Wikipedio iowiki https://io.wikipedia.org/wiki/Frontispico MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Specala Debato Uzanto Uzanto Debato Wikipedio Wikipedio Debato Arkivo Arkivo Debato MediaWiki MediaWiki Debato Shablono Shablono Debato Helpo Helpo Debato Kategorio Kategorio Debato TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 3449 1130223 1115760 2026-08-18T14:54:32Z Martin Macha 2111 29446 /* */ 1130223 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Santa Lucia | Lokala_nomo = Saint Lucia<br />Sainte-Lucie | Flago = Flag of Saint Lucia.svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Saint_Lucia.svg | Imajo_mapo = LocationSaintLucia.png | Chefurbo = [[Castries]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:70000}} (2013) | Precipua_urbo = [[Castries]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]], [[Franca kreola linguo di Santa Lucia]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Britaniana komunitato | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio|Charles la 3a]] | Generala guvernisto = [[Felix Finisterre]] | Nomo_listo_chefo_guverno = Listo pri chefministri di Santa Lucia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Philip Joseph Pierre]] | Surfaco = 616 | Rango_surfaco = 191 | Surfaco_aquo = 1,6 | Habitanti = {{formatnum:178015}}<ref name="UN_WPP">{{Extera ligilo |url=https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ |titulo=World Population Prospects: The 2017 Revision |type=custom data acquired via website |editero=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |vidita ye=10ma di septembro 2017}}</ref> | Rango_Habitanti = 181 | Yaro = 2016 | Denseso di habitantaro = 300 | Reto_kodexo = .lc | Nomo_himno = ''Sons and Daughters of Saint Lucia'' | Pekunio = [[Dolaro di estal Karibia]] }} '''Santa Lucia''' esas stato che [[Karibiana Maro]], konsistanta ek insulo Santa Lucia. Ol jacas nord-nordweste de [[Santa Vincent e Grenadini]], norde de [[Barbados]] e sude de [[Martinik]]. L'insulo olim nominesis '''Iouanalao''' e pose '''Hewanorra''', nomi donita, rispektive, dal indijeni [[populo Arawak|Arawak]] e [[populo Karib|Karib]]. == Historio == {{PA|Historio di Santa Lucia}} L'unesma habitanti konocita de Santa Lucia esis l'indijeni [[populo Arawak|Arawak]], qui esis pacema. Li probable originis de la nordo di [[Sud-Amerika]], ulatempe inter la yari 200 e 400. Posible altra populi habitis l'insulo ante li. Multa ek la bona ceramikaji del Arawak trovesis en arkeologiala siti dil insulo. L'indijeni [[populo Karib|Karib]], plu atakema, arivis cirkume la yaro 800, mortigis viri Arawak ed asimilis la mulieri Arawak en lia tribui. Li nomisis l'insulo ''Hewanarau'' o ''Hewanorra'' (loko ube existas [[iguano|iguani]]).<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|autoro=Jolien Harmsen, Guy Ellis e Robert Devaux|titulo=A History of St Lucia|publikigita ye=2014|editero=Lighthouse Road|loko==Vieux Fort|isbn=9789769534001}}</ref> [[Cristoforo Colombo]] deskovris l'insulo en [[1502]], ye la festo-dio di Santa Lucia (la [[13ma di decembro]]), e nominis ol pro to. Tamen, lu ne koloniigis ol. Dum la yari 1550a, [[Francia|Franca]] [[pirato]] François le Clerc ofte vizitis l'insulo. [[Anglia|Angli]] arivis unesmafoye dum la komenco di la [[17ma yarcento]], ma faliis en lia unesma esforci por koloniigar l'insulo: en [[1605]] Angla navo ''Olive Branch'' adportis 67 kolonigiisti al insulo, e 5 semani pose nur 19 transvivabis, pro morbi e pro l'atako dal indijeni Karib. En [[1643]], [[Francia|Franci]] establisis l'unesma kolonieto en l'insulo. Li signatis pakto kun le Karib en [[1660]], e komencis kultivar [[sukrokano]] en vasta plantacerii. [[Arkivo:Bataille_de_Sainte_Lucie_1778.jpg|thumb|left|320px|Ye la [[15ma di decembro]] [[1778]] eventis la batalio di Santa-Lucia, kande 12 Franca navi komandita dal admiralo d'Estaing atakis sep Britaniana navi.]] Dum la [[18ma yarcento]], [[Francia]] e [[Britania]] luktis diversa foyi pri la kontrolo di Santa Lucia. Dum [[sep-yara milito]], [[Britania]] okupis l'insulo, ma retrodonis ol a Francia en [[1763]]. Kande Franci okupis l'insuli, li probis uzar indijeni kom [[sklaveso|sklavi]] en la plantacerii. Multa indijeni mortis pro morbi adportita dal Europani, nome [[variolo]]. Multa [[Afrika]]na sklavi anke mortis, pro la severa laborala standi en la plantacerii. Kande eventis la [[Franca revoluciono]], revolucionala tribunalo instalesis en l'insulo. En [[1794]], lora guvernisto dil insulo deklaris [[sklaveso]] abolisita. Pokatempe pose, [[Britania]]ni itere invadis l'insulo, ma ye la [[21ma di februaro]] [[1795]] eventis revolto di lokala habitanti kontre Britaniani. La sequanta yaro Britaniani brulis [[Castries]], ma nur en [[1803]] li ganis kompleta kontrolo dil insulo. Unionita Rejio e Francia duris disputar la dominaco super Santa Lucia til [[1814]], kande Britaniani definitive aquiris ol. De [[1958]] til [[1962]], Santa Lucia apartenis a la [[Federuro di Westal Indii]]. En [[1953]], universala votado adoptesis. En [[1967]], l'insulo recevis autonomio ed, ye la [[22ma di februaro]] [[1979]] ol nedependanteskis de [[Unionita Rejio]]. [[John George Melvin Compton|John Compton]] esis l'unesma chefministro di la nedependanta lando. [[Kenny Davis Anthony]] esis chefministro di la lando de [[1997]] til [[2006]]. En novembro [[2011]] il itere rielektesis chefministro. == Politiko == [[Arkivo:St Lucia Parliament.jpg|thumb|left|320px|Parlamentani de Santa Lucia.]] [[Arkivo:Philip_J_Pierre_Christmas_2020_(cropped).png|thumb|200px|[[Philip Joseph Pierre]], chefministro di St. Lucia.]] Santa Lucia esas [[konstituco|konstitucala]] [[monarkio]]. Rejo [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]] reprezentesas da [[Cyril Errol Charles|Errol Charles]], generala guvernisto. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua ordinare esas la chefo di la partiso kun maxim granda nombro di reprezentanti en la parlamento. La [[legifala povo]] konsistas ek duchambra [[parlamento]]. La basa chambro esas la Chambro di Deputati, kun 17 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La [[Senato]] havas 11 membri, qui elektesas da la deputati. La strukturo di [[judiciala povo]] konsistas distriktala korti ed un alta korto. La [[konstituco]] di Santa Lucia adoptesis ye la [[22ma di februaro]] [[1979]],<ref>https://web.archive.org/web/20131209103807/http://www.stluciaparliament.com/the-constitution-of-saint-lucia</ref> kande ol nedependanteskis. Santa Lucia ne havas [[armeo]]. Ol esas membro di [[CARICOM]], dil Organizuro di Estal Karibiana Stati, e di [[La Francophonie]]. == Geografio == [[Arkivo:At_the_top_of_Pigeon_Island.jpg|thumb|320px|Gros Islet e la bayo Rodney, vidita de Pigeon Island.]] [[Arkivo:Gros Piton and Petit Piton in Saint Lucia.JPG|thumb|left|320px|L'urbo Soufrière e la monti ''Gros Piton'' e ''Petit Piton''.]] Santa Lucia esas [[insulo]] longa de 43,5 km e larja de 22,5 km, havanta entote 616 km² di surfaco totala e 158 km di [[litoro]]. Lua maxim alta [[monto]] esas Mount Gimie, kun 950 [[metro|metri]] di [[altitudo]], formacita per [[volkano|volkanala]] roki. Du altra monti, nomizita ''Pitons'', formacas notora agnosk-marko di la lando. Multa fluveti naskas en alta regioni e fluas tra fertila tereni. Cirkume 8% de la teritorio di Santa Lucia kultivesas. La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, [[Castries]]. Altra importanta urbi esas Gros Islet, Vieux Fort e Soufrière. La [[klimato]] dil insulo esas [[tropikala klimato|tropikala]], ma kun influo de nordala [[alizeo|alizei]]. La sika sezono eventas de [[decembro]] til la 31ma di [[mayo]] e la [[pluvo]]za de junio til novembro. La mezavalora diala [[temperaturo]] esas 29[[Celsius|°C]] e la noktala esas 18&nbsp;°C. Yarala mezavalora [[pluvo-quanto]] esas 2.000 mm. Recente, en [[2010]] [[uragano]] ''Tomas'' frapis l'insulo, efektigis domaji en la plantacerii di [[kokosiero|kokosieri]] e produktis 7 morti. Tamen, poka uragani frapas Santa Lucia, se komparita ad altra insuli en [[Karibia]]. == Ekonomio == [[Arkivo:St._Lucia_Export_Treemap.png|thumb|280px|[[Petrolo]] e lua produkturi reprezentas 1/3 del exportaci.]] [[Arkivo:St. Lucia, Karibik - The Port of Castries - panoramio.jpg|thumb|left|280px|Navi por pasajeri an la portuo di [[Castries]].]] {{PA|Ekonomio di Santa Lucia}} L'[[Unionita Nacioni]] klasifikas Santa Lucia kom "developanta lando". La sektoro di servadi reprezentas 82,8% de la [[TNP]]. L'[[industrio]] reprezentas 14,2%, e l'agokultivo reprezentas 2,9%. Edukita labor-povo e bona transporto-sistemo, [[portuo]], komuniko e furniso di [[aquo]] atraktabas extera kolokado por la sektori di [[turismo]], [[banko|banki]], ed enmagazinigado e transporto di [[petrolo]]. Tamen, kun ekonomiala retrakto en [[Usa]] e [[Kanada]], turismo dekadis forte en 2009. L'industriala produkturo esas variata, e la guvernerio probas rivivigar l'industrio di [[banano]]. Santa Lucia uzas [[dolaro di Estal Karibia]] kom monetaro, quale altra 5 landi e du teritorii de la regiono, [[Anguila]] e [[Montserrat]]. == Demografio == [[Arkivo:Saint Lucia demography.png|thumb|280px|Habitantaro di Santa Lucia, de 1965 til 2003.]] [[Arkivo:AnseLaReye catholic church.jpg|thumb|280px|left|Katolika kirko en Anse-La-Raye.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2021, Santa Lucia havis {{formatnum:166367}} habitanti.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-lucia/#people-and-society |titulo=Saint Lucia - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=22ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> La maxim multa - 85,3% - esas decendanti de Afrikani. Mestici esas 10,9%, est-Indiani esas 2,2%, altri esas 1,6%, e ne existas informi pri 0,1% de la habitantaro.<ref name=CIA/> La habitantaro di la lando kreskis 0,3% en 2021,<ref name=CIA/>, ed eventas multa ekmigro. Lua habitanti ekmigras precipue vers Angla-parolanta landi: en l'[[Unionita Rejio]] rezidas cirkume 10.000 Santaluciani e 30.000 decendanti. En Usa, rezidas 14.000. L'[[Angla linguo]] esas oficala. La [[Franca kreola linguo di Santa Lucia]] ("Kwéyòl", anke konocata kom "Patwa") parolesas da 95% de la habitanti. Segun statistiko pri [[religio]] de la yaro 2010, 61,5% de la habitantaro esis [[katolikismo|katolika]], rezulto de Franca influo. [[Protestantismo|Protestanti]] esas 25,5% (inkluzinte 10,4% Adventisti de la 7ma Dio, 8,9% Pentekostalisti*, 2,2% Baptisti, 1,6% Anglikani, 1,5% membri de la Kirko di Deo, e 0,9% altra Protestanti). Altra kristani esas 3,4% (inkluzinte 2,3% Evangeliani, e 1,1% Testi di Jehova). Rastafariani esas 1,9%, altra religii praktikesas da 0,4%, e 5,9% praktikis nula religio. Ne savesas la religio di 1,4% de la habitanti.<ref name=CIA/> Distrikto [[Castries]], kun {{formatnum:80573}} habitanti segun la demografiala kontado di 2012, esas la maxim populoza dil insulo. == Kulturo == [[Arkivo:Beausejour_Stadium_Cricket_St_Lucia.jpg|thumb|280px|[[Kriketo]]-[[stadio]] ''Beauséjour'', proxim Gros Islet.]] [[Arkivo:Day250castriesreduxd.jpg|thumb|left|320px|Festivalo di [[jazo]] en [[Castries]], Santa Lucia.]] En populara kulturo, la lando havas [[karnavalo]] ante la [[karesmo]], simile al karnavalo de [[Trinidad e Tobago]]. Santa Lucia anke gastigas [[jazo]]-festivalo omnayare. Simile ad altra Karibiana landi, ''[[soca]]'', ''[[zouk]]'' e ''[[reggae]]'' esas la maxim populara ritmi. Santa Lucianana skriptisto [[Derek Walcott]] recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio]] pri [[Literaturo]] en [[1992]]. Un ek lua civitani anke recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Nobel-premio]] pri [[ekonomiko]]: [[William Arthur Lewis]], en [[1979]]. Lua koquoarto mixas West-Afrikana, Europana (nome Franca ed Angla) ed Est-Indiana influi, simile a la koquoarto de [[Dominikia]], [[Santa Vincent e Grenadini]], e [[Trinidad e Tobago]]. [[Futbalo]] e [[kriketo]] esas la du maxim populara sporti en Santa Lucia. En 2004, kriketo-ludisti Darren Sammy e Nadine George divenis, rispektive, Sportistulo dil Yaro e Sportistino dil Yaro. ==Referi == {{reflist}} {{stati en Karibia}} [[Kategorio:Santa Lucia|*]] gxa98lokzar3ac56pg2ipog5nt2a4cv 1130224 1130223 2026-08-18T14:55:11Z Martin Macha 2111 29446 /* Politiko */ 1130224 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Santa Lucia | Lokala_nomo = Saint Lucia<br />Sainte-Lucie | Flago = Flag of Saint Lucia.svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Saint_Lucia.svg | Imajo_mapo = LocationSaintLucia.png | Chefurbo = [[Castries]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:70000}} (2013) | Precipua_urbo = [[Castries]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]], [[Franca kreola linguo di Santa Lucia]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Britaniana komunitato | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio|Charles la 3a]] | Generala guvernisto = [[Felix Finisterre]] | Nomo_listo_chefo_guverno = Listo pri chefministri di Santa Lucia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Philip Joseph Pierre]] | Surfaco = 616 | Rango_surfaco = 191 | Surfaco_aquo = 1,6 | Habitanti = {{formatnum:178015}}<ref name="UN_WPP">{{Extera ligilo |url=https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ |titulo=World Population Prospects: The 2017 Revision |type=custom data acquired via website |editero=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |vidita ye=10ma di septembro 2017}}</ref> | Rango_Habitanti = 181 | Yaro = 2016 | Denseso di habitantaro = 300 | Reto_kodexo = .lc | Nomo_himno = ''Sons and Daughters of Saint Lucia'' | Pekunio = [[Dolaro di estal Karibia]] }} '''Santa Lucia''' esas stato che [[Karibiana Maro]], konsistanta ek insulo Santa Lucia. Ol jacas nord-nordweste de [[Santa Vincent e Grenadini]], norde de [[Barbados]] e sude de [[Martinik]]. L'insulo olim nominesis '''Iouanalao''' e pose '''Hewanorra''', nomi donita, rispektive, dal indijeni [[populo Arawak|Arawak]] e [[populo Karib|Karib]]. == Historio == {{PA|Historio di Santa Lucia}} L'unesma habitanti konocita de Santa Lucia esis l'indijeni [[populo Arawak|Arawak]], qui esis pacema. Li probable originis de la nordo di [[Sud-Amerika]], ulatempe inter la yari 200 e 400. Posible altra populi habitis l'insulo ante li. Multa ek la bona ceramikaji del Arawak trovesis en arkeologiala siti dil insulo. L'indijeni [[populo Karib|Karib]], plu atakema, arivis cirkume la yaro 800, mortigis viri Arawak ed asimilis la mulieri Arawak en lia tribui. Li nomisis l'insulo ''Hewanarau'' o ''Hewanorra'' (loko ube existas [[iguano|iguani]]).<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|autoro=Jolien Harmsen, Guy Ellis e Robert Devaux|titulo=A History of St Lucia|publikigita ye=2014|editero=Lighthouse Road|loko==Vieux Fort|isbn=9789769534001}}</ref> [[Cristoforo Colombo]] deskovris l'insulo en [[1502]], ye la festo-dio di Santa Lucia (la [[13ma di decembro]]), e nominis ol pro to. Tamen, lu ne koloniigis ol. Dum la yari 1550a, [[Francia|Franca]] [[pirato]] François le Clerc ofte vizitis l'insulo. [[Anglia|Angli]] arivis unesmafoye dum la komenco di la [[17ma yarcento]], ma faliis en lia unesma esforci por koloniigar l'insulo: en [[1605]] Angla navo ''Olive Branch'' adportis 67 kolonigiisti al insulo, e 5 semani pose nur 19 transvivabis, pro morbi e pro l'atako dal indijeni Karib. En [[1643]], [[Francia|Franci]] establisis l'unesma kolonieto en l'insulo. Li signatis pakto kun le Karib en [[1660]], e komencis kultivar [[sukrokano]] en vasta plantacerii. [[Arkivo:Bataille_de_Sainte_Lucie_1778.jpg|thumb|left|320px|Ye la [[15ma di decembro]] [[1778]] eventis la batalio di Santa-Lucia, kande 12 Franca navi komandita dal admiralo d'Estaing atakis sep Britaniana navi.]] Dum la [[18ma yarcento]], [[Francia]] e [[Britania]] luktis diversa foyi pri la kontrolo di Santa Lucia. Dum [[sep-yara milito]], [[Britania]] okupis l'insulo, ma retrodonis ol a Francia en [[1763]]. Kande Franci okupis l'insuli, li probis uzar indijeni kom [[sklaveso|sklavi]] en la plantacerii. Multa indijeni mortis pro morbi adportita dal Europani, nome [[variolo]]. Multa [[Afrika]]na sklavi anke mortis, pro la severa laborala standi en la plantacerii. Kande eventis la [[Franca revoluciono]], revolucionala tribunalo instalesis en l'insulo. En [[1794]], lora guvernisto dil insulo deklaris [[sklaveso]] abolisita. Pokatempe pose, [[Britania]]ni itere invadis l'insulo, ma ye la [[21ma di februaro]] [[1795]] eventis revolto di lokala habitanti kontre Britaniani. La sequanta yaro Britaniani brulis [[Castries]], ma nur en [[1803]] li ganis kompleta kontrolo dil insulo. Unionita Rejio e Francia duris disputar la dominaco super Santa Lucia til [[1814]], kande Britaniani definitive aquiris ol. De [[1958]] til [[1962]], Santa Lucia apartenis a la [[Federuro di Westal Indii]]. En [[1953]], universala votado adoptesis. En [[1967]], l'insulo recevis autonomio ed, ye la [[22ma di februaro]] [[1979]] ol nedependanteskis de [[Unionita Rejio]]. [[John George Melvin Compton|John Compton]] esis l'unesma chefministro di la nedependanta lando. [[Kenny Davis Anthony]] esis chefministro di la lando de [[1997]] til [[2006]]. En novembro [[2011]] il itere rielektesis chefministro. == Politiko == [[Arkivo:St Lucia Parliament.jpg|thumb|left|320px|Parlamentani de Santa Lucia.]] [[Arkivo:Philip_J_Pierre_Christmas_2020_(cropped).png|thumb|200px|[[Philip Joseph Pierre]], chefministro di St. Lucia.]] Santa Lucia esas [[konstituco|konstitucala]] [[monarkio]]. Rejo [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]] reprezentesas da [[Felix Finisterre]], generala guvernisto. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua ordinare esas la chefo di la partiso kun maxim granda nombro di reprezentanti en la parlamento. La [[legifala povo]] konsistas ek duchambra [[parlamento]]. La basa chambro esas la Chambro di Deputati, kun 17 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La [[Senato]] havas 11 membri, qui elektesas da la deputati. La strukturo di [[judiciala povo]] konsistas distriktala korti ed un alta korto. La [[konstituco]] di Santa Lucia adoptesis ye la [[22ma di februaro]] [[1979]],<ref>https://web.archive.org/web/20131209103807/http://www.stluciaparliament.com/the-constitution-of-saint-lucia</ref> kande ol nedependanteskis. Santa Lucia ne havas [[armeo]]. Ol esas membro di [[CARICOM]], dil Organizuro di Estal Karibiana Stati, e di [[La Francophonie]]. == Geografio == [[Arkivo:At_the_top_of_Pigeon_Island.jpg|thumb|320px|Gros Islet e la bayo Rodney, vidita de Pigeon Island.]] [[Arkivo:Gros Piton and Petit Piton in Saint Lucia.JPG|thumb|left|320px|L'urbo Soufrière e la monti ''Gros Piton'' e ''Petit Piton''.]] Santa Lucia esas [[insulo]] longa de 43,5 km e larja de 22,5 km, havanta entote 616 km² di surfaco totala e 158 km di [[litoro]]. Lua maxim alta [[monto]] esas Mount Gimie, kun 950 [[metro|metri]] di [[altitudo]], formacita per [[volkano|volkanala]] roki. Du altra monti, nomizita ''Pitons'', formacas notora agnosk-marko di la lando. Multa fluveti naskas en alta regioni e fluas tra fertila tereni. Cirkume 8% de la teritorio di Santa Lucia kultivesas. La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, [[Castries]]. Altra importanta urbi esas Gros Islet, Vieux Fort e Soufrière. La [[klimato]] dil insulo esas [[tropikala klimato|tropikala]], ma kun influo de nordala [[alizeo|alizei]]. La sika sezono eventas de [[decembro]] til la 31ma di [[mayo]] e la [[pluvo]]za de junio til novembro. La mezavalora diala [[temperaturo]] esas 29[[Celsius|°C]] e la noktala esas 18&nbsp;°C. Yarala mezavalora [[pluvo-quanto]] esas 2.000 mm. Recente, en [[2010]] [[uragano]] ''Tomas'' frapis l'insulo, efektigis domaji en la plantacerii di [[kokosiero|kokosieri]] e produktis 7 morti. Tamen, poka uragani frapas Santa Lucia, se komparita ad altra insuli en [[Karibia]]. == Ekonomio == [[Arkivo:St._Lucia_Export_Treemap.png|thumb|280px|[[Petrolo]] e lua produkturi reprezentas 1/3 del exportaci.]] [[Arkivo:St. Lucia, Karibik - The Port of Castries - panoramio.jpg|thumb|left|280px|Navi por pasajeri an la portuo di [[Castries]].]] {{PA|Ekonomio di Santa Lucia}} L'[[Unionita Nacioni]] klasifikas Santa Lucia kom "developanta lando". La sektoro di servadi reprezentas 82,8% de la [[TNP]]. L'[[industrio]] reprezentas 14,2%, e l'agokultivo reprezentas 2,9%. Edukita labor-povo e bona transporto-sistemo, [[portuo]], komuniko e furniso di [[aquo]] atraktabas extera kolokado por la sektori di [[turismo]], [[banko|banki]], ed enmagazinigado e transporto di [[petrolo]]. Tamen, kun ekonomiala retrakto en [[Usa]] e [[Kanada]], turismo dekadis forte en 2009. L'industriala produkturo esas variata, e la guvernerio probas rivivigar l'industrio di [[banano]]. Santa Lucia uzas [[dolaro di Estal Karibia]] kom monetaro, quale altra 5 landi e du teritorii de la regiono, [[Anguila]] e [[Montserrat]]. == Demografio == [[Arkivo:Saint Lucia demography.png|thumb|280px|Habitantaro di Santa Lucia, de 1965 til 2003.]] [[Arkivo:AnseLaReye catholic church.jpg|thumb|280px|left|Katolika kirko en Anse-La-Raye.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2021, Santa Lucia havis {{formatnum:166367}} habitanti.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-lucia/#people-and-society |titulo=Saint Lucia - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=22ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> La maxim multa - 85,3% - esas decendanti de Afrikani. Mestici esas 10,9%, est-Indiani esas 2,2%, altri esas 1,6%, e ne existas informi pri 0,1% de la habitantaro.<ref name=CIA/> La habitantaro di la lando kreskis 0,3% en 2021,<ref name=CIA/>, ed eventas multa ekmigro. Lua habitanti ekmigras precipue vers Angla-parolanta landi: en l'[[Unionita Rejio]] rezidas cirkume 10.000 Santaluciani e 30.000 decendanti. En Usa, rezidas 14.000. L'[[Angla linguo]] esas oficala. La [[Franca kreola linguo di Santa Lucia]] ("Kwéyòl", anke konocata kom "Patwa") parolesas da 95% de la habitanti. Segun statistiko pri [[religio]] de la yaro 2010, 61,5% de la habitantaro esis [[katolikismo|katolika]], rezulto de Franca influo. [[Protestantismo|Protestanti]] esas 25,5% (inkluzinte 10,4% Adventisti de la 7ma Dio, 8,9% Pentekostalisti*, 2,2% Baptisti, 1,6% Anglikani, 1,5% membri de la Kirko di Deo, e 0,9% altra Protestanti). Altra kristani esas 3,4% (inkluzinte 2,3% Evangeliani, e 1,1% Testi di Jehova). Rastafariani esas 1,9%, altra religii praktikesas da 0,4%, e 5,9% praktikis nula religio. Ne savesas la religio di 1,4% de la habitanti.<ref name=CIA/> Distrikto [[Castries]], kun {{formatnum:80573}} habitanti segun la demografiala kontado di 2012, esas la maxim populoza dil insulo. == Kulturo == [[Arkivo:Beausejour_Stadium_Cricket_St_Lucia.jpg|thumb|280px|[[Kriketo]]-[[stadio]] ''Beauséjour'', proxim Gros Islet.]] [[Arkivo:Day250castriesreduxd.jpg|thumb|left|320px|Festivalo di [[jazo]] en [[Castries]], Santa Lucia.]] En populara kulturo, la lando havas [[karnavalo]] ante la [[karesmo]], simile al karnavalo de [[Trinidad e Tobago]]. Santa Lucia anke gastigas [[jazo]]-festivalo omnayare. Simile ad altra Karibiana landi, ''[[soca]]'', ''[[zouk]]'' e ''[[reggae]]'' esas la maxim populara ritmi. Santa Lucianana skriptisto [[Derek Walcott]] recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio]] pri [[Literaturo]] en [[1992]]. Un ek lua civitani anke recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Nobel-premio]] pri [[ekonomiko]]: [[William Arthur Lewis]], en [[1979]]. Lua koquoarto mixas West-Afrikana, Europana (nome Franca ed Angla) ed Est-Indiana influi, simile a la koquoarto de [[Dominikia]], [[Santa Vincent e Grenadini]], e [[Trinidad e Tobago]]. [[Futbalo]] e [[kriketo]] esas la du maxim populara sporti en Santa Lucia. En 2004, kriketo-ludisti Darren Sammy e Nadine George divenis, rispektive, Sportistulo dil Yaro e Sportistino dil Yaro. ==Referi == {{reflist}} {{stati en Karibia}} [[Kategorio:Santa Lucia|*]] 7pxda5tt0103qxrj8isgegnlh48egm9 1130225 1130224 2026-08-18T14:58:03Z Martin Macha 2111 29446 /* */ 1130225 wikitext text/x-wiki {{Landi | Nomo = Santa Lucia | Lokala_nomo = Saint Lucia<br />Sainte-Lucie | Flago = Flag of Saint Lucia.svg | Blazono = Coat_of_arms_of_Saint_Lucia.svg | Imajo_mapo = LocationSaintLucia.png | Chefurbo = [[Castries]] | Habitanti_chefurbo = {{formatnum:70000}} (2013) | Precipua_urbo = [[Castries]] | Oficala_lingui = [[Angla linguo|Angla]], [[Franca kreola linguo di Santa Lucia]] | Guvernerio = [[Monarkio]] | Nomo_listo_chefo_stato = Britaniana komunitato | Titulo_chefo_stato = Rejo | Chefo_di_stato = [[Charles la 3ma di Unionita Rejio|Charles la 3a]] | Generala guvernisto = [[Felix Finisterre]] | Nomo_listo_chefo_guverno = Listo pri chefministri di Santa Lucia | Titulo_chefo_guverno = Chefministro | chefo_guverno = [[Philip Joseph Pierre]] | Surfaco = 617 | Rango_surfaco = 178 | Surfaco_aquo = 1,6 | Habitanti = {{formatnum:184100}}<ref>{{cite web |url=https://www.stats.gov.lc/ |title=Home |website=The Central Statistical Office of Saint Lucia |access-date=18 August 2026}}</ref> | Rango_Habitanti = 177 | Yaro = 2023 | Denseso di habitantaro = 298,4 | Reto_kodexo = .lc | Nomo_himno = ''Sons and Daughters of Saint Lucia'' | Pekunio = [[Dolaro di estal Karibia]] }} '''Santa Lucia''' esas stato che [[Karibiana Maro]], konsistanta ek insulo Santa Lucia. Ol jacas nord-nordweste de [[Santa Vincent e Grenadini]], norde de [[Barbados]] e sude de [[Martinik]]. L'insulo olim nominesis '''Iouanalao''' e pose '''Hewanorra''', nomi donita, rispektive, dal indijeni [[populo Arawak|Arawak]] e [[populo Karib|Karib]]. == Historio == {{PA|Historio di Santa Lucia}} L'unesma habitanti konocita de Santa Lucia esis l'indijeni [[populo Arawak|Arawak]], qui esis pacema. Li probable originis de la nordo di [[Sud-Amerika]], ulatempe inter la yari 200 e 400. Posible altra populi habitis l'insulo ante li. Multa ek la bona ceramikaji del Arawak trovesis en arkeologiala siti dil insulo. L'indijeni [[populo Karib|Karib]], plu atakema, arivis cirkume la yaro 800, mortigis viri Arawak ed asimilis la mulieri Arawak en lia tribui. Li nomisis l'insulo ''Hewanarau'' o ''Hewanorra'' (loko ube existas [[iguano|iguani]]).<ref>{{Citez jurnalo od edituro‎|autoro=Jolien Harmsen, Guy Ellis e Robert Devaux|titulo=A History of St Lucia|publikigita ye=2014|editero=Lighthouse Road|loko==Vieux Fort|isbn=9789769534001}}</ref> [[Cristoforo Colombo]] deskovris l'insulo en [[1502]], ye la festo-dio di Santa Lucia (la [[13ma di decembro]]), e nominis ol pro to. Tamen, lu ne koloniigis ol. Dum la yari 1550a, [[Francia|Franca]] [[pirato]] François le Clerc ofte vizitis l'insulo. [[Anglia|Angli]] arivis unesmafoye dum la komenco di la [[17ma yarcento]], ma faliis en lia unesma esforci por koloniigar l'insulo: en [[1605]] Angla navo ''Olive Branch'' adportis 67 kolonigiisti al insulo, e 5 semani pose nur 19 transvivabis, pro morbi e pro l'atako dal indijeni Karib. En [[1643]], [[Francia|Franci]] establisis l'unesma kolonieto en l'insulo. Li signatis pakto kun le Karib en [[1660]], e komencis kultivar [[sukrokano]] en vasta plantacerii. [[Arkivo:Bataille_de_Sainte_Lucie_1778.jpg|thumb|left|320px|Ye la [[15ma di decembro]] [[1778]] eventis la batalio di Santa-Lucia, kande 12 Franca navi komandita dal admiralo d'Estaing atakis sep Britaniana navi.]] Dum la [[18ma yarcento]], [[Francia]] e [[Britania]] luktis diversa foyi pri la kontrolo di Santa Lucia. Dum [[sep-yara milito]], [[Britania]] okupis l'insulo, ma retrodonis ol a Francia en [[1763]]. Kande Franci okupis l'insuli, li probis uzar indijeni kom [[sklaveso|sklavi]] en la plantacerii. Multa indijeni mortis pro morbi adportita dal Europani, nome [[variolo]]. Multa [[Afrika]]na sklavi anke mortis, pro la severa laborala standi en la plantacerii. Kande eventis la [[Franca revoluciono]], revolucionala tribunalo instalesis en l'insulo. En [[1794]], lora guvernisto dil insulo deklaris [[sklaveso]] abolisita. Pokatempe pose, [[Britania]]ni itere invadis l'insulo, ma ye la [[21ma di februaro]] [[1795]] eventis revolto di lokala habitanti kontre Britaniani. La sequanta yaro Britaniani brulis [[Castries]], ma nur en [[1803]] li ganis kompleta kontrolo dil insulo. Unionita Rejio e Francia duris disputar la dominaco super Santa Lucia til [[1814]], kande Britaniani definitive aquiris ol. De [[1958]] til [[1962]], Santa Lucia apartenis a la [[Federuro di Westal Indii]]. En [[1953]], universala votado adoptesis. En [[1967]], l'insulo recevis autonomio ed, ye la [[22ma di februaro]] [[1979]] ol nedependanteskis de [[Unionita Rejio]]. [[John George Melvin Compton|John Compton]] esis l'unesma chefministro di la nedependanta lando. [[Kenny Davis Anthony]] esis chefministro di la lando de [[1997]] til [[2006]]. En novembro [[2011]] il itere rielektesis chefministro. == Politiko == [[Arkivo:St Lucia Parliament.jpg|thumb|left|320px|Parlamentani de Santa Lucia.]] [[Arkivo:Philip_J_Pierre_Christmas_2020_(cropped).png|thumb|200px|[[Philip Joseph Pierre]], chefministro di St. Lucia.]] Santa Lucia esas [[konstituco|konstitucala]] [[monarkio]]. Rejo [[Charles la 3ma di Unionita Rejio]] reprezentesas da [[Felix Finisterre]], generala guvernisto. La [[chefo di guvernerio]] esas la [[chefministro]], qua ordinare esas la chefo di la partiso kun maxim granda nombro di reprezentanti en la parlamento. La [[legifala povo]] konsistas ek duchambra [[parlamento]]. La basa chambro esas la Chambro di Deputati, kun 17 membri qui elektesas dal populo por 5 yari. La [[Senato]] havas 11 membri, qui elektesas da la deputati. La strukturo di [[judiciala povo]] konsistas distriktala korti ed un alta korto. La [[konstituco]] di Santa Lucia adoptesis ye la [[22ma di februaro]] [[1979]],<ref>https://web.archive.org/web/20131209103807/http://www.stluciaparliament.com/the-constitution-of-saint-lucia</ref> kande ol nedependanteskis. Santa Lucia ne havas [[armeo]]. Ol esas membro di [[CARICOM]], dil Organizuro di Estal Karibiana Stati, e di [[La Francophonie]]. == Geografio == [[Arkivo:At_the_top_of_Pigeon_Island.jpg|thumb|320px|Gros Islet e la bayo Rodney, vidita de Pigeon Island.]] [[Arkivo:Gros Piton and Petit Piton in Saint Lucia.JPG|thumb|left|320px|L'urbo Soufrière e la monti ''Gros Piton'' e ''Petit Piton''.]] Santa Lucia esas [[insulo]] longa de 43,5 km e larja de 22,5 km, havanta entote 616 km² di surfaco totala e 158 km di [[litoro]]. Lua maxim alta [[monto]] esas Mount Gimie, kun 950 [[metro|metri]] di [[altitudo]], formacita per [[volkano|volkanala]] roki. Du altra monti, nomizita ''Pitons'', formacas notora agnosk-marko di la lando. Multa fluveti naskas en alta regioni e fluas tra fertila tereni. Cirkume 8% de la teritorio di Santa Lucia kultivesas. La maxim populoza urbo esas la chef-urbo, [[Castries]]. Altra importanta urbi esas Gros Islet, Vieux Fort e Soufrière. La [[klimato]] dil insulo esas [[tropikala klimato|tropikala]], ma kun influo de nordala [[alizeo|alizei]]. La sika sezono eventas de [[decembro]] til la 31ma di [[mayo]] e la [[pluvo]]za de junio til novembro. La mezavalora diala [[temperaturo]] esas 29[[Celsius|°C]] e la noktala esas 18&nbsp;°C. Yarala mezavalora [[pluvo-quanto]] esas 2.000 mm. Recente, en [[2010]] [[uragano]] ''Tomas'' frapis l'insulo, efektigis domaji en la plantacerii di [[kokosiero|kokosieri]] e produktis 7 morti. Tamen, poka uragani frapas Santa Lucia, se komparita ad altra insuli en [[Karibia]]. == Ekonomio == [[Arkivo:St._Lucia_Export_Treemap.png|thumb|280px|[[Petrolo]] e lua produkturi reprezentas 1/3 del exportaci.]] [[Arkivo:St. Lucia, Karibik - The Port of Castries - panoramio.jpg|thumb|left|280px|Navi por pasajeri an la portuo di [[Castries]].]] {{PA|Ekonomio di Santa Lucia}} L'[[Unionita Nacioni]] klasifikas Santa Lucia kom "developanta lando". La sektoro di servadi reprezentas 82,8% de la [[TNP]]. L'[[industrio]] reprezentas 14,2%, e l'agokultivo reprezentas 2,9%. Edukita labor-povo e bona transporto-sistemo, [[portuo]], komuniko e furniso di [[aquo]] atraktabas extera kolokado por la sektori di [[turismo]], [[banko|banki]], ed enmagazinigado e transporto di [[petrolo]]. Tamen, kun ekonomiala retrakto en [[Usa]] e [[Kanada]], turismo dekadis forte en 2009. L'industriala produkturo esas variata, e la guvernerio probas rivivigar l'industrio di [[banano]]. Santa Lucia uzas [[dolaro di Estal Karibia]] kom monetaro, quale altra 5 landi e du teritorii de la regiono, [[Anguila]] e [[Montserrat]]. == Demografio == [[Arkivo:Saint Lucia demography.png|thumb|280px|Habitantaro di Santa Lucia, de 1965 til 2003.]] [[Arkivo:AnseLaReye catholic church.jpg|thumb|280px|left|Katolika kirko en Anse-La-Raye.]] Segun statistiki de ''The World Factbook'' por julio 2021, Santa Lucia havis {{formatnum:166367}} habitanti.<ref name=CIA>{{Extera ligilo|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-lucia/#people-and-society |titulo=Saint Lucia - The World Factbook|editero=CIA|vidita ye=22ma di agosto 2021|idiomo={{en}}}}</ref> La maxim multa - 85,3% - esas decendanti de Afrikani. Mestici esas 10,9%, est-Indiani esas 2,2%, altri esas 1,6%, e ne existas informi pri 0,1% de la habitantaro.<ref name=CIA/> La habitantaro di la lando kreskis 0,3% en 2021,<ref name=CIA/>, ed eventas multa ekmigro. Lua habitanti ekmigras precipue vers Angla-parolanta landi: en l'[[Unionita Rejio]] rezidas cirkume 10.000 Santaluciani e 30.000 decendanti. En Usa, rezidas 14.000. L'[[Angla linguo]] esas oficala. La [[Franca kreola linguo di Santa Lucia]] ("Kwéyòl", anke konocata kom "Patwa") parolesas da 95% de la habitanti. Segun statistiko pri [[religio]] de la yaro 2010, 61,5% de la habitantaro esis [[katolikismo|katolika]], rezulto de Franca influo. [[Protestantismo|Protestanti]] esas 25,5% (inkluzinte 10,4% Adventisti de la 7ma Dio, 8,9% Pentekostalisti*, 2,2% Baptisti, 1,6% Anglikani, 1,5% membri de la Kirko di Deo, e 0,9% altra Protestanti). Altra kristani esas 3,4% (inkluzinte 2,3% Evangeliani, e 1,1% Testi di Jehova). Rastafariani esas 1,9%, altra religii praktikesas da 0,4%, e 5,9% praktikis nula religio. Ne savesas la religio di 1,4% de la habitanti.<ref name=CIA/> Distrikto [[Castries]], kun {{formatnum:80573}} habitanti segun la demografiala kontado di 2012, esas la maxim populoza dil insulo. == Kulturo == [[Arkivo:Beausejour_Stadium_Cricket_St_Lucia.jpg|thumb|280px|[[Kriketo]]-[[stadio]] ''Beauséjour'', proxim Gros Islet.]] [[Arkivo:Day250castriesreduxd.jpg|thumb|left|320px|Festivalo di [[jazo]] en [[Castries]], Santa Lucia.]] En populara kulturo, la lando havas [[karnavalo]] ante la [[karesmo]], simile al karnavalo de [[Trinidad e Tobago]]. Santa Lucia anke gastigas [[jazo]]-festivalo omnayare. Simile ad altra Karibiana landi, ''[[soca]]'', ''[[zouk]]'' e ''[[reggae]]'' esas la maxim populara ritmi. Santa Lucianana skriptisto [[Derek Walcott]] recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Nobel-premio]] pri [[Literaturo]] en [[1992]]. Un ek lua civitani anke recevis la [[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Nobel-premio]] pri [[ekonomiko]]: [[William Arthur Lewis]], en [[1979]]. Lua koquoarto mixas West-Afrikana, Europana (nome Franca ed Angla) ed Est-Indiana influi, simile a la koquoarto de [[Dominikia]], [[Santa Vincent e Grenadini]], e [[Trinidad e Tobago]]. [[Futbalo]] e [[kriketo]] esas la du maxim populara sporti en Santa Lucia. En 2004, kriketo-ludisti Darren Sammy e Nadine George divenis, rispektive, Sportistulo dil Yaro e Sportistino dil Yaro. ==Referi == {{reflist}} {{stati en Karibia}} [[Kategorio:Santa Lucia|*]] cwuwjrxteknhpevcff9c5te0d3brekg 0 13066 1130237 1125397 2026-08-18T21:10:27Z Forstbirdo 3024 1130237 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Range of Taxus species.png|eta|Loki ube naturale povas existar taxusi]] '''Taxuso''' ([[Latina|Latine]] : ''Taxus'') esas [[genero]] di [[arboro|arbori]] o [[arbusto|arbusti]] [[koniferi|konifera]] de la [[Familio (biologio)|familio]] [[Taxacei]] (Latine: ''Taxaceae'') kun toxika reda [[bero|beri]]. Lia [[ligno]] uzesas por konstruktar [[arko|arki]]. Esas agnoskata 13 [[speco|speci]] di taxusi<ref>{{extera ligilo|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30068472-2|titulo=Genero taxuso en "Plants of the World Online"|idiomo={{en}}|vidita ye=28ma di junio 2026}}</ref>: ''Taxus baccata'', ''T. brevifolia'', ''T. calcicola'', ''T. canadensis'', ''T. chinensis'', ''T. contorta'', ''T. cuspidata'', ''T. floridana'', ''T. florinii'', ''T. globosa'', ''T. mairei'', ''T. qinlingensis'' e ''T. wallichiana'' ==Referi== {{reflist}} == Extera ligili == * [https://species.wikimedia.org/wiki/Taxus ''Taxus'' en "Wikispecies"] * [https://www.conifers.org/ta/Taxus.php ''Taxus'' en "The Gymnosperm Database"] * [https://powo.science.kew.org/results?q=Taxus ''Taxus'' en "Plants of the World Online"] {{wikivortaro}} [[Kategorio:Koniferala generi]] [[Kategorio:Taxacei]] [[Kategorio:Taxuso]] mw49ge0bhld4w6a6f83bvlm4xfdt3yd 0 30622 1130229 1053901 2026-08-18T15:08:54Z CommonsDelinker 352 Removing [[:c:File:53bogra_nehru_(cropped).jpg|53bogra_nehru_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mohammad Ali Bogra|]]. 1130229 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Coat of arms of Pakistan.svg|thumb|200px|Blazono di Pakistan.]] Yen la listo pri [[chefministro|chefministri]] di [[Pakistan]] pos la nedependo di la lando en [[1947]], til nun. {{Surskriburo|Black| Ne havis |border=1px solid #AAAAAA}} {{Surskriburo|DarkGreen|''Muslim league''|border=1px solid #AAAAAA}} {{Surskriburo|LightGreen|''Republican Party''/''Pakistani Muslim League (Q)''|border=1px solid #AAAAAA}} {{Surskriburo|Blue| ''Islami Jamhoori Ittehad'' /''Pakistani Muslim League (N)''|border=1px solid #AAAAAA}} {{Surskriburo|DarkRed| ligo ''Awami''/''Pakistan Peoples Party''|border=1px solid #AAAAAA}} {{Surskriburo|Khaki| militisti |border=1px solid #AAAAAA}} {{Surskriburo|Red|Tehreek-e-Insaf |border=1px solid #AAAAAA}} <onlyinclude> {| class="wikitable" ! colspan=2|Nomo<br><small>(nasko - morto) ! Imajo ! Komenco dil ofico ! Fino dil ofico ! Politikala partiso |- ! style="background-color: DarkGreen" | 1 | [[Liaquat Ali Khan]]<br><small>(1896 til 1951) | [[Arkivo:Liaquat Ali Khan.jpg|60px]] | [[14ma di agosto]] [[1947]] | [[16ma di oktobro]] [[1951]] | ''Muslim league'' |- ! style="background-color: DarkGreen" | 2 | [[Khawaja Nazimuddin|Sir Khawaja Nazimuddin]]<br><small>(1894 til 1964) | [[Arkivo:Khawaja Nazimuddin of Pakistan.JPG|60px]] | [[17ma di oktobro]] [[1951]] | [[17ma di aprilo]] [[1953]] | ''Muslim league'' |- ! style="background-color: DarkGreen" | 3 | [[Muhammad Ali Bogra]]<br><small>(1909 til 1963) | | [[17ma di aprilo]] [[1953]] | [[12ma di agosto]] [[1955]] | ''Muslim league'' |- ! style="background-color: DarkGreen" | 4 | [[Chaudhry Muhammad Ali]]<br><small>(1905 til 1980) | [[Arkivo:Chaudhry Mohammad Ali.jpg|60px]] | [[12ma di agosto]] [[1955]] | [[12ma di septembro]] [[1956]] | ''Muslim league'' |- ! style="background-color: DarkRed" | 5 | [[Huseyn Shaheed Suhrawardy]]<br><small>(1892-1963) | [[Arkivo:H. S. Suhrawardy.gif|60px]] | [[12ma di septembro]] [[1956]] | [[17ma di oktobro]] [[1957]] | Awami Ligo |- ! style="background-color: DarkGreen" | 6 | [[Ibrahim Ismail Chundrigar]]<br><small>(1898 til 1968) | [[Arkivo:Ibrahim_Ismail_Chundrigar.jpg|60px]] | [[17ma di oktobro]] [[1957]] | [[16ma di decembro]] [[1957]] | ''Muslim league'' |- ! style="background-color: LightGreen" | 7 | [[Feroz Khan Noon|Sir Feroz Khan Noon]]<br><small>(1893-1970) | [[Arkivo:Coat of arms of Pakistan.svg|60px]] | [[16ma di decembro]] [[1957]] | [[7ma di oktobro]] [[1958]] | ''Republican Party'' |- |colspan="6" align=center|'''''Ofico abolisita (7ma di oktobro de 1958 - 7ma di decembro de 1971)''''' |- ! style="background-color: DarkGreen" | 8 | [[Nurul Amin]]<br><small>(1893-1974) | [[Arkivo:Coat of arms of Pakistan.svg|60px]] | [[7ma di decembro]] [[1971]] | [[20ma di decembro]] [[1971]] | ''Muslim league'' |- |colspan="6" align=center|'''''Ofico abolisita (20ma di decembro 1971 til 14ma di agosto 1973)''''' |- ! style="background-color: DarkRed" | 9 | [[Zulfikar Ali Bhutto]]<br><small>(1928 til 1979) | [[Arkivo:Zulfikar Ali Bhutto.jpg|60px]] | [[14ma di agosto]] [[1973]] | [[5ma di julio]] [[1977]] | ''Pakistan Peoples Party'' |- |colspan="6" align=center|'''''Ofico abolisita (5ma di julio 1977 til 24ma di marto 1985)''''' |- ! style="background-color: Blue" | 10 | [[Muhammad Khan Junejo]]<br><small>(1932 til 1993) | [[Arkivo:Muhammad_Khan_Junejo.jpg|60px]] | [[24ma di marto]] [[1985]] | [[29ma di mayo]] [[1988]] | Ne havis;<br>''Pakistani Muslim league'' |- |colspan="6" align=center|'''''Ofico abolisita (29ma di mayo 1988 til 2ma di decembro 1988)''''' |- ! style="background-color: DarkRed" | 11 | [[Benazir Bhutto]]<br><small>(1953 til 2007) | [[Arkivo:Benazir Bhutto cropped.jpg|60px]] | [[2ma di decembro]] [[1988]] | [[6ma di agosto]] [[1990]] | ''Pakistan People's Party'' |- ! style="background-color: Blue" | A | [[Ghulam Mustafa Jatoi]]<br><small>(1931-2009 ) | [[Arkivo:Ghulam_Mustafa_Jatoi.jpg|60px]] | [[6ma di agosto]] [[1990]] | [[6ma di novembro]] [[1990]] | Provizora |- ! style="background-color: Blue" | 12 | [[Nawaz Sharif]]<br><small>(1949- ) | [[Arkivo:Nawaz Sharif profile.jpg|60px]] | [[6ma di novembro]] [[1990]] | [[18ma di aprilo]] [[1993]] | ''Pakistani Muslim League (N)'' |- ! style="background-color: Black" | A | [[Balakh Sher Mazari]]<br><small>(1928- ) | [[Arkivo:Coat of arms of Pakistan.svg|60px]] | [[18ma di aprilo]] [[1993]] | [[26ma di mayo]] [[1993]] | Provizora |- ! style="background-color: Blue" | 12 | [[Nawaz Sharif]]<br><small>(1949- ) | [[Arkivo:Nawaz Sharif profile.jpg|60px]] | [[26ma di mayo]] [[1993]] | [[18ma di julio]] [[1993]] | ''Pakistani Muslim League (N)'' |- ! style="background-color: Black" | A | [[Moeenuddin Ahmad Qureshi]]<br><small>(1930- ) | [[Arkivo:Moeenuddin_Ahmad_Qureshi.jpg|60px]] | [[18ma di julio]] [[1993]] | [[19ma di oktobro]] [[1993]] | Provizora |- ! style="background-color: DarkRed" | 11 | [[Benazir Bhutto]]<br><small>(1953-2007) | [[Arkivo:Benazir Bhutto cropped.jpg|60px]] | [[19ma di oktobro]] [[1993]] | [[5ma di novembro]] [[1996]] | ''Pakistan People's Party'' |- ! style="background-color: Black" | A | [[Malik Meraj Khalid]]<br><small>(1916-2003) | | [[5ma di novembro]] [[1996]] | [[17ma di februaro]] [[1997]] | Provizora |- ! style="background-color:Blue" | 12 | [[Nawaz Sharif]] (2ma foyo)<br><small>(1949- ) | [[Arkivo:Nawaz Sharif profile.jpg|60px]] | [[17ma di februaro]] [[1997]] | [[12ma di oktobro]] [[1999]] | ''Pakistani Muslim League (N)'' |- |colspan="6" align=center|'''''Ofico abolisita (12ma di oktobro 1999 til 21ma di novembro 2002) |- ! style="background-color: LightGreen" | 13 | [[Zafarullah Khan Jamali]]<br><small>(1944-2020) | [[Arkivo:Zafarullah Khan Jamali.jpg|60px]] | [[21ma di novembro]] [[2002]] | [[26ma di junio]] [[2004]] | ''Pakistani Muslim League (Q)'' |- ! style="background-color: LightGreen" | 14 | [[Chaudhry Shujaat Hussain]]<br><small>(1946- ) | [[Arkivo:Pakistan delegation (cropped).jpg|60px]] | [[30ma di junio]] [[2004]] | [[20ma di agosto]] [[2004]] | ''Pakistani Muslim League (Q)'' |- ! style="background-color: LightGreen" | 15 | [[Shaukat Aziz]]<br><small>(1949- ) | [[Arkivo:Shaukat Aziz.jpg|60px]] | [[20ma di agosto]] [[2004]] | [[16ma di novembro]] [[2007]] | ''Pakistani Muslim League (Q)'' |- ! style="background-color:LightGreen" | 16 | [[Muhammad Mian Soomro]]<br><small>(1950- ) | [[Arkivo:Us_amb_chairman.jpg|60px]] | [[16ma di novembro]] [[2007]] | [[25ma di marto]] [[2008]] | provizora guvernisteso |- ! style="background-color:red" | 17 | [[Yousaf Raza Gillani]]<br><small>(1952- ) | [[Arkivo:Syed Gillani - World Economic Forum on the Middle East 2008.jpg|60px]] | [[25ma di marto]] [[2008]] | [[22ma di junio]] [[2012]] | ''Pakistan People's Party'' |- ! style="background-color:red" | 18 | [[Raja Pervaiz Ashraf]] | [[Arkivo:Raja Pervez Ashraf.jpg|60px]] | [[22ma di junio]] [[2012]] | [[25ma di marto]] [[2013]] | ''Pakistan People's Party'' |- ! style="background-color:white" | 19 | [[Mir Hazar Khan Khoso]] | | [[25ma di marto]] [[2013]] | [[5ma di junio]] [[2013]] | ne havis |- ! style="background-color:Blue" | 20 | [[Nawaz Sharif]] (3ma foyo)<br><small>(1949- ) | [[Arkivo:Nawaz Sharif profile.jpg|60px]] | [[5ma di junio]] [[2013]] | [[28ma di julio]] [[2017]] | ''Pakistani Muslim League (N)'' |- |colspan="6" align=center|'''''Ne havis chefministro de la 28ma di julio til la 1ma di agosto 2017''' |- ! style="background-color:Blue" | 21 | [[Shahid Khaqan Abbasi]]<br><small>(1958- ) | [[Arkivo:Shahid_Khaqan_Abbasi_(cropped).jpg|60px]] | [[1ma di agosto]] [[2017]] | [[18ma di agosto]] [[2018]] | ''Pakistani Muslim League (N)'' |- ! style="background-color:Red" | 22 | [[Imran Ahmed Khan Niazi]]<br><small>(1952- ) | [[Arkivo:Imran_Khan_2012.jpg|60px]] | [[18ma di agosto]] [[2018]] | [[11ma di aprilo]] [[1922]] | ''Pakistan Tehreek-e-Insaf'' |- ! style="background-color:Blue" | 23 | [[Shehbaz Sharif]]<br><small>(1951- ) | [[Arkivo:Shehbaz_Sharif_(34929982354)_(cropped).jpg|60px]] | [[11ma di aprilo]] [[2022]] | [[14ma di agosto]] [[2023]] | ''Pakistani Muslim League (N)'' |- ! style="background-color:white" | 24 | [[Anwar ul Haq Kakar]]<br><small>(1971- ) | [[Arkivo:Ilham_Aliyev_met_with_caretaker_Prime_Minister_of_Pakistan_in_Tashkent_(1)_(cropped).jpg|60px]] | [[14ma di agosto]] [[2023]] | [[4ma di marto]] [[2024]] | ne havis |- ! style="background-color:Blue" | 23 | [[Shehbaz Sharif]]<br><small>(1951- ) | [[Arkivo:Shehbaz_Sharif_(34929982354)_(cropped).jpg|60px]] | [[4ma di marto]] [[2024]] | nun | ''Pakistani Muslim League (N)'' |} == Videz anke == * [[Listo pri prezidanti di Pakistan|Prezidanti di Pakistan]] [[Kategorio:Chefministri di Pakistan| ]] 1bmvw0lrp43dciypad4ouqbufbr46dm 0 34015 1130234 1002941 2026-08-18T19:57:17Z ~2026-45295-27 47499 /* Republiko Bielorusia (1991 til nun) */ 1130234 wikitext text/x-wiki [[Arkivo:Coat of arms of Belarus.svg|thumb|220px|Blazono di Bielorusia]] La [[chefministro]] esas la [[chefo di guvernerio]] di [[Bielorusia]]. Yen la listo pri chefministri di Bielorusia, de 1918 til nun. ==Chefi dil sekretariato dil populo == * Jazep Varonka ([[21 di februaro]] til mayo [[1918]]) * Jan Sierada (junio til agosto [[1918]]) * Raman Skirmunt (agosto til oktobro [[1918]]) * Anton Łuckievič (oktobro til [[11 di oktobro]] [[1918]]) ==Chefi di la konsilistaro di ministri== * Anton Łuckievič (oktobro 1918 til [[13 di decembro]] [[1919]]) * Vacłaŭ Łastoŭski ([[13 di decembro]] [[1919]] til [[1920]]) == Republiko Bielorusia (1991 til nun) == {|class="wikitable" width=80% style="text-align:center" |- ! colspan=3 width=50%|Chefministro ! colspan=2 width=50%|Guvernisteso |- ! width=2%|<small># ! width=20%|<small>Nomo ! width=8%|<small>Imajo ! width=15%|<small>Komenco ! width=15%|<small>Fino |- ! 1 |[[Vyacheslav Kebich]]<br /><small>(1936–2020) || [[File:Vyacheslav Kebich 1991 (cropped).jpg|60px]] || [[19ma di septembro]] [[1991]] || [[21ma di julio]] [[1994]] |- ! 2 |[[Mihail Tchigir]]<br /><small>(1948–) || [[File:Mikhail Chyhir.png|60px]] || [[21ma di julio]] [[1994]] || [[18ma di novembro]] [[1996]] |- ! rowspan=2|3 |'' [[Sergei Lindh]]<br /><small>(1937-)<br />(provizore)'' || rowspan=2| || ''[[18ma di novembro]] [[1996]]'' || ''[[19ma di februaro]] [[1997]]'' |- |[[Sergei Lindh]]<br /><small>(1937-) ||[[19ma di februaro]] [[1997]] || [[18ma di februaro]] [[2000]] |- ! rowspan=2|4 | ''[[Vladimir Yermshin]]<br /><small>(1942-)<br />(provizore)'' || rowspan=2| [[Arkivo:Vladimir Yermoshin.jpg|60px]] || ''[[18ma di februaro]] [[2000]]'' || ''[[14ma di marto]] [[2000]]'' |- |[[Vladimir Yermshin]]<br /><small>(1942-) ||[[14ma di marto]] [[2000]] || [[1ma di oktobro]] [[2001]] |- ! rowspan=2|5 | ''[[Hienadz Vasilievich Navicki|Hienadz Navicki]]<br /><small>(1949-)<br />(provizore)'' || rowspan=2| || ''[[1ma di oktobro]] [[2001]]'' || ''[[10ma di oktobro]] [[2001]]'' |- | [[Hienadz Vasilievich Navicki|Hienadz Navicki]]<br /><small>(1949-) ||[[10ma di oktobro]] [[2001]] || [[10ma di julio]] [[2003]] |- ! rowspan=2|6 | ''[[Siarhiey Siarhieyevich Sidorski|Siarhiey Sidorski]]<br /><small>(1954-)<br />(provizore)'' || rowspan=2| [[Arkivo:Sergey Sidorsky, October 2010.jpeg|60px]] ||  ''[[10ma di julio]] [[2003]]'' || ''[[19ma di decembro]] [[2003]]'' |- | [[Siarhiey Siarhieyevich Sidorski|Siarhiey Sidorski]]<br /><small>(1954-)  || [[19ma di decembro]] [[2003]] || [[28ma di decembro]] [[2010]] |- ! 7 | [[Mihail Uladzimiravich Miasnikovich|Mihail Miasnikovich]]<br /><small>(1950-) || [[Arkivo:Mikhail Myasnikovich, March 2011.jpeg|60px]] || [[28ma di decembro]] [[2010]] || [[28ma di decembro]] [[2014]] |- ! 8 | [[Andrei Uladzimiravich Kabiakow|Andrei Kabiakow]]<br /><small>(1960-) ||[[Arkivo:Andrei Kobjakow, Belarus Vize-Ministerpräsident 2.jpg|60px]]  || [[28ma di decembro]] [[2014]] || [[18ma di agosto]] [[2018]] |- ! 9 | [[Siarhiey Mikalayevich Rumas|Siarhiey Rumas]]<br /><small>(1969-) ||[[Arkivo:Syarhey Rumas (2013-10-24).jpg|60px]] || [[18ma di agosto]] [[2018]] || [[4ma di junio]] [[2020]] |- ! 10 | [[Raman Aliaxandravich Halowchanka|Raman Halowchanka]]<br /><small>(1973-)|| [[Arkivo:Roman_Golovchenko_(2020-09-03)(portrait).jpg|60px]] || [[4ma di junio]] [[2020]] || ''Nun'' |} == Videz anke == * [[Listo pri prezidanti di Bielorusia]] [[Kategorio:Chefministri di Bielorusia| ]] 8fy70lwgj8p2pjik0wdjpmrnmxsohp2 0 41008 1130222 1129778 2026-08-18T13:48:49Z Idisto 28999 /* Morti */ Inform-adjunto 1130222 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]]. Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]]. == Klimato ed ambiento == L'unesma trimestro dil yaro komencis kun alta temperaturi: segun klimatal organizuro ''Copernicus Climate Change Service (C3S)'', januaro 2026 esis la 5ma maxim varma januaro de la historio,<ref name=WMO>{{extera ligilo|url=https://wmo.int/media/news/extreme-heat-cold-precipitation-and-fires-mark-start-of-2026|titulo=Extreme heat, cold, precipitation and fires mark the start of 2026|editero=World Meteorological Organization |idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}</ref>, kun mezavalora temperaturo di 12,95 °C, 0,51°C plu alta kam la mezavalora temperaturo kalkulita inter 1991 e 2020. En sudala misfero, temperaturi atingis 49.5°C en Ceduna, [[Australia]], nova rekordo por ta loko<ref name=WMO/>. Samatempe, eventis forta ondi di koldeso en norda misfero, violentoza pluvegi en sudal [[Afrika]] e forta kaloro ed incendii asociita a li en Australia, Chili e Patagonia. Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plua kam 500 vundesis. Ye la fino di januaro, tempesto ''Kristin'' frapis [[Portugal]] per venti qui atingis 202 km/h, qui renversis arbori, domi ed altra strukturi, e blokusis chosei. Inter 800 mil e 1 milion personi restis tempale sen elektro<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/c205yl3kvzmo|titulo=At least five killed after Storm Kristin hits Portugal |editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di januaro 2026}}</ref>. En la lando, domaji atingis 5,33 miliard Euri<ref>{{extera ligilo |url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/ |titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo |idiomo={{pt}} |publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}</ref>. Ank en januaro, Europa frapesis per forta koldeso-ondi, la maxim forta depos 2010. Samatempe, temperaturi en [[Arktiko]] superiris historiala averajo. En parti de central Azia, Japonia ed estala Rusia, januaro 2026 esis plu humida kam historiala mezavaloro. En februaro, tempesti ''Leonardo'' e ''Marta'' efektigis plusa inundadi e teroglitadi en Portugal e Hispania. Adminime 19 personi mortis e 35 mil habiteyi domajesis. En januaro e februaro, [[Indonezia]] frapesis per pluvegi qui efektigis inundadi e teroglitadi. Ye la 24ma di januaro, tempesti efektigis granda teroglitado en West-Bandung, qua produktis plua kam 80 morti<ref>{{extera ligilo|titulo=Longsor Cisarua, 80 jenazah berhasil diidentifikasi|url=https://kalteng.antaranews.com/berita/807986/longsor-cisarua-80-jenazah-berhasil-diidentifikasi|editero=Antara Kalteng |idiomo={{id}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}</ref>. En februaro, inundadi anke frapis Nord-Kalimantan. Indonezia e Filipini anke frapesis da ciklono ''Penha''. De la 3ma til la 7ma di februaro, tempesti asociita ad ol frapis Norda Mindanao e Visayas, e produktis 12 morti e 25,5 milion dolari en domaji. Dum l'unesma trimestro di 2026, nenormala pluvegi qui komencabis en decembro afektis cirkume 1,9 milion personi en sudal Afrika, de qui cirkume 723 mil nur en [[Mozambik]]<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/mozambique/southern-africa-floods-and-cyclones-impact-snapshot-february-2026 |titulo=Southern Africa: Floods and Cyclones Impact Snapshot (February 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}</ref>. Cirkume 440 mil hektari di kultivita tereni afektesis, bestii mortis e domeyi destruktesis. En [[Malawi]], pluvegi superiris 285 mm en singla dio, ed efektigis inundadi e destrukto di kultivi. En [[Madagaskar]], du tropikala cikloni frapis la lando: ''Fytia'' ye la 31ma di januaro, e ''Gezani'' ye la 10ma di februaro. Le du afektis plua kam 681 mil personi e produktis 71 morti<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/madagascar/madagascar-humanitarian-snapshot-january-march-2026|titulo=Madagascar: Humanitarian Snapshot (January to March 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref>. Altralatere, en [[Angola]] eventis forta [[sikeso]] qua afektis kultivi e pastureyi. En [[Kanada]] ed en [[Usa]] eventis forta glacio-tempesto inter la 22ma e la 30ma di januaro, qua interuptis transporti e la furniso di elektro. Ye komenco di februaro, Freeport, en [[Bahama]], enrejistris la maxim basa temperaturo de sua historio. Altralatere, forta kaloro-ondi e basa humideso atmosferala favoris incendiegi che regioni Biobío e Ñuble, en [[Chili]], [[Sud-Amerika]]. Til la komenco di februaro, 21 personi mortabis e plua kam 330 vundabis pro incendii qui brulis plua kam 34 mil hektari e destruktis plua kam 4100 domi en la lando. Ank en [[Arjentinia]], nome en [[Patagonia]], incendii afektis forestala e kultivala regioni. En [[Brazilia]], pluvegi frapis stato [[Minas Gerais]], nome municipi [[Juiz de Fora]] ed [[Ubá]] ye la fino di februaro e komenco di marto. Lokala autoritatozi informis 70 morti, 5 desaparinti e granda destrukto en imobli e vehili, en chosei, e riski pri teroglitadi. En [[Peru]], efekti di ''[[El Ninyo]]'' en la rivo produktis inundadi e teroglitadi, 58 morti e destrukto di chosei e plantacerii. Ank enrejistresis pluvegi en [[Kolumbia]]. De la 10ma til la 24ma di marto enrejistresis serio di tempesti en [[Havayi]]. Dum ta periodo, [[Maui]] recevis entote {{formatnum:1395}} mm di pluvi, preske rekordo historiala. Ye la sudo di [[Oceania]], [[Australia]] enrejistris du kaloro-ondi en januaro. Serio di incendii qui komencis en [[stato Victoria]] ye la 7ma di januaro brulis plua kam 300 mil hektari, destruktis plua kam 300 strukturi ed efektigis 1 morto. Ye la 17ma di marto, tropikala ciklono Narelle formacesis sur [[Koralia maro]] e translojis su adnorde, kun forta venti, pluvegi, inundadi ed interupto di transporti e furniso di elektro. En [[Antarktika]], l'extenso di glacio-kovrajo sur l'oceano esis cirkume 5 milion km² dum l'unesma trimestro dil yaro. To signifikis diminutado per 8% di la kovrajo kompare la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. En februaro, glacio-kovrajo esis cirkume 2,58 milion km², cirkume 260 mil km² min granda kam la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. Aprilo 2026 esis la 4ma maxim varma aprilo de la historio, kontre ke mayo e junio 2026 esis la 2ma maxim varma mayo e junio de la historio. Komencinta ye la fino di aprilo, kaloro-ondo atingis la nordo e centro di [[India]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]] e vicina arei. En India, che stati [[Telangana]] ed [[Uttar Pradesh]], forta kaloro-ondo en mayo atingis 48°C, e produktis plua kam 100 morti en 3 dii<ref>{{extera ligilo|titulo=Onda de calor na Índia mata mais de 100 pessoas em três dias|url=https://climainfo.org.br/2026/05/27/onda-de-calor-na-india-mata-mais-de-100-pessoas-em-tres-dias/|editero=Clima Info|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di mayo 2026}}</ref>. De la 15ma til la 19ma di aprilo, [[tifono]] ''Sinlaku'' frapis [[Norda Mariani]], [[Guam]], [[Saipan]] e [[Tinian]], per venti qui atingis 150 [[milio|milii]] po horo. Ank en aprilo, violentoza pluvegi efektigis inundadi, nome en [[Luanda]], [[Benguela]] ed altra regioni rivala, qui efektigis inundadi e teroglitadi. Adminime 45 personi mortis en la lando<ref>{{extera ligilo|titulo=Mortes causadas pelas chuvas expõem fragilidades em Angola|url=https://www.dw.com/pt-002/mortes-causadas-pelas-chuvas-exp%C3%B5em-fragilidades-em-angola/a-76722401 |editero=DW|idiomo={{pt}}|publikigita ye=9ma di aprilo 2026}}</ref>. Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondo qua krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. Dun kelka dii en westala Francia, [[Anglia]] e [[Wals]], la mezavalora diala temperaturi superiris per 10°C la lokala historiala averajo. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plua kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki<ref>{{extera ligilo|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}</ref>. En aprilo e mayo, pluvegi e granda defrosto efektigis inundadi en [[Kazakstan]], [[Kirgizistan]], [[Uzbekistan]] e [[Tajikistan]]. Ye la 13ma di mayo, forta tempesti frapis [[Uttar Pradesh]], portanta forta venti, fulmini e tornadi. Segun oficala statistiki, 96 personi mortis e plusa 72 homi vundesis. Domi, arbori e linei por transmisar elektro destruktesis. Nova kaloro-ondo frapis granda parto di westala, centrala e sudala Europa. == Eventi == * [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}</ref> * 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}</ref>. * [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024. * [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]<ref>{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}</ref>. * 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}</ref> * [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]]. * [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi<ref>{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}</ref>. * [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti. * [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo. * [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo. * [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta. * [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]]. * [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].<ref>{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco. * [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura. * [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando. * [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]]. * [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom. * [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]]. * [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti. * [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes. * [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari. * [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas. * [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]]. * [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo. * [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]]. * [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi<ref>{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}</ref>. * [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]]. * [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando. * [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno. * [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]]. * [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]]. * [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]]. * [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti. * [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita. * [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol<ref>{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo="La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí" |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}</ref>. * [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]]. * [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plua kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti<ref>{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}</ref>. * [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]]. * [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]]. * [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plua kam 60 plusa homi vundita. * 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidanto di [[Peru]]. * [[30ma di julio]] - 60.000 Migranti de [[Maroko]] traruptas la frontiero di [[Hispania]] che l'urbo [[Ceuta]]<ref>https://www.lemonde.fr/afrique/article/2026/08/07/ceuta-bastion-multiculturel-fragile-a-l-epreuve-d-une-crise-migratoire-sans-precedent_6740461_3212.html?lmd_medium=al&lmd_campaign=envoye-par-appli&lmd_creation=android&lmd_source=default</ref>. * [[10ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.4 che [[skalo di Richter]] frapas provinco Chocó, en [[Kolumbia]], produktanta adminime 265 morti e cirkume 500 plusa homi desaparinta<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2026/08/12/numero-de-mortos-por-terremoto-na-colombia-chega-a-265-diz-presidente.ghtml|titulo=Número de mortos por terremoto na Colômbia chega a 265, diz presidente; quase 500 estão desaparecidos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di agosto 2026}}</ref>. * [[15ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] frapas [[insulo Flores]] en [[Indonezia]], produktanta adminime 38 morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/15/terremoto-indonesia-mortos.ghtm|titulo=Terremoto de magnitude 7,7 atinge a costa da Indonésia e deixa 38 mortos|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=15ma di agosto 2026}}</ref> ==[[Sporto]]== * [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Unesmafoye en la historio, [[Mondala Kupo di Futbalo]] eventas en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio. == Naski == == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929) [[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]] * [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947) * [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)<ref>{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}</ref> * [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939) * [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}</ref> * [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)<ref>{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}</ref> * [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929) * [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954) * [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933) * [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977) [[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]] * [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931) * [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941) * [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951) * [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949) * [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972) * [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932) * [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932) * [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}</ref> [[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]] * [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}</ref> * [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939) * [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}</ref> * 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966) * [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945) * [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938) * [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930) * [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939) * [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo (n. 1936) * [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932) [[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]] * [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germana filozofo (n. 1929) * 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942) * [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941) * [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) * [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938) [[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]] * [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937) * [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}</ref> * [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}</ref> * [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959) * [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937) * [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957) * [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940) [[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]] * [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952) * [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932) * [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948) * 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}</ref> * [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928) * [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946) * [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)<ref>{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)<ref>{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}</ref> [[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938) * [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)<ref>https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou</ref> * [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933) * [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Francian-Israelana pac-aktivisto (n. 1957) * [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franciana sociologo e filozofo (n. 1921) * [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto, cinematografisto (n. 1969) * [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951) [[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]] * [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito "Total Eclipse of the Heart" en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}</ref> * [[11ma di julio]] - [[Peppino Di Capri]], Italiana kantisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/07/11/cantor-italiano-peppino-di-capri-morre-aos-86-anos.ghtml|titulo=Cantor italiano Peppino di Capri morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=11ma di julio 2026}}</ref> * 11ma di julio - [[Susumu Tonegawa]], Japoniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1939) * [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926) * [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960) * 31ma di julio - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947) * [[6ma di agosto]] - [[Peter Faber]], Nederlandan aktoro (n. 1943) * [[18ma di agosto]] -[[Yvette Roudy]], Franciana politikisto (n. 1929) == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[ {{referi}} [[Kategorio:Yari 2020a]] aay99k9v6oky9uawhzvgmdih0kiiom6 1130239 1130222 2026-08-19T00:03:31Z Joao Xavier 110 +eventi, morti, referi 1130239 wikitext text/x-wiki {{21ma yarcento}} La yaro '''2026''' (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye [[jovdio]] segun [[Gregoriala kalendario]]. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la [[yari 2020a]]. Che [[Chiniana horoskopo]], 2026 esas la Yaro di la [[Kavalo]]. == Klimato ed ambiento == L'unesma trimestro dil yaro komencis kun alta temperaturi: segun klimatal organizuro ''Copernicus Climate Change Service (C3S)'', januaro 2026 esis la 5ma maxim varma januaro de la historio,<ref name=WMO>{{extera ligilo|url=https://wmo.int/media/news/extreme-heat-cold-precipitation-and-fires-mark-start-of-2026|titulo=Extreme heat, cold, precipitation and fires mark the start of 2026|editero=World Meteorological Organization |idiomo={{en}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}</ref>, kun mezavalora temperaturo di 12,95 °C, 0,51°C plu alta kam la mezavalora temperaturo kalkulita inter 1991 e 2020. En sudala misfero, temperaturi atingis 49.5°C en Ceduna, [[Australia]], nova rekordo por ta loko<ref name=WMO/>. Samatempe, eventis forta ondi di koldeso en norda misfero, violentoza pluvegi en sudal [[Afrika]] e forta kaloro ed incendii asociita a li en Australia, Chili e Patagonia. Ye la 4ma di januaro, rara [[tornado]] frapis Frattocchie, regiono [[Lazio]], [[Italia]]. Ye la 6ma di januaro, tempestovento ''Goretti'' formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e [[Kornwal]] per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis [[Iberia]], [[Italia]] ed [[Unionita Rejio]], per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plua kam 500 vundesis. Ye la fino di januaro, tempesto ''Kristin'' frapis [[Portugal]] per venti qui atingis 202 km/h, qui renversis arbori, domi ed altra strukturi, e blokusis chosei. Inter 800 mil e 1 milion personi restis tempale sen elektro<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/news/articles/c205yl3kvzmo|titulo=At least five killed after Storm Kristin hits Portugal |editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di januaro 2026}}</ref>. En la lando, domaji atingis 5,33 miliard Euri<ref>{{extera ligilo |url=https://eco.sapo.pt/2026/04/28/estado-assume-31-mil-milhoes-de-euros-do-prejuizo-total-de-533-mil-milhoes-provocado-pelas-tempestades/ |titulo=Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades|editero=Sapo |idiomo={{pt}} |publikigita ye=28ma di aprilo 2026}}</ref>. Ank en januaro, Europa frapesis per forta koldeso-ondi, la maxim forta depos 2010. Samatempe, temperaturi en [[Arktiko]] superiris historiala averajo. En parti de central Azia, Japonia ed estala Rusia, januaro 2026 esis plu humida kam historiala mezavaloro. En februaro, tempesti ''Leonardo'' e ''Marta'' efektigis plusa inundadi e teroglitadi en Portugal e Hispania. Adminime 19 personi mortis e 35 mil habiteyi domajesis. En januaro e februaro, [[Indonezia]] frapesis per pluvegi qui efektigis inundadi e teroglitadi. Ye la 24ma di januaro, tempesti efektigis granda teroglitado en West-Bandung, qua produktis plua kam 80 morti<ref>{{extera ligilo|titulo=Longsor Cisarua, 80 jenazah berhasil diidentifikasi|url=https://kalteng.antaranews.com/berita/807986/longsor-cisarua-80-jenazah-berhasil-diidentifikasi|editero=Antara Kalteng |idiomo={{id}}|publikigita ye=10ma di februaro 2026}}</ref>. En februaro, inundadi anke frapis Nord-Kalimantan. Indonezia e Filipini anke frapesis da ciklono ''Penha''. De la 3ma til la 7ma di februaro, tempesti asociita ad ol frapis Norda Mindanao e Visayas, e produktis 12 morti e 25,5 milion dolari en domaji. Dum l'unesma trimestro di 2026, nenormala pluvegi qui komencabis en decembro afektis cirkume 1,9 milion personi en sudal Afrika, de qui cirkume 723 mil nur en [[Mozambik]]<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/mozambique/southern-africa-floods-and-cyclones-impact-snapshot-february-2026 |titulo=Southern Africa: Floods and Cyclones Impact Snapshot (February 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}</ref>. Cirkume 440 mil hektari di kultivita tereni afektesis, bestii mortis e domeyi destruktesis. En [[Malawi]], pluvegi superiris 285 mm en singla dio, ed efektigis inundadi e destrukto di kultivi. En [[Madagaskar]], du tropikala cikloni frapis la lando: ''Fytia'' ye la 31ma di januaro, e ''Gezani'' ye la 10ma di februaro. Le du afektis plua kam 681 mil personi e produktis 71 morti<ref>{{extera ligilo|url=https://reliefweb.int/report/madagascar/madagascar-humanitarian-snapshot-january-march-2026|titulo=Madagascar: Humanitarian Snapshot (January to March 2026)|editero=Reliefweb|idiomo={{en}}|publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref>. Altralatere, en [[Angola]] eventis forta [[sikeso]] qua afektis kultivi e pastureyi. En [[Kanada]] ed en [[Usa]] eventis forta glacio-tempesto inter la 22ma e la 30ma di januaro, qua interuptis transporti e la furniso di elektro. Ye komenco di februaro, Freeport, en [[Bahama]], enrejistris la maxim basa temperaturo de sua historio. Altralatere, forta kaloro-ondi e basa humideso atmosferala favoris incendiegi che regioni Biobío e Ñuble, en [[Chili]], [[Sud-Amerika]]. Til la komenco di februaro, 21 personi mortabis e plua kam 330 vundabis pro incendii qui brulis plua kam 34 mil hektari e destruktis plua kam 4100 domi en la lando. Ank en [[Arjentinia]], nome en [[Patagonia]], incendii afektis forestala e kultivala regioni. En [[Brazilia]], pluvegi frapis stato [[Minas Gerais]], nome municipi [[Juiz de Fora]] ed [[Ubá]] ye la fino di februaro e komenco di marto. Lokala autoritatozi informis 70 morti, 5 desaparinti e granda destrukto en imobli e vehili, en chosei, e riski pri teroglitadi. En [[Peru]], efekti di ''[[El Ninyo]]'' en la rivo produktis inundadi e teroglitadi, 58 morti e destrukto di chosei e plantacerii. Ank enrejistresis pluvegi en [[Kolumbia]]. De la 10ma til la 24ma di marto enrejistresis serio di tempesti en [[Havayi]]. Dum ta periodo, [[Maui]] recevis entote {{formatnum:1395}} mm di pluvi, preske rekordo historiala. Ye la sudo di [[Oceania]], [[Australia]] enrejistris du kaloro-ondi en januaro. Serio di incendii qui komencis en [[stato Victoria]] ye la 7ma di januaro brulis plua kam 300 mil hektari, destruktis plua kam 300 strukturi ed efektigis 1 morto. Ye la 17ma di marto, tropikala ciklono Narelle formacesis sur [[Koralia maro]] e translojis su adnorde, kun forta venti, pluvegi, inundadi ed interupto di transporti e furniso di elektro. En [[Antarktika]], l'extenso di glacio-kovrajo sur l'oceano esis cirkume 5 milion km² dum l'unesma trimestro dil yaro. To signifikis diminutado per 8% di la kovrajo kompare la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. En februaro, glacio-kovrajo esis cirkume 2,58 milion km², cirkume 260 mil km² min granda kam la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. Aprilo 2026 esis la 4ma maxim varma aprilo de la historio, kontre ke mayo e junio 2026 esis la 2ma maxim varma mayo e junio de la historio. Komencinta ye la fino di aprilo, kaloro-ondo atingis la nordo e centro di [[India]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]] e vicina arei. En India, che stati [[Telangana]] ed [[Uttar Pradesh]], forta kaloro-ondo en mayo atingis 48°C, e produktis plua kam 100 morti en 3 dii<ref>{{extera ligilo|titulo=Onda de calor na Índia mata mais de 100 pessoas em três dias|url=https://climainfo.org.br/2026/05/27/onda-de-calor-na-india-mata-mais-de-100-pessoas-em-tres-dias/|editero=Clima Info|idiomo={{pt}}|publikigita ye=27ma di mayo 2026}}</ref>. De la 15ma til la 19ma di aprilo, [[tifono]] ''Sinlaku'' frapis [[Norda Mariani]], [[Guam]], [[Saipan]] e [[Tinian]], per venti qui atingis 150 [[milio|milii]] po horo. Ank en aprilo, violentoza pluvegi efektigis inundadi, nome en [[Luanda]], [[Benguela]] ed altra regioni rivala, qui efektigis inundadi e teroglitadi. Adminime 45 personi mortis en la lando<ref>{{extera ligilo|titulo=Mortes causadas pelas chuvas expõem fragilidades em Angola|url=https://www.dw.com/pt-002/mortes-causadas-pelas-chuvas-exp%C3%B5em-fragilidades-em-angola/a-76722401 |editero=DW|idiomo={{pt}}|publikigita ye=9ma di aprilo 2026}}</ref>. Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondo qua krevis rekordi di temperaturi en [[Austria]], [[Belgia]], [[Chekia]], [[Dania]], [[Francia]], [[Germania]], [[Hispania]], [[Hungaria]], [[Italia]], [[Nederlando]], [[Polonia]], [[Rumania]], [[Slovakia]], [[Slovenia]] ed [[Unionita Rejio]]. Dun kelka dii en westala Francia, [[Anglia]] e [[Wals]], la mezavalora diala temperaturi superiris per 10°C la lokala historiala averajo. En aprilo e mayo, pluvegi e granda defrosto efektigis inundadi en [[Kazakstan]], [[Kirgizistan]], [[Uzbekistan]] e [[Tajikistan]]. Ye la 13ma di mayo, forta tempesti frapis [[Uttar Pradesh]], portanta forta venti, fulmini e tornadi. Segun oficala statistiki, 96 personi mortis e plusa 72 homi vundesis. Domi, arbori e linei por transmisar elektro destruktesis. En julio, nova kaloro-ondo frapis granda parto di westala, centrala e sudala Europa. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, [[Sicilia]]: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en [[Hispania]], [[Portugal]] e [[Francia]] koaktas plua kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki<ref>{{extera ligilo|titulo=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get?|editero=Euro News|url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get|idiomo={{en}}|publikigita ye=28ma di julio 2026}}</ref>. == Eventi == * [[1ma di januaro]] - [[Bulgaria]] adoptas [[Euro]] kom monetaro, divenanta la 21ma stato che [[Eurozono]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/|editero=Europana Konsilistaro|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di julio 2025}}</ref> * 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono [[Valais]], [[Suisia]], produktas plua kam 40 morti e plua kam 100 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say|titulo=About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana|editero=The Guardian|idiomo={{en}}|publikigita ye=1ma di januaro 2026}}</ref>. * [[2ma di januaro]] - [[Sud-Korea]]na korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto [[Yoon Suk Yeol]] pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024. * [[3ma di januaro]] - [[Usa]] lansas diversa aeral ataki kontre [[Venezuela]] e forkaptas prezidanto [[Nicolás Maduro]]<ref>{{extera ligilo |titulo=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|editero=Reuters|idiomo={{en}}|publikigita ye=3ma di januaro 2026}}</ref>. * 3ma di januaro - La chef-urbo di [[Equatorala Guinea]] transferesas de [[Malabo]] a [[Ciudad de la Paz]].<ref>{{extera ligilo|titulo=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|editero=Le Monde|idiomo={{en}}|publikigita ye=4ma di januaro 2026}}</ref> * [[5ma di januaro]] - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, [[Indonezia]]. * [[7ma di januaro]] - En [[Minneapolis]], [[Minnesota]], 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: ''Immigration and Customs Enforcement'', abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi<ref>{{extera ligilo|url=https://edition.cnn.com/us/live-news/minnesota-fraud-state-reps-testify-01-07-26|titulo=ICE shooting in Minneapolis|editero=CNN|idiomo={{en}}|publikigita ye=8ma di januaro 2026}}</ref>. * [[8ma di januaro]] - [[Iran]]ana guvernerio blokusas aceso ad [[Interreto]] en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti. * [[9ma di januaro]] - Kontrato pri [[libera komerco]] inter [[Europana Uniono]] e [[Mercosur]] signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo. * [[12ma di januaro]] - [[Irakli Garibashvili]], ex-chefministro di [[Gruzia]], deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo. * [[13ma di januaro]] - Teroglitado pos hori di pluvego en [[Norda Kivu]], [[Demokratial Republiko Kongo]], produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta. * [[22ma di januaro]] - [[Usa]] oficale abandonas [[Mondal Organizuro pri Saneso]]. * [[24ma di januaro]] - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, [[Indonezia]].<ref>{{extera ligilo |titulo=Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260131192802-20-1323204/update-longsor-cisarua-70-kantong-jenazah-dievakuasi-10-masih-dicari/|editero=CNN Indonezia|idiomo={{id}}|publikigita ye=31ma di januaro 2026}}</ref> * [[30ma di januaro]] - Plua kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto [[Jeffrey Epstein]] liberigesas por publika konoco. * [[8ma di februaro]] - En [[Portugal]], socialisto [[António José Seguro]] vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura. * [[17ma di februaro]] - En [[Peru]], prezidanto [[José Enrique Jerí Oré]] censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano [[José María Balcázar]] indikesas kom prezidanto di la lando. * [[26ma di februaro]] - Guvernerio di [[Pakistan]] deklaras milito kontre [[talibano|talibani]] en [[Afganistan]]. * [[28ma di februaro]] - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[1ma di marto]] - En [[Sud-Sudan]], adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom. * [[6ma di marto|6ma]] til la [[15ma di marto]] - [[Vintrala Olimpiala Ludi]] eventas en [[Cortina D'Ampezzo]], [[Italia]]. * [[10ma di marto]] - En [[Sudan]], atako per [[senpilotist aviacilo]] kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti. * [[15ma di marto]] - Nova [[konstituco]] di [[Kazakstan]] aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes. * [[1ma di aprilo]] - [[NASA]] lansas misiono [[Artemis II]], qua eniras [[Luno|Lunal]] orbito unesmafoye pos 53 yari. * [[7ma di aprilo]] - [[Usa]] ed [[Iran]] konkordas pri du-semana [[pafo-ceso]] dum la [[Milito di Iran 2026|milito di Iran]]. * [[8ma di aprilo]] - [[Israel]] lansas serio di aeral ataki en sudal [[Libano]], kun skopo destruktar substrukturi de [[Hezbollah]]. Plua kam 300 personi mortas e plua kam 1100 plusa homi vundesas. * [[10ma di aprilo]] - La kruo di [[Artemis II]] sucese retrovenas a [[Tero]]. * [[12ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Hungaria]], e partiso ''Fidesz'' de chefministro [[Viktor Orbán]] perdas la majoritato pos 16 yari. [[Péter Magyar]], de partiso ''Tisza'' asumos la povo ye la 9ma di mayo. * [[13ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Aljeria]]. * [[15ma di aprilo]] - En Onikişubat, [[Turkia]], studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi<ref>{{extera ligilo|titulo=Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir|url=https://oglobo.globo.com/mundo/noticia/2026/05/04/ataque-em-escola-na-turquia-chega-a-10-mortos-apos-menina-de-11-anos-nao-resistir.ghtml|editero=O Globo|idiomo={{pt}}|publikigita ye=4ma di mayo 2026}}</ref>. * [[18ma di aprilo]] - [[Papo Leo la 14ma]] komencas vizito a [[Angola]]. * [[19ma di aprilo]] - Eventas parlamental elekti en [[Bulgaria]], e koalisuro ''Progresivna Bŭlgariya'' obtenas majoritato. Ex-prezidanto [[Rumen Radev]] divenos chefministro di la lando. * [[20ma di aprilo]] - En [[Mexikia]], pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos|url=https://portalmie.com/atualidade/2026/04/tiroteio-nas-piramides-de-teotihuacan-resulta-em-morte-de-turista-e-13-feridos/ |editero=Portal Mie Notícias|idiomo={{pt}}|publikigita ye=22ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[25ma di aprilo]] - Bombal atako kontre autobuso en [[Cauca]], [[Kolumbia]] produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita<ref>{{extera ligilo|titulo=Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckgx5kyyj8do|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di aprilo 2026}}</ref>. * [[30ma di aprilo]] - [[Nigeria]]na trupi mortigas adminime 18 membri de [[Boko Haram]] che stato Borno. * [[1ma di mayo]] - [[Unionita Araba Emirii]] abandonas [[ONEP]]. * [[2ma di mayo]] - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di [[Kenia]]. * [[8ma di mayo]] - Dextrana politikistino [[Laura Fernández Delgado]] divenas prezidantino di [[Kosta Rika]]. * [[12ma di mayo]] - En [[Bahama]], partiso ''Progressive Liberal Party'' de chefministro [[Philip Edward Davis]] vinkas l'elekti. * [[22ma di mayo]] - Explozo en mineyo di karbono che provinco Shanxi, [[Popul-Republiko Chinia]] produktas adminime 82 morti<ref>{{extera ligilo|url= https://www.bbc.com/news/articles/c5y0ve18qlko|titulo=At least 82 killed in Chinese coal mine explosion|editero=BBC|idiomo={{en}}|publikigita ye=24ma di mayo 2026}}</ref>. * [[7ma di junio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.8 che [[skalo di Richter]] frapas [[Filipini]], produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita. * [[10ma di junio]] - En [[Barcelona]], eventas ceremonio en qua [[papo Leo la 14ma]] sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la [[kirko Sagrada Família]] exakte 100 yari pos la morto di [[Antoni Gaudí]], l'arkiteto qua projetis ol<ref>{{extera ligilo|url=https://mundoincrivelbr.com.br/es-ES/blog/sagrada-familia-torre-jesus-centenario-gaudi|titulo="La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí" |editero=Mundo Increíble|idiomo={{es}}|publikigita ye=10ma di junio 2026}}</ref>. * [[12ma di junio]] - La richeso di [[Elon Musk]] superiras 1 bilion [[Dolaro di Usa|Usana dolari]]. * [[21ma di junio]] - En duesma balotado, dextrano [[Abelardo de la Espriella]] vinkas prezidantal elekto en [[Kolumbia]]. * [[24ma di junio]] - Du [[Ter-tremo|ter-tremi]] kun forteso 7.2 e 7.5 che [[skalo di Richter]] frapas [[Caracas]], [[Venezuela]], produktanta plua kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti<ref>{{extera ligilo|url=https://www.dw.com/es/cifra-de-muertos-por-terremotos-en-venezuela-aumenta-a-920/live-77719281|titulo=Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920|editero=DW|idiomo={{es}}|publikigita ye=26ma di junio 2026}}</ref>. * [[1ma di julio]] - [[Papo Leo la 14ma]] exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da [[Marcel Lefebvre]]. * [[12ma di julio]] - Fairo che drinkerio ''Rong Beer Na Lat Phrao'', en [[Bangkok]], [[Tailando]], produktas 39 morti e plua kam 70 plusa homi vundita. * [[20ma di julio]] - [[Andy Burnham]] asumas kom chefministro di [[Unionita Rejio]], pos renunco da [[Keir Starmer]]. * [[28ma di julio]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.1 che [[skalo di Richter]] frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plua kam 60 plusa homi vundita. * 28ma di julio - [[Keiko Fujimori]] asumas kom prezidanto di [[Peru]]. * [[30ma di julio]] - 60.000 Migranti de [[Maroko]] traruptas la frontiero di [[Hispania]] che l'urbo [[Ceuta]]<ref>https://www.lemonde.fr/afrique/article/2026/08/07/ceuta-bastion-multiculturel-fragile-a-l-epreuve-d-une-crise-migratoire-sans-precedent_6740461_3212.html?lmd_medium=al&lmd_campaign=envoye-par-appli&lmd_creation=android&lmd_source=default</ref>. * [[10ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.4 che [[skalo di Richter]] frapas provinco Chocó, en [[Kolumbia]], produktanta adminime 265 morti e cirkume 500 plusa homi desaparinta<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2026/08/12/numero-de-mortos-por-terremoto-na-colombia-chega-a-265-diz-presidente.ghtml|titulo=Número de mortos por terremoto na Colômbia chega a 265, diz presidente; quase 500 estão desaparecidos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=12ma di agosto 2026}}</ref>. * [[15ma di agosto]] - [[Ter-tremo]] kun forteso 7.7 che [[skalo di Richter]] frapas [[insulo Flores]] en [[Indonezia]], produktanta adminime 38 morti.<ref>{{extera ligilo|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2026/08/15/terremoto-indonesia-mortos.ghtm|titulo=Terremoto de magnitude 7,7 atinge a costa da Indonésia e deixa 38 mortos|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=15ma di agosto 2026}}</ref> ==[[Sporto]]== * [[11ma di junio]] til la [[19ma di julio]] - Unesmafoye en la historio, [[Mondala Kupo di Futbalo]] eventas en 3 landi de [[Nord-Amerika]]: [[Usa]], [[Kanada]] e [[Mexikia]]. [[Hispania]] divenas championo duesmafoye en sua historio. == Naski == == Morti == * [[3ma di januaro]] - [[Eva Schloss]], Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929) [[Arkivo:Astrid_Roemer_(1988).png|thumb|130px|[[Astrid Roemer]]]] * [[8ma di januaro]] - [[Astrid Roemer]], Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947) * [[10ma di januaro]] - [[Erich von Däniken]], Suisa skriptisto (n. 1935)<ref>{{citez jurnalo od edituro|titulo=Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben |url=https://www.tagesanzeiger.ch/erich-von-daeniken-ist-gestorben-440874260050 |editero=Tages Anzeiger |idiomo={{de}}|publikigita ye=11ma di januaro 2026}}</ref> * [[13ma di januaro]] - [[Claudette Colvin]], Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939) * [[13ma di januaro]] - [[George Vasiliou]], prezidanto di Chipro (n. 1931)<ref>{{Extera ligilo|url=https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2058409/pethane-o-proin-proedros-tis-kyproy-giorgos-vasileioy/|titulo=Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου|idiomo={{el}}|vidita ye= 2026-01-14 |publikigita ye=14ma di januaro 2026|editero=www.naftemporiki.gr}}</ref> * [[16ma di januaro]] - [[Luísa Dias Diogo]], chefa ministro di Mozambik (n. 1958)<ref>{{Extera ligilo|url=https://savana.co.mz/?p=9373|titulo=Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA|idiomo={{pt}}|editero=Savana|publikigita ye=16ma di januaro 2026|vidita ye=16ma di januaro 2026}}</ref> * [[19ma di januaro]] - [[Heidi Neussner]], Germana Idistino (n. 1929) * [[30ma di januaro]] - [[Catherine O'Hara]], Kanadan-Usan aktoro (n. 1954) * [[11ma di februaro]] - [[Cees Nooteboom]], Nederlandana skriptisto (n. 1933) * [[11ma di februaro]] - [[James Van Der Beek]], Usan aktoro (n. 1977) [[Arkivo:Flickr - Josh Jensen - Robert Duvall (cropped).jpg|thumb|130px|[[Robert Duvall]]]] * [[15ma di februaro]] - [[Robert Duvall]], Usan aktoro (n. 1931) * [[17ma di februaro]] - [[Jesse Jackson]], Usana predikanto e politikisto (n. 1941) * [[18ma di februaro]] - [[Jan Timman]], Nederlandana shakoludisto (n. 1951) * [[18ma di februaro]] - [[Leyla Shahid]], Palestinana diplomacisto (1949) * [[19ma di februaro]] - [[Eric Dane]], Usana aktoro (n. 1972) * [[21ma di februaro]] - [[Koos Postema]], Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932) * [[23ma di februaro]] - [[Éliane Radigue]], Franca kompozisto (n. 1932) * [[25ma di februaro]] - [[Ludwig Scotty]], prezidanto di Nauru (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.rnz.co.nz/news/pacific/587990/former-nauru-president-ludwig-scotty-dies-aged-77|titulo=Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77|editero=RNZ|idiomo={{en}}|publikigita ye=26ma di februaro 2026}}</ref> [[Arkivo:Neil Sedaka - TopPop 1974 3 (cropped).png|thumb|130px|[[Neil Sedaka]]]] * [[27ma di februaro]] - [[Neil Sedaka]], Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://variety.com/2026/music/news/neil-sedaka-dead-singer-songwriter-breaking-up-is-hard-to-do-1236675098/|titulo=Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86|editero=Variety|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di februaro 2026}}</ref> * [[28ma di februaro]] - [[Ali Khamenei]], Iranana religioza duktisto (m. 1939) * [[1ma di marto]] - [[Davíð Oddsson]], chefministro di Islando (n. 1948)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-02-david-oddsson-er-latinn-468372|titulo=Davíð Oddsson er látinn|idiomo={{is}}|publikigita ye=2ma di marto 2026|editero=RÚV}}</ref> * 1ma di marto - [[Clément Oubrerie]], Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966) * [[6ma di marto]] - [[Jan Lenferink]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945) * [[8ma di marto]] - [[Anthony James Leggett]], Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938) * [[10ma di marto]] - [[IJf Blokker]], Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930) * [[10ma di marto]] - [[Alfredo Bryce Echenique]], Peruana skriptisto (n. 1939) * [[11ma di marto]] - [[Michel Hulin]], Franciana filozofo e sociologo (n. 1936) * [[13ma di marto]] - [[Paul Ralph Ehrlich]], Usana biologo (n. 1932) [[Arkivo:Juergen Habermas 2011 3-Bildausschnitt.jpg|thumb|130px|[[Jürgen Habermas]]]] * [[14ma di marto]] - [[Jürgen Habermas]], Germana filozofo (n. 1929)<ref>{{extera ligilo|titulo=Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96|url=https://apnews.com/article/juergen-habermas-dead-germany-2b541721af6cb19abfaa923359d091b5|editero=AP|idiomo={{en}}|publikigita ye=14ma di marto 2026}}</ref> * 14ma di marto - [[Christopher Albert Sims]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942) * [[19ma di marto]] - [[Umberto Bossi]], Italiana politikisto (n. 1941) * [[19ma di marto]] - [[Chuck Norris]], Usana aktoro (n. 1940)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/tv-e-series/noticia/2026/03/20/chuck-norris-morre.ghtml |titulo=Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=20ma di marto 2026}}</ref> * [[20ma di marto]] - [[Isabelle Mergault]], Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958) * [[20ma di marto]] - [[Robert Mueller]], Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944) * [[22ma di marto]] - [[Hermann Huppen]], Belga desegnisto (n. 1938) [[Arkivo:Delanoe_Zenith_2008_02_27_n19.jpg|thumb|130px|[[Lionel Jospin]]]] * [[22ma di marto]] - [[Lionel Jospin]], Franciana politikisto (n. 1937) * [[26ma di marto]] - [[Epeli Nailatikau]], prezidanto di Fidji (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo |url=https://www.fijivillage.com/news/former-president-ratu-epeli-nailatikau-passes-away-e15a3d/ |titulo=Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away |editero= Fiji Village|idiomo={{en}}|publikigita ye=27ma di marto 2026 |vidita ye= 27ma di marto 2026}}</ref> * [[28ma di marto]] - [[Liamine Zéroual]], prezidanto di Aljeria (n. 1941)<ref>{{Extera ligilo|url=https://algerianewsgate.com/politics/zeroual-death-algeria/|titulo= El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85|vidita ye= 28ma di marto 2026|publikigita ye=28ma di marto 2026|editero=algerianewsgate.com|idiomo={{en}}}}</ref> * [[30ma di marto]] - [[Chan Santokhi]], Surinamana prezidanto (n. 1959) * [[30ma di marto]] - [[Carlos Westendorp]], Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937) * [[9ma di aprilo]] - [[Afrika Bambaataa]], Usana muzikisto (n. 1957) * [[11ma di aprilo]] - [[Sonja Barend]], Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940) [[Arkivo:Moyalive.jpg|thumb|130px|[[Moya Brennan]]]] * [[13ma di aprilo]] - [[Moya Brennan]], Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952) * [[13ma di aprilo]] - [[Cees Dam]], Nederlandan arkitekto (n. 1932) * [[17ma di aprilo]] - [[Nathalie Baye]], Francian aktoro (n. 1948) * 17ma di aprilo - [[Oscar Schmidt]], Braziliana basketbalisto (n. 1958)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2026/04/17/oscar-schmidt-maior-idolo-do-basquete-brasileiro-morre-em-sp-aos-68-anos.ghtml|titulo=Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye= 17ma di aprilo 2026}}</ref> * [[19ma di aprilo]] - [[Desmond Morris]], Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928) * [[29ma di aprilo]] - [[Craig Venter]], Usana molekulala biologo (n. 1946) * [[30ma di aprilo]] - [[Georg Baselitz]], Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)<ref>{{extera ligilo|titulo=Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot|url=https://www.welt.de/kultur/article69f364ce70b8657fbe528126/maler-und-bildhauer-georg-baselitz-ist-tot.html|editero=Die Welt|idiomo={{de}} |publikigita ye=30ma di aprilo 2026}}</ref> * [[1ma di mayo]] - [[Alex Zanardi]], Italian automobilisto (n. 1966)<ref>{{extera ligilo|url=https://elpais.com/deportes/formula-1/2026-05-02/muere-alex-zanardi-expiloto-de-formula-1-y-medallista-paralimpico.html|titulo=Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico|editero=El País|idiomo={{es}}|publikigita ye=2ma di mayo 2026}}</ref> [[Arkivo:Ted Turner (headshot).jpg|thumb|130px|[[Ted Turner]]]] * [[6ma di mayo]] - [[Ted Turner]], Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938) * [[12ma di mayo]] - [[Nina Litvinova]], Rusiana zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)<ref>https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou</ref> * [[15ma di mayo]] - [[Edmund Strother Phelps]], Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933) * [[18ma di mayo]] - [[Ofer Bronchtein]], Francian-Israelana pac-aktivisto (n. 1957) * [[29ma di mayo]] - [[Edgar Morin]], Franciana sociologo e filozofo (n. 1921) * [[4ma di junio]] - [[Marjane Satrapi]], Iranana desegnisto, cinematografisto (n. 1969) * [[30ma di junio]] - [[Victor Willis]] kunfondinto e kantisto di [[Village People]] (n. 1951) [[Arkivo:2016 Bonnie Tyler - by 2eight - DSC8487.jpg|thumb|130px|[[Bonnie Tyler]]]] * [[8ma di julio]] - [[Bonnie Tyler]], Walsana kantistino (n. 1951)<ref>{{extera ligilo|url=https://www.bbc.com/mundo/articles/cn8km15lm83o|titulo=Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito "Total Eclipse of the Heart" en los 80|editero=BBC|idiomo={{es}}|publikigita ye=3ma di agosto 2026}}</ref> * [[11ma di julio]] - [[Peppino Di Capri]], Italiana kantisto (n. 1939)<ref>{{extera ligilo|url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/07/11/cantor-italiano-peppino-di-capri-morre-aos-86-anos.ghtml|titulo=Cantor italiano Peppino di Capri morre aos 86 anos|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=11ma di julio 2026}}</ref> * 11ma di julio - [[Susumu Tonegawa]], Japoniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1939) * [[26ma di julio]] - [[Betye Saar]], Usan artistino (n. 1926) * [[31ma di julio]] - [[Franco Baresi]], Italiana futbalisto (n. 1960) * 31ma di julio - [[Jerney Kaagman]], Nederlandana kantisto (n. 1947) * [[6ma di agosto]] - [[Peter Faber]], Nederlandan aktoro (n. 1943) * [[16ma di agosto]] - [[Hayden Panettiere]], Usan aktorino (n. 1989) * [[17ma di agosto]] - [[Laura Cardoso]], Brazilian aktorino (n. 1927)<ref>{{extera ligilo|titulo=Morre a atriz Laura Cardoso, aos 98 anos: 'Nossa grande estrela se despediu'|url=https://oglobo.globo.com/cultura/televisao/noticia/2026/08/18/morre-a-atriz-laura-cardoso-nossa-grande-estrela-se-despediu.ghtml|editero=G1|idiomo={{pt}}|publikigita ye=18ma di agosto 2026}}</ref> * [[18ma di agosto]] -[[Yvette Roudy]], Franca politikisto (n. 1929) * 18ma di agosto - [[Glória Menezes]], Brazilian aktorino (n. 1934)<ref>{{extera ligilo|titulo=Morre Glória Menezes, atriz que mudou a interpretação televisiva, aos 91 anos|url=https://www1.folha.uol.com.br/ilustrada/2026/08/morre-gloria-menezes-uma-das-grandes-atrizes-do-teatro-e-da-tv-aos-91-anos.shtml|editero=UOL|idiomo={{pt}}|publikigita ye=18ma di agosto 2026}}</ref> == Nobel-premiiziti == *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziko|Fiziko]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri kemio|Kemio]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri fiziologio o medicino|Fiziologio o Medicino]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri literaturo|Literaturo]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri paco|Paco]]: [[ *[[Listo di Nobel-laureati pri ekonomiko|Ekonomiko]]: [[ {{referi}} [[Kategorio:Yari 2020a]] d0qnbcif80gk58yavlf8505g77ssoia 0 50157 1130228 951729 2026-08-18T15:08:51Z CommonsDelinker 352 Removing [[:c:File:53bogra_nehru_(cropped).jpg|53bogra_nehru_(cropped).jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Mohammad Ali Bogra|]]. 1130228 wikitext text/x-wiki {{Politikisto |Nomo= Muhammad Ali Bogra |Imajo= |Politikala_titulo= Chefministro |Shablono_lando= {{PAK}} |Guvernisteso= de la [[17ma di aprilo]] [[1953]] til la [[12ma di agosto]] [[1955]] |Precedanto1 = [[Khawaja Nazimuddin]] |Sucedanto1 = [[Chaudhry Muhammad Ali]] |Naskodio = [[19ma di oktobro]] [[1909]] |Nask-urbo = Barisal, [[Britaniana India]] | Mort-dio = [[23ma di januaro]] [[1963]] | Mort-urbo = [[Dhaka]], [[Pakistan]] |Spozo= Hameeda Begum<br>Aliya Begum |Profesiono= diplomacisto e politikisto |Partiso= Ligo Mohamedana di Pakistan }} '''Muhammad Ali Bogra''' (n. ye la [[19ma di oktobro]] [[1909]] til la [[23ma di januaro]] [[1963]]) esis [[Chefministro]] di [[Pakistan]] de [[1953]] til [[1955]]. {{Tabelo di sucedo | Precedanto = [[Khawaja Nazimuddin]] | Nomo di listo = Listo pri chefministri di Pakistan | Titulo di listo = Chefministro di Pakistan | Komenco = [[1953]] | Fino = [[1955]] | Sucedanto = [[Chaudhry Muhammad Ali]]}} {{DEFAULTSORT:Bogra, Muhammad Ali}} [[Kategorio:Chefministri di Pakistan]] no0og673aefg33z6nm8pskb12mao1il 0 79514 1130241 1092551 2026-08-19T10:26:54Z InternetArchiveBot 30866 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260819sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1130241 wikitext text/x-wiki [[File:Constantine the Great, York.JPG|thumb|upright=1.3|Konstantinus la Granda, skulptajo da Philip Jackson en York.]] La '''religiala politiki di Konstantinus la 1ma''' esis nomizita "ambigua ed eludema."<ref name="Bradbury">{{cite journal |last1=Bradbury |first1=Scott |title=Constantine and the problem of anti-pagan legislation in the fourth century |url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1994-04_89_2/page/120 |journal=Classical Philology |date=April 1994 |volume=89 |issue=2 |pages=120–139 |doi=10.1086/367402 |s2cid=159997492 }}</ref>  Naskita ye 273 dum la Krizo di la Triesma Yarcento (AD 235–284), [[Konstantinus la 1ma|Konstantinus la Granda]] evis 30 dum la Granda Persekuto. Il vidis ilua patro divenar Augusto di l'Ocidento e pose rapide mortis. Konstantinus pasigis sua vivo en l'armeo batalante kun multa di ilua estendita familio, e konvertis a [[Kristanismo]] cirkum kande il evis 40 yari. Ilua religiala politiki, formita per ica experienci, inkluzis kreskanta tolerado di Kristanismo, limigita regulado kontra la Romana politeismo kun tolerado, partopreno en solvado di religiala disputi kom la skismo kun la Donatisti, e la vokado di konsilii inkluzante la Koncilo di Nicea pri arianismo.<ref name = "Peter Brown 2003">Peter Brown, ''The Rise of Christendom'' 2nd edition (Oxford, Blackwell Publishing, 2003)</ref> John Kaye karakterizas la konverto di Konstantinus, e la Koncilo di Nicea qua Konstantino kunvokis, kom du dil maxim important aferi eventinta por la kristiana eklezio.<ref name="Kaye1853">KAYE, John. Some account of the Council of Nicæa in connexion with the life of Athanasius. United Kingdom, n.p, 1853.</ref> == Referi == <references/> [[Kategorio:Romana Imperio]] [[Kategorio:Historio di kristanismo]] tt0xamxk3qxmaom8hrnz63a89gnrcvr 0 101237 1130238 1099023 2026-08-18T23:22:00Z EmausBot 5504 Korektis duopla ridirekto a[[Aktoro]] 1130238 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Aktoro]] m6rr26b0s0uu9a5x7kg8evc955uhiz0 14 116604 1130236 1124050 2026-08-18T20:59:29Z Forstbirdo 3024 Pagino vakuigesis 1130236 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 116795 1130235 1124838 2026-08-18T20:57:50Z Forstbirdo 3024 1130235 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Kupresali]] 5mv59jcf37t3zce5u7lp3b0eo55l5nv 0 119281 1130240 1128858 2026-08-19T10:26:20Z InternetArchiveBot 30866 Add 2 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260819sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1130240 wikitext text/x-wiki {{Biografio |Nomo = John Clarke |Imajo = [[Arkivo:John Clarke (physicist) 2025 (4x5).png|180px]] |Profesiono = [[fizikisto]] |Shablono_lando = {{GBR}} |Naskodato = [[10ma di februaro]] [[1942]] |Nask-urbo = [[Cambridge]], [[Anglia]] |Mortodato = |Mort-urbo = }} '''John Clarke''' (naskinta ye la [[10ma di februaro]] [[1942]] en [[Cambridge]], [[Anglia]]) esas [[Britania]]na experimenta [[fizikisto]] ed emerita profesoro che la [[Universitato di Kalifornia en Berkeley]].<ref>{{Cite web |title=John Clarke, Professor Emeritus of the Graduate School {{!}} Physics |url=https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008043838/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |archive-date=8 October 2025 |access-date=7 October 2025 |website=physics.berkeley.edu}}</ref> Il esas konocata pro lua diversa labori pri mezur-aparati fondita sur [[superkonduktiveso]]. [[Steven Girvin]] nomizis Clarke «la baptopatro di superkonduktiva elektroniko».<ref>{{Cite news |date=7 October 2025 |title=Nobel Prize in Physics Is Awarded for Work in Quantum Mechanics |url=https://www.nytimes.com/2025/10/07/science/nobel-prize-physics.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007113232/https://www.nytimes.com/2025/10/07/science/nobel-prize-physics.html |archive-date=7 October 2025 |access-date=9 October 2025 |language=en}}</ref> Dum la yari 1980a, Clarke duktis resercho-grupo qua inkluzis [[John M. Martinis]] e [[Michel Devoret]].<ref name=":1" /> Lia deskovraji pri [[makroskopala quantumala fenomeni]] uzanta la [[Josephson-efekto]] ganigis a li la [[Nobel-premio pri fiziko]] en 2025.<ref name=":1">{{Cite web |date=7 October 2025 |title=AIP Congratulates 2025 Nobel Prize Winners in Physics - AIP.ORG |url=https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007132009/https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |archive-date=7 October 2025 |access-date=7 October 2025 |website=AIP |language=en}}</ref> == Eduko e kariero == John Clarke naskis ye la 10ma di februaro 1942 en [[Cambridge]], [[Anglia]].<ref name=Nobel>{{cite web |date=7 October 2025 |title=John Clarke |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007130839/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |archive-date=7 October 2025 |access-date=7 October 2025 |website=nobelprize.org}}</ref><ref>{{cite web |title=Clarke, John, 1942– |url=https://history.aip.org/phn/11504003.html |website=AIP |access-date=7 October 2025}}</ref> Il frequensis [[The Perse School]], ante komencar studii pri [[Naturala Cienci]] che [[Christ's College, Cambridge]].<ref name=timesnownews/> Ilu obtenis [[B.A.]] pri Fiziko en 1964, e pose studiis por [[Ph.D.]] pri Fiziko en la [[Royal Society Mond Laboratory]] che la [[Universitato di Cambridge]].<ref name=berkeley/> En 1965, Clarke divenis un ek la unesma studenti qui eniris la nove fondita [[Darwin College, Cambridge]], ed esis l'unesma prezidanto dil asociuro di studenti di Darwin College.<ref>{{cite web|url=https://www.darwin.cam.ac.uk/60th/anniversary/article/john-clarke-dcsa-president-1966-67/|title=John Clarke: DCSA President 1966–67|website=darwin.cam.ac.uk|date=July 2024 |access-date=7 October 2025}}</ref> Dum sua doktorala laboro sub [[Brian Pippard]], Clarke developis tre sentiva [[voltmetro]], quan il pose nomizis «SLUG» (Superkonduktiva Galvanometro kun Basa Induktanco ed Undulanta).<ref name="timesnownews">{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/education/cambridge-celebrates-its-126th-nobel-laureate-as-alumnus-john-clarke-wins-2025-physics-prize-article-152957573|title=Cambridge Celebrates Its 126th Nobel Laureate as Alumnus John Clarke Wins 2025 Physics Prize|website=Times Now|date=7 October 2025}}</ref><ref name=berkeley>{{Cite web |title=John Clarke (E) &#124; UC Berkeley Physics |url=http://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007131525/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |archive-date=7 October 2025}}</ref> Il obtenis sua doktoreso en 1968.<ref name="berkeley" /> Clarke dicis plurfoye ke lua verko influesis da Nobel-laureato [[Brian Josephson]], qua predicis la [[Josephson-efekto]] en 1962 e qua esis anke antea studento di Pippard.<ref>{{Cite book |last1=Rogalla |first1=Horst |url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&dq=pippard+clarke+brian+josephson&pg=PA321 |title=100 Years of Superconductivity |last2=Kes |first2=Peter H. |date=11 November 2011 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-4398-4948-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Physics 2025 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/interview/ |access-date=9 October 2025 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> Pos kompletigar sua doktoreso, Clarke obtenis postdoktorala resercho-posto che la [[Universitato di Kalifornia en Berkeley]], e pose laboris en Berkeley dum sua tota akademiala kariero, kom helpanta profesoro (1969), asociita profesoro (1971), e profesoro di fiziko (1973–2010).<ref name="Christs">{{cite web|url=https://www.christs.cam.ac.uk/college/people/fellows/professor-john-clarke|title=Professor John Clarke FRS|access-date=7 October 2025|website=christs.cam.ac.uk}}</ref> En 1969, Clarke ank adheris al [[Lawrence Berkeley National Laboratory]], fine retretante kom fakultatala seniora ciencisto en la Diviziono di Cienco di Materiali en 2010.<ref name="LBNL">{{cite web|url=https://newscenter.lbl.gov/2025/10/07/former-berkeley-lab-scientist-john-clarke-wins-2025-nobel-prize-in-physics/ |title=Former Berkeley Lab Scientist John Clarke Wins 2025 Nobel Prize in Physics |date=24 October 2025 |website=LBL.gov |language=en-US}}</ref> L'asociuro di Clarke kun la Universitato di Cambridge duris, pos ke il translojis ad Usa.<ref name=Christs/> En 1972, il elektesis kom Fellow di Christ's College; en 1989, il esis vizitanta fellow che [[Clare Hall, Cambridge]], ed en 1998 elektesis kom by-fellow di [[Churchill College, Cambridge]].<ref name=Christs/> Clarke recevis [[D.Sc.]] de la Universitato di Cambridge en 2003.<ref name=Christs/> Il elektesis kom Honorala Fellow di Christ's College en 1997, e di Darwin College en 2023.<ref name=Christs/> == Resercho == La resercho di Clarke fokigis a [[superkonduktiveso]] e superkonduktiva elektroniko, partikulare pri la developado ed apliko di [[SQUID|Superkonduktiva Quantumala Interfero-Aparati]] (SQUID-i), qui esas ultrasentiva detekteri di [[magnetala fluxo]].<ref name="RS" /><ref name=Ford2005>{{cite book |last1=Ford |first1=P. J. |last2=Saunders |first2=G. A. |title=The Rise of the Superconductors |date=2005 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-203-64631-1 |page=169 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9JDgxu6BtrcC&pg=PA169 |language=en |chapter=9. Electron applications of high temperature super conductors}}</ref><ref name=Lakhani2025>{{cite book |last1=Lakhani |first1=Nikhil |title=Solid-State Physics: Core Principles |date=2025 |publisher=Educohack Press |isbn=978-93-6152-073-0 |page=138 |url=https://books.google.com/books?id=DZlIEQAAQBAJ&pg=PT138}}</ref> En 1985, Clarke, [[John M. Martinis]] (lua Ph.D.-studento), e [[Michel Devoret]] (postdoktorala reserchisto en ta tempo) demonstris la quantumala konduto di [[Josephson-efekto|Josephson-junturo]].<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite book |last=Hassinger |first=Sebastian |url=https://books.google.com/books?id=cE8hEQAAQBAJ&dq=martinis+phd+%22advisor%22+clarke+devoret&pg=PA113 |title=The New Quantum Era |date=11 September 2024 |publisher=O'Reilly Media, Inc. |isbn=978-1-0981-4938-3 |language=en}}</ref> Li montris ke, ye basa temperaturo, makroskopala elektronikala stando asociita kun superkondukteri subisis [[quantumala tunelo]] ye nula tenso.<ref>{{Cite web |date=8 October 2025 |title=What was the key experiment conducted by Michel H. Devoret, John Clarke, and John M. Martinis at Berkeley? {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/question/What-was-the-key-experiment-conducted-by-Michel-H-Devoret-John-Clarke-and-John-M-Martinis-at-Berkeley |access-date=9 October 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Samayare, per sendar [[mikro-ondo|mikro-ondala]] pulsi al sistemo, la [[fazo-qubit#Quantigita energioniveli|rezonanco montris quantigita energioniveli]].<ref>{{Cite web |title=Quantum effects in electrical circuits honored with Physics Nobel |url=https://www.science.org/content/article/physics-nobel-awarded-macro-demonstration-quantum-effects |access-date=9 October 2025 |website=www.science.org |language=en}}</ref> Ica experimento esis l'unesma pruvo di [[cirkuito quantumala elektrodinamiko]], qua pose divenis la bazo por [[superkonduktiva quantumala komputado]].<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Blais |first1=Alexandre |last2=Grimsmo |first2=Arne L. |last3=Girvin |first3=S. M. |last4=Wallraff |first4=Andreas |date=19 May 2021 |title=Circuit quantum electrodynamics |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.93.025005 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=93 |issue=2 |article-number=025005 |doi=10.1103/RevModPhys.93.025005 |arxiv=2005.12667 |bibcode=2021RvMP...93b5005B }}</ref><ref>{{Cite journal |date=2020 |title=The ABC of cQED |url=https://www.nature.com/articles/s41567-020-0847-3 |journal=Nature Physics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=233 |doi=10.1038/s41567-020-0847-3 |bibcode=2020NatPh..16..233. |issn=1745-2481}}</ref> La verko, qua agnoskesis per la [[Nobel-premio pri fiziko]] en 2025, esis grandaparte financizita dal Oficeyo di Bazala Energio-Cienci en la [[Departmento pri Energio di Usa]].<ref name="APS">{{cite web|url=https://www.aps.org/apsnews/2025/10/quiet-winner-nobel-prizes-science|title=The quiet winner of the Nobel Prizes in science|date=24 October 2025 |website=APS.org |language=en-US}}</ref> Clarke anke laboris pri la apliko di SQUID-i, konfigurita kom quantumala-bruise limitizita ampligili, por serchar l'[[axiono]], posibla kompozanto di [[obskura materio]].<ref name="RS">{{Cite web|title=Professor John Clarke FRS|url=https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/|url-status=live|website=royalsociety.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20251007130334/https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/|archive-date=2025-10-07|access-date=2017-06-15}}</ref> == Agnosko == Clarke obtenis [[Alfred P. Sloan]]-stipendio (1970)<ref>{{Cite web |title=Fellows Database {{!}} Alfred P. Sloan Foundation |url=https://sloan.org/fellows-database |access-date=7 October 2025 |website=sloan.org |language=en}}</ref> e [[Guggenheim-stipendio]] (1977).<ref>{{Cite web |title=Guggenheim Fellowships: Supporting Artists, Scholars, & Scientists |url=https://www.gf.org/fellows/john-clarke |access-date=7 October 2025 |website=www.gf.org}}</ref> === Membresi === {| class="wikitable" ! Yaro ! Organizuro ! Tipo ! {{Refero-kolumno-titulo}} |- | 1986 | {{Flagicon|UK}} [[Rejala Societo]] | [[Fellow of the Royal Society|Fellow]] | <ref name="RS"/> |- | 2012 | {{Flagicon|US}} [[Nacional Akademio di Cienci]] | Internaciona Membro | <ref>{{Cite web|title=John Clarke|url=https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/|url-status=live|website=www.nasonline.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20260316093954/https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/|archive-date=2026-03-16|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|title=National Academy of Sciences Members and Foreign Associates Elected|url=http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html|url-status=dead|website=www.nasonline.org|date=2012-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504002407/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html|archive-date=2012-05-04}}</ref> |- | 2017 | {{Flagicon|US}} [[Amerikana Filozofiala Societo]] | Membro | <ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Dr.+John+Clarke&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|website=search.amphilsoc.org|access-date=2026-06-13}}</ref><ref>{{Cite web|title=Newly Elected - April 2017|url=https://amphilsoc.org/members/electedApril2017|url-status=dead|website=amphilsoc.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915195158/https://amphilsoc.org/members/electedApril2017|archive-date=2017-09-15|access-date=2017-06-13}}</ref> |} === Premii === {| class="wikitable" ! Yaro ! Organizuro ! Premio ! Cito ! {{Refero-kolumno-titulo}} |- | 1998 | {{Flagicon|US}} [[Amerikana Fizikala Societo]] | [[Joseph F. Keithley-Premio]] | "Pro lua experimentala e teoriala studii di Superkonduktiva Quantumala Interfero-Aparati (SQUID-i), avanciganta la stando dil arto di mezuro-cienco per aplikar SQUID-i a multa arei di ambe fundamentala ed aplikata fiziko, exemple analizi di alta-Tc superkondukteri, NMR-ampligili, e kriogena komparatori." | <ref>{{Cite web|title= Joseph F. Keithley Award For Advances in Measurement Science|url=https://www.aps.org/programs/honors/awards/keithley.cfm|website=www.aps.org|access-date=2021-02-16}}</ref> |- | 1999 | {{Flagicon|US}} [[Nacional Akademio di Cienci]] | [[Comstock-Premio pri Fiziko]] | "Pro lua granda kontributi al developado di superkonduktiva quantumala interfero-aparati (SQUID-i) e lia uzo por ciencala mezuri, specale pri elektro, magnetismo, ed elektromagnetala ondi." | <ref>{{Cite web|title=Comstock Prize in Physics|url=http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=AWARDS_comstock|url-status=dead|website=www.nasonline.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229195326/http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=AWARDS_comstock|archive-date=2010-12-29|access-date=2011-02-13}}</ref> |- | 2004 | {{Flagicon|UK}} [[Rejala Societo]] | [[Hughes-Medalio]] | "Pro lua ecelanta resercho, duktanta la mondo en l'invento, konstruktado e developado di noviganta nova Superkonduktiva QUantumala Interfero-Aparati (SQUID), en lia teorio ed en lia apliko a multa fundamental problemi e lia explorala utensili." | <ref name="RS"/> |- | 2021 | {{Flagicon|China}} Micius Quantum-Fonduro | [[Micius Quantum-Premio]]{{Efn|Kundividita kun [[Michel Devoret]] e [[Yasunobu Nakamura]].}} | "Pro lia duktanta roli en la pioniro di superkonduktiva quantumala cirkuiti e qubiti." | <ref>{{Cite web|title=Laureates|url=http://www.miciusprize.org/index/lists/003004|url-status=dead|website=www.miciusprize.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20260314171737/http://www.miciusprize.org/index/lists/003004|archive-date=2026-03-14|access-date=2022-06-26}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=John Clarke Is A Co-Recipient Of The Micius Quantum Prize|url=https://physics.berkeley.edu/news-events/news/john-clarke-co-recipient-of-micius-quantum-prize|access-date=7 October 2025|website=physics.berkeley.edu}}</ref> |- | 2025 | {{Flagicon|Sweden}} [[Rejala Sueda Akademio di Cienci]] | [[Nobel-premio pri fiziko]]{{Efn|Kundividita kun [[Michel Devoret]] e [[John M. Martinis]].}} | "Pro la deskovro di makroskopala quantumala mekanikala tunelo e quantigo di energio en elektrala cirkuito." | <ref name="Nobel Prize">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=m9FUkAis62s |title=Announcement of the 2025 Nobel Prize in Physics |date=15 September 2025 |last=Nobel Prize |access-date=7 October 2025 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite Q|https://www.wikidata.org/wiki/Q140042378}}</ref> |} == Verki == === Selektita publikaji === *{{cite journal |last1=Tesche |first1=Claudia D. |last2=Clarke |first2=John |title=dc SQUID: Noise and optimization |journal=Journal of Low Temperature Physics |date=1 November 1977 |volume=29 |issue=3 |pages=301–331 |doi=10.1007/BF00655097 |bibcode=1977JLTP...29..301T |url=https://link.springer.com/article/10.1007/bf00655097 |language=en |issn=1573-7357|url-access=subscription }} *{{cite journal |last1=Clarke |first1=John |last2=Cleland |first2=Andrew N. |last3=Devoret |first3=Michel H. |last4=Esteve |first4=Daniel |last5=Martinis |first5=John M. |title=Quantum Mechanics of a Macroscopic Variable: The Phase Difference of a Josephson Junction |journal=Science |date=26 February 1988 |volume=239 |issue=4843 |pages=992–997 |doi=10.1126/science.239.4843.992 |pmid=17815701 |bibcode=1988Sci...239..992C |url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.239.4843.992|url-access=subscription }} *{{cite journal |last1=Clarke |first1=J. |title=Principles and applications of SQUIDs |url=https://archive.org/details/ieee-proceedings_1989-08_77_8/page/1208 |journal=Proceedings of the IEEE |date=August 1989 |volume=77 |issue=8 |pages=1208–1223 |doi=10.1109/5.34120 |bibcode=1989IEEEP..77.1208C |issn=1558-2256}} *{{cite journal |last1=McDermott |first1=Robert |last2=Trabesinger |first2=Andreas H. |last3=Muck |first3=Michael |last4=Hahn |first4=Erwin L. |last5=Pines |first5=Alexander |last6=Clarke |first6=John |title=Liquid-state NMR and scalar couplings in microtesla magnetic fields |url=https://archive.org/details/sim_science_2002-03-22_295_5563/page/2247 |journal=Science |date=22 March 2002 |volume=295 |issue=5563 |pages=2247–2249 |doi=10.1126/science.1069280 |pmid=11910105 |bibcode=2002Sci...295.2247M |issn=1095-9203}} *{{cite journal |last1=Clarke |first1=John |last2=Hatridge |first2=Michael |last3=Mössle |first3=Michael |title=SQUID-detected magnetic resonance imaging in microtesla fields |journal=Annual Review of Biomedical Engineering |date=2007 |volume=9 |pages=389–413 |doi=10.1146/annurev.bioeng.9.060906.152010 |pmid=17328671 |issn=1523-9829}} === Libri === * {{cite journal |last1=Srinath |first1=S. |date=1 August 2006 |editor-last=Clarke |editor-first=John |title=A Review of: "The SQUID Handbook: Fundamentals and Technology of SQUIDS and SQUID Systems": John Clarke and Alex I. Braginski (editors), Vol. 1. |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10426910500503706 |journal=Materials and Manufacturing Processes |volume=21 |issue=5 |page=583 |doi=10.1080/10426910500503706 |issn=1042-6914|url-access=subscription }} == Noti == {{Noti}} == Referi == {{Referi}} == Extera ligili == * {{Nobel-premio}} == Plu lektado == *{{cite book |last1=Clarke |first1=John |last2=Silver |first2=Arnold |last3=Braginski |first3=A.I. |editor1-last=Rogalla |editor1-first=Horst |editor2-last=Kes |editor2-first=Peter H. |title=100 Years of Superconductivity |date=2012 |publisher=Taylor & Francis |location=Boco Raton |isbn=978-1-4398-4948-4 |pages=311–327 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&pg=PA311 |language=en |chapter=5. SQUIDS and Detectors}} {{FRS 1986}} {{2025 Nobel-laureati}} {{Autoritato-kontrolo}} {{Nobel-laureati pri fiziko}} [[Kategorio:Naskinti en 1942]] [[Kategorio:Vivanta personi]] [[Kategorio:Britaniana fizikisti]] [[Kategorio:Profesori dil Universitato di Kalifornia en Berkeley]] [[Kategorio:Alumni di Christ's College, Cambridge]] [[Kategorio:Alumni di Darwin College, Cambridge]] [[Kategorio:Nobel-laureati pri fiziko]] [[Kategorio:Britaniana Nobel-laureati]] [[Kategorio:Fellows di la Rejala Societo]] l6fwjgizhnlhtiif2o6e8h96e4d5ri3 0 119931 1130232 1130161 2026-08-18T15:27:20Z Idisto 28999 1130232 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Greece (1970–1975).svg|eta|Flago introduktita dal armeala rejimo di Grekia, li uzis plu obskur-blua koloro (1970-1975)]] L''''armeala rejimo di Grekia''', anke '''diktatoreso di koloneli''' (en la [[Grekiana]]: Το καθεστώς των Συνταγματαρχών, ''To kathestos ton Syntagmatarhon'') esis rejimo qua guvernis [[Grekia]] per stato-stroko de la [[21ma di aprilo]] [[1967]] til la 24ma di julio 1974. Frua-matine la 21ma di aprilo 1967 grupo de [[Oficiro|oficiri]] (majoritate [[Kolonelo|koloneli]]) di mez-alta rango stato-strokis. Direte armeala rejimo kreesis di qua kolonelo [[Georgios Papadopulos]] e generala [[Stilianos Patakos]] esis la maxim forta viri. La rejimo dicis guvernerar ye nomo di rejo [[Konstantinos la 2ma]], ma pose pruvesis ke ilta nule relatis la stato-stroko. Il tamen rezignis la stato-stroko e konsilis la yuristo Konstaninos Kollias kom guverneriestro, la rejimo aceptis. A singla ministro juntesis armeal oficiro por "surveyar". Papadopulos juntesis a guverneriestro Kollias e fakte divenis duktisto di Grekia. La rejimo deklaris ke la nova guvernerio introduktus profunda politikala riformigi favore la farmisti e laboristi. Explicite emfazesis ke la rejimo esis dextra nek sinistra ma "nacionale Grekiana". Tamen, l'armeala rejimo arestigis omnu kun sinistra ideo o simpatii, anke influoza politikisti quale [[Georgios Papandreou|patro]] e [[Andreas Papandreou|filio Papandreu]] e simpla civitani. Li desaparis en karceri o deportesis a Grekian insuli. Plu kam 480 komunisti deprenesis lia civitaneso, inter li la kompozisto [[Mikis Teodorakis|Teodorakis]] arestesis en 1967 pro fondar "komunistala" movemento de rezisto. [[Kategorio:Historio di Grekia]] l2ar6ayqdfzomsu9ms2dq92czfkeiai 1130233 1130232 2026-08-18T15:34:13Z Idisto 28999 1130233 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Greece (1970–1975).svg|eta|Flago introduktita dal armeala rejimo di Grekia, li uzis plu obskur-blua koloro (1970-1975)]] L''''armeala rejimo di Grekia''', anke '''diktatoreso di koloneli''' (en la [[Grekiana]]: Το καθεστώς των Συνταγματαρχών, ''To kathestos ton Syntagmatarhon'') esis rejimo qua guvernis [[Grekia]] per stato-stroko de la [[21ma di aprilo]] [[1967]] til la 24ma di julio 1974. Frua-matine la 21ma di aprilo 1967 grupo de [[Oficiro|oficiri]] (majoritate [[Kolonelo|koloneli]]) di mez-alta rango stato-strokis. Direte armeala rejimo kreesis di qua kolonelo [[Georgios Papadopulos]] e generala [[Stilianos Patakos]] esis la maxim forta viri. La rejimo dicis guvernerar ye nomo di rejo [[Konstantinos la 2ma]], ma pose pruvesis ke ilta nule relatis la stato-stroko. Il tamen rezignis la stato-stroko e konsilis la yuristo Konstaninos Kollias kom guverneriestro, la rejimo aceptis. A singla ministro juntesis armeal oficiro por "surveyar". Papadopulos juntesis a guverneriestro Kollias e fakte divenis duktisto di Grekia. La rejimo deklaris ke la nova guvernerio introduktus profunda politikala riformigi favore la farmisti e laboristi. Explicite emfazesis ke la rejimo esis dextra nek sinistra ma "nacionale Grekiana". Tamen, l'armeala rejimo arestigis omnu kun sinistra idei o simpatii, influoza politikisti quale [[Georgios Papandreou|patro]] e [[Andreas Papandreou|filio Papandreu]] e simpla civitani. Li desaparis en karceri o deportesis a Grekian insuli. Plu kam 480 komunisti deprenesis lia civitaneso, inter li la kompozisto [[Mikis Teodorakis|Teodorakis]] arestesis en 1967 pro fondar "komunistala" movemento de rezisto. [[Kategorio:Historio di Grekia]] bjvvqc3utkole99pw6omno2krmaurmq 1130242 1130233 2026-08-19T10:58:50Z Idisto 28999 /* */ Ligilo 1130242 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Greece (1970–1975).svg|eta|Flago introduktita dal armeala rejimo di Grekia, li uzis plu obskur-blua koloro (1970-1975)]] L''''armeala rejimo di Grekia''', anke '''diktatoreso di koloneli''' (en la [[Grekiana]]: Το καθεστώς των Συνταγματαρχών, ''To kathestos ton Syntagmatarhon'') esis rejimo qua guvernis [[Grekia]] per stato-stroko de la [[21ma di aprilo]] [[1967]] til la 24ma di julio 1974. Frua-matine la 21ma di aprilo 1967 grupo de [[Oficiro|oficiri]] (majoritate [[Kolonelo|koloneli]]) di mez-alta rango stato-strokis. Direte armeala rejimo kreesis di qua kolonelo [[Georgios Papadopulos]] e generala [[Stilianos Patakos]] esis la maxim forta viri. La rejimo dicis guvernerar ye nomo di rejo [[Konstantinos la 2ma]], ma pose pruvesis ke ilta nule relatis la stato-stroko. Il tamen rezignis la stato-stroko e konsilis la yuristo [[Konstantinos Kollias]] kom guverneriestro, la rejimo aceptis. A singla ministro juntesis armeal oficiro por "surveyar". Papadopulos juntesis a guverneriestro Kollias e fakte divenis duktisto di Grekia. La rejimo deklaris ke la nova guvernerio introduktus profunda politikala riformigi favore la farmisti e laboristi. Explicite emfazesis ke la rejimo esis dextra nek sinistra ma "nacionale Grekiana". Tamen, l'armeala rejimo arestigis omnu kun sinistra idei o simpatii, influoza politikisti quale [[Georgios Papandreou|patro]] e [[Andreas Papandreou|filio Papandreu]] e simpla civitani. Li desaparis en karceri o deportesis a Grekian insuli. Plu kam 480 komunisti deprenesis lia civitaneso, inter li la kompozisto [[Mikis Teodorakis|Teodorakis]] arestesis en 1967 pro fondar "komunistala" movemento de rezisto. [[Kategorio:Historio di Grekia]] pfsjsj0epjkp8051szmsr6gkiimn7em 0 119932 1130221 1130169 2026-08-18T13:24:39Z Idisto 28999 /* */ Refero 1130221 wikitext text/x-wiki '''Eka Gigauri''' (en la [[Gruziana linguo|Gruziana]]: ეკა გიგაური; n. [[Tbilisi]], la [[14ma di aprilo]] [[1978]]) esas [[Gruzia|Gruziana]] aktivisto ed advokato por homala yuri. El esas Exekutanta Direktisto di Internaciona Transparanteso Gruzia (depos 2010). Gigauri pleis aktiva rolo en la kampanio ''Adportenda / Ofrenda'' qua duktis a chanji en la Gruziana legaro pri Brodkasto, certiganta plur-politikala atenco dum l'elekti<ref>https://civil.ge/archives/186389</ref>. El anke iniciis la kampanio ''To Afektas Tu - Li Ankore Askoltas'', qua advokis plu forta reguli kontre nelegala surveyo e sekreta politikala telefon-askolto. Gigauri esas un de la maxim videbla duktisti opozante la propozita legifo pri stranjera agenti, kun argumento ke la legi povas ekreligar l'integrigo en l'Europan Uniono, striktigar civila societo e stigmatizar kritikala voci. El emfazis la danjero kopiar Rusian-stila legifo<ref>https://www.lemonde.fr/international/article/2026/07/29/en-georgie-la-societe-civile-dernier-contre-pouvoir-a-l-agonie-je-me-prepare-a-etre-arretee-a-chaque-instant_6736388_3210.html?lmd_medium=al&lmd_campaign=envoye-par-appli&lmd_creation=android&lmd_source=default</ref>. ==<small>Referi</small>== {{DEFAULTSORT:Gigauri, Eka}} [[Kategorio:Gruzian aktivisti por homala yuri]] sjma4kaa8fs3vfvm8aq1riv2jy6bjop 0 119955 1130226 2026-08-18T15:07:51Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun ''''Glenrothes FC''' od oficale '''Glenrothes Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Glenrothes]], fondita en 1964. [[Kategorio:Glenrothes FC|*]]' 1130226 wikitext text/x-wiki '''Glenrothes FC''' od oficale '''Glenrothes Football Club''' esas [[Skotia]]na [[Futbalo|futbalala]] klubo de urbo [[Glenrothes]], fondita en 1964. [[Kategorio:Glenrothes FC|*]] mfleiof7c1tr76ue7qqeoep74fdi8qr 14 119956 1130227 2026-08-18T15:08:22Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Glenrothes FC]]' 1130227 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Skotiana klubi futbalala|Glenrothes FC]] 37yb93ojzytppxcctv9f7q2pqq0ponx 14 119957 1130230 2026-08-18T15:09:02Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Glenrothes FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Glenrothes FC]]' 1130230 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Glenrothes FC]] [[Kategorio:Futbalisti segun klubo|Glenrothes FC]] 5k04gpwwdtd14a5hn3kq9f46du2trbd 14 119958 1130231 2026-08-18T15:09:39Z ThWiki1910 31363 Pagino kreesis kun '[[Kategorio:Glenrothes FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Glenrothes FC]]' 1130231 wikitext text/x-wiki [[Kategorio:Glenrothes FC]] [[Kategorio:Futbal-exercisti segun klubo|Glenrothes FC]] 6qzp20g5lhu4eqn79ced4uctxginfa0