012 Summer Olympics closing ceremony.jpg|thumb|280px|Klozo-ceremonio en [[London]], 2012.]] {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|London 2012]] 6idn2n3dmxcsri5mhail4ixw53semqq 0 36356 1114500 1050664 2026-04-19T11:28:09Z ThWiki1910 31363 1114500 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro}} [[Arkivo:Competitive table tennis.jpg|thumb|left|280px|Konkurso di tabloteniso.]] '''Tabloteniso''' esas [[sporto]] por du o quar personi, qui frapas baloneto per raketi specale kreita por ta sporto. La ludo eventas super un tablo dividita en du per un reto. Ecepte en la komencala servo, la ludisto o ludisti mustas permisar ke la baloneto sendita vers li frapez en lua/lia latero di la tablo unfoye, ante itere sendar ol kontre l'opozanto od opozanti. Ta sporto kreesis dum la [[19ma yarcento]] en [[Anglia]]. L'Internaciona federuro di tabloteniso (abreviuro en [[Angla linguo|Angla]]: ITTF) kontrolas e regulas ta sporto en tota mondo depos [[1926]], e nune ol havas 217 asociita membri. Pos [[1988]] tabloteniso divenis [[Olimpiala Ludi|olimpiala sporto]]. == Oficala dimensioni di tablo == [[Arkivo:Tablo por tabloteniso blua.svg|thumb|280px|Oficala dimensioni di tablo por tabloteniso.]] * Alteso de sulo: 76 cm * Alteso dil neto: 15.25 cm * Larjeso dil tablo: 152.5 cm * Longeso dil tablo: 274 cm [[Kategorio:Tabloteniso|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] 3ox8fdnx74lcpkg8wreffnho7pwz8b7 0 41035 1113926 891978 2026-04-18T18:24:20Z ThWiki1910 31363 1113926 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Giba | Imajo= [[Arkivo:Gilberto Godoy Filho.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{BRA}} | Naskodio= [[23ma di decembro]] [[1976]] | Nask-urbo= [[Londrina]], [[Paraná (stato)|Paraná]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Gilberto Amauri de Godoy Filho''' , konocita kom '''Giba''' (n. ye la [[23ma di decembro]] [[1976]]) esis [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] mpxv1dllosy0x7gtmvhjjad1mj6amhw 0 41839 1113889 877662 2026-04-18T17:50:13Z ThWiki1910 31363 1113889 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Dmitri Alexandrovich Muserski | Imajo= [[Arkivo:Dmitry_Musersky_London_2012.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{RUS}} | Naskodio = [[29ma di oktobro]] [[1988]] | Nask-urbo = [[Makeyevka]], [[Soviet-Uniono]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Dmitri Alexandrovich Muserski''' (n. [[29ma di oktobro]] [[1988]]) esas [[Rusia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Muserski, Dmitri Alexandrovich}} [[Kategorio:Rusiana sportisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] 7xnolakvmhco79yqtxr77u8tm0tmp3t 1113892 1113889 2026-04-18T17:52:15Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Dmitriy Muserskiy]] a [[Dmitri Alexandrovich Muserski]] 1113889 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Dmitri Alexandrovich Muserski | Imajo= [[Arkivo:Dmitry_Musersky_London_2012.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{RUS}} | Naskodio = [[29ma di oktobro]] [[1988]] | Nask-urbo = [[Makeyevka]], [[Soviet-Uniono]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Dmitri Alexandrovich Muserski''' (n. [[29ma di oktobro]] [[1988]]) esas [[Rusia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Muserski, Dmitri Alexandrovich}} [[Kategorio:Rusiana sportisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] 7xnolakvmhco79yqtxr77u8tm0tmp3t 1114036 1113892 2026-04-18T19:28:34Z ThWiki1910 31363 1114036 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Dmitri Alexandrovich Muserski | Imajo= [[Arkivo:Dmitry_Musersky_London_2012.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{RUS}} | Naskodio = [[29ma di oktobro]] [[1988]] | Nask-urbo = [[Makeyevka]], [[Soviet-Uniono]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Dmitri Alexandrovich Muserski''' (n. [[29ma di oktobro]] [[1988]]) esas [[Rusia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Muserski, Dmitri Alexandrovich}} [[Kategorio:Rusiana voleibalisti]] 26nflhbrn4ro1uq0iiujujvxnxxbrdb 0 41840 1113903 885312 2026-04-18T18:07:12Z ThWiki1910 31363 1113903 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Mariusz Wlazły | Imajo= [[Arkivo:Mariusz_Wlazły_2013_02.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{POL}} | Naskodio= [[4ma di agosto]] [[1983]] | Nask-urbo= [[Wieluń]], [[Polonia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Mariusz Łukasz Wlazły''' (n. [[4ma di agosto]] [[1983]]) esas [[Polonia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Wlazly, Mariusz}} [[Kategorio:Poloniana voleibalisti]] tbxwm77iolo3z4cm8niyx1o5k0j04zy 0 41851 1113912 928317 2026-04-18T18:15:17Z ThWiki1910 31363 1113912 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Karch Kiraly | Imajo= | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio= [[3ma di novembro]] [[1960]] | Nask-urbo= [[USA]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Charles Frederick "Karch" Kiraly''' (n. [[3ma di novembro]] [[1960]]) esis [[USA]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Kirali, Karch}} [[Kategorio:Usana voleibalisti]] dcpnz5wwnqrc1r5yz11znduer2h05uh 1113913 1113912 2026-04-18T18:15:32Z ThWiki1910 31363 1113913 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Karch Kiraly | Imajo= | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio= [[3ma di novembro]] [[1960]] | Nask-urbo= [[USA]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Charles Frederick "Karch" Kiraly''' (n. [[3ma di novembro]] [[1960]]) esis [[Usa]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Kirali, Karch}} [[Kategorio:Usana voleibalisti]] qs2v996ub0yb9xgi5y6imwdxejlbsbn 0 41852 1113914 878175 2026-04-18T18:17:03Z ThWiki1910 31363 1113914 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo=Clayton Stanley | Imajo= [[Arkivo:Ne havas libera imajo.svg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{USA}} | Naskodio= [[20ma di januaro]] [[1978]] | Nask-urbo= [[Honolulu]], [[Usa]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Clayton “Clay” Iona Stanley''' (n. [[20ma di januaro]] [[1978]]) esis [[Usa]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Stanley, Clayton}} [[Kategorio:Usana voleibalisti]] t7fa46ezdtiz0filirrm87i5y43nws9 0 41853 1113924 891981 2026-04-18T18:21:52Z ThWiki1910 31363 1113924 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Murilo Endres | Imajo= [[Arkivo:Murilo Endres.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{BRA}} | Naskodio= [[3ma di mayo]] [[1981]] | Nask-urbo= [[Passo Fundo]], [[Rio Grande do Sul]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Murilo Endres''' (n. [[3ma di mayo]] [[1981]]) esis [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Endres, Murilo}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] i10slnghubr83atclgtkwsaxd4e3tro 0 41854 1113888 956799 2026-04-18T17:44:01Z ThWiki1910 31363 1113888 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Bas van de Goor | Imajo= [[Arkivo:Bas_van_de_Goor.jpg|180px]] | Profesiono = [[Volebalo|Volebalisto]] | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio= [[4 di septembro]] [[1971]] | Nask-urbo= [[Oos]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Bas van de Goor''' (n. [[4 di septembro]] [[1971]]) esas [[Nederlando|Nederlandana]] na ex-[[Volebalo|Volebalisto]]. {{DEFAULTSORT:Goor, Bas van de}} [[Kategorio:Nederlandana sportisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] aaklfxbc4p5b8szdgs9vfr47kuthajv 1113895 1113888 2026-04-18T18:00:41Z ThWiki1910 31363 1113895 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Bas van de Goor | Imajo= [[Arkivo:Bas_van_de_Goor.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio= [[4 di septembro]] [[1971]] | Nask-urbo= [[Oos]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Bas van de Goor''' (n. [[4 di septembro]] [[1971]]) esas [[Nederlando|Nederlandana]] na ex-[[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Goor, Bas van de}} [[Kategorio:Nederlandana sportisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] cy87utq0u9w53mq9rj1fbgqhapy95kg 1114034 1113895 2026-04-18T19:27:44Z ThWiki1910 31363 1114034 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Bas van de Goor | Imajo= [[Arkivo:Bas_van_de_Goor.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{NLD}} | Naskodio= [[4 di septembro]] [[1971]] | Nask-urbo= [[Oos]], [[Nederlando]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Bas van de Goor''' (n. [[4 di septembro]] [[1971]]) esas [[Nederlando|Nederlandana]] na ex-[[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Goor, Bas van de}} [[Kategorio:Nederlandana voleibalisti]] 9ms2ps33gs961zdyvinck518fkh1cho 0 42029 1113930 919796 2026-04-18T18:29:47Z ThWiki1910 31363 1113930 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Bernardo Rezende | Imajo = [[Arkivo:Bernardinho 2003.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]], voleibal-exercisto | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[25ma di agosto]] [[1959]] | Nask-urbo = [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Bernardo Rocha de Rezende''', konocata kom '''Bernardinho''' (n. ye la [[25ma di agosto]] [[1959]]) esis notora [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. Nune il esas voleibal-exercisto di Braziliana nacionala esquado. {{DEFAULTSORT:Rezende, Bernardo}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] mh5veto3axmgcjbd0yryx6fyttxosn6 14 42403 1113871 1107366 2026-04-18T17:15:17Z ThWiki1910 31363 1113871 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]] hrefn6cwsf789nxlpw98q1fgxuq7jp1 1113935 1113871 2026-04-18T18:33:14Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti]] a [[Kategorio:Voleibalisti]] 1113871 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]] hrefn6cwsf789nxlpw98q1fgxuq7jp1 14 42404 1113870 877655 2026-04-18T17:14:39Z ThWiki1910 31363 1113870 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Esquadala sporti]] [[Kategorio:Balonoludi]] [[Kategorio:Atletala sporti]] [[Kategorio:Interna sporti]] 9gw5ixob29f6la97dxgltjg6krev4tt 1113882 1113870 2026-04-18T17:22:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo]] a [[Kategorio:Voleibalo]] 1113870 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Esquadala sporti]] [[Kategorio:Balonoludi]] [[Kategorio:Atletala sporti]] [[Kategorio:Interna sporti]] 9gw5ixob29f6la97dxgltjg6krev4tt 14 42405 1113899 877658 2026-04-18T18:02:31Z ThWiki1910 31363 1113899 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Braziliana sportisti|Volebalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] esiq5mk9zwydme1got6lq2fmjiz2dq6 1113933 1113899 2026-04-18T18:32:19Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Braziliana volebalisti]] a [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] 1113899 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Braziliana sportisti|Volebalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] esiq5mk9zwydme1got6lq2fmjiz2dq6 1113955 1113933 2026-04-18T18:52:51Z ThWiki1910 31363 1113955 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Brazilia]] 56p3mov96zsj47pz03xrhgvjki2p4j9 0 42472 1113878 1050734 2026-04-18T17:20:33Z ThWiki1910 31363 1113878 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Volleyball game.jpg|thumb|320px|Volebalo-konkurso.]] [[Arkivo:A scene of Volleyball play in Ervadi village..JPG|thumb|320px|Pueri ludas voleibalo en la vilajo Erwadi, [[Tamil Nadu]], [[India]].]] '''Voleibalo'''{{vortostando|stando=+|yaro=2023}} o '''voleibalo halala''' esas [[esquado-sporto]] ube ula esquado kun 6 ludisti single konkursas kontre l'altra, esante la du separita per un reto. Singla esquado intencas facar punti per lansado di la balono kontre la sulo en la agro di rivala esquado, segun la reguli establisita.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.olympic.org/uk/sports/programme/index_uk.asp?SportCode=VB |titulo=Volleyball|editero=International Olympic Committee |vidita ye=21ma di marto 2007}}</ref> Voleibalo esas [[Olimpiala Ludi|Olimpiala sporto]] depos 1964. Voleibalo havas multa reguli, ma en simpla vorti, ula ludanto di un ek la esquadi komencas 'ralio' tra la jeto dil balono (adsupre, o tra liberigo dil balono e sequante tra forta frapado kun la manuo o brakio) dedop la limitolineo di la agro. La balono mustas transirar super la neto e falar en la agro di la recevanti, l'opozanta esquado. L'opozanta esquado ne mustas permisar ke la balono falos interne en lua agro. Singla esquado povas tushar la balono admaxime 3 foyi, ma singla ludanto ne povas tushar la balono du foyi sequante. Kustume, l'unesma du tushi uzesas por preparar l'atako, qua konsistas ek probar lansado di la balono super la reto en moyeno qua impedas l'opozanta esquado evitar lua falo en lua agro. La 'ralio' duras til eventar un ek ca du situacioni: # un ek la esquadi sucesas lansar la balono kontre la sulo en l'agro di opozanta esquado e ganas la 'ralio', o # un ek la esquadi facas eroro e perdas la 'ralio'. Exemplo pri eroro esas kande ludanto tushas duesmafoye la balono ante ke altra ludanto tushez ol, o se un ek la esquadi tushas la balono plu kam 3 foyi ante sendar ol al agro dil adversi. L'unesma voleibalo-konkurso ludesis en [[Holyoke, Massachusetts]], la yaro [[1895]]. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] 7s922imq04bfuvymx0x36gq2a7qqrdq 1113879 1113878 2026-04-18T17:20:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Volebalo]] a [[Voleibalo]] 1113878 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Volleyball game.jpg|thumb|320px|Volebalo-konkurso.]] [[Arkivo:A scene of Volleyball play in Ervadi village..JPG|thumb|320px|Pueri ludas voleibalo en la vilajo Erwadi, [[Tamil Nadu]], [[India]].]] '''Voleibalo'''{{vortostando|stando=+|yaro=2023}} o '''voleibalo halala''' esas [[esquado-sporto]] ube ula esquado kun 6 ludisti single konkursas kontre l'altra, esante la du separita per un reto. Singla esquado intencas facar punti per lansado di la balono kontre la sulo en la agro di rivala esquado, segun la reguli establisita.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.olympic.org/uk/sports/programme/index_uk.asp?SportCode=VB |titulo=Volleyball|editero=International Olympic Committee |vidita ye=21ma di marto 2007}}</ref> Voleibalo esas [[Olimpiala Ludi|Olimpiala sporto]] depos 1964. Voleibalo havas multa reguli, ma en simpla vorti, ula ludanto di un ek la esquadi komencas 'ralio' tra la jeto dil balono (adsupre, o tra liberigo dil balono e sequante tra forta frapado kun la manuo o brakio) dedop la limitolineo di la agro. La balono mustas transirar super la neto e falar en la agro di la recevanti, l'opozanta esquado. L'opozanta esquado ne mustas permisar ke la balono falos interne en lua agro. Singla esquado povas tushar la balono admaxime 3 foyi, ma singla ludanto ne povas tushar la balono du foyi sequante. Kustume, l'unesma du tushi uzesas por preparar l'atako, qua konsistas ek probar lansado di la balono super la reto en moyeno qua impedas l'opozanta esquado evitar lua falo en lua agro. La 'ralio' duras til eventar un ek ca du situacioni: # un ek la esquadi sucesas lansar la balono kontre la sulo en l'agro di opozanta esquado e ganas la 'ralio', o # un ek la esquadi facas eroro e perdas la 'ralio'. Exemplo pri eroro esas kande ludanto tushas duesmafoye la balono ante ke altra ludanto tushez ol, o se un ek la esquadi tushas la balono plu kam 3 foyi ante sendar ol al agro dil adversi. L'unesma voleibalo-konkurso ludesis en [[Holyoke, Massachusetts]], la yaro [[1895]]. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] 7s922imq04bfuvymx0x36gq2a7qqrdq 1113881 1113879 2026-04-18T17:21:24Z ThWiki1910 31363 1113881 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro|voleibalo}} [[Arkivo:Volleyball game.jpg|thumb|320px|Volebalo-konkurso.]] [[Arkivo:A scene of Volleyball play in Ervadi village..JPG|thumb|320px|Pueri ludas voleibalo en la vilajo Erwadi, [[Tamil Nadu]], [[India]].]] '''Voleibalo'''{{vortostando|stando=+|yaro=2023}} o '''voleibalo halala''' esas [[esquado-sporto]] ube ula esquado kun 6 ludisti single konkursas kontre l'altra, esante la du separita per un reto. Singla esquado intencas facar punti per lansado di la balono kontre la sulo en la agro di rivala esquado, segun la reguli establisita.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.olympic.org/uk/sports/programme/index_uk.asp?SportCode=VB |titulo=Volleyball|editero=International Olympic Committee |vidita ye=21ma di marto 2007}}</ref> Voleibalo esas [[Olimpiala Ludi|Olimpiala sporto]] depos 1964. Voleibalo havas multa reguli, ma en simpla vorti, ula ludanto di un ek la esquadi komencas 'ralio' tra la jeto dil balono (adsupre, o tra liberigo dil balono e sequante tra forta frapado kun la manuo o brakio) dedop la limitolineo di la agro. La balono mustas transirar super la neto e falar en la agro di la recevanti, l'opozanta esquado. L'opozanta esquado ne mustas permisar ke la balono falos interne en lua agro. Singla esquado povas tushar la balono admaxime 3 foyi, ma singla ludanto ne povas tushar la balono du foyi sequante. Kustume, l'unesma du tushi uzesas por preparar l'atako, qua konsistas ek probar lansado di la balono super la reto en moyeno qua impedas l'opozanta esquado evitar lua falo en lua agro. La 'ralio' duras til eventar un ek ca du situacioni: # un ek la esquadi sucesas lansar la balono kontre la sulo en l'agro di opozanta esquado e ganas la 'ralio', o # un ek la esquadi facas eroro e perdas la 'ralio'. Exemplo pri eroro esas kande ludanto tushas duesmafoye la balono ante ke altra ludanto tushez ol, o se un ek la esquadi tushas la balono plu kam 3 foyi ante sendar ol al agro dil adversi. L'unesma voleibalo-konkurso ludesis en [[Holyoke, Massachusetts]], la yaro [[1895]]. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] t33patrxdw26hf5bnbc0sw653ajhc2m 1114346 1113881 2026-04-18T20:27:20Z ThWiki1910 31363 1114346 wikitext text/x-wiki {{wikivortaro|voleibalo}} [[Arkivo:Volleyball game.jpg|thumb|320px|Voleibalo-konkurso]] [[Arkivo:A scene of Volleyball play in Ervadi village..JPG|thumb|320px|Pueri ludas voleibalo en la vilajo Erwadi, [[Tamil Nadu]], [[India]].]] '''Voleibalo'''{{vortostando|stando=+|yaro=2023}} o '''voleibalo halala''' esas [[esquado-sporto]] ube ula esquado kun 6 ludisti single konkursas kontre l'altra, esante la du separita per un reto. Singla esquado intencas facar punti per lansado di la balono kontre la sulo en la agro di rivala esquado, segun la reguli establisita.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.olympic.org/uk/sports/programme/index_uk.asp?SportCode=VB |titulo=Volleyball|editero=International Olympic Committee |vidita ye=21ma di marto 2007}}</ref> Voleibalo esas [[Olimpiala Ludi|Olimpiala sporto]] depos 1964. Voleibalo havas multa reguli, ma en simpla vorti, ula ludanto di un ek la esquadi komencas 'ralio' tra la jeto dil balono (adsupre, o tra liberigo dil balono e sequante tra forta frapado kun la manuo o brakio) dedop la limitolineo di la agro. La balono mustas transirar super la neto e falar en la agro di la recevanti, l'opozanta esquado. L'opozanta esquado ne mustas permisar ke la balono falos interne en lua agro. Singla esquado povas tushar la balono admaxime 3 foyi, ma singla ludanto ne povas tushar la balono du foyi sequante. Kustume, l'unesma du tushi uzesas por preparar l'atako, qua konsistas ek probar lansado di la balono super la reto en moyeno qua impedas l'opozanta esquado evitar lua falo en lua agro. La 'ralio' duras til eventar un ek ca du situacioni: # un ek la esquadi sucesas lansar la balono kontre la sulo en l'agro di opozanta esquado e ganas la 'ralio', o # un ek la esquadi facas eroro e perdas la 'ralio'. Exemplo pri eroro esas kande ludanto tushas duesmafoye la balono ante ke altra ludanto tushez ol, o se un ek la esquadi tushas la balono plu kam 3 foyi ante sendar ol al agro dil adversi. L'unesma voleibalo-konkurso ludesis en [[Holyoke, Massachusetts]], la yaro [[1895]]. == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] q9vljyj7arq3k2cpwf2pqbxb336gbmk 14 42507 1113911 878173 2026-04-18T18:13:45Z ThWiki1910 31363 1113911 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Usana sportisti|Volebalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] ke6exhj9c4w7odhsphcl0n5j66gt3u2 1113915 1113911 2026-04-18T18:17:22Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Usana volebalisti]] a [[Kategorio:Usana voleibalisti]] 1113911 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Usana sportisti|Volebalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] ke6exhj9c4w7odhsphcl0n5j66gt3u2 1113954 1113915 2026-04-18T18:52:09Z ThWiki1910 31363 1113954 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Usa]] p5udr476l9ica4fp3cj475ld4pgf9bt 0 42543 1113907 885306 2026-04-18T18:11:15Z ThWiki1910 31363 1113907 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Osmany Juantorena | Imajo = [[Arkivo:Osmany Juantorena 2013.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando = {{CUB}} | Naskodio = [[12ma di agosto]] [[1985]] | Nask-urbo = [[Santiago de Cuba]], [[Kuba]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Osmany Juantorena''' (n. [[12ma di agosto]] [[1985]]) esas [[Kuba]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Juantorena, Osmany}} [[Kategorio:Kubana voleibalisti]] 11regv6t4e8ohwc6kkgn697hurgjf8z 0 42544 1113908 885311 2026-04-18T18:12:48Z ThWiki1910 31363 1113908 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Robertlandy Simón | Imajo = [[Arkivo:Robertlandy Simón.JPG|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando = {{CUB}} | Naskodio = [[11ma di agosto]] [[1987]] | Nask-urbo = [[Guantánamo]], [[Kuba]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Robertlandy Simón Aties''' (n. [[11ma di agosto]] [[1987]]) esas [[Kuba]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Simon Aties, Robertlandy}} [[Kategorio:Kubana voleibalisti]] fzssgbqbu19b47f080mlneodnal2245 0 42545 1113902 885314 2026-04-18T18:06:02Z ThWiki1910 31363 1113902 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Wilfredo León | Imajo= [[Arkivo:Wilfredo Leon Venero.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{CUB}}<br />{{POL}} | Naskodio= [[31ma di julio]] [[1993]] | Nask-urbo= [[Santiago de Cuba]], [[Kuba]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Wilfredo León''' (n. [[31ma di julio]] [[1993]]) esas [[Kuba]]na-[[Polonia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Leon, Wilfredo}} [[Kategorio:Kubana voleibalisti]] [[Kategorio:Poloniana voleibalisti]] imozxx0v5y42t51poat1uupmixa3ja7 0 42725 1113865 1076438 2026-04-18T16:08:30Z Idisto 28999 1113865 wikitext text/x-wiki {{Muzikala grupi |Nomo = Red Hot Chili Peppers |Imajo = Rhcp2013.jpg |Shablono_lando = {{USA}} |Periodo_di_aktiveso = [[1983]] til nun |Genero = funk rock, alternative rock, funk metal |Membri = [[Anthony Kiedis]], Flea, Chad Smith, [[Josh Klinghoffer]] |Web = http://redhotchilipeppers.com/ }} '''Red Hot Chili Peppers''' esas [[Usa]]na [[rock]]-bando qua pleas rock kun emfazo en [[funk]], ed anke elementi di [[punk-muziko]] e [[heavy metal]]. == Albumi di atelier == * The Red Hot Chili Peppers (1984) * Freaky Styley (1985) * The Uplift Mofo Party Plan (1987) * Mother's Milk (1989) * Blood Sugar Sex Magik (1991) * One Hot Minute (1995) * Californication (1999) * By the Way (2002) * Stadium Arcadium (2006) * I'm with You (2011) * The Getaway (2016) * Unlimited Love (2022) * Return of the Dream Canteen (2022) [[Kategorio:Funk rock-bandi]] [[Kategorio:Alternativa bandi]] [[Kategorio:Funk metal-bandi]] [[Kategorio:Usana muzik-bandi]] gk6agiw38oenf49mpqw7pv0pn3ozi9a 1113866 1113865 2026-04-18T16:14:50Z Idisto 28999 1113866 wikitext text/x-wiki {{Muzikala grupi |Nomo = Red Hot Chili Peppers |Imajo = Rhcp2013.jpg |Shablono_lando = {{USA}} |Periodo_di_aktiveso = [[1983]] til nun |Genero = funk rock, alternative rock, funk metal |Membri = [[Anthony Kiedis]], Flea, Chad Smith, [[Josh Klinghoffer]] |Web = http://redhotchilipeppers.com/ }} '''Red Hot Chili Peppers''' (trad.: ''reda pikantega chili-pimenti'') esas [[Usa]]na [[rock]]-bando qua pleas rock kun emfazo en [[funk]], ed anke elementi di [[punk-muziko]] e [[heavy metal]]. == Albumi di atelier == * The Red Hot Chili Peppers (1984) * Freaky Styley (1985) * The Uplift Mofo Party Plan (1987) * Mother's Milk (1989) * Blood Sugar Sex Magik (1991) * One Hot Minute (1995) * Californication (1999) * By the Way (2002) * Stadium Arcadium (2006) * I'm with You (2011) * The Getaway (2016) * Unlimited Love (2022) * Return of the Dream Canteen (2022) [[Kategorio:Funk rock-bandi]] [[Kategorio:Alternativa bandi]] [[Kategorio:Funk metal-bandi]] [[Kategorio:Usana muzik-bandi]] 911raujk6dovazzgs4ea449mwvh8igm 1113867 1113866 2026-04-18T16:18:56Z Idisto 28999 1113867 wikitext text/x-wiki {{Muzikala grupi |Nomo = Red Hot Chili Peppers |Imajo = Rhcp2013.jpg |Shablono_lando = {{USA}} |Periodo_di_aktiveso = [[1983]] til nun |Genero = funk rock, alternative rock, funk metal |Membri = [[Anthony Kiedis]], Flea, Chad Smith, [[Josh Klinghoffer]] |Web = http://redhotchilipeppers.com/ }} '''Red Hot Chili Peppers''' (trad.: ''reda pikantega chili-pimenti'') esas [[Usa]]na [[rock]]-bando qua pleas rock kun emfazo en [[funk]], ed anke elementi di [[punk-muziko]] e [[heavy metal]]. == Registrageyo-albumi == * The Red Hot Chili Peppers (1984) * Freaky Styley (1985) * The Uplift Mofo Party Plan (1987) * Mother's Milk (1989) * Blood Sugar Sex Magik (1991) * One Hot Minute (1995) * Californication (1999) * By the Way (2002) * Stadium Arcadium (2006) * I'm with You (2011) * The Getaway (2016) * Unlimited Love (2022) * Return of the Dream Canteen (2022) [[Kategorio:Funk rock-bandi]] [[Kategorio:Alternativa bandi]] [[Kategorio:Funk metal-bandi]] [[Kategorio:Usana muzik-bandi]] la12iry4r6ncpoal3cacsugfmc3n2sn 1113919 1113867 2026-04-18T18:18:39Z Idisto 28999 1113919 wikitext text/x-wiki {{Muzikala grupi |Nomo = Red Hot Chili Peppers |Imajo = Rhcp2013.jpg |Shablono_lando = {{USA}} |Periodo_di_aktiveso = [[1983]] til nun |Genero = funk rock, alternative rock, funk metal |Membri = [[Anthony Kiedis]], Flea, Chad Smith, [[Josh Klinghoffer]] |Web = http://redhotchilipeppers.com/ }} '''Red Hot Chili Peppers''' (trad.: ''reda pikantega chili-pimenti'') esas [[Usa]]na [[rock]]-bando qua pleas rock kun emfazo en [[funk]], ed anke elementi di [[punk-muziko]] e [[heavy metal]]. == [[Registrageyo]]-albumi == * The Red Hot Chili Peppers (1984) * Freaky Styley (1985) * The Uplift Mofo Party Plan (1987) * Mother's Milk (1989) * Blood Sugar Sex Magik (1991) * One Hot Minute (1995) * Californication (1999) * By the Way (2002) * Stadium Arcadium (2006) * I'm with You (2011) * The Getaway (2016) * Unlimited Love (2022) * Return of the Dream Canteen (2022) [[Kategorio:Funk rock-bandi]] [[Kategorio:Alternativa bandi]] [[Kategorio:Funk metal-bandi]] [[Kategorio:Usana muzik-bandi]] 5y8grcyo3uf168vylpt2xzr2fzfd3j7 14 43423 1113900 885307 2026-04-18T18:02:43Z ThWiki1910 31363 1113900 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kubana sportisti|Volebalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] 98r6am5l8rs7ijufpr87c42e3vhyw7j 1113909 1113900 2026-04-18T18:13:19Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Kubana volebalisti]] a [[Kategorio:Kubana voleibalisti]] 1113900 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kubana sportisti|Volebalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] 98r6am5l8rs7ijufpr87c42e3vhyw7j 1113956 1113909 2026-04-18T18:53:11Z ThWiki1910 31363 1113956 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Kuba]] cxht6q4h9vdmcjqqfq4ph8aj3ashhkf 14 43424 1113901 885313 2026-04-18T18:03:44Z ThWiki1910 31363 1113901 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Poloniana sportisti|voleibalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] se8xbt80alyxayhvxcii4b9gekiv5ag 1113904 1113901 2026-04-18T18:07:28Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Poloniana volebalisti]] a [[Kategorio:Poloniana voleibalisti]] 1113901 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Poloniana sportisti|voleibalisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] se8xbt80alyxayhvxcii4b9gekiv5ag 1114028 1113904 2026-04-18T19:19:59Z ThWiki1910 31363 1114028 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Polonia]] pimlc5xyycz5s0g7cu2ck87bc9cjadg 0 43817 1113894 887855 2026-04-18T17:59:32Z ThWiki1910 31363 1113894 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Nikola Grbić | Imajo= [[Arkivo:Nikola Grbic.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{SRB}} | Naskodio = [[6ma di septembro]] [[1973]] | Nask-urbo = [[Klek (Zrenjanin)|Klek]], [[Yugoslavia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Nikola Grbić''' (n. [[6ma di septembro]] [[1973]]) esas [[Serbia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Grbic, Nikola}} [[Kategorio:Serbiana sportisti]] [[Kategorio:Yugoslaviana sportisti]] [[Kategorio:Voleibalisti]] a83nhwkm3qxbq7n93yqvp53g2cz97wj 1114035 1113894 2026-04-18T19:28:13Z ThWiki1910 31363 1114035 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo= Nikola Grbić | Imajo= [[Arkivo:Nikola Grbic.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando= {{SRB}} | Naskodio = [[6ma di septembro]] [[1973]] | Nask-urbo = [[Klek (Zrenjanin)|Klek]], [[Yugoslavia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Nikola Grbić''' (n. [[6ma di septembro]] [[1973]]) esas [[Serbia]]na [[Voleibalo|voleibalisto]]. {{DEFAULTSORT:Grbic, Nikola}} [[Kategorio:Serbiana voleibalisti]] [[Kategorio:Yugoslaviana voleibalisti]] 1q2trc0ttctmfd3rfxw21cvjjp0qqyi 0 44447 1113925 892536 2026-04-18T18:23:10Z ThWiki1910 31363 1113925 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Natasha Farinéa | Imajo = [[Arkivo:Natasha2,_Grand_Prix_Łódź,_Poland.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalisto]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[8ma di februaro]] [[1986]] | Nask-urbo = [[Porto Murtinho]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Natasha Odara Azevedo Cruz Farinéa''' (n. ye la [[8ma di februaro]] [[1986]]) esas [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. {{DEFAULTSORT:Farinea, Natasha}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] 63m5wk242hh4cpg211prkbl5ct9x9sp 0 44448 1113932 892537 2026-04-18T18:31:59Z ThWiki1910 31363 1113932 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Marianne Steinbrecher | Imajo = [[Arkivo:Mari,_Grand_Prix_Łódź,_Poland.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[23ma di agosto]] [[1983]] | Nask-urbo = [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Marianne Steinbrecher''' (n. ye la [[23ma di agosto]] [[1983]]) esis [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. {{DEFAULTSORT:Steinbrecher, Marianne}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] k8kuocpmsdojbff203kcxan7i9rkuq1 0 44450 1113922 991873 2026-04-18T18:21:05Z ThWiki1910 31363 1113922 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Sheilla Castro | Imajo = [[Arkivo:Sheilla Castro.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[1ma di julio]] [[1983]] | Nask-urbo = [[Belo Horizonte]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Sheilla Tavares de Castro''' (n. ye la [[1ma di julio]] [[1983]]) esis [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. El helpis Braziliana esquado ganar du ora medalii pri volebalo, en l'[[Olimpiala Ludi]] di [[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008|Beijing 2008]], e [[Olimpiala Ludi en London, 2012|London 2012]]. El cesis ludar profesionale en 2021. {{DEFAULTSORT:Castro, Sheilla}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] hmmnvfx7n3eo1gwaskcenmtayjllckc 0 44451 1113929 892550 2026-04-18T18:26:42Z ThWiki1910 31363 1113929 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Thaísa Menezes | Imajo = [[Arkivo:Thaisa_Cropped.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[15ma di mayo]] [[1987]] | Nask-urbo = [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Thaísa Daher de Menezes''' (n. ye la [[15ma di mayo]] [[1987]]) esas [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. Kun Braziliana esquado, el ganis du ora medalii por voleibalo en l'[[Olimpiala Ludi]]: en [[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008|Beijing 2008]] ed en [[Olimpiala Ludi en London, 2012|London 2012]]. El esas la maxim alta voleibalistino de Braziliana esquado, kun 1,96 metri. Nune el pleas profesionale por la esquado ''Osasco Voleibol Clube''. {{DEFAULTSORT:Menezes, Thaisa}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] gajvlypkb5f4785b4185h3i7o6ghcmi 0 44452 1113906 1034250 2026-04-18T18:09:15Z ThWiki1910 31363 1113906 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Kenia Carcaces Opón | Imajo = [[Arkivo:Kenia Carcasés Opón.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{CUB}} | Naskodio = [[22ma di januaro]] [[1986]] | Nask-urbo = [[Holguín]], [[Kuba]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Kenia Carcaces Opón''' (n. ye la [[22ma di januaro]] [[1986]]) esas [[Kuba]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. Kom membro di Kubana voleibalo-esquado, el ganis ora medalio dum [[Tot-Amerika Ludi]] di 2007 en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], ed arjenta medalio en 2011, dum Tot-Amerika Ludi en [[Guadalajara]], [[Mexikia]]. Inter altra klubi, el ludis por Braziliana esquado ''Osasco Voleibol Clube'', de 2014 til 2016. Depos 2023 el ludas por Greka klubo [[Panathinaikos|Panathinaikos A.O.]]. {{DEFAULTSORT:Carcaces, Kenia}} [[Kategorio:Kubana voleibalisti]] 0clw034x3o46wwm2wgmzgeixzokbtbo 0 44453 1113931 892553 2026-04-18T18:30:57Z ThWiki1910 31363 1113931 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Adenízia da Silva | Imajo = [[Arkivo:Adenizia,_Grand_Prix_Łódź,_Poland.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[18ma di decembro]] [[1986]] | Nask-urbo = Ibiaí, [[Minas Gerais]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Adenízia Ferreira da Silva''' (n. ye la [[18ma di decembro]] [[1986]]) esas [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. {{DEFAULTSORT:Silva, Adenizia da}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] 6wkovjw6t5zfja0vkibi7zx5wu6et61 0 45091 1114400 1050398 2026-04-18T21:08:09Z ThWiki1910 31363 1114400 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Olympic flag.svg|border|thumb|280px|L'Olimpiala simbolo.]] [[Arkivo:Parque_Olímpico_da_Barra_da_Tijuca_em_2015_01.jpg|thumb|280px|left|''Vinícius'', un ek la talismani di la Ludi.]] L''''Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016''', od oficale la '''31ma Olimpiala Ludi''', esas internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis en [[2016]] en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Brazilia]]. Lore unesmafoye [[Sud-Amerika|Sud-Amerikana]] lando gastigis l'Olimpiala Ludi. La Ludi komencis ye la [[5ma di agosto]] e finis ye la [[21ma di agosto]] [[2016]]. Partoprenis 11,551 atleti<ref name="Olympic Athletes">{{extera ligilo|url=https://www.rio2016.com/en/athletes|titulo=Olympic Athletes|website=Rio 2016|vidita ye=21ma di agosto 2016}}</ref> de 206 landi e teritorii, ed anke nedependanta esquado, kompozita da atleti qui esis refujinti de militi. Esis 306 eventi pri 28 sporti. Konkursi pri [[rugbio|rugbio* por 7 ludisti]] e pri [[golfo]] inkluzesis unesmafoye en la Ludi. == Selekto dil urbo == [[Arkivo:Bids for the 2016 Summer Olympics.svg|thumb|320px|Kandidata urbi por l'Olimpiala Ludi 2016.]] [[Arkivo:Praça Mauá 11 2015 Rio 782.JPG|thumb|320px|Placo ''Praça Mauá'', 2015.]] [[Arkivo:Rio2016 julho ParqueOlimpico Barra 001 8266 -c-2016 GabrielHeusi HeusiAction.jpg|thumb|320px|L'Olimpiala parko en la quartero ''Barra da Tijuca''.]] La kandidatesi dil urbi por gastigar la Ludi oficale prizentesis unesmafoye ye la [[16ma di mayo]] [[2007]].<ref>{{extera ligilo |url=http://www.olympic.org/uk/news/olympic_news/full_story_uk.asp?id=2157|titulo=2016 Bid Process Launched |editero= International Olympic Committee|publikigita ye=16ma di mayo 2007}}</ref> Sep urbi - [[Chicago]], [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]], [[Doha]], [[Tokyo]], [[Baku]], [[Madrid]] e [[Praha]] - prizentis lia kandidatesi ye septembro dil sama yaro, e de li quar urbi selektesis por konkursar: Chicago, Madrid, Rio de Janeiro e Tokyo. La lasta votado eventis ye la [[2ma di oktobro]] [[2009]] en [[København]], [[Dania]], ed IOK tandem anuncis Rio de Janeiro kom eventeyo di l'[[Olimpiala Ludi]]. {| class="wikitable" width="auto" style="text-align: center" |- | colspan=5 |'''Kandidata urbi por Olimpiala Ludi 2016 - rezulti:''' |- bgcolor="#efefef" | '''Urbo''' | '''Lando''' | bgcolor="silver" |'''1ma votado''' | bgcolor="silver" |'''2ma votado''' | bgcolor="silver" |'''3ma votado''' |- | align="left" | [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] | align="left" | {{BRA}} | 26 | '''46''' | '''66''' |- | align="left" | [[Madrid]] | align="left" | {{ESP}} | '''28''' | 29 | 32 |- | align="left" | [[Tokyo]] | align="left" | {{JAP}} | 22 | 20 | — |- | align="left" | [[Chicago]] | align="left" | {{USA}} | 18 | — | — |} Komence recevita entuziasmoze dal populo, la selekto di Rio de Janeiro por gastigar la Ludi gradope komencis recevar forta kritiki de multa Braziliani, sive pro la granda expensi bezonata por plubonigar la substrukturo dil urbo, sive pro desfidi pri misuzo di publika kolokajo por finar la labori justatempe, sive pro perdo di fido pri la politikistaro. En kelka loki eventis protesti dum la transporto di l'olimpiala flamo, e kelkafoye on probis extingar la flamo. [[Arkivo:946429-rj_metr-C3-B4_050215_4.jpg|thumb|280px|left|Treno di la "Lineo 4", la 3ma lineo dil urbala fervoyo di Rio de Janeiro.]] Rio de Janeiro subisis granda modifiki en lua urbala substrukturo pos lua selekteso kom eventeyo, quala l'inauguro di lua triesma lineo di [[metropoliteno]]*, la konstruktadi di l'Olimpiala vilajo por gastigar l'atleti, di la [[velodromo]], di du nova stadii por teniso e por natado, e la restuaro di domajita spaci en lua centro, quala la placo ''Praça Mauá'', qua recevis la nova Muzeo pri Arto di Rio de Janeiro (MAR), [[kayo]] por recevar navi kun pasajeri, nova spaci kovrata per arbori e herbi, e moderna [[tramveturo|tramveturo-lineo]] qua juntas ol al [[aeroportuo]] Santos Dumont. Tamen, la diminuteso di 80% de la [[poluto]] en la [[bayo di Guanabara]] (loko por la konkursi pri ''[[windsurf]]'' e pri diversa klasi di [[seglobatelo|seglobateli]]) ne eventis,<ref>{{extera ligilo|url=http://www.cartacapital.com.br/sociedade/promessas-irreais-e-falhas-condenam-baia-de-guanabara-a-poluicao |titulo=Promessas irreais e falhas condenam Baía de Guanabara à poluição|publikigita ye= 4ma di julio 2016|vidita ye=6ma di agosto 2016|editero=Carta Capital|idiomo={{pt}}}}</ref> e recevis severa kritiki dal sportisti e da lia sportala federuri. Ultre ''Maracanã'', futbal-stadii di plusa kin urbi gastigis la konkursi pri futbalo, sive por viri, sive por mulieri: ''Arena Amazônia'' en [[Manaus]]; ''Arena Corinthians'' en [[Sao Paulo (urbo)|Sao Paulo]]; ''Mineirão'' en [[Belo Horizonte]]; stadio ''Mané Garrincha'' en [[Brasília]]; ed ''Arena Fonte Nova'' en [[Salvador (Bahia)|Salvador]]. La partii di [[futbalo]] por mulieri komencis ye la 3ma di agosto e por viri ye la 4ma di agosto, ante l'inauguro-ceremonio. La stadio ''Engenhão'' en Rio de Janeiro, en la quartero Engenho de Dentro, adaptesis por recevar la konkursi pri atletismo. == La skandalo pri dopado en la Rusa esquado ante la Ludi == [[Arkivo:Yuliya_Rusanova_Istanbul_2012.jpg|thumb|280px|[[Yulia Igorevna Stepanova|Yulia Rusanova]]]] [[Arkivo:Lamine_Diack_2015.jpg|thumb|280px|left|Lamine Diack, ex-prezidanto di la Federuro Internaciona pri Atletismo - IAAF.]] En [[2013]] [[Rusia|Rusa]] atletino [[Yulia Igorevna Stepanova|Yulia Rusanova]] recevis 2-yara suspenseso de l'internaciona konkursi pro l'uzo di substanci interdiktita<ref name="doping1">{{extera ligilo|url=http://globoesporte.globo.com/olimpiadas/noticia/2015/11/escandalo-de-doping-do-atletismo-russo-perguntas-e-respostas.html |titulo=Escândalo de doping do atletismo russo: perguntas e respostas|editero=Globo.com|vidita ye=6ma di agosto 2016|publikigita ye=17ma di novembro 2015}}</ref>. Ye la sequanta yaro, el ed elua spozulo Vitali Stepanov decidis revelar detali pri l'uzo di dopado* dal Rusa esquadi. Ye la [[9ma di novembro]] [[2015]], divulgesis 323-pagina inquesto pri l'uzo di drogi dal Rusian atleti.<ref name="doping1"/> La inquesto montris quale atleti, entrenisti, kelk arbitreri, kelka personi qui facis la testi pri uzo di drogi, e mem kelka membri di la Federuro Internaciona pri Atletismo - IAAF - rispektive uzis, furnisis, falsigis la kolekto di specimeni por testar l'uzo di drogi, falsigis la rezulti di testi ed/od omisis la pruvi pri l'uzo di drogi en diversa okazioni.<ref name="doping1"/> Segun l'inquesto, la Ministerio Rusa pri la Sporto "komandis, kontrolis e direktis" la falsigo di la rezulti pri l'exameni di [[urino]] de l'atleti.<ref name="doping2">{{extera ligilo|url=http://www.bbc.com/portuguese/geral-36830821|titulo=5 perguntas sobre o escândalo de doping russo e como isso afeta a Olimpíada |editero=BBC|vidita ye=7ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> Ye la [[1ma di novembro]] [[2015]] l'ex-prezidanto de IAAF, Lamine Diack, arestesis e restas sub inquestado pro [[korupteso]] e pro [[pekunio-lavado]].<ref name="SI 2015-11-04"/><ref name="BBC News Interpol 9 November 2015">{{extera ligilo |titulo= Athletics doping: Interpol to co-ordinate probe|url= http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-34769661|publikigita ye= 9ma di novembro 2015|website=BBC News |vidita ye= 19ma di novembro 2015}}</ref> Segun l'akuzi, Diack recevis 1,2 milion [[Dolaro di Usa|dolari]] de la Rusa Federuro pri Atletismo por celar pruvi pri dopado di adminime 6 atleti en la yaro 2011.<ref name="SI 2015-11-04">{{extera ligilo|url=http://www.si.com/more-sports/2015/11/04/former-iaaf-president-criminal-investigation-doping-cover-up |titulo=Former IAAF President Under Criminal Investigation for Doping Cover-Up |publikigita ye=4ma di novembro 2015 |publikigo=Sports Illustrated|vidita ye=21ma di novembro 2015}}</ref> Pro la skandalo, komence l'IAAF decidis interdiktar nur l'[[atletismo]] Rusiana de l'Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro. Pose la puniso afektis omna Rusa esquadi por omna sportala konkursi.<ref name="doping2"/> Erste du dii ante l'inauguro-ceremonio en Rio de Janeiro, l'[[Internaciona Olimpiala Komitato]] - IOK - divulgis la nomi di la sportisti Rusa qui povis partoprenar la Ludi.<ref name="doping3">{{extera ligilo|url=http://zh.clicrbs.com.br/rs/esportes/olimpiada/noticia/2016/08/apos-escandalo-coi-divulga-atletas-da-russia-que-poderao-competir-naolimpiada-no-rio-7165636.html# |titulo=Após escândalo, COI divulga atletas da Rússia que poderão competir na Olimpíada no Rio|vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> Entote 271 sportisti povis konkursar, dum ke 118 interdiktesis pro la skandalo.<ref name="doping3"/> Inter l'atleti qui ne recevis la permis-atesto por konkursar esis [[Yelena Gadjiyevna Isinbayeva|Yelena Isinbayeva]], atletino dufoye premiizita per ora medalii por stango-salto, en Athina (2004) e Beijing (2008), ed unfoye premiizita per bronza medalio, en London, 2012.<ref>{{extera ligilo|url=http://br.sputniknews.com/mundo/20160805/5954165/isinbayeva-proibida-jogos-rio2016.html |titulo=Isinbayeva conta porque foi proibida de participar dos Jogos Rio-2016|skriptisto=Sputnik Brasil |vidita ye=7ma di agosto 2016}}</ref> Ye la 18ma di agosto 2016 Isinbayeva elektesis membro di la komitato di atleti dal [[Internaciona Olimpiala Komitato]].<ref>{{extera ligilo|url=http://www.record.xl.pt/modalidades/jogos-olimpicos/rio2016/atletismo/detalhe/yelena-isinbayeva-eleita-para-a-comissao-de-atletas-do-coi.html |titulo=Yelena Isinbayeva eleita para a comissão de atletas do COI|vidita ye=21ma di agosto 2016|publikigita ye=18ma di agosto 2016|editero=Record.pt|idiomo={{pt}}}}</ref> El decidis aceptar la nomineso, quankam el forte kritikis la decido da IOK pri ne permisir el partoprenar la Ludi, ed el anuncis elua retreto de la partopreni kom atletino lor la futura sportala konkursi.<ref>{{extera ligilo|url=http://cidadeverde.com/eourobrasil/2016/08/19/isinbayeva-anuncia-o-fim-da-carreira-e-perdoa-quem-a-puniu/?yop_poll_answer%5B11%5D=24&yop_poll_tr_id=1&yop-poll-nonce-11_yp57b9aa2ee7f5b=7bd6752254 |titulo= Isinbayeva anuncia o fim da carreira e perdoa quem a puniu|vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=TV Cidade Verde|publikigita ye=19ma di agosto 2016}}</ref> == L'inauguro-ceremonio == [[Arkivo:2016_Summer_Olympics_opening_ceremony_1035296-olimpiadas_abertura-2195.jpg|thumb|280px|Inauguro-ceremonio dil Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro.]] [[Arkivo:2016 Summer Olympics opening ceremony 1035385-olimpiadas abertura-3707.jpg|thumb|280px|left|Desinistre addextre, la kantisti [[Caetano Veloso]], [[Anitta]] e [[Gilberto Gil]].]] Cirkume 78.000 personi esis en stadio Maracanã por l'inauguro-ceremonio.<ref>{{extera ligilo|url=http://rio2016olympicswiki.com/opening-ceremony-of-rio-2016-summer-olympics/2076/|titulo=Opening Ceremony of Rio 2016 Summer Olympics}}</ref> Unesmafoye esquado kompozita nur per [[refujanto|refujant]] atleti - entote 10 personi - konkursis en la Ludi, sub l'[[Olimpiala standardo]].<ref>{{extera ligilo|url=http://www.brasil.gov.br/cidadania-e-justica/2016/08/pela-primeira-vez-equipe-de-refugiados-disputa-olimpiada|titulo=Pela primeira vez, equipe de refugiados disputa Olimpíada|editero=Portal Brasil |vidita ye=6ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> Inter la 37 chefi di stati e guvernerii qui asistis l'inauguro-ceremonio esis Franca [[François Hollande]], Arjentiniana [[Mauricio Macri]], Lituaniana [[Dalia Grybauskaitė]], Nederlandana rejulo [[Willem-Alexander di Nederlando|Willem-Alexander]] e la chefministro [[Mark Rutte]], e la chefministro Italiana [[Matteo Renzi]].<ref>{{extera ligilo|url=http://g1.globo.com/rio-de-janeiro/olimpiadas/rio2016/noticia/2016/08/lista-veja-os-chefes-de-estado-que-estarao-na-abertura-da-olimpiada.html |titulo= Veja os líderes dos países que assistirão à abertura da Olimpíada |publikigita ye=5ma di agosto 2016|editero=G1.com|vidita ye=7ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Arkivo:A scene from the Rio 2016 Olympic Games Opening Ceremony (28210365734).jpg|thumb|280px|left|Brazilian atleti eniras la stadio Maracanã.]] Por simbolizar la repulso di prejudiki kontre homeosexuali e transsexuali, l'organizuro dil evento selektis Léa T., transsexuala modelo Braziliana, por duktar la triciklo qua transportis la plako kun la nomo di la Braziliana delegitaro.<ref>{{extera ligilo|url=http://extra.globo.com/esporte/rio-2016/de-bicicleta-modelo-transexual-lea-puxa-delegacao-brasileira-no-desfile-da-cerimonia-de-abertura-19865858.html |titulo=De bicicleta, modelo transexual Lea T puxa a delegação brasileira no desfile da cerimônia de abertura |publikigita ye=5ma di agosto 2016|vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=jurnalo ''Extra''|idiomo={{pt}}}}</ref> Por portar la Braziliana standardo avan la delegitaro selektesis l'atletino [[Yane Marques]], serjento de Brazilian armeo, qua ganis bronza medalio por [[moderna pentatlo]] en London, 2012. [[Arkivo:Vanderlei Cordeiro de Lima lights cauldron (28771915476).jpg|thumb|280px|[[Vanderlei Cordeiro de Lima]] acendas l'olimpiala kaldrono.]] [[Gustavo Kuerten]], Braziliana ex-tenisisto trifoye championo en Wimbledon, eniris la stadio tenante l'olimpiala flamo. Ilu pose transdonis ol a [[Hortência Marcari]], Braziliana [[Basketbalo|ex-basketbalistino]], qua fine transdonis ol al [[maratono|ex-maratonisto]] [[Vanderlei Cordeiro de Lima]], l'unika Brazilian atleto qua ganis la Medalio Pierre de Coubertain. Vanderlei acendis l'Olimpiala Rogo (fakte kaldrono).<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/05/pira-olimpica-maracana.htm |titulo=Vanderlei Cordeiro de Lima acende a pira olímpica em cerimônia no Maracanã |vidita ye= 6ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> Quankam la budjeto por l'inauguro-ceremonio esis nur 10% de la budjeto por l'inauguro-ceremonio di 2012 en [[London]],<ref name="bloomberg-cheaperoc">{{extera ligilo|titulo=Rio Olympics Ceremony to Cost 10% of London's Lavish Event Open|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-09-22/rio-olympics-ceremony-to-cost-10-of-london-s-lavish-event-open|website=Bloomberg|vidita ye=6ma di julio 2016}}</ref><ref name="itg-originaloc">{{extera ligilo|titulo=Rio 2016 promise "original" Olympic Opening Ceremony despite low budget|url=http://www.insidethegames.biz/articles/1030407/rio-2016-promise-original-olympic-opening-ceremony-despite-low-budget|website=InsideTheGames.biz|vidita ye=6ma di julio 2016}}</ref> la spektaklo recevis laudi de l'internaciona jurnalaro. Exemple ''Washington Post'', qua dicis ke "adminime dum un nokto, Rio de Janeiro montris lo maxim bona quon ol facas, to esas: festi". Ultre la historio di la rasi e populi quin formacis la Braziliana populo, la precipua temo di la ceremonio esis la protektado dil *ambiento. La mesajo esis: "avancigar la paco en la mondo esas la bazo dil Olimpial idealo, e nun on bezonas anke urjante avancigar la paco kun nia planeto".<ref name="Daily">{{extera ligilo|titulo=Brazil ignites the samba spirit! Rio Olympics is off with a bang but only after opening ceremony with empty seats, climate change lectures and ugly protests outside|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-3726239/Rio-Olympics-Opening-Ceremony-begin-heavy-security-presence.html|website=[[Daily Mail]]|vidita ye=7ma di agosto 2016|publikigita ye=5ma di agosto 2016|quote=Its opening message stated: ‘Promoting world peace is the basis of the Olympic ...}}</ref> Por simbolizar l'ambientala* sucio, mem l'Olimpiala kaldrono projetesis por emisar poka [[karbobioxo]]. == Kelka eventi e rezulti == === Aquala sporti === [[Arkivo:Esportes_Aquáticos_Rio_2016.jpg|thumb|280px|Olimpiala Stadio por Aquala Sporti, en Barra da Tijuca.]] Por la konkursi pri [[natado]] konstruktesis provizora Stadio Olimpiala por Aquala Sporti en la quartero Barra da Tijuca, dum ke la 10-kilometra aquala maratono eventis en la maro e finis an la fuorto di Copacabana. Eventis konkursi pri 35 sporto-speci, de qui Usa ganis l'ora medalio pri 16, [[Australia]] ed [[Hungaria]] ganis 3 ora single, [[Japonia]] e [[Nederlando]] ganis du ora single, ed [[Unionita Rejio]], [[Popul-Republiko Chinia]], [[Kanada]], [[Italia]], [[Suedia]], [[Dania]], [[Hispania]], [[Kazakstan]] e [[Singapur]] ganis 1 ora single. [[Arkivo:Michael Phelps conquista 20ª medalha de ouro e é ovacionado 1036426-09082016- mg 7235.jpg|thumb|280px|left|La premiiziti [[Michael Phelps]] (ora), Japoniana [[Masato Sakai]] (arjenta) e Hungara [[Tamás Kenderesi]] (bronza) por la 200-metra natado segun papiliono-stilo.]] Dum la Ludi, [[Usa]]na natisto [[Michael Phelps]] ganis entote 6 Olimpiala medalii, de qui 5 ora e 1 arjenta. Dum lua kariero, ilu ganis 28 olimpiala medalii en quar Olimpiala Ludi, de qui 23 ora e 3 arjenta, e divenis la maxim premiizita atleto dum la historio dil Olimpiala Ludi. En Rio de Janeiro ilu ganis l'unesma ora pos helpar Usana esquado en la 4x100-metra relaya natado libera-stila por viri.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.olympic.org/news/michael-phelps-takes-his-19th-olympic-gold |titulo=Michael Phelps takes his 19th Olympic gold|editero=IOC|publikigita ye=8ma di agosto 2016|idiomo={{en}}|vidita ye=8ma di agosto 2016}}</ref> La duesma ganesis por 200-metra natado segun papiliono-stilo,<ref>{{extera ligilo|url= http://www.telegraph.co.uk/olympics/2016/08/09/rio-olympics-2016-mens-200m-butterfly-final-live-michael-phelps/|titulo=Michael Phelps wins the men's 200m butterfly final at Rio Olympics - live: American claims 20th gold medal as Chad le Clos misses out |vidita ye=9ma di agosto 2016|editero=The Telegraph|idiomo={{en}}}}</ref> dum ke la triesma ganesis por la 4x200-metra relaya natado libera-stila. La 4ma medalio ganita da Michael Phelps en Rio de Janeiro esis arjenta, por 100-metra natado segun papiliono-stilo<ref name="papiliono">{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/12/michael-phelps-100m-borboleta.htm |titulo=Phelps perde chance do tetra nos 100m borboleta e empata com dois em 2°|editero=UOL|idiomo={{pt}}|vidita ye=12ma di agosto 2016}}</ref> kun altra du atleti: [[Chad le Clos]] e [[László Cseh]].<ref name="papiliono"/> En la sama konkurso, [[Joseph Schooling]] de [[Singapur]] ganis la ora.<ref name="papiliono"/> Phelps ganis ora anke por la 200-metra natado libera-stila, e por la 4x100-metra natado libera-stila. Anke pri natado por viri, [[Japonia]]na [[Kosuke Hagino]] ganis l'ora medalio por la 400-metra natado mixita-stila.<ref name=RecordNatado1>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/06/finais-natacao-dia-1.htm |titulo=Japão conquista o primeiro ouro da natação; Húngara bate recorde mundial |vidita ye=6ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> Usana [[Ryan Murphy (natisto)|Ryan Murphy]] ganis l'ora por la 100-metra dorso-natado.<ref>{{extera ligilo |titulo=Rio Olympics: Ryan Murphy wins gold as USA and Russia face off in pool – live!|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2016/aug/08/rio-olympics-2016-day-three-adam-peaty-gold-michael-phelps-tom-daley-live|vidita ye=8ma di agosto 2016|editero=The Guardian.co.uk|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:Hosszú Katinka 2013.jpg|thumb|280px|[[Katinka Hosszú]]]] Pri natado por mulieri, [[Hungaria|Hungara]] [[Katinka Hosszú]] ganis 4 Olimpiala medalii, de qui 3 ora ed 1 arjenta. Lua unesma ora medalio en Rio de Janeiro esis por la 400-metra natado mixita-stila.<ref name=RecordNatado1/> Hosszú ganis ora medalio anke por la 100-metra dorso-natado,<ref>{{extera ligilo|url=http://www.sbnation.com/2016/8/8/12407930/olympics-2016-swimming-results-100m-backstroke-womens-silver-kathleen-baker-gold-katinka-hosszu- |titulo=Olympic swimming results 2016: Katinka Hosszu wins gold in women's 100m backstroke|vidita ye=8ma di agosto 2016|idiomo={{en}}|editero=SB Nation}}</ref> e por la 200-metra natado mixita-stila. El ganis l'arjenta pri la 200-metra dorso-natado. [[Arkivo:Sarah Sjöström 2013-10-22 001.jpg|thumb|left|280px|[[Sarah Sjöström]]]] Sueda [[Sarah Sjöström]] ganis lua unesma ora medalio en l'Olimpiala Ludi, e ruptis la rekordo mondala por la 100-metra natado segun papiliono-stilo por mulieri.<ref>{{extera ligilo|idiomo={{en}}|url=http://www.sbnation.com/2016/8/7/12399458/olympics-2016-swimming-results-100m-butterfly-womens-gold-dana-vollmer-sarah-Sjostrom-penny-oleksiak |titulo= Olympic swimming results 2016: Sarah Sjostrom wins gold in women's 100m butterfly|editero= SB Nation|vidita ye=7ma di agosto 2016}}</ref> Altra Olimpiala rekordo ruptesis da [[Dania|Dana]] natistino [[Pernille Blume]], por la 50-metra natado libera-stila por mulieri.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.sbnation.com/2016/8/13/12469492/olympics-2016-swimming-results-50m-freestyle-womens-gold-pernille-blume |titulo=Olympic swimming results 2016: Pernille Blume wins gold in women's 50m freestyle|vidita ye=15ma di agosto 2016 |editero=SB Nation|idiomo={{en}}}}</ref> La konkursi pri [[plunjado]] por mulieri e por viri, pri sinkronigata natado (nur por mulieri) e pri aquala poloo* eventis en la stadio por aquala sporti ''Maria Lenk'', anke en Barra da Tijuca. [[Popul-Republiko Chinia]] ganis 6 ek la 7 ora medalii di la konkursi pri plunjado, ed anke du arjenta por mulieri ed 1 bronza por viri. Pri sinkronigata natado, [[Rusia]] ganis l'ora medalio, [[Popul-Republiko Chinia]] ganis l'arjenta e [[Japonia]] ganis la bronza. Pri aquala poloo* por viri, [[Serbia]] vinkis [[Kroatia]] en la finala partio e ganis l'ora medalio.<ref>{{extera ligilo|url= http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/servia-vence-a-croacia-e-conquista-ouro-inedito-no-polo-aquatico-masculino.htm |titulo=Sérvia vence a Croácia e conquista ouro inédito no polo aquático masculino|vidita ye=20ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> [[Italia]] ganis la bronza pos vinkar [[Montenegro]]. === [[Atletismo]] === [[Arkivo:Rio2016 Gerais 030 8069 -c-2016 GabrielHeusi HeusiAction.jpg|thumb|280px|Stadio ''Engenhão''.]] [[Arkivo:Vista sob a pedra do Pontal visualizando Praia do Recreio.jpg|thumb|left|280px|La peninsuleto Pontal, loko por la starto dil konkursi pri [[atletala marcho]].]] La maxim multa konkursi pri [[atletismo]] eventis en la stadio ''João Havelange'', anke konocota kom ''Engenhão'', en la quartero Engenho de Dentro, en la norda parto dil urbo. La stadio ''João Havelange'' inauguresis en [[2007]] por la [[Tot-Amerika Ludi]] ed uzesis precipue por futbalo-konkursi ante adaptesar por atletismo-konkursi. L'unika konkursi qui ne eventis en ''Engenhão'' esis la [[maratono|maratoni]] por mulieri e por viri, qui komencis e finis en la ''Sambódromo'' pos parkurir la stradi dil centro di Rio de Janeiro; e la konkursi pri [[atletala marcho]], qui komencis en la peninsuleto Pontal e parkuris stradi en la quarteri Barra da Tijuca e Recreio dos Bandeirantes, til arivar en placo Tim Maia. [[Arkivo:Almaz Ayana, Beijing 2015 cropped.jpg|thumb|280px|[[Almaz Ayana]]]] Pri la 10.000-metra kurado por mulieri [[Etiopia]]n [[Almaz Ayana]] ganis ora medalio e ruptis la mondala rekordo pri ta konkurso.<ref name="atletismo">{{Extera ligilo|url=http://www.correiodopovo.com.br/Rio2016/2016/8/594923/Etiope-Almaz-Ayana-bate-recorde-mundial-dos-10000-m-e-leva-o-1-ouro-do-atletismo |titulo=Etíope Almaz Ayana bate recorde mundial dos 10.000 m e leva o 1° ouro do atletismo|editero=UOL|vidita ye=12ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Kenia]]na [[Vivian Jepkemoi Cheruiyot]] ganis l'arjenta, ed altra Etiopiano, [[Tirunesh Dibaba]], ganis la bronza.<ref name="atletismo"/> Pri la 5.000-metra kurado por mulieri, unesmafoye [[Kenia]] ganis l'ora e l'arjenta en la sama konkurso, rispektive [[Vivian Cheruiyot]] e [[Hellen Onsando Obiri]], dum ke [[Etiopia]]na [[Almaz Ayana]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Rio 2016: Vivian Cheruiyot wins first gold medal for Kenya in women's 5000m run|url= http://www.sbnation.com/2016/8/19/12562348/olympics-2016-results-5000m-womens-gold-medal-vivian-cheruiyot-kenya-almaz-ayana|vidita ye=20ma di agosto 2016|publikigita ye=19ma di agosto 2016|editero=SB Nation|idiomo={{en}}}}</ref> [[Arkivo:Vicaut, Bolt, Gatlin Rio 2016.jpg|thumb|left|280px|Dedextre adsinistre: [[Justin Gatlin]], [[Usain Bolt]] e [[Andre De Grasse]]]] [[Usain Bolt]] de [[Jamaika]] ganis lua triesma ora medali pri 100-metra kurado por viri. Usana [[Justin Gatlin]] ganis l'arjenta e [[Kanada]]na [[Andre De Grasse]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/14/100-metros-rasos-final.htm |titulo=Bolt ganha tri nos 100 m rasos e se torna o maior da história do atletismo |vidita ye=14ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> Bolt konkursis anke por la 200-metra kurado e por la 4x100-metra relayo-kurado e ganis plusa 2 ora medalii. Por la 200-metra kurado, Kanadana [[Andre De Grasse]] ganis l'arjenta e [[Cristophe Lemaitre]] de Francia ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/18/final-200-m-masculino.htm|titulo=É tri de novo! Bolt domina os 200 m em sua despedida de provas individuais|vidita ye=18ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> Por la 4x100-metra kurado, la Jamaikana esquado ganis l'ora, la [[Japonia]]na esquado astonante arivis duesma-range e ganis l'arjenta, e quankam l'Usana esquado arivis triesma-range, pro eroro dum pasigar la bastoneto a Justin Gatlin l'esquado exkluzesis del konkurso, e [[Kanada]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Bolt fecha carreira olímpica perfeita com vitória no revezamento e 9° ouro |url= http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/19/final-revezamento-4x100-masculino.htm|vidita ye=20ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref><ref>{{Extera ligilo|url=http://www.usatoday.com/story/sports/olympics/rio-2016/2016/08/19/us-mens-4x100-meter-relay-disqualified-final/89028078/|titulo=U.S. men's 4x100 meter relay disqualified in final|vidita ye=20ma di agosto 2016|publisher USA Today|idiomo={{en}}}}</ref> Pri la 400-metra kurado por viri [[Wayde van Niekerk]] de [[Sudafrika]] ganis la ora e ruptis la rekordo por ta konkurso.<ref name="Wayde">{{Extera ligilo|url=http://esporte.ig.com.br/olimpiadas/2016-08-14/recorde-400m-africa-do-sul-van-niekerk-rio-2016.html |titulo=Sob olhar de Michael Johnson, sul-africano quebra recorde mundial dos 400m |editero=IG|idiomo={{pt}}|vidita ye=15ma di agosto 2016}}</ref> [[Kirani James]] de [[Grenada]] ganis l'arjenta, ed Usana [[LaShawn Merritt]] ganis la bronza.<ref name="Wayde"/> [[Jamaika]]n atletino [[Elaine Thompson-Herah]] ganis du ora medalii, pri 100-metra kurado e 200-metra kurado por mulieri, ed 1 arjenta medalio pri 4x100 metra relaya kurado por mulieri, kom parto di Jamaikana esquado. Usana esquado, konsistanta ek [[Tianna Bartoletta]], Allyson Felix, English Gardner e [[Tori Bowie]] ganis l'ora medalio pri 4x100 metra kurado. [[Arkivo:Nafissatou Thiam Rieti 2013.jpg|thumb|280px|[[Nafissatou Thiam]]]] Pri la [[heptatlo]] (konkurso qua existas nur por mulieri), [[Belgia|Belga]] [[Nafissatou Thiam]] ganis l'ora medalio, Britaniana [[Jessica Ennis]] ganis l'arjenta, e [[Brianne Theisen-Eaton]] de Kanada ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Belga Thiam destrona Ennis-Hill e leva ouro no heptatlo |url=http://esporte.uol.com.br/ultimas-noticias/afp/2016/08/14/belga-thiam-destrona-ennis-hill-e-leva-ouro-no-heptatlo.htm|editero=UOL|vidita ye=20ma di agosto 2016|publikigita ye=14ma di agosto 2016}}</ref> Pri stango-salto por viri, Braziliano [[Thiago Braz da Silva]] ganis l'ora medalio pos saltar 6.03 metri, e ruptis l'Olimpiala rekordo por ica sporto-speco. Franca [[Renaud Lavillenie]] saltis 5.98 metri e ganis l'arjenta, e [[Sam Kendricks]] de Usa saltis 5.92 metri e ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/15/salto-com-vara-masculino-final.htm |titulo=Thiago Braz consegue feito e é ouro no salto com vara com recorde olímpico |vidita ye=16ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> Pri la stango-salto por mulieri, [[Grekia|Greka]] [[Ekaterini Stefanidi]] ganis l'ora medalio pos saltar 4.85 metri.<ref>{{Extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/enganada-por-torcida-grega-descobriu-que-foi-ouro-apos-tombo-do-marido.htm|titulo="Enganada" por torcida, grega descobriu que foi ouro após tombo do marido|vidita ye=20ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> [[Sandi Morris]] de Usa ganis l'arjenta, e [[Eliza Mccartney]] de [[Nova-Zelando]] ganis la bronza. Pri la [[maratono]] por mulieri, [[Jemima Sumgong]] ganis la ora medalio por [[Kenia]], [[Eunice Kirwa]] - naskinta en Kenia ma konkursanta por [[Bahrein]] ganis l'arjenta, ed [[Etiopia]]na [[Mare Dibaba]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url= http://www.bbc.com/sport/olympics/36688208 |titulo=Rio Olympics 2016: Jemima Sumgong wins women's marathon for Kenya |editero=BBC|vidita ye=15ma di agosto 2016|publikigita ye=14ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> La konkurso komencis e finis en ''Sambódromo'', la stadio ube dum la [[karnavalo]] eventas paradi di samba-skoli. La [[maratono]] por viri - la lasta atletismo-konkurso qua eventas dum l'Olimpiala Ludi, komencis sub pluvo. Pos 2 hori, 8 minuti e 44 sekundi, [[Kenia]]na [[Eliud Kipchoge]] arivis unesma-range e ganis l'ora medalio. [[Etiopia]]na [[Feyisa Lilesa]] ganis l'arjenta, ed [[Usa]]na [[Galen Rupp]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url= http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/21/maratona-masculina---rio-2016.htm|titulo=Queniano leva ouro da maratona no Rio e conquista sua 3ª medalha olímpica|vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> === [[Biciklagado|Biciklismo]] === [[Arkivo:Rio2016_julho_ParqueOlimpico_Barra_012_8301_-c-2016_GabrielHeusi_HeusiAction.jpg|thumb|280px|[[Velodromo]] di Barra da Tijuca.]] [[Arkivo:Rio2016_julho_ZonaA_Deodoro_016_2442_-c-2016_GabrielHeusi_HeusiAction.jpg|thumb|280px|left|La centro pri montala biciklismo, en Deodoro.]] La konkursi pri [[biciklismo]] en [[Rio de Janeiro (urbo)|Rio de Janeiro]] eventis en 4 loki: L'Olimpiala treko por BMX-konkursi konstruktita en la quartero Deodoro, la centro por montala biciklismo (ank en Deodoro), la [[velodromo]] (en la quartero Barra da Tijuca), e por la konkursi pri biciklismo sur choseo uzesis la stradi qui iras de la fuorto Copacabana til la quartero Recreio dos Bandeirantes. [[Nederlando|Nederlandana]] [[Anna van der Breggen]] ganis ora medalio pri [[biciklismo|biciklismo sur choseo]],<ref>{{extera ligilo|url=https://www.olympic.org/news/dutch-rider-van-der-breggen-wins-thrilling-women-s-road-race |titulo= Dutch rider Van der Breggen wins thrilling women’s road race|editero=IOC|vidita ye=8ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> pos parkurar 136.9 km<ref>{{extera ligilo|url=http://www.cyclingweekly.co.uk/news/racing/olympics/anna-van-der-breggen-wins-rio-2016-olympics-womens-road-race-272402 |titulo=Anna van der Breggen wins Rio 2016 Olympics women’s road race; Lizzie Armitstead fifth |editero= Cycling Weekly|vidita ye=10ma di agosto 2016|publikigita ye=7ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> en la stradi di Rio de Janeiro. [[Emma Johansson]] de [[Suedia]] ganis l'arjenta medalio ed [[Italia]]na [[Elisa Longo Borghini]] ganis la bronza. [[Greg Van Avermaet]], de [[Belgia]], ganis l'ora medalio en la sama kategorio por viri.<ref>{{extera ligilo|titulo=Van Avermaet stuns the climbers to take gold in Rio|vidita ye=6ma di agosto 2016|url=http://velonews.competitor.com/2016/08/olympics/van-avermaet-claims-olympic-gold_417364|website=VeloNews}}</ref><ref name="olympics">{{extera ligilo|titulo=Van Avermaet wins gold in men's road race at Olympic Games|url=http://www.cyclingnews.com/races/2016-olympic-games/olympic-mens-road-race/results/|editero=Immediate Media Company|vidita ye=7ma di agosto 2016}}</ref> En l'individuala biciklo-kurado kontre-horloja por mulieri, Usana [[Kristin Armstrong]] ganis l'ora medalio, [[Olga Sergeyevna Zabelinskaya|Olga Zabelinskaya]] de [[Rusia]] ganis l'arjenta, e [[Anna van der Breggen]] ganis la bronza por la sama konkurso.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.sbnation.com/2016/8/10/12421510/2016-olympics-cycling-womens-time-trial-winner-kristin-Armstrong |titulo=Olympic cycling 2016 results: Kristin Armstrong wins gold in women's time trial|editero=SB Nation|vidita ye=10ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> En la simila konkurso por viri, [[Suisia|Suisa]] [[Fabian Cancellara]] ganis la ora.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.pedal.com.br/olimpiadas-rio-2016-cancellara-e-ouro-no-contrarelogio_texto11100.html |titulo= Olimpíadas Rio 2016 - Cancellara é ouro no contra-relógio|editero=pedal.com.br|vidita ye=12ma di agosto 2016|publikigita ye=8ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> === Sporta pafado === [[Arkivo:Rio2016_julho_ZonaB_Deodoro_004_8180_-c-2016_GabrielHeusi_HeusiAction.jpg|thumb|280px|L'Olimpiala Centro por (Sporta) Pafado, en Deodoro.]] La konkursi pri [[sporta pafado]] eventis en la Nacionala Centro por (Sporta) Pafado, konocata anke kom Olimpiala Centro por (Sporta) Pafado, inaugurita en 2007 en quartero Deodoro, proxim la geografiala centro di Rio de Janeiro. [[Arkivo:Felipe_Wu,Hoang_Xuan_Vinh_and_Wei_Pang.jpg|280px|left|thumb|Dedextre adsinistre: [[Pang Wei]], [[Hoàng Xuân Vinh]] e [[Felipe Almeida Wu]].]] Pri la 10-metra sporta pafado kun pistolo per kompresita aero por viri, [[Vietnam]]ana [[Hoàng Xuân Vinh]] ganis l'ora medalio, [[Brazilia]]na [[Felipe Almeida Wu]] ganis l'arjenta, e [[Pang Wei]] de [[Popul-Republiko Chinia]] ganis la bronza. Duesma-foye en la historio di la Ludi Brazilia ganis medalio pri sporta pafado - l'unesma esis en [[1920]].<ref>{{extera ligilo|url=http://espn.uol.com.br/noticia/619689_fa-de-harry-potter-e-estudante-de-engenharia-leva-prata-na-1-medalha-do-brasil-e-quebra-jejum-historico |titulo= Fã de Harry Potter e estudante de engenharia, Felipe Wu leva prata na 1ª medalha do Brasil e quebra jejum histórico|vidita ye=8ma di agosto 2016|publikigita ye=6ma di agosto 2016|editero=ESPN |idiomo={{pt}}}}</ref> En la konkurso por mulieri por la sama sporto-speco, [[Mengxue Zhang]] de [[Popul-Republiko Chinia]] ganis la ora medalio, [[Vitalina Igorevna Bacarashkina|Vitalina Bacarashkina]] de [[Rusia]] ganis l'arjenta, e [[Anna Korakaki]] de [[Grekia]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.latimes.com/sports/la-sp-oly-rio-2016-zhang-mengxue-wins-gold-medal-in-1470590453-htmlstory.html |publisher Los Angeles Times|titulo=Zhang Mengxue wins gold medal in women's 10-meter air pistol for China |vidita ye=9ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> En la 10-metra pafado per [[karabino]] per kompresita aero por viri, [[Italia]]na [[Niccolò Campriani]] ganis l'ora.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.ilfattoquotidiano.it/2016/08/08/niccolo-campriani-vince-loro-nella-carabina-da-dieci-metri-terzo-trionfo-per-litalia/2963349/ |titulo=Olimpiadi Rio 2016, Niccolò Campriani vince l’oro nella carabina da dieci metri per l’Italia è il terzo trionfo |vidita ye=9ma di agosto 2016|editero=Il Fatto Quotidiano|idiomo={{it}}|publikigita ye=8ma di agosto 2016}}</ref> [[Kuwait]]ana sporto-pafisto [[Fehaid Al-Deehani]] ganis l'ora medalio por pafado per eskopeto. Tamen, ilu ne konkursis por Kuwait, pro ke ta lando exkluzesis de la Ludi dal [[Internaciona Olimpiala Komitato]].<ref name=Kuwait>{{extera ligilo|url= http://www.stuff.co.nz/sport/olympics/83050529/kuwaiti-becomes-first-independent-athlete-to-win-gold-with-mens-double-trap-win |titulo=Kuwaiti becomes first independent athlete to win gold with men's double trap win|vidita ye=12ma di agosto 2016|editero=Stuff.co.nz}}</ref> Vice, ilu konkursis kom "nedependanta sportisto" sen portar standardo, pro ne aceptir konkursar sub l'Olimpiala standardo. Al-Deehani ganis l'unika du (bronza) medalii de la historio di Kuwait en l'Olimpiala Ludi, ed en 2016 ilu ganis la ora, kom nedependanta atleto. Altra Kuwaitana sportisto qua konkursis kom nedependanta en Rio esis Abdullah Al-Rashidi, qua ganis la bronza medalio pri pafado ''skeet'' (kontre ceramika pladi). Al-Rashidi konkursis kontre Italiana [[Gabriele Rossetti]], qua ganis l'ora medalio, e kontre [[Marcus Svensson]] de Suedia, qua ganis l'arjenta pri la sama sporto-speco. === Altra sporti === [[Arkivo:Rafaela Silva 2016.jpg|thumb|250px|[[Rafaela Lopes Silva]]]] * [[Paula Pareto]] ganis l'unesma ora medalio pri [[judoo]]* por [[Arjentinia]], en la kategorio sub 48 kg por mulieri.<ref>{{extera ligilo|url=http://espn.uol.com.br/noticia/619770_amiga-de-todos-e-pioneira-a-argentina-que-levou-o-primeiro-ouro-do-judo-no-rio |titulo= Amiga de todos e pioneira: a argentina que levou o primeiro ouro do judô no Rio|vidita ye=6ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> En la kategorio sub 52 kg por mulieri, [[Majlinda Kelmendi]] ganis l'unesma ora medalio por [[Kosovo]].<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/07/ela-rejeitou-naturalizacao-milionaria-para-ganhar-1-ouro-do-kosovo-no-rio.htm |titulo=Judô dá 1° ouro para Kosovo: "Espero que sirva para Brasil nos reconhecer"|vidita ye=7ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> En la kategorio sub 57 kg por mulieri [[Rafaela Lopes Silva]] ganis l'unesma ora medalio por [[Brazilia]] en la Ludi.<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/08/rafaela-silva-disputa-ouro-no-judo-da-rio-2016.htm |titulo=Rafaela Silva dá ao Brasil sua primeira medalha de ouro na Rio-2016 |vidita ye=8ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> * Nur du dii pos recevar liberigo de [[Internaciona Olimpiala Komitato]] por konkursar, [[Rusia|Rusa]] judoisto [[Beslan Mudranov]] ganis ora medalio en la kategorio sub 60 kg, pos vinkar [[Yeldos Smetov]] per ''wazari''.<ref>{{extera ligilo|url=http://espn.uol.com.br/noticia/619735_dois-dias-apos-ser-liberado-pelo-coi-russo-vence-cazaque-no-golden-score-e-e-ouro |titulo=Dois dias após ser liberado pelo COI, russo vence cazaque no golden score e é ouro |editero=UOL|skriptisto=ESPN |vidita ye=6ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> En la kategorio sub 66 kg por viri, [[Fabio Basile]] ganis ora medalio por [[Italia]]. En la kategorio super 100 kg por viri, Franca judoisto [[Teddy Riner]] ganis lua duesma ora medalio - l'unesma esis en [[Olimpiala Ludi en London, 2012|London]].<ref>{{extera ligilo|url=http://globoesporte.globo.com/olimpiadas/judo/noticia/2016/08/invicto-ha-112-lutas-riner-ganha-bi-olimpico-e-aumenta-fama-de-rei-do-rio.html |titulo=Invicto há 112 lutas, Riner ganha bi olímpico e aumenta fama de rei do Rio |vidita ye=13ma di agosto 2016|editero=G1|idiomo={{pt}}}}</ref> * Hungara [[Emese Szász]] ganis ora medalio pri [[skermoarto]] per [[espado]] por mulieri.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.bbc.com/sport/olympics/37000531|titulo=Rio Olympics 2016: Emese Szasz wins epee gold for Hungary|publikigita ye=6ma di agosto 2016|idiomo={{en}} |editero=BBC Sport}}</ref> [[Italia]]na [[Daniele Garozzo]] ganis ora medalio por skermoarto per [[floreto]] por viri.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.gazzettaregionale.it/notizie/daniele-garozzo-e-d-oro-festa-per-il-frascati-scherma |titulo=Daniele Garozzo è d'oro Festa per il Frascati Scherma |editero=Gazzetta Regionale|vidita ye=9ma di agosto 2016|publikigita ye=7ma di agosto 2016|idiomo={{it}}}}</ref> * Skermistino Usana [[Ibtihaj Muhammad]] divenis l'unesma sportistino de lua lando qua konkursis kun ''[[hijab]]'' (Mohamedana velo uzata por mulieri) sur elua kapo.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.teamusa.org/News/2016/August/08/Ibtihaj-Muhammad-Officially-Becomes-First-Team-USA-Athlete-To-Compete-In-Hijab-At-Olympics |titulo=Ibtihaj Muhammad Officially Becomes First Team USA Athlete To Compete In Hijab At Olympics|vidita ye=15ma di agosto 2016|publikigita ye=8ma di agosto 2016}}</ref> El ganis la bronza medalio pri skermoarto per [[sabro]] por esquado hominala, ed elua partopreno divenis simbolo pri la lukto kontre la prejudiko religiala en Usa.<ref>{{extera ligilo|titulo= Ibtihaj Muhammad Wins Bronze in Fencing, First U.S. Athlete to Compete at Olympics Wearing a Hijab|editero=US Weekly|url= http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/ibtihaj-muhammad-first-us-olympian-to-compete-in-hijab-wins-bronze-w434371 |vidita ye=15ma di agosto 2016|date =13ma di agosto 2016}}</ref> Pri la sama konkurso, [[Rusia]]n esquado ganis la ora ed [[Ukraina]]na esquado ganis l'arjenta. [[Arkivo:Long Qingquan.jpg|thumb|250px|[[Long Qingquan]]]] * Pri [[halterlevo]] por viri, [[Popul-Republiko Chinia|Chiniana]] [[Long Qingquan]] ganis l'ora medalio pri la kategorio sub 56 kg. Pri la kategorio sub 69 kg por viri, [[Óscar Albeiro Figueroa]] ganis l'unesma ora medalio por [[Kolumbia]] en la Ludi.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.lanacion.com.co/index.php/deportes/item/274638-grande-oscar-figueroa-medalla-de-oro-en-pesas-en-los-olimpicos |titulo=Grande, Óscar Figueroa medalla de oro en pesas en los Olímpicos! |vidita ye=8ma di agosto 2016|idiomo={{es}}|editero=La Nación.com.co}}</ref> Por mulieri, [[Sopita Tanasan]] de [[Tailando]] ganis l'ora medalio por la kategorio sub 48 kg. * La hominala esquado di [[Australia]] ganis ora medalio pri [[rugbio|rugbio* por 7 ludisti]]. [[Nova-Zelando]] recevis l'arjenta e [[Kanada]] recevis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://zh.clicrbs.com.br/rs/esportes/olimpiada/noticia/2016/08/australia-e-o-primeiro-pais-a-ser-medalha-de-ouro-no-rugby-sevens-7215778.html# |titulo=Austrália é o primeiro país a ser medalha de ouro no rugby sevens|vidita ye=8ma di agosto 2016|editero=ZH Esportes|idiomo={{Pt}}}}</ref> * Pri rugbio* por 7 ludisti por viri, [[Fidji]] ganis lua unesma medalio en la historio di la Ludi: la ora.<ref>{{extera ligilo|url= http://m.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=11692408|titulo=Fiji's golden victory: Party in Suva|vidita ye=20ma di agosto 2016|publikigita ye=12ma di agosto 2016|editero=New Zealand Herald|idiomo={{en}}}}</ref> [[Unionita Rejio]] ganis l'arjenta e [[Sudafrika]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://allafrica.com/view/group/main/main/id/00045254.html|titulo=South Africa's Sevens Rugby Team Scores Bronze at Rio|editero=AllAfrica.com|vidita ye=20ma di agosto 2016}}</ref> * Pri [[golfo]] por mulieri, [[Inbee Park]] de [[Sud-Korea]] ganis l'ora medalio,<ref>{{extera ligilo|url=https://www.rio2016.com/noticias/ouro-no-golfe-vai-para-a-republica-da-coreia|titulo=Ouro no golfe vai para a República da Coreia|vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=Rio2016.com|publikigita ye=20ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Lydia Ko]] de [[Nova-Zelando]] ganis l'arjenta e Chiniana [[Shanshan Feng]] ganis la bronza. * Pri [[kavalk-arto]] individuala por viri, Germana [[Michael Jung]] ganis l'ora, Franca [[Astier Nicolas]] ganis l'arjenta ed Usana [[Phillip Dutton]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.bbc.com/sport/olympics/36686216|titulo=Rio Olympics 2016: Michael Jung wins individual eventing gold on Sam |editero=BBC Sport Rio 2016|idiomo=Angla|vidita ye=10ma di agosto 2016}}</ref> En kavalk-arto por esquado mixita, [[Francia]] ganis la ora,<ref name=kavalo>{{extera ligilo|url=http://www.france24.com/en/20160809-equestrian-france-wins-first-rio-olympics-gold-team-eventing|titulo=France wins first Rio Olympics gold in equestrian team eventing |vidita ye=10ma di agosto 2016|publikigita ye=9ma di agosto 2016|editero=France 24|idiomo={{en}}}}</ref> e Germania, kun la partopreno di Jung, l'arjenta.<ref name=kavalo/> [[Arkivo:Medalists at the Women's 57 kg Taekwando.jpg|thumb|250px|Dedextre adsinistre: [[Hedaya Malak]], [[Kimia Alizadeh]], [[Jade Jones]] ed [[Eva Calvo Gómez]]]] * Pri [[taekwondo]], kategorio sub 57 kg por mulieri, Britaniana [[Jade Jones]] ganis l'ora medalio pos vinkar Hispana [[Eva Calvo Gómez]]. [[Egiptia]]na [[Hedaya Malak]] ed [[Iran]]ana [[Kimia Alizadeh]] egaleskis e ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://talksport.com/olympics/rio-2016-olympics-jade-jones-retains-taekwondo-title-claim-team-gbs-22nd-gold-medal|titulo=Rio 2016 Olympics: Jade Jones retains taekwondo title to claim Team GB's 22nd gold medal|vidita ye=20ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> * Pri [[teniso]] por viri, [[Andy Murray]] de l'[[Unionita Rejio]] ganis la ora, [[Juan Martin Del Potro]] de [[Arjentinia]] ganis l'arjenta e [[Kei Nishikori]] de [[Japonia]] ganis la bronza<ref>{{extera ligilo|url=http://www.vavel.com/br/tenis/681824-andy-murray-x-juan-martin-del-potro-ao-vivo-pelo-ouro-do-tnis-da-rio-2016.html |titulo=Resultado Murray 3-1 Del Potro pelo Ouro do tênis da Rio 2016 |idiomo={{pt}}|vidita ye=14ma di agosto 2016|editero=VAVEL}}</ref> pos vinkar [[Rafael Nadal]], qua finis quaresma-range.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.vavel.com/br/tenis/682016-kei-nishikori-vence-rafael-nadal-e-conquista-medalha-de-bronze-no-rio.html |titulo=Kei Nishikori vence Rafael Nadal e conquista medalha de bronze no Rio|vidita ye=14ma di agosto 2016|editero=VAVEL|idiomo={{pt}}}}</ref> La mondala teniso-stelo, [[Novak Djokovic]], vinkesis ed eliminesis da Del Potro ja dum l'unesma fazo. * Pri la teniso por mulieri [[Porto-Riko|Portorikana]] [[Mónica Puig]] ganis la ora, Germana [[Angelique Kerber]] ganis l'arjenta e [[Petra Kvitová]] de [[Chekia]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/13/tenista-monica-puig-a-pica-power-conquista-1-ouro-para-porto-rico.htm |titulo=Tenista Monica Puig, a "Pica Power", conquista 1° ouro para Porto Rico|vidita ye=15ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}|editero=UOL}}</ref> La mondala teniso-stelo [[Serena Williams]] de [[Usa]] vinkesis da Ukrainana [[Elina Svitolina]] en partio por singla ludisti, ed vinkesis anke en partio por du ludisti, ed eliminesis. * Pri la teniso duopla por mulieri la ora medalii ganis Rusianini [[Yekaterina Valeryevna Makarova|Yekaterina Makarova]] e [[Yelena Sergeyevna Vesnina|Yelena Vesnina]]. * Pri [[boxo]] en la kategorio sub 91 kg por viri, [[Evgeny Tishchenko]] ganis l'ora medalio, [[Vassiliy Levit]] de [[Kazakstan]] ganis l'arjenta, e du atleti ([[Rustam Tulaganov]] de [[Uzbekistan]], e [[Erislandy Savón]] de [[Kuba]]) ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.bbc.com/sport/olympics/36689783|titulo=Rio Olympics 2016: Evgeny Tishchenko wins gold in men's heavyweight final|vidita ye=17ma di agosto 2016|editero=BBC}}</ref> * [[Sebastian Brendel]] de Germania, [[Isaquias Queiroz dos Santos]] de Brazilia, e [[Serghei Tarnovschi]] de [[Moldavia]] ganis rispektive la ora, l'arjenta e la bronza medalii por kanoo-sporto klaso C1, 1000-metra.<ref>{{extera ligilo|url=http://www.vidalatinasd.com/news/2016/aug/16/brazils-queiroz-wins-silver-in-mens-canoe-single/ |titulo=Brazil's Queiroz wins silver in men's canoe single C1 1,000m|editero=vidaslatinasd.com |vidita ye=16ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> La duo Germana [[Sebastian Brendel]] e [[Jan Vandrey]] ganis l'ora medalio anke por kanoo-sporto por du ludisti (1000-metra treko, klaso C2), e Braziliani [[Isaquias Queiroz dos Santos]] ed [[Erlon Souza]] ganis l'arjenta, ed [[Ukraina]]ni [[Dmytro Ianchuk]] e [[Taras Mishchuk]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/isaquias-queiroz-e-erlon-silva---final-c2-1000-m---rio-2016.htm |titulo=Isaquias é prata com Erlon e é 1° do país com 3 pódios na mesma Olimpíada |editero=UOL|vidita ye=20ma di agosto 2016}}</ref> [[Arkivo:EUA_levam_ouro_na_ginástica_artística_feminina;_Brasil_fica_em_8º_lugar_(28262782384).jpg|thumb|250px|Usana esquado pri Olimpiala [[gimnastiko]] por mulieri. Sinistre, [[Simone Biles]].]] * [[Simone Biles]] ganis 5 medalii, de qui 4 ora ed 1 bronza, pri [[gimnastiko]] por mulieri.<ref>{{extera ligilo|url= http://www.cbssports.com/olympics/news/2016-rio-olympics-results-simone-biles-usa-gymnastics-medal-count-day-11/|titulo=2016 Rio Olympics results: Simone Biles, USA gymnastics win more medals on Day 11|vidita ye=17ma di agosto 2016|idiomo={{en}}}}</ref> Usa ganis l'ora medalio anke pri gimnastiko por esquadi. * [[Sud-Korea]] ganis omna 4 ora medalii por sporta [[ark-pafado]]: individuala por mulieri, individuala por viri, e por esquadi virala e hominala. * Pri [[badmintono]] por du ludisti, [[Indonezia]] ganis l'ora medalio, [[Malaizia]] ganis l'arjenta e Popul-Republiko Chinia ganis la bronza. Pri badmintono por mulieri (singla ludisto) [[Hispania|Hispana]] [[Carolina Marín]] ganis l'ora, [[India]]na [[Pusarla Venkata Sindhu]] ganis l'arjenta, e [[Nozomi Okuhara]] de [[Japonia]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.rio2016.com/noticias/espanhola-quebra-hegemonia-asiatica-no-badminton|titulo=Espanhola quebra hegemonia asiática no badminton|vidita ye=20ma di agosto 2016 |publikigita ye=19ma di agosto 2016|editero=Rio2016.com|idiomo={{pt}}}}</ref> * [[Popul-Republiko Chinia]] ganis omna 4 ora medalii por [[tabloteniso]]: individuala por mulieri, individuala por viri, e por esquadi virala e hominala, ed anke du arjenta.<ref>{{extera ligilo|titulo=Rio 2016: China – kings of the table tennis world|url=http://vision.ae/articles/rio_2016_china_kings_of_the_table_tennis_world|vidita ye=22ma di agosto 2016}}</ref> * Pri [[futbalo]] por mulieri, [[Germania|Germana]] esquado ganis l'ora medalio, [[Suedia|Sueda]] ganis l'arjenta, e [[Kanada]]na ganis la bronza. Pri futbalo por viri, [[Brazilia]] ganis l'ora, [[Germania]] l'arjenta e [[Nigeria]] la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/brasil-x-alemanha-futebol-masculino-final.htm|titulo= Enfim, ouro! Brasil supera dois traumas de uma vez e é campeão no Maracanã |vidita ye=20ma di agosto 2016 |editero=UOL}}</ref> [[Arkivo:Brasil é ouro no vôlei masculino 1039380-210816 mg 70310010.jpg|thumb|250px|Brazilian esquado pri [[voleibalo]], pos recevar l'ora medalio.]] * Pri [[voleibalo]] por viri, [[Brazilia]] vinkis [[Italia]] per 3x0 e ganis l'ora medalio.<ref>{{extera ligilo|url= http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/21/italia-x-brasil.htm |titulo=Em casa, Brasil atropela Itália e volta a ser campeão olímpico após 12 anos|editero=UOL|vidita ye=21ma di agosto 2016}}</ref> [[Usa]] vinkis [[Rusia]] e ganis la bronza. Pri voleibalo por mulieri [[Popul-Republiko Chinia]] vinkis [[Serbia]] e ganis l'ora medalio,<ref>{{extera ligilo|url=https://esportes.terra.com.br/jogos-olimpicos/2016/algoz-do-brasil-china-vence-a-servia-e-conquista-o-tri-no-volei-feminino,bcf42134a5f01f0e0527ae78833ae0bct5bjik53.html|titulo= China vence a Sérvia e conquista o tri no vôlei feminino|vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=Terra.com|idiomo={{pt}}}}</ref> ed [[Usa]] ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url= http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/eua-repetem-vitoria-sobre-holanda-e-ficam-com-o-bronze-no-volei-feminino.htm|titulo=EUA repetem vitória sobre Holanda e ficam com o bronze no vôlei feminino |editero=UOL|vidita ye=20ma di agosto 2016}}</ref> Pri [[plajala voleibalo]] por viri, [[Alison Cerutti]] e [[Bruno Oscar Schmidt]] de Brazilia ganis l'ora medalio pos vinkar l'Italiani [[Daniele Lupo]] e [[Paolo Nicolai]].<ref>{{extera ligilo|url= http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/19/alison-e-bruno-x-lupo-e-nicolai.htm|titulo=Alison e Bruno ganham ouro na praia, e Brasil já faz sua melhor Olimpíada|vidita ye=19ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> Pri plajala voleibalo por mulieri, Germana duo [[Laura Ludwig]] e [[Kira Walkenhorst]] vinkis la finala partio kontre Braziliani [[Ágatha Bednarczuk]] e [[Bárbara Seixas]] e ganis l'ora medalio.<ref>{{extera ligilo|titulo=No esporte mais brasileiro da Rio-2016, alemãs tomam conta de Copacabana |url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/18/no-esporte-mais-brasileiro-da-rio-2016-alemas-tomam-conta-de-copacabana.htm|vidita ye=20ma di agosto 2016|publikigita ye=18ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> La bronza ganesis dal Usani [[April Ross]] e [[Kerri Walsh Jennings]]. * Pri [[basketbalo]] por viri, [[Usa]] vinkis [[Serbia]] e ganis l'ora medalio<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/21/dream-team-enfim-da-show-ganha-aplausos-e-leva-ouro-na-despedida-dos-jogos.htm|titulo=Dream Team enfim dá show, ganha aplausos e leva ouro na despedida dos Jogos|vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref>, e [[Hispania]] vinkis [[Australia]] per 1-punta difero (89 kontre 88) e ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|titulo=Gasol brilha, Espanha vence jogaço contra a Austrália e se despede da geração com bronze |url=http://espn.uol.com.br/noticia/624407_gasol-brilha-espanha-vence-jogaco-contra-a-australia-e-se-despede-da-geracao-com-bronze |vidita ye=21ma di agosto 2016}}</ref> Pri basketbalo por mulieri [[Usa]] ganis l'ora medalio pos vinkar [[Hispania]].<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/eua-conquista-o-hexa-olimpico-e-completa-20-anos-de-invencibilidade.htm|titulo=EUA conquistam o hexa olímpico e completam 20 anos de invencibilidade |vidita ye=20ma di agosto 2016|editero=UOL}}</ref> [[Serbia]] ganis la bronza. * Pri [[handbalo]] por mulieri, [[Rusia]] vinkis [[Francia]] en la finala partio e ganis l'ora medalio.<ref>{{extera ligilo|url=http://olimpiadas.uol.com.br/noticias/redacao/2016/08/20/russia-e-franca-fazem-final-do-handebol-feminino.htm|titulo=Jogadora de 1,62m lidera Rússia em conquista do ouro no handebol feminino |editero=UOL|vidita ye=20ma di agosto 2016}}</ref> [[Nederlando]] vinkis [[Norvegia]] e ganis la bronza. Pri handbalo por viri, [[Dania]] vinkis [[Francia]] e ganis l'ora medalio.<ref>{{extera ligilo|titulo=Dinamarca conquista ouro inédito no handebol masculino|url=http://agenciabrasil.ebc.com.br/rio-2016/noticia/2016-08/dinamarca-conquista-ouro-inedito-no-handebol-masculino |vidita ye=21ma di agosto 2016|editero=Agência Brasil|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Germania]] ganis la bronza, pos vinkar [[Polonia]] per 31x25.<ref>{{extera ligilo|titulo= Alemanha supera Polônia e fica com o bronze no handebol|url=https://esportes.terra.com.br/jogos-olimpicos/2016/alemanha-supera-polonia-e-fica-com-o-bronze-no-handebol-masculino,01aff61c5e722950df19405fb0a299efyj6f1mlq.html|vidita ye=21ma di agosto 2016}}</ref> == Klozo-ceremonio == La klozo-ceremonio eventis en la stadio ''Maracanã'' de la 20:00 kloki til la 22:50 kloki (UTC-3) ye la 21ma di agosto 2016.<ref>{{extera ligilo|url=https://ingressos.rio2016.com/tickets.html?affiliate=OGF|titulo=Rio 2016 Ingressos – Compre seu ingresso para as Olímpiadas|nomo=|surnomo=|publikigita ye=|website=ingressos.rio2016.com|editero=|idiomo={{Pt}}|vidita ye=21ma di agosto 2016}}</ref> Eventis kulturala prizentadi de Brazilia e de [[Japonia]], pro ke l'eventeyo por la sequanta [[Olimpiala Ludi]] esos [[Tokyo]]. == Medalii ganita == [[Arkivo:Rio_de_Janeiro_bid_venues_for_the_2016_Summer_Olympics.svg|thumb|280px|Loki en Rio de Janeiro ube eventis la diversa Olimpiala konkursi.]] [[Arkivo:Rio de Janeiro-2016-Summer-Olympics-Cycling-Grumari-Circuit.png|thumb|280px|Treko por la biciklo-konkurso kontre-horloja.]] [[Arkivo:Australian Olympic Team Uniforms for Rio 2016.JPG|thumb|280px|Uniformo di l'Australiana delegitaro.]] [[Arkivo:A scene from the Rio 2016 Olympic Games Opening Ceremony (28827502155).jpg|thumb|280px|Hiso dil Olimpiala Standardo dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:2016 Summer Olympics opening ceremony 1035366-olimpiadas abertura-2746.jpg|thumb|280px|Usana delegaciono dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:2016 Summer Olympics opening ceremony 1035369-olimpiadas abertura-2902.jpg|thumb|280px|[[Andy Murray]] portas la Britaniana standardo dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:Kazakhstan at the 2016 Summer Olympics.jpg|thumb|280px|Atleti de Kazakstan paradas dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:A scene from the Rio 2016 Olympic Games Opening Ceremony (28210389354).jpg|thumb|280px|La delegaciono di [[Mongolia]] dum l'inauguro-ceremonio.]] [[Arkivo:Judoca francês leva ouro nos jogos Rio 2016 (28941210855).jpg|thumb|280px|Premio-ceremonio pri [[judoo]]* por viri, kategorio super 100 kg. Dedextre adsinistre: Israelana [[Or Sasson]], Braziliana [[Rafael Carlos da Silva]], Franca [[Teddy Riner]] e Japoniana [[Hisayoshi Harasawa]].]] [[Arkivo:Robson Conceição conquista medalha de ouro no ringue (28413076504).jpg|thumb|280px|Desinistre addextre: Franca [[Sofiane Oumiha]] (arjenta) Braziliana [[Robson Conceição]] (ora), [[Kuba]]na [[Lázaro Álvarez Estrada]] e [[Mongolia]]na [[Dorjnyambuugiin Otgondalai]] (bronza), premiizita pri boxo por kategorio til 60 kg por viri.]] Yen la listo di landi qui recevis adminime 1 bronza medalio en Rio de Janeiro en [[2016]]. Entote, 87 landi o esquadi ganis adminime 1 bronza medalio.<ref>{{extera ligilo|url=https://www.google.com.br/search?q=quadro+medalhas+2016+atualizado&ie=utf-8&oe=utf-8&client=firefox-b&gfe_rd=cr&ei=fNS5V7H3N6HL8gey-oG4Dw#gfe_rd=cr&mie=oly%2C%5B%22%2Fm%2F03tnk7%22%2C1%2C%22m%22%2C1%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2Cnull%2C0%5D |titulo=Jogos Olímpicos Rio 2016 - Quadro de Medalhas|vidita ye=21ma di agosto 2016|idiomo={{pt}}}}</ref> {{Totalo di medalii}} |- | 1 || align=left | {{USA}} | 46 || 37 || 38 || 121 |- | 2 || align=left| {{GBR}} | 27 || 23 || 17 || 67 |- | 3 || align=left| {{CHN}} | 26 || 18 || 26 || 70 |- | 4 || align=left| {{RUS}} | 19 || 18 || 19 || 56 |- | 5 || align=left| {{GER}} | 17 || 10 || 15 || 42 |- | 6 || align=left| {{JAP}} | 12 || 8 || 21 || 41 |- | 7 || align=left| {{FRA}} | 10 || 18 || 14 || 42 |- | 8 || align=left| {{KOR}} | 9 || 3 || 9 || 21 |- | 9 || align=left| {{ITA}} | 8 || 12 || 8 || 28 |- | 10 || align=left| {{AUS}} | 8 || 11 || 10 || 29 |- | 11 || align=left| {{NLD}} | 8 || 7 || 4 || 19 |- | 12 || align=left| {{HUN}} | 8 || 3 || 4 || 15 |-style=background:#ccccff | 13|| align=left | {{BRA}}|| 7 || 6 || 6 || 19 |- | 14 || align=left| {{ESP}} | 7 || 4 || 6 || 17 |- | 15 || align=left| {{KEN}} | 6 || 6 || 1 || 13 |- | 16 || align=left| {{JAM}} | 6 || 3 || 2 || 11 |- | 17 || align=left| {{HRV}} | 5 || 3 || 2 || 10 |- | 18 || align=left| {{CUB}} | 5 || 2 || 4 || 11 |- | 19 || align=left| {{NZL}} | 4 || 9 || 5 || 18 |- | 20 || align=left| {{CAN}} | 4 || 3 || 15 || 22 |- | 21 || align=left| {{UZB}} | 4 || 2 || 7 || 13 |- | 22 || align=left| {{KAZ}} | 3 || 5 || 9 || 17 |- | 23 || align=left| {{COL}} | 3 || 2 || 3 || 8 |- | 24 || align=left| {{CHE}} | 3 || 2 || 2 || 7 |- | 25 || align=left| {{IRN}} | 3 || 1 || 4 || 8 |- | 26 || align=left| {{GRC}} | 3 || 1 || 2 || 6 |- | 27 || align=left| {{ARG}} | 3 || 1 || - || 4 |- | 28 || align=left| {{DEN}} | 2 || 6 || 7 || 15 |- | 29 || align=left| {{SWE}} | 2 || 6 || 3 || 11 |- | 30 || align=left| {{ZAF}} | 2 || 6 || 2 || 10 |- | 31 || align=left| {{UKR}} | 2 || 5 || 4 || 11 |- | 32 || align=left| {{SRB}} | 2 || 4 || 2 || 8 |- | 33 || align=left| {{POL}} | 2 || 3 || 6 || 11 |- | 34 || align=left| {{PRK}} | 2 || 3 || 2 || 7 |- | 35 || align=left| {{BEL}} | 2 || 2 || 2 || 6 |- | 35 || align=left| {{THA}} | 2 || 2 || 2 || 6 |- | 37 || align=left| {{SVK}} | 2 || 2 || - || 4 |- | 38 || align=left| {{GEO}} | 2 || 1 || 4 || 7 |- | 39 || align=left| {{AZE}} | 1 || 7 || 10 || 18 |- | 40 || align=left| {{BLR}} | 1 || 4 || 4 || 9 |- | 41 || align=left| {{TUR}} | 1 || 3 || 4 || 8 |- | 42 || align=left| {{ARM}} | 1 || 3 || - || 4 |- | 43 || align=left| {{CZE}} | 1 || 2 || 7 || 10 |- | 44 || align=left| {{ETH}} | 1 || 2 || 5 || 8 |- | 45 || align=left| {{SVN}} | 1 || 2 || 1 || 4 |- | 46 || align=left| {{IDN}} | 1 || 2 || - || 3 |- | 47 || align=left| {{ROU}} | 1 || 1 || 3 || 5 |- | 48 || align=left| {{BHR}} | 1 || 1 || - || 2 |- | 48 || align=left| {{VNM}} | 1 || 1 || - || 2 |- | 50 || align=left| {{ROC}} | 1 || - || 2 || 3 |- | 51 || align=left| Sen patrio*<ref name=Kuwait/> | 1 || - || 1 || 2 |- | 51 || align=left| {{BHS}} | 1 || - || 1 || 2 |- | 51 || align=left| {{CIV}} | 1 || - || 1 || 2 |- | 54 || align=left| {{SGP}} | 1 || - || - || 1 |- | 54 || align=left| {{FJI}} | 1 || - || - || 1 |- | 54 || align=left| {{JOR}} | 1 || - || - || 1 |- | 54 || align=left| [[Kosovo]] | 1 || - || - || 1 |- | 54 || align=left| {{PRI}} | 1 || - || - || 1 |- | 54 || align=left| {{TJK}} | 1 || - || - || 1 |- | 60 || align=left| {{MYS}} | - || 4 || 1 || 5 |- | 61 || align=left| {{MEX}} | - || 3 || 2 || 5 |- | 62 || align=left| {{DZA}} | - || 2 || - || 2 |- | 62 || align=left| {{IRL}} | - || 2 || - || 2 |- | 64 || align=left| {{LTU}} | - || 1 || 3 || 4 |- | 65 || align=left| {{BGR}} | - || 1 || 2 || 3 |- | 65 || align=left| {{VEN}} | - || 1 || 2 || 3 |- | 67 || align=left| {{IND}} | - || 1 || 1 || 2 |- | 67 || align=left| {{MNG}} | - || 1 || 1 || 2 |- | 69 || align=left| {{BDI}} | - || 1 || - || 1 |- | 69 || align=left| {{PHL}} | - || 1 || - || 1 |- | 69 || align=left| {{GRD}} | - || 1 || - || 1 |- | 69 || align=left| {{NER}} | - || 1 || - || 1 |- | 69 || align=left| {{QAT}} | - || 1 || - || 1 |- | 74 || align=left| {{NOR}} | - || - || 4 || 4 |- | 75 || align=left| {{EGY}} | - || - || 3 || 3 |- | 75 || align=left| {{TUN}} | - || - || 3 || 3 |- | 77 || align=left| {{ISR}} | - || - || 2 || 2 |- | 78 || align=left| {{AUT}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{DOM}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{EST}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{FIN}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{MAR}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{MDA}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{NGA}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{PRT}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{TTO}} | - || - || 1 || 1 |- | 78 || align=left| {{ARE}} | - || - || 1 || 1 |} == Referi == [[Arkivo:Força_Aérea_Brasileira_(FAB)_faz_treinamento_de_interceptação_aérea_para_os_Jogos_Olímpicos_de_2016.jpg|thumb|280px|Aviono F-5EM de Brazilian Aer-Armeo dum entreno pri intercepto e defenso ante l'inauguro di la Ludi.]] [[Arkivo:Deodoro Olympic Park en construction - June 2016 11.jpg|thumb|280px|La konstrukto di ludeyi en Deodoro.]] [[Arkivo:Parque Olímpico Rio 2016 (3).jpg|thumb|280px|Aerala imajo pri l'Olimpiala Parko en la quartero Barra da Tijuca.]] [[Arkivo:Cerimônia de encerramento dos Jogos Olímpicos Rio 2016 1039534-21082016- mg 8618.jpg|thumb|280px|Chefministro di Japonia [[Shinzo Abe]] arivas en la stadio, vestizita quale ''Mario''.]] [[Arkivo:Terminam os Jogos Olímpicos Rio 2016 (29040726262).jpg|thumb|280px|Klozo-ceremonio en Maracanã, Rio de Janeiro.]] [[Arkivo:Cerimônia de encerramento dos Jogos Olímpicos Rio 2016 (29145501085).jpg|thumb|280px|Pirotekno dum la klozo-ceremonio.]] [[Arkivo:Cerimônia de encerramento dos Jogos Olímpicos Rio 2016 (29040014932).jpg|thumb|280px|"Karnavalo" dum la klozo-ceremonio.]] {{Reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|Rio de Janeiro, 2016]] [[Kategorio:Brazilia]] kcs29abxmjfhf2z5u9xxjznhaj0pjkd 0 45435 1113918 998965 2026-04-18T18:18:30Z ThWiki1910 31363 1113918 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ágatha Bednarczuk Rippel | Imajo = [[Arkivo:Brasileiras levam a prata no vôlei de praia 1038646-18.08.2016 ffz-4292.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[22ma di junio]] [[1983]] | Nask-urbo = [[Curitiba]], [[Paraná (stato)|Paraná]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Ágatha Bednarczuk Rippel''' (n. ye la [[22ma di junio]] [[1983]]) esas [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]] specaligata pri plajo-volebalo. Kun [[Bárbara Seixas]] el ganis l'arjenta medalio pri plajo-volebalo dum l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]]. {{DEFAULTSORT:Bednarczuk Rippel, Agatha}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] [[Kategorio:Braziliana medaliisti olimpiala]] a8udvtgsw63vvpmlqg896b3mpo5hrx8 1113921 1113918 2026-04-18T18:20:01Z ThWiki1910 31363 1113921 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Ágatha Bednarczuk Rippel | Imajo = [[Arkivo:Brasileiras levam a prata no vôlei de praia 1038646-18.08.2016 ffz-4292.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[22ma di junio]] [[1983]] | Nask-urbo = [[Curitiba]], [[Paraná (stato)|Paraná]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Ágatha Bednarczuk Rippel''' (n. ye la [[22ma di junio]] [[1983]]) esas [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]] specaligata pri plajo-volebalo. Kun [[Bárbara Seixas]] el ganis l'arjenta medalio pri plajo-volebalo dum l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]]. {{DEFAULTSORT:Bednarczuk Rippel, Agatha}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] [[Kategorio:Braziliana medaliisti olimpiala]] eelfjelkf0gf6vo8w3x8atwubxr6r4t 14 45484 1114479 899756 2026-04-19T10:53:27Z ThWiki1910 31363 1114479 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Brazilia]] 6tv6ukl7dc4wjs3tngjvlaqslceslc6 0 45815 1113920 903493 2026-04-18T18:19:37Z ThWiki1910 31363 1113920 wikitext text/x-wiki {{Biografio | Nomo = Camila Brait | Imajo = [[Arkivo:Camila,_Grand_Prix_Łódź,_Poland.jpg|180px]] | Profesiono = [[Voleibalo|voleibalistino]] | Shablono_lando = {{BRA}} | Naskodio = [[28ma di oktobro]] [[1988]] | Nask-urbo = [[Frutal]], [[Minas Gerais]], [[Brazilia]] | Mort-dio = | Mort-urbo = }} '''Camila de Paula Brait''' (n. ye la [[28ma di oktobro]] [[1988]]) esas [[Brazilia]]na [[Voleibalo|voleibalistino]]. {{DEFAULTSORT:Brait, Camila}} [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] 8amc2wng7ara2it8mks54x90jeh79os 0 46407 1113927 982781 2026-04-18T18:24:46Z Idisto 28999 /* Historio */ 1113927 wikitext text/x-wiki '''Kraftwerk''' (en la [[Germaniana linguo|germana]] "elektriferio") esas [[Germania|germana]] elektronikala muziko-bando formacita da [[Ralf Hütter]] e [[Florian Schneider]] en 1969 en [[Düsseldorf]], [[Germania]]. Dum la 1970a yari, li esis inter la unesma sucesoza ''[[Pop-muziko|pop]]''-grupi qui popularigis elektronikala muziko, e mondvaste egardesas kom novigeri e pioniri di ta jenro. La bando duktesis da e Hütter e Schneider til la departo di Schneider en 2008. Kraftwerk komencis dum la frua 1970a yari, editinte tri albumi di experimentala ''[[rock]]-''stilo, ante embracar elektronikala instrumenti, inkluzanta [[Sintezilo|sintezili]], [[Tamburo-mashino|tamburo-mashini]], "[[vocoder]]" e su-facita instrumenti, meze di ta yardeko. Per komercale sucesoza albumi quala ''[[Autobahn]]'' (1974), ''[[Trans-Europe Express]]'' (1977) e ''[[The Man-Machine]]'' (1978), li developis distinta stilo de "''roboto-pop''", qua kombinis elektronikala muziko kun ''pop-''melodii, skarsa aranjuri e repetanta ritmi, dum adoptar stilizita imajo, ofte portinte samstila vestari. Pos la editi di ''[[Computer World]]'' (1981) ed ''[[Electric Café]]'' (1986), membro [[Wolfgang Flür]] departis en 1987. Lia lasta albumo ''[[Tour de France Soundtracks]]'' editesis en 2003.  Fondinta membro Florian Schneider departis en 2008. Kraftwerk durante e profunde influis multa jenri de moderna muziko, inkluzanta ''[[synthpop]]'', ''[[hip hop]], [[ambient]], [[post-punk]], [[techno]]'', e klub-muziko, ed inspiris diversa artisti. Segun la jurnalo ''[[The Observer]]'', "nula altra bando depos le [[The Beatles|Beatles]] kontributis tante multo a ''pop-''kulturo." En januaro 2014, la ''[[Recording Academy]]'' honoris Kraftwerk per [[Grammy Lifetime Achievement-premio|''Grammy Lifetime Achievement''-premio]]. En 2016, la restanta membri di Kraftwerk duris turar. == '''Historio''' == Florian Schneider ([[Fluto|fluti]], sintezili, [[violino]]) e Ralf Hütter ([[orgeno]], sintezili) interrenkontris kom studenti che la ''[[Robert Schumann Hochschule]]'' en Düsseldorf dum la tarda 1960a yari, partopreninte la germana experimentala muzik- ed arto-ceno tatempa. La duo originale kunpleis kom parto di la quinteto ''Organisation''.  Ica ensemblo editis un albumo, ''Tone Float'' en 1969, che ''[[RCA Records]] ''en [[Britania]], e dissolvis su kurte pose.  Schneider divenis interesata pri sintezeli e decidis aquirar tala instrumento en 1970. Dum vizitar expozo en sua hemurbo pri la vidala artisti [[Gilbert e George]], li vidis "du viri qui portis vestari e [[Kravato|kravati]], ed asertis ke li enduktis [[arto]] aden omnadiala vivo.  Samayare, Hütter e Schneider endukteskis omnadiala vivo aden arto e formacis Kraftwerk". Frua membrari di Kraftwerk de 1970 til 1974 fluktuis, nam Hütter e Schneider laboris kun cirkume mi-dozeno altra muzikisti dum preparar por e registragar tri albumi e poka "live"-plei, notinde gitaristo [[Michael Rother]] e tamburisto [[Klaus Dinger]], qua livis por formacar [[Neu!]].  La unika konstanta membro en ca grupi esis Schneider, di qua la chefa instrumento tatempe esis la fluto; foye il anke pleis la violino e [[gitaro]], omna procedigita tra diversa elektronikala aparati.   Hütter, qua livis la bando dum ok monati, pleis sintezilo e [[klavaro]] (inkluzanta ''Farfisa''-orgeno ed elektrala [[piano]]). La unesma tri albumi esis libera-forma experimentala ''rock'' sen ''pop-''"hoki" o la plu diciplinoza kanson-strukturo di posa verki.  ''[[Kraftwerk (albumo)|Kraftwerk]]'' (1970) e ''[[Kraftwerk 2]] ''(1972) esis explorala muzikala improvizuri pleita per diversa tradicionala instrumenti quala gitaro, basgitaro, tamburi, orgeno, fluto e violino.  Pos-produkta modifiki uzesis por distordar la sono dil instrumenti.  Amba albumi esas pure instrumentala.  "Live"-plei de 1972 til 1973 eventis kom duo, per simpla "beat-box"-ala elektronikala tamburo-mashino, kun pre-programizita ritmi cherpita de elektrala orgeno.  Ica koncerti esis precipue en Germania, kun poka en [[Francia]].  Plu tarde en 1973, Wolfgang Flür adheris la grupo por exerci, e li pleis kom trio che la televizion-programo ''[[Aspekte]]'' che germana reto [[ZDF]]. [[Arkivo:Kraftwerk by Ueli Frey (1976).jpg|eta|300x300ra|Kraftwerk en 1976]] Per ''[[Ralf und Florian]]'' (1973) Kraftwerk proximeskis sua klasika sono, fondita sur sintezili e tamburo-mashini.  Quankam preske tote instrumentala, la albumo inkluzas lia unesma uzo di "vocoder", muzikala "signaturo" di Kraftwerk.   La futurista e "robotala" sono di Kraftwerk influesis da artisti di [[Detroit]] dil tarda 1960a yari quala [[MC5]] e le [[The Stooges|Stooges]]. La kontributo, experteso ed influo di produktisto ed injenioro [[Conny Plank|Konrad "Conny" Plank]] esis tre importanta dum la frua yari di Kraftwerk.  Plank anke laboris kun multa altra germana elektronikala grupi tatempa, inkluzanta [[Can]], Neu!, [[Cluster]] e [[Harmonia]].  Rezulte lua laboro kun Kraftwerk, lua [[registrageyo]] proxim [[Köln]] divenis un ek le maxim serchata dum la tarda 1970a yari.  Plank kunproduktis la unesma quar albumi da Kraftwerk. == '''Muzikala filozofio''' == Unesme la grupo enfokigis ''[[Avantgarde|avant garde]]''-muziko per normala instrumenti.  De 1970 elektronikala aparati adjuntesis, quala sintezili, "vocoder" e tamburo-mashini ye qui Florian Schneider havas [[Patento|patenti]].   La bando ofte konstruktis propra instrumenti pro ke le lore komprebla esis tro chera.  La grupo dum ta yari relatis germana grupi quala Can, Neu! e [[Tangerine Dream]], qui en Britania ofte referesis per la denigranta termino ''[[Krautrock]]''. La progreso venis en 1974, per la albumo ''Autobahn'', de kande la uzo di sintezili, komprita o konstruktita, generala uzesis ed akustikala instrumenti desaparis tote ek lia verki.  Anke dum la sequinta yari la bandmembri duris experimentar pri la posiblesi ofrita da elektronkala muziko.  La muziko divenis repetiva kun ofte repetanta temi, elektronikale manipulita.  La texti esas ofte observema o naracema e kelkafoye milde amuzanta. Schneider e Hütter developis la filozofio '''musikarbeiter''<nowiki/>' (muziko-laboranti), segun qua singla anonima membro dil grupo exekutas sua propra tasko.  Kraftwerk konsakris multa tempo a serchar elektronikala soni e kompozar kansoni.  Anke dum la 1980a yari ed inter 2000-2010 li konsakris multa tempo a dijitaligo e dijitala riregistrago di sua soni e kansoni, e rafino di sua "live"-pleado. Dum koncerti la membri kondutas distante e mekanikale, en uniforma [[Vesto|vesti]].  Li anke pripensis koncerti sen la membri, ube lia taski exekutesus da [[Roboto|roboti]].  La membri de 1991 en la kansono ''[[Die Roboter/The Robots]]'' ofte remplasesis per roboti, qui similaspektis kam la membri.  De 1981 dum koncerti li experimentis per [[Komputero|komputer]]-animi. Guidanta temo di Kraftwerk esas facineso pri tekniko.  Por albumtemi li ofte selektas latero di moderna teknologio, quala [[radioaktiveso]], roboti od automatigo, e developas ol ye jurnalismala maniero.  De ''[[Radio-Activity/Radio-Aktivität]]'' en 1976 omna albumi aparis en [[Angliana linguo|angla]] e germana versioni.  Di plura kansoni anke existas versioni en la [[Franciana linguo|franca]] (''[[Tour de France (kansono)|Tour de France]], [[Les Mannequins]]''), [[Japoniana linguo|japoniana]] ([[Dentaku)|''Dentaku'')]] o [[hispana]] (''[[Electric Cafe]]''). [[Kategorio:Germaniana muzikisti]] q038hm22719em74p5xgbmrqmhs86jjl 0 46980 1113928 1100458 2026-04-18T18:25:55Z Idisto 28999 1113928 wikitext text/x-wiki '''Joy Division''' esis [[Anglia|angla]] ''[[rock]]''-bando formacita en 1976 en [[Salford]], [[Manchester|Granda Manchester]], [[Anglia]]. Originale nomizita ''Warsaw'', la bando konsistis ek kantisto [[Ian Curtis]], [[Gitaro|gitaristo]] e klavaristo [[Bernard Sumner]], bas-gitaristo [[Peter Hook]], e tamburisto [[Stephen Morris]]. Formacita da Sumner e Hook pos ke li asistis koncerto da le [[Sex Pistols]], Joy Division balde movis preter sua ''[[punk-muziko|punk]]''-radiki por developar sono e stilo per qui li divenis pioniri di la pos-''punk''-movemento di la tarda 1970 yari. Lia su-editita 1978 debuto-disko di 1978, ''[[An Ideal for Living]]'', atraktis atenco de Manchester-[[Televiziono|televizion-persono]] [[Tony Wilson]], qua signatis la grupo a sua sendependa kompanio ''[[Factory Records]]''.  Lia debut-albumo ''[[Unknown Pleasures]]'', registragita kun produktisto [[Martin Hannett]], editesis en 1979 ed aklamesis. Dum ke la bando plupopulareskis, kantisto Curtis sufris pro personala problemi qui inkluzis depreseso, falianta mariajo, ed [[epilepsio]].  Por lu sempre plu desfacila esis plear "podio"-koncerti, dum qui il kelkafoye sufris paraliz-ataki.  En mayo 1980, jus ante la komenco di lia unesma turo di [[Usa]], Curtis suocidis, evinta 23 yari.  Lia duesma e finala albumo, ''[[Closer]]'', editesis du monati pose; l'albumo e preirinta disketo "''[[Love Will Tear Us Apart]]''" esis lia maxim sucesoza diski. Pos la morto di Curtis, la restinta membri duris kom [[New Order]] ed atingis kritikal e komercal suceso.  Malgre ke la kariero di Joy Division duris min kam quar yari, la bando duras influar diversa posa artisti. === '''Historio''' === Ye 20ma julio 1976, de-puera amiki Sumner e Hook aparte asistis koncerto da le Sex Pistols che ''Manchester Lesser Free Trade Hall''.  Sequinta-die Hook pruntis £35 de sua matro por komprar sua unesma bas-gitaro.  Sumner pose dicis ke il sentis ke le Pistols "destruktis la mito di esar ''[[Pop-stelo|pop]]-''stelo, ke muzikisto esas ulsorta deo quan on mustas adorar".  Inspirita da la pleo, Sumner e Hook formacis bando kun lia amiko [[Terry Mason]], qua anke asistis la koncerto.  Sumner kompris gitaro, e Mason kompris tamburi.  Li invitis skol-amiko [[Martin Gresty]] esar kantisto, ma il refuzis nam il trovis employeso che lokala fabrikerio.  Reklamo pozesis en la [[Virgin Records]]-butiko en Manchester por kantisto.  Ian Curtis, qua konocis li de antea koncerti, respondis ed engajesis sen audo.  Sumner dicis ke il "savis ke Curtis esis afabla, e sur to ni fondis la grupo.  Se ni amis ulu, ni engajis lu". Jeristo di le [[The Buzzcocks|Buzzcocks]], [[Richard Boon]], e kantisto [[Pete Shelley]] probable sugests la nomo "Stiff Kittens", ma la bando adoptis la nomo "Warsaw" kurte ante sua unesma koncerto, refere la kansono da [[David Bowie]] "[[Warszawa]]".  Warsaw debutis ye 29 mayo 1977 che ''Electric Circus'', suportanta le Buzzcocks, [[Penetration]] e [[John Cooper Clarke]].  Li quik recevis nacional expozeso pro recensi dil koncerto en la NME (''[[New Musical Express]]'') da [[Paul Morley]] ed en ''Sounds'' da Ian Wood. [[Tony Tabac]] pleis tamburi ta-vespere pos adherir la bando du dii antee.  Mason balde divenis la jeristo, e Tabac remplasesis ye tamburi en junio 1977 da [[Steve Brotherdale]], qua anke pleis che la ''punk-''bando [[Panik]].  Dum lua tempo kun Warsaw, Brotherdale probis persuadar Curtis livar Warsaw ed adherar Panik, e mem persuadis Curtis audesar por Panik.   En julio 1977, Warsaw registragis kin "demo"-kansoni che ''Pennine Sound Studios'' en [[Oldham]].  Desquieta pro la atakema personaleso di Brotherdale, la bando desengajis lu balde pos la "demo"-sesioni.  Vehinta adheme de la [[registrageyo]], li haltis e pregis Brotherdale kontrolar roto-bandajo; kande il ekiris l'[[automobilo]], li rapide forvehis.[[Arkivo:Ian Curtis post-2008 memorial stone at Macclesfield Cemetery.jpg|320x320ra|eta|Memorigo-stono di Ian Curtis en [[Macclesfield]]|maldekstra]]En agosto 1977, la bando pozis reklamo en fenestro di muziko-butiko por nova tamburisto.  Stephen Morris, qua asistis la sama skolo kam Curtis, esis l'unika respondanto.  Deborah Curtis, spozino di Ian Curtis, asertis ke Morris "fitis perfekte" kun l'altri. e ke per adjuntar lu Warsaw divenis "kompleta 'familio'".  Por evitar konfundo kun ''punk''-bando de [[London]] ''[[Warsaw Pakt]]'', la bando rinomizis su ''Joy Division'' en frua 1978, preninta lia nova nomo de la sexuala sklaveso-fako di [[Nacional-Socialista Germania|Nazista]] kampeyo mencionita en la romano di 1955, ''[[House of Dolls]]''. En decembro, la grupo registragis sua debutala EP-disko, ''An Ideal for Living'', che ''Pennine Sound Studio'' e pleis sua finala koncerto kom Warsaw ye 31ma decembro che ''The Swinging Apple'' en [[Liverpool]].  Reklamita kom ''Warsaw'' por certigar audantaro, la bando pleis sua unesma koncerto kom Joy Division ye 25ma january 1978 che ''Pip's Disco'' en Manchester. Joy Division demandesis da ''[[RCA Records]]'' registragar la kansono "''Keep on Keepin' On''" da [[Nolan "N.F." Porter]] ed ofresis tempo che profesionala registreyo en Manchester.  Joy Division pasis tarda marto ed aprilo 1978 skribante e praktikante muziko.  Dum la ''Stiff/Chiswick Challenge-''koncerto che ''Rafters Club'' en Manchester ye 14ma aprilo, la grupo atraktis atenco de Tony Wilson e [[Rob Gretton]].  Curtis reprimandis Wilson pro ne invitir la grupo che lua programo che ''[[Granada Television]],'' ''[[So It Goes]]''; Wilson respondis ke Joy Division esos la nexta bando quan il estalos che TV.  Gretton tante impresesis da la bando, ke il konvinkis li engajar lu kom jeristo. Gretton, qua esis "rezolvemega", kontributis la komercala habileso quin Joy Division indijis por furnisar a li fundamento por kreiveso.  Joy Division pasis l'unesma semano di mayo 1978 registragante che ''Arrow Studios'' en Manchester .  La bando esis deskontenta pro insisto dal chefo di ''[[Grapevine Records]]'', John Anderson ke li adjuntez [[sintezilo]] a la muziko por moligar la sono, e demandis anulo dil kontrato quin li recente signatabis kun RCA. Ye 18ma mayo 1980, ante l'aparo dil duesma albumo, ''Closer'', e jus ante la projetita turo di Usa, Curtis pendis su dum askoltar la solo-albumo da [[Iggy Pop]], ''The Idiot''.  La albumo ''Closer'' egardesis kom la adio-albumo di Ian Curtis.  La disketo ''Love Will Tear Us Apart'' aparis pos lua morto, ed esas klar exemplo dil muzikala expresiveso di Joy Division.  ''Love Will Tear Us Apart'' divenis la maxim konocata kansono da Joy Division. Pro ke la bandani konkordabis ke la bando devus dissolvesar se membro mortus, 18ma mayo 1980, la dio dil suocido da Ian, esis anke la dio kande Joy Division finis.  La cetera membri duris sub la nomo New Order.  Nova membro adheris, [[Gillian Gilbert]].  L'albumo ''[[Movement (New Order)|Movement]]'' aparis un yaro pos Closer.  New Order havis granda suceso per la kansono ''[[Blue Monday]],'' la maxim vendita "12 inch"-disketo di omna tempo.  New Order sequis elektronikala direciono en ''pop''-muziko  e divenis sucesoza grupo ed inspiris multa "''house''"-grupi di la 1990a yari. Triesma albumo da Joy Division aparis en 1981, ''[[Still (Joy Division)|Still]]'', kun "live"-plei e raraji.  En 1988 aparis kompilo-album ''[[Substance (Joy Division)|Substance]]''.  Ol kontenis plura kansoni da Joy Division, exemple ''[[Digital (Joy Division)|Digital]]'', ''[[Transmission]]'' e ''[[She's Lost Control]]''.  En 1995 aparis plusa kompilo-albumo ''Permanent''.  En 1997 aparis kolekturo da Joy Division, ''Heart And Soul,'' qua kontenis omna kansoni da Joy Division. == Diskografio == === Albumi di ateliero === * Unknown Pleasures 1979 * Closer 1980 === Ceneyo-albumi === * Preston 28 February 1980 (1999) * Les Bains Douches 18 December 1979 (2001) * Fractured Box (2001) * Re-fractured Box (2004) === Kompilo-albumi === * Still (1981) * Substance (1988) * The Peel Sessions (1990) * Warsaw (1994) * Permanent (1995) * Heart and Soul (1997) * The Complete BBC Recordings (2000) * Martin Hannett's Personal Mixes (2007) * Let the Movie Begin (2007) * The Best of Joy Division (2008) * +− Singles 1978–80 (2010) * Total: From Joy Division to New Order (2011) === EP-i === * An Ideal for Living (1978) * The Peel Sessions (1986) * The Peel Sessions (1987) === Single-i === * "Transmission" (1979) * "Licht und Blindheit" (1980) * "Love Will Tear Us Apart" (1980) * "Komakino" (1980) * "Atmosphere" / "She's Lost Control" (1980) * "Love Will Tear Us Apart" (1980) * "Atmosphere" (re-release) (1988) * "Love Will Tear Us Apart" (1995) [[Kategorio:Angliana muzik-bandi]] [[Kategorio:Rock-bandi]] [[Kategorio:Nova ondo-bandi]] mdgyyaxsicwiitnmkb0x6cyna3q3z13 0 51199 1114401 1049759 2026-04-18T21:09:43Z ThWiki1910 31363 1114401 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:2020 Summer Olympics text logo.svg|thumb|border|320px|Logotipo* dil Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020.]] [[Arkivo:Tokyo, Japan (48913022492).jpg|thumb|320px|left|Horlojo fotografita ye la 14ma di oktobro 2019 montris quanta dii, hori, minuti e sekundi restis til la komenco di la Ludi en 2020, ante l'ajorno pro l'epidemio di [[COVID-19]].]] L''''Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020''', od oficale la '''32ma Olimpiala Ludi''', esis internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua komence eventus de la [[24ma di julio]] til la [[9ma di agosto]] [[2020]] en [[Tokyo]], [[Japonia]],<ref>{{Extera ligilo|titulo=Olympics 2020: Tokyo wins race to host Games - BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/olympics/24002795|editero=bbc.co.uk |publikigita ye=7ma di septembro 2013|vidita ye=27ma di februaro 2018|idiomo={{en}}}}</ref> ma, pro l'expanso di la [[pandemio]] dil [[viruso]] [[COVID-19]], l'[[Internaciona Olimpiala Komitato]] (IOK) decidis ajornar ol, por komencar ye la [[23ma di julio]] e finar ye la [[8ma di agosto]] [[2021]].<ref name=IOC_2021_Dates>{{Extera ligilo|url=https://www.olympic.org/news/ioc-ipc-tokyo-2020-organising-committee-and-tokyo-metropolitan-government-announce-new-dates-for-the-olympic-and-paralympic-games-tokyo-2020 |titulo=IOC, IPC, Tokyo 2020 Organising Committee and Tokyo Metropolitan Government Announce New Dates for the Olympic and Paralympic Games Tokyo 2020 |publikigita ye=30ma di marto 2020|editero=olympic.org |vidita ye=30ma di marto 2020|idiomo={{en}}}}</ref> Lor la [[Olimpiala Ludi|Somerala Olimpiala Ludi]] eventis duesmafoye en [[Japonia]] e quaresmafoye en [[Azia]]. Nova sporta konkursi e modalesi introduktesis, exemple pri [[basketbalo 3x3]] e [[planko-sketado]] en du modalesi, ''street'' e ''park'', por viri e por mulieri, e [[triatlo]] por mixita esquado (du viri e du mulieri) kun relayo di atleti. Entote {{formatnum:11306}} atleti de 205 nacioni qui havas Olimpiala komitati, e pluse grupo di refujinta atleti, partoprenis ol. Esis 339 eventi de 33 sporti, lor la maxim granda quanto di sporti en ula Olimpiala Ludi. ==Selekto dil urbo == [[Arkivo:New_national_stadium_tokyo_1.jpg|thumb|320px|La nova plusporta Nacionala Stadio di Japonia.]] Komence, tri urbi prizentis kandidatesi por gastigar la ludi: [[Madrid]], [[Istanbul]] e [[Tokyo]]. Ye la 7ma di septembro 2013, l'IOK kunvenis en [[Buenos Aires]], [[Arjentinia]], por selektar l'eventeyo. Pro ke nula urbo obtenis plu kam 50% ek la voti dum l'unesma votado, pro ke e [[Istanbul]] e [[Madrid]] egaleskis la quanto di voti, eventis extra votado por decidar quala urbo konkursus kontre Tokyo, lor la maxim bone votita dum l'unesma votado. Istanbul recevis 49 ek la voti, kontre 45 por Madrid. Fine, Tokyo selektesis en la 2ma votado, per 60 voti favorebla kontre 36. {|class=wikitable |-style="background:#efefef;" ! colspan="6" | Kandidata urbi por Olimpiala Ludi 2008 - rezulti:<ref name="Statesman-AP">{{Extera ligilo |surnomo=Wilson |nomo=Stephen |titulo=Results of the IOC vote to host the 2020 Summer Olympics|url=https://web.archive.org/web/20200304171720/https://www.newspapers.com/clip/26134743/results-of-the-ioc-vote-to-host-the/|editero=Associated Press |publikigita ye=8ma di septembro 2013|idiomo={{en}}}}</ref> |-style="background:#efefef;" | '''Urbo''' | '''Lando''' |'''1ma votado''' |'''extra votado''' |'''2ma votado''' |- | [[Tokyo]] | {{JPN}} | style="text-align:center;"| '''42''' | style="text-align:center;" | — | style="text-align:center;"|'''60''' |- | [[Istanbul]] | {{TUR}} | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;" | '''49''' | style="text-align:center;"| 36 |- | [[Madrid]] | {{ESP}} | style="text-align:center;"| 26 | style="text-align:center;" | 45 | style="text-align:center;"|— |}<noinclude> La guvernerio di la [[metropolala regiono]] di Tokyo rezervis 400-miliard Yen-i (equivalanta a plu kam 3,67 miliard [[dolaro di Usa|Usana dolari]]) por pagar la gastigo di la Ludi, inkluzite konstruktar nova [[ferovoyo|ferovoyala]] lineo por ligar l'[[aeroportuo|aeroportui]] di Narita e Haneda a la centrala staciono ferovoyala di Tokyo. La moderna Nacionala Stadio di Japonia (国立競技場, Kokuritsu kyōgijō), kun kapaceso por 68 mil spektanti, konstruktesis po 1,4 miliard dolari de 2014 til 2019, por gastigar l'inauguro-ceremonio, [[atletismo|atletala konkursi]] e la klozo-ceremonio. ==L'impakto di koronaviruso en la Ludi == [[Arkivo:Tokyo_2020_Olympics_in_Ariake,_tennis_center_court_entrance_2.jpg|thumb|280px|Loko por mezurar temperaturo di atleti e jurnalisti ante enirar teniso-ludeyi, en Ariake.]] [[Arkivo:Tokyo_2020_torch_relay_at_Mibu,_Slot_9th_runner_with_police.jpg|thumb|280px|left|Transporto di Olimpiala torcho mantenanta sociala disto en Mibu, Tochigi, Japonia.]] Pro la [[pandemio]] di [[COVID-19]], Unesmafoye en la historio, l'Olimpiala Ludi ajornesis, vice esar abrogata.<ref name="LATimes24032020">{{Extera ligilo |titulo=Olympics history: Have the Games been postponed before? |url=https://www.latimes.com/sports/olympics/story/2020-03-24/olympics-history-tokyo-games-postponed |publikigita ye=24ma di marto 2020 |editero=Los Angeles Times|idiomo={{en}}}}</ref> Segun studio dal profesoro Katsuhiro Miyamoto, del Universitato Kansai, la kusto por ajurnar 1 yaro l'Olimpiala Ludi e la Paralimpiala Ludi esis 640,8 miliard [[yen]], o 5,8 miliard [[dolaro di Usa|Usana dolari]], inkluzite la manteno di stadii sen uzo.<ref name="Costs">{{Extera ligilo |titulo=東京五輪・パラ １年延期の経済損失 6400億円余 専門家試算|trans-ttitulo==kyo Olympics/Paralympics 1-year postponement, economic loss over 640 billion yen experts estimate |url=https://web.archive.org/web/20200324182559/https://www3.nhk.or.jp/news/html/20200323/k10012345211000.html |editero=NHK|publikigita ye=23ma di marto 2020 |idiomo={jp}}}}</ref> Populara suporto a la Ludi diminutis en Japonia depos ke la quanto di personi infektita da [[COVID-19]] en la lando komencis augmentar. Pro sucii pri la posibla transmiso di koronaviruso en granda aglomeraji e la lenta vacinizo en Japonia, l'Olimpiala Komitato decidis interdiktar l'asisto di publiko en stadii, krear loki por kontrolar la temperaturo di omna personi qui asistis la ludi (atleti, entrenisti, jurnalisti e suporto-personaro), facar rapida testi pri COVID-19, e mantenar atleti e teknikala personaro en arei separita de la cetera habitanti. Li mustis anke sequar la normi pri uzo di maskili, mantenar sociala disti, inter altri. L'O Pro interna restrikti pri movado, nula internaciona gasti aceptesis. La relayo dil Olimpiala flamo ank adaptesis a la protokoli e restrikti por preventar la dissemo di COVID-19. Festi e la tradicionala fanfaro ne eventis, e la relayo di la torchi facesis manteninta sociala disto. La partopreninti e spektinti mustis uzar maskili. En multa loki la paso di la torcho kancelesis.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/torch-relay-forced-to-change-route-amid-covid-19-pandemic-crisis-in-japan/|titulo=Torch relay forced to change route amid COVID-19 pandemic crisis in Japan|publikigita ye=13ma di julio 2021|editero=SABC News |vidita ye=27ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Ye la 22ma di julio, la chefo di la komitato qua organizis l'Olimpiala Ludi en Tokyo anuncis ke de la 32 mil personi qui arivis al urbo e de preske 100 mil COVID-testi facita, nur 87 esis pozitiva, e ca rezulto judikesis kom bona.<ref>{{Extera ligilo|titulo=COVID infections haunt Olympics despite precautions|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Tokyo-2020-Olympics/COVID-infections-haunt-Olympics-despite-precautions|editero=Nikkei Asia|publikigita ye=22ma di julio 2021|vidita ye=24ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> ==L'Olimpiala flamo e l'inauguro-ceremonio == [[Arkivo:Fogos durante a abertura de Tóquio 2020.jpg|thumb|320px|[[Pirotekno|Piroteknajo]] dum l'nauguro-ceremonio di la ludi.]] [[Arkivo:Tokyo2020 The-Olympic-Flame 03.jpg|thumb|left|320px|L'Olimpiala flamo, protektita per lanterno en Tokyo.]] L'Olimpiala flamo acendesis ye la 12ma di marto 2020 en Olimpia, [[Grekia]] e transportesis ad [[Athina]], ube ol arivis che stadio Panathinaikos ye la 19ma di marto. Dum ca epoko, multa landi ja klozabis lia frontieri, do ne esis posibla transportar ol per tero. La transferesis a lanterno e transportesis per aviono a Japonia, por montresar en [[Nahara, Fukushima]] dum 1 monato. Pose ol transferesis al urbo-domo di [[Tokyo]]. Pos la decido pri ajornar la ludi, ye la 9ma di agosto 2020 decidesis ke la relayo dil Olimpiala flamo durigos de Nahara, Fukushima, ye la 25ma di marto 2021, preske 1 yaro pos l'antee projetita dato. Dum l'inauguro-ceremonio probesis mantenar la sociala disto inter l'artisti, l'atleti e l'autoritatozi. Tota membri de nacionala delegacioni eniris portanta maskili che facio. L'esforci di atleti, qui duris entrenar malgre l'ajorno o mem kancelo di konkursi, e l'esforco di mediki e flegisti dum la pandemio homajesis dum tota ceremonio. Exemple, Japoniana [[boxo|boxistino]] [[Arisa Tsubata]], qua ank esis flegistino, e ne povis preparar su por la Ludi, nam la selekto-konkurso qua eventus en [[Paris]] en 2021 kancelesis. Tsubota aparis en la ceremonio kuranta sur [[kur-bendo]], uzanta blanka uniformo por homajar l'esforci di mediki e flegisti dum la pandemio.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Japanese boxer nurse revives Olympic dreams after opening show|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/japanese-boxer-nurse-revives-olympic-dreams-after-opening-show-2021-07-27/|editero=REUTERS|vidita ye=27ma di julio 2021}}</ref> Simile a quo eventis en [[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016|Rio de Janeiro]] en 2016, du kaldroni por l'olimpiala flamo kreesus: un interne Nacionala Stadio, ed altru proxim la Ponto di Sonji, che quartero Odaiba. [[Japonia]]na [[teniso|tenisistino]] [[Naomi Osaka]] encendis l'Olimpiala kaldrono che Nacionala Stadio ye la [[23ma di julio]] [[2021]]. ==La partopreno di Rusa Olimpiala Komitato, di atleti refujinti, e di atleti transgenri == Pos la skandalo pri dopado di Rusa atleti ante l'Olimpiala Ludi di 2016, Rusa Olimpiala komitato suspensesis dal [[Internaciona Olimpiala Komitato]] en 2017. Tamen, en februaro 2018, Rusia itere permisesis partoprenar la [[Vintrala Olimpiala Ludi]]. Ye la 9ma di decembro 2019, Mondala Agenterio Kontre Dopado (Angle: ''World Anti-Doping Agency'', abreviuro WADA) proskriptis la partopreno di [[Rusia]] en tota sporta konkursi dum 4 yari. Rusia apelis a Sporta Arbitro-Korto (Angle: ''Court of Arbitration for Sport'', abreviuro CAS), qua decidis diminutar la puniso: vice proskriptar la partopreno di Rusa atleti dum quar yari, ol decidis ke l'atleti povus konkursar, ma dum du yari li nek povus uzar la nomo, la standardo o la himno di Rusia, nek povus portar la nomo ''Russia'' en lia uniformi. Ye la 19ma di februaro 2021 anuncesis ke Rusi uzus l'abreviuro "ROC" por identifikar su, ed uzus la standardo di Rusa Olimpiala komitato. Ye la 22ma di aprilo decidesis ke vice la nacionala himno Rusa, li uzus ''Piano Concerto No. 1'' da [[Pyotr Ilyich Chaikovski|Pyotr Chaikovski]].<ref>{{Extera ligilo|editero=RadioFreeEurope/RadioLiberty|url=https://www.rferl.org/a/russia-olympics-anthem-tchaikovsky-doping-ban-tokyo-beijing/31217728.html |titulo=Tchaikovsky Selection To Replace Banned Russian Anthem At Tokyo, Beijing Olympics|vidita ye=24ma di mayo 2021|idiomo={{en}}}}</ref> L'esquado pri refujinta atleti (Angle: ''Refugee Olympic Team'', abreviita IOC; France: ''Équipe olympique des réfugiés'', abreviita EOR) kreesis dal [[Internaciona Olimpiala Komitato]]<ref name="IOC announcement">{{Extera ligilo |titulo=29 refugee athletes to send a message of solidarity and hope to the world at the Olympic Games Tokyo 2020 |url=https://olympics.com/ioc/news/29-refugee-athletes-to-send-a-message-of-solidarity-and-hope-to-the-world-at-the-olympic-games-tokyo-2020 |vidita ye=8ma di junio 2021}}</ref> e konkursis unesmafoye en l'[[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016]]. Dum la Ludi en Tokyo ca esquado konsistis ek 29 atleti de 11 landi, qui konkursi en 12 sporta modalesi.<ref name="IOC announcement"/><ref name="refujinti">{{Extera ligilo|titulo=These are the refugee athletes at the Tokyo Olympics|url=https://www.weforum.org/agenda/2021/07/olympics-refugees-athletes-tokyo-2020-displaced/|editero=World Economic Forum|publikigita ye=26ma di julio 2021|vidita ye=2ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Li naskis en [[Siria]], [[Sud-Sudan]], [[Venezuela]],<ref name="refujinti"/>, [[Sudan]], [[Eritrea]], [[Republiko Kongo]], [[Afganistan]], [[Iran]], [[Demokratial Republiko Kongo]], [[Irak]] e [[Kamerun]]. Dum l'inauguro-ceremonio, li paradis sub la standardo dil Internaciona Olimpiala Komitato. Natistino [[Yusra Mardini]], naskinta en [[Siria]], e [[Tachlowini Gabriyesos]] longa-dista atleto naskinta en [[Eritrea]], portis l'Olimpiala standardo. En Tokyo, unesmafoye en la Ludi eventis la partopreno di transgenra atleti. [[Laurel Hubbard]], 43-yar-evanta halterlevisto de [[Nova-Zelando]], konkursis en la kategorio por atletini til 87 kilogrami, irgakaze meze debato se el devus partoprenar.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.nytimes.com/2021/07/31/sports/laurel-hubbard-trans-weight-lifting.html|titulo=Olympics’ First Openly Transgender Woman Stokes Debate on Fairness |editero=The New York Times|publikigita ye=31ma di julio 2021|vidita ye=2ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> [[Kanada]]na feminala futbalo-esquado anke havas atleto, Quinn, qua identifikas su kom "ne-binara", to esas, nek muliero, nek viro.<ref>{{Extera ligilo|editero=Op India|url=https://www.opindia.com/2021/07/canadian-womens-football-team-player-quinn-becomes-first-trans-athlete-in-olympics/|titulo=Canadian women’s football team player Quinn becomes first trans athlete in Olympics|idiomo={{en}}|publikigita ye=31ma di julio 2021|vidita ye=4ma di julio 2021}}</ref> Quinn recevis ora medalio kande Kanadana esquado vinkis Suedia en la lasta futbalo-partio por mulieri de la Ludi. ==Incidento kun atletino Bielorusa == [[Bielorusia|Bielorusa]] atletino [[Krystsina Tsimanouskaya]] kapabligis su por 100-metra e 200-metra kurado por mulieri. Ye la [[30ma di julio]] el akuzis autoritatozi de Bielorusa Olimpiala Komitato, prezidata da Viktor Lukashenka, filiulo de Bielorusa prezidanto [[Aliaxandr Rihoravich Lukashenka|Aliaxandr Lukashenka]], pri koaktar el konkursar anke la 4x400 metra relaya kurado sen elua konsento. Ye la [[1ma di agosto]] el transportesis del Olimpiala vilajo en Tokyo al [[aeroportuo]] Haneda por sendesar a Bielorusia. El refuzis embarkar, e protektesis da Japoniana polico, ante demandar politikal azilo a [[Polonia]]. Ye la [[2ma di agosto]], Polonia donis "humana visto" a Tsimanouskaya por refujar su.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Polónia dá visto humanitário a atleta que recusou regressar à Bielorrússia|url=https://www.publico.pt/2021/08/02/desporto/noticia/atleta-bielorrussa-continua-toquio-seguranca-recusar-voar-casa-1972722|editero=Público|publikigita ye=2ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> ==Kelka eventi e rezulti == [[Arkivo:Yang Qian sport shooter.jpg|thumb|200px|[[Yang Qian]]]] L'unesma ora medalio de la ludi ganesis da [[Popul-Republiko Chinia|Chiniana]] [[sporta pafado|sporta pafistino]] [[Yang Qian]], pri 10-metra-dista pafado per karabino, obtenanta 251,8 punti. [[Anastasia Valeryevna Galashina|Anastasia Galashina]], ludanta por Rusa Olimpiala komitato, ganis l'arjenta, e Nina Christen, de [[Suisia]], ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/esportes/noticia/2021-07/china-conquista-o-primeiro-ouro-da-olimpiada-de-toquio|titulo=China conquista o primeiro ouro da Olimpíada de Tóquio|editero=Agência Brasil|publikigita ye=24ma di julio 2021|vidita ye=25ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Vitalina Igorevna Bacarashkina|Vitalina Bacarashkina]], ludanta por Rusa Olimpiala komitato, ganis ora medalio pri 10-metra sporta pafado per [[pistolo]] per kompresita aero por mulieri. [[Antoaneta Kostadinova Boneva]] ganis l'arjenta, e [[Jian Ranxin]] de Popul-Republiko Chinia ganis la bronza.<ref name="AP"/> [[Vitalina Igorevna Bacarashkina|Vitalina Bacarashkina]] anke ganis l'ora medalio pri 25-metra sporta pafado per pistolo. [[Sud-Korea|Sudkoreana]] [[Kim Min-jung]] ganis l'arjenta, e [[Xiao Jiaruixuan]] de Popul-Republiko Chinia ganis la bronza. Pri 10-metra sporta pafado per [[karabino]] per kompresita aero por viri, [[Usa]]no [[William Shaner]] ganis l'ora medalio, [[Sheng Lihao]] de [[Popul-Republiko Chinia]] ganis l'arjenta medalio, e lua samalandano [[Yang Haoran]] ganis la bronza. [[Arkivo:Sun Yiwen WCh.jpg|thumb|200px|[[Sun Yiwen]]]] [[Arkivo:Lee Kiefer 2014 Saint-Maur WC teams t104554.jpg|thumb|left|200px|[[Lee Kiefer]]]] Pri [[skermoarto]] per [[espado]] individuala por mulieri, [[Sun Yiwen]] de Popul-Republiko Chinia ganis l'ora, [[Ana Maria Popescu]] de [[Rumania]] ganis l'arjenta,<ref>{{Extera ligilo|url=https://sport.hotnews.ro/stiri-alte_sporturi-24936481-ana-maria-popescu-2020-jocurile-olimpice-tokyo-medalie-aur-argint-spada-finala.htm|titulo=Ana Maria Popescu, medalie de argint la spadă - Înfrângere dramatică la tușă de aur (10-11 cu Yiwen Sun)|editero=HotNews.ro|idiomo={{ro}}}}</ref> e [[Katrina Lehis]] de [[Estonia]] ganis la bronza. Pri skermoarto per [[espado]] por viri, modaleso individuala, [[Romain Cannone]] de [[Francia]] ganis l'ora, [[Gergely Siklósi]] de [[Hungaria]] ganis l'arjenta, e [[Igor Reizlin]] de [[Ukraina]] ganis la bronza.<ref name="AP">{{Extera ligilo|titulo=Roundup of Olympic gold medals from Sunday, July 25|url=https://apnews.com/article/2020-tokyo-olympics-diving-swimming-archery-sports-107b404a8b3852e461ee6461141e5ae5|editero=AP News|publikigita ye=25ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri skermoarto per [[flereto]] individuala por mulieri, [[Usa]]nino [[Lee Kiefer]] ganis l'ora medalio. El vinkis [[Inna Vasilyevna Deriglazova|Inna Deriglazova]] de Rusia per 15-13.<ref name="AP"/> [[Larisa Viktorovna Korobeinikova|Larisa Korobeinikova]], anke de Rusia, ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Olympic Medalists Can Now Take a Quick Maskless Podium Photo After IOC Reverses Course|url=https://www.nbcsports.com/washington/tokyo-olympics/olympic-medalists-can-now-take-quick-maskless-podium-photo-after-ioc|editero=Sports Washington |publikigita ye=25ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri [[arkpafado]] por mixita esquadi (1 viro e 1 muliero), [[Sud-Korea]]ni [[An San]] e [[Kim Je Deok]] ganis l'ora, [[Nederlando|Nederlandani]] [[Gabriela Schloesser]] e [[Steve Wijler]] ganis l'arjenta, e [[Mexikia]]ni [[Alejandra Valencia]] e [[Luis Antonio Álvarez Murillo]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://abcnews.go.com/Sports/wireStory/south-korea-wins-gold-archerys-mixed-team-olympic-79030104|titulo=South Korea wins gold in archery's mixed team Olympic debut|editero=ABC News|publikigita ye=24ma di julio 2021|vidita ye=2ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Sud-Koreanino An San anke ganis du altra ora medalii, pri arkpafado individuala, e por feminal esquado, ensemble kun [[Jang Min-hee]] e [[Kang Chae-young]]. Pri [[halterlevo]] por mulieri, kategorio por 49-kilograma konkursanti, l'ora medalio ganesis da [[Hou Zhihui]], de Popul-Republiko Chinia. [[India]]nino [[Saikhom Mirabai Chanu]] ganis l'arjenta, kontre ke Windy Cantika Aisah de [[Indonezia]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/chinas-hou-wins-49-kg-weightlifting-gold-tokyo-olympics-2021-07-24/|titulo=Weightlifting-China's Hou wins 49-kg weightlifting gold|editero=Reuters|publikigita ye=24ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri halterlevo por mulieri, kategorio por 55-kilograma konkursanti, [[Filipini|Filipinanino]] [[Hidilyn Diaz]] ganis l'ora, [[Liao Qiuyun]] de Popul-Republiko Chinia ganis l'arjenta, e [[Zulfiya Chinshanlo]] de [[Kazakstan]] ganis la bronza. Pri halterlevo por viri, kategorio por 61-kilograma konkursanti, Popul-Republiko Chinia ganis l'ora kun [[Li Fabin]], [[Indonezia]]no [[Eko Yuli Irawan]] ganis l'arjenta, ed [[Igor Son]] de [[Kazakstan]] ganis la bronza. [[Arkivo:Panipak Wongpattanakit 2018b.jpg|thumb|220px|[[Panipak Wongpattanakit]]]] Pri [[taekwondo]] por viri, kategorio por 80-kilograma konkursanti, [[Maksim Khramtsov]] de Rusia ganis l'ora, [[Saleh Elsharabaty]] de [[Jordania]] ganis l'arjenta,<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/lifestyle/taekwondo-jordans-silver-medallist-happy-russian-friends-gold-2021-07-26/|titulo=Taekwondo-Jordan's silver medallist happy for Russian friend's gold|editero=REUTERS|publikigita ye=26ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> e du atleti, Toni Kanaet de [[Kroatia]] e Seif Eissa de [[Egiptia]], ganis la bronza. Pri taekwondo por mulieri, kategorio til 49-kilograma konkursanti, [[Tailando|Tailandanino]] [[Panipak Wongpattanakit]] ganis l'ora medalio, [[Hispania|Hispanianino]] [[Adriana Cerezo]] ganis l'arjenta, e [[Tijana Bogdanović]] de [[Serbia]] e [[Avishag Semberg]] de [[Israel]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.chiangraitimes.com/sports/thailands-panipak-wongpattanakit-wins-gold-at-tokyo-olympics/ |titulo=Thailand’s Panipak Wongpattanakit Wins Gold at Tokyo Olympics|editero=Chiang Rai Times|publikigita ye=25ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri [[planko-sketado]] modaleso ''street'' por viri, [[Japonia]]no [[Yuto Horigome]] ganis la ora, [[Kelvin Hoefler]] de [[Brazilia]] ganis l'arjenta, e [[Jagger Eaton]] de [[Usa]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.cnnbrasil.com.br/esporte/2021/07/25/prata-no-skate-kelvin-hoefler-ganha-primeira-medalha-do-brasil-nas-olimpiadas|titulo=Prazer, Olimpíadas! Skate estreia com primeira medalha para o Brasil|editero=CNN Brasil|publikigita ye=25ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Pri [[planko-sketado]] modaleso ''street'' por mulieri, la 13-yari evanta [[Momiji Nishiya]] de [[Japonia]] ganis l'ora, [[Brazilia]]nino [[Rayssa Leal]] ganis l'arjenta, e [[Funa Nakayama]] de Japonia ganis la bronza. Momiji Nishiya e Rayssa Leal divenis, rispektive la maxim yuna Japonianino e la maxim yuna Brazilianino qui ganis ula Olimpiala medalio.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.timeout.com/tokyo/news/13-year-old-momiji-nishiya-wins-gold-becomes-one-of-japans-youngest-olympic-medalists-072621 |titulo=13-year-old Momiji Nishiya wins gold, becomes Japan’s youngest Olympic medalist |editero=timeout.com |nomo=Emma |surnomo=Steen |publikigita ye=26ma di julio 2021 |vidita ye=26ma di julio 2021}}</ref><ref>{{Extera ligilo|editero=UOL|publikigita ye=26ma di julio 2021|titulo=O QUE VOCÊ FAZIA AOS 13?|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/reportagens-especiais/rayssa-leal-danca-na-final-olimpica-zoa-reporteres-e-se-torna-a-mais-jovem-medalhista-brasileira-da-historia/|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Arkivo:MARTINE GRAEL E KAHENA KUNZE GANHAM REGATA FINAL E LEVAM OURO OLÍMPICO (28457037873).jpg|thumb|left|320px|[[Martine Grael]] e [[Kahena Kunze]]]] [[Martine Grael]] e [[Kahena Kunze]], de [[Brazilia]], ganis ora medalio pri navigado per [[seglo-batelo]] kategorio "49erFX" por mulieri. En la sama konkurso, [[Germania|Germana]] [[Tina Lutz]] e [[Susann Beucke]] ganis l'arjenta, e [[Annemiek Bekkering]] ed [[Annette Duetz]] de [[Nederlando]] ganis la bronza. En la kategorio "470" por mulieri, [[Unionita Rejio|Britanianini]] [[Hannah Mills]] ed [[Eilidh McIntyre]] ganis l'ora, [[Polonia|Polonianini]] [[Agnieszka Skrzypulec]] e [[Jolanta Ogar]] ganis l'arjenta, e [[Francia|Franca]] [[Camille Lecointre]] ed [[Aloïse Retornaz]] ganis la bronza. Pri [[teniso]] por mulieri, modaleso por singla ludisto, [[Belinda Bencic]] de [[Suisia]] ganis l'ora, [[Markéta Vondroušová]] de [[Chekia]] ganis l'arjenta, ed [[Elina Svitolina]] de [[Ukraina]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Belinda Bencic wins women's singles gold; Elina Svitolina claims bronze|url=https://www.nbcolympics.com/news/belinda-bencic-wins-womens-singles-gold-elina-svitolina-claims-bronze|editero=NBC|publikigita ye=31ma di julio 2021|vidita ye=3ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri [[kavalk-arto]], [[Jessica von Bredow-Werndl]] de [[Germania]] ganis l'ora medalio pri kavalodresado individuala por mulieri, kavalkanta kavalino ''Dalera''.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.ardmediathek.de/video/br24-sport-im-br-fernsehen/bredow-werndls-goldritt-auf-dalera/br-fernsehen/Y3JpZDovL2JyLmRlL3ZpZGVvLzk5OTJiOWIwLWY1OTgtNGJlOC1iNTA2LWQ3ODk0ZDlkODQ2Ng/|titulo=Bredow-Werndls Goldritt auf Dalera|vidita ye=31ma di julio 2021|idiomo={{de}}}}</ref> Lua samalandano [[Isabell Werth]] ganis l'arjenta, e [[Charlotte Dujardin]] del [[Unionita Rejio]] ganis la bronza. ===Natado === [[Arkivo:Tokyo Aquatics Centre.jpg|thumb|320px|Aquala Centro di Tokyo.]] La konkursi pri [[natado]] e plunjado eventis en l'Aquala Centro di Tokyo (東京アクアティクスセンター (''Tōkyō akuatikusu sentā'')), qua komencis esar konstruktita en aprilo 2017 por inaugurar ye la 22ma di marto 2020. Tamen, pro l'epidemio di koronaviruso, l'inauguro ajornesis til la 26ma di oktobro 2020. L'Aquala Centro havas kapaceso por 15 mil spektanti, e kustis 56,7 miliard ''yen''. [[Arkivo:Chase Kalisz (18357074684) (cropped).jpg|thumb|left|280px|[[Chase Kalisz]]]] Pri 400-metra natado variata stili individuala por viri, Usani [[Chase Kalisz]] e [[Jay Litherland]] ganis rispektive l'ora e l'arjenta, ed [[Australia]]no Brendon Smith ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://resultados.elpais.com/deportivos/juegos-olimpicos/2021/natacion/masculino/400m_estilos_individual/final/|titulo=Resultados de Natación - Masculino|publisherEl País|vidita ye=2ma di agosto 2021|idiomo={{es}}}}</ref> Pri 400-metra natado libera stilo individuala por viri, [[Ahmed Hafnaoui]] ganis l'ora medalio, [[Jack Alan McLoughlin]] de [[Australia]] ganis l'arjenta, e [[Kieran Smith]] de [[Usa]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/07/25/tunisiano-surpreende-e-a-primeira-zebra-das-olimpiadas-de-toquio-2020.htm |titulo=Quem é o tunisiano que largou da raia 8 para ser campeão olímpico em Tóquio|editero=UOL|publikigita ye=25ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref><ref name="AP"/> Pri la sama modaleso por mulieri, [[Ariarne Titmus]] de [[Australia]] ganis l'ora, [[Usa]]nino [[Katie Ledecky]] ganis l'arjenta, e Chinianino [[Li Bingjie]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.si.com/olympics/2021/07/26/ariarne-titmus-beats-katie-ledecky-gold-medal-400-freestyle|editero=Sports Illustrated |titulo=Australia's Ariarne Titmus Beats Katie Ledecky to Win Gold in 400m Freestyle |publikigita ye=26ma di julio 2021}}</ref> Pri 400-metra natado variita stili individuala por mulieri, [[Yui Ohashi]] de [[Japonia]] ganis la ora, Emma Weyant de Usa ganis l'arjenta, e Hali Flickinger ganis la bronza.<ref name="AP"/> Pri 200-metra natado libera stilo individuala por viri, [[Unionita Rejio|Britaniani]] Thomas Dean e [[Duncan William Scott]] ganis rispektive l'ora e l'arjenta, e Braziliano [[Fernando Scheffer]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Fernando Scheffer surpreende e leva o bronze nos 200m livre nas Olimpíadas|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/07/26/fernando-scheffer.htm|editero=UOL |publikigita ye=26ma di julio 2021}}</ref> Pri 50-metra natado libera stilo por viri, la maxim rapida konkurso pri natado de la Ludi, [[Caeleb Dressel]] de [[Usa]] ganis l'ora, [[Florent Manadou]] de [[Francia]] ganis l'arjenta, e [[Bruno Fratus]], de [[Brazilia]], ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Bruno Fratus confirma favoritismo e leva o bronze nos 50m livre |url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/07/31/fratus-final-dos-50m-livre.htm |editero=UOL|vidita ye=31ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Pri natala maratono (10-kma-natado) por mulieri, [[Brazilia]]nino [[Ana Marcela Cunha]] ganis l'ora, [[Nederlando|Nederlandanino]] [[Sharon Van Rouwendaal]] ganis l'arjenta, ed [[Australia]]nino [[Kareena Lee]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Ana Marcela dispara no fim e ganha a medalha de ouro na maratona aquática|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/08/03/10-km-maratona-aquatica-feminina.htm|editero=UOL|publikigita ye=3ma di agosto 2021}}</ref> ===Gimnastiko === [[Arkivo:Rebeca Andrade Rio 2016.jpg|thumb|250px|[[Rebeca Andrade]]]] [[Arkivo:Internationaux de France 2018 - DOLGOPYAT Artem.jpg|thumb|left|280px|[[Artem Dolgopyat]]]] Pri [[gimnastiko]] por mulieri, modaleso por esquadi, [[Rusia|Rusa Olimpiala komitato]] ganis l'ora, [[Usa]]na esquado, sen la partopreno di [[Simone Biles]], ganis l'arjenta, e [[Unionita Rejio|Britaniana]] esquado ganis la bronza.<ref name="Simone"/> Pri gimnastiko por viri, modaleso por esquadi, [[Rusia|Rusa Olimpiala komitato]] anke ganis l'ora medalio. [[Japonia]]na esquado ganis l'arjenta, e Chiniana esquado ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210726-russian-men-win-rare-olympic-artistic-gymnastics-team-gold|titulo=Russian men win rare Olympic artistic gymnastics team gold|editero=France 24|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di julio 2021|vidita ye=3ma di agosto 2021}}</ref> [[Simone Biles]] decidis ne partoprenar kelka konkursi individuala e por esquadi alegante medikala motivi.<ref name="Simone">{{Extera ligilo|url=https://www.cbssports.com/olympics/news/2020-tokyo-olympics-womens-gymnastics-u-s-without-simone-biles-takes-silver-roc-wins-gold-in-team-final/live/|titulo=2020 Tokyo Olympics women's gymnastics: U.S., without Simone Biles, takes silver, ROC wins gold in team final|editero=CBS|publikigita ye=27ma di julio 2021}}</ref> Tamen el durigis konkursar en la lasta modaleso, l'equilibro-trabo, ube el ganis la bronza medalio. L'ora e l'arjenta ganesis da du Chinianini, [[Guan Chenchen]] e [[Tang Xijing]], rispektive.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Guan Chenchen wins balance beam gold at the Tokyo Olympics as Simone Biles claims bronze|url=https://edition.cnn.com/2021/08/03/sport/simone-biles-guan-chenchen-balance-beam-tokyo-olympics-spt-intl/index.html|editero=CNN|date3ma di agosto 2021}}</ref> [[Rebeca Andrade]] ganis l'unesma ora medalio pri gimnastiko por [[Brazilia]], por salto sur selo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Rebeca Andrade: ouro no salto a torna 1ª brasileira com duas medalhas|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/reportagens-especiais/rebeca-andrade-e-ouro-no-salto-nas-olimpiadas/|editero=UOL|vidita ye=1ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> En la sama konkurso, [[Usa]]nino [[Mykayla Skinner]] ganis l'arjenta, ed [[Seojeong Yeo]], de [[Sud-Korea]], ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Rebeca Andrade wins the vault, Brazil’s first gold in women’s gymnastics.|url=https://www.nytimes.com/2021/08/01/sports/olympics/rebeca-andrade-vault-gold-gymnastics.html|editero=The New York Times|publikigita ye=1ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri gimnastiko por viri sur sulo, [[Artem Dolgopyat]] de [[Israel]] ganis l'ora, [[Rayderley Zapata]] de [[Hispania]] ganis l'arjenta, e [[Xiao Ruoteng]] de Popul-Republiko Chinia ganis la bronza. ===Atletismo === [[Arkivo:Flora Duffy World Triathlon Series 2015 - Edmonton.jpg|thumb|220px|[[Flora Duffy]]]] [[Flora Duffy]], atletino de [[Bermuda]], ganis l'unesma ora Olimpiala medalio di la historio di lua lando, pri [[triatlo]]. [[Georgia Taylor-Brown]], del [[Unionita Rejio]], ganis l'arjenta, ed [[Usa]]nino Katie Zaferes ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Olympic triathlon: Duffy wins first gold for Bermuda as Britain’s Taylor-Brown gets silver|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/jul/27/olympic-triathlon-flora-duffy-bermuda-first-gold-georgia-taylor-brown-puncture|editero=The Guardian|publikigita ye=26ma di julio 2021}}</ref> Pri [[triatlo]] por mixita esquado kun relayo, modaleso introduktita en ca Olimpiala Ludi, [[Unionita Rejio|Britaniana]] esquado, konsistanta ek [[Jessica Learmonth]], [[Jonathan Brownlee]], [[Georgia Taylor-Brown]] ed [[Alex Yee]] ganis l'ora medalio. [[Usa]]na esquado (Katie Zaferes, Kevin McDowell, Taylor Knibb e Morgan Pearson) ganis l'arjenta, e [[Francia|Franca]] esquado (Léonie Périault, Dorian Coninx, Cassandre Beaugrand e Vincent Luis) ganis la bronza. [[Arkivo:Elaine Thompson Beijing 2015.jpg|thumb|left|220px|[[Elaine Thompson-Herah]]]] Pri 100-metra kurado por mulieri, tri [[Jamaika]]ni ganis omna medalii: [[Elaine Thompson-Herah]] ganis l'ora, [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] ganis l'arjenta, e [[Shericka Jackson]] ganis la bronza. Elaine Thompson-Herat an establisis nova mondala rekordo pri 100-metra kurado por mulieri: 10.61 sekundi. L'antea rekordo, 10.62 sekundi, establisesis da [[Florence Griffith-Joyner]] dum l'[[Olimpiala Ludi en Seoul, 1988]]<ref>{{Extera ligilo|titulo=Thompson vence e bate recorde olímpico nos 100m rasos; Jamaica domina pódio |url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/07/31/elaine-thompson-vence-e-quebra-recorde-olimpico-jamaica-completa-podio.htm|editero=UOL|publikigita ye=31ma di julio 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Pri 100-metra kurado por viri, [[Italia]]no [[Lamont Marcell Jacobs]] parkuris la treko en 9.8 sekundi e ganis l'ora. [[Usa]]no [[Fred Kerley]] ganis l'arjenta, e [[Kanada]]no [[Andre de Gasse]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo |titulo=Jacobs surpreende, vence os 100m rasos e dá 2° ouro à Itália no atletismo |url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/08/01/final-100-m-rasos---masculino.htm|editero=UOL|publikigita ye=1ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> [[Porto-Riko]] ganis la duesma ora medalio de lua historio kande [[Jasmine Camacho-Quinn]] vinkis 100-metra kurado kun hurdi por mulieri.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Tokyo Olympics 2020: Jasmine Camacho-Quinn’s first ever athletics gold for Puerto Rico sparks wild celebrations|url=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/camacho-quinn-gold-puerto-rico-b1895504.html|publikigita ye=2ma di agosto 2021|editero=The Independent|idiomo={{en}}}}</ref> Usanino [[Keni Harrison]] ganis l'arjenta, e Jamaikanino [[Megan Tapper]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|editero=Yahoo |titulo=Jasmine Camacho-Quinn becomes second Puerto Rican to ever win gold|url=https://sports.yahoo.com/tokyo-2020-100-m-womens-hurdles-final-025521455.html|publikigita ye=2ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Bahaman kuristo [[Steven Gardiner]] divenis championo pri 400-metra kurado, [[Anthony Zambrano]] ganis l'arjentea medalio, ed [[Kirani James]] l'bronzea. [[Arkivo:Sifan_Hassan_Birmingham_2018.jpg|thumb|280px|[[Sifan Hassan]]]] Pri 5000-metra kurado por mulieri, Nederlandano [[Sifan Hassan]] ganis l'ora, [[Hellen Obiri]] de [[Kenia]] ganis l'arjenta, e [[Gudaf Tsegay]] de [[Etiopia]] ganis la bronza. Haissan rekperis su pos falar a sulo dum la 1500-metra klasifiko-kurado.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/sifan-hassan-5000-gold-tokyo-2020-b1895145.html|titulo=Sifan Hassan dominates to win 5,000m at Tokyo Olympics in bid to claim historic gold medal treble|editero=Independent |publikigita ye=2ma di agosto 2021}}</ref> Pri 10-mil-metra kurado por viri, [[Selemon Barega]] de [[Etiopia]] ganis l'ora, [[Joshua Cheptegei]] de [[Uganda]] ganis l'arjenta, e [[Jacob Kiplimo]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/2021/07/30/sport/selemon-barega-tokyo-olympics-spt-intl/index.html|titulo=Selemon Barega wins 10,000m gold at the Tokyo Olympics despite Uganda's tactical approach |editero=CNN|publikigita ye=30ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> En Tokyo unesmafoye en la historio dil Olimpiala Ludi eventis konkurso pri 4x400-metra relayo-kurado por mixita esquado, singla esquado havanta du viri e du mulieri.<ref>{{Extera ligilo|url=https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/what-is-the-new-athletics-mixed-relay-event |titulo=What is the new athletics mixed relay event?|editero=Olympics.com|publikigita ye=30ma di julio 2021|vidita ye=1ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Partoprenis 16 esquadi, de qui 8 selektesis por la finala konkurso. [[Polonia|Polona]] esquado, konsistanta ek [[Karol Zalewski]], [[Natalia Kaczmarek]], [[Justyna Święty-Ersetic]] e [[Kajetan Duszyński]] ganis l'ora medalio. L'arjenta ganesis da Lidio Andrés Feliz, Marileidy Paulino, Anabel Medina ed Alexander Ogando, de [[Dominikana Republiko]], kontre ke la bronza ganesis da Usana esquado, konsistanta ek Liemarvin Bonevacia, Lieke Klaver, Femke Bol, e Ramsey Angela. Pri disko-lansado, [[Daniel Ståhl]] e [[Simon Pettersson]], ambe de [[Suedia]], ganis rispektive l'ora e l'arjenta. La bronza ganesis da [[Lukas Weißhaidinger]], [[Austria]]no.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/athletics-swedens-stahl-wins-mens-discus-gold-2021-07-31/|titulo=Athletics-Stahl adds gold to world title in Swedish one-two|editero=Reuters |publikigita ye=31ma di julio 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri triopla salto por mulieri, [[Venezuela]]no [[Yulimar Rojas]] ganis l'ora, [[Patrícia Mamona]] de [[Portugal]] ganis l'arjenta, ed [[Ana Peleteiro]], de [[Hispania]], ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://en.sports.nhk.or.jp/olympic/sports/athletics/event/women-triple-jump/|titulo=Athletics Women - Women's Triple Jump|editero=NHK|vidita ye=1ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> Pri [[maratono]] por mulieri, [[Kenia]]ni [[Peres Jepchirchir]] e [[Brigid Kosgei]] ganis l'ora e l'arjenta medalii, rispektive. [[Usa]]no [[Molly Seidel]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.bbc.co.uk/sport/olympics/58124519 |titulo=Tokyo Olympics: Kenya's Peres Jepchirchir wins women's marathon|editero=BBC|publikigita ye=7ma di agosto 2021}}</ref> Pri maratono por viri, altra Keniano, [[Eliud Kipchoge]], ganis l'ora. L'arjenta e la bronza ganesis da [[Abdi Nageeye]] e [[Bashir Abdi]], ambe naskinta en [[Somalia]], ma nun konkursanta rispektive por [[Nederlando]] e [[Belgia]].<ref>{{Extera ligilo|titulo=Kipchoge domina, vence maratona e conquista bicampeonato olímpico|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/08/07/olimpiadas-2021-maratona-masculina-eliud-kipchoge.htm|editero=UOL|publikigita ye=7ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> ==Voleibalo, basketbalo e futbalo == [[Arkivo:Tokyo Ariake Arena.jpg|thumb|320px|Stadio ''Ariake Arena''.]] [[Arkivo:Anders Mol (NOR) 2019.jpg|thumb|left|220px|[[Anders Mol]]]] [[Voleibalo]]-partii eventis en la stadio ''Ariake Arena'', anke konocata kom ''Tokyo Arena'', inaugurita ye la 9ma di decembro 2019. Pri voleibalo por viri, [[Francia|Franca]] esquado ganis l'ora, Rusa Olimpiala komitato ganis l'arjenta, ed [[Arjentinia]] ganis la bronza, pos vinkir Brazilia.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.lavoixdunord.fr/sports/jeux-olympiques/resultats/19/volebalo|titulo=Jeux Olympiques : Volleyball Hommes|editero=La Voix du Nord|publikigita ye=8ma di agosto 2021|idiomo={{fr}}}}</ref> Pri volebalo por mulieri, [[Usa]]na esquado vinkis [[Brazilia]]na en la lasta partio e ganis l'ora medalio. La bronza ganesis da [[Serbia]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://ge.globo.com/olimpiadas/noticia/brasil-e-dominado-pelos-eua-e-e-prata-no-volei-feminino-em-toquio.ghtml|titulo=Brasil sofre revés para os EUA e fica com a prata no vôlei feminino|editero=Olimpíada Todo Dia|publikigita ye=8ma di agosto 2021}}</ref> Pri [[plajala voleibalo]] por viri, [[Norvegia]]ni [[Anders Mol]] e [[Christian Sorum]] ganis l'ora, pos vinkir Rusi [[Vlacheslav Krasilnikov]] e [[Oleg Stoyanovski]] en la lasta partio.<ref name="plajo"/> [[Cherif Younousse]] e [[Ahmed Tijan]] de [[Katar]] ganis la bronza, pos vinkir Martin Plavins ed Edgar Tocs, de [[Latvia]].<ref name="plajo">{{Extera ligilo|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/08/07/noruega-vence-a-russia-e-garante-ouro-no-volei-de-praia-masculino.htm|publikigita ye=7ma di agosto 2021|titulo=Noruega vence a Rússia e garante ouro no vôlei de praia masculino|editero=UOL|idiomo={{pt}}}}</ref> Pri plajala voleibalo por mulieri, [[April Ross]] ed [[Alix Klineman]] de [[Usa]] vinkis [[Australia]]ni [[Taliqua Clancy]] e [[Mariafe Artacho del Solar]] en la lasta partio e ganis l'ora medalio.<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.news.com.au/sport/olympics/cameras-capture-aussie-legends-tears-after-olympic-heartbreak/news-story/4aa1bcb268098fcaede3c4b571c1b785 |titulo=Cameras capture Aussie legend’s tears after Olympic heartbreak|editero=News.Com.Au|publikigita ye=6ma di agosto 2021}}</ref> La bronza ganesis da [[Suisia|Suisi]] [[Joana Heidrich]] ed [[Anouk Verge-Depre]].<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2021/08/06/algoz-do-brasil-dupla-suica-fica-com-o-bronze-no-volei-de-praia-feminino.htm |titulo=Algoz do Brasil, dupla suíça fica com o bronze no vôlei de praia feminino|editero=UOL|publikigita ye=6ma di agosto 2021}}</ref> [[Arkivo:Jill Biden congrats Team USA for the Women Basketball 3x3 victory.jpg|thumb|left|320px|Jill Biden, spozino de Usana prezidanto, gratulas Usana esquado por la medalio pri [[basketbalo 3x3]].]] [[Arkivo:Saitama Super Arena 02.jpg|thumb|320px|Stadio ''Saitama Super Arena'']] La konkursi pri [[basketbalo]], inkluzite [[basketbalo 3x3]] eventis en la stadio ''Saitama Super Arena'', inaugurita en 1997 che urbo [[Saitama]]. Pri [[basketbalo 3x3]] por mulieri, [[Usa]]na esquado ganis l'ora medalio, Rusa Olimpiala komitato ganis l'arjenta, e [[Popul-Republiko Chinia]] ganis la bronza.<ref>{{Extera ligilo|url=https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/kelsey-plum-american-ace-gold-tokyo-2020?utm_campaign=dp_google|titulo=Kelsey Plum: American Ace defies Achilles’ injury to achieve gold at Tokyo 2020 |editero=Olympics.com|publikigita ye=31ma di julio 2021|vidita ye=7ma di agosto 2021}}</ref> Pri basketbalo 3x3 por viri, [[Latvia]]na esquado ganis l'ora, Rusa Olimpiala komitato ganis l'arjenta, e [[Serbia]] ganis la bronza. Pri [[basketbalo]] por viri, [[Usa]]na esquado ganis l'ora medalio, pos vinkir [[Francia|la Franca]] per 87 punti kontre 82. [[Australia]] ganis la bronza, pos vinkir [[Slovenia]] per 107 punti kontre 93. Pri basketbalo por mulieri, Usana esquado vinkis Japoniana per 90 punti kontre 75 e ganis l'ora.<ref>{{Extera ligilo|url=https://gauchazh.clicrbs.com.br/esportes/olimpiada/noticia/2021/08/estados-unidos-vence-o-japao-e-conquista-o-ouro-no-basquete-feminino-cks2op3gu0046013b1imxssl2.html|titulo=Estados Unidos vence o Japão e conquista o ouro no basquete feminino|editero=GZH|publikigita ye=8ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Franca esquado granis la bronza, pos vinkir [[Serbia]]na per 91 punti kontre 76. Pri [[futbalo]] por viri, [[Brazilia]]na esquado ganis l'ora, pos vinkir [[Hispania]] per 2x1.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Ouro consolida o Brasil como maior potência olímpica do futebol e pode render frutos na Copa do Mundo|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/reportagens-especiais/brasil-e-bicampeao-olimpico-no-futebol-masculino/#page1|editero=UOL|publikigita ye=7ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> La bronza ganesis da [[Mexikia]]na esquado, pos vinkir [[Japonia]]na per 3x1.<ref>{{Extera ligilo|url=https://ge.globo.com/olimpiadas/futebol/noticia/mexico-vence-japao-e-fica-com-o-bronze-no-futebol-masculino.ghtml |titulo=México vence Japão e fica com o bronze olímpico no torneio masculino de futebol|editero=Ge.Globo.com |publikigita ye=6ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> Pri futbalo por mulieri, [[Kanada]]na esquado vinkis [[Suedia]]na en konkurso per maxima puniso per 3x2, pos ke la du esquadi egaleskis per 1x1 en l'ordinara tempo e duris l'egalesko dum l'adicionala tempo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Canadá vence a Suécia nos pênaltis e conquista o ouro no futebol feminino|url=https://ge.globo.com/olimpiadas/jogo/06-08-2021/suecia-feminino-canada-feminino.ghtml|editero=Ge.Globo.com|publikigita ye=6ma di agosto 2021}}</ref> [[Usa]]na esquado ganis la bronza, pos vinkir [[Australia]] per 4x3.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Os gols de Austrália 3 x 4 Estados Unidos pelo bronze no futebol feminino nas Olimpíadas de Tóquio|editero=Ge.Globo.com|url=https://ge.globo.com/olimpiadas/video/os-gols-de-australia-3-x-4-estados-unidos-pelo-bronze-do-futebol-feminino-nas-olimpiadas-de-toquio-9742776.ghtml?&utm_source=google&utm_medium=onebox|publikigita ye=5ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> ==Medalii ganita == [[Arkivo:Ariake_Gymnastics_Centre.jpg|thumb|320px|Gimnastiko-eventeyo di Ariake.]] [[Arkivo:Brasil na final das Olimpíadas de Tokyo contra a Espanha.jpg|thumb|320px|Braziliana futbalo-esquado.]] [[Arkivo:2020 Summer Olympics closing ceremony (3).jpg|thumb|320px|Klozo-ceremonio en Tokyo.]] [[Arkivo:Retour des medaillés de Tokyo 2020 au trocadero (51367935546).jpg|thumb|320px|Festo en Paris, dum transfero-ceremonio di la Ludi.]] Yen la listo di landi qui recevis adminime 1 bronza medalio che Olimpiala Ludi en Tokyo.<ref>{{Extera ligilo|titulo=Quadro de Medalhas - Olimpíadas 2020|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/quadro-de-medalhas/|editero=UOL|vidita ye=9ma di agosto 2021|idiomo={{pt}}}}</ref> {{Totalo di medalii}} |- | 1 || align=left| {{USA}} | 39 || 41 || 33 || 113 |- | 2 || align=left| {{CHN}} | 38 || 32 || 18 || 88 |- | 3 || align=left| {{JAP}} | 27 || 14 || 17 || 58 |- | 4 || align=left| {{GBR}} | 22 || 21 || 22 || 65 |- | 5 || align=left| Rusa atleti | 20 || 28 || 23 || 71 |- | 6 || align=left| {{AUS}} | 17 || 7 || 22 || 46 |- | 7 || align=left| {{NLD}} | 10 || 12 || 14 || 36 |- | 8 || align=left| {{FRA}} | 10 || 12 || 11 || 33 |- | 9 || align=left| {{DEU}} | 10 || 11 || 16 || 37 |- | 10 || align=left| {{ITA}} | 10 || 10 || 20 || 40 |- | 11 || align=left| {{CAN}} | 7 || 6 || 11 || 24 |- | 12 || align=left| {{BRA}} | 7 || 6 || 8 || 21 |- | 13 || align=left| {{NZL}} | 7 || 6 || 7 || 20 |- | 14 || align=left| {{CUB}} | 7 || 3 || 5 || 15 |- | 15 || align=left| {{HUN}} | 6 || 7 || 7 || 20 |- | 16 || align=left| {{KOR}} | 6 || 4 || 10 || 20 |- | 17 || align=left| {{POL}} | 4 || 5 || 5 || 14 |- | 18 || align=left| {{CZE}} | 4 || 4 || 3 || 11 |- | 19 || align=left| {{KEN}} | 4 || 4 || 2 || 10 |- | 20 || align=left| {{NOR}} | 4 || 2 || 2 || 8 |- | 21 || align=left| {{JAM}} | 4 || 1 || 4 || 9 |- | 22 || align=left| {{ESP}} | 3 || 8 || 6 || 17 |- | 23 || align=left| {{SWE}} | 3 || 6 || 0 || 9 |- | 24 || align=left| {{CHE}} | 3 || 4 || 6 || 13 |- | 25 || align=left| {{DEN}} | 3 || 4 || 4 || 11 |- | 26 || align=left| {{HRV}} | 3 || 3 || 2 || 8 |- | 27 || align=left| {{IRN}} | 3 || 2 || 2 || 7 |- | 28 || align=left| {{SRB}} | 3 || 1 || 5 || 9 |- | 29 || align=left| {{BEL}} | 3 || 1 || 3 || 7 |- | 30 || align=left| {{BGR}} | 3 || 1 || 2 || 6 |- | 31 || align=left| {{SVN}} | 3 || 1 || 1 || 5 |- | 32 || align=left| {{UZB}} | 3 || 0 || 2 || 5 |- | 33 || align=left| {{GEO}} | 2 || 5 || 1 || 8 |- | 34 || align=left| {{TWN}} | 2 || 4 || 6 || 12 |- | 35 || align=left| {{TUR}} | 2 || 2 || 9 || 13 |- | 36 || align=left| {{GRC}} | 2 || 1 || 1 || 4 |- | 37 || align=left| {{UGA}} | 2 || 1 || 1 || 4 |- | 38 || align=left| {{ECU}} | 2 || 1 || 0 || 3 |- | 39 || align=left| {{IRL}} | 2 || 0 || 2 || 4 |- | 40 || align=left| {{ISR}} | 2 || 0 || 2 || 4 |- | 41 || align=left| {{QAT}} | 2 || 0 || 1 || 3 |- | 42 || align=left| {{BHS}} | 2 || 0 || 0 || 2 |- | 43 || align=left| {{KOS}} | 2 || 0 || 0 || 2 |- | 44 || align=left| {{UKR}} | 1 || 6 || 12 || 19 |- | 45 || align=left| {{BLR}} | 1 || 3 || 3 || 7 |- | 46 || align=left| {{ROU}} | 1 || 3 || 0 || 4 |- | 47 || align=left| {{VEN}} | 1 || 3 || 0 || 4 |- | 48 || align=left| {{IND}} | 1 || 2 || 4 || 7 |- | 49 || align=left| {{HKG}} | 1 || 2 || 3 || 6 |- | 50 || align=left| {{PHL}} | 1 || 2 || 1 || 4 |- | 51 || align=left| {{SVK}} | 1 || 2 || 1 || 4 |- | 52 || align=left| {{ZAF}} | 1 || 2 || 0 || 3 |- | 53 || align=left| {{AUT}} | 1 || 1 || 5 || 7 |- | 54 || align=left| {{EGY}} | 1 || 1 || 4 || 6 |- | 55 || align=left| {{IDN}} | 1 || 1 || 3 || 5 |- | 56 || align=left| {{ETH}} | 1 || 1 || 2 || 4 |- | 57 || align=left| {{PRT}} | 1 || 1 || 2 || 4 |- | 58 || align=left| {{TUN}} | 1 || 1 || 0 || 2 |- | 59 || align=left| {{EST}} | 1 || 0 || 1 || 2 |- | 60 || align=left| {{FJI}} | 1 || 0 || 1 || 2 |- | 61 || align=left| {{LVA}} | 1 || 0 || 1 || 2 |- | 62 || align=left| {{THA}} | 1 || 0 || 1 || 2 |- | 63 || align=left| {{BMU}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 64 || align=left| {{MAR}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 65 || align=left| {{PRI}} | 1 || 0 || 0 || 1 |- | 66 || align=left| {{COL}} | 0 || 4 || 1 || 5 |- | 67 || align=left| {{AZE}} | 0 || 3 || 4 || 7 |- | 68 || align=left| {{DOM}} | 0 || 3 || 2 || 5 |- | 69 || align=left| {{ARM}} | 0 || 2 || 2 || 4 |- | 70 || align=left| {{KGZ}} | 0 || 2 || 1 || 3 |- | 71 || align=left| {{MNG}} | 0 || 1 || 3 || 4 |- | 72 || align=left| {{ARG}} | 0 || 1 || 2 || 3 |- | 73 || align=left| {{SMR}} | 0 || 1 || 2 || 3 |- | 74 || align=left| {{JOR}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 75 || align=left| {{MYS}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 76 || align=left| {{NGA}} | 0 || 1 || 1 || 2 |- | 77 || align=left| {{BHR}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 78 || align=left| {{SAU}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 79 || align=left| {{LTU}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 80 || align=left| {{MKD}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 81 || align=left| {{NAM}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 82 || align=left| {{TKM}} | 0 || 1 || 0 || 1 |- | 83 || align=left| {{KAZ}} | 0 || 0 || 8 || 8 |- | 84 || align=left| {{MEX}} | 0 || 0 || 4 || 4 |- | 85 || align=left| {{FIN}} | 0 || 0 || 2 || 2 |- | 86 || align=left| {{BWA}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 87 || align=left| {{BFA}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 88 || align=left| {{CIV}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 89 || align=left| {{GHA}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 90 || align=left| {{GRD}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 91 || align=left| {{KWT}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 92 || align=left| {{MDA}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- | 93 || align=left| {{SYR}} | 0 || 0 || 1 || 1 |- |} ==Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi|Tokyo 2020]] 7jy1oclh00ot4lrsafy41mg1xa900u6 14 53171 1113855 1113602 2026-04-18T14:57:33Z ThWiki1910 31363 1113855 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sportisti segun sporto]] [[Kategorio:Personi en sporto segun sporto]] ehr9wksw27kzwufffoibei4p3c3fij4 0 53280 1114402 1074655 2026-04-18T21:10:47Z ThWiki1910 31363 1114402 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:2024 Summer Olympics text logo.svg|thumb|320px|Logotipo* dil Olimpiala Ludi en Paris, 2024.]] L''''Olimpiala Ludi en Paris, 2024''', od oficale la '''33ma Olimpiala Ludi''', esas internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis de la [[26ma di julio]] til la [[11ma di agosto]] [[2024]] en [[Paris]], [[Francia]], kun kelk eventi komencinta ye la 24ma di julio. Lor la [[Olimpiala Ludi|Somerala Olimpiala Ludi]] eventis triesmafoye en Paris, dum la cent-yara aniversario dil [[Olimpiala Ludi]] di [[1924]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bach Says Paris and LA Mayors Are 'Optimistic' About Agreement After Initial Discussions - GamesBids.com|url=https://gamesbids.com/eng/featured/bach-says-paris-and-la-mayors-are-optimistic-about-agreement-after-initial-discussions/|editero=gamesbids.com}}</ref> La konkursi eventis en Paris ed en altra 16 urbi en kontinentala Francia, ed ank en Teahupoʻo, urbeto en [[Tahiti]], insulo qua apartenas a [[Franca Polinezia]]. Ultre Paris, [[futbalo]]-partii ank eventis en [[Nantes]], [[Lyon]], [[Saint-Étienne]], [[Bordeaux]], [[Nice]] e [[Marseille]]. Entote esis 329 eventi de 32 sporti, kun la partopreno di {{formatnum:10714}} atleti de 206 Olimpiala komitati. La Ludi kustis cirkume 9 miliard [[Euro|Euri]]<ref name=UOL>{{extera ligilo|titulo=Paris-2024 cria Olimpíadas da 'nova era': econômica, engajada e política|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2024/08/12/paris-2024-cria-olimpiadas-da-nova-era-economica-engajada-e-cultural.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di agosto 2024}}</ref>. Cirkume 95% del eventeyi esis konstrukturi ja existanta<ref name=UOL/>, o tempala konstrukturi. Poka nova konstrukturi bezonesis: nova centro por aquala sporti konstruktita proxim [[stadio]] ''Stade de France'', e nova ludeyo por [[basketbalo]] e lukto por 7500 spektanti en Porte de la Chapelle. Ultre to, konstruktesis Olimpiala vilaji por gastigar l'atleti en L'Île-Saint-Denis, Saint-Denis e Saint-Ouen-sur-Seine. [[Usa]] e [[Popul-Republiko Chinia]] obtenis la sama quanto di ora medalii: 40. Tamen, Usa recevis plusa arjenta e bronza medalii kam Chinia. [[Japonia]] rangizesis en la 3ma plaso, obteninta 20 ora medalii, [[Australia]] obtenis 18 ora medalii, e [[Francia]] la hosto, obtenis 16 ora medalii. Unesmafoye en la historio [[Dominika]], [[Santa Lucia]], [[Kabo Verda]] ed [[Albania]] ganis Olimpiala medalii - Dominika e Santa Lucia ganis ora. Ank unesmafoye en lia Olimpiala historio, [[Guatemala]] e [[Botswana]] ganis ora medalii. L'esquado di refujinti anke ganis lua unesma medalio en la historio - bronza, pri [[boxo]]. La Ludi esis la debuto di [[brek-danso]] kom Olimpial evento. Konkursi pri [[surfo]] eventis duesmafoye en la historio di la ludi, unesmafoye en [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Tokyo, 2021]]. == Selekto dil urbo == [[Arkivo:Anneaux Olympiques Place Hôtel Ville Esplanade Libération - Paris IV (FR75) - 2021-08-23 - 1.jpg|thumb|320px|Olimpiala ringi avan ''Hôtel de Ville'' en Paris.]] {|class=wikitable align=left |-style="background:#efefef;" ! colspan="3" | Kandidata urbi por Olimpiala Ludi di 2024 |-style="background:#efefef;" | '''Urbo''' | '''Lando''' |'''1ma votado''' |- | [[Paris]] | {{FRA}} | '''Selektita por gastigar la Ludi en 2024''' |- | [[Los Angeles]] | {{USA}} | '''Selektita por gastigar la Ludi en 2028''' |- | [[Hamburg]] | {{DEU}} | rowspan=3| '''abandonis postulo''' |- | [[Roma]] | {{ITA}} |- | [[Budapest]] | {{HUN}} |} Komence, [[Paris]], [[Hamburg]], [[Budapest]], [[Roma]] e [[Los Angeles]] esis kandidati por gastigar la Ludi di 2024. La selekto-proceso lenteskis pro politikala necertesi e senkurajigiva kusti. [[Hamburg]] abandonis sua postulo ye la 29ma di novembro 2015, pos plebicito. [[Roma]] abandonis sua postulo ye la 21ma di septembro 2016 e mencionis fiskala problemi. Ye la 22ma di februaro, [[Budapest]] anke abandonis sua postulo, pos ke peticiono kontre la postulo recevis plusa signaturi kam la bezonita por ula plebicito. Ye la 9ma di junio 2017, l'[[Internaciona Olimpiala Komitato]] kunsidis en [[Lausanne]], [[Suisia]], e decidis diskutar en la renkontro quin gastigus la Ludi di 2024 e 2028, e se esus posibla selektar l'urbi por la du en la sama renkontro. Pos decidar favorebla pri la posibleso di selektar la du sideyi, ye la 13ma di septembro 2017, decidesis unanime ke Paris esus eventeyo, ed anke ke [[Olimpiala Ludi en Los Angeles, 2028|Los Angeles]] esos eventeyo por l'[[Olimpiala Ludi]] di [[2028]]. == Arivo dil Olimpiala torcho, unesma konkursi, e saboto di transporto-sistemo == [[Arkivo:Carcassonne,_Relais_de_la_flamme_olympique_Paris_2024_(112).jpg|thumb|320px|Du personi transportanta l'Olimpiala torcho en [[Carcassone]].]] [[Arkivo:Paris Gare du Nord crowds.jpg|thumb|320px|left|Hordo che ferovoyala staciono ''Gare du Nord'' pos saboto-atako kontre ferovoyala sistemo.]] Quale eventabas omnafoye depos 1928, l'Olimpiala torcho acendesis en Olympia, [[Grekia]]. Ol eniris Franca teritorio ye la 8ma di mayo 2024 en [[Marseille]]. Pose ol transportesis tra diversa urbi en kontinentala Francia, ed anke tra altra urbi che transmara departmenti Franca<ref>{{extera ligilo|url=https://ge.globo.com/olimpiadas/noticia/2024/07/24/tocha-olimpica-2024-do-que-e-feita-trajeto-e-design-veja-fotos.ghtml |titulo=Tocha Olímpica 2024: do que é feita, trajeto e design; veja fotos|editero=GE|idiomo={{pt}}|publikigita ye=24ma di julio 2024}}</ref> dum 67 dii, til l'aperto-ceremonio. Ol arivis en Paris ye la 26ma di julio. La konkursi di 4 sporti komencis ante l'aperto-ceremonio: [[futbalo]] por viri e por mulieri, [[handbalo]] por viri e por mulieri, [[rugbio por 7 ludisti|rugbio* por 7 ludisti]] ed [[arkpafado]]. Konkursi pri futbalo e handbalo komencis ante, nam on bezonas adminime 66 hori inter du partii por ke ludisti povas repozar<ref name=ESPN>{{extera ligilo|url=https://www.espn.com.br/olimpiadas/artigo/_/id/13940067/por-que-olimpiadas-tem-esportes-comecando-antes-da-cerimonia-de-abertura|titulo=Por que Olimpíadas têm esportes começando antes da cerimônia de abertura?|editero=ESPN|idiomo={{pt}}|publikigita ye=23ma di julio 2024}}</ref>. Pri futbalo por viri esas 16 nacionala squadi konkursanta, kontre ke pri futbalo por mulieri esas 12 nacionala esquadi konkursanta.<ref name=ESPN/> L'unesma futbalo-partio di la Ludi komencis ye la 24ma di julio, inter [[Arjentinia]] e [[Maroko]]. Marokani vinkis per 2 goli kontre 1, pos polemiki: invado dil agro da Marokana suporteri pos la duesma golo Arjentiniana, interupto di la partio, nuligo di la duesma golo Arjentiniana, e durigo di la partio pos du hori<ref>{{extera ligilo|url=https://www.cnnbrasil.com.br/esportes/olimpiadas/paris-2024-argentina-perde-para-o-marrocos-em-jogo-marcado-por-confusao-bizarra/|titulo=Paris 2024: Argentina perde para o Marrocos em jogo marcado por confusão e desorganização |editero=CNN|idiomo={{pt}}|publikigita ye=24ma di julio 2024}}</ref>. Dum la matino dil 26ma di julio, dil dil inauguro-ceremonio, eventis serio di saboto-ataki incendiala kontre ferovoyala sistemo Franca, qua ne rezultis morti, ma afektis plu kam 800 mil uzeri di treno-sistemo, inkluzite [[treno di granda rapideso|TGV-sistemo]]<ref>{{extera ligilo |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/26/france-rail-disruptions-scnf-olympics/|titulo=Arson attacks target France’s high speed trains hours before Olympics|editero=The Washington Post|idiomo={{en}}|publikigita ye=24ma di julio 2024}}</ref>. Antee, ye la 8ma di mayo, dio kande la torcho arivis en Marseille, lokala policistaro deskovris 4 incendial aparati che ferovoyala lineo inter [[Aix-en-Provence]] e Marseille. == Aperto-ceremonio == [[Arkivo:U_S_Olympic_Team_participates_in_2024_Opening_Ceremonies_in_Paris_(8554767).jpg|thumb|320px|Rezidanti che ''Île de la Cité'' observas la parado di bateli sur Seine.]] [[Arkivo:Vasque_Olympique_Jardin_Tuileries_-_Paris_I_(FR75)_-_2024-07-27_-_19.jpg|thumb|left|320px|Balono kun l'Olimpiala kaldrono.]] L'aperto-ceremonio komencis ye 19:30 kloki, GMT+2 (somero-tempo en Francia), la 26ma di julio 2024. Lor duesmafoye en la historio l'aperto-ceremonio eventis exter stadio - unesmafoye esis en 2018, dum l'Olimpiala Ludi di la Yunaro en [[Buenos Aires]]. L'oficala protokolo eventis en tempala "stadieto" konstruktita sur placo Trocadéro. On kalkulis ke cirkume 320 mil personi an la rivi di Seine asistis la parado di 80 bateli qui transportis l'atleti. Granda parto di la ceremonio eventis sub pluvo. Multa elementi di la ceremonio enrejistresis ante, por prizentado sur [[televiziono]] o [[komputatoro]], exemple video* qua montris humuristo [[Jamel Debbouze]] eniranta [[stadio]] ''Stade de France'' komplete vakua, nam la ceremonio eventus exter la stadio. Ibe, ilu renkontris ex-futbalisto [[Zinedine Zidane]], qua duktis l'Olimpiala torcho sequita da tri pueri, qui reprezentis yari 1900, 1924 e 2024, la trifoye kande Paris gastigis la Ludi. Altr aspekto di la ceremonio enrejistrita hori ante esis kande [[Lady Gaga]] kantis ''Mon truc en plumes''. Pos ke el kantis, el dicis: ''Bonsoir, bienvenue à Paris''. La paradi di nacional atleti eventis sur bateli e bateleti naviginta sur [[Seine]], inter ponti ''Pont d'Austerlitz'' e ''Pont d'Iéna''. La 6-kilometra parado-voyo sur Seine emfazis kultural aspekti di la ceremonio ed imaji di Parisana rikonocmarki. Kelka bateli transportis du o plusa delegitari nacionala, kontre ke granda delegitari - exemple l'Usana e la Franca - transportesis sola en singla bateli. Franca kantistino Axelle Saint-Cirel kantis ''La Marseillaise'' dum l'aperto-ceremonio. La "vivanta pikturo" (France: ''tableau vivant'') reprezentis anciena Greka deo Dionizios, ed esis multe kritikita pro simulachar [[Supeo santa]] kun partopreno di ''drag queens''. Politikisti, religiala chefi ed altra individui kritikis ca "vivanta pikturo", exemple [[judo|juda]] komentisto Eli David, qua adjetivigis ol kom "shaminda insulto kontre [[Iesu Kristo]] e [[kristanismo]]". Diversa Olimpiala championi Franca duktis l'Olimpiala torcho til Gardeno ''Tuileries'', ube [[Teddy Riner]] e [[Marie-José Pérec]] recevis ol. Le du duktis du torchi til l'Olimpiala kaldrono, ed acendesis ol samatempe. La kaldrono suspensesis da balono plenigita per [[helio]], alta de 30 metri e semblanta varm-aera balono konstruktita da [[fratuli Montgolfier]] dum la 18ma yarcento. Dum la dio, la balono levesas, restanta ligata a la sulo, e dum la nokto ol abasesas. Kanadana kantistino [[Céline Dion]], akompanita da pianisto, kantis ''Hymne a l'amour'', originale enrejistrita da [[Édith Piaf]] en 1950. == Kelka eventi e rezulti == [[Arkivo:XGames-Chiba-2022_2022-04-24_0776.jpg|thumb|320px|[[Yuto Horigome]]]] [[Arkivo:2019-09-07 - Archery World Cup Final - Mixed Recurve - Photo 07.jpg|thumb|320px|left| [[Kim Woo-jin]]]] Dum la finala konkurso pri [[planko-sketado]] kategorio ''street'' por mulieri, ye la 28ma di julio, [[Japonia]]nini [[Coco Yoshizawa]] e [[Liz Akama]] ganis rispektive l'ora ed l'arjenta medalii. [[Rayssa Leal]], de [[Brazilia]], ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=https://esporte.ig.com.br/olimpiadas/2024-07-28/rayssa-leal-brilha-conquista-bronze-skate-street-paris.html|titulo=Com emoção! Rayssa Leal brilha no fim e conquista o bronze no skate street em Paris|editero=IG |idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di julio 2024}}</ref> En la finalo di la sama kategorio por viri, eventinta ye la 29ma di julio, Japoniano [[Yuto Horigome]] ganis la ora, Usano [[Jagger Eaton]] ganis l'arjenta, ed Usano [[Nyjah Huston]] ganis la bronza<ref>{{extera ligilo|url=https://www.lance.com.br/olimpiadas/quem-e-yuto-horigome-skatista-que-garantiu-o-ouro-na-ultima-manobra-nas-olimpiadas.html|titulo=Quem é Yuto Horigome, skatista que garantiu o ouro na última manobra nas Olimpíadas|editero=Lance!|idiomo={{pt}}|publikigita ye=29ma di julio 2024}}</ref>. [[Sud-Korea]]ni ganis entote 7 medalii pri [[arkpafado]], de qui 5 ora, 1 arjenta ed 1 bronza, en la 5 konkursi disputita: individuala por viri, individuala por mulieri, maskulala esquado, feminala esquado e mixita esquado.<ref>{{extera ligilo|titulo=Análise: O domínio da Coreia no Tiro com Arco em Paris 2024|url=https://koreanmagazinebr.com/analise-o-dominio-da-coreia-no-tiro-com-arco-em-paris-2024/|editero=Korean Magazine BR|idiomo={{pt}}|publikigita ye=6ma di agosto 2024}}</ref> Pos la rezulti di lua partopreno en Paris, Sud-Koreano [[Kim Woo-jin]] kolektis entote 5 ora medalii pri arkpafado en Olimpiala Ludi, de qui 1 en [[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016|Rio de Janeiro]], 1 en [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Tokyo]], e 3 en Paris. [[Arkivo:오예진 선수.jpg|thumb|250px|[[Oh Ye-jin]]]] [[Arkivo:Sheng_Lihao_(2024)_01.png|thumb|250px|left|[[Sheng Lihao]]]] La konkursi pri [[sporta pafado]] eventis che la Nacionala Centro pri Pafado (France: ''Centre National de Tir''), an urbo [[Châteauroux]]. Esis entote 15 kategorii - 6 por viri, 6 por mulieri e 3 por mixita esquadi - e 340 pafisti, 170 mulieri e 170 viri. [[Popul-Republiko Chinia]] ganis la ora en 5 ek li: 10-metra pafado kun pistolo per kompresita aero por viri, 10-metra pafado per kompresit-aera riflo por viri<ref name=Lihao/>, 25-metra pafado per rapida pistolo por viri, 50-metra pafado per riflo en 3 pozicioni por viri, e 10-metra pafado kun riflo por mixita esquadi. Chiniano [[Sheng Lihao]], qua ganabis 1 arjenta medalio dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, ganis du ora en Paris<ref name=Lihao>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/cd1j0jv039xo|titulo=China's Sheng wins second gold in Paris |editero=BBC|publikigita ye=29ma di julio 2024|idiomo={{en}}}}</ref>. [[Sud-Korea]]nini [[Oh Ye-jin]], Yang Ji-in e Ban Hyo-jin ganis ora medalii rispektive pri 10-metra pafado kun pistolo per kompresita aero, 25-metra per rapida pistolo, e 10-metra pafado per kompresit-aera riflo. [[Oh Ye-jin]] obtenis puntizo 243.2, qua esis Olimpiala rekordo, pafanta kun pistolo per kompresita aero<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.thestar.com/sports/olympics-and-paralympics/oh-ye-jin-of-south-korea-smashes-an-olympic-shooting-record-to-win-gold-in/article_c1192bad-81ec-5541-bfec-0796bfd3f167.amp.html |titulo=Oh Ye Jin of South Korea smashes an Olympic shooting record to win gold in Paris|editero=The Toronto Star|publikigita ye=28ma di julio 2024|vidita ye= 28ma di julio 2024}}</ref>. [[Adriana Ruano]] ganis l'unesma ora medalio por [[Guatemala]] pri pafado kontre pladi.<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{es}}|url=https://cnnespanol.cnn.com/2024/07/31/adriana-ruano-oliva-gana-primera-medalla-oro-olimpica-guatemala-orix/|titulo=Adriana Ruano Oliva gana la primera medalla de oro olímpica en la historia de Guatemala|vidita ye=31ma di julio 2024|autoro=Uriel Blanco|publikigita ye=31ma di julio 2024|editero=CNN}}</ref> [[Suisia]]nino [[Chiara Leone]] ganis l'ora por 50-metra pafado per riflo en 3 pozicioni. La konkursi pri [[badmintono]] eventis de la 27ma di julio til la 5ma di agosto che stadio ''Port de la Chapelle'', anke konocata kom ''Adidas Arena'', kun la partopreno di 171 ludisti. Esis 5 kategorii: ''singla'' por viri, ''singla'' por mulieri, ''duopla'' por viri, ''duopla'' por mulieri, e mixit esquadi. Ludisti de [[Popul-Republiko Chinia]] ganis du ora medalii - duopli por mulieri, e mixit esquadi -, e du arjenta - singli por mulieri e duopli por mulieri. [[Viktor Axelsen]], de [[Dania]], ganis l'ora en la kategorio ''singla'' por viri, e [[An Se-young]] ganis l'ora en la kategorio ''singla'' por mulieri. [[Arkivo:Paris2024 - TT - 28 Evenepoel.jpg|thumb|320px|[[Remco Evenepoel]] dum konkurso pri biciklagado kontrehorloja.]] [[Arkivo:OG2024-dressage-Jessica-von-Bredow-Wernd-gold-medal.jpg|thumb|left|320px|[[Jessica von Bredow-Werndl]] (GER) e ''TSF Dalera BB'' pos recevir ora medalio pri individuala dresado.]] Quar konkursi pri [[biciklagado]] komencis ye l'[[esplanado]] ''Esplanade des Invalides'': la konkursi pri biciklagado kontrehorloja por viri e por mulieri finis ye la ponto Alexander la 3ma, kontre ke la konkursi pri biciklagado en stradi finis ye la placo ''Trocadéro''. En la du konkursi por viri, [[Belgia|Belgo]] [[Remco Evenepoel]] ganis la ora. Du Franci, [[Valentin Madouas]] e [[Christophe Laporte]] ganis rispektive arjenta e la bronza medalii en la biciklagado en stradi. En la konkurso kontrehorloja por viri, [[Filippo Ganna]] ganis l'arjenta e [[Wout van Aert]]. Pri biciklagado en stradi por mulieri, Usanino [[Kristen Faulkner]] ganis la ora, Nederlandanino [[Marianne Vos]] ganis l'arjenta, e [[Lotte Kopecky]], de [[Belgia]], ganis la bronza. Pri biciklagado kontrehorloja por mulieri, [[Grace Brown]] de [[Australia]] ganis l'ora, Britanianino [[Anna Henderson]] ganis l'arjenta, ed Usanino [[Chloé Dygert]] ganis la bronza. La konkursi pri [[kavalkado]] eventis che [[palaco di Versailles]], en l'[[Versailles|urbo samnoma]], inter la 27ma di julio e la 6ma di agosto. Ca yaro, mulieri e viri konkursis kune en 6 kategorii: individuala dresado, esquada dresado, individuala konkurso, esquada konkurso, individuala saltado ed esquada saltado. Exemple, en l'individuala konkurso, [[Michael Jung]] de [[Germania]] ganis l'ora, [[Christopher Burton]] de [[Australia]] ganis l'arjenta, e [[Laura Collett]], del [[Unionita Rejio]], ganis la bronza. Pri l'individuala dresado, [[Jessica von Bredow-Werndl]] kun kavalino ''TSF Dalera BB'' ganis la ora, [[Isabell Werth]] kun kavalino ''Wendy'' ganis l'arjenta, e Britanianino [[Charlotte Fry]], kun kavalulo ''Glamourdale'' ganis la bronza<ref>{{extera ligilo|url=https://www.eurodressage.com/2024/08/04/germanys-von-bredow-werndl-and-dalera-wins-second-individual-gold-2024-olympics|titulo=Germany’s von Bredow-Werndl and Dalera Wins Second Individual Gold at 2024 Olympics|editero=Eurodressage|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di agosto 2024}}</ref>. Entote, Germania ganis ora en 4 ek la 6 kategorii: individuala dresado, esquada dresado, individuala konkurso, ed individuala saltado. [[Arkivo:Roland-Garros 2012-IMG 3831.jpg|thumb|320px|Stadio Suzanne-Lenglen, en Roland Garros.]] [[Arkivo:Grand Palais (Paris, FRA) 2019.jpg|left|thumb|320px|Palaco ''Grand Palais''.]] La konkursi pri [[boxo]] eventis che stadio Suzanne-Lenglen, parto de la sporto-komplexo por teniso ''Roland Garros''. Partoprenis entote 284 boxisti, de qui la duimo esis mulieri. Viri konkursis en 7 kategorii - infre 51 kg, infre 57 kg, infre 63,5 kg, infre 71 kg, infre 80 kg, infre 92 kg, e plu kam 92 kg -, kontre ke mulieri konkursis en 6 kategorii - infre 50 kg, infre 54 kg, infre 57 kg, infre 60 kg, infre 66 kg, ed infre 75 kg. [[Uzbekistan]] ganis 5 ek la 7 ora medalii pri boxo por viri, ecepte en la kategorio infre 63,5 kg (ganita da [[Erislandy Álvarez]], de [[Kuba]]), ed en la kategorio infre 80 kg (ganita da [[Olexandr Hizhiak]], de [[Ukraina]]). Pri boxo por mulieri, [[Wu Yu]] e [[Chang Yuan]], de [[Popul-Republiko Chinia]], ganis ora medalii rispektive en la kategorii infre 50 kg ed infre 54 kg. En la kategorio infre 57 kg, [[Lin Yu-ting]], de [[Taiwan]], ganis la ora. La konkursi pri [[tae-kwon-do]] eventis che palaco ''Grand Palais'', de la 7ma til la 10ma di agosto. Esis 8 kategorii, de qui 4 por viri e 4 por mulieri. [[Sud-Korea]] ganis du ora medalii: da [[Kim Yu-Jin]], en la kategorio infre 57 kg por mulieri; e da [[Park Tae-Joon]], en la kategorio infre 58 kg por viri. [[Uzbekistan]] anke ganis du medalii: ora da [[Ulugbek Rashitov]], en la kategorio infre 68 kg por viri; ed arjenta da [[Svetlana Osipova]], en la kategorio plu kam 67 kg por mulieri. [[Arkivo:Teahupoo1.jpg|thumb|320px|left|Ondo en Teahupoʻo.]] [[Arkivo:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|320px|Stadio ''Parc des Princes''.]] La konkursi pri [[surfo]] eventis en Teahupoʻo, [[Tahiti]], [[Franca Polinezia]], loko famoza pro sua giganta ondi. Ibe eventis konkursi por viri e por mulieri. La finala konkursi eventis ye la 31ma di julio. Pri surfo por viri, Franco [[Kauli Vaast]] ganis la ora, Australiano [[Jack Robinson]] ganis l'arjenta, e Braziliano [[Gabriel Medina]] ganis la bronza. Pri surfo por mulieri, Usanino [[Caroline Marks]] ganis la ora, Brazilianino [[Tatiana Weston-Webb]] ganis l'arjenta, e [[Johanne Defay]] de Francia ganis la bronza. La bronza medalio pri futbalo por viri disputesis ye la 8ma di agosto che stadio ''Stade de la Beaujoire'', en [[Nantes]], inter [[Egiptia]] e [[Maroko]]. Maroko vinkis la partio per 6 goli kontre 0. L'ora medalio disputesis ye la 9ma di agosto che stadio ''Parc des Princes'', en [[Paris]], inter [[Francia]] e [[Hispania]]. Hispania ganis l'ora medalio pos vinkir Francia per 5 goli kontre 3. Ye la sama dio, disputesis la bronza medalio pri futbalo por mulieri, che stadio ''Parc Olympique Lyonnais'' en Décines-Charpieu, urbo an la metropolala regiono di [[Lyon]]. [[Germania]] vinkis Hispania per 1 golo kontre 0, e grantis la bronza medalio. Ye la 10ma di agosto eventis la disputo pri ora medalio, inter [[Usa]] e [[Brazilia]], anke che stadio ''Parc des Princes''. Usanini vinkis Brazilianini per 1 golo kontre 0, e ganis kinesmafoye en lua historio la ora medalio. [[Arkivo:Paris2024_-_Triathlon_-_02_-_Pont_Alexandre_III.jpg|thumb|320px|left|Loko por la konkurso pri triatlo*, apud ponto Alexander la 3ma.]] [[Arkivo:Volleyball_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Men's_Japan_vs_Germany_05.jpg|thumb|320px|Preliminara voleibalo-partio por viri, Japonia kontre Germania.]] La konkursi pri [[triatlo]] eventis de la 31ma di julio til la 5ma di agosto, kun la partopreno di entote 110 atleti, de qui 55 viri e 55 mulieri. Viri e mulieri anke konkursis kom mixita esquadi. Triatlo* konsistis ek 1,5-kilometra [[natado]], 40-kilometra [[biciklo]]-kurado, e 10-kilometra kurado. La disputi pri natado eventis sur l'aqui di [[Seine]], tamen ca parto preske eliminesis, pro problemi pri kontamino dil aquo. Mem pos la liberigo di natado en Seine, kelk atleti infektesis per [[bakterio]] ''[[escherichia coli]]''<ref>{{extera ligilo|url=https://www.cnnbrasil.com.br/esportes/olimpiadas/triatletas-sao-hospitalizados-apos-nadarem-no-rio-sena-belgica-desiste-de-prova/|titulo=Triatletas são hospitalizados após nadarem no rio Sena; Bélgica desiste de prova|idiomo={{pt}}|editero=CNN|publikigita ye=4ma di agosto 2024}}</ref>. Pri triatlo* por viri, Britaniano [[Alex Yee]] ganis l'ora, Novazelandano [[Hayden Wilde]] ganis l'arjenta, e Franco [[Léo Bergère]] ganis la bronza. Pri triatlo* por mulieri, [[Cassandre Beaugrand]] de Francia ganis l'ora, [[Julie Derron]] de Suisia ganis l'arjenta, e [[Beth Potter]] del Unionita Rejio ganis la bronza. Pri triatlo* por mixita esquado, Germana ganis l'ora, Usa ganis l'arjenta, ed Unionita Rejio ganis la bronza. La preliminara partii di [[handbalo]] eventis che eventeyo ''Paris Expo Porte de Versailles'', e la finala fazo eventis che stadio ''[[Pierre Mauroy]]'', en [[Lille]]. Entote 24 esquadi, de qui 12 maskula e 12 femina konkursis dum preliminari. En la finala partii di la turniro por viri, [[Hispania]] vinkis [[Slovenia]] per 23 punti kontre 22 e ganis la bronza, e [[Dania]] vinkis [[Germania]] per 39 punti kontre 26, e ganis la ora. En la finala partii di la turniro por mulieri, [[Dania]] vinkis [[Suedia]] per 30 punti kontre 25 e ganis la bronza, e [[Norvegia]] vinkis [[Francia]] per 29 punti kontre 21, e ganis la ora. Ultre handbalo, ''Paris Expo Porte de Versailles'' ank esis loko por [[voleibalo]]-partii en interna korto, por konkursi pri [[pezo-levo]] e tablo-teniso. Voleibalo-partii eventis de la 27ma di julio til la 10ma di agosto (por viri) e la 11ma di agosto (por mulieri). Pri voleibalo por viri, [[Francia|Franca]] esquado ganis l'ora, [[Polonia|Polona]] esquado ganis l'arjenta, ed [[Usa]]na esquado ganis la bronza. Pri voleibalo por mulieri, [[Italia]] ganis l'ora, [[Usa]] ganis l'arjenta, e [[Brazilia]] ganis la bronza. == Medalii ganita == Yen listo di la landi qui recevis adminime 1 bronza medalio en [[Paris]] en [[2024]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Quadro de Medalhas {{!}} Olimpíadas 2024|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/quadro-de-medalhas/|idiomo={{pt}}|editero=UOL|aktualigita ye=11ma di agosto 2024}}</ref> [[Arkivo:Course en ligne masculine de cyclisme sur route aux JO d'été de 2024 12.jpg|thumb|320px|Ciklisti che avenuo ''Simón Bolívar''.]] [[Arkivo:OG2024-equestrian-sports-stands.jpg|thumb|320px|Tempala stadio konstruktita en Versailles por la konkursi pri kavalkado.]] [[Arkivo:Épreuve_Aviron_Jeux_Olympiques_2024_Stade_Nautique_Vaires_Marne_-_Vaires-sur-Marne_(FR77)_-_2024-07-28_-_97.jpg|thumb|320px|Navigala Centro Vaires–Torcy, en Vaires-sur-Marne.]] [[Arkivo:140201 Velodrome.jpg|thumb|320px|Nacionala [[Velodromo]] ''Saint-Quentin-en-Yvelines''.]] [[Arkivo:P1050976_Paris_XV_pte_de_Versailles_entrée_parc_des_expositions_esplanade_du_9.11.1989_rwk.JPG|thumb|320px|''Paris Expo Porte de Versailles''.]] [[Arkivo:Handball_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Men's_Germany_vs_Slovenia_-_2024-08-04_-_01.jpg|thumb|320px|Mi-finala partio di handbalo por viri, Germania kontre Slovenia.]] {{Totalo di medalii}} |- | 1 ||{{USA}}|| 40 || 44 || 42 || 126 |- | 2 ||{{CHN}}|| 40 || 27 || 24 || 91 |- | 3 ||{{JPN}}|| 20 || 12 || 13 || 45 |- | 4 ||{{AUS}}|| 18 || 19 || 16 || 53 |- | 5 ||{{FRA}}|| 16 || 26 || 22 || 64 |- | 6 ||{{NLD}}|| 15 || 7 || 12 || 34 |- | 7 ||{{GBR}}|| 14 || 22 || 29 || 65 |- | 8 ||{{KOR}}|| 13 || 9 || 10 || 30 |- | 9 ||{{ITA}}|| 12 || 13 || 15 || 40 |- | 10 ||{{DEU}}|| 12 || 13 || 8 || 33 |- | 11||{{NZL}}|| 10 || 7 || 3 || 20 |- | 12||{{CAN}}|| 9 || 7 || 11 || 27 |- | 13||{{UZB}}|| 8 || 2 || 3 || 13 |- | 14||{{HUN}}|| 6 || 7 || 6 || 19 |- | 15||{{ESP}}|| 5 || 4 || 9 || 18 |- | 16||{{SWE}}|| 4 || 4 || 3 || 11 |- | 17||{{KEN}}|| 4 || 2 || 5 || 11 |- | 18||{{NOR}}|| 4 || 1 || 3 || 8 |- | 19||{{IRL}}|| 4 || 0 || 3 || 7 |- | 20||{{BRA}}|| 3 || 7 || 10 || 20 |- | 21||{{IRN}}|| 3 || 6 || 3 || 12 |- | 22||{{UKR}}|| 3 || 5 || 4 || 12 |- | 23||{{ROU}}|| 3 || 4 || 2 || 9 |- | 24||{{GEO}}|| 3 || 3 || 1 || 6 |- | 25||{{BEL}}|| 3 || 1 || 6 || 10 |- | 26||{{BGR}}|| 3 || 1 || 3 || 7 |- | 27||{{SRB}}|| 3 || 1 || 1 || 5 |- | 28||{{CSK}}|| 3 || 0 || 2 || 5 |- | 29||{{DEN}}|| 2 || 2 || 5 || 9 |- | 30||{{AZE}}|| 2 || 2 || 3 || 7 |- | 30||{{HRV}}|| 2 || 2 || 3 || 7 |- | 32||{{CUB}}|| 2 || 1 || 5 || 8 |- | 33||{{BHR}}|| 2 || 1 || 1 || 4 |- | 34||{{SVN}}|| 2 || 1 || 0 || 3 |- | 35||{{TWN}}|| 2 || 0 || 5 || 7 |- | 36||{{AUS}}|| 2 || 0 || 3 || 5 |- | 37||{{HKG}}|| 2 || 0 || 2 || 4 |- | 37||{{PHL}}|| 2 || 0 || 2 || 4 |- | 39||{{DZA}}|| 2 || 0 || 1 || 3 |- | 39||{{IDN}}|| 2 || 0 || 1 || 3 |- | 41||{{ISR}}|| 1 || 5 || 1 || 7 |- | 42||{{POL}}|| 1 || 4 || 5 || 9 |- | 43||{{KAZ}}|| 1 || 3 || 3 || 7 |- | 44||{{JAM}}|| 1 || 3 || 2 || 6 |- | 44||{{ZAF}}|| 1 || 3 || 2 || 6 |- | 44||{{THA}}|| 1 || 3 || 2 || 6 |- | 47||{{ETH}}|| 1 || 3 || 0 || 4 |- | 48||{{CHE}}|| 1 || 2 || 5 || 8 |- | 49||{{ECU}}|| 1 || 2 || 2 || 5 |- | 50||{{PRT}}|| 1 || 2 || 1 || 4 |- | 51||{{GRC}}|| 1 || 1 || 6 || 8 |- | 52||{{ARG}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 52||{{EGY}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 52||{{TUN}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 55||{{BWA}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 55||{{CHL}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 55||{{LCA}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 55||{{UGA}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 59||{{DOM}}|| 1 || 0 || 2 || 3 |- | 60||{{GTM}}|| 1 || 0 || 1 || 2 |- | 60||{{MCO}}|| 1 || 0 || 1 || 2 |- | 62||{{DMA}}|| 1 || 0 || 0 || 1 |- | 62||{{PAK}}|| 1 || 0 || 0 || 1 |- | 64||{{TUR}}|| 0 || 3 || 5 || 8 |- | 65||{{MEX}}|| 0 || 3 || 2 || 5 |- | 66||{{ARM}}|| 0 || 3 || 1 || 4 |- | 66||{{COL}}|| 0 || 3 || 1 || 4 |- | 68||{{PRK}}|| 0 || 2 || 4 || 6 |- | 68||{{KGZ}}|| 0 || 2 || 4 || 6 |- | 70||{{LTU}}|| 0 || 2 || 2 || 4 |- | 71||{{IND}}|| 0 || 1 || 5 || 6 |- | 72||{{MDV}}|| 0 || 1 || 3 || 4 |- | 73||{{KOS}}|| 0 || 1 || 1 || 2 |- | 74||{{CYP}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{FJI}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{JOR}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{MNG}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{PAN}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 79||{{TJK}}|| 0 || 0 || 3 || 3 |- | 80||{{ALB}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 80||{{GRD}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 80||{{MYS}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 80||{{PRI}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 84||{{CPV}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{CIV}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{KAT}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{PER}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||Refujinti|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{SGP}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{SVK}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{ZMB}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |} == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi]] 236afavnn8n40wu9ktnu32fm8mub08f 1114403 1114402 2026-04-18T21:10:51Z KiranBOT 42462 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v2.2.9s 1114403 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:2024 Summer Olympics text logo.svg|thumb|320px|Logotipo* dil Olimpiala Ludi en Paris, 2024.]] L''''Olimpiala Ludi en Paris, 2024''', od oficale la '''33ma Olimpiala Ludi''', esas internaciona [[sporto|plursporta]] konkurso qua eventis de la [[26ma di julio]] til la [[11ma di agosto]] [[2024]] en [[Paris]], [[Francia]], kun kelk eventi komencinta ye la 24ma di julio. Lor la [[Olimpiala Ludi|Somerala Olimpiala Ludi]] eventis triesmafoye en Paris, dum la cent-yara aniversario dil [[Olimpiala Ludi]] di [[1924]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bach Says Paris and LA Mayors Are 'Optimistic' About Agreement After Initial Discussions - GamesBids.com|url=https://gamesbids.com/eng/featured/bach-says-paris-and-la-mayors-are-optimistic-about-agreement-after-initial-discussions/|editero=gamesbids.com}}</ref> La konkursi eventis en Paris ed en altra 16 urbi en kontinentala Francia, ed ank en Teahupoʻo, urbeto en [[Tahiti]], insulo qua apartenas a [[Franca Polinezia]]. Ultre Paris, [[futbalo]]-partii ank eventis en [[Nantes]], [[Lyon]], [[Saint-Étienne]], [[Bordeaux]], [[Nice]] e [[Marseille]]. Entote esis 329 eventi de 32 sporti, kun la partopreno di {{formatnum:10714}} atleti de 206 Olimpiala komitati. La Ludi kustis cirkume 9 miliard [[Euro|Euri]]<ref name=UOL>{{extera ligilo|titulo=Paris-2024 cria Olimpíadas da 'nova era': econômica, engajada e política|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/ultimas-noticias/2024/08/12/paris-2024-cria-olimpiadas-da-nova-era-economica-engajada-e-cultural.htm|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di agosto 2024}}</ref>. Cirkume 95% del eventeyi esis konstrukturi ja existanta<ref name=UOL/>, o tempala konstrukturi. Poka nova konstrukturi bezonesis: nova centro por aquala sporti konstruktita proxim [[stadio]] ''Stade de France'', e nova ludeyo por [[basketbalo]] e lukto por 7500 spektanti en Porte de la Chapelle. Ultre to, konstruktesis Olimpiala vilaji por gastigar l'atleti en L'Île-Saint-Denis, Saint-Denis e Saint-Ouen-sur-Seine. [[Usa]] e [[Popul-Republiko Chinia]] obtenis la sama quanto di ora medalii: 40. Tamen, Usa recevis plusa arjenta e bronza medalii kam Chinia. [[Japonia]] rangizesis en la 3ma plaso, obteninta 20 ora medalii, [[Australia]] obtenis 18 ora medalii, e [[Francia]] la hosto, obtenis 16 ora medalii. Unesmafoye en la historio [[Dominika]], [[Santa Lucia]], [[Kabo Verda]] ed [[Albania]] ganis Olimpiala medalii - Dominika e Santa Lucia ganis ora. Ank unesmafoye en lia Olimpiala historio, [[Guatemala]] e [[Botswana]] ganis ora medalii. L'esquado di refujinti anke ganis lua unesma medalio en la historio - bronza, pri [[boxo]]. La Ludi esis la debuto di [[brek-danso]] kom Olimpial evento. Konkursi pri [[surfo]] eventis duesmafoye en la historio di la ludi, unesmafoye en [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Tokyo, 2021]]. == Selekto dil urbo == [[Arkivo:Anneaux Olympiques Place Hôtel Ville Esplanade Libération - Paris IV (FR75) - 2021-08-23 - 1.jpg|thumb|320px|Olimpiala ringi avan ''Hôtel de Ville'' en Paris.]] {|class=wikitable align=left |-style="background:#efefef;" ! colspan="3" | Kandidata urbi por Olimpiala Ludi di 2024 |-style="background:#efefef;" | '''Urbo''' | '''Lando''' |'''1ma votado''' |- | [[Paris]] | {{FRA}} | '''Selektita por gastigar la Ludi en 2024''' |- | [[Los Angeles]] | {{USA}} | '''Selektita por gastigar la Ludi en 2028''' |- | [[Hamburg]] | {{DEU}} | rowspan=3| '''abandonis postulo''' |- | [[Roma]] | {{ITA}} |- | [[Budapest]] | {{HUN}} |} Komence, [[Paris]], [[Hamburg]], [[Budapest]], [[Roma]] e [[Los Angeles]] esis kandidati por gastigar la Ludi di 2024. La selekto-proceso lenteskis pro politikala necertesi e senkurajigiva kusti. [[Hamburg]] abandonis sua postulo ye la 29ma di novembro 2015, pos plebicito. [[Roma]] abandonis sua postulo ye la 21ma di septembro 2016 e mencionis fiskala problemi. Ye la 22ma di februaro, [[Budapest]] anke abandonis sua postulo, pos ke peticiono kontre la postulo recevis plusa signaturi kam la bezonita por ula plebicito. Ye la 9ma di junio 2017, l'[[Internaciona Olimpiala Komitato]] kunsidis en [[Lausanne]], [[Suisia]], e decidis diskutar en la renkontro quin gastigus la Ludi di 2024 e 2028, e se esus posibla selektar l'urbi por la du en la sama renkontro. Pos decidar favorebla pri la posibleso di selektar la du sideyi, ye la 13ma di septembro 2017, decidesis unanime ke Paris esus eventeyo, ed anke ke [[Olimpiala Ludi en Los Angeles, 2028|Los Angeles]] esos eventeyo por l'[[Olimpiala Ludi]] di [[2028]]. == Arivo dil Olimpiala torcho, unesma konkursi, e saboto di transporto-sistemo == [[Arkivo:Carcassonne,_Relais_de_la_flamme_olympique_Paris_2024_(112).jpg|thumb|320px|Du personi transportanta l'Olimpiala torcho en [[Carcassone]].]] [[Arkivo:Paris Gare du Nord crowds.jpg|thumb|320px|left|Hordo che ferovoyala staciono ''Gare du Nord'' pos saboto-atako kontre ferovoyala sistemo.]] Quale eventabas omnafoye depos 1928, l'Olimpiala torcho acendesis en Olympia, [[Grekia]]. Ol eniris Franca teritorio ye la 8ma di mayo 2024 en [[Marseille]]. Pose ol transportesis tra diversa urbi en kontinentala Francia, ed anke tra altra urbi che transmara departmenti Franca<ref>{{extera ligilo|url=https://ge.globo.com/olimpiadas/noticia/2024/07/24/tocha-olimpica-2024-do-que-e-feita-trajeto-e-design-veja-fotos.ghtml |titulo=Tocha Olímpica 2024: do que é feita, trajeto e design; veja fotos|editero=GE|idiomo={{pt}}|publikigita ye=24ma di julio 2024}}</ref> dum 67 dii, til l'aperto-ceremonio. Ol arivis en Paris ye la 26ma di julio. La konkursi di 4 sporti komencis ante l'aperto-ceremonio: [[futbalo]] por viri e por mulieri, [[handbalo]] por viri e por mulieri, [[rugbio por 7 ludisti|rugbio* por 7 ludisti]] ed [[arkpafado]]. Konkursi pri futbalo e handbalo komencis ante, nam on bezonas adminime 66 hori inter du partii por ke ludisti povas repozar<ref name=ESPN>{{extera ligilo|url=https://www.espn.com.br/olimpiadas/artigo/_/id/13940067/por-que-olimpiadas-tem-esportes-comecando-antes-da-cerimonia-de-abertura|titulo=Por que Olimpíadas têm esportes começando antes da cerimônia de abertura?|editero=ESPN|idiomo={{pt}}|publikigita ye=23ma di julio 2024}}</ref>. Pri futbalo por viri esas 16 nacionala squadi konkursanta, kontre ke pri futbalo por mulieri esas 12 nacionala esquadi konkursanta.<ref name=ESPN/> L'unesma futbalo-partio di la Ludi komencis ye la 24ma di julio, inter [[Arjentinia]] e [[Maroko]]. Marokani vinkis per 2 goli kontre 1, pos polemiki: invado dil agro da Marokana suporteri pos la duesma golo Arjentiniana, interupto di la partio, nuligo di la duesma golo Arjentiniana, e durigo di la partio pos du hori<ref>{{extera ligilo|url=https://www.cnnbrasil.com.br/esportes/olimpiadas/paris-2024-argentina-perde-para-o-marrocos-em-jogo-marcado-por-confusao-bizarra/|titulo=Paris 2024: Argentina perde para o Marrocos em jogo marcado por confusão e desorganização |editero=CNN|idiomo={{pt}}|publikigita ye=24ma di julio 2024}}</ref>. Dum la matino dil 26ma di julio, dil dil inauguro-ceremonio, eventis serio di saboto-ataki incendiala kontre ferovoyala sistemo Franca, qua ne rezultis morti, ma afektis plu kam 800 mil uzeri di treno-sistemo, inkluzite [[treno di granda rapideso|TGV-sistemo]]<ref>{{extera ligilo |url=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/26/france-rail-disruptions-scnf-olympics/|titulo=Arson attacks target France’s high speed trains hours before Olympics|editero=The Washington Post|idiomo={{en}}|publikigita ye=24ma di julio 2024}}</ref>. Antee, ye la 8ma di mayo, dio kande la torcho arivis en Marseille, lokala policistaro deskovris 4 incendial aparati che ferovoyala lineo inter [[Aix-en-Provence]] e Marseille. == Aperto-ceremonio == [[Arkivo:U_S_Olympic_Team_participates_in_2024_Opening_Ceremonies_in_Paris_(8554767).jpg|thumb|320px|Rezidanti che ''Île de la Cité'' observas la parado di bateli sur Seine.]] [[Arkivo:Vasque_Olympique_Jardin_Tuileries_-_Paris_I_(FR75)_-_2024-07-27_-_19.jpg|thumb|left|320px|Balono kun l'Olimpiala kaldrono.]] L'aperto-ceremonio komencis ye 19:30 kloki, GMT+2 (somero-tempo en Francia), la 26ma di julio 2024. Lor duesmafoye en la historio l'aperto-ceremonio eventis exter stadio - unesmafoye esis en 2018, dum l'Olimpiala Ludi di la Yunaro en [[Buenos Aires]]. L'oficala protokolo eventis en tempala "stadieto" konstruktita sur placo Trocadéro. On kalkulis ke cirkume 320 mil personi an la rivi di Seine asistis la parado di 80 bateli qui transportis l'atleti. Granda parto di la ceremonio eventis sub pluvo. Multa elementi di la ceremonio enrejistresis ante, por prizentado sur [[televiziono]] o [[komputatoro]], exemple video* qua montris humuristo [[Jamel Debbouze]] eniranta [[stadio]] ''Stade de France'' komplete vakua, nam la ceremonio eventus exter la stadio. Ibe, ilu renkontris ex-futbalisto [[Zinedine Zidane]], qua duktis l'Olimpiala torcho sequita da tri pueri, qui reprezentis yari 1900, 1924 e 2024, la trifoye kande Paris gastigis la Ludi. Altr aspekto di la ceremonio enrejistrita hori ante esis kande [[Lady Gaga]] kantis ''Mon truc en plumes''. Pos ke el kantis, el dicis: ''Bonsoir, bienvenue à Paris''. La paradi di nacional atleti eventis sur bateli e bateleti naviginta sur [[Seine]], inter ponti ''Pont d'Austerlitz'' e ''Pont d'Iéna''. La 6-kilometra parado-voyo sur Seine emfazis kultural aspekti di la ceremonio ed imaji di Parisana rikonocmarki. Kelka bateli transportis du o plusa delegitari nacionala, kontre ke granda delegitari - exemple l'Usana e la Franca - transportesis sola en singla bateli. Franca kantistino Axelle Saint-Cirel kantis ''La Marseillaise'' dum l'aperto-ceremonio. La "vivanta pikturo" (France: ''tableau vivant'') reprezentis anciena Greka deo Dionizios, ed esis multe kritikita pro simulachar [[Supeo santa]] kun partopreno di ''drag queens''. Politikisti, religiala chefi ed altra individui kritikis ca "vivanta pikturo", exemple [[judo|juda]] komentisto Eli David, qua adjetivigis ol kom "shaminda insulto kontre [[Iesu Kristo]] e [[kristanismo]]". Diversa Olimpiala championi Franca duktis l'Olimpiala torcho til Gardeno ''Tuileries'', ube [[Teddy Riner]] e [[Marie-José Pérec]] recevis ol. Le du duktis du torchi til l'Olimpiala kaldrono, ed acendesis ol samatempe. La kaldrono suspensesis da balono plenigita per [[helio]], alta de 30 metri e semblanta varm-aera balono konstruktita da [[fratuli Montgolfier]] dum la 18ma yarcento. Dum la dio, la balono levesas, restanta ligata a la sulo, e dum la nokto ol abasesas. Kanadana kantistino [[Céline Dion]], akompanita da pianisto, kantis ''Hymne a l'amour'', originale enrejistrita da [[Édith Piaf]] en 1950. == Kelka eventi e rezulti == [[Arkivo:XGames-Chiba-2022_2022-04-24_0776.jpg|thumb|320px|[[Yuto Horigome]]]] [[Arkivo:2019-09-07 - Archery World Cup Final - Mixed Recurve - Photo 07.jpg|thumb|320px|left| [[Kim Woo-jin]]]] Dum la finala konkurso pri [[planko-sketado]] kategorio ''street'' por mulieri, ye la 28ma di julio, [[Japonia]]nini [[Coco Yoshizawa]] e [[Liz Akama]] ganis rispektive l'ora ed l'arjenta medalii. [[Rayssa Leal]], de [[Brazilia]], ganis la bronza.<ref>{{extera ligilo|url=https://esporte.ig.com.br/olimpiadas/2024-07-28/rayssa-leal-brilha-conquista-bronze-skate-street-paris.html|titulo=Com emoção! Rayssa Leal brilha no fim e conquista o bronze no skate street em Paris|editero=IG |idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di julio 2024}}</ref> En la finalo di la sama kategorio por viri, eventinta ye la 29ma di julio, Japoniano [[Yuto Horigome]] ganis la ora, Usano [[Jagger Eaton]] ganis l'arjenta, ed Usano [[Nyjah Huston]] ganis la bronza<ref>{{extera ligilo|url=https://www.lance.com.br/olimpiadas/quem-e-yuto-horigome-skatista-que-garantiu-o-ouro-na-ultima-manobra-nas-olimpiadas.html|titulo=Quem é Yuto Horigome, skatista que garantiu o ouro na última manobra nas Olimpíadas|editero=Lance!|idiomo={{pt}}|publikigita ye=29ma di julio 2024}}</ref>. [[Sud-Korea]]ni ganis entote 7 medalii pri [[arkpafado]], de qui 5 ora, 1 arjenta ed 1 bronza, en la 5 konkursi disputita: individuala por viri, individuala por mulieri, maskulala esquado, feminala esquado e mixita esquado.<ref>{{extera ligilo|titulo=Análise: O domínio da Coreia no Tiro com Arco em Paris 2024|url=https://koreanmagazinebr.com/analise-o-dominio-da-coreia-no-tiro-com-arco-em-paris-2024/|editero=Korean Magazine BR|idiomo={{pt}}|publikigita ye=6ma di agosto 2024}}</ref> Pos la rezulti di lua partopreno en Paris, Sud-Koreano [[Kim Woo-jin]] kolektis entote 5 ora medalii pri arkpafado en Olimpiala Ludi, de qui 1 en [[Olimpiala Ludi en Rio de Janeiro, 2016|Rio de Janeiro]], 1 en [[Olimpiala Ludi en Tokyo, 2020|Tokyo]], e 3 en Paris. [[Arkivo:오예진 선수.jpg|thumb|250px|[[Oh Ye-jin]]]] [[Arkivo:Sheng_Lihao_(2024)_01.png|thumb|250px|left|[[Sheng Lihao]]]] La konkursi pri [[sporta pafado]] eventis che la Nacionala Centro pri Pafado (France: ''Centre National de Tir''), an urbo [[Châteauroux]]. Esis entote 15 kategorii - 6 por viri, 6 por mulieri e 3 por mixita esquadi - e 340 pafisti, 170 mulieri e 170 viri. [[Popul-Republiko Chinia]] ganis la ora en 5 ek li: 10-metra pafado kun pistolo per kompresita aero por viri, 10-metra pafado per kompresit-aera riflo por viri<ref name=Lihao/>, 25-metra pafado per rapida pistolo por viri, 50-metra pafado per riflo en 3 pozicioni por viri, e 10-metra pafado kun riflo por mixita esquadi. Chiniano [[Sheng Lihao]], qua ganabis 1 arjenta medalio dum l'Olimpiala Ludi en Tokyo, ganis du ora en Paris<ref name=Lihao>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/sport/olympics/articles/cd1j0jv039xo|titulo=China's Sheng wins second gold in Paris |editero=BBC|publikigita ye=29ma di julio 2024|idiomo={{en}}}}</ref>. [[Sud-Korea]]nini [[Oh Ye-jin]], Yang Ji-in e Ban Hyo-jin ganis ora medalii rispektive pri 10-metra pafado kun pistolo per kompresita aero, 25-metra per rapida pistolo, e 10-metra pafado per kompresit-aera riflo. [[Oh Ye-jin]] obtenis puntizo 243.2, qua esis Olimpiala rekordo, pafanta kun pistolo per kompresita aero<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.thestar.com/sports/olympics-and-paralympics/roommates-but-not-rivals-two-south-korean-shooters-win-olympic-gold-and-silver/article_c1192bad-81ec-5541-bfec-0796bfd3f167.html |titulo=Oh Ye Jin of South Korea smashes an Olympic shooting record to win gold in Paris|editero=The Toronto Star|publikigita ye=28ma di julio 2024|vidita ye= 28ma di julio 2024}}</ref>. [[Adriana Ruano]] ganis l'unesma ora medalio por [[Guatemala]] pri pafado kontre pladi.<ref>{{Extera ligilo|idiomo={{es}}|url=https://cnnespanol.cnn.com/2024/07/31/adriana-ruano-oliva-gana-primera-medalla-oro-olimpica-guatemala-orix/|titulo=Adriana Ruano Oliva gana la primera medalla de oro olímpica en la historia de Guatemala|vidita ye=31ma di julio 2024|autoro=Uriel Blanco|publikigita ye=31ma di julio 2024|editero=CNN}}</ref> [[Suisia]]nino [[Chiara Leone]] ganis l'ora por 50-metra pafado per riflo en 3 pozicioni. La konkursi pri [[badmintono]] eventis de la 27ma di julio til la 5ma di agosto che stadio ''Port de la Chapelle'', anke konocata kom ''Adidas Arena'', kun la partopreno di 171 ludisti. Esis 5 kategorii: ''singla'' por viri, ''singla'' por mulieri, ''duopla'' por viri, ''duopla'' por mulieri, e mixit esquadi. Ludisti de [[Popul-Republiko Chinia]] ganis du ora medalii - duopli por mulieri, e mixit esquadi -, e du arjenta - singli por mulieri e duopli por mulieri. [[Viktor Axelsen]], de [[Dania]], ganis l'ora en la kategorio ''singla'' por viri, e [[An Se-young]] ganis l'ora en la kategorio ''singla'' por mulieri. [[Arkivo:Paris2024 - TT - 28 Evenepoel.jpg|thumb|320px|[[Remco Evenepoel]] dum konkurso pri biciklagado kontrehorloja.]] [[Arkivo:OG2024-dressage-Jessica-von-Bredow-Wernd-gold-medal.jpg|thumb|left|320px|[[Jessica von Bredow-Werndl]] (GER) e ''TSF Dalera BB'' pos recevir ora medalio pri individuala dresado.]] Quar konkursi pri [[biciklagado]] komencis ye l'[[esplanado]] ''Esplanade des Invalides'': la konkursi pri biciklagado kontrehorloja por viri e por mulieri finis ye la ponto Alexander la 3ma, kontre ke la konkursi pri biciklagado en stradi finis ye la placo ''Trocadéro''. En la du konkursi por viri, [[Belgia|Belgo]] [[Remco Evenepoel]] ganis la ora. Du Franci, [[Valentin Madouas]] e [[Christophe Laporte]] ganis rispektive arjenta e la bronza medalii en la biciklagado en stradi. En la konkurso kontrehorloja por viri, [[Filippo Ganna]] ganis l'arjenta e [[Wout van Aert]]. Pri biciklagado en stradi por mulieri, Usanino [[Kristen Faulkner]] ganis la ora, Nederlandanino [[Marianne Vos]] ganis l'arjenta, e [[Lotte Kopecky]], de [[Belgia]], ganis la bronza. Pri biciklagado kontrehorloja por mulieri, [[Grace Brown]] de [[Australia]] ganis l'ora, Britanianino [[Anna Henderson]] ganis l'arjenta, ed Usanino [[Chloé Dygert]] ganis la bronza. La konkursi pri [[kavalkado]] eventis che [[palaco di Versailles]], en l'[[Versailles|urbo samnoma]], inter la 27ma di julio e la 6ma di agosto. Ca yaro, mulieri e viri konkursis kune en 6 kategorii: individuala dresado, esquada dresado, individuala konkurso, esquada konkurso, individuala saltado ed esquada saltado. Exemple, en l'individuala konkurso, [[Michael Jung]] de [[Germania]] ganis l'ora, [[Christopher Burton]] de [[Australia]] ganis l'arjenta, e [[Laura Collett]], del [[Unionita Rejio]], ganis la bronza. Pri l'individuala dresado, [[Jessica von Bredow-Werndl]] kun kavalino ''TSF Dalera BB'' ganis la ora, [[Isabell Werth]] kun kavalino ''Wendy'' ganis l'arjenta, e Britanianino [[Charlotte Fry]], kun kavalulo ''Glamourdale'' ganis la bronza<ref>{{extera ligilo|url=https://www.eurodressage.com/2024/08/04/germanys-von-bredow-werndl-and-dalera-wins-second-individual-gold-2024-olympics|titulo=Germany’s von Bredow-Werndl and Dalera Wins Second Individual Gold at 2024 Olympics|editero=Eurodressage|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di agosto 2024}}</ref>. Entote, Germania ganis ora en 4 ek la 6 kategorii: individuala dresado, esquada dresado, individuala konkurso, ed individuala saltado. [[Arkivo:Roland-Garros 2012-IMG 3831.jpg|thumb|320px|Stadio Suzanne-Lenglen, en Roland Garros.]] [[Arkivo:Grand Palais (Paris, FRA) 2019.jpg|left|thumb|320px|Palaco ''Grand Palais''.]] La konkursi pri [[boxo]] eventis che stadio Suzanne-Lenglen, parto de la sporto-komplexo por teniso ''Roland Garros''. Partoprenis entote 284 boxisti, de qui la duimo esis mulieri. Viri konkursis en 7 kategorii - infre 51 kg, infre 57 kg, infre 63,5 kg, infre 71 kg, infre 80 kg, infre 92 kg, e plu kam 92 kg -, kontre ke mulieri konkursis en 6 kategorii - infre 50 kg, infre 54 kg, infre 57 kg, infre 60 kg, infre 66 kg, ed infre 75 kg. [[Uzbekistan]] ganis 5 ek la 7 ora medalii pri boxo por viri, ecepte en la kategorio infre 63,5 kg (ganita da [[Erislandy Álvarez]], de [[Kuba]]), ed en la kategorio infre 80 kg (ganita da [[Olexandr Hizhiak]], de [[Ukraina]]). Pri boxo por mulieri, [[Wu Yu]] e [[Chang Yuan]], de [[Popul-Republiko Chinia]], ganis ora medalii rispektive en la kategorii infre 50 kg ed infre 54 kg. En la kategorio infre 57 kg, [[Lin Yu-ting]], de [[Taiwan]], ganis la ora. La konkursi pri [[tae-kwon-do]] eventis che palaco ''Grand Palais'', de la 7ma til la 10ma di agosto. Esis 8 kategorii, de qui 4 por viri e 4 por mulieri. [[Sud-Korea]] ganis du ora medalii: da [[Kim Yu-Jin]], en la kategorio infre 57 kg por mulieri; e da [[Park Tae-Joon]], en la kategorio infre 58 kg por viri. [[Uzbekistan]] anke ganis du medalii: ora da [[Ulugbek Rashitov]], en la kategorio infre 68 kg por viri; ed arjenta da [[Svetlana Osipova]], en la kategorio plu kam 67 kg por mulieri. [[Arkivo:Teahupoo1.jpg|thumb|320px|left|Ondo en Teahupoʻo.]] [[Arkivo:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|320px|Stadio ''Parc des Princes''.]] La konkursi pri [[surfo]] eventis en Teahupoʻo, [[Tahiti]], [[Franca Polinezia]], loko famoza pro sua giganta ondi. Ibe eventis konkursi por viri e por mulieri. La finala konkursi eventis ye la 31ma di julio. Pri surfo por viri, Franco [[Kauli Vaast]] ganis la ora, Australiano [[Jack Robinson]] ganis l'arjenta, e Braziliano [[Gabriel Medina]] ganis la bronza. Pri surfo por mulieri, Usanino [[Caroline Marks]] ganis la ora, Brazilianino [[Tatiana Weston-Webb]] ganis l'arjenta, e [[Johanne Defay]] de Francia ganis la bronza. La bronza medalio pri futbalo por viri disputesis ye la 8ma di agosto che stadio ''Stade de la Beaujoire'', en [[Nantes]], inter [[Egiptia]] e [[Maroko]]. Maroko vinkis la partio per 6 goli kontre 0. L'ora medalio disputesis ye la 9ma di agosto che stadio ''Parc des Princes'', en [[Paris]], inter [[Francia]] e [[Hispania]]. Hispania ganis l'ora medalio pos vinkir Francia per 5 goli kontre 3. Ye la sama dio, disputesis la bronza medalio pri futbalo por mulieri, che stadio ''Parc Olympique Lyonnais'' en Décines-Charpieu, urbo an la metropolala regiono di [[Lyon]]. [[Germania]] vinkis Hispania per 1 golo kontre 0, e grantis la bronza medalio. Ye la 10ma di agosto eventis la disputo pri ora medalio, inter [[Usa]] e [[Brazilia]], anke che stadio ''Parc des Princes''. Usanini vinkis Brazilianini per 1 golo kontre 0, e ganis kinesmafoye en lua historio la ora medalio. [[Arkivo:Paris2024_-_Triathlon_-_02_-_Pont_Alexandre_III.jpg|thumb|320px|left|Loko por la konkurso pri triatlo*, apud ponto Alexander la 3ma.]] [[Arkivo:Volleyball_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Men's_Japan_vs_Germany_05.jpg|thumb|320px|Preliminara voleibalo-partio por viri, Japonia kontre Germania.]] La konkursi pri [[triatlo]] eventis de la 31ma di julio til la 5ma di agosto, kun la partopreno di entote 110 atleti, de qui 55 viri e 55 mulieri. Viri e mulieri anke konkursis kom mixita esquadi. Triatlo* konsistis ek 1,5-kilometra [[natado]], 40-kilometra [[biciklo]]-kurado, e 10-kilometra kurado. La disputi pri natado eventis sur l'aqui di [[Seine]], tamen ca parto preske eliminesis, pro problemi pri kontamino dil aquo. Mem pos la liberigo di natado en Seine, kelk atleti infektesis per [[bakterio]] ''[[escherichia coli]]''<ref>{{extera ligilo|url=https://www.cnnbrasil.com.br/esportes/olimpiadas/triatletas-sao-hospitalizados-apos-nadarem-no-rio-sena-belgica-desiste-de-prova/|titulo=Triatletas são hospitalizados após nadarem no rio Sena; Bélgica desiste de prova|idiomo={{pt}}|editero=CNN|publikigita ye=4ma di agosto 2024}}</ref>. Pri triatlo* por viri, Britaniano [[Alex Yee]] ganis l'ora, Novazelandano [[Hayden Wilde]] ganis l'arjenta, e Franco [[Léo Bergère]] ganis la bronza. Pri triatlo* por mulieri, [[Cassandre Beaugrand]] de Francia ganis l'ora, [[Julie Derron]] de Suisia ganis l'arjenta, e [[Beth Potter]] del Unionita Rejio ganis la bronza. Pri triatlo* por mixita esquado, Germana ganis l'ora, Usa ganis l'arjenta, ed Unionita Rejio ganis la bronza. La preliminara partii di [[handbalo]] eventis che eventeyo ''Paris Expo Porte de Versailles'', e la finala fazo eventis che stadio ''[[Pierre Mauroy]]'', en [[Lille]]. Entote 24 esquadi, de qui 12 maskula e 12 femina konkursis dum preliminari. En la finala partii di la turniro por viri, [[Hispania]] vinkis [[Slovenia]] per 23 punti kontre 22 e ganis la bronza, e [[Dania]] vinkis [[Germania]] per 39 punti kontre 26, e ganis la ora. En la finala partii di la turniro por mulieri, [[Dania]] vinkis [[Suedia]] per 30 punti kontre 25 e ganis la bronza, e [[Norvegia]] vinkis [[Francia]] per 29 punti kontre 21, e ganis la ora. Ultre handbalo, ''Paris Expo Porte de Versailles'' ank esis loko por [[voleibalo]]-partii en interna korto, por konkursi pri [[pezo-levo]] e tablo-teniso. Voleibalo-partii eventis de la 27ma di julio til la 10ma di agosto (por viri) e la 11ma di agosto (por mulieri). Pri voleibalo por viri, [[Francia|Franca]] esquado ganis l'ora, [[Polonia|Polona]] esquado ganis l'arjenta, ed [[Usa]]na esquado ganis la bronza. Pri voleibalo por mulieri, [[Italia]] ganis l'ora, [[Usa]] ganis l'arjenta, e [[Brazilia]] ganis la bronza. == Medalii ganita == Yen listo di la landi qui recevis adminime 1 bronza medalio en [[Paris]] en [[2024]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Quadro de Medalhas {{!}} Olimpíadas 2024|url=https://www.uol.com.br/esporte/olimpiadas/quadro-de-medalhas/|idiomo={{pt}}|editero=UOL|aktualigita ye=11ma di agosto 2024}}</ref> [[Arkivo:Course en ligne masculine de cyclisme sur route aux JO d'été de 2024 12.jpg|thumb|320px|Ciklisti che avenuo ''Simón Bolívar''.]] [[Arkivo:OG2024-equestrian-sports-stands.jpg|thumb|320px|Tempala stadio konstruktita en Versailles por la konkursi pri kavalkado.]] [[Arkivo:Épreuve_Aviron_Jeux_Olympiques_2024_Stade_Nautique_Vaires_Marne_-_Vaires-sur-Marne_(FR77)_-_2024-07-28_-_97.jpg|thumb|320px|Navigala Centro Vaires–Torcy, en Vaires-sur-Marne.]] [[Arkivo:140201 Velodrome.jpg|thumb|320px|Nacionala [[Velodromo]] ''Saint-Quentin-en-Yvelines''.]] [[Arkivo:P1050976_Paris_XV_pte_de_Versailles_entrée_parc_des_expositions_esplanade_du_9.11.1989_rwk.JPG|thumb|320px|''Paris Expo Porte de Versailles''.]] [[Arkivo:Handball_at_the_2024_Summer_Olympics_–_Men's_Germany_vs_Slovenia_-_2024-08-04_-_01.jpg|thumb|320px|Mi-finala partio di handbalo por viri, Germania kontre Slovenia.]] {{Totalo di medalii}} |- | 1 ||{{USA}}|| 40 || 44 || 42 || 126 |- | 2 ||{{CHN}}|| 40 || 27 || 24 || 91 |- | 3 ||{{JPN}}|| 20 || 12 || 13 || 45 |- | 4 ||{{AUS}}|| 18 || 19 || 16 || 53 |- | 5 ||{{FRA}}|| 16 || 26 || 22 || 64 |- | 6 ||{{NLD}}|| 15 || 7 || 12 || 34 |- | 7 ||{{GBR}}|| 14 || 22 || 29 || 65 |- | 8 ||{{KOR}}|| 13 || 9 || 10 || 30 |- | 9 ||{{ITA}}|| 12 || 13 || 15 || 40 |- | 10 ||{{DEU}}|| 12 || 13 || 8 || 33 |- | 11||{{NZL}}|| 10 || 7 || 3 || 20 |- | 12||{{CAN}}|| 9 || 7 || 11 || 27 |- | 13||{{UZB}}|| 8 || 2 || 3 || 13 |- | 14||{{HUN}}|| 6 || 7 || 6 || 19 |- | 15||{{ESP}}|| 5 || 4 || 9 || 18 |- | 16||{{SWE}}|| 4 || 4 || 3 || 11 |- | 17||{{KEN}}|| 4 || 2 || 5 || 11 |- | 18||{{NOR}}|| 4 || 1 || 3 || 8 |- | 19||{{IRL}}|| 4 || 0 || 3 || 7 |- | 20||{{BRA}}|| 3 || 7 || 10 || 20 |- | 21||{{IRN}}|| 3 || 6 || 3 || 12 |- | 22||{{UKR}}|| 3 || 5 || 4 || 12 |- | 23||{{ROU}}|| 3 || 4 || 2 || 9 |- | 24||{{GEO}}|| 3 || 3 || 1 || 6 |- | 25||{{BEL}}|| 3 || 1 || 6 || 10 |- | 26||{{BGR}}|| 3 || 1 || 3 || 7 |- | 27||{{SRB}}|| 3 || 1 || 1 || 5 |- | 28||{{CSK}}|| 3 || 0 || 2 || 5 |- | 29||{{DEN}}|| 2 || 2 || 5 || 9 |- | 30||{{AZE}}|| 2 || 2 || 3 || 7 |- | 30||{{HRV}}|| 2 || 2 || 3 || 7 |- | 32||{{CUB}}|| 2 || 1 || 5 || 8 |- | 33||{{BHR}}|| 2 || 1 || 1 || 4 |- | 34||{{SVN}}|| 2 || 1 || 0 || 3 |- | 35||{{TWN}}|| 2 || 0 || 5 || 7 |- | 36||{{AUS}}|| 2 || 0 || 3 || 5 |- | 37||{{HKG}}|| 2 || 0 || 2 || 4 |- | 37||{{PHL}}|| 2 || 0 || 2 || 4 |- | 39||{{DZA}}|| 2 || 0 || 1 || 3 |- | 39||{{IDN}}|| 2 || 0 || 1 || 3 |- | 41||{{ISR}}|| 1 || 5 || 1 || 7 |- | 42||{{POL}}|| 1 || 4 || 5 || 9 |- | 43||{{KAZ}}|| 1 || 3 || 3 || 7 |- | 44||{{JAM}}|| 1 || 3 || 2 || 6 |- | 44||{{ZAF}}|| 1 || 3 || 2 || 6 |- | 44||{{THA}}|| 1 || 3 || 2 || 6 |- | 47||{{ETH}}|| 1 || 3 || 0 || 4 |- | 48||{{CHE}}|| 1 || 2 || 5 || 8 |- | 49||{{ECU}}|| 1 || 2 || 2 || 5 |- | 50||{{PRT}}|| 1 || 2 || 1 || 4 |- | 51||{{GRC}}|| 1 || 1 || 6 || 8 |- | 52||{{ARG}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 52||{{EGY}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 52||{{TUN}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 55||{{BWA}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 55||{{CHL}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 55||{{LCA}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 55||{{UGA}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 59||{{DOM}}|| 1 || 0 || 2 || 3 |- | 60||{{GTM}}|| 1 || 0 || 1 || 2 |- | 60||{{MCO}}|| 1 || 0 || 1 || 2 |- | 62||{{DMA}}|| 1 || 0 || 0 || 1 |- | 62||{{PAK}}|| 1 || 0 || 0 || 1 |- | 64||{{TUR}}|| 0 || 3 || 5 || 8 |- | 65||{{MEX}}|| 0 || 3 || 2 || 5 |- | 66||{{ARM}}|| 0 || 3 || 1 || 4 |- | 66||{{COL}}|| 0 || 3 || 1 || 4 |- | 68||{{PRK}}|| 0 || 2 || 4 || 6 |- | 68||{{KGZ}}|| 0 || 2 || 4 || 6 |- | 70||{{LTU}}|| 0 || 2 || 2 || 4 |- | 71||{{IND}}|| 0 || 1 || 5 || 6 |- | 72||{{MDV}}|| 0 || 1 || 3 || 4 |- | 73||{{KOS}}|| 0 || 1 || 1 || 2 |- | 74||{{CYP}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{FJI}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{JOR}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{MNG}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 74||{{PAN}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 79||{{TJK}}|| 0 || 0 || 3 || 3 |- | 80||{{ALB}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 80||{{GRD}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 80||{{MYS}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 80||{{PRI}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 84||{{CPV}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{CIV}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{KAT}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{PER}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||Refujinti|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{SGP}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{SVK}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 84||{{ZMB}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |} == Referi == {{reflist}} [[Kategorio:Olimpiala Ludi]] dn0wb30ij164lbtbijtclepy8ifxqcj 0 58235 1114371 995449 2026-04-18T20:50:16Z ThWiki1910 31363 1114371 wikitext text/x-wiki {{revizo}} '''Maxim valoroza ludisto''' ([[Angla linguo|ang.]] ''Most valuable player'', ''MVP'') esas premio/titolo por ludisti en esquadala sportokonkursi (profesionala ligi e championkonkursi). Ofte ''MVP'' onu koncesionas aparte por fazo bazala (grupala) e por fazo [[Kupala sportokonkurso|play-off]]. La titolon on uzas inter altri en: [[basketbalo]], [[voleibalo]], [[futbalo]], [[hokeo sur glacio]] e [[handbalo]]. [[Kategorio:Sporti]] 1au8s58x8634b2q2n75jkignm62mtmc 14 59289 1114486 999995 2026-04-19T11:01:29Z ThWiki1910 31363 1114486 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Mongolia]] rvj51054ufrschoe8y0nd7478hduvr3 14 59346 1114482 999996 2026-04-19T10:56:06Z ThWiki1910 31363 1114482 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Japonia]] royp02jjbpsufeeg1gmbrswipdpydtg 14 59397 1114478 1000230 2026-04-19T10:51:45Z ThWiki1910 31363 1114478 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Unionita Rejio]] jjgjwnmno4gwcdssfjgtqnvlgihvu4y 14 59401 1114494 1000249 2026-04-19T11:09:08Z ThWiki1910 31363 1114494 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Soviet-Uniono]] ar92l6e3xzv2l3f4ax5f4asa48nicc8 14 59402 1114491 1000250 2026-04-19T11:05:39Z ThWiki1910 31363 1114491 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Rusia]] hklzjw2zr0riwz1veh1ijrs0jikwxlv 14 59403 1114481 1000251 2026-04-19T10:55:13Z ThWiki1910 31363 1114481 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Australia]] ntaneovvp9c7igutw3xbxtuaa2uw6z1 14 59438 1114483 1000314 2026-04-19T10:58:09Z ThWiki1910 31363 1114483 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Kirgizistan]] ncbw532muegzvtphztopilm2s2gi1nc 0 64868 1114368 1016678 2026-04-18T20:49:19Z ThWiki1910 31363 1114368 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Spart narod sssr 56.png|thumb|right|280px|Emblemo di partoprenero.]] '''Spartakiado di Sovietiana Nacioni en 1956''' esis somerala konkurenco sportala en [[Soviet-Uniono]], qua eventis en [[Moskva]] ye la [[5ma di agosto|5]]-[[16ma di agosto]] [[1956]]. En 21 diciplini partoprenis du urbi ([[Moskva]] e [[Sankt-Peterburg|Leningrad]]) e 16 Sovietiana republiki ([[Republiko Socialista Sovietiana Armenia|RSS Armenia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Azerbaijan|RSS Azerbaijan]], [[Republiko Socialista Sovietiana Bielorusia|RSS Bielorusia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Estonia|RSS Estonia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Gruzia|RSS Gruzia]], [[Autonoma Republiko Socialista Sovietiana Karelia|ARSS Karelia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Kazakstan|RSS Kazakstan]], [[Republiko Socialista Sovietiana Kirgizia|RSS Kirgizia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Lituania|RSS Lituania]], [[Republiko Socialista Sovietiana Latvia|RSS Latvia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Moldova|RSS Moldova]], [[Republiko Socialista Sovietiana Rusia|RSS Rusia]], [[Republiko Socialista Sovietiana Tajikistan|RSS Tajikistan]], [[Republiko Socialista Sovietiana Turkmenistan|RSS Turkmenistan]], [[Republiko Socialista Sovietiana Ukraina|RSS Ukraina]], [[Republiko Socialista Sovietiana Uzbekistan|RSS Uzbekistan]]). En dio di aperto dil spartakiado eventis konkurso futbalala inter klubi de [[Moskva]] [[CSKA Moskva|CDSA]] e [[Dinamo Moskva|Dinamo]] finita per rezulto 2:2. En sistemo puntala vinkis urbo [[Moskva]] (inter altri divenis championo pri: mulierala [[basketbalo]] e [[voleibalo]], [[futbalo]] (virala) e [[skermo]]). Championo pri [[boxo]] divenis urbo [[Sankt-Peterburg|Leningrad]], e pri virala basketbalo – [[Republiko Socialista Sovietiana Latvia|RSS Latvia]]. == Rezulti dil spartakiado == {{Multkolona kombino|larjeso=400px| * '''1. Moskva''' (471 punti) * '''2. [[Republiko Socialista Sovietiana Rusia|RSS Rusia]]''' (434) * '''3. [[Sankt-Peterburg|Leningrad]]''' (412,5) * 4. [[Republiko Socialista Sovietiana Ukraina|RSS Ukraina]] (396,5) * 5. [[Republiko Socialista Sovietiana Gruzia|RSS Gruzia]] (338,5) * 6. [[Republiko Socialista Sovietiana Estonia|RSS Estonia]] (317) * 7. [[Republiko Socialista Sovietiana Bielorusia|RSS Bielorusia]] (290,5) * 8. [[Republiko Socialista Sovietiana Latvia|RSS Latvia]] (262) * 9. [[Republiko Socialista Sovietiana Armenia|RSS Armenia]] (244) * 10. [[Republiko Socialista Sovietiana Azerbaijan|RSS Azerbaijan]] (244) }} == La spartakiado en 1956 sur postomarki == <gallery widths="160" heights="160" class="center"> Arkivo:Stamp of USSR 1919.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1914.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1910.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1912.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1913.jpg Arkivo:Soviet Union stamp 1956 Spartakiada.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1915.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1917.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1918.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1920.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1921.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1922.jpg Arkivo:Stamp of USSR 1923.jpg </gallery> [[Kategorio:Spartakiadi di Sovietiana Nacioni]] b9mufph5wm6wcxri5jdfkwc5vd6knmi 0 65243 1114458 1018233 2026-04-19T08:58:02Z CommonsDelinker 352 Replacing The_C_Programming_Language_logo.svg with [[File:C1stEdition.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:C1stEdition.svg|]]). 1114458 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:C1stEdition.svg|thumb|right|200px|Logotipo di ''C''.]] '''C''' es imperativala programifo-linguo procedurala kreita ye 1972 (kom sucedanto di [[B (programifo-linguo)|B]]). Segun datumi (di TIOBE) de [[marto]] [[2023]] lo esis sur 2ma plaso (pos [[python]]) en listo di maxim ofte uzita programifo-linguo en 21ma yarcento. [[Kategorio:programifo-lingui]] knjf8km19m8sa5hjzovox09t8frtlnq 14 77149 1114499 1050663 2026-04-19T11:27:53Z ThWiki1910 31363 1114499 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Individuala sporti]] [[Kategorio:Balonoludi]] [[Kategorio:Interna sporti]] [[Kategorio:Raket-sporti]] [[Kategorio:Formi di teniso]] [[Kategorio:Atletala sporti]] g86quothrfe8eih0imj6zune45ezgha 14 77176 1114353 1050735 2026-04-18T20:38:46Z ThWiki1910 31363 1114353 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Plajala sporti]] [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Atletala sporti]] [[Kategorio:Esquadala sporti]] [[Kategorio:Extera sporti]] 6ijw5isxf4odgvmt0xzzy1w93tyg7ho 1114357 1114353 2026-04-18T20:41:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo plajala]] a [[Kategorio:Plajala voleibalo]] 1114353 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Plajala sporti]] [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Atletala sporti]] [[Kategorio:Esquadala sporti]] [[Kategorio:Extera sporti]] 6ijw5isxf4odgvmt0xzzy1w93tyg7ho 0 77177 1114354 1050736 2026-04-18T20:40:36Z ThWiki1910 31363 1114354 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:China & USA Beach Volleyball 2008 Olympic Games Quarterfinals 2.jpg|thumb|right|280px|Chinia – Usa dum [[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008|Olimpiala Ludi]] en [[Beijing|Běijīng]] (2008).]] '''Plajala voleibalo''' esas esquadala sporto, sorto di [[voleibalo]] (halala) eventanta sur sablo. Esquado kontenas nur du ludanti sen exercisto. Ol esas olimpiala sporto de [[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]] (1996). [[Kategorio:Plajala voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] h3iq2iaiifcn85c372wtt8u1f82ylai 1114355 1114354 2026-04-18T20:41:18Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Volebalo plajala]] a [[Plajala voleibalo]] 1114354 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:China & USA Beach Volleyball 2008 Olympic Games Quarterfinals 2.jpg|thumb|right|280px|Chinia – Usa dum [[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008|Olimpiala Ludi]] en [[Beijing|Běijīng]] (2008).]] '''Plajala voleibalo''' esas esquadala sporto, sorto di [[voleibalo]] (halala) eventanta sur sablo. Esquado kontenas nur du ludanti sen exercisto. Ol esas olimpiala sporto de [[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]] (1996). [[Kategorio:Plajala voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] h3iq2iaiifcn85c372wtt8u1f82ylai 1114359 1114355 2026-04-18T20:44:27Z ThWiki1910 31363 1114359 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:China & USA Beach Volleyball 2008 Olympic Games Quarterfinals 2.jpg|thumb|right|400px|Chinia – Usa dum [[Olimpiala Ludi en Beijing, 2008|Olimpiala Ludi]] en [[Beijing|Běijīng]] (2008).]] '''Plajala voleibalo''' esas esquadala sporto, sorto di [[voleibalo]] (halala) eventanta sur sablo. Esquado kontenas nur du ludanti sen exercisto. Ol esas olimpiala sporto de [[Olimpiala Ludi en Atlanta, 1996|Olimpiala Ludi]] en [[Atlanta]] (1996). [[Kategorio:Plajala voleibalo|*]] [[Kategorio:Sporti somer-olimpiala]] lwgwhr7cdb1k8vojkipvmd5gyvrlt39 14 79788 1114488 1056441 2026-04-19T11:03:30Z ThWiki1910 31363 1114488 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo en Polonia]] lozvfyajg9h1mzu9kn5fyfyewnv4p48 0 83361 1113862 1096658 2026-04-18T15:17:26Z ThWiki1910 31363 1113862 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Swanlake010.jpg|thumb|320px|''Dans-arto'' en [[baleto]].]] '''Dans-arto''' esas larja nociono relatant ad omna domeni, en qui movo homala havas karaktero artala, i.a. en: [[artala sketado]], [[ritmala gimnastiko]], kom cenala movi di muzikosteli, e mem en demonstrala kombati pri [[karateo]]. Origine la dans-arto okupis nur pri sistemajo di movi dansala en [[baleto]]. '''Dans-artisto''' esas la persono (artisto) qua kreis/kreas danso o baleto. [[Kategorio:Dans-arto|*]] mwvkry0u00c2y72yl9nqbcio23nddph 14 83362 1113863 1064944 2026-04-18T15:18:39Z ThWiki1910 31363 1113863 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Dans-arto]] [[Kategorio:Personi pri artal okupeso]] ojbyiwyvc6mzngt5971391h5gqzkosc 0 93830 1113864 1085194 2026-04-18T15:52:35Z ThWiki1910 31363 1113864 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Bankomat 050421.jpg|eta|400px|''Bankomato'' ProCash 2150]] '''Bankomato'''{{vortostando|stando=*|yaro=2025}} o '''bank-automato''' esas sistemo interbanka di gicheti automata, qua posibligas a la klienti di banko, ye irga kloko, prenar pekunio kontanta ek la propra konto, til determinita quanto, per insertar personala magneto-karto en fenduro dil gicheto e kompozar per klavaro la personala kodexo di identifiko. == Referi == {{reflist}} {{wikivortaro|bankomato}} [[Kategorio:Bankokomercado]] [[Kategorio:Interretala servado]] eke01tvbs7eryc79ifyk6fat0hoh93m 14 105483 1114463 1106196 2026-04-19T10:23:01Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Personi pri milital arti]] a [[Kategorio:Personi en milital arti]] 1106196 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital arti]] [[Kategorio:Personi en sporto segun sporto|milital]] chtkfosqhdaxckhtz8bfo0zrksm8kka 14 105484 1114460 1106197 2026-04-19T10:22:22Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Personi pri boxo]] a [[Kategorio:Personi en boxo]] 1106197 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo|personi]] [[Kategorio:Personi pri milital arti|boxo]] s1x289ghuqgn1cbge9bc85j061u75do 1114462 1114460 2026-04-19T10:22:49Z ThWiki1910 31363 1114462 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo|personi]] [[Kategorio:Personi en milital arti|boxo]] 2jj8lv82cwiwreru8xm0gwp5xfsyo2g 14 105485 1114459 1106198 2026-04-19T10:22:03Z ThWiki1910 31363 1114459 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en boxo]] [[Kategorio:Sport-propagisti]] s1b50q29u3zqn5lkydcppif15q2g3gp 0 105680 1114385 1106544 2026-04-18T20:57:48Z ThWiki1910 31363 1114385 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Polsat Sport Extra 2 2025 gradient.svg|right|330px]] '''Polsat Sport Extra 2''' esas [[televiziono-kanalo]] di [[Polonia]]na [[Telewizja Polsat]] (apartenat a [[Cyfrowy Polsat]]), [[Komerco|komercala]] [[Kablala televiziono|kablala]]- e [[satelitala televiziono]] dedikita por [[sporto]] (precipue [[voleibalo]]). Ol existas oficale depos [[21ma di agosto]] [[2018]]. [[Kategorio:Polsat]] [[Kategorio:Televiziono-kanali en Polonia]] [[Kategorio:Kablala televiziono]] [[Kategorio:Satelitala televiziono]] [[Kategorio:Paga televiziono]] 8wz9durarvjy8lgum9k3804miykl7ez 14 106143 1113898 1107336 2026-04-18T18:02:04Z ThWiki1910 31363 1113898 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti|klubo]] [[Kategorio:Sportisti segun klubo]] inrj6u4j0og5ekowinrjv9ydr8xattv 1114082 1113898 2026-04-18T19:38:57Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti segun klubo]] a [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo]] 1113898 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti|klubo]] [[Kategorio:Sportisti segun klubo]] inrj6u4j0og5ekowinrjv9ydr8xattv 14 106145 1113875 1107339 2026-04-18T17:16:28Z ThWiki1910 31363 1113875 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|lando]] [[Kategorio:Sporti segun lando]] bevqdbgeizaphn8rok2jzsjvtyv619i 1113944 1113875 2026-04-18T18:39:41Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo segun lando]] a [[Kategorio:Voleibalo segun lando]] 1113875 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|lando]] [[Kategorio:Sporti segun lando]] bevqdbgeizaphn8rok2jzsjvtyv619i 14 106146 1113941 1107340 2026-04-18T18:38:38Z ThWiki1910 31363 1113941 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Soviet-Uniono]] nn3yigum9ya9hv3euf2w0hdxv08hro0 1113942 1113941 2026-04-18T18:38:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo en Soviet-Uniono]] a [[Kategorio:Voleibalo en Soviet-Uniono]] 1113941 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Soviet-Uniono]] nn3yigum9ya9hv3euf2w0hdxv08hro0 14 106147 1113940 1107341 2026-04-18T18:38:21Z ThWiki1910 31363 1113940 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Polonia]] lb6orcnk3cy47sj5ktnakgcmlxb0i9o 1113960 1113940 2026-04-18T18:57:05Z ThWiki1910 31363 Ridirektas a [[Kategorio:Voleibalo en Polonia]] 1113960 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kategorio:Voleibalo en Polonia]] mq6448zhmgyccsq08glr8hm36jfitwu 14 106148 1113938 1107342 2026-04-18T18:37:46Z ThWiki1910 31363 1113938 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Italia]] drr9dp4g5ak4ghyy79gzgv8x2i9u45g 1113973 1113938 2026-04-18T19:03:32Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo en Italia]] a [[Kategorio:Voleibalo en Italia]] 1113938 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Italia]] drr9dp4g5ak4ghyy79gzgv8x2i9u45g 14 106163 1113887 1107363 2026-04-18T17:43:32Z ThWiki1910 31363 1113887 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun lando]] 1zqcz2q15nnylnhnx3hd7hd8dnn5yxr 1113896 1113887 2026-04-18T18:01:27Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti segun nacionaneso]] a [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] 1113887 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun lando]] 1zqcz2q15nnylnhnx3hd7hd8dnn5yxr 14 106167 1113876 1107371 2026-04-18T17:16:42Z ThWiki1910 31363 1113876 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|klubi]] [[Kategorio:Sportala klubi ed esquadi segun sporto]] 0jd5hhicbla1fszlxpvkixglfc8e3gv 1114025 1113876 2026-04-18T19:17:07Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala klubi]] a [[Kategorio:Voleibalala klubi]] 1113876 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|klubi]] [[Kategorio:Sportala klubi ed esquadi segun sporto]] 0jd5hhicbla1fszlxpvkixglfc8e3gv 14 106169 1113939 1107375 2026-04-18T18:38:09Z ThWiki1910 31363 1113939 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebalala klubi|lando]] [[Kategorio:Voleibalo segun lando|klubi]] [[Kategorio:Sportala klubi ed esquadi segun sporto e lando]] glbm34wjjt2grx2wlt2vwr1wq8ug2w0 1113978 1113939 2026-04-18T19:05:43Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] a [[Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] 1113939 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebalala klubi|lando]] [[Kategorio:Voleibalo segun lando|klubi]] [[Kategorio:Sportala klubi ed esquadi segun sporto e lando]] glbm34wjjt2grx2wlt2vwr1wq8ug2w0 1114024 1113978 2026-04-18T19:16:53Z ThWiki1910 31363 1114024 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala klubi|lando]] [[Kategorio:Voleibalo segun lando|klubi]] [[Kategorio:Sportala klubi ed esquadi segun sporto e lando]] cqlrn6kbidazn45bp0iufmvzerfr14x 1114027 1114024 2026-04-18T19:18:59Z ThWiki1910 31363 1114027 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala klubi|+]] [[Kategorio:Voleibalo segun lando|+]] [[Kategorio:Sportala klubi ed esquadi segun sporto e lando]] lf7wj97zznjxi5v1ostdxozzkb72ccq 0 107186 1113923 1108778 2026-04-18T18:21:06Z Idisto 28999 1113923 wikitext text/x-wiki [[File:2013-08-25 Chiemsee Reggae Summer - Horace Andy 6451.JPG|eta|Horace Andy (2013)]] '''Horace Hinds''', konocata per ilua nomo di artisto '''Horace Andy''' ([[Pronunco|pron]].: ''hores-endi''; n. [[Kingston|Kingston]] la [[19ma di februaro]] [[1951]]), esas [[Jamaika|Jamaikana]] regey-kantisto e produktisto. Horace Hinds registragis en 1967 sua unesma [[Gramofon-disko|singlajo]] "This is a Black Man's Country", qua ne esis suceso. Ye konsilo da Coxson Dodd, proprietanto di la [[registrageyo|muzik-registrageyo]], il chanjis sua nomo a Horace Andy. Ilua tra-rupto esis 1970 per la kansoni "See a Man's Face", "Night Owl", "Fever" e "Mr. Bassie". La [[Gramofon-disko|disko]] "Skylarking" divenis un de ilua maxim bone konocata diski. Dum la yari 70 il havis multa suceso en Jamaika ube il laboris interaltre kun [[Bunny Lee]]. Il translojis ad [[Usa]] en 1977, ube il pleis rolo en la developo di ''dansohalo'', la plu komercala versiono di regey-muziko. En 1990 il kunlaboris la [[Britania|Britaniana]] bando [[Massive Attack]], e produktis nova solo-albumi en 1999 e 2002. {{DEFAULTSORT:Andy, Horace}} [[Kategorio:Jamaikana kantisti]] oaiwbs2ubi9vnbn0j7fnx2q8ukod2z8 14 107423 1113959 1109070 2026-04-18T18:56:18Z ThWiki1910 31363 1113959 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Polonia]] [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] 4vv32jxx5rz7llee9dwhwuvbbbmbfio 1113963 1113959 2026-04-18T18:59:00Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Poloniana klubi volebalala]] a [[Kategorio:Poloniana klubi voleibalala]] 1113959 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Polonia]] [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] 4vv32jxx5rz7llee9dwhwuvbbbmbfio 1113976 1113963 2026-04-18T19:05:15Z ThWiki1910 31363 1113976 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Polonia]] [[Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] a80woho1f9yvgmgi04l3953k5hchj6s 14 107428 1113877 1109077 2026-04-18T17:16:55Z ThWiki1910 31363 1113877 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|exercisti]] [[Kategorio:Exercisti segun sporto]] ndqli65nyhlm2tl946vzv3h9rzb02zz 1114175 1113877 2026-04-18T19:54:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti]] 1113877 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|exercisti]] [[Kategorio:Exercisti segun sporto]] ndqli65nyhlm2tl946vzv3h9rzb02zz 14 107431 1114174 1109912 2026-04-18T19:54:01Z ThWiki1910 31363 1114174 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-exercisti|+]] [[Kategorio:Sport-exercisti segun klubo]] k1swxlwy2kg1vi9pdl3nprwjw4rpzxt 1114341 1114174 2026-04-18T20:23:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti segun klubo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo]] 1114174 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-exercisti|+]] [[Kategorio:Sport-exercisti segun klubo]] k1swxlwy2kg1vi9pdl3nprwjw4rpzxt 14 107466 1113972 1109119 2026-04-18T19:03:17Z ThWiki1910 31363 1113972 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Italia]] [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] ks884z3mooxflva63vregunuma0hyoy 1113977 1113972 2026-04-18T19:05:27Z ThWiki1910 31363 1113977 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Italia]] [[Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] 2fvqrb6ea2cjd4ygsi4019fhjhf2ewt 1114022 1113977 2026-04-18T19:15:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Italiana klubi volebalala]] a [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala]] 1113977 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Italia]] [[Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] 2fvqrb6ea2cjd4ygsi4019fhjhf2ewt 0 107467 1114344 1109121 2026-04-18T20:26:09Z ThWiki1910 31363 1114344 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Skra Bełchatów 2015-02.jpg|right|400px]] '''Skra Bełchatów''' od oficale '''Klub Piłki Siatkowej Skra Bełchatów Spółka Akcyjna''' esas [[Polonia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Bełchatów]], fondita en 1957. [[Kategorio:Skra Bełchatów|*]] trjhbbb9kk7uo0rrv2yxkd7l7qvoc7w 14 107468 1113962 1109122 2026-04-18T18:58:47Z ThWiki1910 31363 1113962 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Poloniana klubi voleibalala|Skra Bełchatów]] n05ck77hyca7uzwi6jbqwse3xukltmd 14 107469 1114050 1109123 2026-04-18T19:32:18Z ThWiki1910 31363 1114050 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skra Bełchatów]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Skra Bełchatów]] ggknbjm5i1a2jlyp6fyq6wtmspfekgq 1114132 1114050 2026-04-18T19:46:03Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Skra Bełchatów]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Skra Bełchatów]] 1114050 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skra Bełchatów]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Skra Bełchatów]] ggknbjm5i1a2jlyp6fyq6wtmspfekgq 14 107470 1114230 1109124 2026-04-18T20:10:41Z ThWiki1910 31363 1114230 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skra Bełchatów]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Skra Bełchatów]] 03minv0axfrf9t98w6hno2sxj3zkhzv 1114231 1114230 2026-04-18T20:10:47Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Skra Bełchatów]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Skra Bełchatów]] 1114230 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skra Bełchatów]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Skra Bełchatów]] 03minv0axfrf9t98w6hno2sxj3zkhzv 0 107471 1114345 1109125 2026-04-18T20:26:40Z ThWiki1910 31363 1114345 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Superpuchar Polski 2013. Asseco Resovia Rzeszów - ZAKSA Kędzierzyn-Koźle.JPG|right|400px]] '''ZAKSA Kędzierzyn-Koźle''' od oficale '''ZAKSA Spółka Akcyjna''' esas [[Polonia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Kędzierzyn-Koźle]], fondita en 1994. [[Kategorio:ZAKSA Kędzierzyn-Koźle|*]] 3p1x2b6oc6r730g0tvyufdu9cdd3s1u 14 107472 1113961 1109126 2026-04-18T18:58:31Z ThWiki1910 31363 1113961 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Poloniana klubi voleibalala|ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] ht29trqhec9rs57swgf2nfjgbznzhi7 14 107473 1114038 1109127 2026-04-18T19:30:13Z ThWiki1910 31363 1114038 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] m2lmm2bppb0h2xodtitull37qx0x13c 1114112 1114038 2026-04-18T19:43:42Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] a [[Kategorio:Voleibalisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] 1114038 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] m2lmm2bppb0h2xodtitull37qx0x13c 14 107474 1114212 1109128 2026-04-18T20:08:29Z ThWiki1910 31363 1114212 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] qwhh6a107kze0xl26qgkknfxqxdmrht 1114213 1114212 2026-04-18T20:08:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] 1114212 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] qwhh6a107kze0xl26qgkknfxqxdmrht 0 107475 1114413 1109129 2026-04-18T21:14:28Z ThWiki1910 31363 1114413 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Volley Lube logo(2018).svg|right|300px]] '''AS Volley Lube''' od oficale '''Associazione Sportiva Volley Lube''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Treia]], fondita en 1990. [[Kategorio:AS Volley Lube|*]] 7b0qtr3burmofx6pvqkt4m7gtrm9gvz 14 107476 1113984 1109130 2026-04-18T19:07:22Z ThWiki1910 31363 1113984 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Volley Lube AS]] a7qcupm6oa0va61ohz1tut2cwcj9otn 14 107477 1114042 1109132 2026-04-18T19:30:59Z ThWiki1910 31363 1114042 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:AS Volley Lube]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Lube AS]] 3pznf9m5kpst1yyyjv3wz8428b5auoe 1114138 1114042 2026-04-18T19:46:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di AS Volley Lube]] a [[Kategorio:Voleibalisti di AS Volley Lube]] 1114042 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:AS Volley Lube]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Lube AS]] 3pznf9m5kpst1yyyjv3wz8428b5auoe 14 107478 1114302 1109133 2026-04-18T20:19:24Z ThWiki1910 31363 1114302 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:AS Volley Lube]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Lube AS]] sopxz5i5pzk8lt1ogo049130vkybdev 1114303 1114302 2026-04-18T20:19:30Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di AS Volley Lube]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di AS Volley Lube]] 1114302 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:AS Volley Lube]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Lube AS]] sopxz5i5pzk8lt1ogo049130vkybdev 0 107479 1114414 1109134 2026-04-18T21:14:40Z ThWiki1910 31363 1114414 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:2022 Trentino Volley logo.jpg|right|400px]] '''Trentino Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Trento]], fondita en 2000. [[Kategorio:Trentino Volley|*]] oxigz7nwd2gnre5n67tb144nwoqpu39 14 107480 1113989 1109135 2026-04-18T19:08:19Z ThWiki1910 31363 1113989 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Trentino Volley]] g590cf7rscmm840960hlli9zpn6s4qc 14 107481 1114047 1109136 2026-04-18T19:31:46Z ThWiki1910 31363 1114047 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Trentino Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Trentino Volley]] 9t1lbbhj0uglxujat548svi1d8nq47s 1114118 1114047 2026-04-18T19:44:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Trentino Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Trentino Volley]] 1114047 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Trentino Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Trentino Volley]] 9t1lbbhj0uglxujat548svi1d8nq47s 14 107482 1114221 1109137 2026-04-18T20:09:36Z ThWiki1910 31363 1114221 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Trentino Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Trentino Volley]] 2ios9jkvp12fefr9virfdntt8n6g315 1114222 1114221 2026-04-18T20:09:43Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Trentino Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Trentino Volley]] 1114221 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Trentino Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Trentino Volley]] 2ios9jkvp12fefr9virfdntt8n6g315 0 107483 1114415 1109138 2026-04-18T21:14:53Z ThWiki1910 31363 1114415 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Sir Safety Umbria Volley Perugia - wordmark.png|right|400px]] '''Sir Safety Perugia''' od oficale '''Sir Safety Umbria Volley Perugia''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Perugia]], fondita en 2001. [[Kategorio:Sir Safety Perugia|*]] q7mfdbn3v8y73ibufoc18o8cdeokbhd 14 107484 1113992 1109139 2026-04-18T19:08:55Z ThWiki1910 31363 1113992 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Sir Safety Perugia]] qgp6byrp99i4xht8s4ua6x80zfhtez8 14 107485 1114051 1109140 2026-04-18T19:32:29Z ThWiki1910 31363 1114051 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sir Safety Perugia]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Sir Safety Perugia]] s5fgokty0chj697ld6h2fj81cel0y5r 1114134 1114051 2026-04-18T19:46:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Sir Safety Perugia]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Sir Safety Perugia]] 1114051 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sir Safety Perugia]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Sir Safety Perugia]] s5fgokty0chj697ld6h2fj81cel0y5r 14 107486 1114233 1109141 2026-04-18T20:11:00Z ThWiki1910 31363 1114233 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sir Safety Perugia]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Sir Safety Perugia]] 227px5ceqg2smf71ltwzw4n194tizwm 1114234 1114233 2026-04-18T20:11:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Sir Safety Perugia]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Sir Safety Perugia]] 1114233 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sir Safety Perugia]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Sir Safety Perugia]] 227px5ceqg2smf71ltwzw4n194tizwm 0 107487 1114372 1109142 2026-04-18T20:50:32Z ThWiki1910 31363 1114372 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Modena Volley logo 2017 ver 2.png|right|400px]] '''Modena Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Modena]], fondita en 1966. [[Kategorio:Modena Volley|*]] qtusml9vd1ytnlqqqx2uozbg4i2cmd6 14 107488 1114013 1109143 2026-04-18T19:13:39Z ThWiki1910 31363 1114013 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Modena Volley]] ojpwiilzm70iz8peotvh13a9otw10e9 14 107489 1114072 1109144 2026-04-18T19:36:54Z ThWiki1910 31363 1114072 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Modena Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Modena Volley]] gsoy7yopbn7t59rmr9s79md0rtyg0tq 1114102 1114072 2026-04-18T19:42:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Modena Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Modena Volley]] 1114072 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Modena Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Modena Volley]] gsoy7yopbn7t59rmr9s79md0rtyg0tq 14 107490 1114326 1109145 2026-04-18T20:21:54Z ThWiki1910 31363 1114326 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Modena Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Modena Volley]] oef3x45hl3i2tgbhs6updmpucozenz7 1114327 1114326 2026-04-18T20:22:00Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Modena Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Modena Volley]] 1114326 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Modena Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Modena Volley]] oef3x45hl3i2tgbhs6updmpucozenz7 0 107491 1114416 1109147 2026-04-18T21:15:04Z ThWiki1910 31363 1114416 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Vero Volley logo.png|right|400px]] '''Volley Milano''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Milano]], fondita en 1999. [[Kategorio:Volley Milano|*]] 6jaig71vxqspn4l6qcbvgfm5gaygvmi 14 107492 1113983 1109148 2026-04-18T19:07:11Z ThWiki1910 31363 1113983 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Volley Milano]] 3pff0293moyyxwj5tyu3dfztb7t8wgf 14 107493 1114041 1109149 2026-04-18T19:30:48Z ThWiki1910 31363 1114041 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Milano]] antjs9025l5zl6pybdkr371yus3hbeh 1114140 1114041 2026-04-18T19:47:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Milano]] 1114041 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Milano]] antjs9025l5zl6pybdkr371yus3hbeh 14 107494 1114290 1109150 2026-04-18T20:18:03Z ThWiki1910 31363 1114290 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Milano]] 4kqptt0uzixk4xyw4crqi5bhlfhnvkm 1114291 1114290 2026-04-18T20:18:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Milano]] 1114290 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Milano]] 4kqptt0uzixk4xyw4crqi5bhlfhnvkm 0 107495 1114417 1109151 2026-04-18T21:15:16Z ThWiki1910 31363 1114417 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Logo Power Volley Milano.png|right|400px]] '''Powervolley Milano''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Milano]], fondita en 2010. [[Kategorio:Powervolley Milano|*]] 7mhak3fxqk88z8a0l2h409cwd3cy19k 14 107496 1113997 1109152 2026-04-18T19:10:25Z ThWiki1910 31363 1113997 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Powervolley Milano]] pz394x7ez239akmb894yubqyxykkv2j 14 107497 1114056 1109153 2026-04-18T19:33:24Z ThWiki1910 31363 1114056 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Powervolley Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Powervolley Milano]] al3sk70aeb1efvttys6f6jkehkt2ct9 1114148 1114056 2026-04-18T19:48:44Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Powervolley Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Powervolley Milano]] 1114056 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Powervolley Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Powervolley Milano]] al3sk70aeb1efvttys6f6jkehkt2ct9 14 107498 1114278 1109154 2026-04-18T20:16:20Z ThWiki1910 31363 1114278 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Powervolley Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Powervolley Milano]] 3nlw684ov5v30zcg8tyegjfeqoyswl1 1114279 1114278 2026-04-18T20:16:26Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Powervolley Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Powervolley Milano]] 1114278 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Powervolley Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Powervolley Milano]] 3nlw684ov5v30zcg8tyegjfeqoyswl1 0 107499 1114418 1109155 2026-04-18T21:15:28Z ThWiki1910 31363 1114418 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Il Presidente della Repubblica Sergio Mattarella applaude la squadra di Piacenza, vincitrice della Coppa Italia di Pallavolo Maschile Serie A1 2023.jpg|right|400px]] '''You Energy Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Piacenza]], fondita en 2018. [[Kategorio:You Energy Volley|*]] eutfjozvlvc4gh06on9cxrkxp4vadi3 14 107500 1113981 1109156 2026-04-18T19:06:49Z ThWiki1910 31363 1113981 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|You Energy Volley]] 1zjiizqcxkcc1w3mij8j0kw1xdqwwkq 14 107501 1114039 1109157 2026-04-18T19:30:29Z ThWiki1910 31363 1114039 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:You Energy Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|You Energy Volley]] mha0s75yc2uzroof2fkwl2yuo804cql 1114114 1114039 2026-04-18T19:43:52Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di You Energy Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di You Energy Volley]] 1114039 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:You Energy Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|You Energy Volley]] mha0s75yc2uzroof2fkwl2yuo804cql 14 107502 1114215 1109158 2026-04-18T20:08:50Z ThWiki1910 31363 1114215 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:You Energy Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|You Energy Volley]] d0f1tf93w2h8pzny6schuhnt8z8z1c4 1114216 1114215 2026-04-18T20:08:56Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di You Energy Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di You Energy Volley]] 1114215 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:You Energy Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|You Energy Volley]] d0f1tf93w2h8pzny6schuhnt8z8z1c4 0 107503 1114419 1109159 2026-04-18T21:15:41Z ThWiki1910 31363 1114419 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:San Giustino - Latina.JPG|right|400px]] '''Top Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Latina]], fondita en 1998. [[Kategorio:Top Volley|*]] 74aagqkjrt765c4xv7mzlhuy9w6vf34 14 107504 1113990 1109160 2026-04-18T19:08:30Z ThWiki1910 31363 1113990 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Top Volley]] ch7gb0fhtxwkuk70jgbno4gk6zkdthz 14 107505 1114048 1109161 2026-04-18T19:31:57Z ThWiki1910 31363 1114048 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Top Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Top Volley]] ihncomtwxbkuv9x2eb4wy6foqbi4ow0 1114120 1114048 2026-04-18T19:44:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Top Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Top Volley]] 1114048 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Top Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Top Volley]] ihncomtwxbkuv9x2eb4wy6foqbi4ow0 14 107506 1114224 1109162 2026-04-18T20:09:57Z ThWiki1910 31363 1114224 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Top Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Top Volley]] ne8fktt38wjo4ikitoyue72wubtta3o 1114225 1114224 2026-04-18T20:10:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Top Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Top Volley]] 1114224 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Top Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Top Volley]] ne8fktt38wjo4ikitoyue72wubtta3o 0 107507 1114369 1109163 2026-04-18T20:49:47Z ThWiki1910 31363 1114369 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Copra vittoria challenge cup.JPG|right|400px]] '''Pallavolo Piacenza''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Piacenza]], existinta en yari 1982-2018. Olua sucedanto esis [[You Energy Volley]]. [[Kategorio:Pallavolo Piacenza|*]] aadp624fbb4v0c1whnsswhrmf6rbtki 14 107508 1114004 1109164 2026-04-18T19:11:44Z ThWiki1910 31363 1114004 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Piacenza]] tgnraeikg0apfp99wldm4a4o8hzr1ic 14 107509 1114063 1109165 2026-04-18T19:34:47Z ThWiki1910 31363 1114063 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Piacenza]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Piacenza]] r2u13jll05ke024x7mtknxfr589f161 1114162 1114063 2026-04-18T19:50:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Piacenza]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Piacenza]] 1114063 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Piacenza]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Piacenza]] r2u13jll05ke024x7mtknxfr589f161 14 107510 1114254 1109166 2026-04-18T20:13:25Z ThWiki1910 31363 1114254 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Piacenza]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Piacenza]] hit8nzswmtnp55sylfnvm2bxr87dc4f 1114255 1114254 2026-04-18T20:13:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Piacenza]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Piacenza]] 1114254 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Piacenza]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Piacenza]] hit8nzswmtnp55sylfnvm2bxr87dc4f 0 107511 1114370 1109167 2026-04-18T20:50:02Z ThWiki1910 31363 1114370 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Bre Banca Lannutti Cuneo.JPG|right|400px]] '''Piemonte Volley''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Cuneo]], existinta en yari 1958-2014. [[Kategorio:Piemonte Volley|*]] 05c8vveu8np8nmhkvp7nn5sppwjrz8j 14 107512 1114000 1109168 2026-04-18T19:10:59Z ThWiki1910 31363 1114000 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Piemonte Volley]] 9fscj7x2lsxnhbjfz72da3vpobkbxpa 14 107513 1114059 1109169 2026-04-18T19:34:02Z ThWiki1910 31363 1114059 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Piemonte Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Piemonte Volley]] bcu6jdsa1x4iy16ge86y8y9n6ldz34k 1114154 1114059 2026-04-18T19:49:39Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Piemonte Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Piemonte Volley]] 1114059 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Piemonte Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Piemonte Volley]] bcu6jdsa1x4iy16ge86y8y9n6ldz34k 14 107514 1114311 1109170 2026-04-18T20:20:26Z ThWiki1910 31363 1114311 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Piemonte Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Piemonte Volley]] prvqp1s3orons3khi8luqw3b10mxx00 1114312 1114311 2026-04-18T20:20:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Piemonte Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Piemonte Volley]] 1114311 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Piemonte Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Piemonte Volley]] prvqp1s3orons3khi8luqw3b10mxx00 0 107515 1114420 1109171 2026-04-18T21:15:55Z ThWiki1910 31363 1114420 wikitext text/x-wiki '''Volley Treviso''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Treviso]], fondita en 1987. [[Kategorio:Volley Treviso|*]] d2vsucfpzs4qxj6jii97hsh0zv3n4s5 14 107516 1113982 1109172 2026-04-18T19:07:01Z ThWiki1910 31363 1113982 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Volley Treviso]] 9i57jefujnqxkv65vr205novx3n5waj 14 107517 1114040 1109173 2026-04-18T19:30:39Z ThWiki1910 31363 1114040 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Treviso]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Treviso]] let82en1810such15zj2oqt3cjffcda 1114142 1114040 2026-04-18T19:47:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Treviso]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Treviso]] 1114040 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Treviso]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Treviso]] let82en1810such15zj2oqt3cjffcda 14 107518 1114305 1109174 2026-04-18T20:19:44Z ThWiki1910 31363 1114305 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Treviso]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Treviso]] 6so2gbnwf0daeccsemft4darcvv33pz 1114306 1114305 2026-04-18T20:19:51Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Treviso]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Treviso]] 1114305 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Treviso]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Treviso]] 6so2gbnwf0daeccsemft4darcvv33pz 0 107519 1114421 1109175 2026-04-18T21:16:08Z ThWiki1910 31363 1114421 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:M. Roma Volley.JPG|right|400px]] '''M. Roma Volley''' od oficale '''Megius Roma Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Roma]], fondita en 2006. [[Kategorio:M. Roma Volley|*]] kkl79ssrf0qmwaoh60vug58uy4aivie 14 107520 1114014 1109176 2026-04-18T19:13:50Z ThWiki1910 31363 1114014 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|M. Roma Volley]] a8y5cm9ubshe4ewxnpj2deli7x560s7 14 107521 1114073 1109177 2026-04-18T19:37:06Z ThWiki1910 31363 1114073 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:M. Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|M. Roma Volley]] r8zk38y4bd4ng76841p11lzjb4ab4fh 1114100 1114073 2026-04-18T19:42:12Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di M. Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di M. Roma Volley]] 1114073 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:M. Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|M. Roma Volley]] r8zk38y4bd4ng76841p11lzjb4ab4fh 14 107522 1114329 1109178 2026-04-18T20:22:17Z ThWiki1910 31363 1114329 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:M. Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|M. Roma Volley]] jtsl2vqilqnbuv25zufi1b450ulg7f6 1114330 1114329 2026-04-18T20:22:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di M. Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di M. Roma Volley]] 1114329 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:M. Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|M. Roma Volley]] jtsl2vqilqnbuv25zufi1b450ulg7f6 0 107523 1114407 1109179 2026-04-18T21:12:18Z ThWiki1910 31363 1114407 wikitext text/x-wiki '''Umbria Volley''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[San Giustino]], existinta en yari 2001-2012 (2001-2010 kom ''Perugia Volley''). Olua sucedanto esis [[Altotevere Volley]]. [[Kategorio:Umbria Volley|*]] 9cwg67g4e105gqbr509gar7q5g4nujt 14 107524 1113988 1109180 2026-04-18T19:08:08Z ThWiki1910 31363 1113988 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Umbria Volley]] jvyrzsuckieizsiju8nlzoj483fgmqv 14 107525 1114046 1109181 2026-04-18T19:31:37Z ThWiki1910 31363 1114046 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Umbria Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Umbria Volley]] 5mrv4pzdo9glpcv49nw028sockxiyiw 1114116 1114046 2026-04-18T19:44:09Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Umbria Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Umbria Volley]] 1114046 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Umbria Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Umbria Volley]] 5mrv4pzdo9glpcv49nw028sockxiyiw 14 107526 1114218 1109182 2026-04-18T20:09:15Z ThWiki1910 31363 1114218 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Umbria Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Umbria Volley]] 7di43eo0zdrflchbsbudiatm8g6hdzh 1114219 1114218 2026-04-18T20:09:22Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Umbria Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Umbria Volley]] 1114218 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Umbria Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Umbria Volley]] 7di43eo0zdrflchbsbudiatm8g6hdzh 0 107527 1114411 1109184 2026-04-18T21:13:58Z ThWiki1910 31363 1114411 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Altoteverevolley.JPG|right|400px]] '''Altotevere Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[San Giustino]], fondita en 2012. Ol esis sucedanto di [[Umbria Volley]]. [[Kategorio:Altotevere Volley|*]] cy375847m8ygs794bkta0sa24frmuz3 14 107528 1114018 1109185 2026-04-18T19:14:34Z ThWiki1910 31363 1114018 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Altotevere Volley]] ceqimz76wuztzbv6x9y2q0ltde189kp 14 107529 1114078 1109186 2026-04-18T19:38:04Z ThWiki1910 31363 1114078 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Altotevere Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Altotevere Volley]] 740uf072ghvrindxl9t3kgar6mz82oz 1114092 1114078 2026-04-18T19:41:18Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Altotevere Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Altotevere Volley]] 1114078 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Altotevere Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Altotevere Volley]] 740uf072ghvrindxl9t3kgar6mz82oz 14 107530 1114269 1109188 2026-04-18T20:15:15Z ThWiki1910 31363 1114269 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Altotevere Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Altotevere Volley]] 0p4epkxva39yaa6a3m67xea8wluwrc0 1114270 1114269 2026-04-18T20:15:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Altotevere Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Altotevere Volley]] 1114269 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Altotevere Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Altotevere Volley]] 0p4epkxva39yaa6a3m67xea8wluwrc0 0 107531 1114422 1109189 2026-04-18T21:16:24Z ThWiki1910 31363 1114422 wikitext text/x-wiki '''Pallavolo Padova''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Padova]], fondita en 1999. [[Kategorio:Pallavolo Padova|*]] q2mtoo0vw6x60bmk1jk4h2a80fbjbnt 14 107532 1114006 1109190 2026-04-18T19:12:11Z ThWiki1910 31363 1114006 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Padova]] ozmm9brhooyu2fwhudtmwnb7lfk3cri 14 107533 1114065 1109191 2026-04-18T19:35:34Z ThWiki1910 31363 1114065 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Padova]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Padova]] tl5fe8afvtcxnd0vwqsdx7g4bvkoejx 1114166 1114065 2026-04-18T19:51:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Padova]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Padova]] 1114065 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Padova]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Padova]] tl5fe8afvtcxnd0vwqsdx7g4bvkoejx 14 107534 1114320 1109192 2026-04-18T20:21:14Z ThWiki1910 31363 1114320 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Padova]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Padova]] 49icixcpt0y1i0mmqxruf892v8oe27x 1114321 1114320 2026-04-18T20:21:20Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Padova]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Padova]] 1114320 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Padova]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Padova]] 49icixcpt0y1i0mmqxruf892v8oe27x 0 107535 1114423 1109193 2026-04-18T21:16:37Z ThWiki1910 31363 1114423 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Ferrovieri Parma del prof Renzo Del Chicca campione di Italia.jpg|right|400px]] '''Pallavolo Parma''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Parma]], fondita en 1946. [[Kategorio:Pallavolo Parma|*]] 7j02dh4sukvkjo6vmfbbohbdlderft7 14 107536 1114005 1109194 2026-04-18T19:11:56Z ThWiki1910 31363 1114005 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Parma]] h319g4rizovcxh4myxu92358045t5wh 14 107537 1114064 1109195 2026-04-18T19:35:20Z ThWiki1910 31363 1114064 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Parma]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Parma]] 42df8toepvnk2onljh1dvg29nkxqkiw 1114164 1114064 2026-04-18T19:51:00Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Parma]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Parma]] 1114064 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Parma]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Parma]] 42df8toepvnk2onljh1dvg29nkxqkiw 14 107538 1114284 1109196 2026-04-18T20:16:57Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Parma]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Parma]] 1109196 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Parma]] [[Kategorio:Volebal-exercisti segun klubo|Pallavolo Parma]] dcbjs93ff3gwhn2646jbwovi9t16f39 1114286 1114284 2026-04-18T20:17:26Z ThWiki1910 31363 1114286 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Parma]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Parma]] a28zamt7b6jzb8urcrn7c9huv5utelb 0 107539 1114424 1109198 2026-04-18T21:16:50Z ThWiki1910 31363 1114424 wikitext text/x-wiki '''Zinella Volley Bologna''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Bologna]], fondita en 1972. [[Kategorio:Zinella Volley Bologna|*]] i33gr6cahiygu1zgi7d6w75v2ere3y4 14 107540 1113980 1109199 2026-04-18T19:06:37Z ThWiki1910 31363 1113980 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Zinella Volley Bologna]] k0nhz6bafg3qbya212w1tuvnfxztp78 14 107541 1114037 1109200 2026-04-18T19:29:55Z ThWiki1910 31363 1114037 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Zinella Volley Bologna]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Zinella Volley Bologna]] s6k10fl7re62693h063mjhrefclmclt 1114110 1114037 2026-04-18T19:43:29Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Zinella Volley Bologna]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Zinella Volley Bologna]] 1114037 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Zinella Volley Bologna]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Zinella Volley Bologna]] s6k10fl7re62693h063mjhrefclmclt 14 107542 1114209 1109201 2026-04-18T20:08:07Z ThWiki1910 31363 1114209 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Zinella Volley Bologna]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Zinella Volley Bologna]] rms47gxm74c3a3ql8q72z765icpg61i 1114210 1114209 2026-04-18T20:08:16Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Zinella Volley Bologna]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Zinella Volley Bologna]] 1114209 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Zinella Volley Bologna]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Zinella Volley Bologna]] rms47gxm74c3a3ql8q72z765icpg61i 0 107543 1114410 1109202 2026-04-18T21:13:46Z ThWiki1910 31363 1114410 wikitext text/x-wiki '''GS Porto Robur Costa''' od oficale '''Gruppo Sportivo Porto Robur Costa''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ravenna]], fondita en 2013 kom uniono di [[Porto Ravenna Volley]] e [[GS Robur Angelo Costa]]. [[Kategorio:GS Porto Robur Costa|*]] lzv0cuybw1s8y6abkdm4hbjki9oxzpg 14 107544 1113998 1109203 2026-04-18T19:10:37Z ThWiki1910 31363 1113998 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Porto Robur Costa GS]] 2cdjxvf74yedh5xsa76jo0p2lde9wz6 14 107545 1114057 1109204 2026-04-18T19:33:39Z ThWiki1910 31363 1114057 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Porto Robur Costa]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Porto Robur Costa GS]] sslcxdf6xxr1vh4fmjezxurnu4i24k9 1114150 1114057 2026-04-18T19:49:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di GS Porto Robur Costa]] a [[Kategorio:Voleibalisti di GS Porto Robur Costa]] 1114057 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Porto Robur Costa]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Porto Robur Costa GS]] sslcxdf6xxr1vh4fmjezxurnu4i24k9 14 107546 1114275 1109205 2026-04-18T20:16:01Z ThWiki1910 31363 1114275 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Porto Robur Costa]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Porto Robur Costa GS]] 4x5p2heda8za4z533w92owe5yhceyw6 1114276 1114275 2026-04-18T20:16:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di GS Porto Robur Costa]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di GS Porto Robur Costa]] 1114275 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Porto Robur Costa]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Porto Robur Costa GS]] 4x5p2heda8za4z533w92owe5yhceyw6 0 107547 1114425 1109210 2026-04-18T21:17:05Z ThWiki1910 31363 1114425 wikitext text/x-wiki '''GS Robur Angelo Costa''' od oficale '''Gruppo Sportivo Robur Angelo Costa''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ravenna]], fondita en 2006 kom sucedanto di [[Robur Ravenna]], e dissolvita en 2013. [[Kategorio:GS Robur Angelo Costa|*]] 9oso6gv8tw318j2aemwr4vhan1x62fu 14 107548 1113995 1109207 2026-04-18T19:09:28Z ThWiki1910 31363 1113995 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Robur Angelo Costa GS]] atk7k2dzvzapf625k2cbz571vsbfzb3 14 107549 1114054 1109208 2026-04-18T19:33:01Z ThWiki1910 31363 1114054 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Robur Angelo Costa]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Robur Angelo Costa GS]] 4a8lci8d27f9wpht6b3uqwsl5lqdlri 1114124 1114054 2026-04-18T19:45:13Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di GS Robur Angelo Costa]] a [[Kategorio:Voleibalisti di GS Robur Angelo Costa]] 1114054 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Robur Angelo Costa]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Robur Angelo Costa GS]] 4a8lci8d27f9wpht6b3uqwsl5lqdlri 14 107550 1114242 1109209 2026-04-18T20:12:06Z ThWiki1910 31363 1114242 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Robur Angelo Costa]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Robur Angelo Costa GS]] deou6gy2jkpyghkx1204tyb36hrn19a 1114243 1114242 2026-04-18T20:12:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di GS Robur Angelo Costa]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di GS Robur Angelo Costa]] 1114242 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS Robur Angelo Costa]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Robur Angelo Costa GS]] deou6gy2jkpyghkx1204tyb36hrn19a 0 107551 1114406 1109212 2026-04-18T21:12:02Z ThWiki1910 31363 1114406 wikitext text/x-wiki '''Porto Ravenna Volley''' od oficale '''A.S.D. Porto Ravenna Volley''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ravenna]], existinta en yari 1987-2013. [[Kategorio:Porto Ravenna Volley|*]] ok1pxo5ovytkgrtfez6l5xjj3owbes3 14 107552 1113999 1109213 2026-04-18T19:10:47Z ThWiki1910 31363 1113999 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Porto Ravenna Volley]] ozv2irg319u6xrzpka40mhq1l2csejj 14 107553 1114058 1109214 2026-04-18T19:33:52Z ThWiki1910 31363 1114058 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Porto Ravenna Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Porto Ravenna Volley]] ppsp5z99pbz28l3eu5n0f2da10425g4 1114152 1114058 2026-04-18T19:49:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Porto Ravenna Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Porto Ravenna Volley]] 1114058 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Porto Ravenna Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Porto Ravenna Volley]] ppsp5z99pbz28l3eu5n0f2da10425g4 14 107554 1114239 1109215 2026-04-18T20:11:42Z ThWiki1910 31363 1114239 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Porto Ravenna Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Porto Ravenna Volley]] 8kn0e9xbmz9jaehahd4h0avgsnf8svx 1114240 1114239 2026-04-18T20:11:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Porto Ravenna Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Porto Ravenna Volley]] 1114239 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Porto Ravenna Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Porto Ravenna Volley]] 8kn0e9xbmz9jaehahd4h0avgsnf8svx 0 107555 1114389 1109216 2026-04-18T21:00:43Z ThWiki1910 31363 1114389 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:PalaCosta, Ravenna (01-04-2012).jpg|right|400px]] '''GS VVF Natale Casadio''' od oficale '''Gruppo Sportivo Vigili del Fuoco Natale Casadio''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ravenna]], fondita en 1963. [[Kategorio:GS VVF Natale Casadio|*]] po0ei38qeu45999891vjrafb4pkfy50 14 107556 1114012 1109217 2026-04-18T19:13:27Z ThWiki1910 31363 1114012 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Natale Casadio GS VVF]] l5ta1lij4ytmxwmevbl2j1b62rccvrp 14 107557 1114071 1109218 2026-04-18T19:36:43Z ThWiki1910 31363 1114071 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS VVF Natale Casadio]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Natale Casadio GS VVF]] b3o90riztlqb5lskyrxgn0f4k2pn49x 1114104 1114071 2026-04-18T19:42:49Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di GS VVF Natale Casadio]] a [[Kategorio:Voleibalisti di GS VVF Natale Casadio]] 1114071 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS VVF Natale Casadio]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Natale Casadio GS VVF]] b3o90riztlqb5lskyrxgn0f4k2pn49x 14 107558 1114287 1109219 2026-04-18T20:17:47Z ThWiki1910 31363 1114287 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS VVF Natale Casadio]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Natale Casadio GS VVF]] 5r7j5ouyq24llf00gt20lih13hkf3tq 1114288 1114287 2026-04-18T20:17:52Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di GS VVF Natale Casadio]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di GS VVF Natale Casadio]] 1114287 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:GS VVF Natale Casadio]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Natale Casadio GS VVF]] 5r7j5ouyq24llf00gt20lih13hkf3tq 0 107559 1114426 1109220 2026-04-18T21:17:16Z ThWiki1910 31363 1114426 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Robur campione Italia 1952.jpg|right|400px]] '''Robur Ravenna''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ravenna]], existinta en yari 1946-2006. [[Kategorio:Robur Ravenna|*]] g7r75jhlb0a0dise8sptd6dg3yza9ug 14 107560 1113994 1109221 2026-04-18T19:09:18Z ThWiki1910 31363 1113994 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Robur Ravenna]] k9n1cormqbmk53koyuhzi8b44q71p4y 14 107561 1114053 1109222 2026-04-18T19:32:50Z ThWiki1910 31363 1114053 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Robur Ravenna]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Robur Ravenna]] 8p6qgxh8tlgpjjt8nbdrk0qwjsrx7ln 1114126 1114053 2026-04-18T19:45:26Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Robur Ravenna]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Robur Ravenna]] 1114053 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Robur Ravenna]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Robur Ravenna]] 8p6qgxh8tlgpjjt8nbdrk0qwjsrx7ln 14 107562 1114245 1109223 2026-04-18T20:12:23Z ThWiki1910 31363 1114245 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Robur Ravenna]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Robur Ravenna]] ljkuboq0m382rcx7t1tpbivfpxbwolk 1114246 1114245 2026-04-18T20:12:29Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Robur Ravenna]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Robur Ravenna]] 1114245 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Robur Ravenna]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Robur Ravenna]] ljkuboq0m382rcx7t1tpbivfpxbwolk 0 107563 1114427 1109224 2026-04-18T21:17:28Z ThWiki1910 31363 1114427 wikitext text/x-wiki '''Gabeca Pallavolo''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Monza]], existinta en yari 1975-2012. [[Kategorio:Gabeca Pallavolo|*]] j6wgw3u25i5mja686djiu6lbw5tdqi1 14 107564 1114015 1109225 2026-04-18T19:14:01Z ThWiki1910 31363 1114015 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Gabeca Pallavolo]] ldrlhup2acdju8aqc0xvzr57gq13ylq 14 107565 1114074 1109226 2026-04-18T19:37:18Z ThWiki1910 31363 1114074 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Gabeca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Gabeca Pallavolo]] tehyojv4zqqrk4lv3ehco2eutj1rhaz 1114098 1114074 2026-04-18T19:42:01Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Gabeca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Gabeca Pallavolo]] 1114074 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Gabeca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Gabeca Pallavolo]] tehyojv4zqqrk4lv3ehco2eutj1rhaz 14 107566 1114332 1109227 2026-04-18T20:22:33Z ThWiki1910 31363 1114332 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Gabeca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Gabeca Pallavolo]] 3ab75prfm9as50klnqqbys4y5bwcaf1 1114333 1114332 2026-04-18T20:22:38Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Gabeca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Gabeca Pallavolo]] 1114332 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Gabeca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Gabeca Pallavolo]] 3ab75prfm9as50klnqqbys4y5bwcaf1 0 107567 1114428 1109228 2026-04-18T21:17:38Z ThWiki1910 31363 1114428 wikitext text/x-wiki '''Petrarca Pallavolo''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Padova]], existinta en yari 1971-1999. [[Kategorio:Petrarca Pallavolo|*]] 7ngsemd7qzhjk4bpzq572ng87fj2x2x 14 107568 1114001 1109229 2026-04-18T19:11:11Z ThWiki1910 31363 1114001 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Petrarca Pallavolo]] ce4gpvij4aogiodo5h7pcsm4253yh5s 14 107569 1114060 1109230 2026-04-18T19:34:12Z ThWiki1910 31363 1114060 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Petrarca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Petrarca Pallavolo]] 9746d8c3vxzi001zr2xckmzx28pynp1 1114156 1114060 2026-04-18T19:49:56Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Petrarca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Petrarca Pallavolo]] 1114060 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Petrarca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Petrarca Pallavolo]] 9746d8c3vxzi001zr2xckmzx28pynp1 14 107570 1114314 1109231 2026-04-18T20:20:42Z ThWiki1910 31363 1114314 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Petrarca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Petrarca Pallavolo]] t5m4a6c4fqph35u0xtgv8umvhhppc73 1114315 1114314 2026-04-18T20:20:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Petrarca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Petrarca Pallavolo]] 1114314 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Petrarca Pallavolo]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Petrarca Pallavolo]] t5m4a6c4fqph35u0xtgv8umvhhppc73 0 107571 1114429 1109232 2026-04-18T21:17:50Z ThWiki1910 31363 1114429 wikitext text/x-wiki '''Volley Gonzaga Milano''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Milano]], existinta en yari 1973-1999. [[Kategorio:Volley Gonzaga Milano|*]] k1ih2l9w012ak8orkgjwmf1xonloav4 14 107572 1113985 1109233 2026-04-18T19:07:36Z ThWiki1910 31363 1113985 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Volley Gonzaga Milano]] gfeq3zr3j8iuo5q8jis2cttadwzr3hu 14 107573 1114043 1109234 2026-04-18T19:31:08Z ThWiki1910 31363 1114043 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Gonzaga Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Gonzaga Milano]] ep411ngczzlgrq3dppoeliqippndkdx 1114136 1114043 2026-04-18T19:46:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Gonzaga Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Gonzaga Milano]] 1114043 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Gonzaga Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Gonzaga Milano]] ep411ngczzlgrq3dppoeliqippndkdx 14 107574 1114266 1109235 2026-04-18T20:14:58Z ThWiki1910 31363 1114266 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Gonzaga Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Gonzaga Milano]] pbabnrq9rnt19vflcwbgau1ve9x1ybh 1114267 1114266 2026-04-18T20:15:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Gonzaga Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Gonzaga Milano]] 1114266 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Gonzaga Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Gonzaga Milano]] pbabnrq9rnt19vflcwbgau1ve9x1ybh 0 107575 1114430 1109236 2026-04-18T21:18:01Z ThWiki1910 31363 1114430 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Marmi Lanza.jpg|right|400px]] '''New Blu Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Verona]], fondita en 2021. [[Kategorio:New Blu Volley|*]] e8yveyffmgwo8itadl8w58o90nwzk7o 14 107576 1114011 1109237 2026-04-18T19:13:15Z ThWiki1910 31363 1114011 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|New Blu Volley]] n6uwh8vlab93ej5vsmsdzcfac041n10 14 107577 1114070 1109238 2026-04-18T19:36:32Z ThWiki1910 31363 1114070 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Blu Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|New Blu Volley]] c7vmedof9f6fn63119j7chf95hq7j53 1114106 1114070 2026-04-18T19:43:03Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di New Blu Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di New Blu Volley]] 1114070 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Blu Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|New Blu Volley]] c7vmedof9f6fn63119j7chf95hq7j53 14 107578 1114263 1109239 2026-04-18T20:14:26Z ThWiki1910 31363 1114263 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Blu Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|New Blu Volley]] bkvvys7b11ifm6yfrtfzg0704irlt02 1114264 1114263 2026-04-18T20:14:33Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di New Blu Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di New Blu Volley]] 1114263 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Blu Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|New Blu Volley]] bkvvys7b11ifm6yfrtfzg0704irlt02 0 107579 1114431 1109240 2026-04-18T21:18:20Z ThWiki1910 31363 1114431 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Tonno Callipo Vibo Valentia - Marmi Lanza Verona (07-02-2010).JPG|right|400px]] '''Callipo Sport''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Maierato]], fondita en 1993. [[Kategorio:Callipo Sport|*]] 1tghrd7qp6irakb3f7clcseoqn3gqe6 14 107580 1114016 1109241 2026-04-18T19:14:12Z ThWiki1910 31363 1114016 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Callipo Sport]] tn7fw06w2py43cg1k2dbdk4lpffwyj8 14 107581 1114075 1109242 2026-04-18T19:37:30Z ThWiki1910 31363 1114075 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Callipo Sport]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Callipo Sport]] ldkyvb3su1wo710mlv1oull0e4h544x 1114096 1114075 2026-04-18T19:41:49Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Callipo Sport]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Callipo Sport]] 1114075 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Callipo Sport]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Callipo Sport]] ldkyvb3su1wo710mlv1oull0e4h544x 14 107582 1114335 1109243 2026-04-18T20:22:49Z ThWiki1910 31363 1114335 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Callipo Sport]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Callipo Sport]] liaz4drqofcg9lnqyaiy707qd6ctxkw 1114336 1114335 2026-04-18T20:22:54Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Callipo Sport]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Callipo Sport]] 1114335 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Callipo Sport]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Callipo Sport]] liaz4drqofcg9lnqyaiy707qd6ctxkw 0 107583 1114432 1109244 2026-04-18T21:18:31Z ThWiki1910 31363 1114432 wikitext text/x-wiki '''Pallavolo Falconara''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Falconara Marittima]], existinta en yari 1976-2002. [[Kategorio:Pallavolo Falconara|*]] 74baa4wwyebb60t0aumu5ye8gim35h1 14 107584 1114007 1109245 2026-04-18T19:12:23Z ThWiki1910 31363 1114007 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Falconara]] sq0je475apgecxzpsb541p84wprwvlm 14 107585 1114066 1109246 2026-04-18T19:35:45Z ThWiki1910 31363 1114066 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Falconara]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Falconara]] ewgth3wpp6vphxdaqt759tqs928en34 1114168 1114066 2026-04-18T19:51:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Falconara]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Falconara]] 1114066 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Falconara]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Falconara]] ewgth3wpp6vphxdaqt759tqs928en34 14 107586 1114272 1109247 2026-04-18T20:15:35Z ThWiki1910 31363 1114272 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Falconara]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Falconara]] f0erbzk7i749shgvy18n4skzh3fuixl 1114273 1114272 2026-04-18T20:15:42Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Falconara]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Falconara]] 1114272 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Falconara]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Falconara]] f0erbzk7i749shgvy18n4skzh3fuixl 0 107587 1114433 1109249 2026-04-18T21:18:44Z ThWiki1910 31363 1114433 wikitext text/x-wiki '''Pallavolo Torino''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Torino]], existinta en yari 1952-2001. [[Kategorio:Pallavolo Torino|*]] kklnni7apkqc4i894b46fs30q60nhxm 14 107588 1114003 1109250 2026-04-18T19:11:32Z ThWiki1910 31363 1114003 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Torino]] l4h0787svjiteiqy9q1sobnt9oxb86u 14 107589 1114062 1109251 2026-04-18T19:34:34Z ThWiki1910 31363 1114062 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Torino]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Torino]] nwobzq44x1o4gl2qcq9eeb6m8b16nwj 1114160 1114062 2026-04-18T19:50:36Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Torino]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Torino]] 1114062 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Torino]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Torino]] nwobzq44x1o4gl2qcq9eeb6m8b16nwj 14 107590 1114317 1109252 2026-04-18T20:20:58Z ThWiki1910 31363 1114317 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Torino]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Torino]] k43lt44jmaiqm49nc76sdgp9u28nzx2 1114318 1114317 2026-04-18T20:21:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Torino]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Torino]] 1114317 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Torino]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Torino]] k43lt44jmaiqm49nc76sdgp9u28nzx2 0 107591 1114434 1109253 2026-04-18T21:18:57Z ThWiki1910 31363 1114434 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:PALACATANIA.JPG|right|400px]] '''Pallavolo Catania''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Catania]], existinta en yari 1972-1995 e 2006-2009. [[Kategorio:Pallavolo Catania|*]] 8j1hi19liqwflkuwck8hmzf1o71i9ad 14 107592 1114008 1109254 2026-04-18T19:12:37Z ThWiki1910 31363 1114008 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Catania]] mvqacqudunlxzxxxckhrys482ai897p 14 107593 1114067 1109255 2026-04-18T19:35:58Z ThWiki1910 31363 1114067 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Catania]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Catania]] mqklmrnhaggs6w5v6z3wwykkbp9xuwp 1114170 1114067 2026-04-18T19:51:33Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Catania]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Catania]] 1114067 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Catania]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Catania]] mqklmrnhaggs6w5v6z3wwykkbp9xuwp 14 107594 1114299 1109256 2026-04-18T20:19:06Z ThWiki1910 31363 1114299 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Catania]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Catania]] ngewqvwodlda0hqbxriigsr1n8qmawp 1114300 1114299 2026-04-18T20:19:14Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Catania]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Catania]] 1114299 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Catania]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Catania]] ngewqvwodlda0hqbxriigsr1n8qmawp 0 107595 1114435 1109257 2026-04-18T21:19:09Z ThWiki1910 31363 1114435 wikitext text/x-wiki '''Pallavolo Virtus Sassuolo''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Sassuolo]], existinta en yari 1972-2002. [[Kategorio:Pallavolo Virtus Sassuolo|*]] llls94xffskihfoo64tfj2715brnuxr 14 107596 1114002 1109258 2026-04-18T19:11:22Z ThWiki1910 31363 1114002 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Pallavolo Virtus Sassuolo]] raet68jgwi5e1jf95vp545u33zfrp0c 14 107597 1114061 1109259 2026-04-18T19:34:23Z ThWiki1910 31363 1114061 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Virtus Sassuolo]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Virtus Sassuolo]] 9j0immmzmotk01cejlfvvusukh15hao 1114158 1114061 2026-04-18T19:50:12Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] 1114061 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Virtus Sassuolo]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Pallavolo Virtus Sassuolo]] 9j0immmzmotk01cejlfvvusukh15hao 14 107598 1114236 1109260 2026-04-18T20:11:23Z ThWiki1910 31363 1114236 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Virtus Sassuolo]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Virtus Sassuolo]] 9mvvhmfeja1vt6flu9o9szc7oehb7op 1114237 1114236 2026-04-18T20:11:30Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] 1114236 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Virtus Sassuolo]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Pallavolo Virtus Sassuolo]] 9mvvhmfeja1vt6flu9o9szc7oehb7op 0 107599 1114436 1109261 2026-04-18T21:19:24Z ThWiki1910 31363 1114436 wikitext text/x-wiki '''Prisma Taranto Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Taranto]], fondita en 2002. [[Kategorio:Prisma Taranto Volley|*]] f9xct3b6ni934znyfjfe45h55m2bzgd 14 107600 1113996 1109262 2026-04-18T19:09:42Z ThWiki1910 31363 1113996 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Prisma Taranto Volley]] mf7hyt7b8cp2yk3xtuso2u5st7edayq 14 107601 1114055 1109263 2026-04-18T19:33:11Z ThWiki1910 31363 1114055 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Prisma Taranto Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Prisma Taranto Volley]] bmc54bwii8u4r6st9is3n3tmejsh687 1114122 1114055 2026-04-18T19:44:57Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Prisma Taranto Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Prisma Taranto Volley]] 1114055 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Prisma Taranto Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Prisma Taranto Volley]] bmc54bwii8u4r6st9is3n3tmejsh687 14 107602 1114281 1109264 2026-04-18T20:16:36Z ThWiki1910 31363 1114281 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Prisma Taranto Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Prisma Taranto Volley]] lq6b91a6ckpmdo8twcdtool94iyspcn 1114282 1114281 2026-04-18T20:16:42Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Prisma Taranto Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Prisma Taranto Volley]] 1114281 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Prisma Taranto Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Prisma Taranto Volley]] lq6b91a6ckpmdo8twcdtool94iyspcn 0 107603 1114404 1109265 2026-04-18T21:11:28Z ThWiki1910 31363 1114404 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:0 Palasport Ferrara 02.jpg|right|400px]] '''4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara''' od oficale '''A.S.D. 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ferrara]], existinta en yari 1947-2007. [[Kategorio:4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara|*]] c3k9lecdpckxt27r2nsslz815i9hb92 14 107604 1114021 1109266 2026-04-18T19:15:33Z ThWiki1910 31363 1114021 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] biu7xatfleybdh3ydks5l7ixdcmlq9f 14 107605 1114081 1109267 2026-04-18T19:38:38Z ThWiki1910 31363 1114081 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 9b9rvf3dggayfgaykrj4qcw4v72xzcr 1114086 1114081 2026-04-18T19:40:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] a [[Kategorio:Voleibalisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 1114081 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 9b9rvf3dggayfgaykrj4qcw4v72xzcr 14 107606 1114260 1109268 2026-04-18T20:14:01Z ThWiki1910 31363 1114260 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] g64yn1qxwhgqc4hhx2m1483eqwn1gxc 1114261 1114260 2026-04-18T20:14:07Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 1114260 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] g64yn1qxwhgqc4hhx2m1483eqwn1gxc 0 107607 1114437 1109271 2026-04-18T21:19:37Z ThWiki1910 31363 1114437 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:PalaCredito di Romagna - Forlì.jpg|right|400px]] '''Volley Forlì''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Forlì]], fondita en 1975. [[Kategorio:Volley Forlì|*]] qbm93h42ftxmppd3mwb88bymc87bwon 14 107608 1113986 1109272 2026-04-18T19:07:46Z ThWiki1910 31363 1113986 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Volley Forli]] 4xv9thmbhzaiws6f0p2sufcrr8esvau 14 107609 1114044 1109273 2026-04-18T19:31:17Z ThWiki1910 31363 1114044 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Forlì]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Forli]] tjmuoajcau29lfokll9owisjebh7ny8 1114146 1114044 2026-04-18T19:48:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Forlì]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Forlì]] 1114044 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Forlì]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Volley Forli]] tjmuoajcau29lfokll9owisjebh7ny8 14 107610 1114308 1109274 2026-04-18T20:20:03Z ThWiki1910 31363 1114308 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Forlì]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Forli]] qq2nvl1ezn846lfu9oq1i42zwvwzwkb 1114309 1114308 2026-04-18T20:20:09Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Forlì]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Forlì]] 1114308 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Forlì]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Volley Forli]] qq2nvl1ezn846lfu9oq1i42zwvwzwkb 0 107611 1114438 1109275 2026-04-18T21:19:52Z ThWiki1910 31363 1114438 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Le Palazzetto dello Sport en vue aérienne.png|right|400px]] '''Accademia dello Sport''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Ariccia]] (1971-1976) e [[Roma]] (1976-1984), existinta en yari 1971-1984. [[Kategorio:Accademia dello Sport|*]] gyaquao0op0kcaufazx49gsv08ycdcm 14 107612 1114020 1109276 2026-04-18T19:15:02Z ThWiki1910 31363 1114020 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Accademia dello Sport]] 4b12k35kpy61czhao0stb32c9n250yk 14 107613 1114080 1109277 2026-04-18T19:38:26Z ThWiki1910 31363 1114080 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Accademia dello Sport]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Accademia dello Sport]] c1dqn3gsm3b2c6p6smhqb0d5hm1hgil 1114088 1114080 2026-04-18T19:40:41Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Accademia dello Sport]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Accademia dello Sport]] 1114080 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Accademia dello Sport]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Accademia dello Sport]] c1dqn3gsm3b2c6p6smhqb0d5hm1hgil 14 107614 1114296 1109278 2026-04-18T20:18:38Z ThWiki1910 31363 1114296 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Accademia dello Sport]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Accademia dello Sport]] nlb44eexmbyg5zik60zthtjqom2sa01 1114297 1114296 2026-04-18T20:18:44Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Accademia dello Sport]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Accademia dello Sport]] 1114296 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Accademia dello Sport]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Accademia dello Sport]] nlb44eexmbyg5zik60zthtjqom2sa01 0 107615 1114439 1109279 2026-04-18T21:20:04Z ThWiki1910 31363 1114439 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Le Palazzetto dello Sport en vue aérienne.png|right|400px]] '''Roma Volley''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Roma]], existinta en yari 1996-2002. [[Kategorio:Roma Volley|*]] f08su7s5ei0d8dhd7a4ymne8gkpczsg 14 107616 1113993 1109280 2026-04-18T19:09:07Z ThWiki1910 31363 1113993 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Roma Volley]] tj3kfjcwr9uh2tlho5p01yixjp5xvl4 14 107617 1114052 1109281 2026-04-18T19:32:39Z ThWiki1910 31363 1114052 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Roma Volley]] rbuz40bj23bzjkq7qnfnm0o28he6v3j 1114128 1114052 2026-04-18T19:45:40Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Roma Volley]] 1114052 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Roma Volley]] rbuz40bj23bzjkq7qnfnm0o28he6v3j 14 107618 1114248 1109282 2026-04-18T20:12:42Z ThWiki1910 31363 1114248 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Roma Volley]] 5ibs46q6xeoxw4iygiih3vk1g0em32y 1114249 1114248 2026-04-18T20:12:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Roma Volley]] 1114248 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Roma Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Roma Volley]] 5ibs46q6xeoxw4iygiih3vk1g0em32y 0 107619 1114412 1109283 2026-04-18T21:14:12Z ThWiki1910 31363 1114412 wikitext text/x-wiki '''Pallavolo Belluno''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Belluno]], fondita en 1969. [[Kategorio:Pallavolo Belluno|*]] 4euh5rl63mxsmunljfi0j6tp1kwjocm 14 107620 1114017 1109284 2026-04-18T19:14:22Z ThWiki1910 31363 1114017 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Belluno Pallavolo]] i6dn87zt8mg3b5j7fj0b7e3ecdlbwz4 14 107621 1114077 1109285 2026-04-18T19:37:52Z ThWiki1910 31363 1114077 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Belluno]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Belluno Pallavolo]] 8vtxfcd6hw8wgbfiqhop8x0ayzlh7hl 1114094 1114077 2026-04-18T19:41:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Belluno]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Belluno]] 1114077 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Belluno]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Belluno Pallavolo]] 8vtxfcd6hw8wgbfiqhop8x0ayzlh7hl 14 107622 1114338 1109286 2026-04-18T20:23:07Z ThWiki1910 31363 1114338 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Belluno]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Belluno Pallavolo]] j3isutz4bm9q6g111fsh5uzoin7h5ik 1114339 1114338 2026-04-18T20:23:13Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Belluno]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Belluno]] 1114338 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Pallavolo Belluno]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Belluno Pallavolo]] j3isutz4bm9q6g111fsh5uzoin7h5ik 0 107623 1114440 1109287 2026-04-18T21:20:16Z ThWiki1910 31363 1114440 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Marmi Lanza.jpg|right|400px]] '''Verona Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Verona]], fondita en 2021. [[Kategorio:Verona Volley|*]] h8ru2sujgdktlbp9gwaqwgu4u38m88e 14 107624 1113987 1109288 2026-04-18T19:07:57Z ThWiki1910 31363 1113987 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Verona Volley]] ferwdsrteai7zkct0nrpu1hoaroktmy 14 107625 1114045 1109289 2026-04-18T19:31:27Z ThWiki1910 31363 1114045 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Verona Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Verona Volley]] bov92pjwxn5cgjdyor4g0mj3q2qb9t5 1114144 1114045 2026-04-18T19:48:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Verona Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Verona Volley]] 1114045 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Verona Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Verona Volley]] bov92pjwxn5cgjdyor4g0mj3q2qb9t5 14 107626 1114293 1109290 2026-04-18T20:18:20Z ThWiki1910 31363 1114293 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Verona Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Verona Volley]] hy2jlpkf0dnx39q1wtutvhfzwgg52lr 1114294 1114293 2026-04-18T20:18:26Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Verona Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Verona Volley]] 1114293 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Verona Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Verona Volley]] hy2jlpkf0dnx39q1wtutvhfzwgg52lr 0 107627 1114405 1109291 2026-04-18T21:11:49Z ThWiki1910 31363 1114405 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Allianz Cloud Milano 2022 - interior.jpg|right|400px]] '''Sparkling Volley Milano''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Milano]], existinta en yari 2006-2008. [[Kategorio:Sparkling Volley Milano|*]] kdpqsafzdrprbsauet1zp8iv50ec7ks 14 107628 1113991 1109292 2026-04-18T19:08:42Z ThWiki1910 31363 1113991 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Sparkling Volley Milano]] bwgq8v9ft98wqaszrp957bcc1plcdjb 14 107629 1114049 1109293 2026-04-18T19:32:09Z ThWiki1910 31363 1114049 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sparkling Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Sparkling Volley Milano]] 8fshfzk10ie9mypc0rwvm68hnytuwcs 1114130 1114049 2026-04-18T19:45:52Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Sparkling Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Sparkling Volley Milano]] 1114049 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sparkling Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Sparkling Volley Milano]] 8fshfzk10ie9mypc0rwvm68hnytuwcs 14 107630 1114227 1109294 2026-04-18T20:10:19Z ThWiki1910 31363 1114227 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sparkling Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Sparkling Volley Milano]] 244jvfi8j50fceiy9piac7zbqie4hc2 1114228 1114227 2026-04-18T20:10:25Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Sparkling Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Sparkling Volley Milano]] 1114227 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sparkling Volley Milano]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Sparkling Volley Milano]] 244jvfi8j50fceiy9piac7zbqie4hc2 0 107631 1114441 1109295 2026-04-18T21:20:27Z ThWiki1910 31363 1114441 wikitext text/x-wiki '''New Mater Volley''' esas [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Castellana Grotte]], fondita en 2009. [[Kategorio:New Mater Volley|*]] mdceg8nzdjutlf8lfirjfe1nd55nsbo 14 107632 1114010 1109296 2026-04-18T19:13:04Z ThWiki1910 31363 1114010 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|New Mater Volley]] ar01gjjze6yk5r3iameykrqtqd45sk7 14 107633 1114069 1109297 2026-04-18T19:36:20Z ThWiki1910 31363 1114069 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Mater Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|New Mater Volley]] 666b8kle7ylpg5i3kxqq62jwprqjm82 1114108 1114069 2026-04-18T19:43:17Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di New Mater Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di New Mater Volley]] 1114069 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Mater Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|New Mater Volley]] 666b8kle7ylpg5i3kxqq62jwprqjm82 14 107634 1114251 1109298 2026-04-18T20:13:02Z ThWiki1910 31363 1114251 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Mater Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|New Mater Volley]] jlyd02s54o8uiuojkec2ote4cavny5b 1114252 1114251 2026-04-18T20:13:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di New Mater Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di New Mater Volley]] 1114251 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:New Mater Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|New Mater Volley]] jlyd02s54o8uiuojkec2ote4cavny5b 0 107635 1114442 1109299 2026-04-18T21:20:39Z ThWiki1910 31363 1114442 wikitext text/x-wiki '''Palermo Volley''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Palermo]], existinta en yari 1998-2001. [[Kategorio:Palermo Volley|*]] 2efhtjulcpvlenmnua2ntxoh2eyca5o 14 107636 1114009 1109300 2026-04-18T19:12:53Z ThWiki1910 31363 1114009 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Palermo Volley]] eu57dt3cduvnqe5wcmpflnbwms1b4ku 14 107637 1114068 1109301 2026-04-18T19:36:09Z ThWiki1910 31363 1114068 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Palermo Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Palermo Volley]] 1tivwywjo35yiw2tmwrsdjuslic5fyj 1114172 1114068 2026-04-18T19:51:45Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Palermo Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Palermo Volley]] 1114068 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Palermo Volley]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Palermo Volley]] 1tivwywjo35yiw2tmwrsdjuslic5fyj 14 107638 1114323 1109302 2026-04-18T20:21:33Z ThWiki1910 31363 1114323 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Palermo Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Palermo Volley]] ot2qsh3ro0mpdnoj7kxto5mi7qor8lg 1114324 1114323 2026-04-18T20:21:40Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Palermo Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Palermo Volley]] 1114323 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Palermo Volley]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Palermo Volley]] ot2qsh3ro0mpdnoj7kxto5mi7qor8lg 0 107639 1114408 1109303 2026-04-18T21:12:36Z ThWiki1910 31363 1114408 wikitext text/x-wiki '''Volley Team Agrigento''' esis [[Italia]]na [[Viro|virala]] [[Voleibalo|voleibalala]] klubo de urbo [[Agrigento]], existinta en yari 1985-1993. [[Kategorio:Volley Team Agrigento|*]] dg7t4tdmlr7jkmnjn8i0aq2gy16nlyl 14 107640 1114019 1109304 2026-04-18T19:14:48Z ThWiki1910 31363 1114019 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala|Agrigento Volley Team]] ll8lucwx2er2u44qcugloiu44kw7v6l 14 107641 1114079 1109305 2026-04-18T19:38:15Z ThWiki1910 31363 1114079 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Team Agrigento]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Agrigento Volley Team]] 3j5rz3mav4el6aw9odrr59erke6epbz 1114090 1114079 2026-04-18T19:41:06Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Team Agrigento]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Team Agrigento]] 1114079 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Team Agrigento]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Agrigento Volley Team]] 3j5rz3mav4el6aw9odrr59erke6epbz 14 107642 1114257 1109306 2026-04-18T20:13:43Z ThWiki1910 31363 1114257 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Team Agrigento]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Agrigento Volley Team]] nwblu5hmjgxs78r9nigbsidjo0d7tlp 1114258 1114257 2026-04-18T20:13:50Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Team Agrigento]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Team Agrigento]] 1114257 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volley Team Agrigento]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Agrigento Volley Team]] nwblu5hmjgxs78r9nigbsidjo0d7tlp 14 107682 1113872 1109352 2026-04-18T17:15:31Z ThWiki1910 31363 1113872 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Sportala konkursi segun sporto]] i33itt200tkk6famqn1g300urbnsxyj 1114183 1113872 2026-04-18T19:57:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala konkursi]] a [[Kategorio:Voleibalala konkursi]] 1113872 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Sportala konkursi segun sporto]] i33itt200tkk6famqn1g300urbnsxyj 14 107685 1113873 1109355 2026-04-18T17:16:02Z ThWiki1910 31363 1113873 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Sport-eventaji segun sporto]] f43a2kkrfkv3cve467iki2o7dr0rfi9 1113885 1113873 2026-04-18T17:41:45Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji]] 1113873 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo]] [[Kategorio:Sport-eventaji segun sporto]] f43a2kkrfkv3cve467iki2o7dr0rfi9 14 107688 1113884 1109358 2026-04-18T17:41:29Z ThWiki1910 31363 1113884 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-eventaji|lando]] snhyitni5pl13c076755dj4whm7l7lf 1114187 1113884 2026-04-18T19:58:56Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji segun lando]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando]] 1113884 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-eventaji|lando]] snhyitni5pl13c076755dj4whm7l7lf 14 107694 1113874 1109364 2026-04-18T17:16:16Z ThWiki1910 31363 1113874 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|organizuri]] [[Kategorio:Sport-organizuri segun sporto]] iseqak0wpzl8sei8i6vgfisnhu772h7 1114178 1113874 2026-04-18T19:55:45Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-organizuri]] a [[Kategorio:Voleibal-organizuri]] 1113874 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo|organizuri]] [[Kategorio:Sport-organizuri segun sporto]] iseqak0wpzl8sei8i6vgfisnhu772h7 14 107697 1114177 1109367 2026-04-18T19:55:31Z ThWiki1910 31363 1114177 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebalala konkursi]] [[Kategorio:Voleibal-organizuri]] 6gdyblz6iz508lby02mnvpnwds57q0x 1114182 1114177 2026-04-18T19:57:11Z ThWiki1910 31363 1114182 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala konkursi]] [[Kategorio:Voleibal-organizuri]] 17wxfubwzqezwko9ivw5oiq1u0184cl 1114199 1114182 2026-04-18T20:03:18Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala ligi]] a [[Kategorio:Voleibalala ligi]] 1114182 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala konkursi]] [[Kategorio:Voleibal-organizuri]] 17wxfubwzqezwko9ivw5oiq1u0184cl 14 107702 1113971 1109372 2026-04-18T19:02:59Z ThWiki1910 31363 1113971 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Italia|eventaji]] [[Kategorio:Volebal-eventaji segun lando|Italia]] f383944l12ye0f2r17avgtzu0h5xj1n 1114185 1113971 2026-04-18T19:58:30Z ThWiki1910 31363 1114185 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Italia|eventaji]] [[Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando|Italia]] 4e623zga5pkbp09zp6iawtptloxghkc 1114201 1114185 2026-04-18T20:04:27Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji en Italia]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Italia]] 1114185 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Italia|eventaji]] [[Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando|Italia]] 4e623zga5pkbp09zp6iawtptloxghkc 14 107703 1114180 1109373 2026-04-18T19:56:46Z ThWiki1910 31363 1114180 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebal-eventaji en Italia|konkursi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi|Italia]] ozi8vl6k4i0j0c2pz00is422av34mj5 1114189 1114180 2026-04-18T19:59:31Z ThWiki1910 31363 1114189 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Italia|konkursi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi|Italia]] 1ytcqk3ls80imb5r8dn4z1qrz4kwz8k 1114193 1114189 2026-04-18T20:00:53Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala konkursi en Italia]] a [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Italia]] 1114189 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Italia|konkursi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi|Italia]] 1ytcqk3ls80imb5r8dn4z1qrz4kwz8k 14 107704 1114190 1109374 2026-04-18T20:00:25Z ThWiki1910 31363 1114190 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebalala ligi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Italia]] ljsvcv18pmgljq5wz0vrv0fbkl666wi 1114191 1114190 2026-04-18T20:00:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Italiana ligi volebalala]] a [[Kategorio:Italiana ligi voleibalala]] 1114190 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebalala ligi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Italia]] ljsvcv18pmgljq5wz0vrv0fbkl666wi 1114198 1114191 2026-04-18T20:03:06Z ThWiki1910 31363 1114198 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala ligi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Italia]] p6zri6m2lvsnwx8kekmfu1m79wut6iy 14 107705 1113958 1109375 2026-04-18T18:55:59Z ThWiki1910 31363 1113958 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Polonia|eventaji]] [[Kategorio:Volebal-eventaji segun lando|Polonia]] f7i47hdp6fdurl4glz9ebuewbvpmz5s 1114186 1113958 2026-04-18T19:58:43Z ThWiki1910 31363 1114186 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Polonia|eventaji]] [[Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando|Polonia]] 8pecfssti7rqhri9n2ueo9m1jiqfaru 1114204 1114186 2026-04-18T20:05:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji en Polonia]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Polonia]] 1114186 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Polonia|eventaji]] [[Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando|Polonia]] 8pecfssti7rqhri9n2ueo9m1jiqfaru 14 107706 1114181 1109376 2026-04-18T19:56:58Z ThWiki1910 31363 1114181 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebal-eventaji en Polonia|konkursi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi|Polonia]] 3xno0chq1lev998osx9fyfshtnquemn 1114203 1114181 2026-04-18T20:05:10Z ThWiki1910 31363 1114203 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Polonia|konkursi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi|Polonia]] dser6rypdrq80a48sfy804svwj5yx7n 1114207 1114203 2026-04-18T20:05:55Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala konkursi en Polonia]] a [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Polonia]] 1114203 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Polonia|konkursi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi|Polonia]] dser6rypdrq80a48sfy804svwj5yx7n 14 107707 1114195 1109377 2026-04-18T20:01:43Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Poloniana ligi volebalala]] a [[Kategorio:Poloniana ligi voleibalala]] 1109377 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Volebalala ligi]] [[Kategorio:Volebalala konkursi en Polonia]] 4kj5r6r9mb23349vtthob8tc64uih13 1114197 1114195 2026-04-18T20:02:44Z ThWiki1910 31363 1114197 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala ligi]] [[Kategorio:Volebalala konkursi en Polonia]] g14dj52izxwug7urs0hzj5gyo2sgx1l 1114206 1114197 2026-04-18T20:05:42Z ThWiki1910 31363 1114206 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalala ligi]] [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Polonia]] kwcxgjks6gnjft96jjlvz50jmwurfy3 14 110956 1113937 1113505 2026-04-18T18:37:28Z ThWiki1910 31363 1113937 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Germania]] 9zmzid4e6q0uea5cc48ymqw3ofy7sro 1113969 1113937 2026-04-18T19:01:49Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo en Germania]] a [[Kategorio:Voleibalo en Germania]] 1113937 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Germania]] 9zmzid4e6q0uea5cc48ymqw3ofy7sro 14 110957 1113965 1113507 2026-04-18T19:00:15Z ThWiki1910 31363 1113965 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Germania]] [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] 7tcidqdewvqt85y40kuc9uk5fzl68us 1113967 1113965 2026-04-18T19:01:20Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Germaniana klubi volebalala]] a [[Kategorio:Germaniana klubi voleibalala]] 1113965 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Germania]] [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] 7tcidqdewvqt85y40kuc9uk5fzl68us 1113975 1113967 2026-04-18T19:05:00Z ThWiki1910 31363 1113975 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo en Germania]] [[Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] spmzupkxlo08i7aa4c5wm8hlikxb9kn 0 111038 1114343 1113595 2026-04-18T20:25:28Z ThWiki1910 31363 1114343 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Preussenstadion.jpg|right|400px]] '''BFC Preussen''' esas [[Germania]]na multisportala klubo pri [[futbalo]], [[futsalo]], [[handbalo]], [[voleibalo]], [[atletismo]] e [[gimnastiko]] de urbo [[Berlin]], fondita en 1894. La futbalala [[Viro|virala]] esquado ludas en [[Regionalliga Nordost]] (sezono 2025/2026). Olima segmenti di la klubo esis [[Hokeo sur glacio|hokeala]] (1911-1983) e [[Rugbio|rugbiala]] (1923-1930). [[Kategorio:BFC Preussen|*]] [[Kategorio:Multisportala klubi en Germania|Berlin Preussen BFC]] 92af4flbzaid2bk6b1eny3uvcyb22yq 14 111039 1113966 1113596 2026-04-18T19:01:00Z ThWiki1910 31363 1113966 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Rugbio en Germania|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi atletala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi hokeala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi gimnastikala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi voleibalala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi handbalala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi futsalala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Germaniana klubi futbalala|Berlin Preussen BFC]] [[Kategorio:Klubi di Regionalliga Nordost|Berlin Preussen BFC]] s8c74b3su5uz7xry14jn5g1fudta4bj 14 111117 1114076 1113739 2026-04-18T19:37:42Z ThWiki1910 31363 1114076 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] 1q3o8qkmxwn3v9swyox4xjg22cscddr 1114084 1114076 2026-04-18T19:39:38Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di BFC Preussen]] a [[Kategorio:Voleibalisti di BFC Preussen]] 1114076 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] 1q3o8qkmxwn3v9swyox4xjg22cscddr 0 111157 1113852 2026-04-18T14:43:48Z Joao Xavier 110 Pagino kreesis kun '{{Urbi | Nomo = Palhoça | Flago = Bandeira_Palhoça.png | Blazono = Brasão Palhoça.png | Imajo = Guarda do Embaú - panoramio (3).jpg | TextodilImajo= Plajo Guarda do Embaú, en Palhoça. | Mapo = SantaCatarina_Municip_Palhoca.svg | Shablono_lando = {{BRA}} | Regiono = [[Suda regiono (Brazilia){{!}}Suda]] | Tipodisubdividuro= [[Stati di Brazilia|Stato]] | Regiono2 = [[Santa Catarina]] | Fondita ye = 31ma di julio 1793 | L...' 1113852 wikitext text/x-wiki {{Urbi | Nomo = Palhoça | Flago = Bandeira_Palhoça.png | Blazono = Brasão Palhoça.png | Imajo = Guarda do Embaú - panoramio (3).jpg | TextodilImajo= Plajo Guarda do Embaú, en Palhoça. | Mapo = SantaCatarina_Municip_Palhoca.svg | Shablono_lando = {{BRA}} | Regiono = [[Suda regiono (Brazilia){{!}}Suda]] | Tipodisubdividuro= [[Stati di Brazilia|Stato]] | Regiono2 = [[Santa Catarina]] | Fondita ye = 31ma di julio 1793 | Latitudo = 27°38′42″S | Longitudo = 48°40′04″W | Altitudo = 3 | Surfaco = 394,85 | Habitanti = {{formatnum:222598}} | Yaro = 2022 | Denseso di habitantaro = 564 | Chefurbo = Florianópolis | Disto = 14<ref>https://www.rome2rio.com/pt/s/Florianópolis/Palhoça</ref> | Urbestro = Eduardo Freccia<br><small>(PL, 2025– )</small> | Horala_zono = -3 | Reto = http://www.palhoca.sc.gov.br/ }} [[Arkivo:Foz do Rio Cubatão do Sul, Município de Palhoça, Santa Catarina 1.jpg|thumb|left|320px|Fluvio Cubatão e partala vidado di Palhoça.]] '''Palhoça''' esas urbo en la [[Stati di Brazilia|stato]] [[Santa Catarina]], en [[Brazilia]]. Segun la [[demografiala kontado]] di 2022 ol havis {{formatnum:222598}} habitanti<ref name=G1>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sc/santa-catarina/noticia/2023/06/28/populacao-de-palhoca-sc-e-de-222-598-pessoas-aponta-o-censo-do-ibge.ghtml|titulo=População de Palhoça (SC) é de 222.598 pessoas, aponta o Censo do IBGE|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=28ma di junio 2023}}</ref>. Lua tota [[surfaco]] esas 394,85 km². {{Referi}} [[Kategorio:Urbi en Santa Catarina]] cv4sym2lgrc6uercflt8bp3f6jwyp1z 14 111158 1113853 2026-04-18T14:52:20Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Gimnastiko]] [[Kategorio:Personi en sporto segun sporto|gimnastiko]]' 1113853 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Gimnastiko]] [[Kategorio:Personi en sporto segun sporto|gimnastiko]] ki8k0cxnk4hetjr8grqoqg77oee476n 14 111159 1113856 2026-04-18T15:00:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en gimnastiko]] [[Kategorio:Exercisti segun sporto]]' 1113856 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en gimnastiko]] [[Kategorio:Exercisti segun sporto]] 9qjtzaimi9hm1pf7ba1zifl671abkdr 14 111160 1113857 2026-04-18T15:06:03Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en sporto|arbitristi]]' 1113857 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en sporto|arbitristi]] cc8zn29mndud7q0oa90sqaqp5vgu2r4 14 111161 1113858 2026-04-18T15:07:55Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en gimnastiko|arbitristi]] [[Kategorio:Sport-arbitristi]]' 1113858 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en gimnastiko|arbitristi]] [[Kategorio:Sport-arbitristi]] j870xu734p4hu5p87regbk1x9fllciy 14 111162 1113859 2026-04-18T15:14:36Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Danso]] [[Kategorio:Tekniki|danso]]' 1113859 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Danso]] [[Kategorio:Tekniki|danso]] ttrqaqdjwcoloj8mmjp5e8ovwy5841s 14 111163 1113860 2026-04-18T15:16:21Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Tekniki di danso]] [[Kategorio:Kategorio:Vivant arto]]' 1113860 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Tekniki di danso]] [[Kategorio:Kategorio:Vivant arto]] qrgztgp5ctfiaarkqe3qwjxjsdlpygf 1113861 1113860 2026-04-18T15:16:41Z ThWiki1910 31363 1113861 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Tekniki di danso]] [[Kategorio:Vivant arto]] nd8thj8bymdom5stup7wdcq9dghxmtp 0 111164 1113868 2026-04-18T16:50:23Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun ''''Registrageyo''' esas edifico o spaco ube on registragas filmi, sono o muziko. Kelka registrageyi esas famoza, pro la produkturi qui ekvenas la registrageyo od artisti qui frequentas ta registrageyi. En muziko ol povas indikar ke la muziko sur muzikieri quale diski o kaseto-bendi esas registragit en spaco sen publiko, kontrastante dum-koncerta registrago. [[Kategorio:Muziko]] [[Kategorio:Sono]] [[Kategorio:Cinematograf-arto]]' 1113868 wikitext text/x-wiki '''Registrageyo''' esas edifico o spaco ube on registragas filmi, sono o muziko. Kelka registrageyi esas famoza, pro la produkturi qui ekvenas la registrageyo od artisti qui frequentas ta registrageyi. En muziko ol povas indikar ke la muziko sur muzikieri quale diski o kaseto-bendi esas registragit en spaco sen publiko, kontrastante dum-koncerta registrago. [[Kategorio:Muziko]] [[Kategorio:Sono]] [[Kategorio:Cinematograf-arto]] rvlou8efiy2oeqbsv6m03yuuyg4nzwp 1113869 1113868 2026-04-18T16:51:05Z Idisto 28999 1113869 wikitext text/x-wiki '''Registrageyo''' esas edifico o spaco ube on registragas filmi, sono o muziko. Kelka registrageyi esas famoza, pro la produkturi qui ekvenas la registrageyo od artisti qui frequentas ta registrageyi. En muziko ol povas indikar ke la muziko sur muzikieri quale diski o kaseto-bendi esas registragit en spaco sen publiko, kontrastante dum-koncerta registrago. [[Kategorio:Muziko]] [[Kategorio:Sono]] [[Kategorio:Cinematografo]] b1x2qmcym7bt691i5i8ao1wikyvautd 1113917 1113869 2026-04-18T18:17:45Z Idisto 28999 1113917 wikitext text/x-wiki '''Registrageyo''' esas edifico o spaco ube on registragas filmi, sono o muziko. Kelka registrageyi esas famoza, pro la produkturi qui ekvenas la registrageyo od artisti qui frequentas ta registrageyi, exemple [[Abbey Road Studios]] en [[London]]. En muziko ol povas indikar ke la muziko sur muzikieri quale diski o kaseto-bendi esas registragit en spaco sen publiko, kontrastante dum-koncerta registrago. [[Kategorio:Muziko]] [[Kategorio:Sono]] [[Kategorio:Cinematografo]] f8s013mqautkq0d4uucayax4rvtr6ka 0 111165 1113880 2026-04-18T17:20:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Volebalo]] a [[Voleibalo]] 1113880 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Voleibalo]] bvpxqcx8chr7j4juxf3ql6znr6gw62b 14 111166 1113883 2026-04-18T17:22:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo]] a [[Kategorio:Voleibalo]] 1113883 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalo]] e3lpjalpqq2g02k4jfkpc33j6z4vmnc 14 111167 1113886 2026-04-18T17:41:46Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji]] 1113886 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-eventaji]] mszirefkda341wioodpgdemti11ikw2 0 111168 1113893 2026-04-18T17:52:15Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Dmitriy Muserskiy]] a [[Dmitri Alexandrovich Muserski]] 1113893 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Dmitri Alexandrovich Muserski]] 07pa8ryh57dvxmmh2ej2jngcicn58h2 14 111169 1113897 2026-04-18T18:01:27Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti segun nacionaneso]] a [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] 1113897 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] j84ddy9vdv0nrkw3022hbf9gwkm786o 14 111170 1113905 2026-04-18T18:07:28Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Poloniana volebalisti]] a [[Kategorio:Poloniana voleibalisti]] 1113905 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Poloniana voleibalisti]] n35yf3yvy5ulbho90q0oktmzr81fosn 14 111171 1113910 2026-04-18T18:13:19Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Kubana volebalisti]] a [[Kategorio:Kubana voleibalisti]] 1113910 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Kubana voleibalisti]] lkro6h2aa4nfr2vdhu9zvoqslmthhf0 14 111172 1113916 2026-04-18T18:17:22Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Usana volebalisti]] a [[Kategorio:Usana voleibalisti]] 1113916 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Usana voleibalisti]] 6of18vqu7hx9q4nog1e4mee4c3cddds 14 111173 1113934 2026-04-18T18:32:19Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Braziliana volebalisti]] a [[Kategorio:Braziliana voleibalisti]] 1113934 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Braziliana voleibalisti]] 35uiy1xygoz9d45xmztvead6tye0iq3 14 111174 1113936 2026-04-18T18:33:14Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti]] a [[Kategorio:Voleibalisti]] 1113936 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti]] 95x68wzq58exnxdluswon8p06uwn3t1 14 111175 1113943 2026-04-18T18:38:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo en Soviet-Uniono]] a [[Kategorio:Voleibalo en Soviet-Uniono]] 1113943 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalo en Soviet-Uniono]] ibtyihzt70jur3icoj14c5jiswxoqvf 14 111176 1113945 2026-04-18T18:39:41Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo segun lando]] a [[Kategorio:Voleibalo segun lando]] 1113945 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalo segun lando]] nebnyrsn6lysxi206lch6mmm4xh4hpd 14 111177 1113946 2026-04-18T18:40:47Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Usa]]' 1113946 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Usa]] qhhxy8h2oqjdik3inp2yw55o415ovdi 14 111178 1113947 2026-04-18T18:41:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Unionita Rejio]]' 1113947 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Unionita Rejio]] lg2ffx6y8yqo3njfqscs6m9l8xd2a1e 14 111179 1113948 2026-04-18T18:42:52Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Brazilia]]' 1113948 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Brazilia]] 2y53jd10ey6hp5po4sy0k9t2r1se7fg 14 111180 1113949 2026-04-18T18:43:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Kuba]]' 1113949 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Kuba]] s7fir7d37hc5eiecon78ncu1weqkfgf 14 111181 1113950 2026-04-18T18:45:20Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Rusia]]' 1113950 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Rusia]] pc3lek016ewizn1joilj7hpav6igdr8 14 111182 1113951 2026-04-18T18:46:43Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Nederlando]]' 1113951 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Nederlando]] on7zftjcjuatu84cfyvmjbm9y55fqfi 14 111183 1113952 2026-04-18T18:48:11Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Serbia]]' 1113952 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Serbia]] 8ppkgyacp3vxw39hfkib8j2u8ve14ti 14 111184 1113953 2026-04-18T18:49:20Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Yugoslavia]]' 1113953 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Yugoslavia]] 69c5sns26x6qsbzhkeuiu9xxwc7gfq8 14 111185 1113957 2026-04-18T18:54:10Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalo segun lando|Polonia]]' 1113957 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalo segun lando|Polonia]] lb6orcnk3cy47sj5ktnakgcmlxb0i9o 14 111186 1113964 2026-04-18T18:59:00Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Poloniana klubi volebalala]] a [[Kategorio:Poloniana klubi voleibalala]] 1113964 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Poloniana klubi voleibalala]] 9vvfjvgqnljzvfjmd5h8rrheg1pqxaq 14 111187 1113968 2026-04-18T19:01:20Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Germaniana klubi volebalala]] a [[Kategorio:Germaniana klubi voleibalala]] 1113968 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Germaniana klubi voleibalala]] 49prctiiv7hnvwak0i6t4x0jgdudlpn 14 111188 1113970 2026-04-18T19:01:49Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo en Germania]] a [[Kategorio:Voleibalo en Germania]] 1113970 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalo en Germania]] sn69ns9kkvl9xv4px8be9odio0y8r79 14 111189 1113974 2026-04-18T19:03:32Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo en Italia]] a [[Kategorio:Voleibalo en Italia]] 1113974 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalo en Italia]] kswho0b2bzeht0adrp753mr66nhfrdl 14 111190 1113979 2026-04-18T19:05:43Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala klubi segun lando]] a [[Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] 1113979 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalala klubi segun lando]] brdjtzli79jl01x4mnq9s7z36irnrxj 14 111191 1114023 2026-04-18T19:15:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Italiana klubi volebalala]] a [[Kategorio:Italiana klubi voleibalala]] 1114023 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Italiana klubi voleibalala]] 3kerf7pgnvxqrqrt41ot6o91d5kzl8v 14 111192 1114026 2026-04-18T19:17:07Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala klubi]] a [[Kategorio:Voleibalala klubi]] 1114026 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalala klubi]] mb4o05qpabw5lkrdra15zowwys53aak 14 111193 1114029 2026-04-18T19:21:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Serbia]]' 1114029 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Serbia]] l8gg5j8fss3vk7m7s1vpm4kwlj4233k 14 111194 1114030 2026-04-18T19:22:28Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Yugoslavia]]' 1114030 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Yugoslavia]] so58l7zfaem6r3nrmm939sf4d4ieyya 14 111195 1114031 2026-04-18T19:23:49Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Nederlando]]' 1114031 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Nederlando]] tim2fuepi0trzn39zyc2hg8sxkp48me 14 111196 1114032 2026-04-18T19:24:40Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Rusia]]' 1114032 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Rusia]] 6k5y88dmri3idgcp5kjf7ohibjizwvl 14 111197 1114033 2026-04-18T19:25:36Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Soviet-Uniono]]' 1114033 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Voleibalisti segun nacionaneso]] [[Kategorio:Voleibalo en Soviet-Uniono]] 4ykpun3tjj7733i6gqdid37k8fo8cv2 14 111198 1114083 2026-04-18T19:38:57Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti segun klubo]] a [[Kategorio:Voleibalisti segun klubo]] 1114083 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti segun klubo]] ks6jcag2nxmtwxxqisxtsl8xlg0qckx 14 111199 1114085 2026-04-18T19:39:38Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di BFC Preussen]] a [[Kategorio:Voleibalisti di BFC Preussen]] 1114085 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di BFC Preussen]] cadaplxsmkcc32748ngjv1vuvlghahg 14 111200 1114087 2026-04-18T19:40:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] a [[Kategorio:Voleibalisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 1114087 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 5947is084gta2sd02jfs163r1ppibkz 14 111201 1114089 2026-04-18T19:40:41Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Accademia dello Sport]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Accademia dello Sport]] 1114089 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Accademia dello Sport]] jji7c6b5gqptinwsvoy8s0mtzgb9sfr 14 111202 1114091 2026-04-18T19:41:06Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Team Agrigento]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Team Agrigento]] 1114091 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Volley Team Agrigento]] syd26i7okppn91cidyhyykhnbwhbsts 14 111203 1114093 2026-04-18T19:41:18Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Altotevere Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Altotevere Volley]] 1114093 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Altotevere Volley]] 7y8lpf4ct2xt3mmmechzemlw67zn7xu 14 111204 1114095 2026-04-18T19:41:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Belluno]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Belluno]] 1114095 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Belluno]] 4qexy4tswqs1hmln6d8b7tckj2biouc 14 111205 1114097 2026-04-18T19:41:49Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Callipo Sport]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Callipo Sport]] 1114097 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Callipo Sport]] orskemw7qign9hmw4ekwc2iyf6w8ter 14 111206 1114099 2026-04-18T19:42:01Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Gabeca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Gabeca Pallavolo]] 1114099 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Gabeca Pallavolo]] jrjhkth4sr9exm4l6cz6d3xhqz3o4mj 14 111207 1114101 2026-04-18T19:42:12Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di M. Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di M. Roma Volley]] 1114101 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di M. Roma Volley]] 9855riti9scdvae0f1v2cgbox3bmlda 14 111208 1114103 2026-04-18T19:42:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Modena Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Modena Volley]] 1114103 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Modena Volley]] 4e4iakwfhv6nmqie8pwhwlou0ennzke 14 111209 1114105 2026-04-18T19:42:49Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di GS VVF Natale Casadio]] a [[Kategorio:Voleibalisti di GS VVF Natale Casadio]] 1114105 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di GS VVF Natale Casadio]] 8vzklb7op60ykwjcbvbcs7nhz0afhun 14 111210 1114107 2026-04-18T19:43:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di New Blu Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di New Blu Volley]] 1114107 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di New Blu Volley]] s6n9gk8ik8vbpqvfq3mihgow1yabmyf 14 111211 1114109 2026-04-18T19:43:17Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di New Mater Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di New Mater Volley]] 1114109 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di New Mater Volley]] p7p5yadvqbtdsuhix5m83si07d0f95s 14 111212 1114111 2026-04-18T19:43:29Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Zinella Volley Bologna]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Zinella Volley Bologna]] 1114111 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Zinella Volley Bologna]] gyy6bbw3vbl3sj4rf0v8ou499gi5zo1 14 111213 1114113 2026-04-18T19:43:42Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] a [[Kategorio:Voleibalisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] 1114113 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] 1t98rd48p9niugsi9sdj3mpr1tn33ay 14 111214 1114115 2026-04-18T19:43:52Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di You Energy Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di You Energy Volley]] 1114115 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di You Energy Volley]] oeha2jxu7pxrfxt7gjkbaklo3b0qrk1 14 111215 1114117 2026-04-18T19:44:09Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Umbria Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Umbria Volley]] 1114117 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Umbria Volley]] g6ysjq8rpr3irumvlea27dm9btxnpk1 14 111216 1114119 2026-04-18T19:44:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Trentino Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Trentino Volley]] 1114119 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Trentino Volley]] 6rhezfteyw8lxk1i0omdtsu5qu3mqv5 14 111217 1114121 2026-04-18T19:44:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Top Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Top Volley]] 1114121 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Top Volley]] 1zcjjqs3dgf8ou6wvdtkfx8gkf3i1hj 14 111218 1114123 2026-04-18T19:44:57Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Prisma Taranto Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Prisma Taranto Volley]] 1114123 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Prisma Taranto Volley]] 1w8u91b3ok6o6mnudm0m3n7n85lv6wo 14 111219 1114125 2026-04-18T19:45:13Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di GS Robur Angelo Costa]] a [[Kategorio:Voleibalisti di GS Robur Angelo Costa]] 1114125 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di GS Robur Angelo Costa]] hiw01q1tgxj3ds3cthxovrgjamh7wjt 14 111220 1114127 2026-04-18T19:45:26Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Robur Ravenna]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Robur Ravenna]] 1114127 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Robur Ravenna]] 2k5kresp7nsw5edwtpoeh7cw6pom11b 14 111221 1114129 2026-04-18T19:45:40Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Roma Volley]] 1114129 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Roma Volley]] he2jdtvookrovfaa97uff8mjfqmkxa0 14 111222 1114131 2026-04-18T19:45:52Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Sparkling Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Sparkling Volley Milano]] 1114131 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Sparkling Volley Milano]] 7rgcq2rddqunxa5hvegfijtc5tj7z7p 14 111223 1114133 2026-04-18T19:46:03Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Skra Bełchatów]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Skra Bełchatów]] 1114133 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Skra Bełchatów]] 6cd6umamx9uw9n26kgjyx7mgl3mp6h5 14 111224 1114135 2026-04-18T19:46:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Sir Safety Perugia]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Sir Safety Perugia]] 1114135 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Sir Safety Perugia]] 31ebjfm1r5n6ldj2p0cx0vqz9pxyzq8 14 111225 1114137 2026-04-18T19:46:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Gonzaga Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Gonzaga Milano]] 1114137 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Volley Gonzaga Milano]] ltsej4xlrt64sg5ua2th9h867vtgcvi 14 111226 1114139 2026-04-18T19:46:59Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di AS Volley Lube]] a [[Kategorio:Voleibalisti di AS Volley Lube]] 1114139 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di AS Volley Lube]] i9vcchpua0xi3flr8f9a22udoa5hesh 14 111227 1114141 2026-04-18T19:47:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Milano]] 1114141 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Volley Milano]] 13eiq4lwu5n7bzrhlx68jkpyth7jcje 14 111228 1114143 2026-04-18T19:47:58Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Treviso]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Treviso]] 1114143 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Volley Treviso]] 58v131d49ppim93ands0timqpogchm2 14 111229 1114145 2026-04-18T19:48:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Verona Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Verona Volley]] 1114145 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Verona Volley]] sd39r6uojp56fxgb637mrsnooge4kxx 14 111230 1114147 2026-04-18T19:48:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Volley Forlì]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Volley Forlì]] 1114147 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Volley Forlì]] qiuc5523muxpy0jnjnaqr6ka7ncnwdy 14 111231 1114149 2026-04-18T19:48:44Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Powervolley Milano]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Powervolley Milano]] 1114149 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Powervolley Milano]] 8rdr7nzgktc282bz3zvxvd788zvaqyh 14 111232 1114151 2026-04-18T19:49:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di GS Porto Robur Costa]] a [[Kategorio:Voleibalisti di GS Porto Robur Costa]] 1114151 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di GS Porto Robur Costa]] 5g6mcai2ts3q0x6ljp2izyqx2vtzyms 14 111233 1114153 2026-04-18T19:49:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Porto Ravenna Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Porto Ravenna Volley]] 1114153 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Porto Ravenna Volley]] 01712n50z8tqk1nmzmm4z2pl25y20br 14 111234 1114155 2026-04-18T19:49:39Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Piemonte Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Piemonte Volley]] 1114155 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Piemonte Volley]] 9cyyadpaza11svdr6daxzx7ey8u3bg9 14 111235 1114157 2026-04-18T19:49:56Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Petrarca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Petrarca Pallavolo]] 1114157 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Petrarca Pallavolo]] 10s3pgtiv3waganhhr216cf5axuk9j8 14 111236 1114159 2026-04-18T19:50:12Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] 1114159 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] 41uojhes03rxbnwbvx0g1a6i1qyv4tq 14 111237 1114161 2026-04-18T19:50:36Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Torino]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Torino]] 1114161 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Torino]] hqte7sxalkutmanfhbgomm68okiqswl 14 111238 1114163 2026-04-18T19:50:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Piacenza]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Piacenza]] 1114163 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Piacenza]] i71le56iwnd56j54x1ymlxcp3ivh57s 14 111239 1114165 2026-04-18T19:51:00Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Parma]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Parma]] 1114165 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Parma]] juyea43ynpzz1prwjewy6y32t84gqk9 14 111240 1114167 2026-04-18T19:51:11Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Padova]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Padova]] 1114167 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Padova]] 068upcdmia6ry8rynvwwgcci42pv66t 14 111241 1114169 2026-04-18T19:51:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Falconara]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Falconara]] 1114169 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Falconara]] 14fj42g3h3znc9pfh5hh2u0e7xg54rh 14 111242 1114171 2026-04-18T19:51:33Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Pallavolo Catania]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Catania]] 1114171 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Pallavolo Catania]] 3e679r8249p9behee83bh5gzjrcqiud 14 111243 1114173 2026-04-18T19:51:45Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalisti di Palermo Volley]] a [[Kategorio:Voleibalisti di Palermo Volley]] 1114173 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalisti di Palermo Volley]] gh5n2c7bufm9ijx2nj00fl28whu8ttn 14 111244 1114176 2026-04-18T19:54:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti]] 1114176 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti]] lwnnda9kxue3nrvrwtb49vb8dvwzng5 14 111245 1114179 2026-04-18T19:55:45Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-organizuri]] a [[Kategorio:Voleibal-organizuri]] 1114179 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-organizuri]] qpb5owxlgm4lmuajckiqb3t6buou9uw 14 111246 1114184 2026-04-18T19:57:24Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala konkursi]] a [[Kategorio:Voleibalala konkursi]] 1114184 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalala konkursi]] igr670lvoq3cgclzx8ea65u82grrr5u 14 111247 1114188 2026-04-18T19:58:56Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji segun lando]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando]] 1114188 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-eventaji segun lando]] lctiolprtx6lhd8vvf3pxzr36ox4ril 14 111248 1114192 2026-04-18T20:00:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Italiana ligi volebalala]] a [[Kategorio:Italiana ligi voleibalala]] 1114192 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Italiana ligi voleibalala]] g86rtn647exdodqpxkoh1aufs0x5tme 14 111249 1114194 2026-04-18T20:00:53Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala konkursi en Italia]] a [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Italia]] 1114194 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalala konkursi en Italia]] fwmpsi630k0femmqzy0q0xgyl66op8o 14 111250 1114196 2026-04-18T20:01:43Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Poloniana ligi volebalala]] a [[Kategorio:Poloniana ligi voleibalala]] 1114196 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Poloniana ligi voleibalala]] 4l4ghrsieiwmsweacz73jx8lgcb2uxb 14 111251 1114200 2026-04-18T20:03:18Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala ligi]] a [[Kategorio:Voleibalala ligi]] 1114200 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalala ligi]] 4qqtsdj58cupopmkzqcg43goisr1em4 14 111252 1114202 2026-04-18T20:04:27Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji en Italia]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Italia]] 1114202 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-eventaji en Italia]] 64ps940c4xtqaudj33x45bszoboel8r 14 111253 1114205 2026-04-18T20:05:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-eventaji en Polonia]] a [[Kategorio:Voleibal-eventaji en Polonia]] 1114205 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-eventaji en Polonia]] q8zsyqvb7syzhpyvuui1iehcq1c4d0g 14 111254 1114208 2026-04-18T20:05:55Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalala konkursi en Polonia]] a [[Kategorio:Voleibalala konkursi en Polonia]] 1114208 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibalala konkursi en Polonia]] 70pvyn2s0thda1yshz82417fqk1o8rt 14 111255 1114211 2026-04-18T20:08:16Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Zinella Volley Bologna]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Zinella Volley Bologna]] 1114211 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Zinella Volley Bologna]] m1162rj5mrw3zd5t7tl2ni3k6zw7g7y 14 111256 1114214 2026-04-18T20:08:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] 1114214 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di ZAKSA Kędzierzyn-Koźle]] j4f3n6xi4y16r8eu0sh8it8k5mcc8h1 14 111257 1114217 2026-04-18T20:08:56Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di You Energy Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di You Energy Volley]] 1114217 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di You Energy Volley]] 369cqmw3tpyty0o93murhzx0gc763ps 14 111258 1114220 2026-04-18T20:09:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Umbria Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Umbria Volley]] 1114220 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Umbria Volley]] eas5ephw7xb6o8skujl60yq5knrvwyn 14 111259 1114223 2026-04-18T20:09:43Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Trentino Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Trentino Volley]] 1114223 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Trentino Volley]] gek6ar4vavxc1qn6k2nre4jcrpacs5i 14 111260 1114226 2026-04-18T20:10:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Top Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Top Volley]] 1114226 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Top Volley]] g9hh82y4kyh0g0zb8dr5lbtvgzegxo6 14 111261 1114229 2026-04-18T20:10:25Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Sparkling Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Sparkling Volley Milano]] 1114229 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Sparkling Volley Milano]] k0maj0cehflzg1sjv8wu0t6sj5hmcrq 14 111262 1114232 2026-04-18T20:10:47Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Skra Bełchatów]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Skra Bełchatów]] 1114232 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Skra Bełchatów]] bb591b3dtyu7hdxssz5tm00n6l2ol5i 14 111263 1114235 2026-04-18T20:11:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Sir Safety Perugia]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Sir Safety Perugia]] 1114235 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Sir Safety Perugia]] mcoyqajfn50nlnugcm6ge0ozgg8hqvc 14 111264 1114238 2026-04-18T20:11:30Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] 1114238 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Virtus Sassuolo]] rt4u7zqfau2w3sr3dpp4yun4bgqhpbm 14 111265 1114241 2026-04-18T20:11:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Porto Ravenna Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Porto Ravenna Volley]] 1114241 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Porto Ravenna Volley]] 62ss9ot0nhfrv05a8qviongkay4bood 14 111266 1114244 2026-04-18T20:12:12Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di GS Robur Angelo Costa]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di GS Robur Angelo Costa]] 1114244 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di GS Robur Angelo Costa]] oxyfuex5kd2e7awhbuh2ta8rqjph8pg 14 111267 1114247 2026-04-18T20:12:29Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Robur Ravenna]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Robur Ravenna]] 1114247 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Robur Ravenna]] rzo5em4cwyzro4jdthzt21qms6yte3d 14 111268 1114250 2026-04-18T20:12:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Roma Volley]] 1114250 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Roma Volley]] tnl12ulzhaqpjjugk5jokv301odz5kq 14 111269 1114253 2026-04-18T20:13:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di New Mater Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di New Mater Volley]] 1114253 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di New Mater Volley]] e5poijyp3imxu1fftpbnmub91dk2wvf 14 111270 1114256 2026-04-18T20:13:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Piacenza]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Piacenza]] 1114256 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Piacenza]] 0xait37jmzhq9hvoujvvlcb2p3oiqv7 14 111271 1114259 2026-04-18T20:13:50Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Team Agrigento]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Team Agrigento]] 1114259 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Team Agrigento]] qlep90vh16vd3nmhtcjsus12rum0q2n 14 111272 1114262 2026-04-18T20:14:07Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] 1114262 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di 4 Torri 1947 Pallavolo Ferrara]] arwsvuvi3ybjlxl412tatbwgk0sfl9h 14 111273 1114265 2026-04-18T20:14:33Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di New Blu Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di New Blu Volley]] 1114265 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di New Blu Volley]] cq7u2epfksmanixt9j4m9rsse11kqsq 14 111274 1114268 2026-04-18T20:15:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Gonzaga Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Gonzaga Milano]] 1114268 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Gonzaga Milano]] sr3uutmohbevuv599nqfywqznevevvk 14 111275 1114271 2026-04-18T20:15:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Altotevere Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Altotevere Volley]] 1114271 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Altotevere Volley]] 8t2mvty0phcgczm7dz5g7czn4newkrq 14 111276 1114274 2026-04-18T20:15:42Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Falconara]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Falconara]] 1114274 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Falconara]] 9rctuvatsmc05fr07kf43yxlyj9unkr 14 111277 1114277 2026-04-18T20:16:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di GS Porto Robur Costa]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di GS Porto Robur Costa]] 1114277 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di GS Porto Robur Costa]] ehoe0h7sihfe2cp662k1qfp5emfqsfp 14 111278 1114280 2026-04-18T20:16:26Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Powervolley Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Powervolley Milano]] 1114280 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Powervolley Milano]] 3mr1ed7uv0mmchzzo75ae3xl6dt3ib5 14 111279 1114283 2026-04-18T20:16:42Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Prisma Taranto Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Prisma Taranto Volley]] 1114283 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Prisma Taranto Volley]] cqn9k5hqa5sz05sb1hswsaeioxbuc4n 14 111280 1114285 2026-04-18T20:16:57Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Parma]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Parma]] 1114285 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Parma]] d5xyed4iopxpms2qvd7x6fhv5hgschc 14 111281 1114289 2026-04-18T20:17:53Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di GS VVF Natale Casadio]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di GS VVF Natale Casadio]] 1114289 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di GS VVF Natale Casadio]] 5591kchh6lim23ajdbc8urev9wdoa79 14 111282 1114292 2026-04-18T20:18:08Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Milano]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Milano]] 1114292 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Milano]] g6lfypc3f2fjnhbygdpqmlf6oootbmh 14 111283 1114295 2026-04-18T20:18:26Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Verona Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Verona Volley]] 1114295 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Verona Volley]] eduu3u39h1oqk47tuxzgtr2e4q2sgmy 14 111284 1114298 2026-04-18T20:18:44Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Accademia dello Sport]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Accademia dello Sport]] 1114298 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Accademia dello Sport]] 1zz7je1yjjira23d7255vqkmyl4sj0f 14 111285 1114301 2026-04-18T20:19:14Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Catania]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Catania]] 1114301 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Catania]] 77ot7jc6f5vyb9dk8hl915hjk1iyk8o 14 111286 1114304 2026-04-18T20:19:30Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di AS Volley Lube]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di AS Volley Lube]] 1114304 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di AS Volley Lube]] 66m4wnikhz4ezpw69ettcv76k3jw7p3 14 111287 1114307 2026-04-18T20:19:52Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Treviso]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Treviso]] 1114307 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Treviso]] hrut1l7hwvqhnwcwqop6m5gc3v2a8l5 14 111288 1114310 2026-04-18T20:20:09Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Volley Forlì]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Forlì]] 1114310 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Volley Forlì]] fv2or0u70hpbyzuwwk8rse652mad2iy 14 111289 1114313 2026-04-18T20:20:31Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Piemonte Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Piemonte Volley]] 1114313 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Piemonte Volley]] k59qcaj1wk0ibkgl5njpan34r2upwb7 14 111290 1114316 2026-04-18T20:20:48Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Petrarca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Petrarca Pallavolo]] 1114316 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Petrarca Pallavolo]] 0bw7o67mw34xjvxbgb4qluwn2kugsyk 14 111291 1114319 2026-04-18T20:21:04Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Torino]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Torino]] 1114319 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Torino]] b6gmejko11vi8lgst3ki54gjd9w61kx 14 111292 1114322 2026-04-18T20:21:20Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Padova]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Padova]] 1114322 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Padova]] g08j4mv8s7ttv83n8axesvczcvxuv13 14 111293 1114325 2026-04-18T20:21:40Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Palermo Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Palermo Volley]] 1114325 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Palermo Volley]] rficq2mk85z509touj9eyil3wffrjbr 14 111294 1114328 2026-04-18T20:22:00Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Modena Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Modena Volley]] 1114328 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Modena Volley]] f67h36ookamrz1lourmuy50ezpr17el 14 111295 1114331 2026-04-18T20:22:23Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di M. Roma Volley]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di M. Roma Volley]] 1114331 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di M. Roma Volley]] cz219r3sl5f1j8zajs5klygwrgjjjuz 14 111296 1114334 2026-04-18T20:22:38Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Gabeca Pallavolo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Gabeca Pallavolo]] 1114334 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Gabeca Pallavolo]] kz0kgt6b76hxmsvcrdhgytq2b4yqiga 14 111297 1114337 2026-04-18T20:22:54Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Callipo Sport]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Callipo Sport]] 1114337 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Callipo Sport]] 9x7tfwm6krst0oydpkfu8v8cy4gx8a0 14 111298 1114340 2026-04-18T20:23:13Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti di Pallavolo Belluno]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Belluno]] 1114340 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti di Pallavolo Belluno]] e5k45ot6kqziggg6xpfbf3pzp7oa8tn 14 111299 1114342 2026-04-18T20:23:21Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebal-exercisti segun klubo]] a [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo]] 1114342 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo]] 5tbhx0eb4zq0xjgrk07t6itnr6w1lqf 14 111300 1114349 2026-04-18T20:32:35Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Litoral ed oceanala formacuri]] [[Kategorio:Turistala vidindaji]]' 1114349 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Litoral ed oceanala formacuri]] [[Kategorio:Turistala vidindaji]] pta2g09x4cih0zad6d8hye76lpeu7xt 14 111301 1114351 2026-04-18T20:33:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Sporti segun tipo]] [[Kategorio:Plaji]]' 1114351 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sporti segun tipo]] [[Kategorio:Plaji]] tffkh1facvpgi1e41011b7u871hvfgo 14 111302 1114352 2026-04-18T20:37:34Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Sporti segun tipo]] [[Kategorio:Extera distrakto|sporti]]' 1114352 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sporti segun tipo]] [[Kategorio:Extera distrakto|sporti]] gbw5gka9rir5aj7rrpilz6ibsrd101s 0 111303 1114356 2026-04-18T20:41:18Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Volebalo plajala]] a [[Plajala voleibalo]] 1114356 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Plajala voleibalo]] jh42f93f91gmdu9o2m7igf6zyhskoiy 14 111304 1114358 2026-04-18T20:41:35Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Volebalo plajala]] a [[Kategorio:Plajala voleibalo]] 1114358 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Plajala voleibalo]] qa6ud6s3ffei9m2fri29r8bawsp15z4 14 111305 1114444 2026-04-18T21:36:17Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Atleti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114444 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Atleti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] qphtkw34w727r851dpgwqa5jppbojxz 14 111306 1114446 2026-04-18T21:38:58Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Gimnastikisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114446 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Gimnastikisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] 2jbv9l2fokml5tyqf37cdqg44xmg8fa 14 111307 1114447 2026-04-18T21:49:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114447 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] atefv0d6pu4ijigyojbhyozrg90lj1v 14 111308 1114448 2026-04-18T21:50:03Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Futsal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114448 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Futsal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] fy6ufb9ch2oydjfiuk2w3i2ppo93hvd 14 111309 1114449 2026-04-18T21:50:43Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Handbal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114449 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Handbal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] o4s64n97k3ac2f5c9uvtn0blyhhgob7 14 111310 1114450 2026-04-18T21:51:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114450 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Voleibal-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] qccbfdhpn0k85qjvgxic2rco8pry1ud 14 111311 1114451 2026-04-18T21:51:40Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Atletism-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114451 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Atletism-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] 8qa6ocb7vznyswkzmz66a5e7r3vkdff 14 111312 1114452 2026-04-18T21:53:13Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Hokeo-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]]' 1114452 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] [[Kategorio:Hokeo-exercisti segun klubo|Berlin Preussen BFC]] 587afzyx9s04v5ft9iwulk36mxcuh0a 14 111313 1114453 2026-04-18T21:53:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]]' 1114453 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] sxs5vbt9192lkn842m4qcqc5yroh0dp 14 111314 1114454 2026-04-18T21:54:15Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:BFC Preussen]]' 1114454 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:BFC Preussen]] sxs5vbt9192lkn842m4qcqc5yroh0dp 0 111315 1114455 2026-04-18T22:26:25Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun ''''Sriracha-sauco''' (en la Taylandana: ศรีราชา) esas pikanta chili-sauco qua nomesas segun la litoral urbo Si Racha en la distrikto Amfo Si Racha en Taylando. La sauco unesmafoye produktesis en Si Racha ed aplikesis n lokala fisho-restorerii. Sriracha-sauco esas produktata de chili-pimento, vinagro, alio, sukro e salo. Sriracha-sauco atingas inter 1000 e 2500 SHU sur la skovil-skalo. [[Kategorio:Sauci]]' 1114455 wikitext text/x-wiki '''Sriracha-sauco''' (en la Taylandana: ศรีราชา) esas pikanta chili-sauco qua nomesas segun la litoral urbo Si Racha en la distrikto Amfo Si Racha en Taylando. La sauco unesmafoye produktesis en Si Racha ed aplikesis n lokala fisho-restorerii. Sriracha-sauco esas produktata de chili-pimento, vinagro, alio, sukro e salo. Sriracha-sauco atingas inter 1000 e 2500 SHU sur la skovil-skalo. [[Kategorio:Sauci]] cie0t3t6urs39yrh5yo8bamjg0uwfxp 1114456 1114455 2026-04-18T22:35:06Z Idisto 28999 1114456 wikitext text/x-wiki [[File:Horseshoe Crab in Si Racha.jpg|eta|Huf-krabo en Sri Racha kun sriracha-sauco]] '''Sriracha-sauco''' (en la Taylandana: ศรีราชา) esas pikanta [[chili-sauco]] qua nomesas segun la litoral urbo Si Racha en la distrikto Si Racha en [[Tailando|Taylando]]. La sauco unesmafoye produktesis en Si Racha ed aplikesis n lokala fisho-restorerii. Sriracha-sauco esas produktata de [[chili-pimento]], vinagro, alio, sukro e salo. Sriracha-sauco atingas inter 1000 e 2500 SHU sur la [[skovil-skalo]]. [[Kategorio:Sauci]] nckrx1q1skyz87l0k4a79b6as8cd72v 1114465 1114456 2026-04-19T10:24:22Z Idisto 28999 Inform-adjunto 1114465 wikitext text/x-wiki [[File:Horseshoe Crab in Si Racha.jpg|eta|Huf-krabo en Sri Racha kun sriracha-sauco]] '''Sriracha-sauco''' (en la Taylandana: ศรีราชา; [[pronunco|pron]].: ''siracha'') esas pikanta [[chili-sauco]] qua nomesas segun la litoral urbo Si Racha en la distrikto Si Racha en [[Tailando|Taylando]]. La sauco unesmafoye produktesis en Si Racha ed aplikesis n lokala fisho-restorerii. Sriracha-sauco esas produktata de [[chili-pimento]], vinagro, alio, sukro e salo. Sriracha-sauco atingas inter 1000 e 2500 SHU sur la [[skovil-skalo]]. [[Kategorio:Sauci]] 51k04o9icrkencloax4wwln4lsor14b 1114484 1114465 2026-04-19T10:58:17Z Idisto 28999 Skriberoreto 1114484 wikitext text/x-wiki [[File:Horseshoe Crab in Si Racha.jpg|eta|Huf-krabo en Si Racha kun sriracha-sauco]] '''Sriracha-sauco''' (en la Taylandana: ศรีราชา; [[pronunco|pron]].: ''siracha'') esas pikanta [[chili-sauco]] qua nomesas segun la litoral urbo Si Racha en la distrikto Si Racha en [[Tailando|Taylando]]. La sauco unesmafoye produktesis en Si Racha ed aplikesis en lokala fisho-restorerii. Sriracha-sauco esas produktata de [[chili-pimento]], vinagro, alio, sukro e salo. Sriracha-sauco atingas inter 1000 e 2500 SHU sur la [[skovil-skalo]]. [[Kategorio:Sauci]] robtx01iskjo9012449jafgqpatm4do 14 111316 1114461 2026-04-19T10:22:22Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Personi pri boxo]] a [[Kategorio:Personi en boxo]] 1114461 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Personi en boxo]] 8ohcctgv0mcflccb5nfx0erhgx5nzmx 14 111317 1114464 2026-04-19T10:23:01Z ThWiki1910 31363 ThWiki1910 movis la pagino [[Kategorio:Personi pri milital arti]] a [[Kategorio:Personi en milital arti]] 1114464 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[:Kategorio:Personi en milital arti]] 1ppkhnkyghtcui08qxa7bmloc8ybk95 14 111318 1114466 2026-04-19T10:27:40Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en milital arti]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]]' 1114466 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en milital arti]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]] szhwk0t40j4vlrjft79mse8j2sd98xf 14 111319 1114467 2026-04-19T10:29:53Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Milital arti|tipo]] [[Kategorio:Sporti segun tipo]]' 1114467 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital arti|tipo]] [[Kategorio:Sporti segun tipo]] 0hfiam49yoot5k230m9d8fehsn8k0go 14 111320 1114468 2026-04-19T10:30:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Milital artisti]] [[Kategorio:Personi segun tipo]] [[Kategorio:Milital arti segun tipo]]' 1114468 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital artisti]] [[Kategorio:Personi segun tipo]] [[Kategorio:Milital arti segun tipo]] ogb2qxh7pa98tqrsxetjje7mrhaabsr 14 111321 1114470 2026-04-19T10:34:11Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxisti|klubo]] [[Kategorio:Sportisti segun segun klubo od esquado]]' 1114470 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti|klubo]] [[Kategorio:Sportisti segun segun klubo od esquado]] nkguo4qwbs2rifp774oi7lriu7gjdih 14 111322 1114471 2026-04-19T10:41:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Milital arti|lando]] [[Kategorio:Sporti segun lando]]' 1114471 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital arti|lando]] [[Kategorio:Sporti segun lando]] omvav5lho80z37vgzpj0z7du7c0sw1v 14 111323 1114472 2026-04-19T10:42:20Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Milital artisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]] [[Kategorio:Milital arti segun lando]]' 1114472 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital artisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]] [[Kategorio:Milital arti segun lando]] nsbdapruozk5lmzl2q3ss4116gsh53t 14 111324 1114473 2026-04-19T10:44:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Milital arti segun tipo|lando]] [[Kategorio:Milital arti segun lando|tipo]] [[Kategorio:Kategorii segun lando e tipo]]' 1114473 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital arti segun tipo|lando]] [[Kategorio:Milital arti segun lando|tipo]] [[Kategorio:Kategorii segun lando e tipo]] p9756jh9r9anya352uwo6gk1xqzpj0c 14 111325 1114474 2026-04-19T10:45:57Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Milital artisti segun tipo|nacionaneso]] [[Kategorio:Milital artisti segun nacionaneso|tipo]] [[Kategorio:Milital arti segun tipo e lando]]' 1114474 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Milital artisti segun tipo|nacionaneso]] [[Kategorio:Milital artisti segun nacionaneso|tipo]] [[Kategorio:Milital arti segun tipo e lando]] 06qrszw6nq3ss93mlm20c9jaxq4a919 14 111326 1114475 2026-04-19T10:46:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]] [[Kategorio:Milital artisti segun tipo e nacionaneso]]' 1114475 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]] [[Kategorio:Milital artisti segun tipo e nacionaneso]] s3d2h120okx10aimx0euexa8ao99bl0 1114476 1114475 2026-04-19T10:48:37Z ThWiki1910 31363 1114476 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]] [[Kategorio:Milital artisti segun tipo e nacionaneso]] [[Kategorio:Boxo segun lando]] pinpc2xycukdftwj9h87ilr69csx50c 14 111327 1114480 2026-04-19T10:54:04Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxo segun lando|Brazilia]]' 1114480 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo segun lando|Brazilia]] gduzb86qsvtvl0kmtmsv37c144i37hb 14 111328 1114485 2026-04-19T10:58:54Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxo segun lando|Kirgizistan]]' 1114485 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo segun lando|Kirgizistan]] 6c7lkiala6c2gt2lyyi79js8f2ouhve 14 111329 1114487 2026-04-19T11:02:31Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxo segun lando|Mongolia]]' 1114487 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo segun lando|Mongolia]] gm3ixsnmcfzklcwzuwnsg1wxx7b9afp 14 111330 1114489 2026-04-19T11:03:59Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxo segun lando|Polonia]]' 1114489 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo segun lando|Polonia]] 2lsscsjq9y1glcywgjz2m0s0tu0p0bg 14 111331 1114492 2026-04-19T11:06:56Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxo segun lando|Rusia]]' 1114492 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo segun lando|Rusia]] ss0tvbqi715q3m4xyq2ddvinoovscyg 14 111332 1114493 2026-04-19T11:07:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Boxo segun lando|Soviet-Uniono]]' 1114493 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Boxo segun lando|Soviet-Uniono]] 9ahkq7b1bv4kpfjzyhkxdq1m0ymf8xc 14 111333 1114495 2026-04-19T11:13:27Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en milital arti]] [[Kategorio:Exercisti segun sporto]]' 1114495 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en milital arti]] [[Kategorio:Exercisti segun sporto]] itd24w7f9cf90f8x1h83lw25ku5s6tg 14 111334 1114496 2026-04-19T11:15:37Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en boxo]] [[Kategorio:Exercisti pri milital arti]]' 1114496 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en boxo]] [[Kategorio:Exercisti pri milital arti]] kp2kfugpoh6rf2c96njf1gpnhlk0jah 14 111335 1114498 2026-04-19T11:26:46Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Teniso]] [[Kategorio:Sporti segun tipo]]' 1114498 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Teniso]] [[Kategorio:Sporti segun tipo]] 426bk5qm7oc2kluy80snj8oifiwdz6c 14 111336 1114501 2026-04-19T11:30:48Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Tabloteniso]] [[Kategorio:Personi en sporto segun sporto|tabloteniso]]' 1114501 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Tabloteniso]] [[Kategorio:Personi en sporto segun sporto|tabloteniso]] oq5y099jbq5hakq6citkba49fdnwafx 0 111337 1114502 2026-04-19T11:31:58Z Idisto 28999 Pagino kreesis kun '{{klado}} La skovil-skalo, developita da e nomesas segun [[Wilburn Scoville]] e schaal van Scoville, ontwikkeld door Wilbur Scoville in 1912, meet de scherpte van chilipeper en pittige sauzen. Oorspronkelijk werd dit gedaan door smaaktests waarbij gekeken werd hoever men een gemalen peper moest verdunnen voor hij niet meer als scherp werd waargenomen. De definitie van 1 SHU (Scoville heat unit) is een verdunning, waarbij een groep testers, die niet gewend zijn aan pitti...' 1114502 wikitext text/x-wiki {{klado}} La skovil-skalo, developita da e nomesas segun [[Wilburn Scoville]] e schaal van Scoville, ontwikkeld door Wilbur Scoville in 1912, meet de scherpte van chilipeper en pittige sauzen. Oorspronkelijk werd dit gedaan door smaaktests waarbij gekeken werd hoever men een gemalen peper moest verdunnen voor hij niet meer als scherp werd waargenomen. De definitie van 1 SHU (Scoville heat unit) is een verdunning, waarbij een groep testers, die niet gewend zijn aan pittig eten, de helft meent niets bijzonders te proeven en de andere helft meent een lichte pittigheid waar te nemen. De concentratie van capsaïcine en aanverwante stoffen wordt gemeten om de pittigheid te bepalen. Sambal oelek scoort op de schaal van Scoville 2000, tabasco iets hoger met 5000. Jalapeño's variëren tussen de 2500 en 30.000 en habanero's kunnen een heetheid van 300.000 eenheden op de schaal van Scoville bereiken 49lgtv3tq5puslb52jq3kqe4v43z4g3 14 111338 1114503 2026-04-19T11:33:25Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Personi en tabloteniso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]]' 1114503 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Personi en tabloteniso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto]] ggabmm0vb9x6zw64cmow3w1etf72n1o 14 111339 1114504 2026-04-19T11:35:50Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Tablotenisisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]]' 1114504 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Tablotenisisti|nacionaneso]] [[Kategorio:Sportisti segun sporto e nacionaneso]] spwowqlrimjfzb4qp7g2s5bcezyfcy9 14 111340 1114505 2026-04-19T11:51:26Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Tablotenisisti|klubo]] [[Kategorio:Sportisti segun segun klubo od esquado]]' 1114505 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Tablotenisisti|klubo]] [[Kategorio:Sportisti segun segun klubo od esquado]] 4685a5esl5v05jiu480k9o2fucxfk0x 14 111341 1114506 2026-04-19T11:54:42Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Genro e socio|sporto]] [[Kategorio:Sporti segun temo]]' 1114506 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Genro e socio|sporto]] [[Kategorio:Sporti segun temo]] 9wtm3sthimyyn235fuxzygnsrv8ohb6 14 111342 1114507 2026-04-19T11:58:05Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Sexual orientizo|sporti]] [[Kategorio:HBTI e socio]] [[Kategorio:Sportala kulturo]] [[Kategorio:Genro e sporto]]' 1114507 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Sexual orientizo|sporti]] [[Kategorio:HBTI e socio]] [[Kategorio:Sportala kulturo]] [[Kategorio:Genro e sporto]] osq1ov63mkn9ng64orzxakaqpcvskxg